Está en la página 1de 8

MESA CON KANT

Luca Paniagua Gonzlez

22 de abril do 2011

Curiosidades:
Immanuel Kant, breve biografa. Immanuel Kant foi o mis grande filsofo da Ilustracin, fundador do Idealismo Transcendental, chamado tamn Filosofa Crtica, que influu nun largo linaxe de filsofos occidentais e tivo numerosos discpulos no mundo enteiro. Sa esa norma moral pura que emana de Deus, e constite a base da inmortalidade da alma e a liberdade: o imperativo categrico. Nado en Knigsberg (actual cidade rusa de Kaliningrado) o 22 de abril de 1724, estudou no Collegium Fredericianum dende 1732 ata 1740, ano no que ingresou na universidade da sa cidade natal. A sa formacin primaria baseouse sobre todo no estudo dos clsicos, mentres que os seus estudos superiores versaron sobre Fsica e Matemticas. Dende 1946 ata 1755, debido ao falecemento de seu pai, tivo que interrumpir os seus estudos e traballar como preceptor privado. Non obstante, grazas axuda dun amigo puido continualos en 1755, ano no que recibiu o seu doutorado. Comezou entn unha intensa carreira docente na propia Universidade de Knigsberg; primeiramente impartiu clases de Ciencias e Matemticas, para, de forma paulatina, ampliar os seus temas a case tdalas ramas da filosofa. Malia adquirir unha certa sona, non foi nomeado profesor titular (de Lxica e metafsica) ata 1770. Durante os seguintes 27 anos viviu adicado sa actividade docente, atraendo a un gran nmero de estudantes cidade. As sas ensinanzas teolxicas (baseadas mis no racionalismo que na revelacin divina) creronlle problemas co goberno de Prusia e, en 1794, o rei Federico Guillerme II prohibiulle impartir clases ou escribir sobre temas relixiosos. Kant acatou esta orde ata a morte do Rei; cando isto ocurriu sentiuse liberado de dita imposicin. En 1798, xa retirado da docencia universitaria, publicou un eptome no que expresaba o conxunto das sas ideas en materia relixiosa. Faleceu o 12 de febreiro de 1804 en Knigsberg.

Tia bos amigos e disfrutaba moito das gratas e intranscendentes conversas mantidas co puado de comensais que congregaba moi a mido na sa propia casa. En torno sa mesa, sempre regada por bos vios, que cada invitado poda escanciar individualmente, nunca atopaban asento menos persoas que as gracias (3) nin mis que as musas (9), inclundo ao anfitrin quen xamais consenta que os seus contertulios abordaran problemas filosficos e amenizaba esas reunins charlando con gran coecemento de causa sobre calquer outro tema. Creo que, como consecuencia do meu peito chato e angosto, que deixa pouco lugar para o movemento do corazn e dos pulmns, teo unha disposicin natural hipocondra, que en ocasins chegou a provocarme un hasto de vivir. Kant Os seus costumes eran tan regulares que a xente do pobo no que viva acostumaba a por o seu reloxo en hora cando Immanuel pasa por diante da sa casa, xa que este daba o seu paseo tdalas tardes mesma hora exacta.

As obras de Kant agrpanse en dous perodos: precrtico e crtico. O primeiro vai aproximadamente ata 1790. O filsofo alemn est anda na ciencia e na filosofa da Ilustracin. Como cientfico, admira a Newton e en filosofa son os seus mestres Leibniz e Wolff (Kant ten por posible a metafsica tal como

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez estes a conservaron). a corrente racionalista que se manifesta no seu "Dilucidatio".

22 de abril do 2011

As tres obras fundamentais de Kant son: a "Crtica da razn pura" (1781), na que trata de establecer os lmites e fundamentos da razn humana; a "Crtica da razn prctica"(1788), a sa principal obra de tica e na que estuda o querer e o obrar do hombre; e a "Crtica do xuzo", que contn a esttica e a teoloxa kantianas. Outras obras importantes son: "Prolegmenos a unha metafsica futura"(1783), "Fundamento metafsica dos costumes" (1785); "A relixin dentro dos lmites da razn" (1793), "Metafsica dos costumes" (1797), e "Paz perpetua" (1795). O total dos seus escritos supera os oitenta, de a a importancia do seu pensamento, e sa morte chegaban xa a 2.000 os seus estudos. Xa en vida, os seus escritos, ideas e terminoloxa se puxeron de moda.

