Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Η πιο µισητή συµφορά του ανθρώπου είναι να έχει συνείδηση για πολλά
χωρίς να κατέχει τίποτα.
Ηρόδοτος 9.16.5
Αγάπη, ”ευγενές αίσθηµα που γεννιέται από την εσωτερική οµορφιά”,
“βίωµα που στηρίζεται στον αµοιβαίο σεβασµό”, “θετική ενέργεια που µας
φωτίζει τό δρόµο”, “πηγή αυτοπραγµατοποίησης, αρµονίας µε τον κόσµο,
πληρότητας και ευτυχίας”…
Υπήρξε ένας καιρός που ο άνθρωπος κοιτούσε τη Φύση χωρίς την ελπίδα να
την λυτρώσει, χωρίς φόβο να παραδέχεται τα πιο ολέθρια και άπονα πρόσωπά
της· τα των θεών. Θεοί που δεν είναι καλοί ούτε υπόσχονται καµία λύτρωση.
Θεοί βαθύτατα ζηλειάρηδες, που χαίρονται για τον πόνο των θνητών. Και
υπάρχει ένας που απλώνει την δύναµή του ακόµη και στους υπόλοιπους θεούς.
Είναι ο πιο όµορφος, ο πιο ηδονικός, είναι τρυφερός, γλυκόξινος, ψεύτης, άγριος,
οδυνηρός, φλογερός, ολέθριος, ακαταµάχητος. Είναι ο Έρωτας, ο ισχυρότατος
όλων των θεών.
Σε αυτές τις ιδιότητες είναι βαθιά ριζωµένα τα σύµβολα και η ορολογία που
σήµερα έχουν σχέση µε τον Έρωτα· το τριαντάφυλλο, τα φτερά, η πληγή, η
κατάκτηση, η τρέλα, το πάθος, η απογοήτευση, η φωτιά, ο θάνατος. Για τον
σύγχρονο άνθρωπο, υπό την εξουσία της ιδανίκευσης, πρόκειται µόνο για
νεκρές µεταφορές… µέχρι να ανακαλύψει ότι δεν είναι.

1

Έρωτα, που έχεις δύο όψεις, που κρατάς τα κλειδιά όλων, και του
ουρανού και της γης και όλων αυτών που φιλοξενεί η θάλασσα µε τα
θορυβώδη κύµατά της. ∆ιότι µόνο εσύ κρατάς το τιµόνι όλων αυτών.
Ορφικός Ύµνος στον Έρωτα
Μεγάλη είναι, παιδί, η κυριαρχία σου, και υπέρτατη. Είναι
άραγε δικός σου ολόκληρος ο κόσµος;
Οβίδιος, Έρωτες 1.1.13, 15
Να µε διαβάσει η φλογερή κόρη εν όψει του
αρραβωνιαστικού της και ο άπειρος νέος, αγγιγµένος από έναν
άγνωστο Έρωτα. Και κάποιος από τους νέους, πληγωµένος από το ίδιο
τόξο που κι εγώ πληγώθηκα, να αναγνωρίσει κάποια σηµάδια που
συµµετέχουν στην φλόγα του, και βυθισµένος για πολύ καιρό, να λέει·
“ποιός καταδότης ενηµέρωσε αυτόν τον ποιητή που έχει γράψει τις
περιπέτειές µου;”
Οβίδιος, Έρωτες 2.1

2

ΤΟ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ

Για τους αρχαίους, ο Έρωτας δεν έχει σχέση µε τις αρετές της ψυχής· αρχίζει
από τα µάτια, στιγµιαίως. Είναι σεξουαλική επιθυµία, έλξη για ένα όµορφο σώµα.
Και επειδή η οµορφιά φθείρεται µε το πέρασµα του χρόνου, πρέπει να είναι ένα
νεανικό σώµα. Γι’ αυτό το λόγο ο Έρωτας απεικονείζεται σαν ένας νέος, ακόµη
και σαν παιδί. Και γι’ αυτό συνδέεται µε τα άνθη, κυρίως µε το ωραιότερο, το
τριαντάφυλλο, που τόσο γρήγορα µαραίνεται.
∆εν ξέρεις τί είναι να δεις την αγαπηµένη σου· είναι µια
ευχαρίστηση ακόµη µεγαλύτερη από την ίδια την πράξη, διότι τα
µάτια, αντανακλώντας αµοιβαία, πλάθουν, σαν σ’ ένα καθρέφτη, τις
φιγούρες των κορµιών, και η απόσταξη της οµορφιάς, κυλώντας από
τά µάτια στην ψυχή, καταφέρνει µια ένωση εξ αποστάσεως.
Αχιλλεύς Τάτιος, Λευκίππη και Κλειτοφών 1.9.4-7
Εχθές είδα την νέα κοπέλλα να περνάει από εκείνη τη στοά.
Επειδή µου άρεσε, αµέσως της το έδειξα και της έκανα µια
παράκληση. Αλλά εκείνη, σε απάντηση, έγραψε µε τρεµάµενο χέρι·
“∆εν είναι δυνατόν.”
Οβίδιος, Έρωτες 2.2.3-5
Οτιδήποτε κι αν κάνει, οπουδήποτε κι αν την πάρουν τα βήµατά
της, την κοσµεί κρυφά και την ακολουθεί η Ευπρέπεια. Εάν λύσει τα
µαλλιά της, της πηγαίνουν τόσο ωραία ελεύθερα· εάν τα σηκώσει, µε
τα µαλλιά σηκωµένα είναι άξια σεβασµού.
Τίβουλλος, Eλεγείες 3.8
3

