Está en la página 1de 59

II.

Breve panorama da
literatura bíblica.
A Biblia, creación literaria
Durante séculos, a Biblia permaneceu excluída
do mundo da Literatura. A moitos parecíalles
que considerala como obra literaria implicaba
negar a súa santidade e a súa orixe divina.
A palabra Biblia é o plural de biblion, antigo
diminutivo de «Biblos» que en grego quere
dicir libro. Por tanto, Biblia significa libros. A
Biblia é unha auténtica biblioteca
Que é a Biblia?
Conxunto de escritos (Sagradas Escrituras) onde se
fundamentan as relixións xudía e cristiá.
Os primeiros libros compostos son os do AntigoTestamento
(Tanaj para os xudeus) e logo os do Novo Testamento.
Ambos forman a Biblia cristiá. O pobo xudeu identifica á
Biblia só co Tanaj.
A Biblia é, para os crentes, a palabra de Deus porque para
eles a súa escritura se realizou por inspiración divina. Fala
sobre a historia da humanidade, a súa creación, a súa caída
en pecado e a súa salvación. Expón o carácter de Deus e a
súa relación co ser humano.
Foi escrita ao longo de 1000 anos e traducida a máis de 2000
linguas. É o libro máis difundido do mundo e o de maior
influxo na civilización occidental.
A Biblia- 1º libro impreso
- Gutenberg apostou a que era
capaz de facer unha copia da
Biblia en menos da metade de
tempo do que tardaba en copiar
unha o máis rápido de todos os
monxes copistas do mundo, e
que non se diferenciarían en
absoluto das manuscritas por
eles.

