Está en la página 1de 818

'

1y
Digitized by the Internet Archive
in 2010 with funding from
University of Toronto

I
http://www.archive.org/details/denaturaanimaliu01aeli
AELIANI
)

NATURA ANIMALIU
LIBRI XVII

VOLUMEN PRIMUM.

VERBA AD FIDEM LIBRORUM IVIANUSCRIPTORUM

CONSTITUIT

FRIDERICUS JACOBS.

ADJF.CTI SUXT I.HDICES


rrF.SNERl
KT INTERPRETATK)
EME.VDATA.
,

-J
JMPENSIS FRIDERICI FROMMANNI
BIBLIOPOL•AE ET TYPOGRAPHl.

ANNO MDCCCXXXII.
^
l_Gr
Clauoliui.

AELIANI
15

DE

f NATURA ANIMALIUM
LIBFiI SEPTEMDECIM.

VERBA AD FIDEM LIBRORUM MANUSCRIPTORUM

CONSTITUIT

ET ANNOTATIONIBUS ILLUSTRAVIT

FRIDERICUS jX^COBS.

INTF.XTAE SUNT CURAE SECUNDAE POSTUMAE J. G.SCHNlilDERI


SAXONIS.
, ,

ADJECTI INDICES ET INTERPRETATIO


GROXOVIO EMENDATA.
- GF.SNEKT

J
IMPENSIS FRIDERICI FROMMANNI
BIBLIOPOLAE ET TVPOGHAPHI.

ANNO MDCCCXXXII.
FRTDERICO THIERSCHIO
PROFKSSORl ET ACADEMICO MOJNACENSl.

FRANCTSCO PASSOYiO
PROFESSORl VRATISLAVIENSI.

FRID. CHRiST. YALENTTNO ROSTfO


PROFESSORI GOTHAINO.

VIRIS

OB EXIMIA DE BONIS LITTERIS MERITA

CLARISSLMIS

AMICIS OPTIMIS ET INTEGERKIMIS

HOC SENECTUTIS SUAE OPUS

EDITOR

D. D. .
una ine , Viri clarissimi , caiissa impnlit,
ut Vestra huic libro inscrihereiu. Et primo
(jiiideni debili tjiwdaminodo solvendi officiiim. Quurn
enini unusijuisque Vestrum in scriptis puhlice editis
pliirimas mihi et rgregias ajiimi ioluniaiisqne signi-
ficationes dedcrit, ego antem hunianilati Vcsirae non-
dam ita , iit debebtijn \^olebanique responderim , reni,

in declki jain senectutis via eoUocaUis , non diutius


difjerendam esse ratus , occasionein diii optatain Ji-

benter arripui, iit immenioris ingraff<fue aniiiii snspi-

cioneni nie reniovereni, eademcjue opera meuni erga


Vos amorem publico (fuodam dociimento, quantum^is
exiguo iestificarer. Alteram eniin^ qiiod me move-
,

bat, jucundissinia fiiit niutuae hujus, quae me phi-


ribiis inde annis Vobiscinn conjanxity amicitiae re.cor-

datio. Ac Tu quidem ^ FraNCISCE PaSSOVI, minime


igiwras qiium in Gynuiasio, quod Gothae floret, bo-
,.

nis litleris nai>ares operam, quantopere Te non mini/s


ob acerrimum illiim ,
quo omnes disciplinarum partes
complectebaris , amorein cum egregia indole conjun-
ctnrn, ifuarn ob singuUirern, (jiKie iii Te est, Tiiurunt et

ingenn elegantiain dilexerirn ; post illa temporaautem


nuo aninio hietissiina laiidum Tuariim increnienta ob-
ser^averini, prosperis Tuis successibus gfnisus slm, si

quid contra ad^^ersi accidisset dohieriw, probe nosli.

Tuam , //// TlIlERSCIII, amicitiarn propitia mihi


fortuna concilia^nt. llujus enirn favorc effectmn
ut (fuo tenipure Monachii litteras tradpharn , Tii
que, jussn et auspiciis optimi et chnientissinii regis,
- est^

cujiis jiietnoriiini utenpie n&strujn, pin, ul par ^st, ani-


jiH) ^eneranmr et colimus, litterariim docetidaruni caus-
sa in eandcin urbem iocareris. primiim mune-
ris litrique nostnini dcmandati quodainiuodo socieias,
deinde quotldiana consiietndo, conimiinis denUjue cum
reriim honestnrurn onmiuin , tiim lllleraruin inprimis
umor quod firntissininin esl animonini viticuhun,
y

mutua \8 nmicilia dexin.ril et sinit in i/incre sohl :

fieri^ ut sohnn ioluptas ex jucundis rebus perce-


pta , ^eriini etiain periculoruni tenipestatanique minae
anirnos arctius conjungant , ila nobis qiwque accidil,
ut, quiim iisdein anucis^ iisdeni adversariis uleremur,
jiicundissintn qiine inter nos erat , familiarilas per
ipsos illos
tiim cnperet.
8, ,

qiii in nns concitabanlitr, incremen-


Neque haec amicilia sublato illo quoli-
diano cousueludinis cornmercio postque uieuin in pa-
triani urheni reditiim ulla e.r parte imniinuta est. Jn
ipso auleni decessu , cujus caussas apiid Te comme-
niorare nihil aitinet , qiiuin reUnqacnda esset iirbs,

omnibus litteraruin praesidiis affluens, artlsque orna-

mentis jam ium egregie instructa et instruenda, relin-


quendi auiici, quos hahebain plarinios, renuntianduni
jucutidissinio ju^eiitutis erudiendae miineri , rniilanda

deniifue onniiuni jneoruni consiUorini) ratio, tristitiaTn^


ifua tiim vehenienter commovehar aninio, Jiihil niagis
leniebal , quam Tuimx ^ m/TniERSCHI, alloquiuni^ et
tjiwd confidebcuu , opus , me TJiajonbus nniinis
quani iiribus susceptttin, per Te feliciore succcssu con-
linuatinn et perfectum iri. Neifiie fefellit opinio.

Tnnta enini virtute, lanla prudenlia, constantin deni-

que el perseverantia reni aggressus vian^qne inslltutaju


prosecutus es , ut inipedimentis , quae vel rebus vel
ab hominibiis objiciebantur, surnrna cum laiide supera-

tis et remotis , laetissimae segetes tantquani ex agro


Tuis manibus cullo ct purgato efflorescerenl ^ qiiales
quantasque tani brevi iempore ennsci el adolcscere
posse vixqiiisquani spcrassel. Qnae fclicitas — siJelL
citas est dicenda quae virtutis est nie.rces prneTtiiunique

industriae — verum haec felicitas quantuni bonielhuic


saecu/o etfuturis aUatura sit^ nenio non \;idet. Res enim
jam eo perdiicta cst , ul niinime Kcrcnduin sil ^ ne ille

bonariiin lUtcraruni ainor , qui Te excitatus in stii-


dlosae ju% cntulis BaKfiricae aninus tamquam in feraci
solo non comprehendil iantum, sed nliissimas radices
egit, hibej(ir/(iri el comeUipossil ; spernndunKjne fore,
ut, si (juid adhiic in reruju scho/asticarum ratione iion
ita^ ut Tii ielis aUpie litterarum iitilitas postulat,
constitutiim si/, id qiio<pie post firmissima fundainenla
per Te hac qiioque in re posita , coTnmodiiis e.rsiriia-
tiir , et ad perfectiorem il/ain , (pinm res rcipiirit,
condititmeTu perducatur.

Jam adTe, amicissinie VvOSJl , mea se conver-


tit oratio. Toi per plures inde annos humanitatis
Tuae aniniiipie erga me Tiii documenfa exlant , ut,

ingenii Tiii sohrtiaw , suhtile de litteris rebus-


ipie. hiunanis judiciiim , accuratae doclrinne copiarn,
alacrilnletn dennpie , cum in omni vitae condi-
iione^ lurn iii niiineris scholasiici officlis oheundis pro-
bas, magnopere adinirer , ob earn tamen, quam di-
xi , ranssani cximie Te diligcre et nmare debeam.
Accedil ad haec ctimn aliud, (piod ad hujus operis
rationcin proprie perlinei. Ouiiin enini adhiic in scri-
niis lateret , scis , saepe Tibi interrogando et

consulendo molestiis fuerim ; aut si Tii , qua es crga


amicos indulgentia, haruni molestiariuii recordari no-
luerisy ego cerie bene niemmi, neque alios ignorare vo-
lo, quoties judiciiim nieinn direxeris, dnhitantcni con-
firmaveris, lahoranti succurreris. Et saepius profecto
in negotio jninime facili et expeditOy openi Tiiani ex-
petivissem , nisi me retinuisset verecundia (piaedam
mea , i^ereniem , ne humanitale Tua , ad qiiam tot

alios in diversissimis negotiis recurrentes \ideharn,


ahuterer. Pro his ergo voluntatis Tiiae ojficiis , pro~
que cojmtate , qua tam crebro interpellantem tuUsti,

inaxiinas Tihi gratins ago , agentqae alii , (jiii erro-

res Tiieos Te nionUore aliquanium imminulos esse re-

pulahunt.

Finem scribe.ndi facturus Vos , Viri clarissimi,


rogo , iit meae in Jwc certe
siiprenmni hunc seneciiitis
genere laboreni tamqiiani exiguum magni anioris te-
stem bene^olo accipiatis animo
, Deiim ^ero prccor, ;

uf, diim opiimis artihus per vicirn saepenuniero mole~


stam et difficileni ad summam laudem grassaniinif
conatibus Vestris faveal^ valetudinein confinnet, mo-
lestias et aerumnas ,
qiiae aniinos i'es/ros sollicitare et
in cursu sludioruni rctardare. possiiil , ornnes prohi-
hcat, hunc dcniijue laetissiimun lahoribus Veslris Jru-
ctiim tribuat , ut tjuan) pielateni los juvenes inagislris
Veslris et praeceptoribiis demonstrastis , eandem in
disciplinae Veslrae aliininis experiamini; ut tandetn
filios Vestros , palernaruni virlutum aemulos , valen-
tes florentesqiic conservet. Valete , Viri oplinii , et

tiie, (piod facilis, pergite (iniare. Scribebarn Gothae.


rn. Ju /. MDCCCXXXI.
) CONSILIO CAUSSIS
NOVAE EDITIONIS.

Aiino hujus saeculi duodeviceslnio Juannes GoU-


lob Schueiderus, vlr doctissimus, in itlnere aninil exhila-
randi caussa cum Maiisoiie .''| , amlco deside-
ratisslmo, inslltuto, Golliae per aliquot dies coniniora-
l)atur. Tum prlniuni contlgit, ut vlruni praestantissliiiuni,
cuni quo nilhi Inde a viglnli qulnque annis niultus lillera-
runi usus fucrat , de facie noscereni , aniniunique admi-
rarcr, lilterarum sludlis, etiam quum a labore rcqulesce-

bal, nunquam non acriter iiitentuni. Per illos dles quum


niultds inter iios de comniunibus studils uiiiversaque aij-

liqultale sermo esset, forle etlani Aebaiil nienliuue facta,

cujiis de AnimaliLim Natura et PiOprietate farragineni iii

Epislollo, anno hujus saecuH quarlo adSchneldeiuni scrl-

plo *), corrigere et illustrare conatus erani, senex laborlosls-


siiiius se de iiova illiiis operis editione instruenda coiisi-
liuni ceplsse dicebat. Quo audito, protuH et nioiislravl

ei quae ipse post Eplslulain a me edilani ad Aeriani illud

opiis coUecta habercm, lecliones praesertlni e codlce Mo-


uacensi excerptas, meosque quosdam emendandi conatiis,

quos cuni aliorum conjecturis observationibusque iioniuil-

lis de obscuris Aeliaiii loclsimiversaqueejusoratloiie niar-

lonii.
*) Observationes in Aeliani Hist.
Epistola ad V. Cl. J.
.
G. Schneider.
el

Jeuae
Fhilostruti Vitum Jpvl-
180-i• b-
XII PRAEFATIO.

gini editionis Heilbronneiisis, qua uti solebam, et duobus


Lexici graeci exemplaribus adscripseram ;
quumque ei

huiic apparatum meimi iion displlcere intelligerem, obtiili,

ut par erat, viro mihl aniiclssimo quaecunque bujus geiie-

rls in meos usus paraveram, potestate simul data, ut qiiae


sibl de mcis usui essent, ils haud aliler ac suls uteretur.

Conditlone accepta Schnelderus domuni reversus operi


manuni admovit, et qulcquid ipsi et a Tbeopbrasto , cu-
jiis tuni ultimum voliimcn e\ novls, qnae acceperat, snb-
sldiis conclnnabat, et a lciiia Lexici graecl sui Siipple-
meulorumque ad eani edillone siiperesset otii, id omne
ad Aelianum limandum et illustrandum contnlit, tantaque
in eo negotlo progredlebatur alacritale , ut brevi anfe su-
premuni niorbum amicis dlceret, se proxlmo anno novam
Aeliani operis editionem typograpbls tradituriim esse.
\eriim non ita mulfo post, verteiite anno, vir optimus,

qui iisqiie ad illud tenipiis seiieclutis oniis sine molestia

pertnlerat, subito coepit Inngiiescerc, et quod in illa ae-


tate iisu venire solet, vires brevissimo tempore taritopere
seiitiebat iniminui , utomnes, quibus carus erat, de sa-

lule ejus recuperanda desperareiit. Nec vaniis timor fuit.


Die "" niensis Jauuarii , anno XXII""" bujus saecull,

vir doctissinius, „gravls annls et nieritis, boiioribusetiani,

„quibus nnnquam ullra modum delectatus erat, saliatus,


,,vitae cognitioni et scientiae fideliler impensae sibi con-
„scius, sex dlebns ad septuagesimrim secundum annnm
„inip!cndum reliquis, vita excessil" l). Tristisslmo dc
ejus oblfa nuntio accepto, uon poteram iion de ultirao

laboriosissimi seuis opere cogitare, praesertim quum nieus

1 ) Usus sum verbis Francisci Passovii , viri clarissimi ,


qui de vita
Sc/ineideri indefessoque ejus de litteris bene merendi studio egregie com-
mentatus est in libello academico , in quo Schneideri memoriam cum
Kayssleri , philosophiae in universitate Vratislaviensi professoris, laiide
conjuDxit. Repetitus est libellus in Miscell. crit. a Fridemanno etSeebo-
dio edilis Vol. II. 1, p. I53. ss.
PRAEFATIO. XIII

quallscunque ad illud apparatus, quem quatiior annis

ante a me secum auferendum acccperat, adhuc penes oiini

esset. Tunc ipse primuni de Aeliaiio edendo cogilare

coepi. Quiim enini a Mansone, qui per plures annos


conjunctissime cum Schneidero vlxerat, accepisseni, edi-
tionis negotiuni cum librario qiiodam agllatum eventum
non habuisse, et si opus fere ad umbilicuni perductuiii
suscipere vellem, rem csse iiitegram ; facile niihi passus
sum persuaderi , ut me dareni iiegotlo et jucundo , iit

mihi videbatur, iiec admodiim diiTicili ,


pietatis deiiique

aliquid erga defunctum aniicnm habitnro. Quid mulla .^

Mansone adjulore et interprete res brevi perducta est eo,

ut exeraplum Aeliani ,
quod novas Schneideri curas con- ScUneideri
I I 1 • I •
I
• . ad novam c-
tinebat, a praestaiitissimi vin naereaiDus niini aequiSditionemcu
"*^^*^'^^"^""'
condltionibus traderetur. Habebatilludpraetercontextiim,
haud paucls in locis emendatum, annotationes bene raul-

las easque ita elaboratas ^) , iit nullo modo dubltari pos-


set, Schneiderum hoc ipsum exemplum, si fata tullssent,

typographis exscribendum fuisse traditurum. Pauca ita-

que editionis piOcuratori videbantur relicta. Nam si, ca-


lami errorlbus sublatis, annotatioiiera unam et alleram ad-
jecissem ,
plagulas denique ab operarum peccatis purgas-
sem , meo in suscepto opere videbar esse satlsfa-
officio

cturus. Yerum res, facllis visa et expedita, difficultatibus


implicata erat nec paucls nec niediocribus. Rem ipsam
enim aggressus, subsidiisque hucusque ad Aelianum cor-
rigendum comparatis dlligenter excussis , faclle intellige-

bara, non solum plurima superesse depravala, verum


contextum totura multis in partibus fide carere , novaque
ad id ,
quod res requirebat , anqiiirenda esse praesldia.
Et ea quoque, quibus Schneiderus usus fuerat, quum

2) In postremis tantum libris inde a Xlllmo pauca quaedam capita


nondam annotationibus erant instructa , cujus defectus caussas iguoro
equidem.
XIV^ PRAEFATIO.

uon satis constanter vidercm csse collata , non dubita-


bam, si quis (leniio excnteret, operae pretiuni essc fa-

coJex Reh-cturum. Initium feci ilaque ab Excerptis codicis Rehdi-

ft^'"'''''
' ^" sccundls Schiieiderl curls saepe commemora-
lls; ab hls progressiis ad codicem olimAugustanum, nunc
reglum Monacensem , ex quo princeps flaxit editio ^),

cujus Schneiderus paiicas tantnm lectiones noverat, eas


potissimum ,
quas Oudendorpiiis et Wernsdorfius bic

illic commenioraruTit. Timi alia circumspicere coepi.


coiiex vati-]\Iaxinie advertebat animiim liber \aticanus a Bastio non
canua .

uno magna cum laude conimemoratus, quem spe-


in loco

cimina quaedam indc allata e\ alio fotite, quam libros


adliuc comparatos, derlvatum esse arguebant. Hiijus

itaqiic librl, qui a Gallis Italiae vlctoribus in bibliolhecam


rarisinani delatiis, rebus postea Inimutatls caesareoqne
iniperio in Gallia everso Romam reniissus esse dlcebatiir,

collationem ut naiiciscerer, studiose operam dabam. Nec


fruslra, ut vldebatur inllio. Inventus est, qnl negotium
susciperet ; condltlones proposltae et acceptaei acla c\

Iransacta oninia; et jam res videbatiir iii vado esse, quuni


clarissinius Biblioihecae aticanae praefectus, per litteras
a me ut codlcls illius conferendi veniam daret rogalus,
conventnsque ob eandem caussam ab amicis, quos Romae
habeo, quiqiie reni ipsis mandalam noii lcnle agebant,

aut perditiispraeter omniuni oplnionem, Aeliani codicem ParisiisRo-


niam reniissum esse negaret. nes mirabilis et aenigmati
haud abslmilis. Bibliothecae Yalicanae Praefectus , vir

de lilteris egregle meritus, a quo ipse olim, dum Medio-


lanl Ambrosianae praeerat, haud paucas voluntatis slgni-

ficafiones acceperani, praestantissimum codlcem Roniara


remissum esse negat; contra custos librorum raanuscri-

3) Quantopere autem liaec editio in plurimis locis ab archctypo


illo discedat , vide infra §. IV. iibi dc editione Tigurina accurate dispu-
tabitur.
PRAEFATfO. XV'

ploriim nihliothecae re^iae V;irislnoe, vir eximiiis iiiilil-

que egregle favens, se enndoni codicfni cnni reliqiiis \.i-

tlcanis libris lloniaiio ciildam , ([iiein iiomine appellat,

cnique hoc a Cardinale nihliothecario (Ipniantlatnm rrat,

in maniis dedlsse teslatnr! Parislis itatjue qimm iioii

slt , Roniae anteni csso iiogefur, etiani lioo ruirahilc ar-

cidit, quod, quaiituin scio, a Naticaiii lliesauri cusfodi-

bus deperditi libri recuperaiidi nulla ciira adliil>lla.

Hac tanicn spe dcjenlum fortuna non deslitiiit, imo dn-


plici vla juvit. Qiiuni onim al) Hasin , viro exiniio, per

litteraspetivisseni, ut in dnohnsTiihllotliecao regiacAellaiii

codicihus locos qiinsdani a nip ipsi iiidlcatos in nieani grn-


tlam inspiceret , et ille ,
qna est humanitate prompioquo
ad litteras amicosque iiivandos stndio , precibiis nieis fa-

cile annuisset, coniparatione illa iiistitufa apparuit, allo-

riini horuni llbroruni, qiiamvis recenteni et negligenfiiis

scriptum, in oninibus tanien lecllonibus, quas l>astins


ex \aticanis menibranis commemoravlt, ita consenliro,

ut dubltaii non posscf, eiini ant do aticano libro dcscri-


plum, aiit cerle ex eodem atqne illnni fonte dcrivatuni Codex Pari

esse. (^uae sententia quantopere posfca coiilirmata iuen!, ticanode-

mox dicani. Utriusqiie itaque libri Parisini — nani al-


**'"'' "**

tenini etiam proprias sibi laudes habere cx aliquot specl-

niinibus intellexerani — coraparatio ut instilueretnr ab


Ilasio impetravi ,
quo moderante lllud npgotium per duns
dlsclplinae ejus aluninos praestantissimos, Bergcrum de
Xivrey , cujus nonien non ita diu per Phaedri fabulas ex
codice Pithoeano editas in crudltoriim ora venlt, et Bru-
netum intra brcve tempus probabill ddigcntia perfectum
est. Hoc igitur pnnmm fiilt fortuiiac faiitricis miinns,
quod incidi in librum, \aticanl codicis aut abscondili
aut araissi quodammodo vicarium ; alteruni etiani majus
atque praestantins fuit. Bastii schedas, qiiae ad graecas
litteras facerent, quiim iii Urltanniam delatas esse consta-
XVI PRAEFATIO.

ret , cxislimaremque lecliones quoque ab eo ex Yaticanis


nienibranis excerptas ibidem latere, unde nanciscendi eas
spesiiullaerat, liisipsls diebusfortc accidit, ut aliud agens

codicis Vat.P^aestaiitissimum llbrum A^TOMI AuGUSTI PiE^UARDI,


lectiones
Bastio ex-
^ [[ clarissinil, '
iii quo splendidlssimae
1
bibliotbecae suae de-
cerptae et scriplioiiein multis cum aiinotationibus mullifaria doctrlna
apuilRenu- p. ,., ... .

cxeniplum Aeliani cum


41••
ardum ser- reiertis exhibuit, evolverem, ibique
vatae.
varlis lectionibusCod.\alicaiii, Baslli nianii scrlptls, coni-

iiiemoratuni vidercm ^*). Quibus lectis quanta me laetitia

affectum esse existinias ! Miiiime enim dubitans, Pienuar-


dum, cujus L•umantatem ex aliorum sernionibus abunde
babebam cognitam, si quls illius cimelii usum ab eo expe-
tivisset, faclle veniam esse daturum, Ludoiiciim de Sin-
ner , nobilem Beriicnseni, qui nunc cum niaxirae in iiova

Thesauri graecae llnguae editione occupalus est, per litte-

ras adii , ut id, quod in volis habebam, meo noniine a

libri possessore clarlssimo expeteret. Nec mora. \o-


tis nieis Sinnerus promtisslnio aninio annuit, eoque in-

terprete res facillime transacta est. Summa enim fa-

cilitate Renuardus libri usuni Sinnero concessit; eoque


ipsi tradito quuni circumspiceret, qui lectlones Bastli
manu in margine positas describcrel, ultro se obtullt vir

doctissimus , Philippus LeBas , historiarum iii schola,

quam vocant, normali*) profcssor, qui hujus laboris


taedlum non refugiens , brevissimo eum tempore admi-
4) Catalogue de la Bibliotheque d'uii amateur. Tome i. p. 260•
„Aelianus de Natura anim. Lips. 1784- 8- Cet exemplaire est charge de
variantes de la main de Mr. Bast; et cette collation faite par un savant
aussi distingue, est d'autant plus interessante ,
que le Msc. d'apres le-
quel elle fut faite, et qui etait alors d Paris, est retourne a la bibliothe-
que du A'^atican , c'est a dire, est redevenu d'iin tres - difScile acces."
*) Harum litterarum studiosis nomen viri doctissimi innotait obser-
vationibus criticis gallicae interpretationi Eumathii adspersis eleganti- ,

que coraraentatione : sur Vutilite qiCon peut retirer de l'epigraphie pour


V intelligence des auteurs anciens. Paris. 1829• 4• iQ qua auctorem per
Letronnii et Boissonadii ,
praestantlssimorum virorum , vestigia ad lau-
dem properantem Aidemus.
PRAEFATiO. XVII

rabili diligentla perfecit. In hoc itaque negotio iiemo

erit, quin trium illorum virorum, Pienuardi, qui prae-


stantissimum bibliothecae suae peregriiio ho-

mlni siirama facilitate utendum concesslt; Sinneri, qui


Renuardi mlhi voluntatem et benevolenllam conciliavit
LeJBasii denique, qui laborem taedii plenum et molestum
promte suscepit, susceptum egregie peregit; nemo, in-

quam , erlt ,
qui praestantlssimorum horum virorum hu-
manitatem gratissimo animo agnoscendam esse intelligat,

idqne tanto magis, quanto molestior est aliorum quorun-


dam in claudendis obserandisque thesauris , aut suis aut

ipsorum curae commissis, inhunianitas.


Alla praesidia prius accesserant. Anno enim hujus
saeculi quinto et vicesimo quum fillum natu mininium,

qui studiorum caussa se in Italiam confcrebat, comi-


tarcr, diesque aliquot Florentiae morarer, codicem Ae-
liani Mediceum in Laurentina examinare coepi. Tum Codex mc-

intellexi, haud paucas quantivis pretii lectiones, quas


praestanlissimae membranae habeut, a Jacobo Grono-
vio esse neglectas ;
qui neglectus eo viderl debebat mole-
stior ,
quod Aellanei operis contextus ,
qualem habeba-
raus ab Abrahamo Gronovio, Jacobi filio, constitutun),a Giouovin

Mediceum codlcem referre existimabatur. Quare hujas coHatus""

quoque libri coUatlonem ad textus fideni slabiliendam ne-

cessario requlri arbiUatus, qmini ipse temporis angu-


stiis exclusus hunc laboreni perficere iion posseni , Fran-
ciscum de Furia , vlrum doctissimuni, cujus hunianitatem
jam saepius in ejusmodi negotiis expertus eram, et co-

ram et per lltteras rogavi, ut totuin illuni codicem cum


Gronovli edilione denuo coniparandum curaret. Facilc
quod pelebam a vlro hnmanissimo impetravl ; et tum de-
mum apparuit, quantum in hoc agro spicilegium Grono-
vius reliquissel. In eodem itinere Medlolaiii bibliothe-

cani Ambrosianam salutavi, quae et ipsa quaedam ad Ac-


PRAEFATIO.

Codex Mar-lianum spectaiitia servat; Veiiellls autem in lilbliollieca

-•^• Marci ejusdem


tjpum
scrlptoris codlceni in menibraiia elegan-
jgj. scripluni manibus tractavi. Cujus quiim parteni allquam,
quantum per teniporls angiistlas ficri poterat, ad editio-
nem Groiiovianam contiilissem , id quod antea suspicalus
erani, tuiic e ccrtisslmis vesligiis luculentissime apparuit,

iindcdescri-codlcem Monaccnseni -Fiiggeriaiium, quem oliiii acciirate


ptus cod. •• 1 1 • 1 • ,

Monacensis-Comparaveraiii usdem nienibraiiis uescnpUini esse.


, ex
Fuggena
Yoluissem qiiidem harum quoque nienibranarum compa-
rationem nilhi institui sed quum illo tenipore nemo Ye- ;

netiis esset ,
qui taleni laborem susclpere aut possct aut
vellet , apographo Monacensi, qnamvis haud paucis ini-

periti scribae eiTorlbus inquiiiato, contentus csse debui.


Nec quidqiiam iiide Aellano damni factuni esse confido.
Taiitus enim est bbrl Veneti cum Mediceo consensiis , ut

anibo pro uno leste haberi et censeri debeant ^).

Hac itaqne variaruiii lectionum farraglne ex codici-

r<Kii«-tim fa-bus niaiiuscriptls coUecta, quum Ires codicum Aeliaiii fa-


miiiae.
mllJas ggse intellexissem , unam eornm qui cum edilione ,

priuclpe faciunt , cujus optimus et antiqiiissimus esl Au-


gustaiius (rt) ; alteram, quae continelur codice Medlceo
(ilf ) , \eneto et Monacensl (m), ex Yeneto descripto;
lertiam, iu qua est Yatlcaiius (y) et qui ex Vaticaiio llu-

Textus cou-xit Parisiims (^) ^); equidem ad Gronovii exerapliim Me-


rtituendira-
tio.
j-^gyj^^ codlcem basm et fmidamentum lectioiiis feci ,
'
ita

ut, nisi aliud obstaret, hujus libri, qui oninium vldctur

5) Praeter Iias librorum manuscriptorum collatioiies , Fridericiis


Osannus Professor Gissensis celebcrrimus, mccura conimunicavit lectio-
,

ncs qnasdam Excerptorum Aelianeorum Jacobus Geel vir doctissimus, ; ,

Universitatis Lugdiinensis Professor , emendationcs nonnullas Henister-


husii ineditas; Theophilus Kieslingius denique , rector Gymnasii Cizen-
sis meritissimus , Thomae Reinesii annotationes aliquas , margini edi-
tionis Tornaesianae adspersas. His viris eruditissimis ob beneoleDtam
milii probatam giatias ago quas possum maximas.
6) Pavisiims alter (c) nulli liariim sectanim soli auimmcrari pote.st,

sed iiiter primam et secundam llucluat.


PRAEFATIO. XJX
esse aiitiqulssinius, auctoritateni caeteris praeferrera, re-
liquos autem, Augustanum inprimis, in iis locis, ulii le-

ctiones Medicei et jMonacensis libri aut nianifesio depiw


vatae, aut certe deteriores essent, in subsidlum vocareni.
In ordlne verborum constitueiido fere semper duos illos

libros sccutus sum , ubi conseiitirent ; Monacensis quae


sobis offerebat, etiam quum speciem veritatis baberent,

in annotationibus reliuqiienda duxi, cum librarii negli-

gentia, tot locis prodita, ei tQm demum fidem babere


pateretur, quura alioruni llbrorLmi testimoniiira accederet.

In totu enim hoc negotio banc niihl legem scilpsi, ut vl-

tata licentia, qua Tigurensls edltor ob caussas, quas in-

fra demonstrare conabur, iutextu constituendo saepisslme

usus est, certam iibique librorum fidem seqiierer, et ma-


uifesta vltia relinquerem potius, quam id, quod inlellectu

farilius , sed incertum esset , libris invitis in ordinem


reciperem "). Caeterum cum bbrorum testiraoniis usum
dicendi Aeliaueum , ul par erat, coiijaiixi, iion solum
qualem hi de -Satura Aiiimaliimi libri testantur, sed a-

rlae etlam historiae deperditoriinK|r.e llbrorum rellquiae

apudSaidam senatae. Kam haec omuia miius scriptoris


esse sedula eorum comparatio mihl certissime persuasit.

Ad eundem finem lierodotum , cujus Aeliauiis praecipue


studiosus fulsse vldeliir, paulo diligeiitius coraparavi,

quam a prioribus iactum esse videbani ; ex reliquis autem


scriptoribusnon eos tantum, quos Aelianus secutus est,
Aristotelem inprimis, Plutarchum, Athenaeum, Oppia-

7) Nullus est nostrorum codicam quamquam alias deterioris notae.


,

qui non hic illic probabiliorem quam reliqui lectionem offerat dum cou- ;

tra optimae membranae tiirpissimis interdum vitiis inquiuatae sordent.


Qaare vera esse videtur sententia Nicolai Hsinsii ,
prodita in Epistola
ad Jo. Bernard. ad Theoph. Non. Epitomen c. 143-
SchelFerum (vid.
p• 446.)i qui delectum ubiqae adliibeudam esse existiraat, ne caeca cie-
dalitate videamur ierri io amplectenda omnia quac codices utcunque ,

praestantissimi suggerunt , neque spernamus lectiones a libris niinoris

caeterum pretii suppeditatas.


**2
XX PRAEFATIO.

num , alios ,
quorum locos priorum editorum dlligentia
monstravit ; sed eos etiam ,
qui ex ilsdem, qiiibus Ae-
lianus, foiilibus hauserunt , aut ex Aeliano ipso, quales
suiitPhiles iri Poemate de Proprietatibus Aiiimallnm aliis-

que suis operihus , Micliael Glycas, Apostolius , Patres


ecclesiae plarcs ,
qui creatioiils opus enarrarunt, etiam
Lalini. Sed iie lioc comparationura genere conimenlarius
noster, in quo brevitatis studioslssimus esse debebam,
in tanta rerum varietate oneraretnr, ad eos pleruraque
remlsi ,
qul veteruni locos , ipsis plerunique scriptoram
verbis adscriptls, congesserunt, Bochartuni inpriniis et
Beckmannum , etiam ad Schneideri opera alia, in quibus
ad ductum vcterura de iisdem re])us eglt; verba scripto-

rum tum demuni apposai, ubi vel ad lectlonem apud Ae-


liauum slabilieiidam viderentur acconimodata, vel locis

ejus obscuris et suspectis hicem afterre possent. Caete-


rum quae Scliiielderus ad res, id est, naturas animallum
eonimque genera illustranda ct definienda ex vasta lectio-

nis copia In curis secundis attulcrat, quaeque ex priore


editione senari voluerat, pleramque adscripsi omnia, re-

sectis tanlum iis, quae aliis in locis iisdem plerumque


verbis tradiderat. Ipse denlqiie ex quibusdam operibus,
quae post Schnelderl obitum prodlerunt, si qiiid ad Ae-
lianum illustrandum faceret , addidi, parce tamen, iiec
studiose quaerens. Omnla enini, quae receiitiores de
animalibus al) Aeliano comraemoratls tradiderunt, con-
gerere, si vel iu taiita copla quotidle affluente facere po-

luisseni , non fecissera tamen. Res enlm infinita, nec


ad id, quud iri hac editione agimus, necessaria. Quare
nie coiili:ini intra cos fines, quos ct niea niilil lectionls

mediocrilas, et cditiunls a me susceptae consilium prae-


scrlbel)anf.
PRAEFATIO. XXI
\erum ad alia quani quae volebaiii , delapsiis, re-

veiior ad id, (|uod de contextiis Goiistiliicndi rallone di-

cendum superest. Quod igitnrad oithographiam altlnet, Deoniio-


ut de liac prinio loco dicam, In scribendis vocabulis, quae

diversis formis usurpari solent, id plerumque secuUis suni,

quod Medlceae niembraiiae offerebant, noii quod ab bis

easdem ubique formas constanter repraeseufatas videreni,


sed qiiod aliqnam oplimi et aiitiqulssimi llbri inconstaii-

tiani praeferendam ducebam libidini, quae ob aequabdi-


tatis speciem , ncglecta libromm fide , omiiia ad caiideni
scribendi lcgem iiornianique dirigit.
cum
,
illis ,
qiias dlxi,

et siniilia,
niembraiiis,

modo ,, modo -, -
Qiiare non dnl)itavi,

scribere, caelerls iibris nunc assentleiillbiis, iiuiic ad al-

terani formam deflectentibus. ExistlnKibani enim cuni


Corae, viro doctlssimo, hanc iii talibiis inconstaatiariT,

qimm iii eodem interdiim capite et inlra paucGs versus di-


versae ejusdem vocabuli formae repenuntiir, noii niagls
llbrariorum, quam ipsornm scriptornm incnrlae impu-
taiidani esse, natani videlicet ex ipslus sermonis graecl
secmido tertioque post Cbrlstum saeculo in pejus labau-

tis fluctuatioiie

scribendi
quodMedlceus
normam
,

liber
et frustra

dirlgere studeant ^).


laborare, qui baec ad miani

semper, ut videtur,
In nomlne , ex-

in
8) ad Plutarchi Vitas Tora.

Schaeferus ad Eundem Scriptorem Tom. IV.


locis. Conferatur eadem
Aristidis et Catonis Maj, p.
'
XIV.
d-e
I. p-.