Όταν φτάνει η ώρα της οδυνηρής γηρατειάς, η οποία
παραµορφώνει ακόµη και τον πιο όµορφο άνδρα, πάντα
περιτριγυρίζουν την καρδιά του θλιβερές ανησυχίες και δεν
απολαµβάνει πλέον τις ακτίνες του ηλίου, αλλά γίνεται αντικείµενο
του µίσους για τους νέους και της περιφρόνησης για τις γυναίκες· τόσο
θλιβερή έκανε την γηρατειά η θεότητα.
Μίµνερµος, Απόσπασµα 1

4

ΤΑ ΦΤΕΡΑ

Με τον ίδιο τρόπο που η πεταλούδα απελευθερώνεται από την χρυσαλλίδα,
ακριβώς έτσι η ψυχή, πετώντας εγκαταλείπει το σώµα στο οποίο βρίσκεται
φυλακισµένη. Γι’ αυτό το λόγο η ψυχή απεικονίζεται σαν πεταλόυδα ή σαν µία
νέα µε φτερά πεταλούδας. Συχνά η ψυχή είναι θλιµµένη και φτάνει στην
απελπισία. Τότε ο Έρωτας, ο οποίος φτερουγίζει παρακολουθώντας την, πέφτει
επάνω της και, προσφέροντάς της το τριαντάφυλλο, της δίνει φτερά.
Όποιος κι αν ήταν ο πρώτος που ζωγράφησε τον Έρωτα σαν
παιδί, δεν νοµίζεις ότι είχε θαυµάσια χέρια; Ήταν αυτός που για
πρώτη φορά είδε πως οι ερωτευµένοι ζουν χωρίς αίσθηση λογικής και
πως χάνονται µεγάλα αγαθά εξ αιτίας ασήµαντων φροντίδων. Του
πρόσθεσε ο ίδιος, όχι αδίκως, ελαφρά φτερά, κι έκανε να φτερουγίζει
στην καρδιά του ανθρώπου ο θεός.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.12
Ο Έρωτας, παιδιά, είναι ένας θεός νεαρός, όµορφος και ικανός να
πετάει. Γι’ αυτό το λόγο στη νεότητα βρίσκει τη χαρά, καταδιώκει την
οµορφιά και δίνει φτερά στις ψυχές.
Λόγγος, ∆άφνις και Χλόη 1.13.5-6
Είναι κακόβουλος και χυδαίος εκείνος ο εραστής που ερωτεύεται
περισσότερο το σώµα, αφού δεν είναι καν σταθερός, διότι δεν είναι
ερωτευµένος µε κάτι σταθερό, εφόσον τόσο γρήγορα όσο µαραίνεται
5

το λολούδι του σώµατος µε το οποίο είναι ερωτευµένος, “εξαφανίζεται
πετώντας”, αφού έχει παραβιάσει πολλά λόγια και υποσχέσεις.
Πλάτων, Συµπόσιο 183e