- Esta Biblia non foi simplemente


o primeiro libro impreso, senón
que, ademais, foi o máis
perfecto. A súa imaxe non difire
en absoluto dun manuscrito.
Que é a Biblia?
A Biblia- 1º libro impreso
.
A Biblia- 1º libro impreso
.
Autores e tempo
O libro ten moitos autores que aportan partes
diferentes. Ás veces, son autores descoñecidos
que asinan co nome dun personaxe famoso
pola súa sabedoría, ou a súa santidade.
Podemos afirmar que estamos ante unha obra
colectiva.
Comezou a escribirse durante o reinado de
Davida, polo ano 1000 a. C. O Antigo
Testamento acabouse no ano 50 a. C. e o novo
a finais do século I. Ou sexa, tardouse máis de
mil anos en escribirse.
A Biblia xudía
A Biblia xudía ou hebrea é tamén chamada TANAK;
acrónimo das tres partes en que a dividen:
-Torah (a Ley ou Pentateuco)
- Nevi'im (os Profetas)
- KetuvimKedoshim (as Escrituras Santas)
A Biblia xudía está composta por un conxunto de 39
libros, todos eles contidos no Antigo Testamento da
Biblia cristiá.
Estes libros foron escritos en hebreo, aínda que hai
pequenos relatos en arameo nos libros de Esdras y
Daniel.
A Biblia cristiá
O Antigo Testamento na Biblia católica ten sete libros
máis que a biblia xudía, chamados deuterocanónicos.
Estes libros son: Tobías; Judit; 1 e 2 Macabeos;
Sabedoría; Eclesiástico; Baruc, que son de tradución
grega. Así o AT da Biblia cristiá ten 46 libros.
O Novo Testamento está composto por 27 libros,
escritos todos en grego.
O total de libros da Biblia cristiá é de 73.
O Concilio de Hipona en 393 reafirmou o canon bíblico
cristiá establecido polo Papa Dámaso I en 382.
O concilio de Trento (1545-1563) volveu a ratificar
este canon.
Estrutura
O Antigo Testamento
(escrito en hebreo)
recolle a historia,
crenzas e tradicións
xudías antes da
chegada de Xesucristo.
O Novo Testamento
(escrito en grego) son
os libros escritos
despois de Cristo.
Antigo Testamento
Libros históricos: o principal é o
Pentateuco, cinco libros atribuídos a
Moisés (Xénese, Éxodo, Levítico,
Números e Deuteronomio).Ademais
dos libros de Rut, Judit, Ester,
Tobías...
Libros poéticos: os Salmos e o
Cantar dos Cantares. Libro de Job
(poema dramático sobre a dor e a
adversidade)
Libros proféticos: os profetas
eran os mediadores entre Deus e o
pobo de Israel.O Libro de Isaías é o
máis notable desde un punto de
vista literario.
Libros sapienciais: ensinanzas
morais en forma de máximas. Os
Proverbios e o Eclesiastés
atribúense a Salomón.
Xénese- Éxodo
«Xénese»: reúne relatos moi
coñecidos, desde a orixe do
mundo e a creación de Adán
e Eva (episodios como os de
Caín e Abel, o diluvio de Noé,
a historia de Abraham) ata a
morte de Xosé en Exipto.
En Exodo narra Moisés a
fundación de Israel, despois
de partir de Exipto.
Libros poéticos
A poesía bíblica está fortemente influenciada polas
tradicións poéticas da súa contorna: a poesía
mesopotámica, exipcia e cananea.
Salmos (150): é un dos libros máis coñecidos,
apreciados e lidos da Biblia.
Cantar dos Cantares: colección de cantos de
amor, un diálogo entre o amado e a amada.
Lamentacións: son cinco elexías. Expresan a
desolación e o pranto dunha nación por unha
desgraza que non ten consolo.
Novo Testamento
( século I d.C.)
Catro Evanxeos (San Mateo, San
Marcos, San Lucas e San
Xoán).Todos en grego, menos o de
San Mateo (arameo).
A palabra «evanxeo» significa «boa
nova», que causa felicidade.
Foron escritos por autores
descoñecidos que utilizaron
tradicións ou documentos previos
do autor a quen se acredita o libro.
Cando se redactou a edición
definitiva, fixérono baixo o nome do
personaxe cuxos relatos recolleron.
Xénero histórico-biográfico:
profecías, parábolas, diálogos,
himnos, sátiras...
Novo Testamento
Feitos dos Apóstolos: O Pentecostés é
un dos acontecementos que se
narran.
Epístolas (San Pablo, San Pedro, San
Xoán e San Xudas).
Epístola de San Pablo: escritas nas
súas viaxes tras a súa conversión ao
cristianismo (dirixidas aos romanos,
corintios, hebreos, efesios...).
Apocalipse de San Xoán: texto
críptico, tense interpretado como un
enfrontamento entre o cristianismo
nacente e o poder imperial romano.
Escrito cando as persecucións
romanas contra os cristiáns se fixeron
máis cruentas.
A influencia da Biblia na Lit. Occidental
Dentro da literatura medieval destaca a «Divina Comedia» de
Dante: percorrido polo Inferno e Purgatorio e polo Paraíso.
Aparecen personaxes bíblicos como Judas, consumido polos
tormentos no Inferno. Curros Enríquez escribe «O Divino
Sainete» recollendo o tema dos sete pecados capitais. Dam
Brown nos seus libros “O código da Vinci”, “Ángeles y
demonios” e “Inferno” tamén recolle referencias bíblicas.
San Juan de la Cruz (Renacemento) presenta influencias do
Cantar dos Cantares en poemas como «Noche oscura», onde
describe a unión da alma con Deus dun xeito alegórico.
No século XVII Milton escribe «O paraíso perdido» sobre o
tema da caída de Adán e Eva.
A influencia da Biblia na Lit. Occidental
No Barroco, Calderón inspírase na Biblia para os seus Autos
Sacramentais.
No século XVIII, o Padre Isla satiriza os malos predicadores da
súa época nun xénero asolagado de referencias bíblicas.
No século XIX, aparecen autores que desprezan o cristianismo,
o que significa unha pervivencia do relixioso cristián tratado
con valor negativo. Óscar Wilde presenta en «Salomé» un San
Juan Bautista como unha figura espantosa e Anatole France en
«O procurador de Judea» refírese a Xesús de xeito desdeñoso.
No século XX temos a Alberti que na súa obra surrealista
«Sobre los ángeles» presenta influencias da Apocalipse de San
Juan.
Bernardino Graña vén de publicar «Viaxe a Exipto» en Galaxia.
Caín e Abel- Al este del
edén (1955)
Apocalipse de San Xoán -
El día de la bestia
“Historias bíblicas dos
Simpson”- Temporada 10
A Biblia na ARTE
«Adán e Eva». Botero
«Creación do home»
(Capela Sixtina, Miguel Angel) - 1513
«Moisés»
Miguel
Ángel
«A Torre de Babel».
Brueghel o Vello
«Jonás e a balea». Pieter
Brueghel
«Sansón e Dalila». Lucas
Cranach o Vello
«José vendido polos seus irmáns».
Johann F. Overbeck
Conversión de San Pablo,
de Caravaggio-pintor
manierista italiano-1600
«David e
Goliat»
Caravaggio
Libro de Rut- Julius Schnorr Von
Carolsfeld-pintor romántico
alemán- 1828
«Daniel no foso dos leóns».
Peter Paul Rubens
Cantar dos Cantares
Éxodo
Abraham- cadro de Lucas Giordano (1634-1705)-
pintor barroco italiano
«O xuízo de Salomón» . Lucas Giordano
A parábola do fillo pródigo
Cadro de Rembrandt (1606-1669)
«A última cea»
Leonardo da Vinci
«Descendimiento»
Van der Weyden
«Anunciación»
Fra Angelico
«O sacrificio
de Isaac»

