Está en la página 1de 40

CADERNO DE MITOLOXA

CULTURA CLSICA. 2 CICLO DE ESO

IES DE MELIDE. DPTO DE GREGO


ALUMN@:

Que para ti un mito?

Observa as seguintes fotografas de personaxes famosos e escribe o seu nome debaixo, se o sabes, e a que se dedican ou dedicaron. A cales deles consideras mitos e por que?

Definicin de mito e mitoloxa clsica


Relato lendario que ten como protagonistas a deuses e heroes e/ou outros elementos fantsticos. A mitoloxa clsica o conxunto ede mitos ou lendas realitavas a Grecia e Roma.

Cal era a funcin do mito clsico?


A funcin do mito clsico era explicar o mundo de xeito alegrico e non racional, cando o coecemento cientfico non atopaba explicacins racionais. Os mitos clsicos explicaban a orixe do mundo, a orixe dos homes, fenmenos da natureza, perodos lonxanos e descoecidos da propia historia grega e romana e, sobre todo, o comportamento humano. A mitoloxa clsica tamn pode considerarse coma unha forma potica de entender o mundo. Mitoloxa Px. 2

CONCEPTO DE MITO

Le con atencin os seguintes textos extrahdos da Cosmogona, obra do poeta grego Hesodo (s. VII a.C.), que tratan da orixe do mundo segundo a mitoloxa grega
O primeiro que existiu foi o Caos1 . Despois Xea, a Terra, sede sempre de todos os inmortais que habitan o nevado cumio do Olimpo, e o tenebroso Trtaro2 al nas profundidades da Terra. Por ltimo naceu Eros, o mis fermoso entre os deuses inmortais, que afrouxa os membros e engaiola o corazn e a vontade de todos os deuses e todos os homes. Do Caos naceron rebo3 e a negra Noite, e da Noite naceron sa vez o ter4 e o Da. Xea xerou en primeiro lugar estrelado Urano coas sas mesmas proporcins, para que a cubrira por todas partes e fora unha sede feliz para os deuses. Tamn deu a luz s grandes Montaas, pracenteiras moradas das deusas, as Ninfas que habitan as montaas cheas de sendeiros. Ela xerou tamn estril mar de axitadas ondas, o Ponto5 , sen ter relacin con varn. Logo Xea uniuse a Urano e deu a luz a Ocano 6 de profundos remuos, a Ceo, Crio, Hiperin, Xapeto, Tea, Rea, Temis, Mnemosine, Febe de dourada coroa e a amable Tetis. Despois deles naceu o mis novo, Cronos, de mente retorcida, o mis terrible dos fillos e concibiu odio contra o seu vigoroso pai. Deu a luz, ademais s cclopes, de corazn soberbio [...]. Estes eran en todo semellantes s deuses, pero no medio da fronte tian un so ollo redondo. Vigor, forza e enxeo haba nas sas obras. Anda de Xea e Urano naceron outros tres fillos, poderosos e fortes: Coto, Briareo e Xixes, fillos cheos de soberbia. Dos seus ombreiros saan impetuosos cen terribles brazos e cada un cincuenta cabezas lle nacan dos ombros, sobre os membros robustos. Unha forza inesgotable e poderosa haba na sa corpulenta figura. En efecto, cantos nacan de Xea e Urano, fillos formidables, an sendo odiados polo seu pai dende o principio. E a medida que an nacendo, aos ocultando a todos no seno de Xea e non os deixaba sar luz. E Urano compracase na sa malvada accin. A inmensa Xea no seu interior xema e sentndose chea meditou unha enganosa e cruel artimaa. Forxou unha fouce enorme e deu instruccins seus fillos e dxolles animndoos, anque aflixida no seu corazn: Fillos meus e dun pai malvado! Se queredes obedecerme, vingarmonos da cruel aldraxe do voso pai; pois foi o primeiro en matinar infames accins. As dixo e apoderouse de todos o medo e ningn falou. So despois, o gran Cronos, de mente retorcida cobrou nimo e respondeulle sa nai con estas palabras: Nai, eu podera encargarme desta encomenda xa que nada me importa do noso pai de nome funesto, pois el foi o primeiro en matinar obras indignas. As falou e a enorme Xea alegrouse moito no seu corazn. Colocou a seu fillo en oculta emboscada. Puxo nas sas mans a afiada fouce e instruno en todo o engano. Chegou o poderoso Urano traendo con el a noite, estendeuse en torno Terra, desexoso de amor, e cubriuna por completo. O fillo dende o escondedoiro alcanzouno coa man esquerda, coa dereita colleu a enorme e afiada fouce e nun instante cortou os xenitais do seu pai e arroxounos tras de si para que se dispersasen. Aqueles non escaparon inutilmente da sa man. Pois unhas cantas gotas de sangue pingaron e todas as recibiu Xea e no transcurso deu a luz s poderosas Erinias7 e s corpulentos xigantes que resplandecen coas sas armas [...] En canto s xenitais, tan pronto como os cortou co aceiro e botounos lonxe da terra firme, ponto batido polas ondas, foron moito tempo transportados polo mar. En torno, unha branca espuma saa da pel inmortal. En medio dela formouse unha doncela. Primeiro acercouse divina Citera 8 e dende al dirixiuse a Chipre rodeada de ondas. De al sau a terra a venerable e fermosa deusa, e o paso dos seus pes delicados a medrando a herba. A ela os homes e os deuses chmana Afrodita, porque naceu da escuma, e Citerea, porque primeiro dirixiuse a Citera.

Mitoloxa Px. 3

1. COSMOGONA: A ORIXE DO MUNDO

Rea, cativada por Crono, deu a luz ilustres fillos: Hestia, Demter, Hera de douradas sandalias, o poderoso Hades que ten as sas moradas baixo terra e pose un corazn implacable, o resoante Posidn e o prudente Zeus, pai de deuses e homes, que co seu trono fai fai tremer a espaciosa terra. A estes tragbaos Crono tan pronto saan do ventre da sa nai, pois saba que, anda que fose forte estballe destinado sucumbir a mans do seu propio fillo. As devoraba s seus fillos e Rea tia unha dor infinita. Pero cando estaba a punto de dar a luz a Zeus, suplicou s seus pais, Xea e o estrelado Urano, que prepararan un plan para que puidera dar a luz a escondidas e vingarse de Crono. Eles environa a Creta e tan pronto como deu a luz, Rea escondeu a Zeus nunha caverna inaccesible nas entraas da divina terra. Despois de envolver unha gran pedra en cueiros, dullela soberano Urnida9 , primeiro rei dos deuses. El colleuna coas sas mans e comeuna, infeliz!, sen decatarse que deixaba seu fillo sen dano e que pronto, vencndoo coa sa forza e as sas mans, a a despoxalo do poder e reinar entre os inmortais. Pasado un tempo, Zeus medrou rapidamente e mediante o engano e a forza fixo vomitar a Cronos a sa prole10 . Primeiro vomitou a pedra, o ltimo que engulira. Zeus fixouna na sagrada Pitia, nos vales pe do Parnaso, monumento para a posteridade, marabilla para os homes mortais. Logo liberou das dolorosas cadeas os irmns do seu pai, s Hecatonquiros e Cclopes, a quen seu pai encadeara na sa tolemia. Os Hecatonquiros, Cclopes, Zeus e os seus irmns declarronlle a guerra a Cronos e s seus irmns, os Titns11 . Os Cclopes dronlle a Zeus o lstrego e o raio, a Posidn o tridente e a Hades o casco que o faca invisible. Os Hecatonquiros coas sas trescentas mans arroxaban enormes rocas contra os Titns. A victoria para os olmpicos non tardou en chegar e Zeus converteuse no novo rei da xeracin dos deuses. Crono e os seus irmns foron encadeados e arroxados Trtaro, baixo a vixilancia dos Hecatonquiros.