6

ΤΟ ΒΕΛΟΣ

Tο τριαντάφυλλο έχει αγκάθια. Ο Έρωτας δεν αργεί να δείξει το άλλο του
πρόσωπο. Καθώς µε το ένα χέρι χαϊδεύει την Ψυχή, µε το άλλο βγάζει από την
φαρέτρα ένα βέλος για να την βασανίσει. Για τον σύγχρονο άνθρωπο, το βέλος
είναι ένα γραφικό λείψανο του παρελθόντος του, αλλά για τον αρχαίο είχε µία
πολύ βαθύτερη έννοια. Το βέλος ήταν µια χρήσιµη εικόνα για να περιγράφει τις
συνέπειες του να ερωτεύεσαι, εφόσον προκαλούσε πόνο εξ αποστάσεως και
συχνά έβρισκε το θύµα του έκπληκτο. Ήτανε, δηλαδή, ένα αντιηρωϊκό όπλο.
Αλλά το πιο σηµαντικό· µια πληγή του βέλους ήτανε µία από τις χειρότερες που
κανείς µπορούσε να δοκιµάσει, εφόσον οι αχµές του βέλους ήτανε σχεδιασµένες
µε αγκίδες που έκαναν απίστευτα οδυνηρή την εξαγωγή τους, και ίσως και
αδύνατη. Το βάσανο αυξανόταν εάν το βέλος ήτανε βουτηγµένο στο δηλητήριο.
Το τριαντάφυλλο βρίσκεται πολλές φορές δίπλα στην τσουκνίδα.
Οβίδιος, Ερωτικά αντιφάρµακα 46
Κανένας Έρωτας δεν προσέφερε σε κανέναν τόσο εύκολα φτερά
χωρίς να τον έχει καταπιέσει µε το άλλο χέρι.
Προπέρτιος, Eλεγείες 1.9.23-24

Γιατί πέρασα όλη τη νύχτα άϋπνος; Γιατί µου πονάνε τα κόκκαλα,
κουρασµένα από το στριφογύρισµα; Πιστεύω ότι εάν κάποιος Έρωτας
µε είχε αγγίξει, θα το αντιλαµβανόµουν. Η µήπως έρχεται σιωπηλά και
πονηρός µε τραυµατίζει µε παγίδες; Μάλλον έτσι θα είναι·
7

καρφώθηκαν στην καρδιά µου τα αιχµηρά βέλη, και ο άγριος Έρωτας
αναταράζει την καρδιά µου αφού την έχει κατακτήσει.
Οβίδιος, Έρωτες 1.2
∆ικαίως είναι οπλισµένο το χέρι του µε βέλη όµοια σαν αγκίστρια,
και κρέµεται από τους δύο ώµους του η κρητική φαρέτρα, εφόσον,
πριν να δούµε εµείς τον εχθρό και να προστατευθούµε, µας
τραυµατίζει, και κανείς δεν γλυτώνει σώος απ’ αυτό το τραύµα.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.12

Πάντα, για να µε κοροϊδεύεις, µου δείχνεις, χαµογελώντας, το
πρόσωπό σου, µετά, για δυστυχία µου, γίνεσαι σκληρός και
περιφρονητικός, Έρωτα.
Τίβουλλος, Eλεγείες 1.6

Ακόµα δεν είχα τελειώσει να παραπονιέµαι, όταν άνοιξε εκείνος τη
φαρέτρα του και επέλεξε ένα βέλος προορισµένο προς την απώλειά
µου. Λύγισε ρωµαλέα το καµπυλωτό τόξο πάνω στο γόνατο και είπε·
“Πάρε, ποιητή, θέµα για τους στίχους σου”. Ω δυστυχία µου!
Ευστόχησε το βέλος του φηµισµένου παιδιού.
Οβίδιος, Έρωτες 1.1.21
Γιατί σε ενθουσιάζει να ζείς σε ένα στεγνό µυελό; Εάν έχεις
αξιοπρέπεια, ρίξε αλλού τα βέλη σου! Κάνε την επίθεσή σου σε αυτούς
που δεν έχουν πληγωθεί από αυτό το δηλητήριο.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.12
Μέσα µου παραµένουν τα βέλη και παραµένει η εικόνα του
παιδιού, αλλά τουλάχιστον εκείνος έχασε τα φτερά του· αφού, ωχ!,
είναι ανήµπορος να πετάξει µακρυά από το στήθος µου, και χωρίς
παύση πολεµάει µε το αίµα µου.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.12