. 391.

p.
re Carol. Sintejiis in Praefat.
ss. De alio
Cum Corae
298- 320. 379.

q.uodam vocabulorum ge-


.
cousentit
aliisque
ad Vit.

nere, in quo similitei• fluctuatur, agens vir exiniius ad Phrjnichum


p. 208• quamquam pronior ia eam seutentiam , ut talia librariorum fe-
stinatioai et oscitantiae inipHtet non tamen scrlptores ipsos a culpa li-
,

beraudos existimat, sciibeus „ne nos quidern


iiiter aliaqu«m aliquid
:
,

latiae rel nostra patria lingua exaramus, iiisi admodum atteudinius, quod
faciunt perpauci ia vocabulis ambiguae scripturae certam regulam seivare
,

solemus, sed currentem stilum se(|uiimii•."


XXII PRAEFATIO.

liibet, ah eo , niinus fortasse recle, ausus sum recede-


re, fj6)v scribens cuni Cod. Parlsino, qui hanc scriptu-
ram tanta cum consfantia exhibet, iit vix dubltare pos-

sim, eliam in Vallcano codlce, unde ille descriptus


est, non aliam scripturam reperiri ^). Magna in lali-

bus necessarlo esse debet libronim incoustanlia ,


quura
modo juxta longam vocalem ponatur , modo sub
ea, saepe cliara prorsus omissuni sit. Illud vocabulum,
quod oiiifn giaece slg^nificat, plerunique scrlbitur:
Mediceus liber plerisque in locis (oov exhibet; qnare banc
scripturam ubique invexi , eliam in ils locis, ubi colla-

Dc littera
tio iiostra,

cutus suni in
hoc loco etiani
,
in talibus

de
nilnus accnrata
ejusdem generis vocabulo
llttera paraiiOiiica
,

ante coiisonanlem
tacet.

^^).
Idem
Dlcara
se-

il-
paracogica . . , . ,

Mve de lata, cui htleiae in hac editione paulo saepius locum de-
'^''''iy^ '"'dimus, quam factum fuerat in priorlbus ,
quamquam in
his quoque aliquot ejus exerapla exlant 1
1). Saniore de

9) T/iomas Mag. p, 429• ' '; '. . ubi loci,


quos ad hanc observationeni evertendam editores afferuut
feriunt.

chnorem
Qiium enim
esse dicat,
iJIe formam
jiihil
'
efficitur
iion damuet, sed alteram ea pul-
exemplis, ubi forma
, scopum non

in editio-
nibus legitur, aut ob rationes metricas prae altera probari debet. In
solutae orationis scriptoribus res minime explorata. Neutram formam
improbat IJemsterh. ad Lucian. T. II. p. 445• ed. Bip. Oorvill. ad Cha-
rit. p. 434.
10) Vide iuprimis Etym. M. p. 822 39• cum quo conferas Athen.
..
,

p. 57• D. Eustath. ad . . 638• • 1321 , 36- ad . 302-


• 1686, 48• ed. Rom. et quae ipsi munuimus ad Anth. Pal. 723•
Hanc scripLuram j.i.a revocarunt -
doctissimi Iniinanuel Bekkerus ia ,
p.

De ,
Pausania et Aristotele ; Guil. Oindcrfius in Athenaeo et Aristophane.
et derivatis vid. Etym. M. p. 413,
ram probavit Elmsley ad Euripid. Med. 946- et
13• Hanc
Censura editionis
scriptii-

Siipplicum Hermanni ad v, 966• admJseruntqne viri docti ,


quos modo
commemoravimus. His addendum foret etiam verbum '., cui iota
addit Etym.
M. p.741, 28• nisi obstaret seutentia Oidjmi ab eodeniEty-
mologo commemorata. Alia quaedam vocabula ,
quibus iuterdum iota
subucriblttir, coUegi in Not. ad Anth. Palat. p• 8•

gitur

P•
11) Sic verbi caussa XII. 46• p• 287, 25• in omnibus editionibus le-

293,
£{'.
16•
5. ;.
'^ ubi Med. et Mon. exhibent. XIII. 10•
iidem libri .£'.
Verum in his aliis-
PRAEFATIO. XXIII

hac liltera doclrina per Hermanniim inprimls stabilita,


confiilatis Brunckii et fVakefieldii circa eam erroribus,

quos iic ?///«5 quidem vilavit, cautissimus alias, ncnio


jam dubitat, eam ubique locum liabere possc, uhi quum
inslgnwr aliifua pars arguinenti finiatur, vox recilan-
tis diuthis consistere debel ^2). Hos vero Iprniinos, flo-

rentisslmorum Graeciae temporum usu coiistiiulos, po-


sterlor aetas, quae sermoiiis poelici et pedestris coufinia

noii sine Insigui saiiae et iucorrnptae eloquentlae delrl-


nieulo nuigis magisque turbavit, niagna ciim liberlale

prolullssc videtur. Quiim eiiim observalum essef, poetas


non soliini ob nietri necesslfalem , sed etlam ut pondus
oratioiil adderent, litteram paragogicam usurpasse, ita

ut eani non solum in clausulis etiiiterpuiictis, verumetiani


iii media oratioiie ante consonantes adjicerent ,
pedestris

qiioque sermonis scriptores, li praesertim,. qui gravita--


tem cum venustate conjiingere vcllent , ad hujus libertalis

iniitatioiiem videiitur esse delapsi. Et proiecio ad talem.


imltatlonem eos sollicitare poterat etiam o])servatlo loco-
rum quorundam, Comicoriim inprimis, in quibus fre-

^
queiitior lllius litterae iteratio, diim versiim Juvabat, etiam
verbonmi slnillitercadentiuni coiisonaniiam studiose quae-

,
sitani

.
'
insigiiiter

{Aristoph.^v\i. 711.
auget;

,^,:)
velut in

ss.) vel
his:

in his:

(Eqq.
,

1270)
'
,' -
et in si-

milibus. Ad talium igitur locorum imitatiuiieni.4^//rt/2M.s•,

que locis Httera paragogica editoribus invids relicta est ; sicut contra iii

aliis eadem aiite vocales incousulto est omissa , relictiisque hiatus ,


quem
nos ubique sustulimus , toUere certe voluimus ; ia paucissimis enim ilHs
locis , ubi in nostra editione habetur, et meis se, ct acutioribus diligen-
tissimi correctoris oculis subti-axit.

12) Hermanni verba sunt de Emeud. P»at. Gr. Gr. p. 23• cf. Buttm.
Gr. ampl. T. I, p, 93• s.
^,-^.
XXIV PRAEFATIO.

ut erat cupidus omnis generis elegantiaruni venator, scri-

bere potiilt, ut nos (XVI. 24 p. 365, 2.) ex Medlceo

dedimus : , —
, .\.1 vel in

. 28
his (VI. 9.

sentit,
-, J , 7•) :

per lllteram paragogicam orationi aliquid poiide-


iu
,

quibus facile
,

qulsque

ris accedere iiamerosque juvari, eosdem sublata ea igna-


viores reddi His sinillihusque argunienlls comraotus,
non dubitavi eam, ex librorum, Medlcei inprlmis, au-

ctoritate, in colorum et periodoriim clausulis inferre, nuii-


quani tanieii librls invltis, in oratioiie autem continua tan-
tum, ubl plures libri, quorum consensus non poterat
viderl fortuitus, tale quid suadebant. allis locis, ne
illa littera orationem onerarcm, satls habui, quae codi-
ces offerrent, iii anriotationil)us conimemorare, in con-
textu ipso aiitem vulgarem coiisnetudlnem seqiii i
^).

Magis vero me pungebat scrupulus in sliiiill qiia-

De particuia dam 6 , dc paragoglco cuv mmlram, quod pronomini-


bus relatlvis, particulisque ^) ,
et similibus in

13) Grammaticus in Bekkeri Anecd. III. p. 1400- hanc litteram


apud Attic03 et verbis et nmilliL•us adliaereatem , ante cousouantes
non rainus quam ante vocales illatam fuisse docet; additque alius Ib.
p• 1401• recentioris demum Grcmmaticae auctores eandem litteram ante
consonantes expulisse. (Cf. doctissimum Hasium in Praef. ad Jo. Laur.
Lydum de Osteutis p. X(V. §. VIII. eadem docentem). Haec si vera,
seriores pro sua cacozelia existimaiuli sntit veterum scriptorum consue-
tudinem revocnre voluisse. Exempla locoium hujns geueris coUcgit Ber-
nardus ad Theoph. Non. I. p. 39• s. Boissonadius ad Eunap. p. 464•
et ad uiristaen. p. 455• Apud AlcipJironem III. 58. p• 420- Ber^lerus
non dubitavit edere ex codice iXzyvt .
quod nec Tf^agnerus mutavit
p. 175• et cum aliis tuetur Verheyk. ad Anton. Liberal. p. 296•
liter Fr. Passovius in eleganti Parthenii editione

in
alibi

p.
media oraUoue codice jubente addidit
;
Simi-
euphonicum etiam
,

Astius denique in novissima Phaedri Platouici cditione (an. 1830)


21. et iu Anuolatt. ad Protagor. Tom. X. Opp. Platon. p. 30. et
ut c. FV. 4• ' . et

28• huic usui patrocinatur. Cf. etiam Grauertum ad Aristidis Leptiu.


p. 117.
PRAEFATIO. XXV
veterum scriptonim editionibus niodo adhacret, niodo
ab ils divellitur. Neutram rationem iniprobat Thierschius
(Gr.gr. §.83• p. 123); Buttmannus aiiteni (Gr. ampl.

§. 80. 5• p. 314) particulam illam sejungi vetat, ne cum


allero ,
quod concludendo inservit, confundatur **).
Mihi vero, iit dicani, qnod sentio, utrumque ab iiii-

tio vi ac sensu non videtur discrepasse ,


paulatim vero
factuni esse, ut crebro ,
quod ficii solet, iisu liujiis par-

ticulae alils voculis aut adhaerentis aut sii])jectae vls

ejus ac potestas ita del)ilitaretur, ut jam magis ob au-


rium quoddam jndicium, quam quod sensuni magnopere
afTiceret, adhiberetur. Hic autemusus, qui apud vete-
res scriptores modicus erat, a recentioribus ultra moduni
frequeiitatiis est, ita iit v. c. iu utroque Aeliaui opere non
multae sint paglnae, ubi non , et si-

milia reperiantur. Iii llbris nostris mslis bae particulae


tantum non ubique dlvelluntur ; editiones typls exscriptae
fluctuant 1 ^) ;
quare illos constanter sum secutus. Fa-
vet autem huic scripturae ,
quod compages, quae parti-

culam cum pronominibus conuectit, interduni per


alias particulas insertas solvilur. Apud Aelian. H. A.
Ili. 13. p.56, 10. exbibetur; alibi allud.
Magna particularum coacervalione ap. Demosthenem c.

14) H. Stephanus in Thes. Gr. L. p. 10989• ed. nou magni \.


scribit referre, utro modo scribamus modo (interdum) particulam
,

otiosam s. velut otiosam esse iutelligamus.

habent .
,

.
Cor.
In Plaionis Phaedro p. 242• E. ia omnibus
' ',
'' .
15) In Var. Hist. I. 1• statim ab initio sciiptum etiam ia ed, Corais

'.
et paucis versibus iuterjectis Ib. I. 24• vett. editt.
IV. 10•

''.. nec codd.


omnes.
,
et Ib. c.

quas vidi,
11.
edi-
Apud
tionibus legitur
Eund. de Rep. Vil[.
. II. . 220• monet,
:

16• p• 264•
ia talibus
D•
colligendi
. disseutiunt.
Stallbaumius
concludendique vim mi-
nime amittere. Hanc viin etiam agnosces iu Apolog. p. 17• E.
facilius

zl — sicut etiam ap. Aelian. H. A. VI. 15• p• 131, 6• c. 17.

p• 132, 3• VI. 21• p• 133, 28• et in aliis multis locis: sed in longe plu-
ribus tam tenue est ejus potestatis vestigium , ut vix agnosci queat.
XXVI PRAEFATIO.

Bocoluni . 1010. 15. (E(l. BekkeriT. \\\. p. 1112.) rij

.
5

mine, quod
qnao 1
sciani
-^,'!,

, imj)ro!)anlc
iTMCfiicLQVi

iitraque editione divislm .scrihnnlnr, ne-

; :ii^m\ Aeschiiifin au-

leni c. Tiniarcb. p. 163. (p.

Eund. de Faisa Leg.


|
p.
-' ;~. 360. Bekk.) exhibrlnr:

223- ordiiie particularuni imniu-


duin ap.
i^i-

lato ,'/ -. cl ap. Bekkcr. . 391- •,|


-cO' Ipgitur.

De ' et De cognato cst gcncre, nec mlnorls nionieiiti, pro-

in apodosi. noramis demonstrativi cbi disjunctio, et on)inno usus

parliculae Vz in apodosi. Iiuju.s iisus quum in piioribus

editionibus excinpla essent paucissima, caquc Inconsulto,


ut vidctur, reHcta (naiii Gesnerus conslanlem \n labbiis

duorum codlcuni, quibus ufebafur, lectionem lantum


iion ubique tacite iii niufavif) eum eqiildcni, libris

jubeiitibus, centum in locis restitui , iion repiignantc, ut

confido , Aebano. Hic cnim in hac structura cum alio-

runi scriplorum bene niulturiun , tum praeclpue Hero-


dotl sui vestigla pressit, eaque tantopere delectalus est,

ut vini eam ,
quara modlce nsurpata habel , usu
aHquantum Iraminiierit. Dixi nonnnlla de liac re lii Not.

crit. ad Aiith. Pal. p. 522. nbi etlam AeUanea alllgi, de


quibus quum Scbneldero ^ ^) persuadere non poUierim,

boc loco , ne dubitatio rellnqualur, abqiia addam, et

(juidem ifa, ut ex scriptorlbus cujusvis aelatis, cuni an-

tlquloribus tum ils, qiii Acliaiio fiicnint siippares, paiica

(piaedani cx plurirais slnicturae illlus escmpla proteraiii.

El primus quidem Honierus, cujus aetas magna In struen-

16)NuIlnm certe eorum loconim, quos ibi p. 11. ex codd. corrigendos


dixi, iii ciir. sec. emeadavit , nec alios locos mutavit, iii quibus igDara
pronomiuis additio eum dc falsitate scripturac dcbuisset admonere.
Esistiniabat eiiim, hanc prononiinis foiinam, qttara iii editioiiibas obtinere
videbat, ex codd. propagaLam esse. Qiiae falsissima luit opiuio.
PRAEFATIO. XXV II
da oratione liberlate frLiebalur, enuntiationlljiis, quibus
teniporis, coiidilionis, caussaeve signlficatio inest, ac-
quali orationis tenore et progressii inleiTiiplo, apotlosiii

' -
subjecit, illata particula hi, qua stnicturae nmlalioiie ora-
tio hauil

'
[ .'.pauUo fit vividior i
^). Sic statlm . . 57. '

'^ '
tim 276.
- , ^-
,

^ ^). Uesiod. Theog.


Oh.
,

.
.^' 274.

. 58.
'

ct sta-

— •
[.'

'
, [..
' — ' '' -

'
cmpla
qno confer

|
attulit
,
Hermann. ad
Battmannum
[Jiiv
Opera
',
.
et

Vli^er. p.

ad Sophocl. Pblloct.
Dies
""
.

785.
'
319.

Traglcis
cl 845. cuni
p. 73. qui
ex-

uberlus disputavit de illo usu particulae in Excursu XII


ad Demostheins Or. c. Mid. p. 147. ss. Noque Alexaii-
drinos poctas ab bac struclura abstinnisse, praeter mul-

'".
tos alios

Idyll.
duo TheocritiXou

179. '
doceiit.


Idyll.

'
I.

{10.
-^.
-
'

'. Scriptores Attlcl qni soluta

..
,

oralione sunt usi, eam non niagis vitarnnt. Tliucydi-


des quidem II. 65. , 6

. 220. .' —
Plafo
. Sytnpus.
Menou.

ficatur ,
17) Majore etiam
per particulas
cum poiidere , secl

et ' eodem modo


,
, apodosis
cnjus usus cxeinpla
sigiii-

dedi ad .
' 29• • 42, 11• Sic prima, ni fallor, Sapp/io ap. Vion, Ilal.

', ' '


'.'
p. 354• ? , ».. Auth. Pal. V. 162- d

^. " Vid. Stallb. ad Gorg.


|^,
. 100.
? Plato Sojili. .
^- 254• ^'•

Herm. ad Hymn. Homer. m Apoll. 335.


18) Vid. in Veuer. 226•
Heyne ad Homer. Tom. IV. p. 31. Elmslej ad Eurip. Raccli. 180•
XXVIII PUAKFATIO.

. 98. I>. ' •'


!.
,', —
.
h '

; ; ---
6)v Id. Jsf. ad

..
- '

'
. 486- Isocrat. Panegyr. c. 1.

. — ' }.

.

(sic

Longe autem
cislas,
'. |3
Bekker.).

inter qiios
Biisir.

,
— c

Areop.

hic usus frcqueiitlor


c.

priiiclpeni
10.

c.

locum
26. '

apud recentlores
(sic

tenel Liicianus^
)-
Bekker.).
-
Atti-

ex

' ;,
quo exempla Quaest. Lucian.

.
collegit Fritzschiiis in

p. 47. s. Dio Chrysost. Or. \II. p. 221- ojXi^^

'[., .
.
. (358.

(viilgo ') '


quibiis caussae conditionisve

iiipriniis posita, illa


narn posl pailicipia quoque,
iiiest signlficatio,

parflcula saepisslnie iiifertur.


,

absolute
(Vid.
'
iii

Aiinot. III. 1. p. 52, 15. ad Philosfrati Imagg. II. 16-

p. 482.) Ilaud raro Pausanias, Aeliani raagister, post


geiiitivos absolulos, itemque post , , infert

T.

haec
in apodosi.

II. p, 855. B.

iufinita

locos adscripsisse,
sunt.
,
id. Sibelis ad

Suffecerit
III.

.
;. 23

itaque aliquot
qui ad Aeliani dicendi gemis illud,
, 5. Plularch.

Herodoli

de quo agimus, qiiodque tot locis ad fidem llbrorum re-


duximus stabiliendum iiiprimis faciunt. Legitur itaque

.
,

. '.;
apud
'(
historiae

'(, ').,
patrem 108. c *^ |j.t,-

Ib. 133.
. IV. 61. '^,

,, . iimtili
quibus locls
hac iioininalivi repelitione oratio, quae
si scrlpseris ,
PRAEFATIO. XXIX

^ ,(
nanc vim et vigorem liabet, frigida evndet et iiiepta. Diio
adscrihani ejusdpni locos ex eodem geiicre, sed uhi talis

imrautatio ne locum quideni habet. l\

-. -,

c 126- d
. 68.
; •-
,
;. Plura esempla, qnae praesto
hi

5. —
suiit, iiolo addcre,
'

qiium ex liis, quae attuli , abuiide appareat, apiid Aelia-


niini et idiros niaiuiscrlptos posl eiiimtialioncs tempora-
les el condilionales rccle exhibere , , , ci et

Dos recle fecisse, qnod hauc scripturani , a prlnio edi-

tore contra duoriim illorimi, qulbns utcbalur, codicum


{ci.jn^ fidem perperam liiinuitatam , reslituinuis i^).

Ad orthographiam boc quoque pertliict, quod plu- db hiatu.

aposlroplio sublato, hlalum ex libns iio-

,
rinils in locls ,

stris revocavimiis. Hoc rmnqiiani non fcci iii paiilculis

creberrinio conjunclls iibi priores editiones bla-


tum iiiterdum rellquerunt, scd saepius sustulerant. Ob-
tiiiet ille ubique apud Pdusauiam^ nec rarus est apud
alios pedestris orationis scrlplores; ita ut etiam iibi

Ne
"]' exempla hujus immutatiouis es primo da-

.?".,
19) quis dubitet, libro
cta adscribamus. I. c. J . p. 2 7 3. ,

•\ -'.. '. . • 5, ~\ -
,",
ciun aliis. c. 9- 28•
''.'. , sic libri omnes. c. 16• • 9.
' . .

.
22• et
alii.


c.

18, 24•
17• .
'
9, 29•
'. £:'.• , 6iO'j;

/-
'
oJ
, . c 38•
''.. . .
... . .
cum
.
C. 41• -
et
19, 18•
paulo post:
^
'
-'. —
'.''. —
.
etc.

^•.
.
C.

.
45. •
c
20
57.
.
,

.
30-
.
.
25,
' '.
11.
Xiirov

his igitur locis



',
omDibus Ti^uriuus editor
id, quod in dnobus codicibus suis ( et ) iuvenerat ,
pro arbitrio immu-
tavit ,
quiijue eum subsecuti sunt, existimantes , veram hanc esse et ge-
iiuiDam codicum scripturam , neque fortasse alterara in collutionibus
suis nolatam iiivenieutes ,
quod ,
qui oliin codices conferebaiit , ad ta-
lia raro attendebant ,
primi editoris commentum sine haesitatione propa-
garunt.
XXX PRAEFATIO.

interponitur, qiiod saepe


in Var. Hist.

^. XII•
Mll.
43.
'
, .
2..
fit, non elldatnr.

Ib.

uti aptid
c. 12. ^
Slc etlani

Herodolum
U
quoque IV. 45- 7:GCT£pcv aca. Eliani contra
vulgarem usum saepe aule vocalem sine apostropho legi-

tur in codlcibus nostris, ita ut a;j.a, exiCvov,

',
,'
hujus genciis exliibeant, ubi edltio-
nes,
et alla

ad Tigurinum excniplar, habent ' ., '


'j~~ia. Quae omnia quum ex duorum li-

brorum, e quibiis i!!a editio expressa est , comparatione


inslltiita Intellexisseni, a Gesnero "^xo \>\\\ immutata
t&SQ 2 0^^ P^on dubltavi hiiitum rcvocare, praescrtlm quum
nec veteres, pro norrna Atticismi habilo.s ab eo refugissc
videreni. De qua re suificlet laudasse Popponem deElo-
cut. Thucyd. p. 215- ss. Ifiirmiuni ad Diiiarch. p. 29- s.

Ad aiia progredior. Et prlnio qiildem loco sese of-


De nomiiii-fgpf difiicultas a iioniinlbus propriis ciim honnnura tuni
bu8 propriis. ^ ^

locorum objecta. In bis enim scribendls satls constat,

quantopere non solum bbrarli fluctuent, verum scrlpto-


res ipsl, ita ut in pcregrlnis praesertini, Schaefero ja-
dite-i), si oniiiia ad eandem scripturam revocare velis,

operani ludas. Sed ubi tantnm de orthographla agitur,

res non admodum giavis vlderi potest ;


gravior, ubi in-
certa scriplurae ratlo uos de personis locisque dubltare
cogit. Hujus generis non paiica reperluntur in Aellani

opere. In his saepenuniero non ita dif^clle erat, ex com-


paratione cuni aliis scriptoribus, qui easdeni res tradi-
derunt, viliosam scrlpturam corrlgere ; sed plerumque
tamen , ubi hbrl iu vltiuiii coiispirabant , id quod res et

historiae veritaspostularevidebalur, aiiuotationibus reser-

20j In prtnio libro primus editor quatuor saltem in locis


Augustani et Fuggei-iani ob vocalem sequenlem in
Ad P/utarcAi \itSL3
mutavit. ' codicis

21> T. V. p. 138• Cf. Car. Sintenis ad Yit. Cat.


Maj. c. 15. p. 75•
PRAEFATIO. XXXI
vare, quam coiTeclioneii) qniuitumvls piObabllem in coii-

texUi poiiere nialiii• Ne(|ue lioc sliie caussa idonea. In

scriptore enim ,
qui ,
quod res docet , non tam id ,
quod
diligeiili inqiiisltione larfa verissimum esse cognosset,
solerti cura tiivestigavit, quani ea potius, quae ipsi ob
varias caussas placuisseiil, svne severo delechi ex scripto-

ribus forle oblatis arrcpta conipilavlt , non ea lege agi


potesl ,
qua quls utatnr in Aristotele, Straboiie, Polybio

atqne similibus. De veritatis studlo, quod Aelianus iion

uno loco profitetur, facile ei credimiis, eiim cousulto


non esse mentitum; diligcntiam neque in rebus ad ani-

nialium bistoriam spcctaiitibus, neqiie in hominuin hi-


storia praestilit ;
qulii hic iilic maiiifesta iiegligentiae

documeiita dedit22)| in locurum auteni et regioniim


nonimlbiis, ad qiias qiiaeque res refererida sit, explo-
raiidis , sedula eiim dillgentia adhibita errorem cavisse,
uihll est, quod arguat. Yerisimile quidem, baud pau-
ca vitla in iiomiiiibus propiiis coniniissa -^), librarlis

iniputaiida esse ; non certum tanien, sed ambiguum.


Sic V. 14. bistoriam aliquam de falso tradi, alio-

rum scriptoriim testlmonium docet, quod ad


ducll. Provocat Aelianiis ad deperditura Aristotelis lo-

cum; hunc rem de Gyaro narrasse, non de Paro , cre-

dibile est ; sed quum fieri possit , ut Aelianus in vitio-


suni Stagiritae codicem inclderit , recte fecerunt editores,

quod priorem lectionem, quam libri omnes tueiitur,

22) Ut in confundendis nominibus urbium Laviniura et Lanuvium


XI. 16.
23) Raro factum , nomina propria appellativis substitue-
ut librarii
rent ; unum tamen
p. 219, 7• ubi
men a viiis
iii

doctis
ex hoc genere exemplum reperitur in Hist. Aii. X. 1.
editionibus habetur: (:7\
relatum est ad Dioiiem Cassium lustoiicum
quod . ,
-
indeque
petitum argumcutum de Aeliani aetate. Non una haec difficultate pie-
muntur. Verum iUu lectio iii uuo est codice eaque correctoris manu non-
nihil immutata ; reliqui libri aliud quid exhibent, quo reperto omnes illae

difficultates evanuerunt.
XXXII PRAEFATIO.

loco non moverunt. Non minus verisimile est, Libro


XV.

)
23. lecllonem librorum falsam esse, pro
quo iionilne

illud ciim superioribus

nuitavi
Athenaeus

,
quanivis
; nec iii
offert;

eodem libro
servavl

c.

fuisse, probablle
25• -
tamen

sit.

In bis et pernmlfis allis, quae ejusdem sunt generis , si

erimt, quibus rellglo nostra nimia videatiir, bi lamen


ipsi lalebuntur, si quld peccatum sit, rectius facere, qui

in eam partem pecceiit ,


quae a tenierltate et libidine sit

remotior 2-*).

In iiominibus igltur propriis aut falsis aut deprava


tis quaiidocuiique iiicertum videretur, vitla utruni a scri-
ptore ipso an a librarlis coniniissa essent, a corrlgendis

libris plerumque abstinui ; nilnor erat caulio adhibenda


in iis vulnerlbus, quae bhrarli orationi scriptoris inflixe-
rnnt, sed baad paulo niajus peccandl perlculum. Mul-
tos qaidem naevos Aninialiuni Ilistoriae inspersos codi-

ciim ope detcrsimus; multos priniac editionis errores,

pro siucera codicum lectione habilos, llbris, qiiibus Ti-

gurinus editor usus fiiif, diligentius excussis, siistulimus

tiirpla cijjiisvls gcneris vuhiera sanavimus bcne multa;


multa tamen relicta sunl , in quibus nullum a libris scri-

Decoujeciu-ptls oiTerebatur remedlum. In talibns igitur ad conjeclu-


"^'
ram confuglendum erat. Liiljrlca res, praesertim in hoc
scriptorum genere, qui uativa sermoiils venustate non
conlentl , acuniina captaut, et, ut ingenlosi videantur,
coninuinia speriiunt. Quo latior enini canipus est, in

24) Jacobus Perizonius de sua in Aeliaiii Variis Historiis cura po-


sita hacc scripsit, tjuae libens facio mea : ,,De mea hic opera id tibi af-
firmarc liiniido possiim, multa me iu textu ex instis diligenter a me pri-
ir.nni adliibitis restituisse , multa etiam in notis tentasse ex rerum nexu,
linguae analogia et usu , antiquitatis ipsius auctoritatc: paucissimas , nec
tam mcas qiiam alioruTn conjecturas iu textum recepisse, quia tutiuscense-
bam in hanc sollicitudinis iorsan nimiae, quam in illam audaciae ac terae-

Titatis peccari partem, quoniam saepe etiam tunc, quiim niiiiime credimus,

erroinbiis tuiner. obnoxii rcptrinuir."


PRAEFATIO. XXXIII

quem se sophistica eloquentia effundat, qno Ilberiores

viae, quas quasi lusitans et lasciviens pererrat, eo dii-


ficilius est, iii verbis vestigla verl, si forte deleta sunt aiit

obscurata, divinando investlgare cerlumqae de iucertis


judicium ferre. Difficilis res, inquam , lii lalibus ita

staluere, ut tibi satisfacias ; uihil contra facilius, quam


conjectnrls in tali scrlplore ludere, quales in lioc ipso

opere Trillerus effudit plurimas ; non pauciores numero,


sed pejoresetiam, Anglns quidam, cujus inventa Diarium
classicum in liicem protiilit. Ilaud pauca quidem vitia

Aelianei operls iuculeiitls et primi editoris et aliorum con-


jv,ctuns probabiliter sublala sunt; sed sl magnam hiijus-

modi correctionum ad lios de Animalmm proprietate li-

bros allatarum repiitaveris copiam ,


pauclores ,
quam ve-

lis, reperies, quas omnes veritatis numcros liabere exi-

stimes. Ex iis, de quibus auceps erat judicium, sed quae


in censum venlre posse videbantur, ut iiilocis vltiosis et

obscuris lectonim commodis aliqua ratione consulerem,


nonnullas iii margliie adscripsi ;
paucas recepi, mearum
vero ,
quamvis ab aliis probatarum ,
paucissiraas ^»).

Longe majorem vero eai^um numerum reservavi annotatio-

nibus, ubi saepenumero etiam conjecturas iii margine

.
,\
,
. 25) Meae
sunt. I. 41. p•

'.
pro
''.. pro
conjecturae libris
19, 29•

. 47
et
.
'.
non addicentibus receptae hae

pro
.
18.
45.
.
..

38
20 > 26.
,

42.
10.

.

68 20.
.
-fere

\
-'.
'

. '
II. 42. 2•
pro '. VII.
,

2. . 168 pro
,

., .
-'.
, 16.
IX. 14. . 201 . •, £ • ' — . 4.

- ;5.
, •

. 220> 16. pro XI. 19-


. 254, 12• pro XVII. 41. . 392, 15.
5
.
-
'.
• ' .
pro

;
''
V. 24.

.
302, 20•
pro
aliorura conjecturis

.
VII. 29•
)
108

.
, 29•
. 170,
Hae
graviores hae sunt.

XIII• 15-
pro
pro
13.
fere

.
\
.
meae nanc

VI. 4.

'
298, 13.
.
II. H.

XIV.
.
ia contextu legvmtur.
p. 32, 30.

126

11.
,

.
28.

315, 9•
pro

XIII. 20•
5-
Es.

pro
.

Epil. .
Aelian. de nat. anim.
396, 32•
. *
XXXIV PRAEFATIO.

expromtas cum probabiliorihns permutavi, lectionum re-


cum

.
ceptanim rejectarumque rationes attiill, errores alio-

rum tum meos correxi, ea mihi in hac parte lege statuta,

nt, quae in alioruni conatibus prol)are noii poteram,


et breviter dcclararem, et verbis leiiissimis. Alienos
errores acriter exagltent ,
qui se existi-

mant; ego, qui plurlmorum mihi errorum sum conscius,


iiolo tela jacere, quae In me retorqueri possint. Velim
autem omncs, qiii in critica hac palaestra exercentur, ani-
roo infixa habeant, quae Fridericus Augustus Wolfius,
vir in paucis doctus, acutus, solers, et in famiiiari ser-

raone etiam satis dlcax, de his studiis nionuit: \\ hoc


universo genere, ubi tam subtiliter ratlones siibducendae
sunt, nimis proclive periciilum est errandi, et pro veritate

umbrara arnpiendi. Discamus modoerrores nostros libere

fateri , et si

ab hoste grate accipere.«


Itaque, ut huc revertar,
quid aut rectius aut probabilius offertur, vel
(Praefat. ad Herodian.

variarum leclioiium, conjectu-


. .)

rarum et observationiim copiis, quas in aimotationibns


coiigessi, hoc praecipue agens, ut in summo brevitatls

studlo niliil praetermitterem ,


quod ad reni faceret, fu-

turi Aelianei operis editores eo velim animo ntantur,


ut in laboris impensi gratiam eorum ,
quae peccaveri-
mus, aeqiios se exJstlniatores praebeaiit. Ante oninia
autem velim, iit qui de nostra opera judicium laturi

sunt, ne id faclant ante quam justam cum scriptore


familiaritatem contraxerint, in qiio tam multa sunt sin-
gularla , ut qui de uno alterove loco ex una tautum le-

ctione judicium ferre susceperlnt, errorem vix evitare


posse videantur. Aequi autem et locupletes arbitri, qua-
les ul nobis contingant cum niea tuni Aeliani caussa opto,
llcet de multis , quod iulurum esse non dubilo, aliter at-

que ego statuant , banc tamen landeni huic editloni no-


strae non denegabunt, per eam, praesidioruni, qui-
PRAEFATIO. XXXV
bus nemo antea usus est locupletioribus, ope, Aelia-

nei operis contextum , ciijus tota ratio, quod infra de

edltionibus dicturus iii clarissima luce ponam, incertls-

sinia erat, nunc ita in plurimis locis munilum esse, ut


jam habeas, ubi pedem tuto ponas, neque vereri debeas,
ne te pro librorum antiquorum lectionibus , editorum er-

rores et conjecturae ludificentur.


Quod ad externam libri descrlptionem attinet, ope-
ram dedi, ut lectorum utilitati consulerem , cujus ut
onines ,
qui veterum scripta repetunt , rationem habeant,
velini, ne saepemultum tempus inipendendum sit, donec
id quod quaeris iiiveneris. Ob hanc caussam cuique
columnae numerum capitura adscripsl; argiimenta in mar-
gine posui ;
priorum editionum autem pagirias non ad-
didi, quandoquidem ,
qui locum aliquem ex Hlstoria
Anlmalium allegant, non editionum paginas, sed llbros et

capita citare solent. In contextu iibi quid excidisse su-


spicabai', asteriscum adscripsi, eodem signo usus in notan-

dls vocabiilis manifesto depravatls. In iis locis, inquibus


aut manifestuni esset vitiLim, aut vitii certe gravis suspicio,

probablles ejus emendaiidicoiiatus cum allorum,tuin meos


adposui; ubi lectio autem recepta raemorabili quodam li-

brorum nianuscriptorum dissensu labefactari vldebatur,

neque tamen certa correctionis via apparebat, codicum


lectiones annotavi ,
quod etlam tum feci interdum , quuni
interplures librorum lectiones optlo esset ambigua. Un-
cis quoque, sed his duplici quadam ratlone iisus sum,
cum ita , ut verba ob uiiam alteramque caiissam suspecta
et fortasse removenda notarem , tum , ut vocabulum pro-
babili quadam, neque tameD certa omnino ratione in con-
textum Invectnm esse significarem. In tallbus locls non-
niiUi sunt, a quibus nuiic re denuo peiisitata uncos re-
motos vellm. Sed de hls , siciit de reliquls omnibns,
ubi post ab ea sententia, quam in
** 9
XXXVI PRAEFATIO.

conlextu constilucndo seculus eram , recedcndum putavi,

in AnnotatJonibus nionui. Has itaque, qnaeso, adeant,


qul uniiis cujusque lcctioiiis caiissas cognoscere veliut.

11.

DE AELUNO EJUSOUE OPERIIUIS

De Aeliano, quem Suidas Claudmm appellat, Prae-

iiesrmiimque et fuisse dicit i), Perizonius adVa-


rlas Historias copiose et luculenter disputavit^). Ah hoc
igltur lectores pefaiit, qiiae ad diliicultates ,
quibiis Sui-

dae locus laborat, expediendas faclant. Noster vero Ae-


lianus h. e. is, qui de Natura Aiilnialium scripsit, caussa
nulla est, cur alius esse existimetur atque ille, quem Phl-
lostratus in Vitis Sophistarum Romanuni fulsse, libris-

que graeco sernione elegaiitissime scriptls laudem sibi

comparasse ait ^). Erat hlc Pausaniae auditor, ejus,

1) dignitatem Aeliauo tributam miratur Coraes in Praef.


ad Prodromnm Bibl. Gr. Vol. I. p. 145 () quaerens : ,,cujus tandem
urbis? Romaene? hoc minime probabile. Fortasse igitur iii patria urbe,
ubi celeTberrimum Fortunae templum fuisse constat." Tum idena Vir do-
ctus in annotatione addita , vereor , ait , ne Suidas Claudiam Aelianum
nostrum confaderit cura Plautio Aeliauo pontifice , de quo Tacit. Hist.
IV. 53• commemoravit.