Xea, que va con desgusto o castigo imposto por Zeus s Titns, incitou s Xigantes para que se rebelasen contra os deuses. Os xigantes eran seres enormes con gran forza, con cen cabezas de serpes por cabelos e cola de dragn. Atacaron s deuses con fachos prendidos, chuvia de rochas e rbores ardendo. A terra resoou horriblemente, o ancho ceo arriba, o ponto, as correntes do Ocano e as profundidades da terra. O alto Olimpo trema baixo os seus inmortais pes, cando os Xigantes se levantaban e a terra xema. Combateron Posidn , Apolo, Hefesto, Dioniso e, sobre todo, Atenea. Esta, nada mis nacer armada da cabeza do seu pai Zeus, matou o xigante Palante e combateu lado do seu pai Zeus. Como as Moiras 12 prediciran que s gaaran os Olmpicos se un mortal se lles una na loita, unuselles Heracles e un tras outro os xigantes caeron derrotados. Houbo un tempo no que s existan deuses inmortais e ningn mortal poboaba a terra. Entn pensaron os deuses en crear seres que a poboaran. Zeus encargou os fillos do Titn Xapeto, astuto Prometeo e torpe Epimeteo, que crearan criaturas terreais dotadas de gracia e forza. Prometo moldeou s homes de barro. Epimeteo rogou seu irmn que lle permitise facer o reparto. Deste xeito doou a beleza a un animal, a outro a potencia, a outro fxoo pequeno, pero veloz, a outro grande e a outro sagaz. Pero non sendo tan sabio coma o Prometeo, ofreceu todos os dons para os animais, deixando s homes para o final. En consecuencia o home quedou un, indefenso e sen arma algunha. Prometeo, o amigo do home, vendo a inxustiza cometida, pediu a deusa Atenea que lles insuflase a vida e a sabedora e entregou home a lxica. Prometeo, ademais, roubou o lume do raio de Zeus para favorecer s mortais, polo que Zeus, temendo que con tantos dons os humanos foran superiores s deuses, castigouno severamente encadendoo a unha rocha do Cacaso, donde todas as mas chegaba un aguia que lle roa o fgado. Pola noite medrballe o fgado de novo e o da seguinte a aguia volva a cumprir coa sa cruel tarefa. Trinta anos mis tarde Heracles liberou a Prometeo deste suplicio.

A creacin dos homes

Titanomaquia

Prometeo

Mitoloxa Px. 4

O reinado de Cronos

Xigantomaquia

Pero Zeus decidiu tamn castigar os mortais a cambio do lume. Pois o ilustre Patexo13 modelou con terra unha imaxe parecida a unha casta doncela por vontade do Crnida.14 Atenea, de ollos de curuxa, colocoulle un ceidor e adornouna cun manto de resplandecente brancura; e lle puxo na cabeza un velo artisticamente labrado coas sas mans, unha marabilla de ver. Na sa cabeza, o ilustre Hefesto puxo unha coroa de ouro que el mesmo forxara, para agradar seu pai Zeus. Logo levouna a donde estaban os outros deuses e homes e un estupor apoderouse deles cando viron o profundo engano destinado s homes. Pois dela descende a funesta liaxe das mulleres, gran desgracia para los mortais. Cada un dos deuses outorgoulle unha gracia, polo que recibiu o nome de Pandora, que significa todos os dons; anque Hermes outorgoulle a mentira e o carcter voluble. Zeus ordenou a Hermes que a levase como presente a Epimeteo. E anque seu irmn Prometeo lle dixera que nunca aceptase un regalo de Zeus, senn que o devolvera de novo para evitar que fose prexudicial para os homes; Epimeteo aceptouna como muller. Os deuses tamn entregaran unha caixa selada a Pandora, que non deba abrir se quera que os

NOTAS 1 Caos: personificacin do Baleiro que haba no mundo antes da creacin. 2 Trtaro: zona por debaixo dos Infernos, onde estaban os cimentos do universo. 3 rebo: as tebras do inferno. 4 ter: o ceo superior, onde a luz mis pura. Aqu moraban os deuses. 5 Ponto: nome potico do mar. 6 Enumeracin dos seis Titns e seis Titnides. 7 As Erinias eran as divinidades da maldicin e vinganza nos delitos de sangue. 8 Citera: Illa sur do Peloponeso, non moi lonxe de Creta. 9 Urnida: fillo de Urano, Cronos, neste caso. 10 prole: descendencia, fillos 11 algns Titns estiveron de parte dos deuses, como Prometeo, fillo de Xapeto 12 Moiras: deusas do destino, As Parcas dos romanos. Para os antigos, o destino estaba por riba dos deuses. 13 o ilustre Patexo era Hefesto, pois quedou coxo cando, nacer, a sa nai Hera o arroxou terra por velo demasiado feo. 14 Crnida: fillo de Cronos. Anque eran seis os fillos, o epteto Crnida case sempre se refire a Zeus.

1. Completa o seguinte cadro xenealxico dos deuses seguindo o texto de Xenealoxa dos deuses Hesodo (s. VII a. C.)
Caos Xea Trtaro

Eros

rebo

Urano --------nese a Xea

Montaas

Ponto (Mar)
nacida dos xenitais de Urano

Da

Titns -----(6 ----- e 6 ----------)

Hecatonquiros ---------Tian 100 brazos

Cronos & Rea

Cclopes -----(tian un so ollo)

ou Xigantes Erinias ------- Furias Afrodita --------------(Nacidos do sangue da ferida de Urano) (nacidas do sangue de Urano)

Explica os apartados a), b), c), d) e e) e coas sas imaxes relativos a orixe do mundo. Identifica os autores, se posible. a) Loitas polo poder: Titanomaquia, xigantomaquia.
Urano, o ceo, non deixa que os Hecatonquiros e Cclopes saian da sa nai, Xea ou a Terra. Xea, desesperada, pide axuda aos seus fillos os Titns. O mis pequeno dos Titns, Cronos, axda sa nai e castra ao seu pai. Do sangue da sa ferida nacen os Xigantes e as Furias ou Erinias. O seu semen cae no mar e del nace Afrodita, a deusa do amor. Cronos asume o mando, pero non libera aos Cclopes nin aos Hecatonquiros. Mitoloxa Px. 5

A creacin da muller

homes vivisen felices. Pero, non podendo resistir a curiosidade, quitou a tapa e todos males e desgracias para os mortais saron. So quedou dentro a esperanza como consolo para os homes.

Noite

Noite

Titanomaquia ou loita de Titns. Zeus libera aos Cclopes e Hecatonquiros, que se unen aos deuses para loitar contra os titns. Gaan os deuses e Zeus manda encerrar aos Titns no Trtaro.

Xigantomaquia ou loita de Xigantes. Os xigantes reblanse contra os deuses. Vencen os deuses coa axuda de Heracles (Hrcules) e Atenea, a deusa da sabidura e da guerra, filla de Metis e Zeus, que acababa de nacer da cabeza do seu pai Zeus. Prometeo, o protector do home, rouba o lume do raio de Zeus para favorecer a humanidade. Zeus castgao atndoo a unha rocha no Cucaso, onde un voitre lle coma as entraas todas as mas e volvanlle a medrar pola noite. Anos mis tarde Prometeo ser liberado por Heracles. A partir de agora comezar a Idade de Ferro para os homes, na que coecern os males e o sufrimento que non tian na anterior Idade de Ouro

b) Prometeo e a creacin do home

Zeus ordena a Prometeo, fillo do titn Xapeto, que cree homes e animais. Prometeo, coa axuda do seu irmn Epimeteo crea as criaturas terrenais. Epimeteo fai o reparto dos dons ou virtudes comezando polos animais. A un dalle a beleza, ao outro a forza, a outro a velocidade, a outro a capacidade de voar... cando chega ao home xa non lle quedan dons fsicos para darlle, quedando as o home indefenso. Para compensar esta inferioridade, Prometeo pdelle deusa Atenea que lle insulfe a vida e a sabedora ao home, e as a deusa entregou a lxica ao home.

