Está en la página 1de 370

TURKISH

BASIC COURSE

Units 31 . 50

This work was compil.d and pub. Ii.hed with the .upport of the OHlce of Education, Department of Health, Education and Welfare, United State. of America.

SELMAN

...., AGRALI

ORGANIZATION AND NOTES BY llOYD B. SWIFT

FOREIGN

SERVICE
WASHINGTON,

INSTITUTE
D.C.

1968
o EPA
R T MEN T

TAT

TURKISH

FOREIGN BASIC

Sf.'RVICE; COURSE
Edited by

INSTITUTE SERIES

A UGUSTUS

A, KOSKI

For sale by the Superintendent 01Documents, U.S. Government Printing Oftlce Washington, D.C, 20402· Prloe $4.26

BASIC

COURSE

PREFACE

Turkish Basic Course, Units 31-50, is the second of a projected

three-volume patterns

series

being produced not covered

by the Foreign Service Institute.

It presents expanded

the principal

grammatical

of Turkish

in the first volume, with a vocabulary

by some 2,000 items.

This is essentially a new text, although it occasionally draws on earlier draft versions of FSI Turkish materials. Basic dialogues and structure drills, familiar in form from the first volume, are supplemented with exercises which are designed to lead the student into freer conversation. Narrative pa.uages serve as an introduction to the style of written Turkish and enrich the vocabulary control of the course. An effort has been made to keep current with rapidly changing language usage in Turkey.

The glossary, about 2,500 items, is cumulative for the first and second volumes. Certain conventions common to good dictionaries have been adopted to help students progress toward intelligent use of such works. The composition of all the Turkish part of the text has been the work of Selman N. AKral., Turkish instructor. Lloyd B. Swift, Assistant Dean of the School of Language Studies, has overseen the organization and provided the grammar notes. Mrs. Berit Fletcher assisted with some of the earlier units and Mrs. Uzma Alral., although not an FSI staff member, was of great assistance to her husband. particularly in checking current usages. The typescript was prepared by Mrs. Irma C. Ponce. The tapes to accompany this text were recorded in the FSI studios. The Foreign Service Institute gratefully acknowledges support from the which helped defray the cost of preparing and publishing this volume.

u.s.

Office

of Education

chool of Language Studies Foreign Service Institute Department of State

iii

TABLE OF CONTENTS

UNIT

31 31.0 31.1 31.2 31.3 31. 4 31. 5 31.6

DIALOG: Questions vocabulary Variation Narrative Note: Note:

'Relatives' Drills Drills .....


It

•..•..............•.•...............•.. and Related Questions ..•...•...•... ....•..•..

on the Dialog

.•.••.••...•.••................•.•••.....• on Basic Sentences of the Dialog Suffix

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

The Ordinal

Numerals

in Turkish:

{-(1)nci} •...

387 389 390 393 395 396 396 398 400 400
403

31.7 31.8 31.9 31.10 31.11 31.12


UNIT

Attributive use of the Verbal Nouns with Suffixes ..• {-(y)ac6kl, i-dik} and t-(y)6n} . Grammar Drills on Verbal Nouns as Attributives ••.••........ Note: Note: Drill {-d1r} as Expression Drills Months of Time •••••••••••••..••..•..•.• of Time •...•....•.. . Exercise .•...•.......••.•..........•. Grammar on {-d1r} in Expressions

of the Year ••..........•.•..•.•...•......•.•..

on Months Conversation

Directed

403 404

32 32.0 32.1 32.2 32.3 32.4 32.5 32.6 32.7

DIALOG: Questions

'At the Istanbul on the Dialog

Customs'

•••.••••••..•..••.....•.. Questions ..........••..

405

and Related

Vocabulary Drills ......•.......•...•...•.•..•......•...•••. variation Drills on Basic Sentences from the Dialog ....•... Narrative .••........•......•.•.....••..•..••..•...•.....••. Note: 'Passive' and 'Reflexive' Verbal Extensions •.•..•... Grammar Directed Drills on Passive and Reflexive Verbal Extensions .• Conversation Exercise •...•.••..•.•.............•.•

407 408 410 410 411 414

4n

UNIT

33 33.0 33.1 33.2 33.3 33.4 33.5 33.6 33.7 33.8 33.9 33.10 33.11 33.12

422 Questions on the Dialog and Related Questions ........•..... 424 425 Vocabulary Drills .•.••..•.••.•.......•..•....•..•.......... 427 Variation Drills ...•.....•...•...••...•.•..•.•.........•.•. Narrative . 429 Note: {-ki} 'the one which' or 'the one who' .....••......... 429 Grammar Drills on t-ki} 'the one which' .....•...••....•..•.. 430 Note: {-kif 'that', 'as that', 'so' .. 432 Grammar Drills on {-kit 'that', 'as that' ..•......•....•.•. 433 434 Note: /diy~/ quotations •....••.•...•..••..•......•...•.••. Grammar Drills on /diy~/ 'saying' ..•...•••..........•...... 435 Note: Other uses of /diye/ ...•..........•..••......•...•.•. 435 Grammar Drills on Other uses of /diye/ ...............•••... 436
DIALOG: 'At the Park Hotel.'

33.13 33.14 33.15


UNIT

Note:

/hem ••• hem (de)

'both•.• and'

..

Grammar Drills on /hem •.• hem del ..•........................ Directed Conversation Exercise ••............................

437 437 438

34 34.0 34.1 34.2 34.3 34.4 34.5 34.6 34.7 34.8 34.9 34.10 34.11 34.12

439 Questions on the Dialog and Related Questions . 441 442 vocabulary Drills ............•.........•......••............ Variation Drills on Basic Sentences ......•...•.............. 443 444 Narrative .............................•..•..........•....•.. Note: The verbal noun with suffix {-rnA} 445 Indirect Quotation . 446
DIALOG: 'Weather' ...........................••............. Grammar Drills on the verbal noun with suffix {-rna}with specific direct object suffix {-(y)1} . .