8

Η ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ

“Βέλη”, “επίθεση”, “πόλεµος”… Το να είναι η γλώσσα του Έρωτα γεµάτη
πολεµικές µεταφορές δεν είναι κάτι το τυχαίο. Όταν αρχίζουµε να αναζητάµε το
γένος του, ανακαλύπτουµε κάτι πολύ διαφορετικό από το χαριτωµένο και
άτακτο παιδί που ο ιδεαλιστικός µας πολιτισµός έχει δηµιουργήσει. Ο Έρωτας
θεωρείτο γιός της Αφροδίτης και του Άρη, και είναι λογικό αυτός να του έχει
µεταδώσει την επιθυµία εξουσίας και την εξολοθρευτική του δύναµη.
Οι αρχαίοι, αντί να δουν τον Έρωτα σαν µία υγιή και δηµιουργική δύναµη,
τον θεωρούσαν έναν εχθρό, µία δύναµη συνδεδεµένη µε τις πιό ζοφερές πλευρές
της ύπαρξης· την θύελλα, την φουρτουνιασµένη θάλασσα, την ανησυχία, την
ανισορροπία, την απάτη, το χάος, την τυραννία, την καταστροφή, τον πόλεµο.
Ο Έρωτας είναι µια σφοδρή επυθυµία εξουσίας· γι’ αυτό το λόγο εµφανίζεται
καλώντας σε πόλεµο, παρασκευάζοντας όπλα, µεταφέροντας σύµβολα εξουσίας,
νικώντας, καθησυχάζοντας, δαµάζοντας, αιχµαλωτίζοντας, υποβάλλοντας,
σκλαβώνοντας.
Τί το παράξενο έχει ο Έρωτας ο δολοφόνος να ρίχνει πυρωµένα
βέλη µε ένα πικρό γέλιο; Μήπως δεν γεννήθηκε από τη σύζυγο του
Ηφαίστου, την αγαπηµένη του Άρη, ο οποίος αφιερωνόταν εξ ίσου στο
σπαθί και στη φωτιά; Ή µήπως δεν ήτανε µητέρα της µητέρας του η
Θάλασσα που βουίζει όταν ο άνεµος την δέρνει;
Mελέαγρος, Παλατινή Ανθολογία 5.180

9

Αυτός ο θεός λερώνει τους συγγενείς, χωρίζει τους φίλους, και
αυτούς οι οποίοι ζούν µε οµόνοια τους καλεί στα ολέθρια όπλα.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.34
Οποιοσδήποτε εραστής είναι στρατιώτης και ο Έρωτας έχει το
δικό του στρατόπεδο. Ποιός, εκτός από ένα στρατιώτη ή εραστή, είναι
ικανός να αντέξει το κρύο της νύχτας και το χιόνι ανάµικτο µε τη
σφοδρή βροχή; Άλλος πολιορκεί ισχυρές πόλεις, άλλος το κατώφλι της
φαντασµένης του φίλης· άλλος σπάζει τις πόρτες µιας πόλης όπως
άλλος τις πόρτες ενός σπιτιού.

Οβίδιος, Έρωτες 1.9.1 ss
∆έξου µε, κι εσύ, αστέρι µου, δίπλα σου υπό τις συνθήκες που
θέλεις· δέχοµαι να µου υποβάλλεις όρους δηµοσίως.
Οβίδιος, Έρωτες 2.17
Θριαµβευτικές δάφνες, ελάτε να στεφανώσετε το κεφάλι µου.
Νίκησα· εδώ, µέσα στην αγκαλιά µου, έχω την Κόριννα, αυτή, την
οποίαν την φύλαγαν ένας σύζυγος, ένας φύλακας και µία
αδιαπέραστη πόρτα, τόσοι εχθροί! ώστε η κατάκτησή της µε καµία
παγίδα να µην είναι δυνατή.
Οβίδιος, Έρωτες 2.12
Εάν κάποια γυναίκα θέλει να εξουσιάζει τον εραστή της για πολύ
καιρό, ας τον κοροϊδέυει.
Οβίδιος, Έρωτες 2.19
Και να σε βοηθάει η γλώσσα και να κρύβει ότι σκέφτεσαι· χαΐδεψέ
τον και αδίκησέ τον.
Οβίδιος, Έρωτες 1.8
Υπό κολακευτικά όπλα θα υποφέρεις το στρατιωτικό της
Αφροδίτης και θα είσαι ένας χρήσιµος εχθρός για τα παιδιά της
Αφροδίτης.
Προπέρτιος, Eλεγείες 4.1

10

Εδώ βλέπω έτοιµες για µένα σκλαβιά και κυρία.
Τίβουλλος, Eλεγείες 2.4
Η οµορφιά σου σού δίνει µία απέραντη εξουσία για τα πάντα –αχ,
οµορφιά γεννηµένη για να σκλαβώνεις τα µάτια µου!
Οβίδιος, Έρωτες 2.12
Από τώρα και στο εξής, ελευθερία των γονέων µου, αντίο. Πολύ
θλιβερή είναι η σκλαβιά που µού παραχωρείται· είµαι δεµένος µε
αλυσίδες και ποτέ εµένα, τον δυστυχή, τα δεσµά του χαλαρώνει ο
Έρωτας.