Mitoloxa Px. 6

Cronos casa coa sa irm Rea. Un orculo di que Cronos vai ser destronado por un dos seus fillos, polo que devora aos fillos que nacen desta unin: Hades, Poseidn, Hera, Demter e Hestia.

Rea, cansada da brutalidade do seu home, engnao cando nace o seu fillo pequeno Zeus e dlle unha pedra envolta en cueiros para que o coma. Zeus slvase e crase s agachadas na illa de Creta, nunha cova do monte Dictis. Cando medra, a sa primeira esposa e ta Metis, a deusa da intelixencia, dlle unha droga para que lla dea a Cronos. Cronos vomita a pedra que tragara e aos seus fillos sans e salvos. A pedra colocada en Delfos, onde se atopa o orculo de Apolo.

Zeus decide castigar tamn aos homes por beneficiarse do lume que roubara Prometeo. Para elo encarga a Hefesto, o deus artesn, que faga unha fermosa muller. Cando os deuses contemplan o traballo de Hefesto, quedan pasmados da sa beleza. Cada deus ofrcelle H e r m e s : Pandora l e v a recibindo un don, por iso a muller sombreiro Atenea, os dons coa lanza, Poseidn, recibe o nome de Pandora, que e roupas de coronado a co Ares co significa a que ten todos os camiante Pandora e s nos escudo e tridente dons. Pero o deus Hermes nocellos lanza otorgoulle a mentira e a curiosidade. Zeus ofreceulle a muller como esposa a Epimeteo, irmn de Prometeo. anda que Prometeo lle aconsellara que nunca admitise un regalo de Zeus, Epimeteo recibiu de boa gana muller. Con ela, os deuses entregaron tamn unha caixa selada, que ningun deba abrir si quera que os homes vivisen felices. Pandora non puido resisitir a tentacin e, ao abrir a caixa, saron todos os males e espallranose polo mundo. S quedou dentro a esperanza como consolo para os homes.

d) O diluvio
Pasado un tempo, a maldade dos homes chegou ata tal punto, que Zeus decidiu castigalos. S quixo salvar a Deucalin, fillo de Prometeo, e sa muller Pirra, que eran homes xustos. Prometeo aconselloules que construran un arca e se metesen nela. Flotaron durante nove das e nove noites e foron pousar nas montaas de Tesalia (no norte de Grecia). Al Deucalin e Pirra suplicaron aos deuses que lles desen compaeiros. Os deuses respondronlle mediante o seguinte orculo: Arroxade por riba dos vosos ombreiros os osos da vosa nai. Ao principio non souberon como interpretalo xa que as sas nais estaban mortas e enterradas lonxe; pero despois comprenderon que si a Terra era tamn a sa nai, os seus osos seran as pedras. Das pedras que tiraba para atrs Pirra xurdiron mulleres e das que tirou Deucalin xurdiron homes, e as a terra volveu poboarse con xente.

Despois de ler na clase os textos da Biblia do libro da Xnese, relativos a orixe do mundo segundo a tradicin xudeo-cristin, comenta as semellanzas e diferencias coa mitoloxa clsica. Comenta, sobre todo, a orde de aparcin na creacin e o papel da muller. Semellanzas Diferencias
- Ao principio na Biblia e na mitoloxa todo xurde dun caos. - Os homes e animais son os ltimos seres creados. - Os homes cranse de barro - A muller a culpable de haxa males e/ou pecados no mundo. - Tanto na Biblia coma na mitoloxa grega hai un diluvio como castigo aos homes e s se salvan uns poucos homes xustos. - Na Biblia hai un deus masculino creador, mentres que na mitoloxa grega Xea, a Terra, xurde soa do Caos e crea o Ceo (Urano), as Montaas e o mar (Ponto) - A muller na mitoloxa grega crese como castigos dos homes, mentres que na Biblia crase como axuda e compaeira do home.

Mitoloxa Px. 7

c) Creacin da muller e consecuencias.

Z e u s , sentado nun trono e con cetro

Trata de recoecelos e, se posible, identifica as obras de arte que os representan. Completa os seguinte datos: Nome grego e romano, atributos (ou emblema), que protexen ou gobernan, principais caractersticas psicolxicas ou fsicas. Hera Zeus Xpiter ________ (grego), ________ (romano) ________ (grego),

Atributos ou emblema:
A Aguia, o raio, o cetro e o trono. o rei dos ceos e a terra, goberna sobre homes e deuses. fillo de Cronos e liberou aos seus irmns que foran tragados polo seu pai. Est casdo coa sa irm Hera, pero ten amores con moitas deusas e mulleres mortais (e tamn con algn home!). Para seducir s sas amantes gosta de transformarse. Gstalle celebrar banquetes cos deuses no Olimpo, a morada dos inmortais. Artemisa ________ (grego), Diana ________ (romano)

O pavo real, a vaca, a coroa de raa e o trono (mis pequeno que o de Zeus). Est casada co seu irmn Zeus e a raa dos deuses e homes. tamn a deusa dos matrimonios e a protectora da familia. Est moi celosa das aventuras que ten Zeus con outras mulleres e deusas, polo que soe perseguilas a elas e aos fillos que nacen destas unins ilextimas. Ten dous fillos con Zeus: Ares, Hefesto e das fillas que son deusas menores, Ilita a deusa dos partos, e Hebe, a deusa da xuventude. Apolo ________ (grego), Apolo ________ (romano) O arco, as frechas, o loureiro e o sol. o irmn xemelgo de Artemisa, fillo de Zeus e Leto. o deus da luz, da adiviacin, da msica e das artes. Soe rodearse das musas, inspiradoras das artes, no monte Parnaso. Aos pes deste monte est Delfos, onde se atopa o seu famoso orculo ao que acodan xentes de todo o mundo antigo a preguntar sobre o futuro. un deus fermoso, de longa cabeleira, pero non ten moito xito coas mulleres. Recibe moitos sobrenomes: Febo (o luminoso), Pitio (venceu serpe Pitn)... Hermes ________ (grego), Mercurio ________ (romano)

Xuno ________ (romano) Atributos ou emblema:

Atributos ou emblema:
A cerva, o arco, as frechas, a la. a irm xemelga de Apolo, filla de Zeus e Leto. a deusa da caza e tamn axuda nos partos. unha deusa virxe, odia aos homes e non consinte que a desexen. Soe vestir tnica curta porque lle gusta correr polos montes acompaada polas sas ninfas. s sas frechas atribeselle a morte repentina das mulleres.

Atributos ou emblema:

________ (grego), Afrodita ________ (romano) Venus Atributos ou emblema:


A cuncha, o cisne, a pomba, a maz. a deusa do amor, da beleza e da sensualidade. Naceu da escuma do mar creada ao acer nel o seme de Urano. Segundo outras versins filla de Zeus e Dione. Anda que a deusa mis fermosa, est casada co deus mis feo, Hefesto, ao que engana constantemente con numerosos amantes. Algns dos seus amantes favoritos son Ares, deus da guerra, ou Adonis, un fermoso xoven. Soe ir acompaada do seu fillo Eros (ou Cupido, o amor), froito da sa unin con Ares.