447 448

Grammar Drills on the verbal noun with suffix {-rna}with . goal relational suffix {-(y)a}: ..........•................ Grammar Drill on verbal noun with suffix {-rna}with .•..•.... source-route relational suffix I-dan}: . Grammar Drill on the verbal noun with suffix {-rna}plus {-(y)la} Drills: Directed Conversation Exercise . .

449

449 . 450 . 452

UNIT

35 35.0 35.1 35.2 35.3 35.4 35.5 35.6


35.7 35.8

DIALOG:

'En Route to Taksim Square.' . ..•..••.......•••.....••.•......•.....••... ................•.........................

Questions on the Dialog and Related Questions Vocabulary Drills Variation Exercise Narrative Note: Note: Note: g~re

453 455 456


457 457

........••..•...••................•................ 'according to' .........•.........•............. ..................•.................... ...•........

458
458

Grammar Drill on gore

Verb stem plus suffix {-(y)i} plus vermek

Grammar Drills on {-(y)i} plus vermek

459 . 459 460 461 467

35.9
35.10 35.11
UNIT

Subordinate Predicate forms with {-dik} + {-dan} + /sonra/, {-rna}+ {-dan} + /evvel/, and {-rna}+ {dan}

l-dik} + {dan} + /sonra/ + i-rna} + {-dan} + /evvel/ ..............•....................... Directed Conversation Exercise ...........•..............•.•. Grammar Drills

36 36.0 36.1 36.2 36.3 36.4 36.5

DIALOG:

'On the Street.' ...................•......•................ ......•.•...........•.................... 'as soon as' .......••..•.....•...

Questions on the Dialog and Related Questions vocabulary Drills Narrative Note: Variation Exercises

t - ( a ,1)r}

.......................•......••.......•........•..

+ {-maz}

468 470 470 471 472 472

36.6 36.7 36.8 36.9


UNIT

Grammar Drills: Note: {-(y)arak}

{-(§.,1)r}+ {-m§.z} 'as soon as' 'as ('being'), by'

.
.

Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog Directed Conversation Exercise

. .

4T~ 474 475 476

37 37.0 37.1. 37.2 37.3 37.4 37.5 37.6 37.7 37.8 37.9 37.10 37.11 37.12 37.13 37.14

DIALOG:

'At the Post Office Window' 11

. .

Questions on the Dialog and Related Questions Vocabulary Drills .............•...............•........... Narrative .......•.......................••................ Note: Days of the Week

..•.......•.......•........•.......

Grammar Drills ...........•......................•......... Note: The subordinate, modifying predicate with ....••.... soffix {-(y)1nca 1 . Grammar Drills on the Subordinate Predicate with , . suffix {-(y)1nca} ...................•................... Note: {-(y)1nca} + {-ya} + /kadar/ 'until' .. . . . Grammar Drills on {-(y)1nca} +{(y)a}+ /kadar/ Note: {-d1k} + {-ca} Grammar Drills on /gitlk<fe/ /oldUk<fa/ 'graduallyt 'rather' ....•.........•....•........•.•...•.... {-d1k} + {-ca}

477 479 480 481 481 482 483 484 486 486 487 488 489 490 490 491 493 494 496 497 498 499 500

,gradually, 'steadily', 'regularly' ..

Directed Conversation Exercise .......••....•....•....•....

UNIT

38 38.0 38.1 38.2 38.3 38.4 38.5 38.6 38.7 39 39.0 39.1 39.2 39.3 39.4 39.5 39.6 39.7 39.8

DIALOG: 'Airplane Trip' .......................•.•........ Questions on the Dialog and Related Questions . Vocabulary Drills .•..•.•.••.•...•.•..•••••••....••.••.••.. Variation Drills .........•........•..........••.•......•.• Narrative " .. Grammar Note: /ne ... ne de .../ 'neither ... nor' ...•..... Grallll1ar Drills on /ne ... ne de .../ ...............•........ Directed Conversation Exercixe .......•....................

UNIT

DIALOG: 'Home Management' Questions on the Dialog and Related Questions Vocabulary Drills Narrative Note: Note: Review of interrogative Review of {m1} {m1} Grammar Drill on interrogative

. . . . . . ..

501

503 504
505 505 506 507

{-m1~ } and {- (y)m1~ }

Review Drills: {-m1~} and {-(y)m1~} . Directed Conversation Exercise ....................•........

508
510

vi

UNIT 40 40.0 40.1 40.2

40.3 40.4 40.5 40.6 40.7


UNIT 41

511 Questions on the Dialog and Related Questions ...........•.... 513 Vocabulary Drills . 514 Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog . 516 Narrative 517 518 Review Drills ........•...................................... Review Drills: Question words 523
DIALOG: 'Banquet' ............................•............. Directed Conversation Exercise

41.0 41.1 41.2 41.3 41.4 41. 5 41.6 41. 7 41.8 41.9 41.10 41.11 41.12 41.13
UNIT 42

DIALOG:

'House Hunting' .

Questions on the Dialog and Related Questions Vocabulary Drills .......................•...................

variation Drills on Basic Sentences of the Dialog ........•.. Narrative Note: /ya Note: Note: Note: ya da/ /ya 'either ya da/ +\(a,1)r} + personal endings or ' . . . . . .

Grammar Drill on

Coordinating devices {-(1)~} verbal extension {-(y)1~

Grammar Drill {-(a, i) } ... Grammar Drill on

I Verbal

{-(1)~1

.
. .