A vida e o carcter de Kant tamn foron e seguen a ser obxecto de numerosos estudos. Subliouse a sa relixiosidade pietista, inculcada pola sa nai, anda que se opuxo prctica puramente formal das observancias relixiosas, e sobre todo a sa integridade moral. Kant foi pacifista, antimilitarista e antipatrioteiro, pola sa conviccin moral e non so poltica. Foi pequeno de estatura e de constitucin feble, era tmido e escrupuloso ata afundirse en graves depresins de desesperacin, porn, grazas sa rxida disciplina logrou superarse e facer de si mesmo un home alegre e sociable; o seu mtodo de vida era ordenado e metdico, os dous grandes principios da sa tica, a autonoma e a conciencia do deber, encarnronse en si mesmo. Raras veces sau da sa cidade natal, foi un excelente profesor de xeografa, fsica e o resto das ciencias grazas aos coecementos adquiridos nas sa lecturas. Permaneceu solteiro e, a pesar da sa constitucin dbil, acadou unha idade avanzada.

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez

22 de abril do 2011
Tdolos das despois de comer daba un paseo sempre polas mesmas ras, coa mesma duracin, na mesma direccin, etc. E despois do paseo entraba a unha taberna, sempre a mesma, e tomaba cerveza e coma unha salchicha. Contan que un da, o dono do establecemento, non tia mis salchichas, kant sentiuse invadido dun raro desasosego, e aquela tarde non puido das as sas clases nin escribir nada.Noutra ocasin, Kant non fixo o seu recorrido habitual e a xente agolpouse na sa porta para ver se estaba ben, porque consideraban que s unha enfermidade poda retelo. Porn, non salira porque quedara lendo O Emilio de Rousseau. Dica Kant que tia que ler os libros de Rousseau varias veces porque primeira lectura, a beleza do estilo lle impeda enterarse do que trataba o libro en cuestin.

A sa ancha fronte, feita para pensar, era a sede dun gozo e dunha amenidade inesgotables; dos seus beizos flua un discurso pletrico de pensamentos. As ancdotas, o humor e o inxenio atopbanse constantemente ao seu servizo Herder, Alumno de
Kant

Ollo para o reloxo, falta un minuto para a unha da tarde. Din que unha persoa extremadamente puntual as que preprome para velo chegar en calquer momento. Espero. Se cadra o meu reloxo non est de todo en hora. Tamborileo nerviosa cos dedos sobre os mantel da mesa que insistn en preparar persoalmente. Nada debe sar mal. Dispuxen seis cadeiras ao redor da mesa, mis de tres e menos de nove, como a el lle gusta, e nas que sentarn, ademais de nolos dous, o seu mordomo, o fotgrafo e dous gardaespaldas, para ocupar as cadeiras sobrantes. Quedan dez segundos. Mando traer o bacallau en salsa de mostaza que eu mesma cociei, encntalle este peixe e botaralle mostaza ata a un pastel. De beber, vio tinto moi liviano, anda que non atopei un Medoc dos que a el lle gustan, unha botellia diante de cada prato, e outra de vio branco por se o tinto non lle asenta ben no estmago. No centro da mesa, un platio con queixo ingls e pan con manteiga. Soa o pndulo do reloxo e miro para a porta. A est, tan puntual coma un cuco. Achgase a min, coma esperaba, nin mis alto nin mis baixo, nin mis moreno nin mis branco. Un home pequeno, da mia mesma estatura, que a pesar do esmirriado do seu corpo, pose un rostro ben formado que resulta agradable, incluso dira que guapo. Os ollos azuis achganse a min e entn comprendo o que unha vez lera sobre el: O ollo de Kant pareca estar feito de ter celeste, do que brillaba un raio de lume algo amortiguado por unha leve nboa. imposible describir a mirada feiticeira e os meus sentimentos cando Kant, sentado fronte a min e coa mirada gacha, a levantaba bruscamente e a fixaba en min. Parecame entn coma se a travs de aquel etreo lume azul estivese a ver o interior do santuario de Minerva.

Don Immanuel tia tamn a sa rutina para facer exercicio, pero como a veces non tia tempo de exercitarse porque tia que terminar os seus libros, as sas lecturas, etc. poa o seu pano a tres ou catro metros, resfribase e despois consideraba que lle era un exercicio ir en busca do pano cada vez que esbirraba. Kant deu clases na Universidade de Colinsberg, mais durou apenas dous anos porque o botaron por aceptar agasallo dos seus estudantes. Kant reconoceu a veracidade de esta acusacin pero afirmou que os obsequios non influan nas sas calificacins, dicir, que era capaz de recibir calquer tipo de agasallo e colocar a nota correspondente ao alumno que o entregara.

