Está en la página 1de 2

4 >> ciencia miércoles, 14 de marzo del 2007 | la voz de la escuela

A caída de meteoros sobre a atmosfera terrestre pode dar lugar a ese fermoso fenómeno astronómico coñecido como chuvia de estrelas

XIX SEMANA DA PRENSA NA ESCOLA

Apofis, o asteroide destrutor


O obxecto bautizado como «99942» aproximarase á Terra ao redor do 2030
A probabilidade de que este asteroi-
de (bautizado como o 99942) choque Os datos
contra o noso planeta é insignificante,
case nula, pero existe, especialmente en ■ Foi descuberto o 19 de xuño do
2036. Din os expertos máis optimistas 2004, polos astrónomos Roy A. Tucker
que esta posibilidade é similar á de gañar (NASA), David J. Tholen (U. de Hawai)
un premio nun sorteo de dez millóns e Fabrizio Bernardi (Observatorio Na-
de números. Os cálculos doutros astró- cional Kitt Peak de Arizona).
nomos son algo máis alarmistas; a pro-
babilidade sería equivalente á de ter o ■ Tarda 323 días en dar unha volta ao
boleto afortunado nun sorteo de 40.000 Sol, cruzando a órbita terrestre durante
números. En todo caso, moi baixa. este percorrido.
A escala de Turín, que utiliza os núme-
ros enteiros do 0 a 10, emprégase para ■ Púidose estimar que ten unha lonxitu- Cráter que deixou un meteorito no deserto de Arizona. Os científicos cren que o impacto
cualificar o perigo destes obxectos. O 0 é de duns 320 metros, con forma de pataca produciuse hai miles de anos e tivo a forza dunhas 150 bombas de Hiroshima
para os que non representan ningún pe- alargada, e unha masa de 46 millóns de
rigo e o 10 para os que poderían pór en
perigo a existencia da nosa civilización.
toneladas.
Impactos con moita pegada
Neste escala, e neste momento, Apofis ■ Parece que no 2029 pasará sobre Europa,
ten un valor de 0, o que non descarta Asia occidental e norte de África, viaxando No noso planeta existen máis de 100 enorme calor, vento intenso e oíron
que no futuro puidese subir a 1. a unha velocidade de 45.324 km/h. Tardará cráteres de impacto extraterrestre. explosións enxordecedoras.
Aínda que non sexa tan destrutor unhas 3 horas en cruzar o ceo. Case todos cunha idade inferior a 200 A historia recolleu outros sucesos
como suxire o nome de Apofis, un demo millóns de anos. Quizá o máis famoso do mesma orixe pero de menor vio-
exipcio que vivía na escuridade mentres ■ No 2029 pasará moi preto do planeta, sexa o cráter Barringer situado en Ari- lencia. No ano 1.400, por exemplo, un
intentaba destruír o Sol, a imaxinación a pouco máis duns 36.000 quilómetros zona (Estados Unidos), cun diámetro meteorito de 106 quilos caeu preto de
popular recordou recentes versións (moitos satélites artificiais sobrevoan o de 1.200 metros; a muralla de terra que Bohemia e outros maiores sucederon
cinematográficas baseadas en sucesos noso planeta a unha distancia de 35.786 o circunda elévase uns 50 metros de en Francia en 1803 e 1864. O caso é que
deste tipo (Armagedon, Deep Impact). quilómetros). altura sobre a chaira que o rodea e a os restos de impactos desta natureza
súa profundidade é duns 170 metros. non son escasos.
O impacto que o orixinou debeu su- A teoría máis aceptada hoxe en día
ceder hai uns 10.000 anos. Coñécense sobre a orixe da Lúa, considera que o
outros cráteres de tamaño similar, un, satélite se orixinou a partir do impacto
por exemplo, na Antártida e outro na contra a Terra dun obxecto de tamaño
baía de Hudson en Canadá. aproximado ao do planeta Marte. Suce-
deu durante a época en que o planeta
Testemuños moi recentes se estaba consolidando, hai uns 4.500
Os arquivos históricos ofrecen tes- millóns de anos.
temuños de impactos moito máis
recentes. O máis espectacular foi O gran choque hai 65 millóns de anos
o que sucedeu na rexión siberiana Existen probas convincentes de que un
de Tunguska o 30 de xuño de 1908. obxecto duns 10 quilómetros de diá-
Unha inmensa bóla de lume cruzou metro chocou contra o noso planeta
o ceo ruso e produciu unha enorme hai 65 millóns de anos. O cráter, de-
explosión que arrasou 2.000 quilóme- nominado Chicxulub, que se formou a
tros cadrados de bosque e que puido consecuencia daquel impacto atópase
oírse a 1.000 quilómetros de distancia. semisomerxido na península de Iuca-
Romperon os cristais das vivendas nun tán, México, e ten uns 200 quilómetros
radio de 200 quilómetros á redonda. de diámetro.
Unha columna de lume levantouse ata Todo parece indicar que as conse-
20 quilómetros de altura sendo visible cuencias climáticas daquel impacto
a 400 quilómetros de distancia. As per- serían as responsables da extinción
Na recreación, realizada polos técnicos da NASA, pode apreciarse cómo sería o impacto dun meteorito soas que se atopaban próximas ao lugar do 75% das especies que habitaban a
de grandes dimensións sobre a superfice do noso planeta foron derrubadas ao chan, sentiron un Terra, incluídos os dinosauros.
miércoles, 14 de marzo del 2007 | la voz de la escuela ciencia >> 5