Noun Formative

Grammar Drill on {-(y)1~ ~ ...........•....................... Directed Conversation Exercise

5::>6 5?9 530 53? 533 534 534 536 536 537 538 538 539 539

42.0 42.1 42.2


42.3

DIALOG:

'In the Restaurant' . . . {-sana

540

Questions on the Dialog and Related Questions Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog Narrative Note: Note: Note: Note: Note: /kendi/ The suffix Grammar Drill on /kendi/ ., ,

42.4 42.5 42.6


42.7

I and

{-saniza

l
'each'

Grammar Drills {-sana} and {-saniza}

42.8 42.9 42.10 42.11 42.12


42.13

1- (~) ar f

,. .

Added to numerals...

Grammar Drill on

I-(~)ar

.
. . . .

547 548 548 549 549 550 551

Percentage, fractions Comparisons

Grammar Drills on /kesir/, /nispet/ Review Drill on Comparisons, /daha/

42.14

Directed Conversation Exercise ..........•..................•

553 553 555

vii

UNIT

43 43.0 43.1 43.2 43.3 43.4 43.5 43.6 43.7 43.8 43.9

556 561 Vocabulary Drills .....................•.................•... 561 Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog . '563 Narrative •..........•................•........•.............. 564
DIALOG: 'preparation' •......................•....•....••.... Questions on the Dialog and Related Questions ....•.......... Note: Note: {-dir} verbal extension: Causatives . . . . Grammar Drills on {-dir} + {-dil Transitive and Intransitive Verbs-Causatives and Transitive verb formation .'

Grammar Drill on l-(a, i)r} + Causative suffixes

Directed Conversation Exercise ..................•...•......•.

567 570 571

UNIT

44 44.0 44.1 44.2 44.3 44.4 44.5 44.6 44.7 44.8 44.9

DIALOG:

'At the Repair Shop' •............•..•..........•....

'572

Questions on the Dialog and Related Questions Vocabulary Drills ............•.........................•..••. Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog ........•... Narrative Note: ..............•..................................... Verb + l-(y)ip} + same verb in the negative ....•...... verbal noun form ••.' 'whether or not' Measures and Numbers in Turkish ........•..............

576 577 578 578 579 580 581 58?

Grammar Drills on 'whether or not' ....•.....•................ Note: Grammar Drills on Measures and Numbers Directed Conversation Exercise

UNIT

45 45.0 45.1 45.2 45.3 45.4 45.5 45.6 45.7 45.8 45.9 45.10 45.11 45.12 45.13 45.14

585 588 Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog . 589 Narrative ................•..•.........•........•...•.....•.•. 590 Note: /ba~kasi/ 'another', 'someone else' .............•.... 591 Grammar Drills on J-(s)i} After nouns and adjectives . 591 Note: /husus/ 'particular', 'matter' . 591 Grammar Drill on /husus/ ............•........................ 592 Note: /taktirde/ 'in that case' ..........•................. 59? Grammar Drills on {-dik} + personal endings + /taktirde/ .... 592
DIALOG: 'At the American Consulate' ........................• Questions on the Dialog and Related Questions . Note: Note: /tarafl.ndfm/ 'by' (agent) ................•........... 'by' .•.......•.............•.•

593

Grammar Drill on /tarafl.ndan/

594 594 594


595

{dik} + possessed suffixes + {-(y)a} + /dair/ .....•.•.. 'relative to', 'regarding', 'concerning' . j-mak+ta} + personal suffixes .•..........•............

Grammar Drill {-dik} + possessed suffixes + {-(y)a} + /dafr/ .. Note:

viii

45.15 45.16 45.17 45.18

Grammar Drills on {-mAk+tA} ......•......••..•............••.. Note: Colors: The Ultimate Degree of a Quality ........••... the ultimate degree of a quality: •. Grammar Drills on Colors;

595 596 597 597 597 598 599

Note: /nerede/ + /kald1/ + /kif veya /kald1/ + /kif •••..•••.• 'let alone' .......................•................•..•

45.19 Grammar Drill on /nerede/ + /kald1/ + /ki/ ...............•... 45.20 Review Drill: Causatives .......•............••..........•... 45.21 Directed Conversation Exercise
UNIT

46 46.0 DIALOG: 'At the Doctor's office' ..••....................•... 46.1 Questions on the Dialog and Related Questions . 46.2 Vocabulary Drills .....•............................•......•.. . 46.3 variation Drills on Basic Sentences of the Dialog 46.4 Narrative ..............•........•.....•............•......••. 46.5 Note: 46.6 Grammar Drill on {-la~ J •••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 46.7 Note: /blr/ 'same' ....•.....•.....•.....•....••..•......•.. 46.8 Grammar Drill on /blr/ 'same' ....•................•......•... . 46.9 Note: {-s~ } + tda } 'although',' even if' 46.10 Grammar Drill on {-si} + [da 1 'although',' even if' ........• 46.11 Note: /ger<;i/' 'true' ..........•.....•..........•..........• 46.12 Grammar Drill on /ger~i/ 'true' ...•...............•.•..•.... 46.13 Note: /-(y)AJ + /kar11/ 'opposite', 'against' 'in the . 46.14 Grammar Drills on {-(y)A} + /kar~1/ .......••....•......•..•. 46.15 Note: An idiomatic use of /olmak/ .........•............•••.. 46.16 Note: /Uzere/ 'on the point of ..• ing', 'about to •.•' .....•.
'in order to ...' ...................•..............•.•.

600 605 605 606 607 607 608 608 608 608 608
608

609 609 609 610

presence .•. of , 'before ..•', 'exchange' 'response' " .. 'in return' .......................................•....

46.17 46.18 46.19 46.20 46.21 46.22 Note: 46.23

610 Grammar Drills on {mak} + /Uzere/ + personal endings ....•.... 611 611 Note: /ya/ 'you know .••' ••...............••........•....•.. 611 Grammar Drill on /ya/ 'you know' ............•...•........... 611 Note: {(y)A} 'instead of' ...............•..............•.... Grammar Drill on t-(y)A} 'instead of' . 612
/gerek/ 'necessary', /gerekmek/ 'to be necessary' . /olsa gerek/ 'likely, very probable' . /gerek ••• gerek/ 'both ••• and' .....•....•....•.......