2) De duobus Aelianis, antiquiore ,


qui Tactica a se composita Tra-
jano (uon Hadriano) dedicavit, et jnniore nostro distinguendis, \era tradi-
dit Tristan Commentaires historiques. Vol. I. p. 276• s. ed. de Paiis 1657.
Non satis caute de Aeliaai aetate tradidit Cuvier. Hist. nat. des Poissons
T. I. p. 34.
3) Aliquam dubitationem injecerit hoc, quod apud Philostratum Ae-
lianus fertur dixisse, se nunquam extra Italiae fines peregrinatum esse,
nec navem conscendisse , nec mare expertum esse ;
quum idcm (de N. A.
XI• 40•) se Alexaudriae Sarapidi sacrum vidisse teste-
tur. Ciii repuguantiac iic majorem quam racietur, vlm tiibuas , Kiili-
,

niusV. cl. iu Diss.de via ac ratione, quaAelianus iiiHist. An. conscribenda


PRAEFATIO. XXXVIl
qui tlcscriptionem Graeciae composuit, cognoveratque
seiiiorem Philostratum , cui accusatioDem in tp^annum
paiilo ante occlsum , Ela^abalura, ut videtur, monstra-
vit; unde vitam ejus in &aeculuiii post Christum tertium
incidisse apparet. Cum hac aetate convenit, qiiod multa
ex Oppiano, multa etiani ex Athcnaei Deipnosophistis,
paulo posl Oppiani niortem editis, "*). Ro-
mae sedem habens, rhetoricam docebat. Quura autem
quatuor sint opeia ,
quae Aeliani nomen praeferant^ Ta-
clica qaidem, Trajaiio dedicata, a rellquis sejungenda
suut; de Epistolis noii coustat^ quamquam iiec earum
argunientiim iiec compositionis ratio a sophisticae arlis
professione abhorreat ; ^ arias aiitem Hisiorias , libros-

qiie de Animalium Nalura miius auctoris esse , minime


equidem dabito, nec niultos inveiiio, qiii aliter de hac
re staluerint ^y Utrunique opus excerptis ex alioruni

iisus rst p. XII. Philbstratum multa falso tradidisse monet. Mlhi satis

verisimile est, libros de Natiira Auim. provectiore aetate ab Aeliauo fuisse•

elaboratos, eumque iter in Aeg^ptum suscepisse post illd tempora , quibus


se , Philostrato teste , navigasse negaverat.
4) \ide Schneiderum in Peric. ciit. p. 127• qnamqHam hic de nar-
rationibus apud Aeliaaum manifesto ex Oppiano tradiictis ita interdum- lo-
quitur, ut illa ex alioquodam fonte ducta esse existimasse videatur.
5) Inter hos commemoraudus Bochartus Hieroz. L. II. 46- p• 522. 2•
et ciijus haud paulo major est aactoritas, Valckenariiis iu Anuot. ad Pha-
larid.

qnidenv judice

ipsum eam re
Lennepii
,

Auimaliam et libellum rrTirificum


tiiit WytteBbachius in Bibl. cr.
p.

mnltum
XVIII.

diligeiitius
s. ubi

perpeusa repudiatnmm
dicit,
diversos esse diios alios,

III.
.
4•
a Variae Historiae scriptore

Part. XII•
qiii

De qua
scripserint

p. 16.
fiiisse.
senteiitia sic sta-
Viuckenarium
Tum
deNatura

haec addit
, se

Jdein : „ia tribtis illis upei-ibus si-mpcr eaudem et oralionem enndemque


auctoiem agnoseere mihl visus siim : et aute aliquot uhuos raagis etiam
hauc seiitentiam mibi confinnavit lectio illornm opcrum repetita. '* *) Hand
alitcr diu aute staUierat Jo. SclieHerns, qui cuucta in cnudem optiirre con-
venire scribit (in Not. ad Var. Hist. I. 1.), arguraentum operis , tractandi
cjus rationem , ipsnm denique stiliini ,
quoties sno uti- volnerit ; et aiite
Soheffeium Gesueriis ,
qui se pluriirta iu utroqne opere simiiia iuvenire
lestatur. Sed ut sunt varia de talibus hominum judicia , Bcrnhaidy , vir

*) Mcmnria fefcllit Schnclliiim (Ilistoirc de la Litt. pt. Turae V. \\. 3<() quum
commemoralis Variis Iliutorii.s et di• Aiiiinal. Propr. scribcret Valckenaer : ct Wyt-
lcubacli peuseut que ces ileux ouvrages ue suut pas du meuie autcur.
PRAEFATIO.

scriptis conllnelur; in utroqne idem in compllando cou-


silium agnoscitur. Sicut enlni Iri arlis hisloriis ex
honilnum factis dictls , ita in librls de Anlmalibus ex
animalium natura vitaque praecepta ad virlutem et ple-

talem petuntur. Ab hac vero parte non niinus quam ab


oratioriis coiiformatioiie deperdltorum etiam opcrunie)re-
liquiae taiitam cum illis, quae integriora ad nos pervene-
runt, operibus similitudinem liabeut, eundem de dlvinis

hunianisqne rebus sensum , deoruni religionisque obser-


vantiani, superstitlonis etlam vestigia, vlrtutis amorem,
vitiorum odlum prae se ferentes, iit, haec oninla ex eodem
ingenio animoqne profluxisse, mibi qiiidem videatur cer-
tissimum. Inter libros de Animalibiis et Varias historias,

si ab utriusque operis argiimento dlscesserls, boc maxi-


meinterest, qnod illi ita suiit comti et compositi, ut in
publicum prodeuntes elegantiorum hominum gustul sa-
tisfacere possent ; in Variis aiitem historiis paiica tan-
tum caplta expolitasophisticisque lenoclniisexornata sunt,

dum longe major earum pars eani plerunique iormam


reliuuit, quam habuerunt, quum ab auclore iiiter legen-

doctus et ingeniosus (Wissenschdftliclie S^^ntax p. 37• not. 61) secuudiun


Valckeuarium judicans , Wyttenbachii scntentiam anili fabellae similem
(eine fast mahrchenhaft klingeiide Meiuiiug) videri ait, tresque ipse Ae-
liaiios trium illorum operum auctores statuens , diversum in uuoquoque
opere consiliiim diversam orationem agnoscit. Cum Wyttenbacliio ta-

' ,',
,

mea sermonis judex solertissimus Prooem.


facit Coraes patrii qui in
-
.-
, ,

() haec '
P• 147

\' \
scripsit:

\
'
, 6) Duobus
^ ,

iJlis titulis \ ,

et
\
iinum opus
significari suspicatur Perizonlus , sicut etiam reliqua Aeliani opera noa
semper uno eodemque titulo laudantur. De qna conjectura difficile est sta-
tuere. Joacbimus Kuhnius existimat, in opere de Providentia Aeliauum
ex florentissimarura gentium historia coiitra Epicurum disputasse; in al-
tero autera eum voluisse ex mirificis morborum curationibus, ex sacrilego-
rnm poenis, ex praemiis denique piis probisque hominibus divinitus datis
ostendere ,
quam manifesta quamque praesens ira deoruin vel gratia
extiterit.
PRAEFATIO. XXXIX
(luiij in cliarlam conjeda et ad fuluruni iisum seposita
essent 7). In iis autem capilibus, qiiae iilliniam auctoris

nianum esperta sunt, Aeliani et oralio eliircl et indoles;

quin etiani rcliquis, quamquam minus conilis, haud pauca


Aelianeae oratioiiis impressa sunt vesligia. Ex deperdi-
torum reliquiis autcm si vel unara illam hlstoriam de gal-
lo gallinaceo salulari Aesculapil ope sanato ^) cum siniili

historia de equo iii Hist. Aiiim. XI. 31• comparaveris,


utraniquc unius ejusdemque ingeiiii iueluni esse, tam
liquido apparebit, iit dubitationi locus relinqui noii vi-

deatur. lu univcrsum auleni utrunique deperditum opus


pro majore parte historiis constitisse, in eoque haud ali-

ter atque in reiiquis Aeliani operlbus exempla cum prae-


ceplis fuisse conjuncta, satis est probabile. Adde quod
idem est oratiouis color, earundcm locutionum usqs, idem
denique stili variandi flosculisque exoniandi sludinni.

Caeteram de Aeliani oratione varia el suiil el fuerunt do-


ctorum vlrorum judicia. jModum prociil dubio in ea lau-
danda excessit Joachimus Kiihnius ^); rectins Coraes Ae-
lianum cacozelia pcceassel^) judicat, banc tamen quo-

7) Idem Gesnerus sequitur, judicans , iu Var. Ilist. apparere, scri-


ptorem sibi plurima aunotasse ,
qiiae per otium postea copiosius tra-
ctaturus esset. Certe nou admittenda Perizouii senteiitia, qui nsum pai-
ticulae in afferendis liistoriis ad variaudae orationis studium refert.
Quod si quis existimavent , Varias Historias haud secus ac libros de
Animalibus ab Aeliauo fuisse elaboratas , sed in hauc formam ab Epito-
matoribus esse redactas ,
qui pauca quaedam capita , ia librorum prae-
sertim iOitiis , integra et iutacta reliquerint , scd iu contractis quoque hic
illic locutiones Aeliano proprias et pecidiares servaverint , ad eum fere
modum quem Photius iii jMyriobiblio iii excerpendis scriptoribus nsur-

.
,

pavit: hanc si quis, inqiiarn, senteutiam prae altera piobaverit, non video,
quid ei magnopere oppoueie possis.

8) Vid. Suid. et Fragm. collectio ap. Gronov. p. 1013•

(p. 788• ed. Argent. 326• ed. Lips.) ubi vide ScheBerum.
9) „Quicquid ^tilns sophi,ticus verbis habet nitidum , sententiii acu-
tum, figuris jucHiidum, translationibus floridum , inventione praeclarum,
compositione elaboratum, id omne Aeliauus velut qiiidam eloquentiae in-
stitor nobis intuendum et paeue contrectandura dedit." Praefat.
lO^ Praefat. ad Prodium. Bibl. gr. p. 151 (,?vaj : •. -
XL PRAEFATIO.

dammodo excusans saeculi vitio, quodPhilostratus aliique


laudem verterint i ^).
eodem vitio corrupti judices in Cura
hac aulem laude, in qua hoc est praecipuuni, quod Phi-
-
lostratus (Vit. Soph.

et
-,
'^^
11. 31. p. t)24) dicit

eumque,
fuisse appellatum
si
,

Suidae fides,
,
Aelianum

quomodo con-
-
veaire dicamus Latinismi crimen, quod Schneiderus hic
illic in eQin jecit, iiec Coraes ab eo alicnum esse existi-

niat?

me
Non magnopere miranda
Roniano, sed cum laudibus a Graccls
congruit, nec , me quidem
res foret

ei
in

tributis

judlce, magis est stabi-


homlne
-
lita, quam barbarismorum crimen , Argonautarum scri-

ptori a SchneideiO ,
peregrinitatis Pkitarcbo a Corae ex-

probratum. alet, ni niultum fallor, de Aeliano, quod de


Philostrati oratione scribit Photius in Blbl. cod. CCXLI,
p. 331- ejiis saepenumero viderl ,^'.^ id-

que non tam ignoraiitia usus legitinii

^
ei accidisse ,
qiiera

probe tenebat, sed pravo vetustatis imltandae studio, qno


faclum est , ut fornias quasdam dicendi a veteribus raro

usurpatas ad fastidium usque repeteret, et dura vulgarem


sermonis usuni vltabat, in iasolentiani incideret. Eorum
vero ,
qul sopblstlcara illam ct umbraticam eloqueritiam
amplexi erant, alii in tumorls incurrebant vitiuni, alii

contra simplicitatis quadam specle fallere conabanlur,

'
alii denique, prout res ferebat, iitrumque mlscebant.
Et in Aeliano quidem laudatur a Pbilostrato orallonls
*
\
,/- -~. -;-,
ar.o ,

'-'.
,

,
,

».
'.
'-
\
, '.-
--
'-
• 222.
11)
-,
:
,

'. ': -.,


Cf.

'
Lobeck. ad Fhryn.

'.-
stalis specimina
PRAEFATIO.

extant;
.
quod vero ad Dioncm
Nlcostrateae venu-
XLI

atti-

net, tnm aniljigua est vocabuli slgnificalio, nt

quaiitum Aciiano ab ea parte cum rliclore Pniscnsi iii-

lercesserit similitudinis , ego qaidem defmire non ausim.

Verum hacc in uiiiversum de Aeliano operibnsque ^[^^'tf'^

ei trlbutls et trlbuendis dicta sufriclant. Qnod ad llbroscouiiiiumet

de Animalibus atlinct, satis coiistat, quae ibi dc Aiiinia-


Iluni iiatura et moribus traduntur, longe majorem parlem
non ex auctoris observationibus , sed ad aliornm scrlpto-
rum fideni esse tradita. In bis aiiteni compllandls boc in-
primis spectavit AeliaiiLis, ut adexemplum scriptorum iion

ignobilium ,
qiii Oau;j.aa(.a et collegeriuil ,
qiio-

rumque nimierus liaud exiguus post Alexandri praecipue


regnum Graecia effloruiti^^^ ea potissimum obscrva-
lione digiia baberet ,
qiiae ad admirationem excitandani
niaxlme accommodata essent. Quare ex omni aniraallum
uumere ea inprimis seleglt, in quibus iialiii^ae reriim in-
ventrlcis artificium peculiari quadam ratione cluceret;

quae inusitata corporum niagmtudine , singulari niembro-

rum conformatione, colorum denique splendore et varie-

tate oculos in se convertunt: iiec minore studio, quae de


vita aiiiniariiim, de amorls odiive inter ea signlficalloni-
bus , dererum, quas conjmictim agimt, ratloue cl oeco-
noraia, de facultatlbiis in ils conspicuis, de dolis denlque
et artificiis Iradita reperiebat, vera et falsa, cerla iuccrta,

12) Scriptornm, qui ex periegesibus et periplis mirabilia conipilaniiit,


recensum dedit Jojisius de scriptor. liist. pliil. II. 12• JVover. cle Poly-
inath. c. H. Fabricius B. Gr. T. I. p. 196. Cf. HejJi. de genio Saec.
Ptolem. iu Opusc. T. I. p. 104• ss. Ebert in Diss. Sicul. T. I. p. 171• ss.
Inter lios noa multi fiierunt, qui veterum naturae curiosorum , AiisLoLe-
lis iupi-imis, doctrinae uovis observationibus aliquid adderent, judice qni-
dem Schneidero iii Praefat. ad Aristot. H. A. p. XX. cujus senteutiae
subscribit Cui>ier , flistoire nat. des Poiss. ^. I. . 29-
XLll PRAEFATIO.

prout se ei in alioruni scnptis obtulissent, iii adversaria


letulit. Jam Ucet non uiio loco acre et incorruptum ve-
rltalis studiani profiteatur, neque caussa sit , cur de hu-
jus professionis sinceritale dubltemus i^j^ hoc ipsum
taiiien, quod sequebatur, consllium ejiisniodi erat, iit, si

i•*),
Graecorum nigeniam reputes scriptorem alias verita-
tis studiosissinium faciie a rccto tramite iii erroreni abrl-

pere posset, Multa itaque iabnlosa ,


quaedam falsa tra-

diciit : tamen sine auclore : interdum efiam dul)ita-

13) De Aeliano Beckiiiaunus in libello de Historia iial. veler. c. 3•

!>• 160. ,,lit3i nihil quidquam confinxit ipse ,


quod sancte atnrmat, ct

quamquam complures fabiilas dictitavit commeutitias ipse ; tanieu arripuit


libens ,
quaecunqne exempla ab aliis otierebantur, eaque ingenio .suo or-
navit reddiditque Yerisimilia raagis ,
qiio Jiaiul dubie veritati obruit." De
fabulis ab Aeliauo repetitis deque laudibus ejus dixit Sanderus in opu-
sculis (kleine Schriften herausgeg. vou Gotz 1 Theil. p. 84J ,
qui quum
ei quaedam ex praecoucepta potius opinione quam ex rei veritate tribu-

isse videretur, Schneiderus (in Praef. adAelian.) haecse ad justara aesti-


mationera redigei-e conatiim esse dicit in larragine, cui titulus : Allerneu-
^te Mannigfaltigkeiten. Bcrliii. 1782• p• ;'.92• ss. Hunc librum ut uanci-

scerer, fruslra operam dedi. Rcctius quam Sanderus de Aeliaiii opere


statuit '• clarissimus Carolus Gottlvb Kiihn , iii bievi Dissertatione de
via ac ratione, qua Aeliauus Sopbista iu Uistoria Animalium ccuscribenda
usus est. Lipsiae. 1777• 4• quem libellam doctissimus ejus auctor mihi
peteuti mittere haud gravatus est.

14) Vere scribit Guil. Sc/ilegelius in Bibl. Indica I. p. 14-8• de Cle-


sia agens ; Die Griechen hatten eine liebenswijrdige Neiguug den Irrthiim
aurzufassen , weiin er irgend einer Seite der Eitelkeit schmeichelte,
und liefsen ihn sehr migern wiedcr lahrcu die uuchtenie Wahrheit ,

mochte ihiien auch nocli so bestimmt dargclegt wordeu seyn. Ich glaubc,
es gibt keiii anderes Beispiel von eincm so geistreiclien Volke das sich ,

so viel Abgeschmacktes hatte aufbiudeii lassen. Deswegen haben sich


die liaulig wiederholten Erzahlungeii des Ktesias bis auf eiiie spateNach-
welt iortgepflanzt wiewohl seine Schriflen verlohreu gegangen sind.
,

lusbesondere ist sein Buch iiber Itidien die grolse Schatzkammer von
Mahrchen fur alle folgeude Fabelreisen geworden. Non miiltuin abludit
ab hac seutentia quod sciibit Cuvier in Notis ad Plin. Tom. VI. p. 446•
les Ancieiis avaieut encore moins de critique en bistoire naturelle qu'en
histoire civile , dire. Linnaeus autem conqueritur
ce qui est beaucoup
(in Amoenitatt. Academ. T. IV. p. 131) quod hodieque scriptores „qui ,

naturae scientiam proponant variis conquisilis undique veterum fabulis


,

ornalum scriptis coiiciliare studeaiit."


PRAEFATIO. XLIIl

tioiieni profitetur et assensum cohibet. Excusabills pro-

fecto error in tali scriptore ei In dlfficill hoc naturae stu-


dio, in qiio nenio tam cautus fult, quin subliide errave-
rit, qimni iiusquam fere difficllior sit verltatls exploratio,

quae post tot peregrinatoruni observalloiies, taiiianique a

sagacissimis naturae investigatorlbus curani adhibitam,

mullis tanien in partibus liodleque latet. Non coiitenina-

nius igitur Aelianum ob fabulas ex veteribus repetitas, sed


gratlam ei habeamus quod tam multa nobis ex deperdilis
scrlptorlbus servaviti^). Fvecte praeterea Schneiderus
monuit (in Pericul. crit. c. V. 133), Aellanum lis scrl-
p.

ptoribus, quos exscripslt, qiilque adhuc extant, egreglam

saepe praestare operani , cum ad interpretationem, tiiin

ad cniendationeni. In iiniversuni anlem, quam digiuim


sit erudito homine iii qiiavis dlscipuna sciie et tenere,

quld veteres de ea noverint, docere nihil attinet; in hi-

autem lanto boc quum


sloila

constet
naliirae

, veteres ob baud iinam caussani


est praeslabilius,
i
^) de 3-
15) Agnovit hoc vir doctissimus Cuvier Hist. nat. des Poi.ss. '. I.

p. 37• ubi de utilitate ex veteribus ad historiam naturae peteiida


agens haec habet : les faits precieux ct vrais qiii s'}^ reiiconti-ent , souL
extrcmement nombreux. Elien a eu siirtout de bien meilleurs renseigne-
meus que ses devanciers siir les animaux de l'AfnqHe et des ludes , ce
qui prouve que les relations avec ces pays etaient devenues plus faciles.
16) Acute observatum est a pliiribus , aiigiiralis doctrinae vaiiitatem,
quam hodicque a populis quibusdam septentrionalibus , iSibiriae et aliis,

coli peregriuatores docent, avium naturae cognosceudae niultum pro-


iuisse. Vid. Sclmeider. Comment. ad Reliqu. Friderici . Lipsiae. 1789•
Animalia quoqiie diis consecrata et in templis Incisque , eorum
naturae observandae locum dedisse, monuit Beckmamius ad Antig. Car.
c. V. p. 11. iicc ostentorum et prodigiorum observatio fructu ad naturae
cognitionem caruit. Vid. Hejne in Opusc. acad, T. III. p. 267• ss. Et
ne de agricolarum in prognosticis observandis sedulitate dicamus, quan-
tum fructus ex hclluonum luxuria in naturae scientiam redundavit! Cf.
Schiieider. Epim. I. ad Aristot. H. .
Vol. I. p. XLIX. ss. Cuvier
Hist. nat. des Poiss. cb. I. p. 13• 29• Neque vero omitleiida iuter caiis-
sas iucremeiitorum ,
qiiae historia naturae cepit, Stoicoriim philosopbandi
ratio ,
quae eos ad plurima ex animalium vita colligenda adegit ,
quibus
docerent , oranem mundum ,
quaeque in mundo essent ,
provida quadam
XLIV PRAEFATIO.

l)us, vjla praeserllm eorum et indole (quae vo-


cabiilo Apllamis coniplectilur) multa accurate cogDosse l
^),

(jiiae nmic iiilnus babenius perspecta. Norunt, qulbus


taba carae suiit ,
quaedam a veteribus traJita olim ex-

plosa fuisse et pro fal)ulosls babila ,


quae postea aut fe-

\\x qiiidam casus aiit diligentior oljservalio vera esse do-

ciiit; et supersunl fortasse aba, quae dies a contcmlu et

niendacii criniine vindicaturns est. Interea gralo arclpla-

(
nius animo quae ex boc genere coiiservanmt
P//nii/s a\ci\ , stiidiorum anioenitaies
coruiidem sei^eritati pcr uccasiouem suppedilarunl
ii, qui, diim,

qiiaerel)aiil,

iiia-

tcriani.
Aiiimaiium Caetemm Aelianus In iiaiTatioue de aiilniabbus ita
cuni L•(!iui- , •
i i

ij.is compa plerunique versatur, ut eoriim vilam ct indnlem ciim lio-

nilnibns componat; aniniaHnm facultalcs, iiaturae illis

benignltaleliberalitcr trlljutas, biinianae scientlae, labore

qiiaesitae multisque iu partibns niancae, antepoiiat; bo-

mines autem in animaiium actiones tamquam in speculuni


intLierl jtibeat, ut coguoscanl, quaiitum lllorum sinipbci-

las ab bumanae virtutis faslii et inconstantia dislet. Ethi-

ciim buiic bistoriae anlnialiiira sive iisum sive abusuni


fucrunt, qui AeHani iiieptils annumerarcnt. Hlc vero in

bac quoque parte pcr vctcruni iiiccssil vesligia. Ac pn-


mo quldem anliquissiinum illtid labulae, qnam Acsopicain
vocant, inventum, qiiid aliud spectabat , ulsi ut aniina-

llum vltaiii boininibus iii exenq)luiii proponeret ^ ^) ? Quae

boki tique ualura coutineri, uec ullam cjiis repeiiri pai tem, ad ({ divinae

|)iOvideutiae cura uou pcrtincat. Haiic latiouein secutus Tuncensis Aeliaiii


editor vir non cruditione magis qiiani pietate conspiLiiiis , singulas , ait,
,

animaliiim historias singulos quasi lijinnos esse diviuae sapientiae et boni-


tatis, a qna tamquam perenni et purissinia scaturigine quicquid usquara

benc ,
pulcre et sapieuter fiat , emanet.
17) Bcne hoc observavit Guil. Schlegel iii Bibl. Iiidic. ]. p. 197•

181 He hac fabulae origiue ex iiinata hoiniiiibns se cum similibns com-


puiandi propcnsioue orta niomrc nnn iieglexit G. H. Gratertus in docta
commeututione de Aesopo faL•llsqe Aesopicis p. 4• s. ubi Homericos
PRAEFATIO. XLV
vero pliirimi cum poefac liiin pliilosoplil tle ppcullan na-
turae lavore Ijrutis iii trlbaeiidis vilac pracsidlis cicmon-

stralo praedicarunt, hoc loco conimcmorare lulill altiiict,

fpiiini res inanircsta sit, et Plinius, de pnnclpatii ho-


mini a iialiira inler aniiiialia tribulo dispntans, ausii.s

sit diccre, ianhi lioc nnmiis LOiislarc mercede, ut ambi-


gere debeas, parcns ndinra hoinini inelior , an tristior

noverca fuerlt i
^). rraeclpue autcm ca aelatc ,
quae
Acriaui saecnliini praecessit, mlseralio quaedam imbecd-
btatls bumauae cum ejas cOutcnitii conjniuta invaliiil.

riurinia smit liujus sensus docamenta apudPllniam, paii-

ciora, sed nou niiiius expressa, apiid ahos. Apud P/u-


iarc/ii/rn (]u'\dcm dialogus, qiii Gryllus inscrlbltur, totus
versatur iii co , ut doceat, mellorem esse animalium c ou-
ditionem quani honiinum; iii co aulem ,
qiii est de Ain-
niallum Solerlla, multa collegit ex historia animalium
omnls gencris ,
quibiis denionstrarct, nulhim esse eorum,
quod nonratioiiis slt parliceps; iii abo dcnique de Aniore
Prolis aiilmalia prae hominibus laudat, qiiod in expleuda
iame caeterisque, qiiae nalura ilagitat, non, ut homi-
iies, per abiisum quendam ratioiils, effrenis cupiditatibiis

indulgeant, sed se inlra necessitatis fines et praescrlpta


contineant. Aelianuni te audire existimes, quum lcgas

etiam locos commemorat (p. 11.)


cum huniana
sopica.
coinponitur ut paucis
Cf. Huschke
in quibus bestiarum agendi ratio ita

ia
,
i

Comment. de Fab. Archil.


^
aclditis fabula couficiatur Ae-

p. 2•

19) Expressit liunc Plinii locum Lactantius de Opific. Dei c. 3• que-


runtur hojninem. nimis iTnbeciHum et fragilem nasci — qui neque mo~
vere se loco , uhi ejfusus est ,
possit , nec alimentum lactis appetere,
nec injuriam teinporis ferre : itaque Naturmn nomnairem esse huinani
generis , sed novercam etc. In iis, quae ibi praecediint , color ductus
ex praeclaro loco Lucretii V. 223• ss. Non praetereundum est ,
priuci-
patum quem Plinius dicit ia rationis vi et praestantia positimi,
illum , ,

a nonnullis pliilosopliis ob ambigaum rationis usum in contemtiiin fiiisse


adductum ita ut satius fuisse dicerent
, nullam omnino nohis ctiis ,

immortalibus datam esse rationcm , quam tanta cuni pernicie dcUain.


Cicero de N. D. III. 27.
XLVI PRAEFATTO.

(.

.
. .
011 curare
493.
, sicut

',.,
.) animall;» ,

Lycurgi Solonisque cives


naturae legibus adstricta,

nec mares femlnis quovis tempore


v. c. .
inisceri, sed amoris libidinisqne inter illa Inipetum certls
quibusdam finibus circumscrlptura esse, quos iiuHiim eo-

rum excedat. talibusquam pronus slt ad elhica prae-


cepta adhortationesque transitus, nemo non videt. Ne-
que profecto illa absunt ab eo loco, qQem modo comme-
nioravinius, ubl Chaeronensis philosophns exemplis de
animalium erga proleni amore haec subjicit: num exlsti-

mabinms, Nalurani tales affeclus euni sohini in finem


anlniallbiis Ingenerasse, iit gallorum , canum, ursornm
geiius ne occldat; nec vero etlam, ut salutarem nobls
pudorem incutlat, reputantibiis, qiiam turpe slt honiinl-

bus, talia gratulti amoris exempla iioii imitari, sed in


omnibus rebus factisque nostris utilitatis aliquam commo-
dornniqne quodammodo mercedem exposcere? (T. II.

p.494. F.) Plura possem afferre, si opus esset^O) ; haec


enim abunde sufficiiint ad id, qnod volnnius, denion-
stranduni, Aelianum iiec primum iiec solumsophisfico In-
dulgentem artificio ex animalium vita ad horijinuni vitam
nioresque notandos corrigendosqiie exempla sumsisse ^i).

20) Ob colorem similem coloii Aelianeo inprimis memorabilis est


lociis iii Gryllo p. 987• C. de animaliiim fortitudine; et alius de eoriim
temperantia p. 989• A. Adsciibam unum Plinii locum (VII. init.) ,
qui
fere omiiia complectitur, quae ab aliis in eundena finem sunt dicta Uni :

aniniantium, /lomini luctus est daLus , uni luxuria et quidem imiumera-


bilibus modis ac per singula membra: uni ambitio , uni avaritia, uni
immensa vivendi cupido , uni superstitio , uni sepulturae cura , atque
etiam post se de futuro. Nulli vita fragilior nulli rerum. omnium ,

libido major , nulli pavor confusior nulli rabies acrior. ,


Denique
caetera animantia in suo genere probe degiint ; congregari videmus et
stare contra dissimilia. Leonum, feritas inter se non dimicat ; ser-
pentium morsus non petit serpentes ; ne maris quidem betluae ac pisces
nisi in diversa genera saeviunt. At Hercules ! homini plurima ex ho-
mine fiunt mala.
'2i) Hoc argumentum Conr. Gesnerux in pernliari comraentatione
PRAEFATIO. XLVIl
Eadem ratiu christianis quoqnc scrlplorlhiis et iitilis visa

lata, ,
est et ingeniosa.

•' - ^
Aniialium scriptor,

, - '
Prorsus ad Aeliani exenipluni G/ycns,
ialnila de casta tnrtiiris vlduitate al-

scrihit (Aiiual.

- ^).
'.
. p.41.

Prae caete-
),

ris autem.i/A//^ro5/y Hexaenierou totuni est reieitum ctlii-

cls hujusniodi exliorlationibus ,


plerumque in euni fmeni
direclis, ut honiiniini stuititia et iniprobitas ex coniparatlo-

iie ciira brnfis eliireat. Rationi hominibiis divinltiis datao


hicetiani scriptor iniquior, aninialia ait quae opus slnt sine

tractavit : De vi exemploruin ,
quae in animalibus brutis huinini, tum
in bonis morihus et actionibus imitandi, turn in malis declinandi gra-
lia proponuntur.

22) Etiam ad mjsteria reHgionis confirmauda scriptores christiarii

historiis de animalibus , fabulosis illis pleiumque , abutebantur. Narra-


verunt veteres vultures qui omnes sint femiuae aiirae adversae flatn

; .
, , ,

concipere : '. tsOto ,


quaerit Gljcae (Annal. I. p. 42- B.) ,
-
"^
etiam Lactantius Div.
, \ '.
Inst. IV. 12.
Quo argumento iisus est
animalia quaedam vevto
fjuodsi
,

aut aura concipere solere , oinnibus notum est , cur quisquam inirinn
putet , cum spiritu dei , cui facile est quidquid velit , gravatam esse
virginem discimus. Simili acuniine Epiphanius in libro , fortasse sup-
posito , cui titulus Physiologus ,
qiiique totus ad illiim Hnem tendit , inter
alia ad redemtionis per Christi sanguinem mysterium illustrandiim, exem-
plum pelecanis affert ; resnrrectionem autem plioeuicis avis exemplo pro-
bat. Memorabilis est in hoc genere liber xylographica arte escusns, in
quo exemplis ex fabulosa animalium historia petitis demonstratur , rnatrem
Jesu post partum virginem potuisse mauere. Haec demonstratio cujus sit

generis uno alterove exemplo


, quum liber sit e rarissimis docere co- , ,

nabor. Narraverunt veteres bovem aliquando locutum esse. Stat ergo ,

bos pictus ante portam exque ore ejus verba exeunt. Huic imagini ad-
scripta suDt haec : iSV bos humanis verbis personuisse claret. Cur ver-
bum patris in terris virgo non generaret? alia tabula aegrotnm
^ademas in lecto cabantem eique ex adverso avem. Adscripta sunt verba
Ca/andrius [cliaradniis. egrum sanare
Vid. Aelian. XVII. IS•] si facie
valet. Cur Christum salvatorem virgo non generaret ? In ultima tabula
Europam habes cum Jove in taurum mutato puellaeque blandiente. Infra
positi versus Jupiter genoriden [yigenoriden] falsi sub ymagine
:

thauri Si luserat cur herilem virgo non generaret 7 Ovidius in vieta-


morphosius (sic).
XLVIJI PRAEFATIO.

errore fenerc etpcrsequi, nonrntionis aestimaiionc


et disputalioiiis arguuicnto ulantur , scd inspira-
iione naUirae , quae vera magisira piefaiis (Ilexaem.
V. 10. p. 34). lu gruum percgrlnationibus politiam
iiuandam agnoscit ct militiani natiiraleni , qnae in ho-
minibus coacta sit cl seni/is (Ib. ^ 15 . 36•); et in
ciconlislaudat (Ib. V. 16• p. 37), quod, nullis dcreliclae
mihliae praescriplis suppUciis , agminls ordinem ser-
vcnt, nec se proeliis cum liostibus siibducant. Tum allis

nomiullis de eodem avium genere comraemoratis, ijuis

nostrum, ait , hvare aegrurn non fastidiat patrcni?


quis fessjiin senein siiis humeris imponat? Qiiis , ut
piiis sit , Tion hoc servulis jnandat ohseipihirn? At
vero aitbns non est grave, quod pietatis esi plenum :

non cst onerosuiii qiwd solvitur naturae dehito. Non


recusant axes pascere pairem, qiiod ctiani praescri-
pta necessitate suh terrore poenariuii pleriqiic horni-

nitm recusarunt. Aves non scripta , sed nata lex


stringit Aves ad hoc nmnus nullo praecepto conve-
niunt, sed gratiae naturalis afficio. iJnuni praelerea

adscribam Aelianel coloris locum ex Hexae. Yl. 4- p• 44.


C. Quis feras iisum mcdendi herharujtiqiie dociiit?
Hoinines sumus , et saepe specie herharimi fallmiur,
et pleruwqjie quns sahibres putamus , noxias rcperi-
inus. Quoties inter diilces epulas cibus htalis irrepsit,
et iuier ipsas auUcorum excubias minisirorum vitalia

regimi fcralis esca penefravit.


or.iinis de-
Caeterum in Aeliaiii de Aniniallbus opere praeter
ea ,
quae memoravinius , reprehenditur ordinis in argu-
mento Iractando defectus. Et est profeclo molestuni,

quodsacpeiiumero ab uno aniniali adaliud diversi generls


transit, raro rem absolvlt, et quae commode coiijuDgi

poferanl , ob inaiicm qiiandam ex varietate oblectatioiiem


sejungit et divellit. De boc sive coDsilio sive errore ipse
PRA.EFATIO. XLIX
in Epilogo exposuit. Ibi quod dicit, se suae 85
esse honiinem, nec ad aliorum vivere arbitrlum, ineptis-

sima est procul dubio excusatio ; neque tamen ,


quod vir

doctissiraus Ci/iier^^) existimat, peculiari quodani in-

genii vitio , ab ordlne alleni , sic peccasse videri debet,


quura se data opera ita fecisse dicat, ut varium ex variis
rebus quasi serluni necteret ; sed errore potiiis. Hulc au-
tem errori aliqua ex parte mederi possimt Indices. Et
jam velustiore aetate fuerunt ,
qui molestiam ex commi-
stione diversissimanira rerimi natam tollere conati, res

ejusdem argumenti conjungerent, omiiibus, quae de eo-


dem anlmali apud Aelianiim traduntur, unum con-
in

tractls. Librum in hunc modum et ad huncfmem descri-


ptum et compositum vidi in Blbliotheca Laurentina^^i);

tali libro etiam Philes videtur esse usus in poemate de


Animaliimi Proprletate, quod, si a paucls discesseris,

lotum ex Aeliano ductum est, ita ut, quae Aelianus se-

23) Jainais il n'y eut d'esprit plns contraire a toute methode que
celui qui presida a cette compilation ou tout est pele-mele. Hist. nat.
des Poiss. T. I. p. 37• Idem non minore jure dixeris de jejuna compi-
latione ,
quae titulo inscribitur, de Antigono Ca-
rystio et aliis. Majore jure vituperareris ia opere deAnimalibus incuriain,
quam in altera Aeliani farragine repreheudit Perizonius, qiiod in eo ia-
terdum res dirersis locis diversa ratione traduntur. Veruni hoc omaibus
solet accidcre ,
qui animi caussa ab alio ad alium scriptorem transiliunt,
magis studiosi oblectationis ,
quam certae scientiae. Diversis Aeliannm
temporibus diversos scriptores compilassc, in oculos incurnt. Utinam hos,
quod iuterdum fccit , ubique nominasset ; eosdera , ubi plures sequitiir,
distinxisset ; simpliciter denique accepta ab aliis tradidisset ; tum multo
majorem a posteritate reportasset gratiam. Nuuc vero hoc Catone con-
tenti simus.