A unha velocidade de 20 quilómetros por segundo


Neste momento están caendo
sobre o noso planeta varias to-
neladas de partículas extraterrestres
(como todos os días). A maioría ape-
nas teñen o tamaño dun gran de area e
se vaporizan ao atravesar a atmosfera.
Tamén son relativamente frecuentes as
chegadas de fragmentos rochosos de
dimensións inferiores a 10 metros. En
ocasións, algúns poden chegar ao chan
co tamaño dunhas decenas de centíme-
tros; apenas causaron máis que algún
dano en vivendas e coches.
A caída de obxectos comprendidos entre
10 e 1.000 metros é pouco frecuente (un
por século).
A súa entrada na atmosfera pode ser
preocupante. Mentres a atravesan, o ro-
zamento e a presión do aire (móvense a
uns 20 quilómetros por segundo) provo-
can que finalmente exploten, polo xeral,
antes de chegar ao chan. No caso de que
caese sobre o mar —o máis probable
para calquera impacto, xa que a meiran-
de parte da superficie terrestre é auga—,
calculouse que se o obxecto tivese 200
metros produciría ondas que ao chegar
á costa terían ata 100 metros de altura.
Unha roca de 50 metros produciría unha
explosión equivalente á dunha bomba A SUPERFICIE DA LÚA TAMÉN LOCE CICATRICES DOS IMPACTOS
nuclear duns 10 megatóns, e o impacto A Terra non é o único planeta que actúa como diana fronte aos obxectos extraterrestres. Basta mirar ao ceo para atopar na lúa unha superficie infestada
afectaría nun radio de moitos quilóme- de cráteres. A falta de axentes erosivos permitiu que sobre a súa superficie permanezan durante millóns de anos as cicatrices de numerosos impactos do
tros. O suceso de Tunguska de 1908 é pasado. De feito, a cara visible da Lúa mostra uns 10.000 cráteres visibles con telescopio desde o noso planeta.
un exemplo deles.
O impacto de obxectos de maior ta-
maño liberaría unha enerxía similar á pedindo o paso da radiación solar —luz xecto de varios quilómetros de diámetro. lanzadas á atmosfera farían baixar a tem-
explosión de todo o arsenal atómico do e calor—. A vexetación e o plancto non Unha roca de 10 quilómetros a unha ve- peratura de dez a vinte graos. O impacto
mundo. Suponse que un quilómetro de realizarían a fotosíntese, polo que se locidade de 20 quilómetros por segundo produciría un terremoto que se notaría a
diámetro é o tamaño límite dunha roca reduciría a cantidade de alimento dis- tardaría un ou dous segundos en atrave- centenares de quilómetros de distancia.
espacial para que o seu impacto pase a poñible. Ademais baixarían as tempera- sar a atmosfera. Explotaría no chan pro- A catástrofe que acabou co dominio dos
ter consecuencias que afecten a todo o turas. As consecuencias poderían ser a ducindo un cráter duns 100 quilómetros dinosauros sería un exemplo.
planeta. Serían, sobre todo, de natureza falta de alimentos e doutros recursos e de diámetro. O choque lanzaría materiais
climática. Unha gran cantidade de po e epidemias xeneralizadas. por todo o planeta causando incendios > Francisco Armesto Ramón
partículas chegarían á alta atmosfera im- Sería difícil avaliar o impacto dun ob- e destrucións. As cinzas e as partículas fran@casaciencias.org