Τίβουλλος, Eλεγείες 2.4
Γιατί εκπλήσσεσαι εάν µία γυναίκα αναστατώνει τη ζωή µου και
σέρνει υποταγµένο στους νόµους της έναν άντρα, και εάν δεν µπορώ
να σπάσω το ζυγό και τα δεσµά µου;
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.34
Ευτυχισµένος εκείνος τον οποίον εξολοθρεύουν οι αµοιβαίες µάχες της
Αφροδίτης!
Οβίδιος, Έρωτες 2.10

11

Η ΤΡΕΛΑ

Ευτυχία στην εξολόθρευση. Άπαξ το βέλος έχει απλώσει το δηλητήριό του
σε όλη την ψυχή, αυτή µένει τυφλή, χάνει την αίσθησή της και βυθίζεται στην
τρέλα. Ταλαντεύεται µεταξύ αγάπης και µίσους. Απολαµβάνει στον δικό της
πόνο, στο πάθος, στη νόσο.
Το παραδέχοµαι· είµαι, Έρωτα, το πρόσφατό σου θήραµα.
Προσφέρω τα νικηµένα µου χέρια στη δικαιοδοσία σου. ∆εν υπάρχει
ανάγκη για πόλεµο, σου ζητώ την ειρήνη και τη συγνώµη. Η
Σωφρωσύνη θα σε ακολουθεί, µε τα χέρια δεµένα στην πλάτη. Θα σε
συνοδεύουν τα Χάδια, το Παράπτωµα και η Τρέλα. Αυτός είναι ο
στρατός µε τον οποίον κατέχεις τους ανθρώπους και τους θεούς.
Οβίδιος, Έρωτες 1.2.19 ss
Έρωτα, ο πιο όµορφος µεταξύ όλων των αθανάτων θεών, που
χαλαρώνει τα µέλη και αιχµαλωτίζει όλων των θεών και όλων των
ανθρώπων την καρδιά και την σώφρονα βούληση στα στήθη τους.
Hσίοδος, Θεογονία 120-122
Αγαπηµένη µου πανέµορφη, γεννηµένη, η µοναδική, για να µε
πληγώνεις.
Οβίδιος, Έρωτες 2.17

12

Η οµορφιά γεννάει υπεροψία. Ω δυστυχία µου! Γιατί αυτή
γνωρίζει τον εαυτό της τόσο καλά; Χωρίς αµφιβολία, από την
εικόνα του καθρέφτη βγάζει την υπερηφάνειά της.
Οβίδιος, Έρωτες 2.17
Η Γάλα µου λέει όχι, διότι νοµίζει πως χαλαρώνει ο Έρωτας εάν
τα παιχνίδια της δεν βασανίζουν.
Mαρτιάλης, Επιγράµµατα 4.38
Γιατί θέλω εγώ µια τύχη που να µην έχει ποτέ καµιά πρόθεση
αποτυχίας; ∆εν αισθάνοµαι καµία αγάπη για εκείνο που ποτέ δεν µε
ταλαιπωρεί. Η πανούργα Κόριννα είχε καταλάβει µία τέτοια αδυναµία
µου και είχε µάθει η πονηρή τον τρόπο για να µε κατακτήσει.
Οβίδιος, Έρωτες 2.17
Αρνήσου στις παρακλήσεις µου. Έτσι παραµένει η αγάπη µου και
ωριµάζει για πολλά χρόνια· αυτό είναι που µου αρέσει, αυτή είναι η
τροφή του πνεύµατός µου. ∆εν µου αρέσει η συγκατάβαση· αποφεύγω
αυτό το οποίο µε ακολουθεί και ακολουθώ αυτό το οποίο µε
αποφεύγει.
Οβίδιος, Έρωτες 2.17
Με ρωτάς γιατί έχω αλλάξει; ∆ιότι µου ζητάς να σε πληρώσω.
Όσο ήσουνα απλή, αγάπησα την ψυχή σου µαζί µε το κορµί σου. Τώρα
για ένα ελάττωµα του χαρακτήρα σου, έχει παραµορφωθεί η οµορφιά
σου. Γιατί ζητάτε από τον γιό της Αφροδίτης να πορνεύεται για
χρήµατα;
Οβίδιος, Έρωτες 1.10.11 ss
Το µισώ, αλλά δεν µπορώ να µην επιθυµώ αυτό που µισώ.
Οβίδιος, Έρωτες 2.4.5
Αγαπώ και δεν αγαπώ. Είµαι τρελός και δεν είµαι τρελός.
Anacreonte, PMG 428
Αφ’ ενός ο Έρωτας και το µίσος αφ´ετέρου παλεύον µεταξύ τους
και προσανατολίζουν την αδύναµη καρδιά µου σε αντίθετες
κατευθύνσεις. Αποφεύγω την ελαφρότητά σου, αλλά η οµορφιά σου
µε καλεί όταν φεύγω. Επιπλήττω την ανηθικότητά σου, αλλά αγαπώ
13