24) Liber est in charta bombycina. In folio XlVnio eihibet Indicem


capitum CCXXV cum Prooemio operis, qnod proximo loco sequitur cap. 1.
libri Imi ; .
tum cap. 2• ti^ scaro cum qao conjuucta est ,

\ '.. -
. .-

pars capitis 4ti inde a verbis et cap. 54- libri :?\
. 2**"™ libri XIV. et iterum c.
ol

42- Hbri
II.

'..
aliud
Aelianiim
-
Sequitur cap.

c. 18- libri
ex
XVmi.
quod
. 4• Ultimum
est XII. 27• tnra

est quod
ex 1. 3•

est ap.
ft

Aelian, de nat. anim. I.


****
L PRAEFATIO.

junxlt, Philes continuo urdiiie enarret. Idem Gillium


fecisse ,
paulo post dicenius.
Dc tituiis De divlslone operis in capita, ut lioc quoque attingam,
capi uin.
(^^^^^,^,^^^ Gcsiierus dubltari posse monuit, an ipsum Aelia-
iium auctoreiii Iiabe^t, „quuni et arij^umenta lii capitibus
proxiniis^ ut iiunc siiiit dlstincta, interduni plaiie cohae-
reant, et ipsa etiam dlctionis ratio allcubi non capitis

novi iintium fierl, sed cum praccedenle contlnnari ser-


mouem loijiiatur." Ideni Schelierus de Yariis Historus
^judicat. Indicos capitum unicuique libro iii plurimis
codicibus praeiixos, titulosque iii allis cnique capiti ad-
scriptos, non 7\.eliaiio deberi , ceiium est. Nam saepe-
nuniero non id quod res cst signilicant , et iiiepte sunt
cOnceptl, et diversl iii diversis codicibiis exhlbentur; a

melioribus prorsus absunt. Quare eos ciim Schneidero


omismius, ila tamen, ut lectorum commoditali consu-
lentes, argumeiita caplluni In niargine poiiereniiis; grae-

cos autem titulos, eo quo iii libris mslis recenseiitur or-


diiie , cum leclionum varielale e codd. excerpta, reliquis

Indicibus praemilterenius.

lll.

DE LATINA.

Pctri Giiiii
Petrus GilUus sive Gyllius i), vir bonarum liltera-
Excerpta w ^^^-, gj natiirae sludlosisslmus,' primiis Aelianei de Ani-
Aeliaiio.

nialibus opeiis, paucis tum nomine cognltl, iiotitiam dedit,

1) Gyllius scribitur in titulo editionis 1533. Gillius ia pag. 1. ij)sius

operis , et iu titnlo ed. ann. 1565• Gesnerus , qui ejus familiaritate usus
erat, semper Gillius scribit. Natus erat in civitate Albigensium(^/o/')
aano 1490.
PRAEFATIO. LI

etlitis ex eo excerptis in Hbro , ciil titulns : Ex Aeliani


llistoria per Petrum Gyllium latinifacii , iteniqiie ex
Porphyrw , Heliodoro , Oppiano , Uim eodem Gyllio

iura aninialium.
licis et

Gryphium.
iuscnplio docet, Gillius
codlce nisto
tantuni excerpsit capita
.
luculentis accessionibus aucti libri XVI.

Lntinis nominihus Piscium.

iii
Ejusdem

latlnum sermonem converlit

,
4. ^).
Gyllii liber units,

In hoc opere
non integrum Aeliani opus ex

proponens slbi
Liigdnni ap. Seb.

, ut ait,
l)e vi et nci-

,
,
De

quod

sed singula
Diony-
Gal-

vel

sii Cassii in Magone ^) convcrtendo exeniplum , simulque


scriptorls historiae , sne labyrintho potius , lucem , si

posset, affcrens^). Iii hoc igitur negolio ita versatus

est, utprlmum, cpiae Aeliauus de eodem argumento di-


versis locis tradiderat, in unum conjungeret,
pleracpie resecaret, quaedam eliani contralieret, alia pro-
pter obscuritalem praeteriret, tota deiiiquc capita ob

canssas non satis liquidas oiiiitteret ; unde factum est,

nt , secundum Gesneri computationem , ex trlbus Aeliani

2) In dcdicatione operis ad Franciscum Imum ^ Galliarum regem , se


hanc Animalium liistoriaTn ,
peradolescenti stilo inconditam , regis quasi
nnmini cousecrare scribit, eum , Alexandri MacedoDis exemplo proposito,
hortatas , ut naturae animalium studium inter Gallos homiaes magis ia-
cendere velit. Dedicationem excipit caput generale de bestiarum prae-
stantia ,
qaod instar praefationis esset, in quo capite ex Philone Judaeo
et Porphyi-ione praesertim docere conatur, bestias nec rationis nec ora-
tionis esse expertes. Ibi festi'a sunt liaec : „Qiiemadmoduin bestiarum
soniim auribiis non iutelligentia capimus, sic Britanni colloquentes anse-
rum clangorem fundere, atque strepitii tantum ant lougiore aut breviore
nobis uti videntur : ipsis vero sua collocutio intelligitur ; sed et bestiae si-
militer suam intelligunt." Britanni vicissim Gallicam loquelam cum fri-

tinnientium liirundinum cantu comparare solent.


3) Vid. Varro de R. R. I. 1. IQ. Needham Prolegg. ia Geopon.
T, I. p. LVII. ed. ISicl.

4) ,,Quid Aeliani historia iinplical.iiis? ut certe non existimem, qiien-


quam , si haec minutatim concidisset , deinde tamqiiam sortes in urnam
coDJecisset, magis conturbare potuisse. Sileo ejusdem , caetera quidem
docti viri, sed in hac re paulo minus diligentis, ineptias: quibus me mo-
derari oportuit , aut omnem laboris existiraationein abjicere."
LII PRAEFATIO.

partibus duas tanlum, aut ex quatuor paiiibus tres con-

verterit ^). Sed quod Aeliano detraxit, supplevit ex alils.

5) Quum liber sit e rarioribus, quaedam de eo adjiciam, ut ejns ordo


et rerum descriptio intelligatur. Divisum est opus ia XVI libros. Inius^

qui capita XLV complectitur , totus est de elephantis. c. I. est Aeliani

IV. 31• cui subjecta sunt duo capita Accessionum Gillii. c. IV. r:: Ael.If. H.
c. V. =z Accessio Gillii. c. VI. rr Ael. VII. 6• c. VII. Accessio G.
c. VIII. = Ael. 46- III. c. IX. = Ael. TV. 10. c. X. =: Ael. IV. 24-
c. XI. ^ Ael. V. 55. et sic porro. Liher Ildus constat cu^itibns XXVI.
et totas est de leouibus, de pautheris, pardalibus, lyncibus. In his quin-
que sunt capita a Gillio ex siiis copiis addita. Liber Illius liabet cap.
XXIX. <iecanibus; triasuntcapitaa G. adjecta. LiberlY^^* capitaXLIX.
iuter quae XII sunt Accessiones. Est de equis et bobus. Liber tus

XXX quorum X de lupis. VII de ursis. X de asinis , mulis , onagro et


centauris ; duo de tigride tna de camelo uuum de rhinocerote tria de
; ; ;

hyaena ; diio de crocuta. XII capita addita a Gillio. Liber Vltus capita
LI. quorum I —X est de suibus et apris. XI — XXII. de cervis. XXIII.
de biibalis. XXIV — XXXII. de capris. XXXIII— XLIV. de ovibus.
XLA^I. de oryge. XLVII. de histrice. XLVIII — L. de cyuoscephalis. LI.
de Indicis nonuullis animalibus. Sunt in his Accessiones tredecim. Liber
yilnuis capita habet XLII. incipit a descriptione animalium quorundara
IndicorHfu. Sequuatur Aelianea de taraudo, de uris , de alce , de poeo-
phago-, de cepo , de feris Samiis , de siibo . de sphiiige , de ichneiiinoue,
de simiis , de vulpe , de lepore , de fele, de talpa. His admistae Acces-
siones tredecim. Liber '^'** coustans capitibus XLIII. est de muri-
bus , de miistela , de sciuris , de erinaceo , de testudiiie, de rubeta rana,
de cochleis , de scarabaeo , de formica , de campe , de bufonibiis, de ara-
neo , de phalangiis, de mure araneo , de scorpiis. Novem iu his Acces-
siones. Liber IX. coiistaiis capp. LXII. de serpeutibiis et dracouibus, de
basiliscis, de aspide, de vipera, de cenchryne, de cerastis, de dipsade
aliisque serpentibus , de lacertis , de salamaudra. Continet sedecim Ac-
cessioues Gillii. Liber Xiuus habet capp. XXXII. inter quaelX Acces-
siones. Est de baleuis et cetis , de Tritouibus , de rota ceto , de arieti-
bus mariuis , de delphiuo , de crocodilo. Liber Xlmus coustaiis capiti-
bas LIII. de thyniiis , de siluro , de cauibus mariuis , de scolopendra, de
scaro , de sargis , de ellope multisque aliis piscibus. Kovem iuter haec
Accessiones. Liber Xllmus capp. LXVI. iuter quae sunt XVI Accessio-
nes. Est de loligine , de polypo et sepia , aliisque piscium generibus , de
vitulo marino et allis , de xiphia , de cautbaris raariuis. Liber Xlllnius
capp. LXXV. ia quibus sunt Accessioues XIV. Est de aiiimalibus mari-
nis crustaceis inprimis couchisque ; tiim de pisciiim geuenbus, natura,
coitu partu, sedibus et captura. Liber '"» couitans capp. XLVI.
Liber '^,
,

inter quae Accessiones. Et hic et LXVIII


qui capita

habet cum XIV Accessionibus, toti sunt de avibus. izoer XVImns. Per-
sequitur caput de avibus. Tum est de apibus , de cicadis insectisque
aliis. Post cap. XLI sequuntur miscellanea cura de avibus , tum de aliis
PRAEFATIO. LIII

Allo tameii tenipore iiitegrum opus convertlt , servato or-

dine, qiiem auctor iiislltuerat , Prooemio ^) etiara et Epi-

logo additis. Qiiod quo tempore fccerit, quibusve ad


eani rem praesidiis usus fiierit, ignoramus. Prodlit au-

teni integrior haec editio decem aiiiiis post Petri Glllii

obitum ex bibliotlieca Aiitonli Gillii , Petri iiepotis , ad


quem litteraria patrui supellex delata fuerat per Cardlna-

lem Georgium Armalgnacuni, in cujus aedibus l!le, quiim


post multas et longinquas peregrinationes variasque vicis-
siludiiies, quas terra marique perpessiis erat, in iis,

quae collegerat ^) , ordinandis et exornandis occupatQS,


laborum fructum et quictcm speraret, eo ipso auno, quo
Aeliani de Anin>alibus opus Tigiiri per ejus amicum graece
est edituni, senex: sexaginta quiiique annoruni morte ex-
tlnctas est. Erat in hacsupellectih praeclara illa liospori

Thracii descnptio, quae cum accurata Constaiiliuopo-


lis descriptioiie primuni Liigdimi anno 1561• 4. est edi-

ta; erat etlam Aellani de Animallbus opus inlegrum. Et iutcrpicia-

oc 111 lucem est prouituni per Joannem lullerum cum opens.

Loc titulo : Aeliani de llistoria libri XVJI.

auimalibus , de eorum invidia , cultu , amicitiis , odiis et pi-ogxiosticis.

Finito libro de vi et natura aDlmaliuin sequitur p. 543- epistola Gillii ad


Jacobum Coliuum de nominibus pisciu/n Massiliensiinn ,
qiiac CXX ca-
pitibns compleGtitur observatioues a Gillio iu littoi-e Gallico et Ligustico
factas , simul professa consilium regem excitandi , ut Massiliam iu pri-
stinum ,
quera in litterarum studiis obtinuerit , spleudorem evehere
velit.

6) Hoc prooemium inter Epistelani dedicatoriam ad Cardinalem Ai-


maig.nacuin etAdmouitionem ad Lectorem quodammodo latet.
7) Rectius fortasse dixeris fortunae adversae barharorumque mani-
bus eripuerat. Nam si fidcs Tidlerio eorum , quae Gillius collegerat,
,

pars aliqua a piratis ,


pars a plagiariis ^pilata fuit. De piratis res du-
bia. Quod enim narrant , Gilliiim Constantinopoli iu patriam• properaa-
tfim. iu piratarum manus incidisse , et per Cardinalem , fautorcm suiiiii,

redemtum fuisse, Vir Doctus iii Biogr. univeis. T. XVIf. p. 376• couci-
IJaii posse negat cum certiore uarratione, qua Gillius iter illud nou mari
sed terra peregisse tradatur. De eadcm re Gesnerus anno post Gilliiob-
itum. dubitanter scribit : „captum a piratis, si vera estfama, spoliatum
et redeintam."
LIV PRAEFATIO.

(juos ex integro et veteri exewplari graeco Petriis Gil-


lius vertit. Una cum elephantoruni descriptione.
Item Oemelrii de cura accipitrum , et de ciira et rne-

dicina caniim, eodem Peiro Gillio interpreie. Liigdu-


ni. ap. Guill. Rouill. sub scuto Veneto. JVIDLXY. 8- ®).

Nova haec cditio sicut prlore ab ca parte praestat, quod


plenlor est, ita externa specie lyporumcpie elegantla, et

quod gravius est, typographorum correctorisque dlllgeu-


tia niagiiopere cedit^). Quod ad ipsam interpretationem

8) Utramqne editionera interpretationis Gillianae ex instructissima


Universitatis GeorgiaeAugustae Bibliotheca mecum communicavit Vir do-
ctissimus, Reussius, Bibliothecae praeiectus, Eqiies, cujus eximiam hu-
maHitatem promtumque ad litteras juvaudas auimmn saepenumero surn
expertus. Caeterura integriorem Aeliaui interpretationem non commemo-
ravit V. cl. Cuvier , ubi de Gillii in Aelianum meritis egit (Hist. nat. des
Poiss. Tome I. nec vidit eam Conr. Gesnerus
p. 46) j qiiippe eodem, ,

quo illa prodiitauno morte extiuctus. Vicissim iiitegri Gilliani operis


,

editor editioueni Aeliani Tigiirenscm versioiiemque Gillii a Gesnero emen-


datam ac locupletatam , quara uovisse poterat, non novit certe non ,

commemoravit. Elephauti descriptio ,


quam titulus indicat , a Petro Gil-
lio ex urbe Berrboea Syriae ad Cardinalem missa fuerat, sequunturque
eam capita quinque de pisce quodam elephajitus marinus appellato, ,

quem ad mare rubrum viderat tum de hippopotamo de camelopardali,


; ,

de cauda bovis Iiidici , dc ichueumone deiiique et de muribus Arabicis et


Aegyptiacis. Postrema haec ex Alexaudria Aeg}'pti ad Cardiualem mi-
serat. Libelli de cura et medicina camini titulus iuterprelem Petrum Gil-
lium uominat ; sed p. 656• Petri nepos lectores docet ,- hoc Demetrii
opusculum a patruo suo noa fiiisse traiislatum , sed seipsum hoc nego-
tium suo marte suscepisse.
9) Diligentiam editoris cum in aliis , tum etiam in eo reqiiinmiis,
quod capitum ordo , in editioue priore ad aliam ratioiiem descripta insti-
tutns, hic illic in ed. sec. temere servatus est, qiia re illa rerum coiifu-
sio, qiiae in Aclianeo opere molestiam creat, nou mediucriter angetur. Sic
libro III. c. 15 (quod iii editt. est c. 16) subjecta suut quaedam ex V. 46•
Iterum III. 16 (,in editt. 17) aiiuexa suiit qnaedam ,
quae ad c. 19• per-
tinent, ita tamen , ut eadem lcgantur itcrnm suo loco c. 18• p• 81. Li-
bro VI. 12. poit conjicitur in utraqiic editione adduutur verba : cum te~
studiiii serpentem. comesse ccntigerit — suhlaturum, faerat. quae tradu-
cta cx III. 5. I.ibro VI. cap. 62• et suo loco legitur p. 201• et repetitur
Vlf. 10• p. 212- quum coutra caput, quod posteriore loco csse deberet,
de caue Catuli ct Pynlii (quod in ed. priore habetiir L.• III. 10. p• 71)
non compareat. Alia ex eodem geiiere praetereo. Scd I<. IX. 3• incre-
(iibills fereiii ed. sec. p. 254• facta est coutusio. Post c. 3tium enim de mu-
PRAEFATIO. LV
attinet, idem de eapolest praetlicari, quod i\' /2/^i7///>/5

ad Scriptores Rei accipltrariae scribit, V. GiHiura daos


de hac re libellos ut eleganler, sic perquam licenler ver-

tisse. Et llcentiae quidem in lioc qnoque opere suiil ve-

stigia, cxcusabilia tamen , si oratlonis graecae liaud pau-

cis iii locis et depravalionem et obscuritatem reputaveris.


Neque tanien propterea contemnendas labor, neque ad
criticum usum inutibs. Quac enim tali dliTicullate non
laborabaiit, ita plcrumqiic transtullt, ut dlbgcnliam noii

requiras; quunique plerumquc non admodum sit difficilc

conjlcere, qiiid in Cudice suo interpres legerit, ejus in-

terpretatw pro nisto codice baberi et iisiirpari potcst.

Qhcm} beiie iutelligens, Gesiierus pkir.imas quaiitivis pre-


tii leetlones ex Gillli iuterprelatioOC eriiit, ct nos quoque,
eadem deouo excussa'» non paiicas. Neque hoc utilitale

caret, quod in iis locis, quos transferre iioliilt , nlsi ex


eo siintgenere^ quod, quia in versanlur, con-
silio resecuit, hoc ipsum cecte perspici potest, Gilllu
illa vcrba aut depravata luisse vlsa aut ob allas caussas

inexplicabllla. Ob hanc Inprlniis caussam m latina in-

lerpretatioiie ,
quaiii magis ex voluntate redcnitoris , vlri

honestissimi mihlque pcr niultos annos aiiiicltia juiicti,

qiiara Bieo ipsius consillo buk edltioni adjecl , vcrba a

ribus acldita suut verba : ^dinytitas iti TeredoneBahjlonicn scribit eodem


ciho uti (mures quae vcrlja ducta ex XVII. 17• p. 381 » 28. eil. iio-
SGil.

strae) cum ex sese crocodi/i pepererunt. Hoc experimento legilimuin


ex spuHo intemoscunt etc. qiiibus de croccjdilo verbis coutimiatiir c. 3''""'

libri IX. In edit. priore prior capkis jiurs d^ nHiribiis liabetnr p. 20J
cum praepostero additanieuto : Ainyntas in Teredune Bahyl. ncrihit eo-
dem cibo uti. Altera autem p^i-s de crocodilo p. 302. Ad liaec siimmae
Jncuriae dDcnmenta typograpboriini errores accesscrunt, iotcrque eos haiui
paiici ,
qiiibas sensns iucredibiliter tarbatur. Sic \. c. III. 15. p• 79•
avium l^gittir pro ajunt. III. IJ. (in editt. c. 12 I arein pro lucem. IV. 42
(43) 1'ullae dierum pro mille. II. 8• Bithyniue incensibus pro I^icae-
ensibus. VII. 31 (3G•• hutnili pro bhniuli. VIII. f. rur.sus inimisxus pro
ursiis. XII. 5• si^nificare pro .nicrijicarc. XIV. 1. riias pro inane. et sex-
ceuta alia.
LVI PRAEFATIO.

Gilllo omissa uncinis adhibitis notavl. Quod enim ab


initio fieri posse putaveram, ut, Gillil, Gesneri et Grono-
vii interpretationibus inter se coniparatis, qnld cuique
esset proprium, notis quibusdam adhlbitls dislhiguere-
tur, boc experiraento facto perfici non posse intellexi,

nisi totum Gillium majoremque partera interpretationis


Gesnerianae repelere vellem, in qua rursus Gronovii ope-
ra tot tamque graves factae sunt mutaliones, ut in multis
partibus pro nova baberi debeat. Quae res praelerquam
quod niolem libri auxisset, non tantum utilitatis quantum
molestlae lectoribus attulisset, qui non criseos In verbis
exercendae caussa, sed ut res a scriptore traditas facillus
et compendiaria quasi via cognoscant, latinas interpre-
tationes consultare solent. Quam ob caussam prius illud

consilium abjiciendum ratus , Gronovli interpretationera


a Schneidero paucis in locis emendatam, repetendam du-
xi, notatis tantuniniodo, ut dixi, iis, quae Gillius non
transtulit; reliqua vero, ubi Gillii opera ad graecani scri-
ptoris orationeni aut illustrandam aut emendandam pro-
desse posse vlderetur, annotalionibus reservavi. Slc enim
et Frommanni nostri coramodis consultum esse arbitrabar,

nec lectores, rerum quam verborum curlosiores , queri


poterunt, adjumento se ad eam rem profuturo destitui.

IV.

DE OPERTS AELIA^EI EDITIOMBUS.

Inter diversas librorum de Animalluni proprletate


edltiones, nuraero iion raultas, tres tantum sunt, qiiae
slve criticam rationeni spectes slve mterprclationem , in
censum venire possint. Pnma est ea, quam viglnti aii-
PRAEFATIO. LVIl

nls post E\;cerpta, a Pctro GilUo latlno sermone in


liiccm (lata , Conradus Gesnerus Tigiirinus ex duol)iis

codicibns fecit; altera Abrahumi Gronovii, ex Medicei


codicis lectionibus hic illlc emendata ; tertia denlque
Schneideri Saxonls ,
quae maximam partem a Groiiovla-

na pendet. Priores duas editiones qui typis repetiverunt,


novis ad rem critlcam praesidils usi nullis , lioc unum
curabant , ut quae illae complectebantur, villore pretio

emi possent. Post Schneideruni iiiilla alia neque in Ger-


mania, neque, quod sclam , apud exteros facta; quam-
quani plures tale quid animo agitasse constat, iit Chri-
stophorus Kretzschmarus ^
qui Varias Illstorias edidit;
Lehnertus , itldem Varlarum Hlstorlarum editor; Cnro-
lus Gottl. Kuhniiis ^ cul novam Medicorum gTaecorum
edltionem debemns ; tandem Chr. FriJer. Matthaeus.
Sed liorum virorum consiliiiin exitiim non habuit.

Jam de tribus illis, quas diximus, editionibus accu-


ratius agamus.
Conradus Gesnerus , vir laboriosisslmus, vastaque Conradus

omnis genens eruditione cum paucis coniparandus, idque


in saeculo eruditissimorum hominumferaclssimo ^), quum

1) Praeclarus est de eo locus ia Thuani Historia Lib. XXXV.


p• 757• ed. Ofrenb. 1609• ad annum 1565• q"0 vir lougissima \'ita dignis-
simus annos undequinquaginta natus tum pcr EuiOpatn ,
pestilenti, qui
grassabatur morbo coneptiis diem supremum obiit. In tam brevi spa-
,

tjo quot egregia non uno in genere opera perfecit, quorum vel ununi ant

alterum nomea viri laudemque ad omnem posteritatem propagare poterat


quot alia inchoata reliquit ;
puer et juvenis cum paupertate conllictatus,
tum docendi labore muuere scholastico itineribus etiam districtus sed
, , ,

iucredibili scientiae juvandarumquc litterarum studio inllammatus oninia ,

fortunae impedimenta forti firmoque animo superavit. Qui animus enm


nec in supremo morbo ipsoque e vita excessu reliquit. Morti enim pro-
ximus e lecto surgebat, ut supellectilem litterariam ordinaret, eamque
ita disposuit, ut qiiae ad editionem parasset, post raortem divulgari pos-
sent. Quo ncgotio eum jam deficientibus aegre peracto, vasa di-
viribus
cebat se collegissc ,
quumque rursus decubuisset paulo post morte op- ,

pressus cst. Sed omnem Gesneri vitam ex pliirimis ejus epistolis aliisque

subsidiis accurate enarravit Joh. Hanhart. Wiuterthur. 1824• 8•


LVni PRAEFATIO.

a prinia iiiveiilule hlstorlac iinliimlis scipiitiam iiicrcdil)ili

aniore coniplexus, vclera cuni rei^eiillorihiis coiijmigere


slaluissel -), Afliaiii de Aiilmaliiim proprietato collecta-

.
e\cer])fis cogiula,

-
iioa , ipsi ex Gillil ])rtnins c\ (Inol)us

lihris nianusciiptis graece edidit, oniiilljiis, (piae Aelinni


iionioii pracieruiit, opcrlljus adjpclls, lioc titiii<>:

EYPII^KOMENA C/auda Jeliam


Prarnesf/n/ Poniiftcis et Suj)Jiis/ae
Impcralorc Antoiiina
phlhongiis ah oralionis SHdKilalc
' ,
, ijiii

Mcliglossiis niil Meli-


cof^noiiiiiiniiis,
llonioe snh

openi,
ifuac cxlant, ornnia, Graece lAtlinetjiie c rei(iune , uli
iOTsa hac pagina cninjneiuoranlnr : parlhit ui/nc pri-
inufn cdilu, pdrfiin iuullo (njum anlrhac cinendaliord
In iiinKjiie /, cnrd el opera CONUADl GKSNKIil 7/-
'. liis (iccrdil liidr.r (i/phdhrlirus copiosi^^s in fine

KOiUininis, et ah initlo (lapiluin per s/tii^u/os /ihros cnu-


inerdlio, cfc. Tiguri apnd Grsnprds Jrdfrrs. Aiuiiis ti-

liilo lihii 11(111 pst adscriplus. Praefixa aiilem tvst

dldlcatoria ad Joannrni Jdcohiim Fdggcnun , Ti^un


scriplaA i'al. jMaji aii. MDLN I. iii qiia (icsiierns de opera
iii Cr///// Hilorprctallone ciiin iiitei^randa tuin emciidaiida

a se posila, deqiie gracci (ontoxliis coiiclimaTidi labore

ita loqultiir, nt vlr, alioqni siiae laiidis niiiiime jaclalor,

in hoc iiegotlo sihi salisiccisse apparcal ^). Nec quod

2) In Praefatioiie ail imitiiin illiid et inimoilalc ile Aiiimaliljiis opiis

in tjiiiiique libros descrijilinn , niniiia se dicit omniuni ,


quol({iHit lialjfre

[lOtucrit , de animaliljiis .sriipta sumnio .studio contulis.se. {,)ii(>d ikhi jri-

ani jactatioiie , sed cx rei veritate dictum essc , res ipsa doi-et. Ilis au-
lem ,
qiiae ex aliis collegerat ,
pliiiinias se ob.scrvalioiips siias adjecissc
ait, quum a quibiisvis , durtis, iiiductis, civibns , peregriiiis , Aenatori-
bus ,
piscaturibus , auciipibii.s ,
pastoribus niulla sidjiiide coUegisset , per
lilteras deuiqne multa cura ipso a doctis homiuibus communicata trssent.

Vide de hoc opere Ilanhartum in Vita Gesueri p. 127- ss.

3) Jam vide ,
qiianla ciim lcvitate Gesneri de ^ieliano inerita irRiiii-

niierit Galltis Isiceron (Mem. dis liommes ill. Vcd. XVII. p. 3G2•), qniim,
positt> cdiUiiuis tilul•) , sed «cgligenler reddito, liacc scribil: Gesner
jait dans cette edition que traduire tjuehiucd endruit.s de Lllistoire des
PRAEFATIO. LJX
scribit , »i/ (fiils etiam curiosior cuui porfes orthogra-
phiae omnes , tuni sententiaruin distinctionem spectet,

euni non tiuiUos e.v graecis hactenus editis Ubris in-


veniuruni esse ,
qui cum ipsius diligentia conferri ine-
reantur ,<f. a veritate abliorret ^*). Operaram enim erro-
res in totohoc opere sunt paucissinii; librarlornm peccata

in levioribus iacite plerunique sed probabiliter eniend.a-


ta^); externus etiam libri habitiis, pro illius temporls ra-
tlone, satis elegans. Quae onuiia, ut per se lan(la])ilia
sunt , nemo tamen pro rei dignltate aesliniare poterit,
iiisi qui conditionera hbrorum iioverit ex qiiibu.s prln- ,

ceps illa editio facta est. De bls statim dicam. Neqvie


valde niiror, quod Gesnerus scrlbit: «Si etiamnum reli-

cla sunt quaedam eniendandn, ea ,


pulo, perpaiica fue-
riiit ;« qimm evim in omni hoc criseos exorceiidae negotlo,

quanivis sincerltalis verl)orum et orationls non iiicurlo-

sum, mlnus tanien ad verba qiiam ad rcs inlentum fuisse


appareal; qnare hoc etlam subjeclt : «emendanda illa au-
ctoris senlentiam fere iilhil esse immntatura« ^).

yinimaux, que P. Gille, dont il donne la version, navait pas traduit.

Freherus autem Theatro virorum eruditione claroniin p. 1255• iu


in
recensu operura Gesneri editionem Aeliani ne commemoravit quidem.
4) In Praefatioue ,
quae epistolara dedicatoriam excipit , dc cadem
re scribit: ,,Cc>iitextura graeciim iu omiiibus, qiiod ad omnes ortho-
graphiae partes in litteris , acceutibiis (cum alias , lum encliticorum)
punctis et spiiitibus et seutentiarum distinctione tanta diligeiilia il-

lustrare sum conatus , ut doctissimis etiam ea iu re satisractum coii-

fidam."
) Hiijus generis correctiones pro illius saeculi more non indicavit,

neque de iis constaret , iiisi extareut libri , ex quil)us Gesneri cdilio ex-
pressa est, Conjecturas quoque suas simpliciter et sine verboruni com-
mendatione in marg. posuit. Additamenta autem conjecturaniru iu

libri folio adjecit , non magni , iit scribit , vwmenti, sed diligentiae ar~
gumentutn. Verum libro jam edito , novae ipsi snccrescebaiit emeiida-
tioncs, quas de margine cxem[>laris Gesneriaui descriplas, Jlagenlmc/iit/s
cum Gronovio comniunicavit. Hic cas Annotatiouibus suis iiiscniit. Ilan
hartus tamen 1. c. p. J56. iiberiores illas Gesneri annolationes uuuqiiain
Aelianeo operi illustraiido adliilntas iuisse affirmat.
6) Hoc clariiis etiara apparet ex his ejus verbis, quibus, depra-
LX PRAEFATIO.

Codicum a Expressa auteiii est prlnia haec llislorlae Animaliuni


Gesiicro u-
biirpatnrum
gJJjjQ ^
^i pygt
i
gj^s
J
tituluni 1 paffiiia
i
versa scribitur,' ex
couditio. duobiis codlcibus Aiiguslams, allero bibliolhecae civita-
tis , Fuggcriano altcro. Uterque iiunc iu Jjibliotheca re-
gia Muiiacensi servalur. Piior, quem arche/fpiirn suum
Gesncrus vocat, iiitide et accurale scriptus, sed iiotis

tachygraphicis retertus, teniporisque injuriam expertus,


passim^ slcut ille vere scrlbit, e\>anidis exolescens lil-

teris , leclu est dlfficlilimus ; aller recentlssimus, et fa-

cilis lectu, sed plurimis inipcritisslmi librarii vlllis iiiqui-

iiatus^). Prioreni illum Gesneriis a Sebastiano Gul-


denbeckio^^ in ipsius gratiam descrlptum , edltionis

'
modi suut
pliiam ,
locoriim inenlioiie f;icla
, ut nou tain ad
syntaxiu , aiit aliam
sentcutias
scribit

graeci
et
:

sernionis
„Sed haec plcninique ejus-
res ipsas ,

proprietatem
quam orthogra-
specteiit,

non magni sane momenti , neque remorari lectorem rehus iiUentuvi


digna."
7) Quum cod. Augustauns ia ultimis Libri XYIImi capitibus et dimi-
dia parte Epilogi editorem destituisset , ita ut lacuua ex Fuggeriauo solo
explenda esset , haec pars operis pluribus foedioribusque inquiuata est
vitiis, quam totum reliquum opus.

vit , ,
~
).' & '-
latiiie vertit.
quem inde ab auno 1541 Collpgii
8) Sehastianus Guldenheckius
alumuorum Turicensis Inspectorem fnisse Hanhnrtus tradit, Epistolas
Aeliani rusticas, quibns Gesnerus ullimum inler Aeliuiiea locuni assigna-
Eiindem
dex, edilioni Basilccnsi subjectus, auctorem habet

Laudat
succinctior

\
,

liunc adjutorem
ille
,

iu Eustathii

(^
Gesnerus tamquam virum
In-

utriusque liiiguae cogniiione eximia praedarum el judicio in litteris


acerrimo praeditum , ijui describendis cunferendisque ^ieliani de ani-
maltbus libris ex intricatissimo et littcris saepe exoleto codice , unde
fix alius quisquam extricare se potuisset, operani ipsi egregiam navu-
verit. Eximia haec laus, de qua detrahere religioni habuerim , noa im-
pedit, quomiaus Guldenbeckium cum misera codicis, quem describendum
susceperat *), conditione, tura notartim tacliygrapliicarum difiicultatedece-
ptum, saepenumero falso legisse Gesnerumque secum in erroris societatem
traxisse fateamiir. ciiim intercst, utruin codicem cum libro
iiupresso conferas, qiii tuni nuUus erat, aii siiie tali adjumento intricatos
codicis ductus explicare coneris.

*) Fallitur //anAartue p. 157. qiii u(rumr/uc coiliccin a Guldcubeckio descriptuui


csse narrat.
PRAEFATIO. LXI
suae fimdamcntiim focit >) , ita ut alleriira, longe ilhim

recentiorcni, iii iis tantuni locis videatur consuliiisse, in

quibus hacreret. Inde procul dubio lactum est, ut. pec-

catorum, qiiibus Fuggeriaiuis llijer horret, taedio bonas

quoqne lectioncs, qiias idem ofiert nuniero plurimas, cre-


bro neo;liiieret. In universum aiitem contextus edilionis
princlpls mullo sacplus quam qiiis existimaverit, ab utro-
qiie libro dissentlt, iioii sohim iii levionljus, qiiae ad or-
ihographiam et rationem gramnialicam pertlnent, veruni
in gravissiniis. Prlnia bujiis dissensus caussa codlcis
iuit, quarn dixi, coiidltio natiqiic inde errorcs Guldenbe-
ckiiit'); tuni quod edltor, qnnm liber typis excuderc-

9) Quoties tameu Gesnerus ab hoc suo archetypo recedendum exi-


slimaTerit, hiuc apparet, qiiod coiitextus edit. Turic. in Prooemio qiiiiujiie
in locis , iu lihro ' autera iu ducentis (^uinque et sexaginta vocabulis
ab Augustaiio libro reccdit.
10) Ejusraodi errorum quos pliirimos notaviraus ,
esempla qnaedam ,

hoc loco poDamiis, iit oinuis de liac re dubitatio evanescat, neque exi-
stere possit, qiii iiostrum de primae ediliouis Aeliauei operis conditione
judicium teineritatis
velit. I. 29• p.

est iu

', . 14
codice, sed —poztli•..
a. et statiin
j
accuset
17• TzpcTf;

et
I.
, ant e vituperandi
,
quod Gesnerus conjecturis vexavit,
32• p. 15, 16• oJv Gesn.
ubi cod. habet
quodam

''.
studio

~ '.;~. et
':
derivare
iion

oJv.