L: Boas tardes seor Kant. K: Boas tardes.

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez

22 de abril do 2011

L: todo un privilexio contar coa sa compaa. Espero ter acertado cos preparativos do encontro, pois teo entendido que gosta de comer acompaado, anda que non de moita xente. K: O acto de vivir ben que mellor parece concordar coa verdadei ra humanidade unha boa comida en boa compaa. O banquete - invitacin intemperancia da comida e o vio - comporta, ademais dun deleite puramente fsico, algo que tende a un fin moral, a saber: reunir durante un tempo a moitos homes con vistas a unha c omunicacin recproca. Non obstante, como xustamente o seu nmero (de invitados) non permite mis que unha dbil comunicacin (cos vecios mis prximos) e, nese caso, o dispositivo contrara o fin, o gran nmero alenta a inmoralidade. (risas) L: Ben, entn, se non lle importa comezarei coas mias preguntas. Para empezar, gustarame saber cal a utilidade da sa filosofa da razn pura. K: A utilidade maior e acaso nica de toda a filosofa da razn pura, , despois de todo, meramente negativa, posto que sirve, non como rgano para a ampliacin do coecemento, senn como unha disciplina para a sa delimitacin, e en lugar de descubrir a verdade, ten s o modesto mrito de evita-lo error. L: Entn, que relacin ten este tipo de razn coa razn prctica? K: Se se admite que a razn pura pode encerrar en si un fundamento prctico, dicir, bastante para a determinacin da vontade, entn hai leis prcticas, mais se non se admite, entn tdolos principios prcticos sern meras mximas. Por outro lado, se a razn prctica non pode admitir nin pensar como dado nada mis que o que a razn especulativa por si e polo seu coecemento poida proporcionarlle, entn ter esta o primado. Por primado entre das ou mis cousas ligadas pola razn entendo eu a vantaxe que unha ten de ser o primeiro fundamento de determinacin da unin con tdalas demais-. L: Sabendo isto, en que consisten os principios prcticos? K: Os principios prcticos son proposicins que encerran unha determinacin universal da vontade a cuxa determinacin se subordinan diversas regras prcticas. L: Entn, centrndonos na parte tica da sa filosofa, que papel xoga a vontade na nosa moralidade? K: Pois ben, o papel da vontade principal na consecucin de accins morais. Para levar a cabo unha accin moral debes obrar de modo que a mxima da ta vontade poida ser en todo tempo principio dunha lei xeral. Porn, esta vontade ten que estar relacionada co deber. L: E como esa relacin ou en que consiste ese deber? K: (Suspiro) Durma e soaba que a vida era fermosa; espertei e advertn que a vida era deber! Pois ver, un home acta moralmente cando acta por deber. O deber a necesidade dunha accin por respecto lei, dicir, o sometemento a unha lei, non pola utilidade ou satisfaccin que o seu cumprimento poida proporcionarnos, senn por respecto mesma. Deste modo, podemos distinguir

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez tres tipos de accins: as contrarias ao deber, as conformes ao deber e as realizadas por deber. Soamente estas ltimas posen valor moral. L: Podera poer un exemplo sinxelo para esclarecer o que acaba de explicar? K: Por suposto. Supoamos o caso dun comerciante que non cobra prezos abusivos aos seus clientes. A sa accin conforme ao deber. Agora ben, tal vez o faga para asegurarse as a clientela, en cuxo caso a accin conforme ao deber, pero non por deber: a accin non cobrar prezos abusivos convrtese nun medio para conseguir un propsito, un fin asegurarse a clientela - . Se, pola contra, acta por deber, por considerar que ese o seu deber, a accin non un medio para conseguir un fin ou un propsito, senn que un fin en si mesma, algo que debe facerse por si. L: E acaso esta visin do deber non utpica? O home non acta movido polos seus intereses, sentimentos e paixns e non polo deber? K: Ante o sentimento do deber enmudecen as mis rebeldes paixns. Ademais, a maior perfeccin do home cumprir o deber polo deber, polo que aqueles homes que desexen acadar esa perfeccin debern guiar as sas accins cara a moralidade. L: E lcito que tdolos homes e mulleres poidan pensar ou querer acadar a perfeccin? K: Nin ao ser racional mis depravado se lle debe negar a posibilidade de que pense no seu perfeccionamento; como tampouco debe ser tratado como unha cousa, como un medio para un fin, senn que sempre debe terse presente o seu propio valer. L: a onde radica o seu imperativo categrico? K: Exacto. (Pon os dedos en forma de comillas).Obra de tal modo que empregues a humanidade, tanto na ta persoa como na persoa de calquera outro, sempre como un fin ao mesmo tempo e nunca meramente como un medio. (Pechas as comillas cos seus longos dedos).