το κορµί σου. Ώστε δεν µπορώ να ζήσω ούτε µε εσένα ούτε χωρίς
εσένα.
Οβίδιος, Έρωτες 3.11b
Μισώ κι αγαπώ. Ίσως να µε ρωτήσεις γιατί συµπεριφέροµαι έτσι;
∆εν ξέρω, αλλά νιώθω πως έτσι είναι και υποφέρω.
Κάτουλλος, Eλεγείες 85
Κείµαι τραυµατισµένος εδώ κι ένα χρόνο και τρέφω την
αρρώστειά µου από τότε που µου αρέσει ο ίδιος µου ο πόνος.
Τίβουλλος, Eλεγείες 2.5

14

Η ΦΩΤΙΑ

Η αρρώστεια φτάνει στο κριτικό της σηµείο όταν έρχεται η ώρα της
ανακάλυψης, της απογοήτευσης. Το θύµα µένει συντετριµµένο, χάνει την όρεξη
και δεν καταφέρνει να κοιµηθεί. Σ’ αυτό γεννήθηκε µια φωτιά οργισµένη. Οι
ποιητές συνήθιζαν να χαρακτηρίζουν τη φωτιά του Έρωτα το πιό τροµερό των
όπλων του, µε το οποίο ευχαριστιέται καίγοντας την Ψυχή. Η δάδα του
προΐσταται τις συγκρούσεις, µειώνοντάς τα όλα σε στάχτη.

Ακόµα δεν χλωµιάζεις αλλά ούτε σε αγγίζει µια αληθινή φωτιά·
αυτή είναι η πρώτη σπίθα ενός µελλοντικού κακού.
Προπέρτιος, Eλεγείες 1.9
Απατούν στον έρωτα, παραπλανητικοί, οι ούριοι άνεµοι. Η
δυστυχία που έρχεται αργά, έρχεται µεγάλη.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.25
Ο Άρης είναι αµφίβολος και δεν είναι σίγουρη η Αφροδίτη· οι
νικηµένοι τείνουν να σηκωθούν και εκείνοι για τους οποίους θα
αρνίοσουν ότι θα µπορούσαν κάποτε να συντριφτούν, πέφτουν.
Οβίδιος, Έρωτες 1.9

15

Τί κάνεις; Πού οδηγείς τώρα απολαύσεις που είναι δικές µου;
Οβίδιος, Έρωτες 2.5
Πάψε να προσποιήσαι· ένας θεός καίει ακόµη πιο απάνθρωπα
αυτόν που βλέπει να ταπεινώνεται απρόθυµα.
Τίβουλλος, Eλεγείες 1.8
Τα άστρα και η πρωϊνή πάχνη µαρτυρούν ότι στη ζωή µου τίποτα
δεν υπήρξε για µένα πιό ευχάριστο από σένα. Και θα είσαι ακόµα και
τώρα, αν και είσαι ο εχθρός µου.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.9
Ζήτησε η οµορφιά µε την οποία εξουσιάζεις να είναι για σένα
αειθαλής, και η βασιλεία σου να παραµένει πάντα πάνω στο κεφάλι
µου.
Προπέρτιος, Eλεγείες 3.10
Τί σου συµβαίνει µαζί µου, απάνθρωπε; Άραγε είναι τόσο υψηλή
αιτία δόξας ένας θεός να βάζει παγίδες σ’ έναν άνθρωπο;
Τίβουλλος, Eλεγείες 1.6
Η καυστική σου φλόγα είναι επιβλαβέστατη µε την απλή προσέγγιση
της θέρµης σου.
Οβίδιος, Έρωτες 1.2
Με καίει χωρίς να ανησυχεί για την ενοχή µου ή την αθωότητά
µου. Καίγοµαι. Αχ, αν µπορούσα εγώ να µην δοκιµάσω τέτοιους
πόνους, µέχρι ποιό σηµείο θα προτιµούσα να είµαι βράχος σε
παγωµένα βουνά ή να ανυψώνοµαι σκόπελος, έκθετος στους
οργισµένους ανέµους, τον οποίο γδέρνει το κύµα της απέραντης
θάλασσας, που θραύει τα πλοία! Τώρα πικρή είναι η µέρα µου κι
ακόµη πιο πικρές οι σκιές της νύχτας. Κάθε ώρα είναι βρεγµένη από
ολέθρια χολή.
Τίβουλλος, Eλεγείες 2.4
Ω θεοί, απελευθερώστε µε απ’ αυτή την αρρώστεια και απ`αυτό τον
όλεθρο, που σαν µία παράλυση γλιστρώντας έως το βάθος του σώµατός
µου έχει ξεριζώσει τελείως τη χαρά από το στήθος µου. Εγώ πιά δεν