Ceres, o maior dos asteroides, Navegando


ten un diámetro de 770 quilómetros por Internet
■ A NASA ten unha páxina de-
dicada aos obxectos próximos á
Terra (http://neo.jpl.nasa.gov/in- > ACTIVIDADES
dex.html) na que se poden atopar
moitos datos (risco de colisión 1. Este tema é unha boa oportuni-
de asteroides, etcétera) e imaxes dade para familiarizarse con exerci-
(cráteres terrestres, asteroides, cios de probabilidade e experimentar
por exemplo). con sucesos deste tipo. Compara os
■ A Wikipedia ofrece unha gran cálculos que fagas coa probabilidade
cantidade de datos interesantes de que Apofis choque contra a Terra.
sobre os asteroides (http://es.
wikipedia.org/wiki/Asteroides) ■ ¿Cal é, por exemplo, a de sacar
en xeral; e sobre Apofis (http:/ unha carta determinada nun xogo de
/es.wikipedia.org/wiki/(99942)_ naipes ben barallado?
Apophis). Tamén podes consultar
a súa páxina sobre a escala de Tu- ■ ¿Cal é a de acertar un número nun
rín (http://es.wikipedia.org/wiki/ xogo infantil da lotería?
Escala_de_Turín) para aprender
algo máis sobre ela. 2. O grao de risco co que cualifica-
mos cada situación depende de moi-
tas variables.

■ Fai unha lista con actividades ou si-


tuacións que teñan algo de perigosas,
Representación do Sistema Solar, na que se pode ver ao asteroide Ceres na súa órbita entre Marte e Xúpiter. e intenta atopar a probabilidade de
A recreación tamén permite facerse unha idea do tamaño do asteroide en comparación cos planetas que se cumpra o perigo que existe ne-
las. Pensa que fai que nos preocupe
Os asteroides son obxectos fundamental- Ceres, o maior, ten un diámetro duns 770 ou non. Por exemplo, os riscos que
mente rochosos. A maioría viran ao redor quilómetros, pero outros, por exemplo Ícaro son coñecidos (condución) ou cos
do Sol nunha órbita que se atopa entre as alcanza o quilómetro e medio. Algúns aste- que estamos familiarizados (tabaco)
dos planetas Marte e Xúpiter. Coñécense roides móvense en órbitas que cruzan a da parecen menos importantes que ou-
varias decenas de milleiros de asteroides Terra. Os astrónomos chegaron a estudar a Foto tomada pola sonda «Galileo» na tros.
pero só se determinou a órbita máis ou posibilidade de considerar a Ceres como un que se poden ver os numerosos
menos fidedigna duns poucos miles deles. planeta máis do Sistema Solar. impactos sobre Calixto, lúa de Xúpiter