22 de abril do 2011 Coa idade, deixou de almorzar onde lle tocara e decidiu comer na sa casa, pero xamais s, porque consideraba que comer s era nefasto para a diettica persoal. Se non tia comensais, enviaba ao seu criado a invitar primeira persoa que atopara, para sentalo sa mesa. Usualmente enviaba tarxetas aos seus amigos pola ma, e o seu cocieiro preparaba o men previsto dende o da anterior. Kant empezaba xeralmente as sas comidas con pescado e agregaba mostaza a case tdolos platos. Gustballe moito a manteiga, as como o queixo raiado , sobre todo o queixo ingls, anda que dica que estaba artificialmente coloreado... Adoraba o bacallau. Comera, dica, un prato cheo, anda despois da comida. Kant mastigaba a comida durante moito tempo para non inxerir mis que o xugo... Tia dentes moi malos e lle causaban moitos problemas. Beba un vio tinto moi liviano, xeralmente de Medoc e poa tamn unha botellia xunto ao cuberto de cada invitado: iso bastaba en xeral, pero tamn beba vio branco, cando o tinto lle faca un efecto demasiado astrinxente.

L: Se me permite a ousada, aqu entres ns, off the record, branco, cando o tinto lle faca seguiu vostede sempre esta mxima? Nunca empregou a ningun coma efecto demasiado un fin? un un medio para acadar astrinxente.

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez

22 de abril do 2011

K: (Risa contida). Pois mire, non por ser fachendoso pero a verdade que levei a mia moralidade ata o extremo de non casar para non ir en contra dos meus principios. L: ...creo que non o entendo... K: (Abre moito os seus cristalinos ollos e esboza un sorriso de neno pequeno). O matrimonio non mis que unha relacin externa de dereito, na que os contraentes non son o un para o outro mis que un medio e non un fin. Mais, agora que sacamos o tema do matrimonio, tamn de apreciar que na vida conxugal, a parella unida non ten que formar mis que unha soa persoa moral... animada e gobernada polo entendemento do home e polo gusto da muller. (Volve sorrir). L: Entn, segundo isto, o fin da moralidade non acadar a felicidade posto que ao ser morais non sempre facemos o que nos fara felices, o que desexariamos facer. Polo tanto, cal o fin da moralidade? K: Como ben dis, a moral non propiamente a doutrina de como facernos felices, senn de como chegaremos a ser dignos da felicidade. Polo tanto, ao realizar accins por deber estamos a darlle nosa vida un valor moral que nos far dignos de acadar a felicidade, anda que isto non quere dicir necesariamente que as persoas boas sern felices e as malas infelices, xa que isto depende das leis da natureza e da inclinacin, que non coinciden coas morais. L: En que consiste esa natureza? K: A Natureza cumpre basicamente tres funcins: primeiro, leva en si mesma o designio teleolxico de realizarse a plenitude; segundo, como valoracin tica no sentido de que non se debe ir en contra da natureza, nin sequera permitido estancarse; e terceiro, como garanta do progreso humano cara mellor e da paz perpetua. L: Desculpe a mia ousada de novo, mais non un presuposto pensar que o plan oculto da Natureza, se o houbera, debe realizarse? A prctica capitalista do ltimo sculo demostrou que se pode camiar irracionalmente consumindo tdolos bens da natureza (a explotacin abusiva do petrleo, o uso irresponsable da auga e a sa contaminacin, o desarrollo cada vez maior da enerxa nuclear cos riscos que iso conleva, acabmolo de comprobar no Xapn tralo terremoto, e con anterioridade en Chernobil) e acabar completamente coa mesma, isto sen pensar nun apresuramento mediante a utilizacin de bombas atmicas (como Hiroshima e Nagasaki durante a II Guerra Mundial). K: (De speto, a expresin do filsofo muda, trnase mis vella, apgase o seu sorriso. Olla para min, fixa as sas pupilas nos meus nerviosos ollos e, acto seguido, baixa a vista, pensativo, incluso atreverame a dicir que derrotado; mais ao cabo de medio minuto o sorriso infantil volve de novo). Se che son sincero, non me decatara do sculo no que nos atopamos e do que mudou o mundo dende a formulacin do meu pensamento...quizais hora de revisalo! Porn, si que estou seguro de que a Natureza foi e segue a ser a garanta do progreso e da paz. Cando digo que a natureza quere que ocorra isto ou non significa que a natureza non impoa un deber de facelo (pois isto s pode impoelo a razn prctica libre de coaccin) senn que ela mesma o fai, queirmolo ns ou non.

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez L: Entn, se a natureza o garante do progreso da historia humana, de que depender o xito deste progreso, do que fagamos ns, como a educacin que demos xuventude, ou de canto faga a natureza humana? K: Mmmm esta unha cuestin complexa. Tan s pola educacin pode o home chegar a ser home. De feito, o home non mis que o que a educacin fai del. Por todo o dito, os nenos deben ser educados non para o presente, senn para unha condicin futura, posiblemente mellorada, de maneira que se adapte idea de humanidade e ao destino do home. Aqu, onde entra a natureza, posto que o xito do progreso e, polo tanto, da situacin futura, depende en maior medida do que faga a natureza humana en ns e connosco para forzarnos a seguir unha va que dificilmente nos doblegariamos por ns mesmos, que de factores como a educacin; se ben certo que a educacin o desarrollo no home de toda a perfeccin da que a sa natureza capaz. L: Se a natureza o rexe todo, cal o estado de natureza do home?

22 de abril do 2011 Kant se preocupaba vivamente polos seus amigos, e lle provocaba un autntico nerviosismo que estes enfermaran, enviando ao seu criado a casa do enfermo varias veces ao da. Porn, s visitou a un enfermo, o seu amigo Trummer, compaeiro do Collegium. Tamn foi ao nico ao que atuou na sa vida. A Kant non lle gustaba atuar e se disculpaba por non ser quen de mudar ese costume. O que dixo Kant antes de morrer foi: Es ist gut (Est ben), o mesmo que dixo Xess na cruz.

K: O estado de natureza do home o da guerra. O estado de paz entre homes que viven xuntos non un estado de natureza, que mis ben un estado de guerra, dicir, un estado no que, se ben as hostilidades non se declararon, si existe unha constante ameaza de que se declaren: o estado natural dos homes non de paz, senn de guerra; cando non de guerra aberta, de guerra que pode estalar en calquer momento (como a Guerra Fra do sculo XX). O estado de paz debe, por tanto, ser instaurado. mis: a guerra non require un motivo determinado; parece atoparse arraigada na natureza humana; incluso tense por un acto de grandeza para aqueles que se senten impulsados unicamente polo amor gloria. L: Estes amantes da guerra e da gloria que esta supn poderan identificarse hoxe en da con ditadores como Muammar al-Gaddafi (Libia) e Muhammad Hosni Mubarak (Exipto)? K: Non existe un Estado cuxo xefe non desexe asegurarse unha paz constante por medio da conquista do universo enteiro se elo fora posible. L: E que opina vostede sobre a firma de acordos entre pases para finalizar cos conflitos blicos? K: Na mia opinin, non debe considerarse vlido ningn tratado de paz no que haxa reservas tcitas para preparar unha guerra futura. E posto que a razn condena a guerra e fai da paz un deber absoluto, e dado que a paz non pode ser lograda nin garantida sen a unin compacta de nacins, estas deben formar unha alianza de ndole peculiar, que podera chamarse unha alianza pacfica, diferente dun tratado de paz, posto que poera fin para sempre a tdalas guerras, en tanto que o tratado de paz s pon fin a unha. Tampouco debemos esquecer que, en virtude da insociable sociabilidade humana, foron necesarias as guerras e as disputas sociais para que o home comprenda que debe basear as sas accins na razn que ordea a priori os imperativos categricos do deber ser. Dende o antagonismo

MESA CON KANT


Luca Paniagua Gonzlez

22 de abril do 2011

humano, nace entn o desexo de erixir un sistema legal e unha constitucin civil que de p mxima realizacin de cada individuo dentro da sociedade. As nacen o dereito, a constitucin civil, a confederacin de estados e a paz perpetua. (Sorriso). L: vostede a persoa mis sorrinte que coecn na mia vida. K: A risa unha reaccin producida pola sbita transformacin de algo que se espera en nada. L: (O reloxo d as tres da tarde, hora do seu paseo despois de comer). Creo que se lle fixo tarde, o deixo marchar. Foi un placer poder disfrutar desta veada con vostede. K: Es ist gut (Est ben).