Atributos ou emblema:
O caduceo (pao con das serpes enroladas), sombreiro de camiante, tnica curta, s nos nocellos ou sombreiro. o mensaxeiro dos deuses e o deus dos camiantes, gua tamn aos mortos cara o Hades. fillo de Zeus e Maia, e o compaeiro favorito do seu pai Zeus nas sus aventuras amorosas. tamn o deus dos ladrns, un deus bromista e mentireiro, polo que os homes o van como un deus moi cercano a eles. Tamn inventou instrumentos musicais como a Lira, que regalou a Apolo.

Mitoloxa Px. 8

2. Os doce deuses olmpicos

O tridente, os cabalos, tritns e outros animais e obxectos marios. fillo de Cronos e Rea e o deus das augas e mares. Provoca terremotos sacudindo o seu tridente sobre a terra. Est casado coa ninfa maria Anfitrite, pero tivo aventuras con outras mulleres e ninfas. Atribese o invento do cabalo, que ofreceu cidade de Atenas para conaseguir ser o seu patrn.

Atributos ou emblema:

A coruxa ou moucho, o casco, a lanza, o escudo e a Gorgona (Medusa). filla de Zeus e Metis, a deusa da intelixencia. Nace da cabeza do seu pai Zeus, deusa da intelixencia e a guerra. unha deusa virxe e poderosa. a patroa de Atenas, despois de vencer ao seu to Poseidn nunha disputa, na que que ofreceu cidade a oliveira. tamn a deusa das tecedeiras. Recibe o sobrenome de Palas.

Atributos ou emblema:

Ares ________ (grego), ________ (grego), Dioniso Baco Marte ________ (romano) ________ (romano) Atributos ou emblema: Atributos ou emblema: A copa de vio, o acio de uvas, a folla de parra, a folla de hedra. fillo de Zeus e Semele, unha mortal, pero foi divinizado polo seu pai. O seu culto comezou en Oriente e de al o importaron os gregos. o deus do vio, do teatro, da festa e da troula. Soe andar cun grupo de xente barulleira: as mnades ou bacantes (as sas sacerdotisas), os stiros (seres metade home, metade cabra), silenos (vellos borrachos)... Casou con Ariadna, filla do rei Minos abandonada por Teseo na illa de Naxos. O casco, a espada, a lanza. fillo de Zeus e Hera. o deus da guerra, gstalle o sangue da batalla e a el se dirixen os soldados no campo de batalla para que lles infunda valor. mis venerado en Roma que en Grecia. un dos amantes favoritos de Afrodita e pai do seu fillo Eros. Namorouse da sacerdotisa romana Rea Silvia, coa que tivo dous fillos xemelgos, Rmulo e Remo, que seran os fundadores da cidade de Roma.

As espigas, a fouce, os froitos do campo e a mapoula. filla de Cronos e Rea. a deusa da agricultura e as colleitas. Ten unha filla co seu irmn Zeus, Persfone, esposa de Hades. O tempo que Persfone est con ella na terra, est contenta e fai que a terra produza. Cando a sa filla volve con Hades, a terra deixa de producir. No seu honor celebrbanse cultos mistricos en Eleusis, perto de Atenas.

________ (grego), Demter ________ (romano) Ceres Atributos ou emblema:

________ (grego), Hefesto Vulcano ________ (romano)


Atributos ou emblema:
Martelo, bigornia, tenaces e ferramentas de ferreiro. fillo de Zeus e Hera. o ferreiro e artesn dos deuses. Constre armas para os heroes e forxa os raios de Zeus. Os cclopes axdano na sa fragua, baixo o monte Etna. moi habilidoso, inxeniou unha trampa para pillar in flagranti sa muller Afrodita co seu amante Ares.

Mitoloxa Px. 9

Poseidn ________ (grego), Neptuno ________ (romano)

Atenea ________ (grego), Minerva ________ (romano)

Urano

(O Ceo)

(A Terra) Rea (Cibeles) Hera (Xuno) Ares (Marte) Hestia (Vesta) Hefesto (Vulcano) Demter (Ceres) Persfone (Proserpina)

Xea

Cronos (Saturno) Afrodita (Venus) Poseidn (Neptuno) Artemisa (Diana) Hades (Plutn)
Zeus

(Xpiter) Dioniso (Baco)

Atenea (Minerva)

Apolo (Apolo)

Hermes (Mercurio)

Hades

Comenta as seguintes imaxes tratando de indentificar o maior nmero de H e r a , Dioniso, coa personaxes:
Zeus, no trono coa aguia e o cetro cerca de Zeus, co pavo real divinizado polas sas fazaas

coroa de follas Os deuses celebrando un banquete no Olimpo de parra, Heracles, coa maza. Era un hero, perofoi bebendo

Hades o deus dos mortos, coa gadaa Atenea, armada co casco e escudo Poseidn, co tridente

Artemisa, ao lado do seu irmn Apolo, co arco Afrodita, espida, ao lado de Ares, un dos seus amantes favoritos Apolo, coa lira, ao lado da sa irm Artemisa Ares co casco e armadura, ao lado de Afrodita

Hefesto, en primeiro plano e de costas, acaba de pillar in flagranti sua muller Afrodita con Ares. Hefesto fora informado por Helios, o Sol, desta infidelidade e inxeniou unha trampa para sorperender aos amantes: construiu unha finsima rede que colocou no leito de Afrodita e capturou parella cando xacan xuntos. Hefesto, indignado, chama aos deuses para que sexan testigos do adulterio da sa esposa.: 1 1. Dioniso coa cora de hedra 2 4 2. Poseidn co tridente 3 3. Hermes co caduceo 4. Helios, o sol, cos raios na cabeza 5. Zeus coa aguia. 5 6. Ares, co casco, abrazando a Afrodita 7. Afrodita, espida 6 8. Hefesto, de costas, cunha ferramenta na man esquerda. 7 8

Mitoloxa Px. 10

Cadro xenalxico: indica o parentesco dos principais deuses olmpicos cubindo este cadro. Pon debaixo o nome romano entre parnteses.

Zeus era un gran seductor de deusas, mulleres e incluso homes. Para elo gostaba moito de transformarse en animais ou fenmenos atmosfrico. Na seguintes imaxes identifica as sas unins explicando a sa metamorfose (transformacin) e a sa descendencia, axudndote das pistas. Identifica algn dos autores das obras, se posible. Zeus, transformado en touro, Zeus, coa aguia, raptando princesa fenicia seducindo a Europa. Lvaa no seu lombo Hera, co pavo dende Fenicia ata a illa de real. Eros, Creta, onde se une a ela. Desta detrs axuda unin nacen Minos, Sarpedn sa unin. Zeus e Radamantis. Europa casou co seduciu a hera rei de Creta, Asterin, que transformado adoptou aos fillos de Zeus. en cuco. Desta morte de Asterin, Minos unin naceron os reinou en Creta, convertndose deuses Ares e Hefesto e as deusas menores Hebe nun rei lendario. (deusa da xuventude) e Ilita (deusa dos partos)
Semele Zeus nese mortal Semele, filla de Cadmo, rei de Tebas. Semele, incitada por Hera, pdelle a Zeus que se lle amose con todo o seu podero e morre fulminada por un dos seus raios. Semele estaba embarzada de Dioniso, Zeus colle o feto e insetao no seu muslo ata que eest listo para nacer. Zeus concdelle a Dioniso a categora de deus. Zeus, transformado en nboa Zeus seduce a o, princesa de Argos, transformado en nboa. Para protexer sa amada dos celos de Hera, Zeus transforma a o en vaca. Hera descbreo e manda ao xigante Argos, que ten cen ollos, a vixilala. Hermes, por encargo de Zeus, conssigue matar a Argos,durmndoo primeiro coa sa frauta. Hera, entn enva un tabao que pica a o e tolaa. o, entolecida, cruza Grecia, Asia e chega a Exipto, onde recobra a sa forma orixinal e da luz a pafo, fruto da sa unin con Zeus. Zeus

Zeus, transformado en aguia rapta a Zeus Ganimedes, un rapaz moi fermoso, para que lle faga de copeiro no Olimpo, servndolle aos deuses as sa bebidas favoritas: o nctar, que lles da a eterna xuventude e a ambrosa, que lles da a inmortalidade.
Zeus seduce a Dnae, filla de Acriso, rei de Argos, convertido en chuvia de ouro. Dnae, fora encerrdda polo seu pai nunha torre, para evitar que tivese fillos e se cumplise un orculo, que deca que Acrisio a ser morto polo seu neto. Da sa unin con Zeus, nace Perseo. Acriso, ao descubrilo, mete nunha arca a Dnae e o seu fillo e btaos ao mar. Coa axuda de Zeus, Dnae e Perseo slvanse. Perseo converisase nun heroe matando Medusa e matar accidentalmente ao seu av nunha competicin deportiva.

Zeus, transformado en cisne, seduce a Leda, esposa de Tndaro rei de Esparta. Desta unin nacen catro fillos en dous ovos. Nun ovo estn os fillos de Zeus, Helena e Plux, e no outro os fillos de Tndaro, Clitemnestra e Cstor. os rapaces denominronse Os Dioscuros (fillos de Zeus, en grego). Helena foi a muller mis fermosa do mundo e provocou a guerra de Troia.

Sinala a descendencia destas unins: Zeus Metis (A Sabidura): Atenea

Zeus Temis (A Xustiza): As Moiras ou Zeus Mnemosine (A Memoria):As Nove Zeus Eurnome:As Crites ou Gracias Zeus Zeus Maia:Hermes
Musas

Parcas e As Horas

Leto (Latona):Apolo e Artemisa

Zeus Alcmena: Heracles ou Hrcules

Mitoloxa Px. 11

3. Amantes de Zeus

Identifcaas e di de que se ocupan.Indica os autores das obras, se posible.

_________ ou Furias Erinias


Nacidas do sangue de Urano cando foi castrado . Son as primitivas deusas da vinganza que non recoecen a autoridade dos deuses. Levan ltigos e fachos e teen serpes nos cabelos. Perseguen aos asasinos, especialmente aos parricidas, torturndoos e tolendoos.

As _____ ou Parcas Moiras

Fillas de Zeus e Temis, a Xustiza. Son as encargadas do destino dos humanos. Represntanse como tres Fiandeiras que tecen o fo da vida. Son inflexibles e estn tamn por riba dos deuses.

As_________ ou Gracias Crites

As nove musas

Son fillas de Zeus e Eurnome. Son as deusas da harmona e da beleza. Espallan a alegra pola natureza. Represntase espidas, collidas polos ombreiros e en tres perspectivas diferentes.

Fillas de Zeus e Mnemosine, Titnide personificacin da memoria. As Musas son nove irms inspiradoras das artes. Inspiran tamn aos reis a xustiza e leis. Soen acompaar ao deus Apolo no montes Parnaso ou Helicn e represntanse collidas das mans.

______ ou ______(nome grego e romano) Eros Cupido


Segundo Hesodo xurde do Caos, pero ms frecuentemente se lle considera fillo de Ares e Afrodita. o deus do amor e da paixn. Soe aparecer acompaando sa nai, tamn deusa do amor. Represntase coma un neno ou mozo espido, con s (voa de uns a outros) e cun arco e frechas coas que fire de amor. Tivo amores con Psiqu, a mente

Hestia ou _____ (nome grego e romano) Vesta


Filla de Cronos e Rea, irm de Zeus, Posidn, hades, Demter e Hera. Era unha deusa virxe, protectora do fogar. En Grecia venerbase nos fogares, pero en Roma tia importantes templos, atentidos por sacerdotisas, chamadas Vestais, que deban ser virxes durante o seu sacerdocio.

Mitoloxa Px. 12

4. Divinidades menores e seres mticos.

Deus dos pastores e rebaos, fillo de Hermes e Drope. Anda que era simptico, era un deus feo que causaba medo (pnico) aos que o van. Ten as caracterstica dun stiro: metade home, metade cabra. Soa formar parte do squito do deus dioniso. Soe representarse cunha siringa ou frata de canas, tamn chamada frauta de Pan. Son emblemas seus tamn o caxato de pastor a coroa ou ramo de pieiro.

Xenios da natureza representados coma seres hbridos, metade cabra, metade home. As veces represntanse con cola de cabalo. Soen acompaar ao deus Dioniso, gustnlles a troula, o vio e as mulleres. Perseguen as ninfas e as mnades, sacerdotisas de Dioniso.

Ninfas
Espritos femininos ou divindades da n a t u r e z a , consideradas fillas de Zeus. Hai ninfas dos ros, Niades, do mar, Neridas, das r b o r e s , Hamadrades, do ocnao, Ocenides... Personifican a gracia e a fecundidade. Soen habitar en grutas e forman parte do squito dalgunha deusas, como Artemisa. Con frecuencia son amantes de deuses e heroes.

Centauros
Sers hbridos, m e t a d e homes,metade cabalos. Son fillos de Nfele e Ixin e viven nas montaas de Tesalia. Polo xeral son seres salvaxes que viven sin leis, a excepcin de Folo e Quirn, que son sabios e teen unha natureza amable. Quirn educou a heroes coma Xasn, Aquiles, Asclepio ou incluso ao mesmo deus Apolo. Nas metopas do Partenn represntase a loita dos centauros contra os lapitas, un pobo de Tesalia.

Quimera
Monstro feminino con corpo de len, cabeza de cabra e parte traseira de serpe ou dragn. Botaba lume pola boca e devoraba os gandos de Licia (Asia Menor). Foi morta polo heroe Belerofonte a lombos do cabalo alado Pegaso.

Pegaso
C a b a l o alado, fillo de Medusa d e Poseidn. Naceu do pescozo de Medusa ao cortarlle Perseo a cabeza. Axudou a Belerofonte a matar a Quimera. Belerofonte tentou alcanzar o Olimpo a lombos de Pegaso, pero Zeus castigou a sa soberbia precipitndoo ao baleiro. Pegaso foi convertido en constelacin.

Mitoloxa Px. 13

Pan

Faunos Stiros ou________

Identifica personaxes, deus que o gobernaba, os castigos mis famosos. Se recoeces o autor dalgunha imaxe antao. O mundo dos infernos estaba goberndo polo deus Hades, fillo de Cronos e Rea. O seu nome romano Plutn, que tamn usado polos gregos e significa o rico, xa que se cra que o mundo O mundo dos infernos na mitoloxa clsica recibe subterrneo estaba o nome de Hades, Trtaro, Averno, rebo, cheo de tesouros. A Infernos... sa esposa era Os mortos son guiados por Hermes ata o ro Leteo, P e r s f o n e , no que esquecen o que lles aconteceu na vida. A Proserpina na mitoloxa romana, filla de Demter, continuacin teen que cruzar a lagoa Estixia, deusa da agricultura. para o que deben pagar un bolo ao barqueiro O seus emblemas son o alciprs, que hoxe unha Caronte. Para poder pagar este prezo, deban ser rbore comn nos nosos cimeterios, o carneiro ou enterrados cunha moeda dentro da boca. Tamn o narciso. Os deuses do inferno soen representarse soan ser enterrados cunha torta de mel para no seu trono, co can Cerbero ou rodeados dos abrandar ao Cancerbero, o gardin dos Infernos. mortos.

O Cancerbero era o gardin dos infernos, tia tres cabezas e serpes na cola e nas cabezas. Vixiaba a entrada do Hades, non deixando pasar a ningn vivo. Os mortos ofrecanlle tortas doces para aplacalo. Un dos doce traballos de Heracles (ver px. 17) consistiu en capturalo vivo sin usar armas.

Os mortos ao Chegar ao Hade eran xulgados polos xuces infernais, Minos, Sarpedn e Radamantis. Os moi virtuosos an aos Campos Elseos, un lugar luminoso e feliz, os malvados an ao tenebroso Trtaro e os que non eran nin malvados nin virtuosos ao Campo dos Asfodelos. Os especialmente malvados sufran un castigo eterno: - Tntalo: rei de Lidia, condenado a pasar fame e sede eternas por roubar ambrosa dos deuses e ofrecerlles un banquete canbal co seu sobrio Plope. - Ixin: atado eternamente a unha roda en movemento por tentar unirse a unha falsa imaxe de Hera, da que naceron os Centauros.

Ssifo, rei de Corinto, condenado por revelar un segredo de Zeus (o rapto da ninfa Exina). Foi castigado a subir eternamente unha rocha ao alto dun monte, que caa cada vez que alcanzaba a cima.

As Danaides eran 50 irmns, fillas do rei Dnao. Casaron cos seus 50 primos, fillos de Exipto. Dnao pediulles que matasens aos seus homes na noite de vodas, xa que odiaba ao seu irmn. S a maior, Hipermnestra, non cumpliu a orde porque se namorou do seu home. As demais, sa morte, foron condenadas a encher a fonte de Hades con Xerras furadas.

Mitoloxa Px. 14

5. O Hades, o mundo dos infernos.

Atenea Demter Triptlemo Persfone Hades Demter Persfone

Eros

O deus Hades namorouse da sobria Persfone, pero Zeus, o seu pai, non consenta o matrimonio. Como desexaba ter unha esposa no seu reino, Hades apareceu co seu carro mentres ela estaba no campo collendo flores e abrindo unha fenda na terra raptouna e levouna aos Infernos. Demter, a sa nai e deusa da agricultura, buscouna desesperadamente e decidiu quedar na terra descuidando as sas tarefas, ata que non lle devolvesen sa filla. Na cidade de Eleusis, perto de Atenas, ensinou a Triptlemo, o fillo do rei, o cultivo do trigo en recompensa pola sa hospitalidade. Para recoradr este feito nesta cidade se celebraban os mas famosos ritos en honor a Demter, Os misterios de Eleusis. En todo este tempo Demter descoidou ata tal punto o coidado da terra que os homes comezaron a morrer de fame por falta de alimento. Zeus, entn decidiu intervir e ordenoulle a Hades que devolvese a Persfone, pero xa non era posible por Persfone comera pebidas de granada, polo que deba pasar unha parte do ano co seu esposo no Hades e outra parte coa sa nai Demter na terra. As, cando Demter escapaba do Inferno e a coa sa nai a terra empezaba a encherse de plantas e flores, xa que Demter estaba contenta e faca que a terra producise. Cando Persfone regresaba ao Hades a terra deixaba de producir e sumase nas sombras pola tristeza de Demter. Deste xeito explicbase os ciclos naturais de producin da terra ou estacins: a primavera e vern coincidna coa presencia da fila de Demter na terra e o outono e o inverno coa sa estancia no Inferno.

b) Coeces algn outro mito relacionado co regreso terra ou resurrecin na mitoloxa grega ou noutras mitoloxas ou relixins? Relaciona as explicacins.
Moitas relixins e/ou mitoloxas teen mitos nos que aparece a morte e resureccin dun deus relacionada cos ciclos producitivos da terra. - Relixin cristi: celebra a morte e resureccin de Xesucristo na Pascua, coincidido coa primeira la chea despois do equinocio de primavera. - Mitoloxa Exipcia: Osiris, o deus expicio da fertilidade, da vexetacin e a agricultura morto e resucitado. Relacinase coas crecidas do Nilo que fertilizaban a terra. - Na mitoloxa grega tamn hai outros personaxes resucitados que se relaciona coa vexetacin: Adonis, un fermosos rapaz relacionado coa vextacin que pasa unha parte do ano con Persfone no inferno e outra na terra con Afrodita, facendo que todo floreza.

Mitoloxa Px. 15

6. a) Resume o rapto de Persfone e explica que pode significar.

Busca algn personaxe bblico que tea semellanzas con el. Describe mediante as imaxes como foi o seu nacemento. Que atributos o caracterizan?. Seguindo as imaxes, indica por que tivo que realizar os doce traballos e menciona os que falten. Como rematou a sa vida. Heracles o mis grande heroe grego. fillo de Zeus e unha das sas amantes, Alcmena, a quen Zeus seduxo transformandose no seu propio marido Anfitrin, rei de Tebas. Alcmena da luz dous xemeos, fillos de pais diferentes: Ificles, fillo de Anfitrin, e Heracles, fillo de Zeus. Hera, celosa dos amores do seu esposo, enva ao berce dos nenos unhas serpes xigantes para acabar con eles. O pequeno Heracles quen de estrangulalas, deixando clara a sa orixe. Z e u s intenta facer ao seu fillo inmortal pondoo a mamar o leite de H e r a mentres eal est durmida. Pero Hera desperta e aparta ao neno bruscamente facendo que un chorro do seu leite se perda no firmamento, dando lugar Va Lctea.

Heracles medra e convrtese non mozo forte e comeza a destacar polas fazaas. Casa con Mgara, e ten varios fillos. Hera, celosa da sa felicidade provcalle a tolemia e mata aos seus propios fillos. Cando recupera a cordura, horrorizado, acata as ordes dos deuses para purificarse e ponse ao servicio do seu primo Euristeo, quen lle ordena facer 12 Traballos imposibles, presionado pola deusa Hera: 1 Traballo: matar ao len de Nemea. Este len asolaba a rexin de Nemea e tia unha pel impenetrable as frechas, polo que Heracles ten cpaturalo e afogalo coas sas mans. Unha vez morto o len, Heracles despelxao e usa a sa pel como vestimenta.

2 traballo: matar a Hidra de Lerna. A Hidra era un monstro con varias cabezas que habitaba a laoga de Lerna e co seu alento pestilente destrua as colleitas dos arredores. Cada vez que Heracles cortaba unha cabeza, nacanlle outras, polo que o seu sobrino Iolao tivo que axudalo queimando cun facho os pescozos cortados e as consegui rematar este traballo. Heracles aproveitou o veleno da Hidra para untar as sa frechas.

3 traballo: capturar ao xabarn de Erimanto. Heracles tia que levarlle vivo este monstro que viva no monte Erimanto. Heracles consegui esgotalo na neve e capturalo. Ao mostrallo a Euristeo este correu aterrorizado a esconderse.

4 Traballo: capturar a cerva de Cerinia. Era unha cerva sagrada de Artemisa con cornos de ouro, polo que non poda ser ferida. Era moi veloz e Heracles estvoa perseguindo un ano enteiro. Heracles capturouna ferndoa levemente nunha pata, inmovilizndo sin derramar unha gota de sangue.

Mitoloxa Px. 16

7. Heracles (Hrcules)

6 Limpar os cortellos do rei Auxias. Euristeo pretenda humillar a Heracles con este traballo, consistente en limpar nun da uns cortellos enormes que tian moito esterco acumulado. Para logralo, Heracles desviou o curso dun ro prximo, que entrou por unha parece furada limpando todo o esterco.

8 Capturar s eguas de Diomedes. Estas eguas coman carne humana e eran alimentadas por Diomedes, rei de Tracia, cos seus propios sbditos. Heracles fixo que as eguas devorasen ao propio Diomedes e conseguiu domalas sin dificultade. 10 Roubar os bois de Xerin. Este era un xigante de tres corpos que viva no extremo Occidente e era dono dun rebao de bois. Heracles consigue atravesar o Ocnao e chegar Eritia, a illa na que vive Xerin. Al mata ao seu terrible can gardin, Orto, e despois a Xerin. Fuxe cos bois de Xerin regresando a Grecia polo norte, polas costas de Iberia , a Galia, Italia e Sicilia antes de chegar a Grecia
Estas mazs eran o regalo de Xea polas vodas de Zeus e Hera. Estaban nunha rbore custodiada por un dragn nun xardn cercano ao monte Atlas, vixiado polas ninfas do atardecer ou Hesprides. Ao pasar polo monte Atlas, hercles pediulle ao titn, que termaba do ceo, que lle fose a busacar as mazs, mentres el lle soportaba a carga. Atlas volveu coas mazs, pero quixo levarllas el mesmo a Euristeo, deixando a Heracles no seu posto. Heracles conseguiu engaalo e regresou a Grecia, remantando os 12 traballos. e obtendo as o perdn polos seus crimes.

9 Conseguir o cinto de Hiplita. Euristeo pedralle este obxecto p a r a regalarllo sa filla Admete. Este c i n t o simbolizaba o poder de Hiplita, raa das Amazonas, pobo de mulleres guerreiras. Heracles acude ao Pas das Amazonas cos seus compaeiros e consigue que Hiplita lle dea o cinto de boa gana. Pero Hera suscita recelos entre as Amazonas, que acaban enfrontndose aos gregos. Destase a guerra entre eles e morre a raa Hiplita

12 Roubar as mazs de ouro das Hesprides.

11 Capturar ao Cancerbero. Heracles consigue o permiso de Hades para capturar a Cerbero, o can que gardaba os Infernos, sin armas. Consigue dominalo e lvallo a Euristeo, que se esconde aterrorizado. Na sa estancia no Hades liberou a Teseo, que estaba preso por tentar raptar a Persfone. Cando Heracles regresou a Grecia dende Iberia co gando de Xerin fixo un importante traballo nesta terra cal? Separou Europa de frica nas chamadas columnas de Heracles, creando o Estreito de Gibraltar Nesta mesma viaxe, Heracles decidiu regresar polo norte, polas costa de Iberia e a Galia. Segundo a tradicin, nestes lugares axudou s homes con diferentes construccins Poderas citar algunha prxima a ns? Construu a Torre de Hrcules no que hoxe a Corua, para axudar aos marieiros da zona.

Mitoloxa Px. 17 *A sa morte foi divinizado como recompensa s sas fazaas e pasou a vivir no Olimpo cos deuses, casando coa deusa Hebe.

5 Matar as aves do lago Estinfalo: eran paxaros con plumas de metal, que heracles consigue matar coas frechas envelenadas da Hidra de Lerna.

7 Capturar o touro de Creta. Minos pedira a Poseidn que enviase un prodixio que o sinalase como rei de Creta. Poseidn enviolle un fermoso touro a condicin de que o sacrificase despois de ser nomeado rei. Minos non quixo sacrificar este precioso animal, polo que Poseidn castigouno facendo que a sa muller Pasifae se namorase do animal (px. 18) e toleando ao touro, que comezou a destrur colleitas e matar xente. Heracles conseguiu cazalo sin armas, porque o touro era de orixe sagrado, e levouno vivo a Grecia, onde despois o vencera Teseo en Maratn.

Explica a orixe do Minotauro, a famila de Minos, as orixes de Teseo, o papel de Ariadna. Se recoeces algn autor destas representacins antao. Pasifae, esposa de Minos, rei de Creta namorouse dun touro (ver px. 17). Para poder satisfacer a sa paixn pde consello a Ddalo, o famoso arquitecto que construira o palacio de Minos. Ddalo manda construr unha vaca de madeira oca na que se introduce Pasifae. Como producto desta unin nace o Minotauro. O Minotauro era un monstro con corpo humano e cabeza de touro. Minos manda construr un labirinto a Ddalo para encerrar nel ao Minotauro. Facendo valer o seu podero, Minos esixe a Atenas que cada ano mande 7 parellas de mozos para ser devorados polo Minotauro.

Teseo, o fillo de Exeo, rei de Atenas, pdelle a seu pai que o deixe ir coas vctimas anuais para intentar liberalas matando ao Minotauro. Exeo acaba cedendo e pdelle a Teseo que si regresa victorisoso cambie as velas negras do barco por unhas brancas. Teseo chega a Creta e Ariadna, filla do rei Minos namrase del. Ela promete axudalo a cambio de que Teseo a leve consigo. Ariadna, aconsellada por Ddalo, entrega a Teseo un cabo do fo do seu novelo e agrdao na entrada para que poda sar sin perderse no labirinto.

Teseo entra no labirinto, mata ao Minotauro e consigue sar gracias ao fo de Ariadna. Rene a todos os atenineses que salvara e a Ariadna e fuxe de Creta, fundindo antes varios barcos cretenses para evitar a persecucin.

Na sa viaxe a Atenas, os atenienses fan escala en Maxos, unha das illas Ccladas. Ariadna queda durmida e Teseo marcha deixndoa abandoada.

O deus Dioniso namrase de Ariadna, que est descolonsolada pola fuxida de Teseo. Dioniso regaloulle pola sa voda unha diadema feita por Hefesto, que se convertiu en constelacin (Ariadna)

Mitoloxa Px. 18

8. Teseo e o ciclo cretense

Minos castiga a Ddalo pola sa axuda a Ariadna encerrndoo no laberinto xunto co seu fillo caro. Ddalo fabricou unhas s para el e para o seu fillo e pegounas con cera. Antes de emprender a fuxida, Ddalo aconsellara a caro que non voase demasiado baixo, xa que as alas se mollaran e pesaran moito; nin demasiado alto, porque o sol podera derretir a cera. caro non fixo caso dos consellos do seu pai e voou demasiado alto, a cera das sas s derretiuse e el caeu ao mar ao desfacerse as sas s. Foi enterrado na illa mis prxima, que recibiu o nome de Icaria. Ddalo consegiu fuxir a Italia.

9. Orfeo

Explica as principais caractersticas deste heroe diferente: a sas orixes, feitos principais da sa vida e morte. Namrase da Orfeo un hero que non ninfa Eurdice e destaca pola sa forza casa con ela. fsica, senn pola sa Eurdice morre arte. Era fillo da musa picada por unha Calliope e do rei de serpe e Orfeo, Tracia Eagro. Era un d e s c o n s o l a d o magnfico msicoe poeta pola sa morte, que cando cantaba decide baixar ao acompaado pola sa Hades a buscala. lira ou ctera consegua C o s n s i g u e conmover natureza e entrar no inferno despois de aplacar ao clamar as feras salvaxes. Cancerbero coa sa msica. Hades e Persfone consintes que leve sa muller coa coindicin de que ela o siga detrs e el non se volva a mirala en todo o camio. Cando estna chegando ao mundo dos vivos, Orfeo non pode resisitir e comproba si Eurdice o segue, polo que a sa sombra se desvance perdndoa definitivamente Segundo a tradicin, as musas recolleron o seu corpo despedazado e o enterraron en Pieria, ao pe do Olimpo. A sa cabeza e a sa Lira foron botadas ao ro Hebro (Tracia) e chegaron polo mar ata a illa de Lesbos, considerada o berce da poesa lrica. Orfeo regresa dos Infernos desesperado e non quere ter relacins con mulleres. Establece uns ritos mistricos baseados na sa experiencia de descenso ao Hades. Aos seguidores de Dioniso pareceulles que esta nova relixin lles roubaba adeptos, polo que unhas bacantes (sacerdotisas de Dioniso) despedazrono nun dos seus rituais.

Coeces algunha obra musical relacionada con este mito?


Numerosas obras de msica clsica de diferentes pocas, entre as que destacan: - Orfeo de Monteverdi (s. XVII) - Orfeo de Gluck (s. XVIII) - Orfeo nos Infernos de Offenbach (s. XIX) .... Tamn hai versins musicais mis modernas deste mito como o film Orfeo Negro de M. Camus (1959), que situa a Orfeo no Brasil do s. XX co nacemento da Bossa Nova.

Mitoloxa Px. 19

Completa a historia do ciclo Troaiano co mito de Ddalo e Icaro

10. Xasn e os Argonautas

Explica cal era a misin da expedicin Clquide, quen eran os Argonautas e por que se chamaban as, as escenas da viaxe nas imaxes, as fazaas de Xasn, o papel de Medea e a sa relacin con Xasn. Sinala no mapa os puntos de partida e chegada. Se recoeces o autor dalgunha obra antao.

Mitoloxa Px. 20

Mitoloxa Px. 21

11. Perseo

Explica as sas orixes e nacemento, a misin que tivo que realizar, o encontro con Andrmeda.

Mitoloxa Px. 22

Antgona

Edipo Rei

Edipo en Colono

Os sete contra Tebas

12. Edipo de Tebas

Explica o seu nacimento, que orculo pesaba sobre el e se cumpriu ou non. Cal foi o seu final e a sorte dos seus fillos.

As seguintes obras dramticas tratan o tema de Edipo e a sa familia. Di quen foi o seu autor ou autores, e moi brevemente o seu asunto.

Mitoloxa Px. 23

13. A guerra de Troia:

Explica causas e orixe seguindo as imaxes.

Sinala quen eran os Atridas e fai un cadro xenealxico da sa familia.

Mitoloxa Px. 24

Personaxes: Anquises, Nstor, O Gran Aiax , Astianacte, Agamenn, Helena, Ifixenia, Glauco, Odiseo (Ulises), Hcuba, Sarpedn, Menelao, Patroclo, Idomeneo, Andrmaca, Paris, Penlope, Ascanio ou Xulo, O Pequeno Aiax, Eneas, Diomedes, Clitemnestra, Aquiles, Casandra, Helena.

Bandos Outros nomes


Deuses
partidarios

GREGOS(Europa) Helenos,Aqueos,Arxivos,Dnaos, Micnicos Atenea,Hera Heroes Sobrenomes/caract.


Atrida,reideMicenas soberanosupremo esposadeAgamenn filla de Agamenn sacrificada Atrida,reideEsparta fermosa esposa de Menelao Plida, o dos pes lixeiros amigodeAquiles ancinconselleiro Tidida

TROIANOS(Asia) Drdanos,Frixios,Teucros Afrodita,Apolo Heroes Sobrenomes/caract.


reideTroia esposadePramo Priamida, sucesor de Pramo esposadeHctor fillodeHctor raptouaHelena filla de Pramo, profetisa AliadodeLicia licio, enfrontouse a Diomedes Escapou da destruccin de Troia caraItalia

Laertada, famoso polasaintelixencia esposadeUlises

o grande, fillo de
Telamn o pequeno, fillo de Oileo ReideCreta

paideEneas fillodeEneas

Fai un cadro xenealxico dos membros da familia de Pramo que aparecen nesta tboa.

Mitoloxa Px. 25

Completa a seguinte tboa colocando na cadro o personaxe que corresponda coas sas caractersticas. Ten en conta que os nomes propios rematados en ida significan Fillo de... (Ex: Crnida, fillo de Cronos)

HEROES/PERSONAXES

A Ilada de Homero cntanos feitos xa case final da guerra e cntrase na ira de Aquiles. Averigua que lle pasou a este heroe con Agamenn e como influu este incidente na guerra, explicando as imaxes.

Quen era Patroclo e cal foi o seu papel na Ilada? como reaccionou Aquiles ante a sa morte?. Explica as imaxes.

Mitoloxa Px. 26

Explica a infancia e mocidade de Aquiles seguindo as imaxes.

Quen era Hctor? Quen era a sa muller? Cal o seu final? Explica as imaxes.

Mitoloxa Px. 27

Quen era Pramo?Cal foi o seu papel na Ilada? Explica as imaxes.

Explica o final da guerra de Troia e cal foia a sorte dos vencidos. Explica as imaxes.

Mitoloxa Px. 28

Fxate no seguinte mapa e seguindo as imaxes vai explicando o percorrido de Ulises e as sas aventuras ata chegar a Itaca.

14. A Odisea: o regreso de Ulises

Cal era o reino de Ulises e en que situacin estaba desde que el marchara guerra de Troia? Explica as actitudes da sa muller e fillo seguindo as imaxes.

Mitoloxa Px. 29

Illa de Eolo

Mitoloxa Px. 30

Lestrigns (Telpilo)

Mitoloxa Px. 31

O final. Explica as ilustracins.

O recoecemento. Explica as imaxes

Cando por fin Odiseo consigue chegar sa patria, e axudado por Atenea para poder matinar un plan de vinganza. Explico, seguindo as imaxes.

Mitoloxa Px. 32

Eneas ofrece un sacrificio para dar gracias pola sa chegada seu destino Cal era?

15. A Eneida: a viaxe de Eneas

Explica as sas orixes, a sa fuxida de Troia, a sa misin e viaxes.

Encontro con Dido cal era o reino de Dido? Como acabou este romance e que repercusins tivo para os romanos?

Mitoloxa Px. 33

Coeces algunha obra musical inspirada neste mito?

16. Tenta recoecer as seguintes escenas e/ou personaxes que nelas se representan e explcaas. Se recoeces o autor, antao.

Mitoloxa Px. 34

APUNTAMENTOS

(Podes repasar aqu os emblemas dos principais deuses olmpicos)

Mitoloxa Px. 35

APUNTAMENTOS

Mitoloxa Px. 36

APUNTAMENTOS

Mitoloxa Px. 37

MAPA DO MUNDO MEDITERRNEO

Mitoloxa Px. 38

MAPA DA ANTIGA GRECIA

Mitoloxa Px. 39

- Robert Graves, Mitos da Antiga Grecia. ed. Xerais, (Serie Xabarn, n 42), Vigo 1.989 - Giovanni Caselli, El viaje de los Argonautas. (Con mapa despregable no interior) - A Biblia (signatura 22) - Diccionarios de Mitoloxa na biblioteca (signatura 292) - Marcia Williams. Los mitos griegos - Marcia Williams La Ilada y la Odisea - La Caja de Pandora

BIBLIOGRAFA (todos os libros estn na biblioteca do instituto)

- Coleccin El sendero de los mitos (Mirar cada ttulo concreto)

- Pxinas Web: - http://aspasiamelide.blogspot.com - Presentacins en Power Point:

http://www.slideshare.net/susanalosada - http://www.chironweb.org/ - http://www.culturaclasica.com/ -LABYRINTHUS:http://www.xtec.cat/~sgiralt/

- www.culturaclasica.net - www.artehistoria.com - Los Secretos de Argos: http://sogradargos.blogspot.com/ - Wikipedia ....