16

προσδοκώ ότι εκείνη θα ανταποδώσει την αγάπη µου. Εγώ µόνο
φιλοδοξώ να γιατρευτώ και να εξαλείψω αυτή την τροµερή αρρώστεια.
Κάτουλλος, Eλεγείες 76
Ερωτίδια, σας παρακαλώ, βγάλτε τα πιο αιχµηρά βέλη, ρίξτε µου τα
βέλη σας µανιωδώς και απελευθερώστε µε απ’ αυτή τη ζωή!
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.9.38
Τώρα µε το παράδειγµά µου µάθε εσύ να φοβάσαι.
Προπέρτιος, Eλεγείες 3.11

17

Η ΛΥΣΗ

Η ψυχή επιστρέφει στο σηµείο από όπου ξεκίνησε, στην θλίψη. Τιµωρηµένη,
απαρνείται τον Έρωτα και προστατεύεται από µελλοντικές επιθέσεις, φεύγοντας
ή ακόµη περνάει στην επίθεση, αρπάζοντας τα όπλα του και υποτάσσοντάς τον.
Μέσα στην µνησικακία της, αρχίζει να τον µέµφεται και προσπαθεί να κλείσει τις
πληγές της αφιερώνοντας τον εαυτό της σε άλλες πιο καλοκάγαθες θεότητες.

∆εν ντρέποµαι να πω την αλήθεια, ούτε να εξοµολογηθώ την
κόπωση από µια ζωή σαν τη δική µου, που έχει υποστεί τόσες
συµφορές.
Τίβουλλος, Eλεγείες 3.2
Αυτό το παιδί να µην σου δώσει βάσανα σαν τα δικά µου, ούτε
όλα αυτά που τα δάκρυά µου γνώρισαν.

Προπέρτιος, Eλεγείες 1.6
Μην είσαι αδύναµος και µην καταδιώκεις αυτόν που κρύβεται, και
µην ζεις δυστυχισµένος. Αντιστάσου µε επιµονή, άντεξε.
Κάτουλλος, Eλεγείες 8

18

Είναι δύσκολο να παραιτηθείς ξαφνικά έναν παρατεταµένο
έρωτα. Είναι δύσκολο, αλλά κάν’ το µε κάθε τρόπο. Αυτή είναι η
µοναδική σου ελπίδα σωτηρίας· εσύ πρέπει να αποκτήσεις αυτή τη
νίκη.
Κάτουλλος, Eλεγείες 76
Αν τον πιάσεις, φέρτον καλά δεµένο και µην τον λυπάσαι. Αν τον
δείς να κλαίει, πρόσεχε µην σε εξαπατήσει. Αν γελάει, φέρτον
σέρνοντάς τον. Αν θέλει να σου δώσει ένα φιλί, ξέφυγε από αυτόν. Το
φιλί του είναι κακό σηµάδι, τα χείλη του είναι δηλητήριο.
Mόσχος, Έρως δραπέτης
Πάνω απ’ όλα, αν και σκληρά δεσµά σε καθηλώνουν, φύγε
µακρυά και σκέψου να ξεκινήσεις για µακρινά ταξίδια. Θα κλάψεις και
θα έρθει στη µνήµη σου τό όνοµα της αγαπηµένης που εγκατέλειψες,
και το πόδι σου θα σταµατήσει στα µισά του δρόµου. Αλλά όσο
λιγότερη είναι η επιθυµία της φυγής, τόσο µεγαλύτερη
αποφασιστικότητα πρέπει να έχεις. Και µην σκεφθείς ότι είναι αρκετό
ο αποχωρισµός· µείνε µακρυά για πολύ καιρό µέχρις ότου ο έρωτας
χάσει τις δυνάµεις του και είναι πια στάχτες χωρίς σπίθα.
Οβίδιος, Ερωτικά αντιφάρµακα 215 ss
Τα βαριά χρόνια να σε στενοχωρούν, και να επιθυµείς να
ξεριζώσεις τα άσπρα σου µαλλιά, αχ, όταν ο καθρέφτης σου φωνάζει
στο πρόσωπο τις ρυτίδες σου, και να παραπονιέσαι, έχοντας γίνει µια
γριά, για τα ίδια πράγµατα που εσύ έκανες.
Προπέρτιος, Eλεγείες 3.25
Προσπάθησε να αποφύγεις την οκνηρία, µόλις παρουσιαστεί. Αυτή
είναι η οποία προκαλεί το ερωτοχτύπηµα, και αφού το έχει
προκαλέσει, το υπερασπίζεται. Εξασκίσου σε κάτι και θα είσαι
σωµένος. Αυτός ο νεαρός συνηθίζει να ακλουθεί την τεµπελιά, µισεί
τους δραστήριους.
Οβίδιος, Ερωτικά αντιφάρµακα 135 ss
Γιατρεύουν τις ερωτικές πληγές οι Μούσες. Η ποίηση είναι
φάρµακο που όλα τα γιατρεύει. Επίσης, αυτό το πλεονέκτηµα, νοµίζω,
έχει η πείνα, ότι ξεριζώνει το κακό της παιδεραστείας. Και έτσι µου
είναι δυνατόν, έχοντας γιατρευτεί, να πώ στον πονηρό Έρωτα·