Sed hacc levia

cis noanibil obscuiatae..


notae tachjgrapbicae mutatum in
siint

G. apograplio Guldenbcckiano deceptus pio


bus libris est, etiam Augustauo
prae

c.
aliis. III.

47•
,

p• 70
33• P•

'..
, 29•
66 , 5• Z!xi

ubi priniae litterae ductibus calligraphi-

IV. J3.
quod

falsa explicatione

P• 76, 12•
edidit
in omiii-

uon

-
'',

'/;.
sed r~\

pro
i.

'..
e.

a describente
est
habitum pro
c.
iu

40. p.
Aug. et reliquis
'/.
88 , 15•
libris.

ut paulo post
? ^.
c.

"",
c.
15• p•
19• p• 78, 15•
ed. Tig.
77 ,

Verbi
2•

nullnm est in

atramento pallido et recentiore manu.


libris

c
vestiginm. In Aug. est
Hac littera deleta
supra scriptum
, habes .
'. habuit.
-
,
Guldenb. itaque litteras pro compeudio verbi c. 48• p• 92»
21• :: ', editum pro \ -'.. in Aug. enira nota ,
qua

.
sjgnificatur (z) obscurior. Multa, quae minoris sunt raomenti, praetereo.
V. 40• p• 115, 10• 9'-:'. editum pro finali syllaba neg-
lectaj ut iterum c. 54• p. 122, 27• pro ''.. V. 21•
. 107 , 21• editt. omnes. Aug. est , mediis litteris
obscuratis. c. 33• p• 112, 3• ed. Tig. syllaba
LXII PRAEFATIO.

tiir, a solo apographo suo pendens, hulc, ut a docto


solerlique vlro facto, uuice coiifidebat, Ipsos autem co-
diccs, cpios verlslnille est illo tenipore ad doniinos suos

icdiisse , amplins cousiiliiit aut consiilere potuit.

Hoc ita se habere, inde lufuido apparct ,


quod in haud
i)aucis locis, iibi falsa lectlo in conlcxtu cst, vera et ge-

nulna ,
qiiae in mio alteroque habetur codlce, in margi-

ne est expronita, non, ut existiniaveris , taniquam va-

'.. .
.
non est in cod.
w.
.
.
43• p•
qiiae vera lectio. YI. 51. p. 146, 12•
142, 21. '.'. Gesn.
ed. Tig.
oib.o-

qaod iu

. '..
nollo est codice. Aug. Fugger. vero tam
Culdenheckii videtur esse ei.or,
Vll. 14•
p• 172
.
,
p•
18• ..
162,-'..
^. . .
25•
Gedn.
quam
Gesn.

'..
. .
editoiis praepostera correctio.
^/.-'.. .
VIII. 5.
'..
. 184, 2•
m.
- c. 35•

. .
Gesn. et statiin pro quod iidem
libri liabent.

.
.

.
C. 17•

.

.
IX. 15.

..
202,

2• •
19•
Gesn.
et paulo post

228,
• 201,

'. . . c
16•
~. .,-
1 1,

Gesn.

'.
33•
Gesn.
;, .
. 207, 25•
pro librorum leclione
Gesn. '^.
m.
per compeiidium
c. 32•

.
•207,
Gesn.
13•

//.

- ' -,
• 229, 13• -'.. Gesn. -•;. . librique omnes.
C. 23•
• 235 12- ? '.'; \. GesTi. •. . et

'
35• reliqiii libri.
c.

c. 45• •
238,
,

4•,. Gesn.
. . . cum
. . e. quod alii libri

habeut. XI. 12. . 2, 5• Gesn. ^ . e. oniiii-

^'!^
*!
bus. XII. 6•
.

.
267
e.
, 6. i?~6izv.vi
('.). littera
Gesn. apzziza-i
autem in cod.

^ ~. £. .

.
c. ~. p. Gesn.

~.•
fere evanuit. 268 , 27• i. e.

c. 31• . 278, 3. . -' . .


"'". Gesn. .
.

XIV.
e•

cod. .
312, 8•
7•
quibus tamen lectio
'.
.
littera

'. .
XIII. 14-
ita

.
.
scripta
297
,

Gesn.
, 30•

\
ut obiter intuentibus

non agnosci non potest.


.
Gesn.

obsciiris

c.
videri
ductibus,
H. p. 315,
.
possit.

'
iu
6•

..
Gesn. ita autem scriptnm vocabulum , ut facilc
legas. c. 28. p. 330 , 10• ipajia'.. Gesn. ^-'.. . ultimis S3llabis
per conipeudium scriptis. X^ I. 24• P• 365 , 19• 9'j3i',. Gesn. .
quod repoueudum esse sero vidi. X\"II. 13• p• 379 , 22• . Gesn.
. .
quo errore totus locus est turbatus. Unum addam , sed illud no-

tabile. VIII. 15• p. 189, 2• in cod. legitar : /.'. '. siglam,


qua \ sigiiificatur Guldenbeckius habuit pro littera et hanc
prima proximi vocabuli
quod pro codicum lectione
,

littera

in
juugens
omnibus
, scripsit: ^/,
editioiiibus exhibitum est.
, ciini

',
PUAEFATIO. LXIJI

rians cotllcis leclio (lales eniin Gcsncnis iinn(|nani non


apposilo al' i. c. (tUiis nolavil) sed pro ipsiiis coujoclura.

Iii talihus sl quis Gcsiieri iuieiii it» suspicioiieni vocare vc-

lit, iiae ille viriini inleoeninnini male Movciil 1


1). Ego
vero ,
qmim aniiofalioiics sciibpus, illniii, (piem dixi,

ediliouis priiicipis a codlclbiis, uiide lliixit, dlsscnsuni,

conjecturaniniqnc cum illoinm codiiMnn lecliond)iis quo-


danimodo conlusioneni, iu (piavis icre pai^iiia aiiimadver-

tissem, iion niulUim ahruit, (piiu snspicarer, cdilioiiem

Tigunnam iion cx his ,


quos liucusqiic opiiiatus csseiii,

. -.
.
II) Es hoc qiioqne gcnere exempla quaedam ailsciii)am. VIII. 15•

p• lb9 , 4• legitur iii cocl. a. sed ullinia syllaba verbi

fere extrita est. Hiuc tul. Tigiir. ia niarg. eilitor coni-


git, qiioil seusiis postiilat , itl ipsimi, quocl in cod. legitiir.

VJII. 28• p. 195, 13• uv oniissuni in eil. Tig. Aliqiiiil det-ssc , uou late-
bat Gesjieruin ,
qiii vel inseiendum csse su.spiL-abalnr• Codi-
ces igitur

.
, in quibus

utroque cod. habetur. IX. ly. p. 201


ed.Gesneri raar^ine
est

ed. Tigur.
, nou ad manus

,,.
,
legendum
11• xat
erant.

'
IX.
esse vidit editor
1.

G////«o•." sic uterque ctxlex. c. 16-


p. 196,
,

-
4•
ut iu

• 201 2S• to (5. editio. Auctario Emendatt.

. .."
,

Gesnerus : ,,vide an per legendum sit sic perspicue Aiig.


'
c. 56. p•
tor. sic cod. a.
214, 27•

quiri iutellexit editci• in Aiictar.


IX. 23• p. 204 , 16•
Emendatt.
' .
ediL•. Tig.
edit.

At hoc ipsum
Tig.
corrigit edi-

est in utroqiie
re-

codice.

' X.
marg. corrigitur

.
41• p• 237
.'. , 5.

quae est lectio utriiisque codicis. XIII. 14.


' '. sic

. iu contextu.
p. 296,
Ve-

'
26. ed. Tig. In marg. conjicitur
rissime. Sed haec ipsa lectio est iii utiOqiie codice, ut iu reliquis omni-
bus. XIV. 3• p. 309 , 15• ed. Tig. et oniues reliquae. In
cod. Fugger. taiitum legitur, reliquis syllabis omissis. Recte Gesn.
in
beri
marg.
eum latuit.

corrigitur in marg. ut habet a.


cod. a.
c• 21• p• 3'J3
Conjectura in marg.
,
XIV.

12• conjectura
legeiidum esse intellexit
29• p• 331

. ^' XVI.

Gesneri
, 22- to
15. p.
3.
358, 24•
hoc ipsnm habet
;
quod

in
.in cod.

contextus ed. Tig.

eodem
ni. Sic
Aug. ha-

ed.

cod. legitiir.
cum
iteriim

Haec omnia ,
quibus plura poteiani addere ,
perspicue probant ,
quod su-
pra dixi , apograplium Guldeiibeckiaiium iii multis locis iuisse vitiosum,
Gesnerum autem ,
quum vitiuni aniniadvcrtisset , neque codices , domum
remissos, coiisulcre posset ,
praesidium ab ingeuio pctivisse , idque ei

saepenumero obtulisse id ipsum, quod e codicibus in contextu posuisset,


nisi apographum ,
quod dixi , ei fucura fecisset.
LXIV
sed ex allls

alicubi lalentibus profluxlsse ^^^


quibusdam ^,
PRAEFATIO.

deperditis fortasse aut

Hanc tamen susplclo-

nem quum reliqua omnla refellerent, paiilatlm in hanc


opmionem delapsus sum , ut exlstimavem, meam esse

allquam in hac re culpani, difficilenique codicis Augustani


scrlptiiram ,
quum eum ante hos iiovem annos contulis-

sem , niihi tenebras objecisse, ita ut quaedam non adver-


tissem, alia explicavissem perperam. Quaniquam ne
boc qaidem in tanto dlscrepaiitiarum iiuniero vcrlslmlle
erat, tamen ut. scriipulum anlmo eximerem, qui me ve-

hementcr pungebat, codlceni illuni iterum excutere staliii.

Transmlssus estllber, interccdcnte Tblerschio, secunda


vlce ; eoque denuo Inspecto et excusso, omnis sublata est
haesltatlo. Iutelligebam enini , me anlea, si a paucis

discesseris, recte legisse oninla ; eas autem lectioiies, quae


me, tacenle Gesnero, unde profectae esseiit solllcitum

babebant, niaxlmam parfem ex describcntis errore, faclli

eo plerumque et excusablli, ciiatas esse; reliqnas vero,

quae a codicibus discreparent, Gesneri debcri iugenio


emendandlque solertiae. iliric efficitur, lectiones editio-

nis priiicipis ,
quae nec in Augustano codice (a), nec In
Fuggerlano (m) reperiunlur , licet per se sintprol)abiles,
non alio tameii loco babendas esse, qnam quo conjectu-
rae habentur, easque cedere debere iis, quae bonorum
i
librorum auctoritate nituntur ^).

12) Hanc suspicionem non mediocriter augebant loci qnidam ,


quos
Gesnerus lectoribus nihil monitis magna cum audacia Duo

,
interpolavit.

'
tantum aireram. XIII. 24• p. 305 , 10- iu ed. Tigur. legitur :
'
— -•. '. •

-'. :, —
^
- •' ',
codicis

:' .
riniis aliis
, Aunotationes monstrant nostrae.


:

Alter est
Quantopere ab

Haec verba
7• •
376, 22• "bi Gesncrus edidit
nulJo sunt co-
his
Sic
abhorreat lectio utrinscjue
euim ilH habent
'.
cum plu-

dice , sed a Gesnero ex Aristotelis loco , unde totum hoc caput ductum
est , Aeliano obtrusa. Seclusi ea itaque ; rectius ejecissem.

13) Noiidum satis perspecta ratione, qua Gesnerus in coutextu Ae-


PRAEFATIO. LXV
Princeps haeceditio, chartarum eliam magnitudlne
reliquoque liabilu commendabilis, initio saeculi septimi

decinii saepius est repetlta typis , liebetibus autem illis

minimeque luculentis, forma minima, in charta vilissima.

Hujusmodi editiones, si titulo credls , tres sunt ; si veram


quaeris, duae tanlum. Uiia harum qninqiie annis altera
est antiquior. Hujus duo exemplaria habeo, alterum sine
loci significatione, bis tantum positls : Apud Joannem
Tornaesium. cla To CXI. in altero, quod ex Instructis-

sima bibliolheca Gottlngensi a Reussio , viro clarlsslmo,


accepii"*), GENEVAE est appositum, ita tamen, ut

urbis nomen non prelo typographico, sed typis ad usum


domesticum comparatis, excusum ts&t appareat. Secun-
dae quoqiie editionis, quinto post priorem illam anno fa-
ctae, diio exemplaria habeo. Horum iinum excusum
Coloniae Allobrognm. Apud Philippum Alherlum.
majorem quam par erat ejus lectionibus
liani sui constituendo iisus est, ,
,

habebam fldem iudeque iiata est liic illic iu judicio


et iuterpolationibus ;

de vulgata quam vocant lectione iluctuatio quaedam quae tum demum ,

cessavit, quum codicem Augustatium denuo excussissem. IUe vero allatus


cst , quum typographi nostri iti Annotationibus typis exscribendis nsque
ad cap. XXXIX Libri Vti progressi essent. Tum coepi etiam, ne apud
alios dubitatio remaneret, lectionibus editionum, ex Augtistauo deriva-
tis , litteram adscribere ,
quura antea simpliciter editionum ante Gro-
novium (i. e. Tiguriuae et ex Tigurina expressarumj lectiones commemo-
rassem. Ubi vero harum editioiumi alfertur lectio dissentieus a lectioni-
bus codicum et m, certo judicare potes, eam stabili firmoque libro-
riim fundamento carere; de qua re saepe quidem , iion tameii ubique di-
serte monui. Quae ex eo geiiere iti primis quatuor libris et dimidia parta
libri V'i comraemoratione digna videbantur, addendis servanda eraiit.

14) Titulus hic est: 12 ?-


. CLAVDII AELIANI DE ANIMALIVM natura libriXVII.
Petro Gillio Gallo et Conrado Gesiicro Helvetio interpretilKis. Accessit
Index locupletissimus. Apud loaun. Tornaesium. cId Io XI. Exemplari
Gottingensi iDscriptuin nomcn pnoris possessoris Joh. Shipton Chir.
Lond. cujus manu margini hic illic aclscriptae coiTectioiies , Gatakeri in-
primis, Casauboni, et aliorum qaoriindaiii. De siio iiihil adjecit. Obi-
ter moneo
Wernsdorfium in Anuot. ad Manuelis Philac Carmiua graeca
,

p. 278• et ad Himerium p. 148• has cditiones ex TJgurina expressas, ap-


pellare Casaubonianas et Casauhoni. Quod quo jure quave de caussa
fecerit, me ignorare fateor.

Aelian. de nat, anim. I.


***
LXVI PRAEFATIO.

. DC. . ab altero iionien librarii abest, urbis

(Coloniae Allobroguni) iioraen ilosculorum inipressorum


autem

ornamentis studiose obscuratum, et Genevae supra posi-


tum, typis tamen diversls. Praeterea priorls exempli ti-

tulo pro ornaniento apposila est iniaguricula, cervos iii

silva pascentes exhibens; in altcro autem ductus iniplexi


ciim flosculis. Praeter has auteni in titulis diverslrates,

nibil est in dnobus bis exeniplarlbus ,


quod diversitateni

argual. Neque vero posterlor editio (anni 1616) a prlore


(anni 1611) niagnopere discrepat, nlsi quod iii illa ty-
porum forniulae n)acilentiores suut et bebetiores ;
Indices

autem in utraque dlversis typis expressi , in piiore Itali-

cls, quos vocant, iii altera erectis et germanicis. Pagl-

iiarum numerus iu utraque idem. arietates lectioiium

ex utraque excerptas infra apponam ^^).

15j In primis tredecim pagiiiis has in contextu observavi vaiietates

P. 2. ;"
Ed. 1611•
oJv.
Ed. 1616.
:? oJv.

. .'.
1. 4•
— 8•
..
'/'.. xaV
. 9.

3.

3. :;.
'..
.
..
.

,.
17.

.

12•
9.

5.

12.
'
-.

'
'^.
!
13,


13.
14.
18-
lectionibus marginulibus cx ed. princ. repetitis hae
.siiiit varietates in

aliquot paginis:
P. 19. al. omiss.
— om.
P. 25•
al.

al. .
. 27• al.
.
.
28•
38•
Gillius
';Gillins

.
.
.
40•
41. fo'"te
51. Gillius addit
'.. d
: '.
Gillius addit
PRAEFATIO. LXVli
Per iteratas Ikis operis Aelianci editiones quuni ni-
hil ei succrevisset praeter infellcem erroruni segclem, ex-
titit landeni, post dnorum iere saeculorum spatium,
Abrahannis Gronovius, qiii, post Variarum Historiarum
editlonem ciim nolis variorum amio 1731 factam

Prodiit hacc
cnm hac
THTO^S
libri

et
XVII
Danielis
qnoque iiistoriae salutiferam niaiium

inscriptlone:

cuni
editio externo

Wilhelmi
IZ.
habitu

Aeliani de Natura Animalium


Animadverswnibus Conradi Gesneri
Trilleri:
admodum

ciirante
- Abrohanio
,

adniovit.

specioso,
Ani-

Gronovio , qiii et suas Adnotationes adjecit. Londini.

Exaidit GuUielmus Boivyer. armo MDCCXLIV. \Pret.


aur.^ 4• niax. ^^ *). Praefixa estEpistola Richardum
Mecid , Medicum reglimi ,
quo suasore Societas Loiidiiii

ad lilteras instaurandas iustituta Aelianei operls editioneni


e typographla sua prodire jusserat. Habebat Groiiovius
praeter varias leclioiies a pafre Jacobo ex libro membra-

Hinc apparet, editionem aiiiii 1616 multo esse vitiosiorem ea, quae anuo
1611 ex Tornaesii oificina piodiit. utroque exemplari nostro vitia
sunt eadeni. Uti vero iii maryine multae lectiones editioiiis priacipis

.'. . ^'.*
sunt omissae , ita correctiones quoque errorum a Gesnero iu ed. pr. iu
Addendis prolatae ibi ncglectae suut. Sic v. c• II. H. pro
Gesaerus in Addend. tei)tat HI. 13• ii» fin. pro
Gilliuni siispicatur leijisse ipse suspicatur iuisse vel
vel povoo•JiV. IV. 54• ~ap Gesa. corrigit
]. Harum omuium correctiuiumi in neutra edidone fit mentio. Cae-
terum vitia uotharum hariim editionum viros doctos noii semel decepe-
runt.
liani ,

paulo post
ubi
^
Sic Bochartus Hiero/,.
II. 53• p• 51 ,

legitur
'.

pro
10•

52• i" ed. 1616• p. 131•


^'.
Tom. II. p. 505•

^^
Id quod requirebatur
pro ^
profeit lociimAe-

,
,

ad-
et

scripsit Bochartus , cui propteiea vir cl. C. G. Kuhn. iu Diss. de Via ac


Katione qua Aeli. ia liistoria aiiimaliuni conscribeuda iisus sit , emen-
datam loci lectioneni tribuit. Sed haec est in Ed. princ. et etiam ia

Tornaesiana anui 1611•


15 'J Extare Grouoviauae editiouis exemplaria cum loco impressionis
Amstelodavii , legi ia Annal. philol. a Jahuio editis Vol. IV. 83• Talem
editioueni uon vidi equidem. Iii tribus exemplaribus ,
quae ad manus
sunt , Londini legitur.
*****
2
LXVIII PRAEFATIO.

naceo Blbliothecae Mediceae excerptas el paucas allas ex

cod. Bardonii {Petri Bardonis , Mediclnae Doctoris),


conjecturas quasdam vlrorum doctorum Inedltas. Dum
enim liber Londini excudebatur, Joannes JVardus,
rh^torices in collegio Gresharaensi professor, conjecturas
suas cum editore comniunlcavit ; alias ex Conradi Gesneri
litterarla siipellectlli ab Hagenbuchio accepit; plurliiias

vero a Trilhro procnsas, foecundo in effundendls conje-


cturis ingenlo, sed raro fellci. Has copias suas inAmio-
tationibus lectorum usui exposuit. Praeterea edltas do-
ctorum virorum de Aellano observatlones collegit, vete-

rum scriptorum locos, ubi eadem tradiintur, comparavit,


conjecturas etiam quasdam cuni suas tum patrui exprom-
sit*); inlerpretationem denique latloam Gesneri plurlmis

in locis emendavit , nec emendavit tantiim , sed saepe-


numero novani fecit l^^^ Jn ^^^ quoque re, ut in Prae-
fatione iiarrat, secundis Gesneri curls usus, nec Pan-
tini y qui raultos Aellani locos a Michaeh Apostolio in

Proverbiorum Centurias relatos latine reddldlt, laborem


iu hoc negotio posltuni negligens.

*) In liac parte Gronovius viris doctis minime satisfecit. PiOlata


quadatn de loco ia Hist. Anim. conjectura Valckenarius ad Callim. El.

p. 206• adjicit haec : „Sed in opere elegantissimo centena adhuc snnt vi-
tiata, quibus Trilleri et Abrahami Gronovii certe non eraut emendandis."
Etiam /f^^esselingius aliquo loco couqueritur, quod tam mnlta in liac edi-
tione depra-.ata et obscura silentio sint praeterinissa.
De molesto hoc labore Gronovius ita loquitur ,,Gil]u versioiiem,
16) :

a Gesnero emeudatam rejicere prorsus religioni ducebam quaedam au-


,
;

tem rautare perquam mihi difficile videbatur, quum Aeliancarum periodo-


rum sensum potius quam verba latiue reddere duumviris istis visum iuis-
set , et nexus verborum adeo sibi invicem cohaerentes adaptare , ut mn-
tari , aut demi \el addi quicquam continua cohaerentia vix
pateretiir. Id igitur, quod pro virili potui, liac in parte a me praestitum
est."
correctoris
Homerico
vertit
psse dolet.
Haec Gronovii
sedulitate
legitur
Gillius.
iuterpretatio, a Schneidcro repetita, hic
videtur esse depravata.
ohlectantem se capris
Illum
,
Sic v.
pro apris
errorem in Schueideri qnoque editione rfpetitum
, ,
c. JII.
illic prava
27• in versu
ut recte
PRAEFATIO. LXTX
Gronovii editio, chartarum iiitore et niaguitudlne,

luculenla typorum elegaiitla , internisqiie virtiitibus haud


paucis conspicua , sed carior quara pro fortuna plurimo-
runi Eiiropae philologorum, commoda praeda visa est iis,

qui in alienis agris, ubi sementem non feceriint, niessem


peragunt. Rcpetita igitur est Basileae anno 1750. 4. ^^)
tum iterum Heilbronnae ap. Franc. Joseph. Eckebrecht.
A. MDCCLXV. Tubingae denique ap. Job. Georg. Col-

tam. Anno MDCCLXVIII. Verum bibllopola Ilcilbron-


nensis, si fides Fabricio in Bibl. Gr. Vol. \. p. 602.
Basileensis editioiiis titubim tantum miitavit , loci alius

aniiique serioris notam addidit, vulgari hac fraudc doctis

honiiiiibus fucuni facere conatus. Hoc si veriim cst, ut


est certe admodum probablle , tres hae editiones pro una
haberi debent. Tubingensis enlni et Heilbronnensls tam
sibi siint similes , ut oviim ovo similius non iiiveueris.

Quod autem titulus pollicetur edltioneniyM.r/rt exemplar


Londinense factam , hoc ita veFum est, ut utraque edltio

illi exeniplari singulls paginis accurate respoiideat, iieque

el ulla iii re cedat, nlsi chartarum bouilate, typorumque


eleganlia. Laudem etiam quicLinque el practuit iiieretur

hanc, quod typographorimi peccata iii edilione Londi-

nensl commissa sustulit, ea certe, quae iii ultlnils Gro-


novianae editionis ulriusque Tomi pagiuis cmendata sunt.
Intra hos enini ille fines se coiitlnuit. Nam qiuie ibi an-

-
,.
notata iion sunt, ea fideiiter repetlvit, ut

Quadraginta
VII. 23• opaCo; et similia.

aiinis posl Londmeiisem editionem,


v. c. I. 47.

quum In Gerniania , bonis litleris in dies laetius efflore-

scentibus, Aelianei quoque operls diligentius, quam a

17) Editionem Basileae uoinen in fionte yerentcin ipse noQ vidi,

quare de Fabricii senteiitia , caussa non satis cognita , slatuer e uerjueo.

In Jahnii Aniialibus 1. c. commemoratur sccuuda Basileensis edilio anni


1774• cujus uotitia fortasse ex IVeigeUi apparatu est petita.
LXX PRAEFATIO.

Batavo editore factum esset, illustrall el exculli deslde-


riimi esset excitatum, Jo. Gottl. Schneiderus , vlr, qui
ad Gesneri tx&m^Xvim l^) graeci sernionis scientiani hand
vulgarem cum hlslorianaturari iam veterls quam recentio-
ris aevi felici societate coiijiinxerat, huic laborl curam
animumque Intendit. Piodilt nova editio graece ei latine
cuni priorurn interpreltim iiovisque aniniadversionibiis
Schneideri Saxonis. Llpsiae amio 1784. 8. Haec edi-

tlo quamvls properata inler liicommoda adversae vale-


tudinls, neque externo cullu commendata, plnrlmas tamen
habet non a doctrina laiiluni, qiiani in nullo praestaiitis-
simi viri opere desideraverls, vcrum ellara al) acumlne
laudes. Llbrorum quldem nianuscrlptorum praesidiis,

qiiae quldem in censum vcnire posslnt, iiistrucliis non


fuil ; nani Augustani codlcis lectlones In margine editlo-
nisTornacslanae a vlro docto notalae, neque niagna cum
diligentia vldentur fuisse excerptae, neque ullra librum
quintum proccdebant i^). rractcr bas hic illic comme-

18) Schnciderus in Praef. ad Aristot. H. A. p. III. ,,Semper mihi


ante oculos fuit Conradiis Gesiierus qui stiidia philologiae fanstissimo
,

connubio cum reriim iiaturae pervestigatione conjunxerat, et veterum au-


ctoriim cum graecorum tum lalinorum scrijita omnia, quae tura e5.tabant,
lectione immensa et commentatione accurata et critica amplexus erat."
Eodem vero loco conqueritur vir omnis generis scientiae cupidissimus,
quod neque per muneris academici ratioiiem
ipsi neque per fortunam ,

licuerit , studiis domicilium figere , seque poenitere


in historiae naturalis
ait, quanti]liim iii eo studio profecerit. In Epistola ad Wolfium Ni- ,

candri Alexipharmacis praefixa , idem se comparat cum Varronis auicula


simul manibus traliente lanam, simul oculis observante ollam pultis, con-
questiis simiil de taedio operae criticae ex acriore historiae naturalis stu-
dio contracto , addens etiara haec : „annis abbinc aliquot factus sum
vespertilio, ncque muribus plane, neqiie in volucribus sum." Sed de
Schneideri in ntraque disciplina meritis consulendus inprimis Francisci
Passovii , viri doctissimi , de co commentatio ,
quam initio Praefatiouis

nostrae commc*mora\imus.
19) Etiam in parte ultimi libri quaedam ex eodem fonte lectiones
•Miotatae erant. Siispicabatur Schncidenis hanc eandem esse lectionis
varietatem ,
quam olim Oudendorpius ,
postea Wernsdorfius Gedanensis,
ox Oudendorpii fortasse bibliotlieca emtas, usurpavisset. Hoc de Werns-
dorfio qnidem vonim esse , diibites ,
quum hic iiullas ex cod. Aug.
PRAEFATIO. LXXI
morat ex cod. Gudiano ,
qiii pauca quaedam Aeliani Ex-
cerpta complpctitur, lectioiies eas, quas a Lessingio ha-
bemus prodltas^o^; ipsum enlm codicem tum quideni
nancisci non poluit ; correctionesque doctorum viroruni
in comnientarils librisque crilicis obiter prolatas, acce-

ptas illas maximam partem a Carolo Goitl. Kiihnio ,


qui
post Yarias Aeliaiil Hislorias editas, eliani llljros de Ani-
inalibus edere constituerat, cum in annotalionibiis uni-

cuique capiti subjectis, commemoravlt, tuni haud raro


orationi scrlptoris pmeiulandae adhibuil. Non multa au-
teni in coiitextii iiovavit, in quo Gronovli potlssinium ve-
sligla secutus, Tubingensis editionis exemplar a typo-
graphorum erroribus purgatum, operis exscribendum tra-

didll. Annotationimi duplex genus est, allerum ad criti-

cam 21), ad rcs altenim spectans. Et in liis qnidem non


sol•]m veterum ,
qui de iisdcm rebus tradiderunt , lestl-

monia comparavit, in quo negotio Gronovius ei praeive-


ral2 2)• vcruni etlam recentlorum suasque observationes
veteribus admovit. In bac autem parle alils foiiasse plu-
rimis, sibi ipsi iion satisfcclt 2 3), Quare paucis annls

lectiones afferat, nisi cx primis quinquc libris, et duas (ad Pliilae carmiiia
graeca p. 270 et 28•) ex libro nllimo. De Oiidendorj)io autem ialsa est
suspicio. Hujns enim collatio Augustaui codicis omnes Aelianei operis
partes complectebatur.
20) Bcytra^e zur Gesclnchte iind Litteratiir. P. \. p. 187.
21) In annotationibus criticis interdum commemorat vpteriim editio-
nnm lectiones cx editioiie Tornaesiana et TubiMgeiisi excerptas geiiiii- ;

nam eniin Tigurensem Ge.sncri editionem iion magis videtur consultasse,


qiiam Londinensem Gronovii,
tharnm illarum editiouum '
«nde factum est, iit non uno in loco no-
pro genuinis lectionibns commemoraret.
Et ipse fatetur se veteres editioncs nou constanter contulisse sed iu iis
, ,

tantiim locis, qiii de vitio suspecti essent, inspexisse.


22) In his, quum ex fontibus commuui usui pateutibus derivata sint,
Schueideros raro Gronovii nomen apposnit, neque ego illnd snppleiidnm
piitavi , alias omnia ad suiim qnod({ue atictorcm refereiis.
23) Iii Praf p. 9• scribit
t'. „mullo plnra qiiam a me vel enieiiduta
:

vel illiis-trala snnt lora peritioiis medicinam et majorcm historiae natnra-


lis, plijsicrs atque anatomiae scieiitiam desiderant."
LXXn PRAEFATIO.

post editionem eniissam , Auctarium Emendationum et

Aiiuotationum adAellanum edidit 2•*^ •


novisque siiljiude

subsidiis cum ad verba eniendanda, tum ad res illustran-


das paratis, iiovae Aelianei operis ediliouis consilium ce-
pit. De quo consilio , deque opera in eo exsequendo
posita et brevi ante obitura tenipore profligata, siipra ex-
posui. Hoc loco SLiftecerit addidlsse, exemplar Schiiei-
deri cum secundis ejus curis a praestantissimi viri haeredi-
bus Frommanno venditum, ame inBibliothecam publicara
Gothanam esse relatum, ubi qui velit illud consulat, at-
que de fide in opibus mihi coiicreditis praestlta statuere
possit. Annotationes Schneideri, cum eas, in quibus
judicium de lectionibus expromsit, tum quibus L•istoiam
iiaturalera explicavit, ipsis verbis ,
quibus in curis se-
cundis usus fuerat, apposui integras2 5^• gas autem, in
quibus prlorura editorum senteiitiam aliquani sinipliciter
repetiverat, interdum contraxi, studiose tameu cavens, ne
quid mihl, qaodSchneideri aliorumve esset, arrogasse vi-

24) Subjectum est hoc Auctarium Tomo secundo Reliquorum Friderici


Imperatorls de arte veuandi cum avibus ,
quae prodiit Lipsiae auno 1788•
4. Ad finem Additamentorum ,,Haec feie sunt, qnae et mea
scripsit:
et lectorum Aeliaaimei interesse putavi ut supplementi instar adderem ,

iis quae ante hos quinqne annos in scrJptorejn ex alio merito laudabi-
,

cohibuit , a quo postquam '3


lem commentatus suiii. Morbus tiim gravissimus limam mihi in ipsa opera
,

omissuin aut male traditum reperissem, corrigerera ct suppierem.


omaem dedi operam , ut ,
quidquid
Reliqua
momenti supplementa commodiori loco servata repono."
leviorls fere

25) Karo in his aliquid mntavi nihilque adeo quodsensum afficeret. ,

Sed quum5c//«. in veterum locis allegandis variis saepenumero editioiiibus


esset USU3 ut quaeque ad manus esset, has allegationes equidem lectorum
,

utilitati prospiciens ad unam aliquam editionem ,


qua Tulgo uti solemus,
revocavi. Sic v, c. Schneiderus Plutarchi Moralia laudans, ad Hutteuii edi-
tionem lectores plerumque remittit ; hujus editionis paginis substitui paginas
ed. Stephani ; in Straboae citat modo edit. a Siebenkeesio inchoatam,
raodo aliara ; jpse semper Casaubonianae editionis paginas apposui et sic
porro. Caeterum Schneideri anuotationes a meia seraper sejunxi liaea
verticali appicta initio, nomiue aiitem viri doctissimi ia fiue adscripto.
Si quid illis inscrendnm csset, mea verba unciuis seclusa a Schneidenanis
distiaxi.
PRAEFATIO. LXXIII
(lerer. Etquura in iis praeserlim Annotationihiis, quae dc
rebus commentantur, quaedain essent, cjuae jani allis locis,

velut in Commentariis ad Aristotelem, ad Nicandrl poe-

mata et ad Scriptores de re rustica, exposuorat , haec


quoque, iiisi Aelianiira prope attingerent, iion dlL•ilavi

aut contrahere, aiit omnino resecare, lectores ad eos


libros remittens , ubi eadera aut iisdem verbis aiit fiislus

eliam disputata sunt.


Supcrest, ut de praesidiis, qiiibus in nova hac edi-
tione adornanda usus sum, rationem reddam. Ac pnmnm
quidem dicam de hbris mstis, ex qiiibus Schneiderus
in curis secimdis varias lectiones commemoravit; tum de
iis, quos vel Ipse contuli, vel quorum lectiones ab alils ex-

cerptas accepi. Schneideri subsidia^e) asterisco notabo.


* 1. 2. Hbri Vindohonenses duo, numeris 7 et 51
notatl. Ambo sunt cbartacei. Prior (7) antiqiius , et

judice Daniele de Nesselo in Suppl. Catal. Lambec.


Part. III. p. 21• bonae notae, iniplet paginas 201 in fol.

.
sed non
quod inscriptum
est integer.

enitus olim Constantinopoli ab


:

Alter (51) constat


Desinit enim in Libro XYI.

folils 168 in forma octava,

Augerio BiisbecJxio
c. 36.

ut

.
,

testatur JSesselius Part. III. p. 55. Nec hic est iiiteger.


Inclpit Libro VII. c. 8. a verbis :

rellqua habeat usque ad


fmem nec ne, NesseUus non tradldit; sed in Schedis
Schneiderianis iiivenio eum desinere L. XYII. c. 32- in
verbis . Duos hos codices, non lotos,

sed in locis lantuni difficilioribus, comparavit Weigelhis,


V. Cl. Arcbiater Dresdensis, ut narrat Schneiderus iii

Annot. ad Aristotd. H. A. V. 12- 6- p. 299.

26) Tiidex subsidiovum Schneideri schedis non erat additus. Quaie


nonnulla unde acceperit conjectura tantum novimus , alia piorsus igno-
ramus.
, XXI PRAEFATIO.
* 3. (.) Codex P^rai/s/ai'ensis Rehdlngcranus 2 7^^

<|ucni post FuUehorniuni in Praef. Orationiim Plethonis


i'l Apostolii Lipsiae. 1702- 8- edltarnm, et in Epistola ad
LelniPiliini lii editione ar. Histor. p.XLMI. accurale de-
scriplum dedit Fr. PossoKius \\\ SeebodiiV)\h\. crit. an.

1820. ^ ol. II. p. 984- i^*^• ( itenini In Praefat. ad Museum


crit. a sp cdituni Toni. I. p. IX. Ilunc rodlcem qiium
Schneiderus iii ils tar.lnm locls, iu quilins haererel, con-

suluissel, rgo cmidpiii toliim comparavi , niultasque iudo


onolavl leclioncs, qnas poslea in aliis l)oiiis liljris repen,
quasdani cliani ipsl proprias. Coniplectltiir praelpr
«
IIIp

alia noiinulla in

insciiptioTic:

ria Historla tria


56 follls

laiiluni
.(•', E.rcerpia ex Aellano

ibi
(sio).

rpppriunlur -**),
Spd ex\a-
liac

rpli-

qiia oniiiia ducta ex liistoria Aninialinni. El liapc qiii-

dpm pxcprpla in trps parlps dpscripta snnt. Prinia X\Ii


foliis habpt oa potissimiim, qnap Aplianus de Avibiis Ira-
didil a lil)ro "" nsqup ad librnni XVII™"", cnjiis cap. 37
prlmap linjiis parlls pst nlfimuni. Spquuntur brevla non-
nulla capita, oclo iiunicro 2>), abnndp dncta, spd ptiani

ad bislorlam nafnrap sppclnntia. Proxinio loco seqnitiir


secuTidnYj\cQY\\\o\x\\nParlicuIa, pnorn copiosior, qiuppe
quae iolla iinplpl, Inltio facto a cap. 22. lil)ri

I"•'. Pliirima sunt in pa de quadrupedibus , aniphibiis,

reptlHbns pI inspctis ; ulfinium cst ex Libro XMI""" c 44.

lii bac Spclione ul pxcprj)ta sut)t numerosiora , ita ptiani

niinijs conlracta ; qum baud paiica capila dcscripta sunt

inlpgra. Tertia deiilque pariicula excerpla habct de pi-

, , .
27) lie Thoma Rehdigero librisqne manuscnptis ab eo collectis

yidolp/ius Tfaclilerus , clarissimi patris IjuJovici Hlins , optimae spci ju-


m
venis, peruliari

28) Sunt liaec capita


commentatione

quae
r.tp\

sunl in ^'^ar.
-
accnralfi tradiclit.

Hist. I. 2• 5 et 6• sed in Exc.


'•
IWhd. valde immutata.
29) Edidit liaec Passorii/s iii Riljl. crit. 1. <•. rt illtislravit.
PRAEFATIO. LXXV
scibijs, XII foliis conipreliensa. Prlnmm esl Llhn I""

cap. 3'""", ultinium ex L. 1. 5*"" Tiiin suhjcclae siint

nonnullae parliculae denvatae ex V. jO. 15. 16. In «ina-

bus postremis plures laciinae sunt ^^).


Ejusmodi Aelianei operis epilonie usus esl Michael
Apostolius ,
qui ex ea magnnm liistoriarnni Tivinioriim,

plnrimasque de animalibus narrationes Parocmiaruni C(mi-

iiiriis inseruit. In his aulem tantus est consensus Epito-


nies Rehdigeranae ciini Aposlolio, non solnni in oniis-

sionibus contracliouibusque , sed in nilnutis eliam reljus,


el, s\ a paucis discesseris, in singulis lectionlbus, ut du-
bitari vlx possit, Aposlolium nsnm fuisse codice, ex quo
Excerpta Rehdig. iliixcrunt. Talisprocnl diibio iult eliani

30) Ita plerumque in excerpendo versatus est cpitnmator, ut iiiitia

capitiim contraheret, saepe etiam finem resecarel , nomina scriptornra,


ad qaos Aelianiis reinittit praeteriret, observatioues etiam scriptoiis ad

,
,

iTiores sppctantes plenimqiie omitteret, iuterdum etiam pliira capita, \\\

quibus idem argumentum tractatur, iu iinura committeret. Sic, nt exem-


ploni afieram, Libri III. cap. XI. cum cap. 25 Libri Viri>i ita est com-

,
.
- '.
\
.
missnm

- ; '.- •/;
/.
et quasi confusum

'
:

'.
"Etrrt

\
/,
/,
?-

)
.
, , '
• ^. ''. '
•. •;

',^'/
[' ' '.
-
^
•.
,

^ippf^

~|
cerpendi licentia necessario fieri debiiit , iit
,

aut singulis verbis aut in-


liac ex-

tegris onuntiationibus consiilto omissis , totus oratiouis tenor mHlandus


esset ; iinde haiid raro niagna a vulgari contextii discrepautia orta est.

In liis qunm plnrima ab Epitomatoris penderent arbitrio , omnes ubique


omissiones orationisque inde euatas conversiones enotare .siipervacaneiini
duxi ; eariim autem lectionum ,
quae in censum venire videlmntnr, mil-
lam , opiiior ,
praeterii. Ex his iiltro apparet, lectioiiibns liiijus libri Jn

iiniversiim non tantiim tril)iiendiim esse qiiam aliis. Epilomalor enim qiii

totnm toties orafionis nexum solvere ejiisqiie tcnorem JmmiUare uon dti-
bitavit , facile ctiam singnla verba immutassc et cnm aliis permutasse
potuit.
LXXVI PRAEFATrO.

is, qiiem conimemorat Thornas BnrthoIiniJs\\\Y.YysXo\^


J()li(inneni Schefferum in Centur. IV. Ep. XXXMI.
p. 216- scribeiis : „IIabeo Excerpta quaedani graeca msta
ex Aeliaiii libris de Animallbiis, qiiae hinc iiide plura
habent, qiiani edltl hactenus codlces" ^ l). Pliira haec.
nibil iortasse suut aliiid, nisi ranienta illa ,
qnae Passo-
viiis ex cod. Rehd. edidit; iiisi, quod niagls eliam veri-

simile, Barlholinus , quum hic iliic iiiveiiisset capila cx

pluribus coiiflata , accessiuiies illas , ex diversls locls pe-


titas, pro ineditis hubult. Oiii crror pro illuiuin Excer-
ptoruni coiiditioiie iacillimus.
* 4• Excerpta ex Aeiiaiio iu Cod. Giididno Bibl.
GuelpUerb. queiii descripsit Lessingius (zur Gcschichte
undLitteratur. i. p. 187- ss.) cuni qiio c^.Eber/uTn in Codd.
gr. et lat. Bibl. Guelph. p. \. Iiilcr alia varil generls hic

llber continet XXIV caplta ex qiiliiqiie prioribus Aeliaiii

libris excerpta , et quideni duodevlgliiti iiumero ex libro


I"", uiium ex 11*^", quatuor ex lY'", unum ex V". Ea-
dem habentur iii codlcibiis quibusdam Blbliolhecae Lau-
rent. qiiorum unum descripfum dedlt Bandinius , cujus
singularera de ils errorem nionslravit Lessingiiis. In

edilione Aebani Llpsieiisi Schneideriis eas lanlum Gu-


diani llbri lectiones comnienioravit, quae sunt iii paucis
illis capitibus, qude Lessingiiis edldit, ipsumqne codi-
cem tractare atque insplcere sibi iion liciiisse queritur.

In curis sccuiidis lecliones ex eodeni iu aliis capitibus

observatas coninicmorat.
* 5. Codex Upsaliensis. Quiim iuSchnederische-
dis lectiones codlcls Upsaliensls comniemoratas invenis-
sem, neque unde dactae essent, investlgare potuissem,

31) In illa Epistola Bartholinus liorlatur Schefferum , nt opiis Ae-


liani de Animalibus crilicae opis iiKligum , ne intactam reliuqueret.
Ad quod Schefferus respondet Ep. XLII. p. 248• Ilistoriam Animaliuni
alium desiderare iuterpretem.
PRAEFATIO. LXXVIl
''

per litteras adli virum clarlsslnnmi, Eric. Gust. Gejer,


lilstoriarum in universitale Upsalieiisi PiOfessoreTii, ciim-

que rogavi, ut me de illo codice cerliorcm faceret. Re-


spondit ille preclbus nieis, niisitque dcscriplionem codi-
cis, ab J. //. Schrodero y historiae litler. et Archaeol.

,
Professore,

ger.

niediiim saecull
librl

Foliis coiistat
Reo^iaeque Acadeniiae Bibliolliccario,
clarissimo, his verbis ronceptam:

X\1I.

XV.
4. cod. bonibyciiius,

CXIX.
nnniisvi\\\\\
„Aeliaims

Exaralus esse vldelur clrca


non llqiiet. Lociis vero
viro

u6)t)v

nitidus, inle-

calcem
sum
;.
: [
extra dnbluin positus esl ex annolallone librarii, quae ad

libri coniparet,

dono D. Olavi
Episcopi Dioeceseos Lundciisis
bujusce teuoris,

. Celsli

et
si

haud
recte assecutiis

Bcuv6)via
ita

Academiae Luiidensis
prldem

Procancellarii egiTgiuni buiicre Codicem possidel Biblio-


iheca Upsaliensls. Ad fideni pronuni est , Iiev. I). Cel-

slum e bibllotheca seleclisslma Patris D. Olavl Celsii»

j
ollm Theol. Profcssoris prlniarii Upsalieiisis, Botaiiici

!
consuniniatisslnii, eundem jure bereditatis sibi adqiiisivisse.

I
De cetero prislinis de possessoribus iiihil dicendum ha-
beo. NuUa iieque in fronte Codicis, neque ipslus intc-

gumeiito eorundeni vestlgia hodie adsunt. Varias leclio-


iies in Libruni III., collata scilicet editione Gesnerl (Ti-
guri 1556) piiblici jarls fccit cel. Aurivilllus, Ribliothe-
carius Upsaliensis , aiitecessor meus longe meritisslmus,
in brevissima llla, quam anno 1806 ediderat, Nolitia
Codd. Mss. Graecoruni Bibl. Acad. Upsal. 4" Haec
Schroderus ^
qul praeterea varias lectlones ab Aurkillio
excerptasdescriptlonl addldlt,unde intellexi, Schnciderum
lecliones, quas ex libroUpsaliensi conimemioravit, cx iiiillo

alio fonle, quam ex illo ^Mr/V///// libello dcrlvasse.


me ipso ad novam banc editionem baec adiiiinl-

cula smit adbibila


LXKVIJI PRAEFATIO.

6- Codex Augustanus {ci) nunc reglus Moiiacensis


(ViJ. Catal. Mssc. gr. Bibl. reg.Moiiac. . DLXIV. Tom. V.

p. 42f)) ^^), iii charta bonibyciiia scrlptus, iorniae mino-


rls ; teniporis iujuria, aqua et niaduie niultls iii locis

niale affectus. Scriptura niiimta, scJ tlistincta, Inter-

tlimi clogaus , sed cuinpeii(ilis iiilricata, docli caelerum

el diligeiitis librarii. Margluibus, iit dixi , tempore et

niadure corruplls, nianus receullor versus obscuralos iii-

ierdiini atranieiilo supeniiducto reiiovavit, quo ipso le-

ifendi dudcultas auijetur. liic illic folia exclderunt aut


diiicerpla perierunt , in (pioriim locuni alia sunt inserla

32) Male Dafides Iloeschelius, libiOrum Biblicthecae Augusta-


nae Catalo^um edidit Augustae Yindel. 1600• hunc codiceni p. 54- Plnt.
Vllf. nr. III. recen.sens , eum coutiiiere scribit Excerpta ex Aeliani lib.

XII (sic) de proprietatibus Aiiiinalium. Multa idem pvaeterea coutinet.


Et primo quideni loco lOllucis Oiiumasucoii, Aeliaiii opus proxime
seipiitur. lloc excipiiint Excerpta de Aninialibus sine titulo et initio

.
,

mutilo.
.
Historia
Tria enim capita excidisse

Trojae iu
Ultimum
finc
cap. est
mutila ,
,

? (56)
eadem,
iiide

*).
apparet

quam Majus
,
quod sic incipit

edidit
Proxima
iii
:

Catal.
est

UHenbachiauo Tom.
queni verisimile est ex Augustauu
Iioc

)
easdein tres Ilimerii oratioues
desineiis, qiiibus
I.

iragm. Historlae Trojauae, iisdeni verbis


ex Cod. Ullenbachiano nr.

iu

, et
nostro desciiptum esse.

iiostro
('
codice
eadem Pkilae poemata
XXIV.

fiiiitur,
Nam

continet
,
~
(vid. ibi p. 586)»

quae Tidja-
praetei•

etiam

nam hijtciriam iu Augustauo excipiuut. Praeterea liabet Tzetzae Chilia-


des , Fabulas Aesopi uumero CCXX\'IIi. Aeneae. aopliistae Dialogum
Theophrastiim ; tres declamatiunes ///weriV, Juliani deuique Caesares.
Rlirari siibit ,
quod uemo eoruni ,
qui haiic illamve ex lioc codice parti-
culani edideruut, Aeliauei 0[)eris ,
quamquam majorem ejus parlem im-
pleutis , mentiouem fecit ; neque Heiisingerus iii Praef. ad Juliani Cae-
sares, neque jyernsdorjius Geduuensis ad Philae Carmina graeca Lipsiae
edila an. 1768• et ad Hiinerium; ueque Kieslingus iu Praef. ad Tzetzae
Cliiliades ; iiec Schneiderus denique ad Fabulas Acsopias. Schiieiderus
tameii codicem ip.suin mauibus non tractavit, sed fabulas illas ex Apo-
grapbo Lessingiano i-epetivit; ut Iluschkius eas, quas lu Diss. deFabulis
Arcbilochi exhibuit , ex Apographo GoltingtMi.si duxit.
*) llacc ile capita rommrmorat (if.inertis He Quadnip. p. 743.
.'Viniiialibtis

pOjJL'JO uieiitioncm facieiis. Auclor eurum iii cap. de cainelopardale iiarrat , se


hoc aiiimal Coiistantinopoli vidissie, rejiiaiite i. c. Coiistantiiio (au.

p. Chr. 1042) Munomacho. Idcm opueculum comnicmorat C. F. Matthaeus iii Dia-


rio ciii titulus Allgem. liitei-. Aiizeigcr. lt:(10. iio. lOH. p. 1055. et in Scebodii \r-
:

chiv. Phil. aii. IM4. p. 391. s.


PRAEFATIO. LXXIX
manu diversa scripta ; uiunn l;unen In iine libri uhlnil re-

stitQtuni iion esl. Unicuique libro praeiixus cst Index


capitun^, pleiumqae consenllens cuni litulissingulis capi-
tibus in Cod. Monacensi Fuggeriano praelixis. lidcm tl-

tull iuargiiii codicis adscripti, sed parimi constanter; in

pliirlniis eiiini llbrls prorsus sunt on)issl. jNumeriis ca-

pituni iii prioribus libris lilleris (. . .) notaliis ;


qiiae

iitlerae ab alia manu rrebro smit imnuitatae ; iiide a ter-

tlo libro nicdio clfrae arabicae luinierandis capitibus siint


adhibitae, &^\ scriptae illae recentiore nianu, quae etiam
vocabula lectii difTicilia liic lllic in niargine expHcavll,
oljscui'is et depravatis obeliini adjecit, interduni eliani \\\

ipso contextu talia iiofavit. Quae onmia a priiiHS edilo-

ribus, Gesnero el Giildenbeckio proiecla esse suspicor.


De aetate codlcis diversae fuerurit erudltorum sen-
tentiae. Conradus Gesnerus vetuslissimuni dicit ; dlscr-

tius aelateni deiiiilre iion ausus. Miniis caute Liebius


apud Heusingeriirn iii Praefatione ad Julianl Caesares
arino 1736 Golliae edilos eiim ad saeculuni XI retulit;

ipse Heiisingerus ante sacculuni XIII scrlptum esse aflir-


mat. Uterque temerc. Neque Harlesius bene, qui in
Bibl. Gr. Vol. I. p. 631. Augustanuni codlccm Pianudis
aetatenj longe superare scribit. Qnuni eiiini hoc codice

pta contiiieantur,
Vf^ernsdurfii senitwuinw,
/
Philae qiiaedam poemafa, eadeni, qua reliqua, nianu scrl-
aiitem,

saeculo
secuiidum probabileni
quarto et declino lii-

euTile iloruerit, quu q)so lempore etiani Ma.mnus Plonu-


des vixit, codex ille iion poliiii scriptus esse aule ejus-

dem saeculi exiluni ; seriiis auteni iie scrlplus slt, inennte


forlasse saeculo qulnlo declmo , nihil impedit.

Ex hoc itaque codice, slve potlus ex Apogrnplio


Guldcnbeckiaiio, quod Gesnerus codicem illiini rcprae-
senlare arbitrabatur, Tigurhia profluxit edillo, (|iKie pro-
inde iii plurlmis cuni eo conspirat. Quae discrepanl, du-
LXXX PRAEFATIO.

cta sunt aut ex Fuggerlano libro, de quo stalim dicemus,


aut a Gcsnero ob grammalicas potlssimura rationes niu-
tata suiit, aut Guldenbeckio imputari (lcl)ent, qui leclio-

iies codicis vel consulto nmtavit, vel raiuusrecte expllcavit.


Sed de hac re quid slatuendum sit, iu superioribus de-
monstrare conati sunius.

xlmae

.
rum
ris

nel
nica
:
7.

habet
,

Eunapii
,
Codex Vene/us(y^)^ menibranaceus, formae
iiltidisslme

Sereni
.
([
III.
scriptus.

Inscriptum

Praeter Acliani historiam Animalium conti-


\ itas Sopliistaruni
(sic)
,

);]]
?
In Bibl. S. jNIarci
nomen prioris possesso-

Apollonii Pergaei Co-


de Sectioiie Cy-
tcj
nia-

luinie-

liiidri^^).

quem vlde 58(1


Descriplus

p. YIT. ex veteri Cod. Florentliio, de


esse videtur,
inPraef. adEunap.
Morellio judice,

quu statim dicamus,


Tom I.

qui et ipse Aeliauum ronjiingil c\xm Eunapio 3-i). Cum


hoc Bcssarionis codice comparavi Aeliaiii Prooemium et

parteni libri 1"^^ usque ail cap. J. qua coniparatione in-


stituta liquido apparnit , codicem \enetum et Florenti-

nuni ex eodem fonte proiluxlsse, Fuggerianum -^lona-


censem auleni e \ eiieto dcscriptum esse. Pracierea in
Eibliotheca S. Marci servantur bodie Excerpta quacdam

^^-
ex Aeliaiio, quorum primum
(Hist. .
est ci t6)v

IX. 6) ^^)• Implent tria

33) hoc codice descriptas videtur is ,


qui anno 1542 Joanriis
Nauplioii manu Venetiis exaratus , olim servabatur in Bibl. Meermanni,
nnnc ia Britanniam migravit ad ThoTnam Philipps, nobilem Anglum (in

Middlehill. Worcestershire) ,
qui amplam librorum rastorum collcctiouem
ex omnjbus Europae partibus coutraxit. Yid. Ilaenle iu Catal. Libror.
mss. p. 8,37•
ni"• 1522• 211• Idem vir doctas p. 926• conimemorat codi-
cem extautem in Bibl. Escurial. qui ut editio Tigurina omnia scripta
, ,

complectitur ,
quae Aeliani nomen praeferunt, exccptis Epistolis.
34) Uterque scriptor junctus etiam iii cod. Keapolitauo , qui existi-
matur esse saeculi XIV. Vide Boissonadum 1. c. p. IX.

35) Relatus Codex iu Rlarcianam ex Bibl. S. Michaelis prope Muria-


PRAEFATIO. LXXXI
tantnm codlcis folla, qui praeter alia quaedani Philosirali

Heroica continet.
8. Codex ollni Fuggerianus , nunc regius Mona-
censis {ni) , chartaceus, formae niaximae , signatus nu-

mero LXXX. Yid. Catal. Mss. graec. Bibl. Mon. Vol. I.

p. 462. s. Descriptus cst, ut dixi, Venetiis ex optimis

mcmbranis Bessarioiils, cujus ipsius nomen oculos in


prima pagina advertit. Primus enim iii Fuggeriano co-
dice lociis datus est dnobus priorlbus librls Apologiae
Platoiiis, quae Caidinali eruditissinio illa aetate ab onini-
bus Platonis cultoribus maximas laudes pepererat^^^
In Aelianco opere bic codex, quamvis ab imperito Grae-
culo negbgeiitissime, ut ad finem properante, scriptus,

miillas boiias lectiones ofiert ,


quas omiies iii Yeneto au-
tograpbo csse confido ,
quare bic liber qaasi pro vicario
illius libri haberi potesl Errores, qui plurimi sunt,
niaximam partem scri])ae incuriae ct festinationi imputandi,
blcillic rubro cmcndati^^); omissiones in margine sup-
plefoc ab alia manu, corrcctoris procnl dubio, cui Fug-

num, Catalogum edidit Jo. Bened. Mittarelli. Venet. 1779•

'. (.
ciijiis fol.

Vid, ibi p. 9• Codex est chartaceus formae quadruplicatae.


36) lu prima pag, scripta sunt haec

:\ De illo
:

Bessarionis
-. opere vid.
;3. .-
Humphred.
Hodium de Graecis illustr. linguae gr. instauratoi-ibus p. 168. s. Aelianus
iucipit fol. 164. Cuique libro praefixus est Index capitum totius libri

in coutextu autem singulis cai)itibus tpior[ue titulns additus cum uumero.


37) Reperiuntur in hoc codice etiam aliae correctiones bene multae,
atramento subflavo scriptae quae omnes sunt recentissimae nempe ab
, ,

Ignatio Hardt , Bibl. reg. olim custode, factae, ductaeque ex libro edito
nescio quo, ad quem codicem iii Matthaei, Professons olini Vitebergeii-
sis, gratiam contulit. raanum optime novi, lacunas in
Hic vir , cujus
Monac. libro relictas quaeque eaedem sunt in autograplio Veneto , suo
,

Marte explevit , verba autem buud pauca temcrc mutavit aliis litteris ,

deletis, aliis inseilis , ita ut, pro sua virili parte, libri ipsius curae et cu-
stodiae crediti fidem incredibili audacia adulteraverit. Quod moaendum
duxi , ne qiiis in posterum temeiariis his correctionibus deceptus recen-
tes iuterpolationcs cura antiquioribus ,
quae loDge rariores sunt , coa-
funderet.
Aelian. dc nat. anim. I.
**
LXXXJI PRAEFATIO.

gerus niandaverat, ut llbros ipsius inipensis a mercenariis


(lescriplos, cuni autographls confcrret. Ideni In plurlbus

llbris Ijibliolhecae Moiiacensis iis, qul Fuggerorum


bibllotheca In eam relati sunt, factum vidl. Hunc codi-
cem Tigiiriniis editor, ut supra dlxi, quasi in subsidium
adbibnit , niidc quae In Augiistano siio nianifesto depra-

vata aut onilssa essent, emendaret et suppleret; saepius


id et constantlns procul dul)io facturus, nlsi et recentior

llbri aetas , cujus geiiuinum fontem ignorabal, et niani-

festa scribae iniperitia tot tamque absurdis peccatis pro-


dita, eum al) accurata cjus comparatione abstraxisset.

In multis recentioris scribae lapsus certis signis a veleri-


bus leclioiilbus dignosci possunt ; non tamen ubiqiie nec

in omnibiis. Qiia de caussa , ne quid forte praeterlrem,

quod slc in \eneto libro lcgeretur, omnes Monacensls


libri lectiones , eliam liquido falsas et ineptas , in Anno-
tatioulbns comnienioravi, facile caeteruni laturus, si quis
mlhi superstltiosam in hac re dibgentlam ,
quod manife-
stos crrorcs enotaverim, exprobrandam duxerit.

9. CodeK Mediceits (31) Ijibllothecae Laurentinae

Plut. LXXXVr. cod. Vlf. nienibraiiaceus, fornia qiiater-

naria , scriptns sacciilo (biodcclnio, judice Bandinio,


q«i euni conniicmorat in Calal.Codd. gr. llibl. Laur. T. III

p. 296• continet praefcr Aclianujn \itas Eunapii foliis

256. In miivorsum benc est et diligenter exaratus, nii-

nus tamen iii postremis llbris. In niarglne leguntur lem-


mala et scholia a manu longe quani reliqua recentlore, sed
niaxiniam partem ea bibliopegl cultello praccisa et niu-

tilata. Est hic ille liber, queni Jacohus GronoviusYXo-


rentiae comparavit, non ea tamen qua veHs dlligentia.

Sed dc hac re supra diximus. Ex nova certe, qua nos


usi• siinms , coliatione haiid exiguus optimarum lectionum
accessit numerus , de quibus Gronovius tacet. Quod si

quae forte adhiic resideaiit , ea in rebus levioris momenli


PRAEFATIO. LXXXIH
vcrsari arbltror, In accentiiiim potissininin ratKHic, qnani

is, qni niandanle Curolo de Furia, viro clarlsslnio, col-

lalioiieni in nostrani graliam inslituit, raro atlendisse vi-


detiir3 8).

10. Proximum locnm \\\ nobillssima Laiirentina te-


iiel aliiis Aeliaiiei opcris codcx , cliartaceus, iorma qua-
leniaria, qucm Bandinius comniemoravit 1. c. p. 298.
])ixi de lioc codice supra cap. II. p.37. not. 24- Paucas
quasdani inde cxcerpsi lcctiones, quas Blcdic. cJuirf. no-
niitie iiolavi.

11. Excerpta ex Aeliano (A) Bibliolhecae Anibro-


siauac jMediolanensis. Codex chartaceus, formae majo-
Ex-

.,
ris. Contlnet Plethoiicm de generalione Deonini , et

cerpla, quaedixi, praefixo lllulo, E\cerptls Iveh-


,^ iil iii

diiigeriaiiis:

,
tria

Anim. et
.
capila ex \ar. Hist. diicta

quidem prlmum
(. 45.) ct sic
-nspl

Haec cxcipluntE^^cerpta

porro.
quem sequuiilur

exllistor.

boc quoque
(1.
-
39)

libro Daiicas
1
tantuni lecliones ciiolavi.

12. Codex Par/s/ni/s (/>) l>lbllolliccae re«lae cbar-

lacc.isn 1694. (Vid. Catal. Codd. Mss. liibl. reg. T. II.

p. 389) saeculo XVI""* exartus, oHm Dcboslanus, tiim

reglus iactiis (2174) ex haereditale iWto/a/ Josephi


Foucau/t^^) , implcns folla circa ducenfa ,
qnae coiitl-

;.,
. .
38) lu poslrema parte
tt Monaceiisi a vulgari ordiue recedit.
;) c. 38.
libii XVUmi

-.
Hoc enim
ordo capitum in Cod. Mediceo
se rnodo excipiuut. c. 34•
c 39• ' ,.
C.

;.
41

Mouacensi
nltimo huic

C. 36.
c

,
45•
'.
c

et iu Gillii interpretatione.
liliro
42. ^v

c 46• '•.
c 37. . )>7..

praelixo titidi capiluni sic se excipiuiit


'.
^^,
Etiam
c 43.
c 35-

in cod. Aug.
iit
"-,.
'-
Idem ordo estiu

in Med.
c

In Iiidice
44•

et I\Ion.

lu coiilextu autem ordo idem est atqiie iii cditionibus usqiie ad cap. 4l-
iii cpio cod. Auij. desiiiit. Qiiiim re.s sitminimi momeuti, inimutatus aiilcm
ordo vaiia liabcie possit iiicuinmoda, iiihil in liac re novatidum cxislimavi.
39; Is crat ,
qtii Acudemiae Inscriptiouuni socius liouorariu.s , regiis-
..
'.
nent.
LXXXIV

De lioc
Tum
lihro
PRAEFATIO.

,
quem
-^-
ex ^ aticano codlce,
^^
^ iu
quo eaedeni sant lacunae et omlssioues, et uL•"lque in plu-
rlniis lectionibus conseiisus, non sine vitiis tamen descri-
ptura esse non dubito ,
quum in snperiorihus egerim,
ununi

;
' /; .
- , -
cap. 31•
'
CTi
lioc
C.21. inde a verbis

-
loco addam, esse iii eo lacunam Lihro IV*"

nota hac adscrlpta

[..
... usque ad
:

^
;.-
-
- .
• ^'' '

.
postea
;
' -.:
).
Undeclm haec
,

caplta alio loco inventa sunt a ]>ru-


;

/.
Et
-
neto, Bergerii inhoc codicumParisinorum conferendoram
labore socio, lectlominique ex iis excerpta varietas.
Coaex Parisiiius chartacous,

,
13. alter (c) follis

194. signatus olim nunieris MCCLXI. 1382. 26(33.

, , 7:.
iiuuc
XYI^r
1695 (vlde Catal. T.
Titulus est in I""*
II.

folio
p. 389).
:
scrlptus saeculo

14 Codex Vaticnnus. (^Kal. et t^.) meniljr. slgna-


tus no. 997• qui per allquot aiinos Parlsils iii IjibHolheca
imperiali servatus, tum vcro Ilomani remissus, nunc ubi
lateat ignoralur. \ld. Praef. p. XIV. ss. Has membra-
nas F. J. Basiius indc a libro terliu•*^) cuni editione
Schiieidcri composuit, variasque lecliones iiule ductas
margini adscripslt; ex quo exenq)lari, in splendidissima
Renuardi^. cl. bibliotbeca servato, eas LeBasius , vlr

que aedificiis praefectus , initio anni 1721 ohiit. Landatnr ob excellen-


tem doctrinam cum magna in rcbus pnblicis arlministrandis peritia cou-
junctam.
40) Tres priures libros Bastius utrum uon comparaverit , an obser-
vatas inde lectiones in alium locum retulerit, ignoro equidem. Posterius
ut credara facit, qnod lectionem libri Vaticani cx libro • Aelianei ope-
ris excitat iu Epist. ciit. p. 127 = ^)•
PRAEFATIO. LXXXV
doctissinius , iu nienm gintiam descripslt. Progrossi
erant typograplii iii rxciulrndis annotallonlbiis iiostris

usque ad cap. "'"' Librl Viii'', quuni illavum lccliouum


fascicidiis, iiitidissime scriptus, ad me afferretiir, quare
ab lllo dcmnm loco In Coninientario nostro comparciit cum
sigla (•; reliquas ad priorcs libros amiotalas in Addenda
retuli. Siint in his pluriiiiae dignae, quae in lcxtum re-
cipiaiitiir; ninltae iis, qnae ex aliis libris reccpimus, non
deteriores ;
quaedani vero in bis ita a reliquorum llbro-
rum lectioiiibus abhorrentes, iit. eas a docto coiTeclore
aliquo profectas esse vix dubites. Caeterum ex hls mom-
braiiis codicem Parisinum h (1694) desmplimi videri,
supra dixi; qnare desideniim lcclionnm \atic. cudicls
trluni priorum libroruni hls chartis quodammodo lciiitur.
15. Exc. Paris. vcl Exc. Osanni. In cod. J>ibl.
regiae Parisiiiae signato iio. 1698. insiint Granmiallca
noiinulla; qnaedam o: Philostrati Imagiiilbus, tvim inde
a p. 79* Excerpla cx variis scrlptorlbus, qiiorLim jioniiiia
adscripta snnt. Piurima sunt aut Aeliani, aut Mai'ci
Anlonini, prorsus ut in Cod. Gudiano, quem ex hoc fonte
fliixisse iioti dnliito. Non progrcdlmitur ultra bbrnm
jytum. p]Qi>Jnia ex ^ -^^^ sumta. In niargine babcntur
Scholia verbosa adrnodum. \ariaslectiones iiide ductas
ultro niihi obtullt Fr. Osannus , vir doctissimus, qui
haec Excerpta commemoravit in Auclarlo Lexlc. graec.
p. 139. Ex iisdem lectiones nonmdlas expromsit i>i>/5-
sonadius ad Planiid. Metaiii. p. 631.
16. Emendationes nonnullae Tiherii liemsterliusu,
summi viri quas debeo hunianitati Jacohi Geelii , viri
,

eruditissinii mlhique eximie faventis.


,

17• Aiinotationes Thomae Reinesii , ductae cx


marg. edit. Tornacsiaiiae ,
quae servatur in Eibllolbcca
Gymnasli Cizensis. Hujus usum mibi conccsslt doctis-
Gymnasii illius Director meritissiinus.
simiis Kiesling,
Mentionem earum fccit Bernardiis in Epistola ad Piels-
kium^ Yltae Rciskianae subjccta p. 300- Pancae sunt
ct maximani parlein versanfur iu scrlptonbiis ,
qul ea-
dcin quam Acliainis tradidenint , coinparandis.
Scrihebam Gothae m. Julio. an. MDCCCXXXI.
ISOTAL;, uUJUUS CODIOES JN ANNOTATIONIBUS NOSTRIS
SIGNIFICANTUR.

M. Cod. Bibl. Medic. membran.


M. 2. Bibl. Meil. chartaceus. ubi M. 1. 2• scribiLur, uttrijue signi-
ficatur.

. vel Ve. Cod. Membr. Ribl. S. Marci.


m. Moiiacensis. olim Fuggerianus.
a. Aiigustamis , minc Munaceiisis.
h. Purisiiius 1. (iio. 1694•)
c Parisinus 2• (no. 1695•)
Gud. Bibl. Giielpherb.

Vindoh. 7• iuterdum 7 simplicilei.


Vindoh. 51•
Upsal.
r. Cod. Ileluling. Excerpta couliiiens.
J''at. et f. Vaticanns depeiditiis , a Rastio collatus.
aV. s. alter Gesneri, varietas cx codice in marginc Gesii. ed. iio-

lata , et modo ex Cod. Aug. () modo ex Monaceiisi (m) - Fiiggeriaiio


ducta.
LXXXVII

ADDENUA Al) l'RAEFAHUNEM.

In receiisu subsldiorum, qnlbus iii illiislnindo Ae-


liano usus sum , excidit, nescio quoniodo, conimemora-
tlo Anlniadversionum Trilleri, qiias Schneideri hacredes
mlhi una ciim reliquls schedis tradiderunt. Scriptae sunt
illae Francofurtl ad Moenum, inense Majo. anno 1745
ut apparet ex Eplstola ad Ahrahanuim Grono^ium^ cul
secimdas lias in Aeliamim Curas Inscrlpslt ^). Inipleiif

eae folla triginta sex, furma quani vocant qiialernaria, et

procedunt iisque ad fineni capltis XI°". licct titulas Ani-


niadversioiies in omnes XVII libros promiltat. Unde
quatcrnioties aliquot periisse apparet 2). Studlose stinl

elaboralae, neque solum ad verba emcndanda speclaiit,

sed locutiones quoque minus usitalas illustrant, omnia


eo more, quem ex aliis Trilleri opcribiis iiovlmus. Suiit

tamen inter conjecturas nonnullae satls probabiles. Has

1) Adscribam initium hnjus Epistolae, si forte ad mitigandum seve-


rum quod ferri solet hodie de viro non indocto , sed in ciitico
illud ,

negotio minus felice judicium faciat Amplissimo celeberrimoque viro


,
:

Ahraham.o Gronovio S. P. D. Daniel JVillhelinus Trillerus. Anni


Ttunc fere viginti elapsi sunt, ex quoemendationes quasdam in Aeliani
de Natura Animalium Libros tumultuaria quidem opera conscrtptas,
ad Te ut nosti Tir celeberrime miseram ex quibus nonnullarum
, , , ;

nondum, me prorsus poenitet gravissima quippe Medicei Cod. MsU


,

Tui auctoritate postea liquido confirmatarum. Quasdam tamen contra


ita esse comparatas fateor ut juvenili calore subito effusae veniani
,
, ,

potius mcreantur, quom defensionem aut mantellum. Quis enim sodes

&&/
est ,
qui nihil offendat
2) Annexae smit, titulo nou addito
, nusquam incurrat

Magistri iiide a p.
,
?

Aunotationcs ad iiltimain par-


825• ed. Bern. usque ad 935•
Lxxxyjii
in Annotationlbus nostris diligenter commemoravimus.
Praeter ea auteni, quae peculiare hoc volunien complecti-
tur, Schneiderus exemplar Aeliani a Weigelio , \iro
clarissimo, Ptegis Saxoniae Archiatro , dono acceperat,
in cujus niargine correctiones quaedam nianu Trilleri

erant scriptae. Ex hoc libro nonnullas ad posteriorem

Aelianei operis partem in Cnr. secundis suis commemo-


ravit. Prioribus illis raro usus est. Tradidi hoc Volii-
men una cum Schneideri Curis secundls Blbllotliecae
publicae nostrae, ubi, si quis velit, Trillerianae erudi-
tionls reliqulas commode excutere poterit.
R .

"9- . '! ,
(7 ,
;,•, 7:pcpLT,0£(7TaTCv ,

) [^,(7
'')

^ , ' , -,
5
,

' '. .-

'' [ ,

'.
, ' -
ov,J.v ;->. ;',
,

'.
., .
15

.
, ', '
,
.
,
' ' '-)
,3 -
;'-
'
20/'
' ., ' *

*
6)

^
' ' ),
'
, -

25!:£
5
14
^F•
,
\ ,c
.
Aeltan. de nat. anim. L
,

'^.. -
24 a.

1
DE NATURA ANIMALIUM. c. 1. 2•

LIBER PRIMUS.

/ "-
. , " , •.;->.

,,
^•
,
*
Aves Diome- , ,.
> \ ' j/ ? /
deae. OuTCi , ,

-'
-' --
-, ' - 5

. )-
: , [ ,

'

'

.
,.- "
"D>iov ,

II.

^ - -, *-
. 13
7:
.
,
" ,,
'
'Jv;
-
- 6),
, |

,, , -
'

,
7:
. 'Jvov.20
,

"25

11 . '.'..
LIBER PRIMUS. 3
e.

,
3. 4.

U r^rrr/r^ ;
. /.' [jl£[X£t?t,jj.£vm.

•- 8.'.
c-. -
-'
,
cjv
-''., -•. ^•.
,
'.-

5
';J..
-
'..
7:,'7''

',;,
(;
,

'
-',,3
'-, rp
^6)!•-,
9). -/
»,

:)',<7[£
', . [- ,
, ,

-^

,
(Tjv , ,

6; ['.
'.
, 6

, -'-
'.
* ''
,
, .'.
'', 6;.
; , '. ", •..

., ::'''

'-
6

:
-
^ ,, '
'.
|jiv

-
-(.^
-^'-,
-' ' vJ
7:
III.

Capito.

.
'.^ *

,,
'
- -- []
,
•!)^

20 •.: 6
^ - ^^'•

!25
^.
-^^.
-'! ''
<:/JJ'jt^^

—^' «
.


,

-
-
.. ,

' ,
, -- scaru?

30 '.
2 F.
,

^,
*

,
4 DE NATURA ANIMALIUM.

. [.. "
- -
c. 5- 6-

,, .
'
,

,.
,'
'

^•
, ,,, . -
C , ' 7:6)£, 5

Troctes.

,
. , , ,
*

-10

* ^
• , ., ,
).
15
, ^
,' , 6

*
., 20
-
-

,
"

--
.
,

, , ' 25
'

'
*', ' '
. c

,',- .
*
2
^^^•

Animalium
amore , ,* .
5 F.
, • .
', '
30
c. 7.

.
8. 9• LIBER PRIMUS.

[- , )
5

,, ; ,
•.£!,

'!, '.- , ». ' .


5
, :«,
,. !, > .
7:£pLrj/"(]

6.-
;.
''| ',
-
j\iciae ca-
, crh

.
-,
,

10^6).
r^z\^.OL

15;.,
.
clcv

. , ,
: ~cf})zz^

-
.
ri]

{
' ,
20] |. ..
, -
,

6). .'
, ,
['
-
'
-
IX.
Fucue.

,
* - ^"
, '^
25^,
. . '.',
'
-
"
'
3 . ,
^., 6

-
12
23
.. r.

b. a.
25 ' r^~.
om. . m. Ven. Foit.
,
,
G AMMALILM.

)
c. 10- 11•

-^'^'.,
7:£9•.':7;6)
',/.
'
;-
C7cv
,

? %
,
--'
tcC;

;7:,
''.; ./.
'--,
6)!7•,

-
,

'jr:c;j.i''v7,;

,''; '.. 5
'•( -'-'..

. '. ' '. ' .'' /•.,


,^ ,,'.
-•, : , -
Apum mu- •

•'•., ).'.

.,
6)
. /
:) . ^-- •7^10
,
,
,
/
, 7,3' "
^'
, ' , 5

6) ;
--
-, -15
-

,
zzcd

,
''
'/
.
(/
>. '
,,
20
XI.
Ap.im aeta- --,-._,_ ^^ ,^ j,,j-.^._.,~, ^^,y.-,^^,>^
^£ £',giv , ' -- ^.)

^* ''^
-, •

6)
. " ,'
7'^,
nivinatio.

, ',
, &.
6) /.
. /6') ,

, *

-;
/.>.:7 /6).
c. 12. LIBER PRIMUS. 7
'., |3
,. »,
5

'. ,
,

,
' [
[,
,
--

i\).-

". ' , - .

.
(;)
-
^^^'^^^j^^*•'''

', ' , ' (5

. , ,
15 ' .
20'
,
, ,
''^
,

^ *- -

,
,

. '
05 .
, .'
,

^
6)
-
-

.. " '
-, &:,

.
,

3'>> ',

, ,
,
,
DE NATURA ANIMALIUM.

.) ,
^
8 c. 13- 14 15-

XIII.

'

)
hk

6) |,
, , \

'^ ,
.

[6) 7:
26).
[
,

, !, - ,

XIV.
- ^^^^
,
)
6) . ,-
[
-

'
McriHa

. ^

63 6)

,' .) '
?> ,«
o^J«o 6) ,
[jIOv
(36),
,

-
5
,

,^ .',
,
6)6)

,
,
,
(5
. " '
-20

,. 'JC
,
,'* ,
-
, 25
' ,
:;,
)> ,

. '
77<»
, ';
;^
Meruia pi-

.
,
6)
)« *
39
,
,
6 F. -^. 26 .. m. . .
,
LIBER PRIMUS. 9

-,
c. 16. 17. 18.

'.
-
, '.
jj-svtci

)
,
;7 ^
'/
"
*
;' •

'
- )>
--
.,
^

- , - -
,,, ,, .
|

6)
'

- ',, ,. ;,
piv :7:^ ,

:-

', "
;, / . rr,v
9.,
'^

-^ /, - .
-
'

-
'"
cJvvc *^^*"^'^^

. '
20 /,
',
,. :
'
.

,
-() (
7:;:
,
,

^ ,
'

(Jv -^ '

,3 7:[,
, ,

25 /.

30.
|
^
•"^

['
<5

,
>

vlJo^

,
r, \ '
'
J \ ^ \ » /

^-
, '
'
.-
,
1
^^^•
Caui3 mari-
„^^

'.
uclphiiius.

14 F. -., : . 15 - et -/;3•.•
,^
10 NaTURA ANIMALIUM.

,
i)E l. 19.

'
cj)(3 ',
^
[.[[£'.
.
, . "
&

;3 ,
' ,

,'
^

,
"
,

/.
;^ , ,
, , '
,

6) ,
'6)

'. '

, '^
'H
-
-
,

,
, ' , ,
"15

. , - ,
*

, , ,
, -
, ,. ,.,
,

6)
,
25
'

,
,

, -
XIX.

.
(,')^
>na»"'-
,

30
• '

26 "-'. Sclineider.
, -
c.

7:;.
20. 21.

^','!.
LfBER PRIMUS.

'. ».
.

'/ '..
'.-
7:).;.
H

^ ^ , - /. -
.•." 2:'.

5 .
[
; [
,
:1 '.
^;'''.,
,
:; ',

(^
-'.^
--
.-

',
- -'^, ,
.'
., :, '-^ /-,--
)> '^ ^.
',',
; ,
c

,
c ,

15 .^ .
-* ' <);,
).

--'
'6) ,
--
"
^>^.
*^'''*^=*•

, ,,
' •

, , •^^^^-

20. ;,
). ^
6)
,
'j-iz

-
'

[^.
' , '-
7:

257 ,3 ' ' *,


,
V6)v
.
, ,,
)>'
-
,
-
'
- xxi.
.\raneus.

30 •
)>£ , 6') -
'..
1
:* ^'...
F.
c Fort. ^ :
24
2•')
ii>»er.
. (^./.•)
'.
;. anlr ^()0'..
y.y.ri '•)..
'. '
'^ ;,
12 NATURA ANIMALIinVI. c. 22- 23•

-
-^^ *
-(|
.-^)\.
•'.
11.
Formici.

' ^ '
^^^^ ",* ^
' ^-- -

XXIII.
sargus.
,
-^

', --,
. ,

)
6)

6)
' -
,

-^,
6) ^)10
*
5

.
* . , ; ., | |,-
^,•,
15

,
^^
6) ,
.
,-
,
(3.

'/
'
,

-20
'

. 6) '
,

-
,

]
')
'
6
"

>.
,
- ci
25

,
,

, 7: '

-^/ ),
. *-
30

1. •. ' ~ ;. .
om. b. a. c
c. 24. 25. 26 LIBER PRIMU3.

, . ,- 13

|.
,-, -' , '
!5
, . (7

,,, -'" -.
'
'.
'
'- ^
XXIV,
'''"^^
*^"''

,,. ,
) ,

-rjv

,-
*

.
"

15 .
, >;
)

', ,
, azzivoL'

-
^^'^'•

' ' .' ,


20, '.

, ,
, . . ,

(3 -

'' ,
.
^*"'.•»^''"*'

25, -
,
3, ' , ,
-
-
. 0)

* ' xxvir.

27 F. -..
14
;
NATURA ANIMALIUM.

-'-^-;, .
c.

*-
28• 29• 30.

;
^^

-'
lOiypus. ,

7:;,3:;
-;, •.;
[
(^.
aiTicv,

"

tcOtc
,

, •,
cu fv
'
'- ,'*
-..
(7;
, - £'tc'.;j.cv
5

^.
. ' . ,,
"- ';;' )
\espae ge-
neratio.
)'' - "- .
,^_.j. '_.,_^
' '
^^ ^\ ^,.^ M,j-Xr,j ly^-£~r..^-fj^,^
»^
r.[
$£ U '

XXIX. .
- '.
,' .
-
Ey(z^cl, 1^)

Moctua.

.. '.,^ -' -,
^,'. |, -'., ''

, . &^ -.
", ' , :).
115

' , 7::-

XXX.
.'
*
,' '
, -
6)v

^. /&3 , 20

Lupus -

.
6),
^.
"'
,'' ^-
;. ^,
). '/6).
£ 3 ,

-,
'. , -25-
•'"

,
. ^ -;.
. .

', '
19
21
. \ . .
. WviLenl).
22 b. c.
.
c,

,
^ .-.'; ,| ],'-,
^
31. 32.

;
,
PRIMLrS.


6
J5

-
'., (
• -' ,

5 /.,

.' ' -
7:77.'''!. ,
ci , a'.|j.a

'.; ,
"
.''
]
-
- *. -
,
',

['
'|.
.
7> -';7:
:
,

—,(3-
£-1
xxxi.
^-^^"'"•

,-.., ' ,
,

15 -^ [ ^>^•

,, -
. ' (5
'. uumu-uiae.

' -
20~(•^

) ' ' 6) ' ,

[]
;

,

-
,

', '' '

-
25!.
* '
', ,
"
p,Jo
, ' w6)v ). ^, '-

3001
,
,
?.
6
12
, *
,
/.
*

a.
Apost.
c. r.
^' 6)

28 F.
'
,

bjvx'..
-
16 NaTURA ANIMALIU.M.

" ,
<•. 33. 3i. 35.

)'
.£:,
!, 7:Jl'vc.)v
,
.£''•.• ;.,
)7:

,.
.
iiphyraeua.^i
^,]_,^ .-^ BixTJOV ,
; '"/
. " ,
5

^ , 6)
& , ;,
,

' .6.
£vrj-

-

10

'.
., ,'

,
-
6)
[.).(7

" ' , ,

, 6 .
6 *

. 6) ,
.
Aviiun con-
^^ © . '-- 6)20

36- ^^^^^^^

,*
tra fascina- ' * '
'
J , ,

-»/
^ ,

,
dia.

,
,

'
,- , „

,
r

' ,-
za.^jza'^
*~

-
25
,
, / ',*
,

,, -
,

6), &, 30
3
6
'..
.. Lobeclc.
Gesn.
27
30
". F• '.
Gesii.
. ;^
c. 36. 37. LIBER PRIMUS. 17

' -
.
| / . ,

^,
6

.
-

'|,. , ,
5 -'/ - - ,

.
^.
'i"""'P«''cui

^
"
'' '.
,

, .
6).
-
, 3, --
, (5
'!
',

-,'.

[J.ovov

15 '
6)

. -
' . (5.
xxxyjj

^,' ,. /^,
\j.h |xo-Rcmedia ai.

20^> •
^,''
p'iJ.ov *

'6) . -
, [' ,-
25
.
{[ ' . " ' ,
, - -
30
,,
*
. , ' ,
,

-
11 F.
13 y.
delendnm.
. 18
24
; om.
'..
. m.
cod. Gesn.
Aelian. lie nat. anini. I.
52
18 DE NATURA ANIMALIUM.

( :£.
c. 38- 39.

-
','

-:[•
,
SirX^Gvaxi;,

', . ^(\-) u^zihai ,

-. ^,

,^ ,
, 5

XXXVIII.

, ^,
6 ''
--
.
-, ,
Eiephantue.Q,^_^^
^>;
'^-
6)|

. -,
'.

6
AJ7: '^ ,
.10
;-
6

..
Mirabiiia " '
, -13
--
,
quaedam. *
^ r \\^

.
'
7Jp ^

. ' cDCLGvr

(; .^ , .,
'

';, ,

"20
'

.
^^ ,
.' '. .,,
', '-
^Jv?.>

^Jvp-25

XXXIX.
,. '
captura.

•20
30
' •. '-. ..
).,
m.
^ , .
c. 40. 41• LIBEll PRIMUS. 19
--
•.; '.,
,
o^J
7:['
, 6

.
!.'-

"
"
5:.':.

6)
^, '
, , ^^- 5
'^.
, ^, -(

'
).
-
- xl.
®'"<^y""i'
'-

,, ;, ^
, ,

,
•,
5•

, ,
. ^J

-,,
6

15lJ.J)rJJ/ ' ,, xu,


MeUnurus

,^., -^/
71 t 1 ~ r ^\ •,, J ^ ^ /s, piscis.

/.,
i(LhayMni.

[',
,
'
aG);j.a

6) '
:,
' ^^' ,
,,
- ,
,

, ., -
uov.
25
' '

,6) ' • '


-
.
3':~?«''' ?
'^
,

) •(;
11 , . ,

Scliu.
DE NATURA AMMALIUM. c

; .[ [ ',,
20 42. 43. 44- 45•

'..
'.
'
a>.'!oy-cvTa'.

-;.
,
"Oro;

XLII.

, ^ "|.
| ^^ -
^' -.] , '-
Aquilae vi
(pjvc.Sc .pTJpC ,
etis.

^/. " cpviOi 5

-.
, ,

, .'

, ) ,/^,; ; . -
:9 -.-
,

.« 11•-^

,
II '*

,'
1 1

,
6

.^;-

-
,

69[.
XLIII.
Luscinia.

. ^
.* - . ' ^,
^,'
.
'
');,
6)
-

-
., ,; ,-
XLIV.
Gruee.
Tciv

Jvv
,,

XLV.
/ , ,
.
[]

,,
Vultur.
25

6) /^..
Picus.

",| ,
1 F. aoi\z'jo'JZ•..
-' , ,

6 F. ::.
-
30
,
c. 46. 47. 48. LIBER PRIMUS. 21

6))
,. -
.' [
,

yjv.
' *
,

.-

- '' . ^--
5 ' , ' XLVi,

,, .,
»«*'».

'
' -
*

' ,
'

.,

, ' ; " '

15 ' .
, ' , , ,
,
-
-
* '
,

,' , ,


,

,
-

.,
20.

25
''
, '
,, , -
*
v1Jv ,
XLVii.
^\ sitis.

. ' -

30

. *
.
, ,
,

'
.
'

XLViii.

"^aUo.'^'

9
12 F. '. . Gesn. J6 F.
22
.(, tcv ,
DE NATURA ANIMALIUM. c. 49.

-
• 51.

CJv,£v
.

« .
,
.
.
•^p^';

.-
Corvi
rum vis.

). )
' c?JpLJi.v "

7:
. , '
5

[7-,
,

XLIX.
Meropa.

,
^^^c-zoLi '
}-»-'

-/
,
7:.
.7:,
^,
- . .' ^foov.

-•^, -
-
iiraeaa
/Viv
tt

, -,^, -

'
'Jipl^^

. ' ,
^z-j' ^J7:'ov-l5

c^jv &3 ,
,. ,
',

'Jvo
,

20
'] ,,
,
1^'•

orius.
'-> •
, -

, ^f.)Ov

^
'

'25

,,. , ,
; ;
,, •

. '
30
-

29 cp - pro Gesu.
-

6>
c 52. 3•

~(,.''.
54. 55.

,
,
,
LIBER PRIMUS.

.'
,
-:

,^
23
lh.
Hirundo.

5
, .,

.^-
',.
, "
'• '^'
',
< '
-^

- -Caprac
liii.

re-

'
(.) ci
gpjjauo

10^'
. '
,
, ,

, . ' .-
.'
',

, '
15 '^ Liv.
°""'"
'
7:- **!''''»'*

_ 8US irreme-

. -
, , ,
diabiiis.

, •

20
6) ^ . ,
'
'

;

. ,

25
^, , , --
(.)
canis
^.
man-

,* -
,, / S. 1 ^ ' > \ ' S - \ » ' / ni genera.

,
30
10
15
F. '..
'
).
. Gesii.
. '

29 £. Gesii.
24 DE NATURA ANIMALIL^I. c. 56• 57•

^!. :1
^
, '

' 7;-, .
, ,
d
'.
^!. \..

.. (7 ,

'. ,-
,-
TzKa-vj-

.'

6)

. &,
-•,
(7.) '
. "
',.

( ), ',') , ^.
-10

, '
'J;J.7rri6)!7lv ,

'7)>"
,
6)

. ' -
, , L•orJ
o!7'Jvo *
15

LVI.
Pastinaca.

',
• ,,
^^-;., , 6
-
20

'.
. ,• ' ,
LY1],
Ceraetes

Fijiii.
,) . ).•
':7,
.
'
,
\)^

-
25

^. ;*
3 -,'

22
,
i-cLiz^u:

'.'.'.. < . 1,.


:
,

, (3

, -
30
'^
c. 58. LIBER PRIMUS.

- 25

. ,[. ,
'~? , )
j3cv,

,
5 [' - ' , '[--
. ,
*

-
- ,/[ -
'

6) -
,
*
.
"
~- ,

' ,
,

6)
,

. -
-
15
, .'
' . ,

,, , ,,,--
[,

,
LYiii.
'^"''"*''* *'

,
20

.
,
^f.
'

,,
,
' '

''
,

-
sta.

|
25

,
,
'
, ,
,
'
30
. . ,. -
,
19
24 '. \
'.•.
/.:,. Schii.
Pauw.
'

28
31 F.
F. •3
'
3
.
-
-
26

-
-'
'.;,
*/ " ,
^
DE ANIMALIUM. c. 59•

,',^,.^^., ,'-^'
cu

).( '>>
• .« * .
- , ,

,
~-
rynoLi

V6)v•

)>
,

--
6)
) -
;.--
.,
- ,
7:7:,6)|
"
'ky/yo
;-

- ,
*
,

^- ,--, '. -'


',' ,36)
-- ,. 6) 15
!J-o'7f, -
,

;j.t,

,
,

,.
,
"

;->.

- , ).{' ,^
Apes maios

uugueiita
aversautur.

.,
f^j;-oj,^Qjj.£«;ai

,, , '
rr,;

. ,

LIX.

..^t™-'-^^
pumquc

.
•8-^(7"
',

- .25
publica. )
'

,
/
'
» , ,

^ ^,^ ,
^^ -

,
,

:-
,

7 9*'..
,
Gesn.
, -
30
c. 60.

'.,
LIBER PRIMUS.

- 21

,
Sscv
(.'.

' --
[ ;. ' ,
(Tjy-

5
-
^.
'

.
[] ',
,

,,
' '
6)• '
-
'. -,
,

', - -
15, '
, .
'
*
• '
-
20'•
3', ,'''','
'
' .-
LX•
^^^ *''"'"

25

30.
,

'

,
'6)

,
.
* '
-
-
LillEll SECUNDIjS.

"
- ^ ,', ' ,, -
-
I.

^™"™ ™'-
graiiones.
"^, ''
^^
^, ,
' '
-'^».
«

-,., ' ,
t6)v

5

- ,- . ' 6 '-
"|

'. ^
,

*
[] ha-

^ AJ^:o,

.
'
,-'
)
,
,
, .:*f

'
, -^,
,

15

pjrigona.
(j^,j^^

,-, '-.,, '


• -'fova

Tjpc^ TTjpi-

^
.
. 7;^
(3

Trjpi, [], -
,20

9
15
^—
,'.
F. -..
b.
23 F. -.
c. 3. 4. 5. 6• LIBER SECUNDUS. 29
Ot |3, . , .

' ,,.
'''fr''
' ,.
\»' "
,
^•\\ ^ ' '

, 7:pop7i?J
'^'

-
Hiriindiniini
^^j^^^^

5
,
. '
'
'

,
,,
" ,
';
,

) ',
10

'
'. ' , : , .
^^ '"•""•'

15'^
,
^) ',
'.
6)

, , , -
" ) 7:- .

20^p7:^J, ", -
' ' -
,

'6)
-
Basiiiscus..

'.,
,

',
'
, -
,

',
,
, , , . ',
f^

, , , „
, •. > < 5 /
'-
*''**^
.
aman-
tes.

30 , ,
19 F•
26
27
.
conj.
corr. Vales.
aut .
Gr. et Rein. et c.
28 " Vales.
,

".
,
30
,
DE NATURA ANIMAIJUIM. r, 6•

|':
,
'
^., ,
^,

[., ).
.'
, 6

[ ,
, [
c

' '. :7; -


'
;-»., [,]

-
;',
)> ., -
-
(^ -zzbixt^

,, 5
*

, ',
, '6),
) ^^ ' ' ,

'. "
'.
'
zz~j~': ,

, 6)

,^^, -20

,,, ,
'
6

, 6)
, -
'
' , ^J
,, ,
25
,

,
, -
-
6') , *
$,, 30
&-

<J

1,'j
F.
tvaXco;
{.
om. . m. h. c.
20 . Schn.
, 7.

,
8.

.
LIBER SECUNDUS.

'' ',
;.) -;-.
3J

, ' ^-. ctjv :•.

, .6;
;', ^ ,^^' -^; ;
- , '^ ; -;"
^,; 6);';. .

, ' -- & ".-]. - ^**''""^"*•


5

; (
7:;6
, -,
, , ^ - ;• ; ^^^
>5~ (7 «^_
.^J, &-. w-, -
,

'^ .,..?
-J.J.

-
w-, -,^.
,
.
, ^.
/

.jv(J.v.j/.«,/
^
tij-,
f
'?',;'«.,
^'^if-

Delphini pi-
scatiouera

£?^ aJJuvantes.
(; ,
oj^r^rj:^)

, ^ ^,
; -; 6)
' ^
>;
cisl
'zaSj-fy.

. ^-^ 73 - ,

20,

25 - , 7-
,
Jov
6),
-/.^^,

'

63
-
,-

30.
-^ , ,; -.::,*

7?}

6)0;, ,-
,, , - ; -
,

. c7ov -
32 DE NATURA ANIMALIUM. c. 9. 10- 11.

- ', «.6 [•
(^; ^,!.; ' -
"

^'
'. -'/^

:"^. ^^.
-,^
©
, (Tjv^pci;

.-
-
5

,"
ocL-iv ,

,,^.,„ii,u9

festus.
,-

,
"'
(7^2^

,

^:'.
,^,
—,
',
-. -10

,'
7:3

.
6) -^
^•
Kijiianini ct

(3
, '
- ,- "--

coitiis.

- 63

^ ., ' ,-
, ,

'20
- , 7:) '-
*

, '
- ',
"0~
, '-
ci

:-25

. ^^ *

6)
,

-.
-, - ,
-

~,
^'•

rum .lociu-

.
'"/-'-

30
,
''"•

'
6):
1 -;'.. Srlin. 29 ~t?\ ? :?. . . c
,
c.

« ..
11. LIBER SECUNDUS.

.), --
33

(.
, , ,
,' ,
-,
,

'
-
-
5,
. -,'' ., ,

,3
-

Jr ^, - -
,

j
,
,, , ; ''
-.
*

r.^oiz^y^
"

.
5).
6)
.
,- -,
,
, ' .'' -
* 6
- ,

' ' '


)>.

'^.'
>.
'',

.
|

,
,, , -
, , -
,,^/,
' '-


, 6)

>^-

.
.
, ,

3
16
. m.
Sclin.
Aelian. de nat. anim.
a,

.
28
'2 F.
F.
.
?.
3
, ',- -
); natura aniaialiuat.

(,; ,
34 c. n.


)-« {. ,•

.,. ' - ,

6) -
5

,' .'
,
,
,
'/ ,

6')
6

-
-10

, ',•, -
, -
6

-15

, 6),^^ '(
--
' ,' -2€
', [] ',,' , c

*
'

'
. , ^,
,
•. ,
,
23
-
,
,
,

',
[ ,] -

'
',
.
.
,
, '
-
/.,
, 3 ''-
;

19 -. 33
'
delel Wji;tenb.
-
c.

,
12. 13•

'
;, ;'
LIBER SEClTNuUS. 35
--

-
'- --
, ^^-^ ',' -
'
,
,
p.apTjpia.' '''.
'.,
'';

',';
5
, »',
'[7: ^
,

. iiz

~
'' ^ '
,

;-. ,
* vJv, .
, -

'
, * --
15-9 ,
.
' ,, [

ivj~i,yi
o"jv

,
, 7:,3
,,
, ) ',
20 '.
,',
' -
-
6

' ' (3

. )
' , -
25
,'
6) |3 6) ')
^
(3
• '-

.
'

.
"' ,
^J - xrr.

, '.
'^""'•

30
, .;"
,

^"'•
^^^'
23 F. . 25 F. . '
3*
36
.5 ,
DE NATURA ANIMALIUM.

^* .
c. 14- 15•

,
' [] ^'
. * ,
,

]
, ,,, , ,,. 5

, ',
, ,
, ,

..
, ,
"
, -

,
-15

. ,
XIV. '.
,' ^ '
-^,
20

, ., ' ',
chamaeie- .{^'--

, . ,

, -25
*

, .
, - ' ,

^
30
^^• (.>
Pomphylu8 '\.„ '' ' 5~
'^ ,^, 5\ \

,
. . '.
,

pomf
ipiiuB
piecie.
6 pro Kuhn. Fort, 26 Pauw.
18 '^.Gesn. 31 Schn.
c.

- 16. 17•

,. ^' ^--
^' zihi d
.
-'.
LIBER SECUNDUS.

^/'^
;~£ '';
^ '-
37

.
,
, •

-
,
,
[],
* '" , -
5 '^f,

, ,' -
" ,
'/.
' .-
15'(7
.
' ,, "ffjv,
- (JvO
^Jp'7o

,
,
,[]
-

xyj
Tarandui.

. "/^
(5 ,

2,
, ,

-
20«, '

^.
,, .,
-
,
,
rr.v

,-
^^^^^^^

25
,, .',.* ^ ^
*-
30,
2
3

4 F•
et
F.
7 ""-''^^ Schn.
-'.'
'•
.
*

,-
'

[::'..] 5
6
10
•*
'^^'.
i-
'-. .
F•
; ^.
?.
.
vel
Gesn.
XVIII.
38
' DE NATURA ANIMALiUM.

.
,
c 18. 19. 20- 21.

Eiephaiitiis

mcdicus.

' ,
^^^^

'
§£c^£vov.

.
, ',
^^~^ OjiT,pw T(5v T£Tpo}i.£Vuv T£ xtti

-
^, - 5

,
crcia
, '
' *
,

]
\y.ca

" , '' - . -10

,
6)

, 7.., ^^

:.
llrsus catu-
io8 fingens. ,
',', . ,
5

,) , j>/
5^ , r » / '
'. ,«- >,t .
-15
i^

, -
,
'. ,, ,, 20-

^^•
Boves Ery-
thraei.

. , ,
^
, r , r, , „


„ \ , , r

.25

,
XXI. |j^iy

Aethiopici.

- —
*

,
)> . '
, 30

.
9 Verba uncinis inclusa repetita
vidcntiir ex superioribus (lin. 5•)•
18 . m. c.
c.

.
22.

":..
^/, ,
LIBER SECUJNUIJS.

, 39
Phrygii.

;
) , - ( -.
|.'
[ ''-

-
5

,
' '.'
, (5
. .-
'-
-
, po[J.

'
OTJ

,
,

16.
[ - -
' ' , '- ', .,
'

' '-
,

,* .'.
15
''
,'
xxjj.

,
Apuae.

'
20,.^
^ ', '
63
'^ . . -
,

,
ucla
' |3 ,
*

25!.
'' , ' '
-
^[, ['
;-«. ',
'. ' '

,'.•' ' ' '


,- ,

30 , ,
'
-
*
,

2
13 .
5'.. Schn,
Wji.tenb.
19
28 F.
-or' .
^,^'..
Pauw,
40 DE NATURA ANIMALIUM.

-.
c. 23- 24- 25-

...
,^^
^^
jjLTjv " avTirjrci. Tf ,

^
['.
^ . ' •
' ,

6)
XXIII.

'^'^''^-
nuo concre- ) "^'^^^ ^-^'^ '^. ?«,
,
, '
, 5

. - —.
,

"
*^ '^:^Jpvcv

' c7Jvv -
, :, :-5
. ,
(.)

XXIV.
-' 6 , -
kepidia ve

^ '

. '
20
Homiuis
eputuiii.
^
.
-,' ,
,
, . ' ,
, -
-
-
25
. "
/, ,,
'^ •

iiidustria.
^^' ^"^

20 Fort.
, , '. .
' , -
, 30
,
' -'
.
c. 26. LIBER SECUNDuS. 41

TTJpcov

ci |
, •

',' ,
tmv

ci

^
,

, 7[.
[ -
, "

'' 7)
^
'
, '
,

,
,

'.
,"
[3)
.
.[;.

]
7:.
-
,- ^',

-
. .
'~, , , '
--
Aquiia.

20
- ' '.,
' *

' . -
',
,
, , ,

25
', ,.
,, ',
30 ^^- , )
.-. .
-
1
20 ... Schn.
a. b. r. Fort. i~\ . 31 Pauw.
42 l^E AMMALIUM. c 27• 2«. 29• 30.31•

XXVII. ^; '^.^(1^ '.; | 7:t£ccu --


struthioca

^ .
^^^ azHryai
'.,
su
^ '
-
/*

iiiC

7:' y.aX --'^ ; 7?.'; -.'

.
,
5

1.
-
_, ^;', ^: -.',

rum amaiis. ^^^- '^-->''"-> , Tov [ (_ •, '.•,

^ -.
-{.\.

-' ,
';
'.
).6)7'. ;-.;'6)
, -^'.^•.

'-
"-"
, ; 10

XXIX.
Musra.
:). ^^
',
/ '. .
l6h.)v

-
jpj-arTj , , ,

', --'.. ''.


'.; *,
-'.;
;j.-jCci.v.
, '.; -' , ,

15

')> ' :[. '


XXX.
Deffalloiral-
linaceo.
5 /»
. 6) »

rr.v
- \ » "
,

' ' '?• »


^-. /^

:. -
/
,

|, «
^^, '!
. ) '•:, -
. -^
- , cpvi9a ,
'
-'
.'
-
25
')

'
--.'" ,

, - o^jv

.1. ^^

,(.). , l,«cv • ^ e^ffc-

,
Salamandra >^ ,c. 7 ~ ? /

^ r
< .

ignem exiin- ''"''' ? ^'>^^ ttj-


gueiis.

*
^,,
-
30
c.

(,,
3'2. 33• 34.

|7.
LIBER SECUNDUS.

^
[
) -
43

. "^ ,
oijvEpYov ]

;
ov

[ -(,
'. « |-
--
5 ,

(.
"
, ', ,

[.
10
'',
',
' [.' ,' '!,
^>.
., . ,,•-,
cda-

(.)

15

' . '
,
,

, , -

.'
20 ' ' - ', '-
xxxiii.
^'i'»co'iiiu.^.

, .'"
25•
.
, []
' , '^

|
'
, ', . '-

3 . •
,

)
) ' "
^^"'amumus

16
2
,
F. prius
^'. .
tollendum.
Gesu. 3 '
22

24 F'
F• - .
>. :;;, (£-
,.' |
44 DE NATURA ANIMALIUM. c. 35. 36- 37- 38-

opviv

96):
-
Ibis
lum
clyste-

.
'* ,
anctor. C71V

^
9,
-
j » , * , '

5
c

, .*
*
:(,)
Luuain coiit.

, ^' ' . .-
. '*
10

XXXVI.
,
', ' , '/
,,.
cuieus. ^'0'-» "

,[ '
d

• 15

XXXVII.
[] ,
* ,' ., -
Mus afanc-_^^,^^^^y,

,
,
,

[]
' >> ^^
20

XXXVIII.
. * .
*'''^^^"'^^

.
:)> .
,
,

,
• -
25

' '
-30
1 F.
5 F. ..
?5 pro 16 F•
17 F. h.
'-..
1. delendum.
,
c.

)
',
39, LIBER SECUNDUS.

tcv '.^
*
,
45

arc-
-
-'. ^
^:
7:;•'
.^.^
-',
[ ^->
.
-^
'
5

-' ^; .serpeutibus
'""="'•

. ' -
:7 6)
')
, '^' -,

©.,. '
cAJ-o -
rpo-o).£[JLO^-

.
'
.
;

,. ,

/.^ ^^-

:
*
cjia- Aquiia.

15^ .
,
20 { " .
,

)
)
taums vena-
'""^"

,, - 7 .- --
c7'Jv^
7:).• 6

^,^, '

, ', ,
25,
-
'"
, ' ,^--
^30";
'

^/,
j^sx,
.. ~
^^
F -/
aiienam
praedani
appctii.

, -
, . ,
.
46 DE NATURA VNIMALTUM.

'- -,-. ", -


c. 40- 41. 42•

XL. 'Hv ajia ai£T6)v


Aquiia im-
cuv Xttl " ''
^; 7
'.
- .'
;
' '3
5'

'.;'.9.. TTjpav ^j-


"
,

et
amaiitissi
ma.

,
<-"«

, •. », -'-•.•
'. "-

'
'
','.'
) (.
.

:'."

., .,
10

XLi. " ucocr^ '^?''7^>''Q ',, f

-^:; , -
"^2 7:prJ/ovo

'
citas.

-
' ', - 15
'^.' , ' - -
'

XLII.
Accipitres
veMatiouem

-,
'
.
,-
,
a'-"«v

, '
-
. ^»
,
r, / > .- ' ^ < ' '
6)
»

-
"''"'''"''^*'•

" * ' --
' -) CT^JvGTipoi
|

'J
^ ,' '
^^ ^.
J^cc7lv ,

-25

'
/ 'cJv '. --
,

:-

'. (.) ,30 ,

abstincntia
praestaiites.
,
r , <^ « -,/ -»~
.
, , ^-
\ \ , ~ -

3 F• :5(.
c.

'
43.

:'' ^), .(
:[. , -
LIBER SECUNDUS.

6>
(.)[
.1 2-(,
•.
47

,,
'. 0^6)-

' ; '-
,

-•
•^ ' "
''.,
,

'.
•. -' --
, .
!. , ,
^^.

, ' '- amor conju-

, - ^''''^"

'
, ',
6)
.' '
'. ' - - ,

,
6),
,
Medicina.

'' -
., ) ,
63
'
,

20
'

25
.
.
,
,
,
,. ^-
' - ^'»gra'»"-

30
.
*

"
,, .
16 F. ?. s.
,-
28 F. — '.- :.
,
48 DE NATURA ANlM.iLIUM.

, c. 44- 45- 46-

, .' , '
r''|o
', AJ7:cv

XLIV.
juiides pi-
cpJvpo!.

,
'
jj.

. "
~

^'- '. ,
,^jj 6. [: )
', ,

:
5

^
.
:. | ,6[
,

, 6)
-
*

. *

' ..
' 15

XLV.
Lepu9mari-)Q^y,-
-
], (Jvc7 '

.*
*

' ^j;ivov

XLYI.
Vuitures
carnis hu-
luanae appe-
yjy)^

-
'
'
,, *, ,
[ 6) '"
^ ,
;7:
~ «
6)

,
-
-
/

, ,^. ' -
,*' ' -,
.. .

omnes. 25
,* , -

) ')
. 6) .' ,,

' '
,
,
27 ?. Schn.
) . ,
-30
*
. 47• 48• 49. 50. LTBER SEGUNDUS. 49
',
^;'' ?,
7:£T?ja{i.a!. ,

., , ', •
7:

,~ -' '

.,,
'.

- .
^;''

,
^'..
'
, -
•. - XLMr.
'^'''''"''•

. , [, (^-'
-
,
^ ''
|3 ' ' ,
,
, ^'
' '
(5

- '-
xlaiit.
-^'"^'.'^'^"^'

5 - ^ -
' ' , 7:)••
^^) Liby-

',
':7:,


-',-'^,

) , ' '-
' ,3
|
,. •

- .,'
^. - ,-
-
^•
^"''"'•

~, ''. ,
'

'' -
-
,

,
.
,15 b.
Aelian. de nat. anim.
a. r.

I, ,
L.

.**'*•'^''^'*''*-
nati.
50

, .) . DE NATURA ANIMALIUM.

», -
^^ -
c. 51• 52• 53-

'
',) .
-
, 'J
'^^ ~Jo
— 6)

'
, ,
, ,
— -.'
"),

).

*

'
'.
7:;'-
;>

LI.

coni auda-^^3v ., ' ^,


[' , ,
,
'

corvi

.
6),
"

,
. *

. *
.
7:),

', -
.-15

,-
'

." ,

' -2i

'
ft morbus.

.' ,
,, , 25
Lii.

Animantium
imai
partus jj
_ ' ^\5>/ ^< 'r . y

,
f^ ~ i'/, '
„,

-
versi.

Liii.
',

., , .
,^
coruibus.
bz

,2 '*.
) ' ^,
I^IBEIl SECUNDUS. 51

,
c. 54. 55. 56. 57.

2'!
', ..")
-^ 2^
,.'
|j.£vtci

--

, .7. '-.
', [
5

[
[i.c. [;]
, '
"
6

'

10
•7 ^ [ 7:[;.
', ,

;;
6)7-
;j.ovov

-^
^
],,-
-
,
LIV.

,„i„ai,s.

^'^•

. ~, ?„
[ '7:6)
^^^^ ;„
"*^"'"""•
„,

15[''
. , ,
. /.
lJ-7p
^ '!
.^
..-
- '
lyi.

»j

;
, '
/
> g,.a„dinera,

^,
.
;jiv

, ^
90 /,
, ^. ,, '^"^" •"•*'
^ ' ' ^ '- r /- ^ >
pluviain -
«ae iiimi-

25
/, - ^.
^ , ,^
6) ,
T6)v |j06)v []
,
-
^^^"•

,.js.

.
,

30
4
4
',
',

om. .
.
m.
,
Scliu.
23 ;
t6)v

pro b.
,
^^^-^-
-
.
'^bus orta*!;"
LIBKll TERTIUS.

Maurusii '^i^ ^'-^^i^


humani ser-^yv
monis intcl-

^,
7 ^
''«
'
, *
"^.Fn ^^"f•
ci
avBfl c

oclt6)Siv,
'
gScu
ct-.

7:,
:;•.

-
,

ligentes.

raj/Tr], ^ -], --

, ,

a-YJ,

-
, ,

-
. ' ,

L•v
, '
,,- -^,^-,^'
) -
-
^jvaix.i
'
2
[]
, 6)

' -
5 ^,
;

).
~
^
. ,,-",. "

6 ,
^^
--

20
^ ,, -
'
23 .
. Bernard.
^Jvpo
', 25
c. 2.

,"
3. 4.

,' '
LIBER TERTIUS.

.
53
'

'' , '
-„9
^•

'

'
'

, ,
,',', ,
'

' *
' ,

'

,
^""^'
-*'*'"'

-
popuio-

aiuo^
™'"^^'
leferentes.

, , ' . 2* .
'

15
, , ,
, , ' (5

'
'

. , , -.
20
' '
,
,
25.
. . -
--
'
,
,
' -iit sues ; -

30
. ' .
""™^"**""*
mlndica-
rum caadae.

_
Formicac

12
27
.
3'..
Schn.
Schn.
\ 30 F.
31 .
•.
. .
ot
».. m.
auri custu-
des.
.;
54
hi '. UE XATURA ANIMALfUM.

[^., !
'- ^
c.5. 6• 7- 8-9.

oiigain
.

iium.
^'s
^^^--
-,'-

';.
, 6)
-: ttc ;
.-
r^

'.. 6)(7
].]
coiumbac

.
' ' ' '
castitas.
/ '

(.>
^
)

6) -(5,

'(> ' ,
.
^,
i'.;i.iicumii-

-7:! ';(Jvvo,

; .; /.(
]
-•^
, ;j.t
|
,

'
"^'•

. . -, 6- 5 .

;;;
6-

, -; ;, -
transitu Qyjrji^ (rja-/.a(7a7a ,

(3

:"- /
vrt.
^; , , . );.
,

auimaiibus

.
. ' .,-
,

(., irj^oXr,

«
,

'-
7:"/.

.
Equariiincr-_

oibos
;, ,'.'^
nii.-e-
^ -
^'
7:6)
7:7:6) ''7:(,'25

^'' .^
-(3v
^
ricordia.

-
nicum
IX•

jugium.
-,- con-^^^w^^-Oiv

^^^^ ^,,
^Jv/,
aXt:r).(,Y)

-.
16 F. ^. 20 ~ ). Sclin.
,' ')-
LIBEK TERTIUS.

,-
c. 10. 11. l'J. 55

»,
,.; c[

?,.

5
[.
.
[
-
, -
. '6), ',. co riiicie

'
cl

., -
^^' noctiiae iui-
micitiae.

~,\ , r

.
^, ),,
'
3-'\-.« -
-^
Erinacei
prudentia.

15,
, ,
,

,
'. ,
,

--
"' •

'
(5
,
''. .
>'-<'^''«•,^^"^"'^^'

20
.
<=ordia.

. , •

6)
'
'

'25 *

, ,
' .- •
30 ^,,
.
,
6 a. b. c.
, 6)
-^*" mouedu
,

56 DE NATURA ANLMALIUM. c. 13.

. . ,
. ' ,' *
,
^^"""j^^?"'

6) .
;
,
,
"

-
5

,
,, .
-
' ", '
.' , 6)

,
7:6)

',
, -
'. , ,
-6).
' :-5
*
*

'. , '
^ , * --
,
6)
'. 20

,2
", ,
,, . ' , .25
--

2 . a. b. 27
,
.
-
^Jo

. -
*

Lobeck.
,30
,
c.

/ |'
'.,
14.

*
15. 16.

6)'.,

[
LlBr.R TERTIUS.

!.
/
6)
'-
57

^ '.
^,
, jj.r,v

"

'']. '
5

^-
, ;:
^:o'J-m, c

, .
', , 6;.. ciov
i'p;jLa,

,,
v;J.'^

' .
-,
'
- 7?.>. "
-
Grues veuti
indices.

', ',
'. -
15
.
, -
, ''. ^- .
- oe coium-

20
,
'
,

'
,

•,
25 .
' '
" '^^ ,- .
30,
,,
,
/.,
).
/. 77.

, '-
*

-
). Perdicisma-

rum cura.

''.
1
' ^'..
F. -)
58
- - ; ;.
UE NaTURA AMMALIUM.

'.
c. 17.

), - -
TMv -/.
,-
,
;
•'',
06)(7.

CVJ
,

( - ^ :,
'
v/irM:/jJ:rsi'i':)

':c-jc v£C7t:'jc
' ~.
'.^,
' '. ''.;,
-^
'.
-'.-
7:'.c7T£-jc'JC7',

,
,
-•-'

. Tcir
7— i>r,i:
5

':. ' ;,
,

:'.;7:7;• -
•,'. '. ^'.

6)"•, -
;
»,
'' ',
7:'.,J0).•J0v
[jiv

-'. ; , ?.
•,.
-
-:6)
- ,, •
,
1

'..
, '
;",
ijiv 6

', ' ; /,'; :


— '''' —

;, ; '.. \>.~(
crjvvoT^a;

; /. [
7;. (5 (7,
;6)''7;
(. -'. /. '.
^' ,

0).•.
,^'

;
//. '. '
(|•
>. - tyj
crjvvo^ov , 20

; ; ; '

'. '-;
aw6)7Lv

"'.
-;
''
,
'
[;0']
,

'.'
;;
);
- -
;
',
;,
;
-',-•,
[ripo;]

"

;
-
25

.
quoriinuam
iuvidia.
^; ;-,.
-,'

,(,')-: -
'

. ,^'
k

^^
-;
;,
; -

-», ;,
';

'
c;jLoia;

4 •

13 F.
22 ?'.. . m.
'.'.^'..
?. 26 F. post addendum
c.

7:'.6)
36. 37.

zha.\

..
?;
LI^EIl TEKTIUS.

.
,- «--- ,
uf.io-j
59

5 '
-
-
-,. ' ^
.- ''
; - . /,
-'.

'3'
,
;
'-
'-
*
•.

(.3

• -~-

',
'/^
''
-; ~^ -
:' |. ; .; , [-'-
;
'
-
['--y;

«;, ,-
-^ , ,3''«,
/.
' , "
, ,^-. _,^^,^,.; _;^,^;^

15
*
: --
(5 ,

^J, -
);

.,". - -
20,
-; '
*
6

. ,
:
-

, ,
,

, '
-
25':?

- ; *

>.

).
,

-.
.
. --
-'-

-
)
,
, ., .- . ^,
rt \ ~ ~ ~ Phocae i

(,

. .
<iia.

4
8
F.
\ .
.
,

Sclui.
24
30
Schn.
Trillpr.
Dc
XX.
pricca-^gj^
,
(50

,-
Oi

{,' '
DE NATURA ANIMALIUM.

.•/6) = r ^
c. 20- 21•

-- -

.
.
1118 et laris.
t /. t

^

',
,

^.
, ci

ci , '[ , 5

;
, ,
j

XXI. [.,
Historia
urso et
one.
^^{
de 2

.
,[
' , |
. [
,

,
.. , ' *
,

, , , ),
,
| -15

'
'-

, , , -
-
,
']
,
, >>
,) *

*

,
'
,^-
'-20

r^

,
,
.,2,30
*

' ,
, (.)

'
-25
'- .

| ,

, '

,. ,
,

'
,

28 F•
c. 22. 23.

£? tcv
9:
^;,
LIBER TERTIUS.

c £ -
^/ (,
" 61

'/. , |•'.
'. ^ ,'^-;/;. ,,
,
'^•^^^•

-,.' , ,^-,
5 „,9 cum as-

','. -'.'
''

:''.
,
"^- '. , -,
-
•.

;
,

-.
'',
''.
,

, -
,
~'. '- *

- .. ' ',
,

15(7

^., -
','

.,
'z^s/r^ ,
*
,
6) ~r).C) '
7:)>'. ^.'-

)0
^'.
''.
'^ , )>
'.
-' '

6)
- .•- ' '
^
xxirr.
cicouiac de
pareiitibus
puiiisque

'
?\»\ ~ » \ ~ cura et alia

-
\ \ r \

."
7> ~5» -nonuuiia de

'
\ ^<•

5 ^^
' ^ ~ eadem.

,
' •> ^ ,,

' (.)

. . ) - 9luv
,

,
,

(Jv (Jvop'7v
- ,

. '-
[]

,
^
,
', -,
••
-
62 DE NATURA ANLMALIUM. c. 24• 23•

,''."' •.,
.^ , '' '
.'. ' '.
,
''.,
'-[
, ^;.-
jj.cp-

; 6)- [6)] 5
, '
, [oj/j
. [ . "-
a/J:r^

',3! ". ','-


bic?.,jioOv.

'>>':

, ^
(7,
.-,' ;

';:;'(.)

,'
()

-
-
[-

iiidificatio.

. ,
;.:
11

G^J;J.'

; 7:;,-[. (>
,
,
",
,
^

, ,

:15
~- '

"/..'^. ; , ^, 20
,
>'
-
,
63
,
^jjxva, -

XXV.
Puiiorumiu-

iritio.
.
* [. , [ ^
'.^^
-,
' -
, -25
'-

;
• '

'
-
, ,

-'.- , 6),
'
,
lJ

'.
*

3(
,
. --
4 F. :^7.'..
c.

; '.
*£[.
26. 27. 28.


IJIiER TERTIUS.

ircav <^

..
y.z\j.'Xzi

'.- '
7:j;c;a7£•., 5
(.'

-
.'
-c•,

, -
5

-,
,
TG)V

" ()
,
-. [
-
xxvi.
^."^ "''"["*''

'( .
,
. "
,-
-
-
6)7:

, ' []
«"'•a.

15
6) ^ ' ^'
) -
,
, 6 6)
-
,

' , ,

.]
,
'

,-
20'

25
,
.
.
,
(.)

'
'

).
-
-

"
, ,,, ,
",
' "-
'-
- xxvii.

^^^"'"7^""^"

""" ^»''*•

30 '.!. '.'. "

. , .
1
64
'6) DE KATURA ANIMALIUM.

-•. .c. 29- 30.

" '. , ;£
De Perseo £?^3'va»,
,

CI {J-sv L•v£ , c;j.c',o);

'

.
::'

• '" , ,

-'-
- 5

' '-.
7?^~2

w6)vai,

. " . -^

,/
XXIX.
Pinnae
caiicri
et
-'-' «
,
<" ^^,^
^, . ^ , ^
'
,

,. ,
' j / ,
-
rpo-
sortmm.
.^(,^.,^

.
. tc)v ,,- 15
'^

XXX.

.)
2: ) '- —
)
'.
'-//'

'. .20

-
"ll^

, ',.
,

,-
^^-
',
'
-23

. ,

, ,. " ,

1 .
,

,
Sclm.
, .. 17
'

V. •.
-30
,'.•'.: ,
. ^.
c. 31. 32. 33. LIBER TERTIUS. 65

»
:

* -
-
'^ , ^ .
^' ',
-,
,

,
'
..£-

-
-

' ''.. .
^,
'

, . ;' ^,
' , .',' ', ' '^" «* ''=*'*'"-

:, ,
,

Qr/j-ai gaiiu
> r > ' ''> ~ \ ~ , naceum pa-
veut.

5'

) , ,,. .
^
»'
' .
c -
'.
^ ^ " ' /
| -:
~
.
,,- 31^^., ^, 3

-
.
Pecuiiaiia

aoimaiib.is
noa!iul!is.

5 •
' ,
.
' ,
'
-
"

' ,, , .,
^. '
n-

'
, AspicUd

^Jo^, ,

.2 ,
.-
, '
0« capri
giouura iiou-
niillariim.

Aelian. de nat. anim. . 5 \


6g

, -
aroTixT£i,..
DE NATURA AMMALIUM. c.

;
34- 35- 36. 37.

,' ;,
-'^.

--
).
..
,

, - 5
f

XXXIV.
Decornura- > , \ -^

. .,
^ '),
>
, •,

.
<
'
/'' " ~
-
,
'^

,
raemapitu-H-'-^^, ^cti
"""^•

XXX .
Devoceper- „
.
dicumetaii-S^^^fi

.-
[ ,., -.^ * < '

,(7 ' ' r ^ > ~ ' ^


10

°"";;^^°™^-

, ,"
,. ; , , '(

,
7:-15
'
. '

. '

,
,, '
,,^
/('
,
.• .[
' 20

XXXVII.
|
^ ,
,

.
. ',' (/,'25

^, ,

ph^r^m"''^^'-^'^^^^^
'*''•

'
.' ^, ,
*

-
^-30

8 F.
22 . Gesn. corr.
. 27 •"- ',; '. .
, :•-9
c.

'
9 --
38. 39. 40. LIBER TERTIUS. 67

;
'^
-
, ;
''[
•>f/]v ,

* 6[-
^) -
,
VCV •
,

5
'
,

^;
^^. - ' - (5
'

10~,

-,
., , , 5^
.,

"'
2^
"^ r\ '
[]
^^''*^^'"^•

Peculiaria

'
r ' y

. quaedam de

15
[
- :
, , --
~r,v

• , .
''(<).(/. "
(5
^^^^^„;^

-
5 - ~ , , ^, . ,.. \ Caprimulgi
//•,

|6), ,,

audacia.

[-
- ',. ;. .
.

20
', -
'

.
2^ , '
/.
' ,
XL.

-^^^^^^^^„;.

.
,', ; --
-«'••etlibe-

tisaima.

, -
30, ^.
'23 F. 5 s-acTf;. 24 . Casaub.
;"-, '; .
g3 DE NATURA ANIMALIUM. c. 41- 42. 43.

C'.

^^^•
Cornuum
unicnrni ,,^
contra vene-
Dum.

' []
,, ,
. ^'-^

).
,
,

[]
- -
-
*
5

.
XLII.

^^^''' ^"'''? ^^^'' ^-?-' ,


,

[]
-
^,
,,, "
'.
-5
,
, . -
-
., ' ,

,
. , 20
'-
, , 25
*

'
.-
'

', [ ,] ', '-


^,^,

* ,
'

XLUI.
CorviiB *^-,
. ' •
30
-
.
comfiitn-
dum
bcne.
prae- /, -
P*''V5
' r / rr ~ ' >

. j /

1 Atlien.
LIBER TERTIUS. 69

2(7
c. 44. 45. 46.

oLz^r;) ,
;,
c
•. :.
(TJvbuaaysvTo? c'.cv£'.
xi.iv.

<7'JiJ^T^>'suaav-^jjy^(^^m

.,
, conjugium-

[,
•.; ';a;j.cv,

'; '. (3
5 7:;'.!, ', rp'.'pcv
.[ ' ' -
--
-'
' ,
- . , ,
, ,

'
, ^,
^, ^' ' , ' -
,

'Jvvv,
^.
coiumba-

;J.v
.
' ,[. , ^(^, -
-[
20[.
]. . ' Haiiaetus ct

, -
^-^;;^;;^

- ^*'•
,^'-

." ,) ,

25

30.
6)
J

,
r^iZivr

,
,
,

-
-
-

21 "'•
'^,
addendura autc
prJv
;.
', )., ^.-
"^"['=*
,.
albo.
'*•"
.,
DE NATURA ANIMALIUM.
70

.,*
,

'
irMyvr.z
', c. 47•

[ ,.
' ' .-

' , -
«- ; , ',
'
6)
)06{,
5

.;' ./
BoWoiv, ,

>.'. -^-*

- , ,
.',, - .
, a;j.a

-10

-
'

^ - ,-., -
.
', 7:7: ~,
6)
* -15

, ,^ -,
—,
;.^ ,

&- --
)(.)

XLVII. , , -
',--
! OQ

cameii8,ma-'-?;
tre et "•

,
', , -
(7
' ,

^J'^J'v'vo25

' ,, -
^,
- •
,

'. '
. — . ,
2-30

9 pro Gesn. corr.


'- - ,
c. 47 LIBER TERTIUS. 71

C'.ov , -. ^ 3

' ,, -
) |J.T,Tp'', urc

5
[!^
;(,,{
-,
',
'&'[. 6) ,[
'

-
. '.> •'-
,
.. ^
;
6 ,5 b, r.
,
'.,
\) '(5 ' -.
LIBER OUARTUS.

rum

.,
; ^
'libidi-'^^''
"^*•

-;
^'^^ '^^'^

•/ .
d
,

ci
.
-

;: . -^/ ,

, •..
5

' . ,
,

.'(.)
6); ',
!, ,;.~. ; ,,*

•,>

-- ' , '.
Ji6)'JJ.v

•,
,

-',6.
[. -
,
-
7:'0

,'.',.[ ), ^-

(,| -
,

, ' '.
,

-15

,
*

[>./

- , -
,)
, [

'
Oo[J.v
[,
, ,
.
, '
,

,
' :).|,

[0), ,
6)

,
*
-20

-'25
c.

[..
, '
2.

&'. {
. ; ;'. .
3. 4.

*
;
LIBER QUAUTUS.

,,
avOp6)'r:cv

'-
-
73

5 ,.
',
"/
c ^''
,,' ,,
'
c

' -^ i

.'.
i
,
.' ' \ 7
^;
("

|,
' - -
,

2:-"
veneris
.
"^"',"™'"^

rycinae.
-

.^ ;
',;
[[.'
' *
;
*

[6)
,

' , txiav
7:a;j.-

[
'
-
''
,3
, , ,

.
,

20

7
,
' ,;
, '
c

'-)•6) ,
' -
-
2•
', ' 6..
*
, '- .
" ', (rjvvo;j.6)

/.' , ,
c ,'»™
-
|;^° '^^^^^
veuau-

303.
, ; , ). ,

.
' fV.

J^';.;;!;
J^f
«•''•
'

74 i^K NATURA ANIMALIUM. c. • 6• 7•

V. 7:oX£'|iia £(,') -^ 5 -
'^
,

De q"orun-y ^^ y.i^ '. -


','
'
^0^)^ ,

'', •,
*,
.
liuininimici-^QV xcpuBaXXcc vcoC ,

'., '. ,

"Vi.
', ,,

i) 63 -,
',

:7
.. ,

;6)
[.[.
5

"uaedlT "?''°'•?
[. ",'
. , •;7 , (.
^^^ ,

''[,

,
":
^ "

^ .
,
"

jjopiT,? .,
, ^^
*
1 5

. ' 20

VII.

"'"''«!'^''^?
matie eoitu.

.,
1*•°'•

,,
'; —

'
'
- -
'

,
,

3-05

,
.' ' ,

,
'-
'
^-
30
*

-
1 F• . 27 \ iucludit Schn.
, , .~, -
c. 8. 9. 10. II. LIBER QUARTUS. 75

. [.«.« ,^
;..
,\~,~
\r
/f
-,
6)
'

/
"

~
v£ixc;j.£v«v

\»[ , ^-
~
llistoria
e,,,iis(.iie

quain amau-
ilc

e-

}
D *
,^

| . ,, ,- ',

'
)
,
* ,
' ',
,

9 --
,

. ,

[] .
, , -
15''
* '^'^. '"'"''"'

/
-5
7 * -3
coitas tem-

*
r

,
. / \

,
[] pore iu pou-
' dcgeuti-
bus.

,', ',',
',
20 '*
' . ' '- .
,

'^ i^)^„f
-
""",

25'^^'•

'J
) ,
.
, )> -
lenie».

30
14 zU om. . m. a. c.
(5
*

21
:.
>.'^'.•.
,^ -
Groii.
-» -
^-
,,^,,^,
,- NATURA ANLMALIuM.

,
7(3 DT2 c. 12- 13• 14- 15-

XII.

""''""''''"'

,'.^;:7 ^, '^7:
01
'^^'•'

;'^,~ |.[
T6)v
^'?'-^^9^^-^!. ''7'.
)! '

.
,

; ^-
-
«,
^

,37 ,
7 ,. « '-
',
, (5 ,

,
jj.a-

^^•

i,u,
" ,

ci

:7 :). -
. , ,
, ^, ,
(5•
^Jv;-15

• " ,
,
. , 20- :-

^
aiiiocomesovjf, -£ y^rv^
'
(•ariies cor- , ^ ,
rumpeuti-

-'
).^36)v
, .
XIV.
Musteia - ^^,^
7- , -./ ^
,

'
. 25
' -
serpentem , ,
nmiiiens.
6)',

•,' ,(3,-30-
^ \

, '.
'^'• '
'^'-'"^^^
!n''"'rcpYc"o^^
inaiiHiietiis.

vJv ,
•.

'
IC. 17.

. '. [ ,
LIBER gUARTUS.

,
, . ), 77

5 , .^ ', ' '


'- -' .
arc- xvi.

^^*^^"^'jfj^^^

,
"»"""^'"^•'-

|..
^ , ^
*

--
ceiis adve-
nicutes exci-

. ^ £,
»

(5
/ > 5 , ( ; / > \
piant.

Perdicum

,
6
^ ^
' ' »•
ciciirum -

,^ -
susiu aiii.-i-

.- . ' -
'

[Ji
*
,

' , -;. ' -


(5
-^ []

. ^ ,

*
, , ,
*

.',
[jiv

-
,
20 '
^ ,
,
'
,

> ,
.
25
..,, ", ,*' -, .
*
)
* 1 '

'/|
/vV U

'
^""'"'^*
lyiicis
•"*

invi-
Jia.

. ^^, ,
SQOtolv

1
14
'..
om. .
b.
m. b. c.
31 , b.
XVIII.
De

nonnuUis
mortifens.
icbus
78

-j uL^oov
^ ,^
(.
,

, ^
DE NATURA ANIMALIUM.

/.-')
'^'..
; 7''(7'.
KavOaocv
6 ). .. ;,
c 18. 19•

',.;
20-21

-.

XIX. ; '.'-', ,-.' ',


-
•..•,, 5
virtus.

.,,
>'-ci'-

'..
;(7
'-'"^•''' ^-»',-'•2'.?)'7•.

(3

;,
. ,'
,

, •.
,

- /.'
'

. ' ' ,

',
^'
, . -- ' ,' 6

,
7:
-
', .
(,
.
7:).0

XX•
"

^ '
.
,

'(5

,-
-.
a..ima]ibus

. -^^ ^ , ,
.i.aedamdei*^'^- ^-"^
^-^,,
R"'
^.- .,. „ j,^

''.
'
:--20

, , , ] ',
,3 "
" ' •

<hora ,,,-

[] , ^ -25
,

-
6)

/ •
, ' ,- '
, ,

(.|: ,

30 -

18
24
'.^'.
l•'.

. .
'.. .
sive
, . •'
c.

*; -
21• LIBEIl QUARTL'S. 79

-,' ( ^^ - ^ ^-- "


,

-
' ' ^
'
'

.
, ,

5 :' *
-

)
," .-" ^, -- , . 7:). 6) ^,
6'), 6
,

'

-
|.7:7

;, ''^. 6):-
'
|

;J. .^
'
"
[
tj/Ti,

/.
':,
15
, , -.
, -
,.
6)
,
-' -,
~; ,
'
'
:
20 ^,. .
-^
^t)ov ,. "
6) ',
pc5v
)>-,

. *
'
25•.
. , []
-
,
.
J . '
-
30-C)

, . ) -^;
,

6 . m. b. c. r. 9 ora. . m. r.
XXII.
SO
2~£ -' '.^
DE NATLRA ANIMALILIM.

,
c.

,-
22.23-24• 2.> 26-

^^^"^•
; "-: •. •' ;
7:£'-•, /.£•.

" --
.>. •,

;
minia vis. ttuTov c"ji)2v b£

'-
, ,

'- 5
7:cv

7:0'.
-.
, --
-oc,
•' jj.ci

'',
[ ^^
'-
, ';; / -
6)£ ;7:7:
.. 5

' , ; -- 10

' ;; ^'^
XXIV.
De elephan-
/. . ),'
€-'^^7 ^

., , ^ ., r >/ /^ /

« 7:[
' ,
^''^jj^^J'""

).
'.
6

. . ,3 ~ 97: ', ,©7:, 15

7:0 ,
6) 7: —
.; 7:; 7: — ,
()7

, ' :1
-
'-
6)

7:
- 20
. 7:; * 7: '', 7:-
':
7:, 6)
7:.
XXV.
Dc bobus
arta circum
actis.
in

7:
7:/ ,
^,^
"
7:7:.' (
,
[/,
6)
,
,
25
' '/
7:.
,

7:£^.
; ^ ,
''
7:-
-
I)e
iic
XXVI.
venatio-
per aves . ', 30
c. 27. LIBER QUARTUS. 81

' !,,
,

.' -
>'
»=«<'9 ^^

,-,

.|3
c<)r\()s.

)
• \ > ~. / \

5
,-',, ' -
' ,
. ,
'-

, , ~
., '-
'
,

. ',
'
15
,

'.
,

' . ' ,
' '
,

'/
6)
,

- -
*« gryp••»-

20?
,

.
^ , , -
-
,

' - >

, ', -
,
.
*

'
257"^^'•?

., ,
, - '

-
-
- '.
,

'
30^ ,
'

( ,

-
14
1
. om. a.

Aelian. de nat. anim.


. m.
I.
22 ^. Pauw.
,

6
,.
32

, ^• - ) ^.

-'.
.
;
.

.)
28- 29-

.
(
-^;

^
,
. ; ^
cuIcl u«a,

, ;,
' .^;
^,
^-
5

, . ;/,, -
ci irj.ya^.zi.

-
.
,, , , - -
^^*
»'[
"

6)-(7.

'
,

, '/.
).(,)(7

." -

,. '

,

;•7 "
15
{7:
' - ,

. , (/. ' '::


;,
(3

.^-
"
^
-
-20
i)c lestuduie

-• ^ ^ ,
, )..
*

-
& »'
jus.jue

^,•

,
.
•'^
,. ' ' , '
-25

. .)
, ^&-
, '
^JvaiSi
'. ..
", ' . ,,
***',^''""^*'

, ^
' •
, , ,
1.•^0
^^
'-

1-i
20
,.
~ b.
^'-;•.. . F. ^'. 2'2 - . Si
;[; ' --
e.

,',.
30. 31. LIBER QUAJITUS.

6)5(.•(•
^^ ,
7:6)

,
83

,
'!,
,' ,
' .6)- '
!.
5

. ,- ' .- '(^(,.
[

. , , '
' *
'

, ',
'-

^' '. '

15

.
" " )^
' "^
^ ,, .(7
'' r
^*'
, ffracui.i
siiigiilari

tioio ^..

-
, ,,
,

20 •
'>.,
)>
)'
), ,
,, ,

.-'

25
,

'

,. " . ',
'
,

',

- . -
3• , , '

'
,
'"" .-
'
/
««^
ti
«'«•"»"
natiira,
partubus,
aetate.

.
~ r , / , ^ ' '

''^

/
y 24 F. 24 . Gesn.
6 *
,{
34
['
;' -
^
UE NATURA ANIMALIUM.

.'•

»'.
^^-
c. 32- 33•

-
,

|,;. .
*
ct ,

, , .
' ,
. -
'
,

-10
-

.' -
.'
'

'
. .
' , !., 15
\,. -
XXXII.
Df capris et ^i

' '-

,- ,
diae. '

,
'
. , 20
,
. '.
(>
'
' ,

,

25

'''^'^
6

. --
,
()lii!"IontTa^'^^'*'
r|i.MiteH ^r},(^J ((, ,
tiitamenta.

^^ "30
' '

'

3 ^;. Cumpcr.
c. 34. 35.

, '
LIBER QUARTUS.

- 85

. ' ' ^^
5 ,^ "
. .
'

*-
'/'^
, . xxxiv
'*^^^„|''

,
, cigoL.

, , .
10':.

,
' /,.
,
' ', Sv

.
-
6)
15' ' ,

.
, .- , -
20•
. ' . " --
25
,
,
).
.^.' --
,

.
,

, '
,
'

,
-

..,
"

-.
30
' -
-j^^3g''^leig.

, ' '
**"^***"'

3 F. 7 !*' /.'. ''..


'. (^ .
DE NATURA ANIMALIUM.

,
85 c. 36-

-;
-^

,
'^ /.?
,

, *

: "

'
crjvh^i^z

(7(. -
.-

1.
ucporphyro

--.(3 ', -
stipcnte

-
dcque vcne-
110 iinle liu-
•»"•
^^,^^^,^
.
yjy)

-
^^ „
\
i,_,
gQ^£t_7
•>
6> ,^

* -10 \

',
"
*',

, ' '.

', ,
. ' ' ** 15
.
,,
, ', ,20
'
-
-
-
'
^.
6)

, '

' '(
,
-, ,
, '
*

. "
'-
25
,
,

6)
' - *

,' ' * *
-

, ,,
).. -30
* '
*

tV.
1
11 F. excidit
-;.
\V"j'ttcnb. 30 ", ' ' £' .
, , '. ^ ,)
c.


37. 38. .59. LIBER ()UAllTUS.

;|8» ',
S7

5
^ "
)
',
,
,
,

|3, ,
.
, '-

' , (,
,
". >.{:5 ^:!, ,
,
, ?Jo

, .
, ,-
'' *
-* . ',
,
«

,
,.
"•*"" '"*'"

et cui->u.

20 , 6),
^^,^^
oe |.a-st•

.,^^ -
,

6)
-

,
"
,

25
,
. •^*' ^""•

,~, .» ,^-,,<?
, niddH «.,.

^^ , /

[.
'

,
y.oMaui -
-
-
|iulaiiir.

. " ,^.

-
23 <. Scliii. 31
./,!:.
. h. F.
38

, ' .- S£vBj;«

aT:c9vr,^y.^JGiv

,-
, , ,3,
,
,

"

,
, DE NATURA ANIMALIUM.

,,
-
:''
;.
,
*
7:'.6.
,
d
c. 40. 41-

--
5

'
XL.

,,|.. . - , .

, *, ..,
De natiiia
'^,'
',
',
,
, " -5
'
,

'.
. '
'.
XLI.

us a\^"uiae^'''
ciijusdam ^ ^^
,
'
• ' ,20 ""^^' , '

. ,.
"
liidicac ex- \
crcmcutis.
^^ ,

.}>^..
, r \

. ", ,

; ,, 3 ,
, 25

.2
"

'
' 6) 30
,

)' *
' -
10 F. '. 31 \ om. . m.
20 '.. .
c.

{
,
42. 43.

T6)v '
. ^
,
', .''. ,
LIBER QUARTUS.

,- 89
*

£cp'
*

', , , '

,
',.
-
'

'
,

[] ,
ai6)viov

-
,

15
',
" •.
O£'^f>J'
[]

>. . \.'
'.
', ibiov
-
-
" "j
xlii.

^glea
deavibus.
-

' ' ,' -


,

20, ., '
'* ' ,

)
*

25' , -
.
'," , (5
-
-
.
,

307iJ ' ' '


[]]

.- ,

XLiii.

^^ *^"™'^]'

. . 27 F. 28 Scliu.
lalc.
,
,
90

.
I)E

- ANIMALIUiM.

[ •., ' -
^,
c.

.-
44- -

. [•
,, 6)
.,
'U ^;-, }^)(.'
5
-
^ - /;

^Liv.

[^
'
, ^ ,'
, ,
,
(5 *
jjiv

.^
.
|. -10
iKr.cioriim
meinoribus. £^-p^-jj/Qf

' ., , ^rj-zh
,

',
" ' . ' ;,
.•5

,
,^ , , ',,
XLV.

,'^^''''
'

6) .
.
^,, ^
^^'^^ ^^
« -
6)
ct caiie.

,',
^,)^^

- ,
*
(5 -25

- -
3()
6) , -
,

.
,

19 . m. '29 ::. b. c. r.
LIBER QUARTUS.

., ; ,
c. 46- 91

,
, ^ ,,
-^

5
"- ,
,
.
^-.
cp-^inqv ,

'
,

, ,' . " "0[,


>. .) -

01
,
,
»'

,
XL>'i-

,
^;^,.^^^.^^^5^

. •
,

-
"«'"vieiiti-

, ,. ^ ,- ',
-

''
. . '

20' . -
, " '
^ ' '.', ,

25 ',
'
oe cjnocc

30 ,
^; . . , *
,

,
(.) ',
'-^^ ',
ci».

20 F. -
',
,5.
'

,^, ,
9-2

;,;;. , 7:rjp'',
DE NATURA ANIMALIUM.

'
c.

,'
47. 48• 49• 50•

- .
. ;-
-; ' -, [
;
rcicOvTa!.

«
,

'/-.
*
(7 5

Dc
XLV11.
chloride
ave.

-; -
"-,{/[ ,,,
'^
r

7:,3)>
\

6
^
covi.Oor,
n , ~

'.
/

,
'

*

"

[]
. , /
,'
' .•,,

,
.
15

" ^
, '

XLVIII.
'launfiiren-
119 placatio.
/' ,
)^
,
,, 77., ., 20 \\
;JLo
' , V '

.
De
XLIX.
natiira
^ 7: .
; ;. .
""fj
-, » ^i -
,

'
v'Jv

<•~ / 'r
- '

.
/

pantherae. ,

25
, , -
,

L.

Eqiii iiifcri-, . .. ^
', ^ ' 5

^
|- ,
,'
^
'

'
'

''^,'.
, , , ,

orc ciiio ca- ,

'''"'•

'

, - 30
15 ^'.•:. Sdiu. \\{ W<:/m,'x. Grou.
c.

,
'
1.

. ,
52. LIBER QUARTUS.

^mcv , 93

5 , ).,'.-
^

-, 5 ~
'. \ V