Rembrandt
«Cristo»

Velázquez
«Bautismo de
Cristo»

Piero della
Francesca
Curiosidades
A Biblia é o primeiro libro impreso da historia.
Gutenberg publicouno en 1456, en Alemaña.
O relato do diluvio universal, atópase en escritos
doutros pobos antigos.
No refraneiro existen máis de 600 refráns, ditos ou
expresións cuxa orixe remóntase ou podería
remontarse á Biblia.
A palabra Biblia non aparece na palabra Biblia.
A Biblia segue a ser o libro máis vendido de todos os
tiempos. O máis traducido a máis 2303 idiomas.
Ningún texto orixinal escribiuse en latín
Curiosidades
A Biblia ten proporcionado materiais culturais que
impregnan a conciencia colectiva, de modo que
empregamos expresións coloquiais como "ser máis
vello que Matusalén", "ter máis paciencia ca o santo
Job", "lavar as mans coma Pilatos" ou «chorar como
unha Magdalena", nas que establecemos símiles ou
comparacións con personaxes bíblicos. Incluso se
teñen incorporado termos ao noso léxico a partir
deles, como ocorre coa palabra 'moisés'.
A Biblia
Hai moitas páxinas onde podedes lela
enteira, por exemplo aquí:

http://www.biblia.catholic.net/
Tarefas
Ler un fragmento da Biblia
Traer algún personaxe bíblico ao século
XXI
Lecturas optativas:
.- «Viaxe a Exipto» Galaxia
.- San Juan de La Cruz
.- Alberti ,«Sobre los ángeles»
Tarefas
¿É posible abordar A Biblia desde unha perspectiva cultural e
literaria?
Le este fragmento do artigo "La Biblia ¿un libro o unha
biblioteca?", de Javier Velasco Arias:
"La Biblia contiene un conjunto de documentos, escritos a lo largo de
aproximadamente diez siglos y, por consiguiente, una literatura diversa.
Pero la diversidad no sólo es consecuencia de la distancia cronológica entre
los diversos libros, sino también por los distintos géneros literarios que
reconocemos en ellos. En la Biblia encontramos historia, literatura
sapiencial, épica, poesía, cánticos, novela, textos legislativos, profecía,
plegaria, género epistolar, evangelios, apocalíptica, etc. Todo un elenco de
géneros literarios; toda una biblioteca con obras literarias bien variadas.
Este vasto legado literario y cultural ha dejado su huella indeleble en
nuestra civilización occidental y europea. Es una realidad incuestionable."
JAVIER VELASCO ARIAS, "La Biblia ¿un libro o una biblioteca?"
Tarefas
Explica cos datos que tes a que se refire o
autor coas seguintes expresións que relaciona
coa Biblia:
"a distancia cronolóxica entre os diversos
libros"
"toda unha biblioteca"
"vasto legado literario e cultural"
«pegadaa indeleble"
Solucións
la distancia cronológica entre los diversos libros": el período de
escritura de los libros que componen La Biblia abarca más de
1.000 años.
"toda una biblioteca": La Biblia se compone de los más diversos
géneros y estilos.
"vasto legado literario y cultural": la transmisión y difusión de
La Biblia afecta a todos los ámbitos del pensamiento, la cultura
y el arte; a lo largo de los siglos, filósofos y teólogos, pero
también arquitectos, pintores, escultores y escritores han
creado obras con referencias bíblicas.
"huella indeleble": esta tradición cultural está sumamente
arraigada en la civilización occidental, por lo que es imposible
prescindir de ella para comprender la historia, la evolución del
pensamiento o muchas de las manifestaciones artísticas y
literarias.
Realizar os exercicios desta páxina:

http://e-
ducativa.catedu.es/44700165/aula/archivos/rep
ositorio/4000/4163/html/51_la_biblia_libros_his
tricos_y_poticos.html
http://e-
ducativa.catedu.es/44700165/aula/archivos/rep
ositorio/4000/4163/html/52_la_biblia_libros_pr
ofticos_y_sapienciales.html
http://e-
ducativa.catedu.es/44700165/aula/archivos/rep
ositorio/4000/4163/html/ejercicios_resueltos.ht
ml