61? 61~
613

Grammar Drills on /olsa gerek/, /olmasa gerek/, /gerek/ •....• ,probably, very likely' .......•............ /gerekmek/ 'to be necessary' .•.....•..•...

46.24 Note: Reduplication ................................•........ 46.25 Grammar Drills on Complete Reduplication ••.•••.......•......• 46.26 Noun Stem Formatives 46.27 Directed Conversation Exercise •.•••••••.••••.•.••...••.••••••

614 615 617

ix

UNIT 47

47.0
47.1 47.2 47.3 47.4

DIALOG:

'Education'

.•.•.....•....•..............•.....•.. .

Questions on the Dialog and Related Questions Narrative Note: ...........••...........•......•.................

618 622 623 624

variation Drills on Basic Sentences of the Dialog •........ /zarf~nd~/ 'during', Literally 'within the . enclosure (period) of' ......•..•................... a) /zarf~nd~/ 'during' ~ . b) /esnas~ndfl/ 'during' .••...•..•..........

Grammar Drill 47.6 47.7 47.8 47.9 47.10 47.11 47.12 47.13 47.14 47.15 47.16 47.17 47.18 47.19 UNIT 48 Note: Note:

626 627 627 628 629 629

Statement of Dates ..•...•........•...•............. Participle + /gibi/ + ('imek' or 'olm~k') + personal endings .••' 'Seem as if.~

Grammar Drill on Statement of Dates ..............•........

.
.

»» ••••••••••••

Grammar Drill on participle + /gibi/ (+ olmak) Note:

Subordinate predicate with suffix t-(y)a11} . 'since' ..••.•............•........••............... 'since' •.....••............... 'exact1y' ........••.............. /ta/ 'way', /ta/

Grammar Drill on t-(y)al1} Note: Note: Note: Grammar Drill on /ta/ Grammar Drill on tm~} Grammar Drill on t-mfl }

630 630
631 631 631 632 632 633 633

'way' .......•••.••..•.••......••..• •..••..............•..............•.. . 'how to'. .•......•.....•....•.....

Various uses of the interrogative tm~} ..•.......... The verbal noun with t-mfl} 'how to'

Review Drills on I-(y)flcflk} {-(y)fl} 'Instead of .••' ..... + Directed Conversation Exercise ...••..•....•.....••.••...••

48.0
48.1 48.2 48.3

DIALOG:

,Elections'

634 ........•..... 641

Questions on the Dialog and Related Questions Narrative Note: Note:

Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog •.......... 642 ..•...•..•...•••.••....•.•••.•••.......•......•.... 643 'toward' •..••••••.•....•.•..... 644 .•.•.... /do~ru/ and /kar~~/

48.4
48.5 48.6 48.7 48.8 48.9 48.10 48.11 48.12

Grammar Drill on /do~ru/ 'toward' •...•.•............•.•..... 644

/0

ha1de/, !bunun i~in/, /onun i~in/, /bunun Uzerine/, /bu yUzden/ 'in this (that) case'

644 645 645

Grammar Drills on /Uzerine/' upon' Note: Note: Note: Note: Note:

....•.....•.•............ 645 'be necessary'

/laz~m ge1mek/ and /1~z1m olmak/

Grammar Drill on /18z1m gelmek/, /18z1m olmak/

/hemen/ 'Immediately', 'at once' ~ /hemen hemen/ . ,almost', 'nearly' ••.••..•..••.••...••.•.•........ " 646 \-d~r} following personal suffixes .•...•........•.. 646 ••.•••••••.•••• 646

Grammar Drills on l-dl.r}+ personal suffixes

48.13
48.14 48.15

Verb base + t-(y)~} + /durmak/ 'to continue ••.ing' ... 647 The participle with {-(y)~} + personal suffixes . + /diye/ 'in order that' .•.....•..•..••.•.••..••..... 648

Grammar Drills on verb base + ,{ -(y)a } + /durmak/ ...•••••.•.. 647

48.16

648 48.17 Note: /diye/ 'thinking that' or 'since' .....•..•....•.•. 649 48.18 Grammar Drill on /diye/ 'thinking that', 'since' .•...•... 649 48.19 Note: Review of direct and indirect quotation and the ...• uses of /diye/ and /soylemek/ .........••........... 650 48.20 Grammar Drills on indirect questions with /diye/ 'if', .... 'whether' •...•.....•....•.•.•.............. 651 48.21 Review Drills on l-m1~} as attribute and l-mi~} + /olmak/ .. 651 48.22 Directed Conversation Exercise .....••.•.•....•...•..•..... 652
UNIT

Grammar Drill on the participle with {-(y)A~ + personal ... suffixes + /diye/ 'in order that' .....•....•

49 49.0 49.1 49.2 49.3 49.4 49.5


49.6

DIALOG:

'Agriculture' •........••......•.................. .

653
657 658 659

Questions on the Dialog and Related Questions Vocabulary Drills .....•...••....•.......•.....•...........

Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog ...•...•. Narrative .............•...•.•.•.•..•.....••••............. Note: The verbal noun with l-d1k ~ as attribute .......•.•. Review Drills on {-sA~ and {-(y)sa} ......•••....•.....••. Review Drill on {-sA}

49.7 49.8 49.9

+ {-(Y)d1} •.••....•••..••.....•.••••

49.10 49.11 Note: Review of Subordinate Predications .•..........•.... 49.12 Directed Conversation Exercise .•..•.•..•.•................
UNIT

Review Drill on {sA} + {-(y)m1~} •..•••.•••••.•...•••....•. 665 Note: Review of {-sA} and {-(y)sa} forms /e~er/ and /ke~ke/ /elJer/ and /ke~ke/ ..•••.................. 666 Review Drills 667

660 661 662 665

668
674

50 50.0 50.1 50.2 50.3 50.4 50.5

DIALOG:

'Economy of Turkey' .....•........•...........••.. .