19

“Μπορείς, παιδί, να κόψεις τα φτερά σου, εφ’ όσον έχω στο σπίτι µου
δύο φάρµακα ενάντια στις τροµερές σου πληγές.”
Καλλίµαχος, Παλατινή Ανθολογία 12.150

20

Η ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

Αλλά ο Έρωτας είναι ανίκητος· µόλις απελευθερωθεί, επιστρέφει ψάχνοντας
την ψυχή, της προσφέρει εκ νέου το τριαντάφυλλο και, καθώς της επιβάλλει την
σιωπή, βγάζει από την φαρέτρα το τόξο για να διαιωνίσει τον κύκλο του.
Τόν Έρωτα διακηρύσσω, έναν πονηρό. Πολύ λίγο πριν πέταξε από
το στήθος µου. Είναι παιδί µε γλυκό κλάµα, φλύαρο, γελαστό.
Προσέξτε, λοιπόν, µη τυχόν και απλώσει τά δίχτυα στις ψυχές σας.
Αλλά κοίταξέ το εδώ στον κρυψώνα του! Σε βλέπω, τοξότη, αν και σε
κρύβει η Ζηνοφίλη στα µάτια της.
Mελέαγρος, Παλατινή Ανθολογία 5.177
Πού φεύγεις, αχ, τρελλέ; ∆εν υπάρχει κανένας που να έχει νικήσει
τα όπλα του Φτερωτού.
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.30
Εκείνοι που µαλώνετε τον Έρωτα αγνοείτε ότι θέλετε να σβήσετε
τη φωτιά µε λάδι.
Aνώνυµος, Collectanea Alexandrina, 8a
Κανείς δεν γλύτωσε ούτε θα γλυτώσει από τον έρωτα όσο
υπάρχουν η οµορφιά και µάτια που να την βλέπουν.
Λόγγος, ∆άφνις και Χλόη 1.4

21

Εκ νέου ο Έρωτας, που λύνει τα µέλη, µε κάνει να τρέµω, αυτό το
µικρό θηρίο γλυκό και πικρό, ενάντια στο οποίο ποτέ κανείς δεν µπορεί
να προστατευθεί.
Σαπφώ 5.130
Εσύ που έλεγες ότι καµιά δεν µοπρούσε να σε πληγώσει, έχεις
παγιδευθεί, γκρεµίστηκε η υπερηφάνειά σου!
Προπέρτιος, Eλεγείες 2.3
Έρωτα, ακαταµάχητε, Έρωτα που επιτίθεσαι κατά των ζώων µας,
που είσαι τοποθετηµένος στα εύθραστα µάγουλα των κοριτσιών.
Συχνάζεις στους δρόµους της θάλασσας και ζεις σε άγριες κατοικίες,
και κανείς, ούτε µεταξύ των αθανάτων ούτε µεταξύ των φθαρτών
ανθρώπων, δεν είναι ικανός να σου ξεφύγει, και όποιος σε κατέχει
είναι παράφρων.
Σοφοκλής, Aντιγόνη 783 ss

http://youtu.be/qG0vbySMTg0

http://enbuscadeeros.blogspot.com/2011/09/blog-post.html

22

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful