Está en la página 1de 11

TERMINACIONES DE PALABRAS

AK= Plural A= Singular/el o la

TXAKURRAK = Los perros TXAKURRA = El perro


TXAKUR = PERRO (palabra original) en algunas la A es propia

KOA= Terminación en vocal


NONGOA
EKOA= Terminación en consonante (de donde)

N= T. en vocal NON
(donde)
EN= T. en consonante

NONGOA zara Zu? = de donde NON bizi Zara? = donde vives


eres
NI MALAGAKOA NAIZ NI BILBON BIZI NAIZ
NI PAKISTANEKOA NAIZ NI PAKISTANEN BIZI NAIZ

ARIA= Terminación para profesiones, hay excepciones

POSTARIA - IDAZKARIA – MUSIKARIA – MEDIKUA -

K= en UKAN para los nombres: T. vocal

EK= en UKAN para los nombres: T. consonante

R+K= se le agrega otra R si termina en R y se le agrega la K

CARINAK MIRENEK ANDERREK


PARA PREGUNTAS
RIK= T. vocal DE SI O NO Y EN
NEGATIVAS
(EDUKI)

BADAUKAZU KOTXERIK? = YA TIENES COCHE?


BAI, BADAUKAT KOTXEA EZ, DAUKAT KOTXERIK
Se responde en sing o plural Siempre es en singular
No se aplica en Zenbat etxeRIK dauzkazu/dituzu. Zenbat es el
determinante y por eso no se escribe.

REN= T. vocal NOREN

(de quien)
EN= T. consonante
NORENA
RENA= T. vocal
(de quien es)
ENA= T. consonante

ENEKOREN LOGELA (de Eneko) TXAKURRA ENEKORENA (es de…E


LARRAITZEN LOGELA (de Larraitz) TXAKURRA LARRAITZENA (es de L
TXAKURRAREN KATEA (comunes) KATEA KATUARENA
NOREN TXAKURRA? NORENA DA TXAKURRA?
(El perro de quien?) (De quien es el perro?)

RIK= No hay perro

RA= No está el perro

Ez dago TxakurRIK Ez dago TxakurRA

AN= NON (en donde hay)

AK= NORK (quien tiene)

KO= NONGO (de donde – marca el futuro/ se encuentra algo


“Mahai ondoKO txakurra dago”)
MAHAIA NON JARRIKO DUGU? Donde ponemos la mesa?
JANGELAN JARRIKO DUGU

NONGO MINA DUZU/DAUKAZU?

BuruKO mina dut (T. vocal)

BelaunEKO mina dut (T. consonante)

RA= T. vocal JOAN (IR)

ERA= T. consonante

NORA ZOAZ ZU? A donde vas tú?


BILBORA – PLAZARA - TRENERA

TIK= T. vocal ETORRI (VENIR)

ETIK= T. consonante

NONDIK DATOR MIKEL? De donde viene Mikel?


BILBOTIK – PLAZATIK - TRENETIK

TEKO= T. vocal ZERTARAKO


(PARA QUE)
TZEKO= T. consonante

ZERTARAKO NAHI DUZU PATINETEA? Para que quieres el patinete?


Patinetea jolasTEKO nahi dut – Zapatilak mendian ibilTZEKO balio dute
JOAN= joaTEKO – EDAN= edaTEKO – EGON= egoTEKO – IZAN= izaTEKO
TZERA= T. vocal ZERTARA (A QUE)

TERA= T. consonante

EGON= egoTERA – IBILI= ibilTZERA – EROSI= erosTERA -

INICIO DE PREGUNTAS

IZAN (adj. Con A)


QUE ZER (no se declina)
QUIEN NOR
QUIENES NORTZUK
COMO (eres) NOLAKOA (koa/ekoa)
DE DONDE NONGOA (n/en)
DE QUIEN ES NORENA (rena/ena/arena)
DE QUIEN NOREN (ren/en/aren)

UKAN (con K y adj. A)


CUANTO/S ZENBAT
CUAL ZEIN
CUALES ZEINTZUK
QUIEN NORK (ak)

EGON (sin A el adj.) “hay/RIK” / “esta/RA”


COMO (estas) NOLA
DONDE NON (an)
DE DONDE NONGO (ko)
EDUKI
YA TIENE…? BADAUKAZU….? EZ…RIK/BAI
BADAUKA…..
JOAN
A DONDE VAS NORA (ra/era)
ETORRI
DE DONDE VIENES NONDIK (tik/etik)

A QUE ZERTARA (tera/tzera)


PARA QUE ZERTARAKO (teko/tzeko)
PARA QUITAR KENTZEKO
A QUIEN NORI
QUIEN / A QUIEN NOR/NORI
QUIEN / QUE NOR/ZER (personas/cosas)
CUANDO NOIZ (e)nean
CON QUIEN NOREKIN (rekin/ekin)-
(arekin/ekin)
POR QUE ZERGATIK (elako/lako)
LOS/LAS/TODOS ETAN/EAN/ERO

NOR: A QUIEN / NOR-NORI: QUIEN-A QUIEN / NOR-ZER: QUIEN-QUE

NIRI (nori) KATUA (zer) GUSTATZEN ZAIT – NIRI (nor) GIDATZEA


(zer)GUSTATZEN ZAIT
TZEN: se declina como querramos o según lo que queremos decir
TEA= T. consonante TZEA= T. vocal

NOIZ = CUANDO (son irregulares y por eso no es exacto)


DUT – DUDANEAN DIO - DIONEAN

DIT – DIDANEAN DIRA - DIRENEAN

DU – DENEAN NAGO – NAGOENEAN (cuando estoy)

V= NEAN C= ENEAN

GAZTEA NINTZENEAN MENDIRA JOATEN NINTZEN / cuando era jóven solía


ir al monte
NOTA IMPORTANTE:

ESTE CHICO ES MAJO – INTRANSITIBOA ESTE = HAU

MUTIL HAU ESE = HORI

(IZAN) AQUEL = HURA

ESTE CHICO TIENE 20 AÑOS – TRANSITIBOA ESTE = HONEK

MUTIL HONEK ESE = HORREK

(UKAN) AQUEL = HARK

NOREKIN= CON QUIEN


IZEN BEREZIAK: Con Eneko – enekoREKIN (vocal)

Con Fran – FranEKIN (consonante)

IZEN ARRUNTAK: Sing. con el gato – KatuAREKIN (vocal/consonante)

Plural con los gatos – KatuEKIN (vocal/consonante)

ELAKO= T. vocal
ZERGATIK (POR QUE)
LAKO= T. consonante

ZERGATIK ALTXATU BEHAR DU MIKELEK? Por que tiene que levantarse


Mikel
BeranduELAKO – porque es tarde
ADITZAREN ASPEKTUA:

• BURUTUA (acciones ya finalizadas / he ido hoy – a la mañana – he


acabado)
VERBO INFINITIVO + IZAN/UKAN = JOAN NAIZ
• PUNTUKARIA (sucede ahora / estoy llendo)
TZEN/TEN + ARI + IZAN = ORAIN JOATEN ARI NAIZ
• ORAINALDI EZ BURUTUA (con frecuencia / suelo hacer o ir)
TEN/TZEN + UKAN/IZAN = EGUNERO MENDIRA JOATEN NAIZ
• GERTAKIZUNA (futuro / luego, mañana, etc)
VERBO + GO/KO + UKAN/IZAN = BIHAR KOTXE BAT EKARRIKO DUT
GO=consonante KO= vocal

EN NEGATIVO: NIK EZ DUT EGUNERO OGIRIK EROSTEN

LEHENALDIA - EN PASADO:

PUNTUKARIA: (ahora) JOATEN ARI NAIZ / NINTZEN


ORAINALDI EZ BURUTUA: (costumbre) MENDIRA JOATEN
NAIZ / NINTZEN (suelo ir / solía ir)
ORAINALDI BURUTUA: (acción acabada-he ido) GOIZEAN
MENDIRA JOAN NAIZ (he ido al monte) - ATZO GOIZEAN
MENDIRA JOAN NINTZEN (fuí al monte)
VERBOS (ADITZA)

IZAN UKAN (K)


NI/K NAIZ DUT DITUT
ZU/K ZARA DUZU DITUZU
BERA-HURA/K DA DU DITU
GU/K GARA DUGU DITUGU
ZUEK ZAUDETE DUZUE DITUZUE
HAIEK DIRA DUTE DITUZTE
EGON EDUKI (K)
NI/K NAGO DAUKAT DAUZKAT
ZU/K ZAUDE DAUKAZU DAUZKAZU
BERA-HURA/K DAGO DAUKA DAUZKA
GU/K GAUDE DAUKAGU DAUZKAGU
ZUEK ZAUDETE DAUKAZUE DAUZKAZUE
HAIEK DAUDE DAUKATE DAUZKATE
JOAN
NI NOA
ZU ZOAZ
HURA DOA
GU GOAS
ZUEK ZOAZTE
HAIEK DOAZ
ETORRI NORI
NI NATOR NIRI ZAIT / ZAIZKIT
ZU ZATOR ZURI ZAIZU / ZAIZKIZU
HURA DATOR HARI ZAIO / ZAIZKIO
GU GATOZ GURI ZAIGU / ZAIZKIGU
ZUEK ZATOZTE ZUEI ZAIZUE / ZAIZKIZUE
HAIEK DATOZ HAIEI ZAIE / ZAIZKIE
IZAN (lehenaldia) / NOIZ UKAN (lehenaldia)
NOIZ (EAN)
NI NINTZEN/EAN NIK NUEN / NITUEN
ZU ZINEN/EAN ZUK ZENUEN/ZENITUEN
HURA ZEN/EAN HARK ZUEN / ZITUEN
GU GINEN/EAN GUK GENUEN/GENITUEN
ZUEK ZINETEN/EAN ZUEK ZENUTEN/ZENITUZTEN
HAIEK ZIREN/EAN HAIEK ZUTEN / ZITUZTEN
IZAN (NOIZ) UKAN (NOIZ)
NI NAIZENEAN NIK DUDANEAN *
ZU ZARENEAN ZUK DUZUNEAN
HURA DENEAN HARK DUENEAN *
GU GARENEAN GUK DUGUNEAN
ZUEK ZARETENEAN ZUEK DUZUENEAN
HAIEK DIRENEAN HAIEK DUTENEAN
NI ETORTZEN YO SUELO IR / YO (ADITZ TRINKOAK) *cuando acaba en A
NAIZ / NI VOY
enean
NATOR
IBILI (ADITZ TRINKOAK)
NI NABIL
ZU ZABILTZA
HURA DABIL
GU GABILTZA
ZUEK ZABILTZATE
HAIEK DABILTZA
BEHAR = NECESITAR
NIK LIBURUA BEHAR DUT (singular)
NIK LIBURUAK BEHAR DITUT (plural)
NIK EZ DUT LIBURUA BEHAR (en negativa)
LAURAK DENBORA BEHAR DU (Laura necesita tiempo)
BEHAR IZAN = NECESITAR
BALIO IZAN = VALER
NAHI IZAN = QUERER

DEMOSTRATIVOS (ERAKUSLEAK)
HAU ESTO/E/A
HORI ESO/E/A
HURA AQUEL/A/O
HAUEK ESTOS/AS
HORIEK ESOS/AS
HAIEK AQUELLOS

POCESIVOS (URRITSUAK)
NIRE MIO NIREA
ZURE TUYO ZUREA
BERE/HAREN SUYO BEREA/HARENA
GURE NUESTRO GUREA
ZUEN VUESTRO ZUENA
HAIEN DE ELLOS HAIENA
NOREN NORENA
NIRE TXAKURRA DA - ES MI PERRO TXAKURRA NIREA DA – EL PERRO ES MIO
NOR - NORI
NIRI A MI
ZURI A TI
HARI A EL
GURI A NOSOTROS
ZUEI A VOSOTROS
HAIEI A ELLOS

HEMEN AQUÍ LOS ETAN


(ASTELEHENETAN)
HOR AHÍ EL/LAS EAN
(ASTELEHENEAN)
HAN ALLÍ TODOS ERO
(ASTELEHENERO)