Questions on the Dialog and Related Questions .......•..... Variation Drills on Basic Sentences of the Dialog Narrative ...........••.....•..•••....•.•........•.•..•.... Directed Conversation Exercise •...•••......•••......•.•..• Tables .•.••..••.•.•••.••••.••••.•.•••.••..•••....•.•.....•

675 679

680 682
683

684 685

GLOSSARY

xi

BASIC

COURSE

U" I T 31

UNIT 31 3l.0 DIALOG: Alcrabalar -BobGirebilir miyim? -OktayTabit, buyurun. Ho~ geldin. -Bobtayin tayin olmak (a)l Oktay, sana bir haberim var. TUrkiye'ye tayin oldum. ger~ek / hakikat, _ti2,3 ; ger~ekten / hakikaten Deme! Sahi mi? Hakikaten ~ok memnun oldum. -Oktaytruth really, truly Don't tell me! ('[You) don't say') Really? I'm really very pleased. -BobBen de zaten dUn ~rendim. Istanbul'a gidiyormu~um. -OktayBob, baban Istanbulluydu, delJilmi? -Bobvatanda~ bUyUkbaba ~mca h61a hepsi, -ni dolJmak (a, dan) Evet, ama ~imdi Amerikan vatanda~1. BUyUkbabam, amcalar1m ve halam hepsi Istanbul'da dolJmu~lar. citizen, fellow contryman grandfather paternal uncle paternal aunt all of them to be born, to rise Yes, but he's now an American citizen. My grandfather, my uncles and my aunt on my father's side, all of them were born in Istanbul. Bob, your father was from Istanbul, wasn't he? I only learned it yesterday. I understand I'm going to Istanbul. appointment to be assigned Oktay, I have news for you. I have been assigned to Turkey. Certainly, come in please. Welcome. May I come in? Relatiyes

tIn future, all new verbs will be listed with a Parenthethic indication of the relational suffix(es) suitable on associated noun complements. 2In future, in listing words for the first time in these materials, the conventions normally followed by the TUrkse S~zlUk and other good dictionaries will be used. In this case the listing indicates that this word, like m~ny others ending in -~, takes the /i/ instead of the /1/ form of suff1xes commencing with the harmonic vowel {1\. 3synonyms, usually one of Turkish and one of foreign origin, are listed separated by a slant line. 387

UN I T 31

TURKISH
-Oktay-

daYl teyze filan Ya annen nereli? fHan yok mu?

DaYln, teyzen

maternal uncle maternal aunt and so forth And where is your mother from? Don't you have uncles, aunts and so on on your mother's side?
-Bob-

kuzen kuzin

i,

i,in tuhafl klslm, -sml1 Annem burall. DaYlm yok, ama teyzem, kuzenim ve kuzinlerim var. 1,in tuhafl bir klsml buraaa bir klsml da Istanbul'da. -oktayakraba Ne mutlu sana, akrabalarlnl da g6rebileceksin. yUzYl1 / aSlr, -srll ata / cet, -ddil !spanya g6(( g6((men olarak XVInCl yUzYllda atalarlm !spanya'dan g6~men olarak Istanbul'a gelmi,ler. -oktayemin hakk1nda
-Bob-

cousin (male) cousin (female) work, business, job the funny thing about the business part, portion My mother is from here. I don't have any uncles on my mother's side, but I have an aunt, a male cousin and girl cousins. Funny thing about it, some of them are here and some in Istanbul

relative How lucky for you, you'll be able to see your relatives too!

century ancestor Spain migration, change of abode emigrant, immigrant as ('being' ) My ancestors came from Spain to Istanbul as immigrants in the 16th century. sure, certain about, concerning

lIn this case the conventional listing shows that these words have irregular bases preceding suffixes commencing with the harmonic vowel t l}. They are listed with 3rd person singular possessed suffix, following an indication of how the base changes. Here, for example, the words ~ and ~ have the 3rd person possessed forms klsml and!,!ll, and ~ the 3rd person singular possessed form ~.

388

BASIC
bilgi I malumat, -tl Eminim ki TUrkiye hakklnda biraz bilgin vardlr.

COURSE

UIlIT

31

knowledge, information I'm sure you have some knowledge about Turkey [then]. -Bob-

,Uphe d~u I ,ark, -kl Ona ne ,Uphe? TUrkiye'nin Orta-D~u'da oldu~unu kim bilmez? -OktayBilmeyen bilmez. zaman? Yolculuk ne

doubt east No doubt. Who wouldn't know that Turkey is in the Middle East?

Not everybody does. trip? -Bob-

When's the

mart, -tl uCfak tayin etmek pazar

(1, a)

27 mart pazar gUnU uCfak1a gidiyorum. Beni Istanbu1'a tayin ettikleri iCfinCfokmemnunum. 31.1

March airplane to assign Sunday, bazaar, farmer's market I'm going by plane on Sunday March 27th. I'm very glad that they assigned me to Istanbul.

Questions on the Dialog and Related Questions: New Words


I

g&Cf etmek (a) kuzey I ,imal, -li qUney I cenup hakikl 1. 2.

to migrate, emigrate, immigrate north south real

3.
4.

5. 6.
7.

8. 9.
10. 11.

Bob nereye tayin olmu,? Oktay'a neyi haber vermi,? Kim Bob'l tayin etmi,? Bob kimmi,? Konsolos1ukta ml, elCfilikte mi qall,acakml,? Bob'ln akrabalarl, bUyUkbabasl, bUyUkannesi, amcalarl ve halaSl nereliymi,ler? Anneai nerede do~u,? Bob'ln amcalarl nerede oturuyorlarml,? Atalarl nereden ge1mi,ler? Kimler g&q etmi,? Ne zaman ve nasll g6Cfetmi,ler?

389

UN'T 31

TURKISH

12. 13. 14. 15. 16. 17.

Bob'1n TUrkiye hakk1nda bi1gisi var m1? Bob ney1e ve ne zaman TUrkiye'ye gidiyormu,? Istanbul TUrkiye'nin kuzeyinde mi? Oktay TUrkiye'nin gUneyini garmU, mU? Bob Istanbu1'a tayinini e~rendi~i zaman memnun olmu, mU? Bob'1n bu ilk tayini miymi~? Hakikt mesle~i nedir?

18.
20.

19. Bu tayin en ~ok kimi memnun etmi,?


Istanbul'a tayinini Bob nas11 kar,11am1,?
DRILLS

31.2 VOCABULARY 1.

Here is a small map of Turkey on which certain cities have been marked. Ask and answer questions about the relations between these cities using the words for the cardinal points of the compass and the points between as indicated on the accompanying chart. For example: Soru: Cevap: Soru: Cevap: Sinop Ankara'n1n neresinde? Sinop Ankara'n1n kuzey d~usunda. A~r1 Erzurum'un d~usunda m1? ...fi1Sn Evet. A~r1 Erzurum'un d~usundad1r.

Kuzey (~imal)

Kuzey-Bat1 (~imal'tgarb!)

Bat1 (Garp)

" ,,,,, , ,
/
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

, ,,

/ ~

Kuzey-Do~ (~imalt ,ark!)

D~U

(~ark)

GUney-Bat1 (Cenubi garb!)

,,

,,

"

GUney-Do~ (Cenubt ,ark!)

GUney (Cenup) 390

BASIC

COURSE

UIII T 31

-T--·-----'I.
.' -r.

.. I"" -

... "
VI Z

s a
u

..
II U

5= 2i
LU

Vi

£
0
D

'&.
~J

e .. ~1-t: ~ e " ~~ ~ ~~ - ", ~~


~

t' "

o" ""

· ·. ·
I.

~~

II U

0:

.',
<>

"

w. ~

·. · ~~
,' "'0( , ,

" ·
f'il

," ,, ,

'" ~~

·,
, f"

391

UN I T 31

TURKISH
hak a) and related words: hakikat 'truth' Tell the truth. What's the truth of the matter. It's often not easy to apprehend the truth.

2.

Hakikati s6yle. !~in hakikati ne? Hakikati anlamak ~ok defa kolay del1ildir. b) hakikaten Hakikaten Hakikaten Hakikaten Hakikaten c) hakikt 'really, truly' iyi adam. hasta. gidiyor musun? geciktik.

[He's] really a good man. [She's] really sick. Are you really going? We really are late.

'real, true'
My real name isn't

Hakikt ad1m Bob de~il, Robert'tir. Hakikt arkada~ dedi~in b6yle olur! Hakik! TUrk kahvesi. d) hak 'right, truth'

~b it's Robert. That's what you call a real friend! It's real Turkish coffee.

Hak hakt1r. 'Babana biraz hak ver. Hak yemek d~ru del1ildir.

Right is right. Give your dad the benefit of the doubt. It's not right to cheat a person of his rights.

e)

hakk1, etc.

'his (etc.) right' You're right, sir. He must seek his rights. They have no rights. / They're wrong.

Hakk1n1z var, efendim. Hakk1n1 aramal1. Haklar1 yok.

f)

hakl1 'being in the right' Hakl1ysak s6yleyin. D~ru s~ylediniz, hakl1s1n1z. Anneniz ~ok hakl1.

If we're right, say so. You spoke correctly, you're right. Your mother is quite correct.

392

BASIC
g) hakk1nda

COURSE

UN I T

31

'about, concerning, with regard to' He said nothing about a trip. We talked about house rent. He said nothing about you. I heard nothing about him. What did the doctor say about us?

Seyahat hakk1nda bir ~ey sOylemedi. Ev kiras1 hakk1nda konu~tuk. Senin hakk1nda bir ~ey sOylemedi. Onun hakk1nda bir ~ey duymad1m. Doktor biz~m hakk1m1zda ne dedi? h) hakk1n1, etc. ~

'to get his (etc.) fair share' He got his. Let's go and get what's coming to us. Did you get your fair share?

Hakk1n1 ald1. Hakk1m1Z1 gidip ala11m.

'to deserve' Bu paray1 hak etti. ~ok qa11~t1n1z, izni hak ettiniz. Dogrusu dinlenmegi hak ettik. Neyi hak ettiler? He deserved this money. You worked hard, you earned the leave. We sure deserved the rest. What did they deserve?

31.3

VARIATION DRILLS on Basic Sentences of the Dialog: New Words:

" yenge eni,te torun yegen


a) ~ Bob'1n eni~tesi biUr (siz) yegeni oturmak bilirdiniz Istanbul torun

brother's wife or aunt by marriage sister's husband or uncle by marriage grandchild niece or nephew

Random substitution Drill Pattern TUrkiye'nin Orta-Dogu'da oldugunu kim bilmez? TUrkiye'nin orta-Dogu'da oldugunu Bob'1n eni~tesi bilmez. TUrkiye'nin Orta-Dogu'da oldugunu Bob'1n eni~tesi bilir. TUrkiye'nin Orta-Doqu'da olduqunu bilirsiniz. Yeqeninin Orta-Dogu'da QlduOunu bilirsiniz. Yegeninin Orta-Dogu'da oturdugunu bilirsiniz. Yegeninin Orta-DoSu'da oturduqunu bilirdiniz. ~inin Istanbul'da oturdugunu bilirdiniz. Torununun Istanbul'da ~duqunu bilirdiniz. 393

UIt I T 31

TURKISH
Torununun Istanbul'da oturdu~unu bilirdiniz. Torununun Istanbul'da d~du~unu bi1irdiniz. Oktay'1'n yengesinin Istanbul' da d~dulJunu bilirdiniz.

dol1mak Oktay'1n yengesi b) ~ Mete'nin annesi gitmek (siz) hariciyeci takdim etmek asker sefir ne? kim? c)

Random Substitution Drill Pattern G~~men olarak gelmi~ler. Mete'nin annesi g8~men olarak qelmi~. Mete'nin annesi g8qmen olarak gitmi~. G~9men olarak gitmi~siniz. Hariciyeci olarak qitmi~siniz. Hariciyeci olarak takdim etmi,siniz. ~ olarak takdim etmi~siniz. Sefir o1arak takdim etmi~siniz. ~ olarak takdim etmi~siniz? Kim o1arak takdim etmi~siniz? (Add the cue rather than substituting it): 'Europe' airplane Pattern

Expansion Drill New Word:

Avrupa u~ak7tayyare

Bob gidiyormu,. Istanbul'a Bob Istanbul'a.gidiyormu~. yar1n Bob yar1n Istanbul'a gidiyormu,. sabah Bob yar1n sabah Istanbul'a gidiyormu,. saat 6'da Bob yar1n sabah saat alt1da Istanbul'a gidiyormu,. Bob yar1n sabah saat alt1da u~akla Istanbul'a gidiyormu,. uqakla Avrupa'ya Bob yar1n sabah saat alt1da u~akla Avrupa'ya ulJray1p Istanbul'a ulJraY1p gidiyormu~. oradan Bob yar1n sabah saat alt1da u~akla Avrupa'ya ulJraY1p oradan Istanbul'a gidiyormu,. d) Repeat the Expansion Drill in (c) above with plural subjects in all persons: Gidiyorlarm1~, etc. Repeat the Expansion Drills (c) and (d) above with the participle with suffix -(y)acak ~ :

e)

Bob gidecekmi"

etc.

394

BASIC

COURSE

U" I T 31

31. 4

NARRATIVE New Words: baz1 gibi ara aras1nda koprU vazife vazife gormek Trakya Asya Anadolu boC}az <;anakkale boC}azl. Istanbu1boC}az1/BoC}azi~i aY1rmak (1, dan) yaY11mak (a) b~~~ehir yeni inci some like, as, similar to interval, interstice between, among bridge duty, job to do duty, to serve (as) Thrace, European Turkey Asia Anatolia, Asia Minor throat, strait Dardanelles Bosphorus to separate, to reserve, to set aside to be spread out capital city new pearl Akraba1ar1ndan baz11ar1

,.

b~~kent, -ti

Bob, Oktay'a Istanbul'a tayin olduC}unu s6yledi.

TUrkiye'de oturduklar1 i~in Tnrkiye hakk1nda biraz bilgisi vard1. Bob'1n da bildiC}i gibi Tnrkiye orta-DoC}u'dad1r ve do~uyla bat1 aras1nda bir koprU vazifesi g6rUr. Asya'dan aY1r1r. Tnrkiye'nin Avrupa'da olan k1sm1na 'Trakya', Asya'da <;anakkalebo~az1 ve Istanbul bo~az1 Avrupa'Y1 Ba~~ehrimiz Ankara, Istanbu1'un d~sunda yeni ve olan k1sm1na 'Anadolu' denir. bnyUk ve en gUzel ~ehridir. modern bir ~ehirdir. derler.

BoC}azi~i'nin iki taraf1na yaY11m1~ olan Istanbul, Tnrkiye'nin en u~~ncU bUyUklUkte olan !zmir ~ehrine de 'Ege'nin incisi'

395

UNI T 31

TURKISH
The Ordinal Numerals in Turkish: Suffix !-(1)nc1}

31.5

NOTE:

u~UncU bUyUklUkte olan !zmir ~ehrine ..... This sentence illustrates an ordinal numeral - 'third'. !-(1)nc1} as follows: ordinal numerals in Turkish are formed from cardinal numbers by the addition of the suffix

bir
iki

one two three four etc.

birinci ikinci UCfUncU d~rdUncU V.B.

first second third fourth etc.

Uq
V.B. 1 fractions. 31.6 NOTE: d~rt

Ordinal numerals are not used in Turkish as they are in English to refer to

Attributive Use of the Verbal Nouns with Suffixes \-(y)ac~k\ ' t-d1k} and f-(y)4n} and {-d1k}

In 21.3 and 22.3 the verbal nouns with suffixes {-(y)ac4k} uses as direct objects of verbs. In

were explained and drilled in their occurrences as nouns, particularly in their

24.7 the verbal noun with suffix !(y)4n}

was explained. Like other substantives--nouns and adjectives--in Turkish these verbal nouns all may be used attributively--in the syntactic position of adjectivals modifiying following nouns. is the common expression for next week. Use in unsuffixed form as attributives is largely restricted to these two verbal nouns. Further examples: The man who is going to do this is my friend. ~e driver who is coming / came here isn't my driver. Bunu yapacak adam arkada~1md1~. Buraya gelen ~of~r, benim ~of~rt1m deljil. Thus, just as one can say bUyUk adam 'big man' and also say qiden adam 'going man' , qelecek hafta 'going to come week'

Note that the verbal noun with suffix t-(y)ac4k} refers to a potential action while that with t-(y)4n}.refers to an action in progress or already complete. When the fact that the action is finished is in need of emphasis the perfective participle with suffix

t -m1~

} is used plus olan, the verbal noun with suffix The driver who has come here isn't my driver.

{-(y)4n} f~om the verb olmak: Buraya gelmi~ olan ~of~r, benim ~of~rt1m deljil.

IV.B.

'z

ve Da~kalar1. (Le.

'etc.')

396

BASIC
Note that in this use the participle so does not exhibit the 'presumptive'

COURSE
with suffix {-mill is ~

UNIT

a predicate

and

meaning

it would have as a predicate.

The verbal nouns with suffixes -(y)ac4k possessed suffixes as attributives to describe with suffix Geldi~i

and -dik} occur normally with following nouns. The verbal noun suffixes in this construction: see [him) when he comes. about

{-(y)4n} does not occur with possessed zaman g~rUrsUn. ev ~ok gUzel. zaman size telefon zaman siz burada olacak You'll

oturdu~unuz Gelece~imiz ederiz. Geldi~imiz m1s1n1z?

The house you live in is lovely. We'll call you when we're to come.

Are you going to be here when we come? {-dik

Note that in this construction action already accomplished (in the future) or future. be past, present is potential past, present Verbal in English. base. clauses where

the ve:rbal noun with suffix that with {-(y)acakf

l refers

to an may

at the time specified at the time specified

in the main clause--which refers

or future, while

to an action which

in the main clause whether equal to relative appropriate rendered suffixes clauses

nouns used as attributes and/or

are approximately objects, etc.

Since the bases of these nominal complements, suffixes

forms are verbs they may be preto the verb by clauses in English by

ceded by any subject with

Those which have possessed independent subjects, the subject Evimize

are normally

those without

possessed

is the same as that of the main clause adam bUyUkbabamd1r.

in the sentence:

gelecek

The man who is going to come to our house is my grandfather. as the subject of the final

where

the subject Gidecekleri

of gel is the same indiVidual gUn daha belli1 of git de~il.

predi~ate. The day they're yet certain. going to go isn't of the final

where

the subject

('they') is not the same as the subject

predicate.

'apparent,

noticeable,

known'

397

'MIT 31
31.7

TURKISH

GRAMMAR DRILLS on Verbal Nouns as Attributives a) ~ progressive substitution-Correlation Drill Pattern BugUn gidece~i yeri bilmek istiyorum. 'I want to know where he's going to go today.' yar1n konu~mak salon g6rmek gelecek hafta almak otel kalmak bugUn gitmek yer bilmek b) Cue Yar1n gidece~i yeri bilmek istiyorum. Yar1n konu~aca~1 veri bilmek istiyorum. Yar1n konu~aca~1 salonu bilmek istiyorum. Yar1n konu~aca~1 salonu gOrmek istiyorum. Gelecek hafta konu§aca~1 salonu gOrmek istiyorum. Gelecek haft? alaca~1 salonu gOrmek istiyorum. Gelecek hafta alaca~1 ote1i gOrmek istiyorum. Gelecek hafta alaca~1 otelde kalmak istiyorum. BugUn alaca~1 otelde kalmak istiyorum. BugUn gidece~i otelde kalmak istiyorum. BugUn gidece~i yerde kalmak istiyorum. BugUn gidece~i yeri bilmek istiyorum.

progressive substitution Drill Pattern Yar1n sabah ziyaret edece~imiz daireyi biliyor musunuz? 'Do you know the office we're going to visit tomorrow morning?'

~imdi gitmek (sizin) ev bu ak~am telefon etmek (onlar1n) otel yar1n sabah ziyaret etmek (bizim) daire

~imdi ziyaret edece~imiz daireyi biliyor musunuz? ~imdi gidece~imiz daireyi biliyor musunuz? ~imdi gidece~iniz daireyi biliyor musunuz? §imdi gidece~iniz evi biliyor musunuz? Bu ak~am gidece~iniz evi biliyor musunuz? Bu ak~am telefon edece~iniz evi biliyor musunuz? Bu ak~am telefon edecekleri ~i biliyor musunuz? Bu ak§am telefon edecekleri oteli biliyor musunuz? Yar1n sabah telefon edecekleri oteli biliyor musunuz? Yar1n sabah ziyaret edecekleri oteli biliyor musunuz? Yar1n sabah ziyaret edece~imiz oteli biliyor musunuz? Yar1n sabah ziyaret edece~imiz daireyi biliyor musunuz?

398

BASIC
c) ~

COURSE

U "IT

progressive Substitution Drill Pattern Ta§1naca~1 ev ~ok pahal1. 'The house he's going to move into is very expensive.'

kalmak otel pek ucuz gitmek (benim) lokanta biraz bllyUk almak (senin) ev

Kalaca~1 ~

~ok pahal1.

Kalaca~1 otel xok pahal1. Kalaca~1 otel pek pahal1. Kalaca~1 otel pek ucuz. Gidece~i otel pek ucuz. Gidece~im otel pek ucuz. Gidece~im lokanta pek ucuz. Gidece~im lokanta biraz ~. Gidece~im lokanta biraz bayuk. Alaca~~ lokanta biraz bUyUk. Alaca~1n lokanta biraz bUyUk. Alaca~1n ev biraz bUyUk.

d)

Random substitution-Correlation

Drill

Kalaca~1 otel buraya U~ saat uzak. 'The hotel where he's going to stay is three hours away from here. ' ev {-(y)d1} (senin) u~ramak Kalaca~1 ev buraya U~ saat uzak__ • Kald1~~ ev buraya U~ saat uzakt1. Kald1~1n ev buraya U~ saat uzakt1. u~rad1~1n ev buraya U~ saat uzakt1. U~rad1~1n

{-(y)m1'l}
sinema iki gidecek (bizim) klltUphane ziyaret etmek

£Y buraya Il~ saat uzakm1'l.


saat uzakm1~.

U~rad1~1n sinema buraya ~

Uqrad1~1n sinema buraya iki saat uzakm1~. Gidece~ill sinema buraya iki saat uzakm1'l. Gidece~imiz sinema buraya iki saat uzakm1q. Gidece~imiz kUtUphane buraya iki saat uzakm1~. Ziyaret edece~imiz kUtUphane buraya iki saat uzakm1~.

399

UNIT 31
e) Transformation Drill Pattern 1 G6rece~im adam gelmi~. Gidece~in yer var. Konu~aca~1 k1Z yok. ziyaret edece~imiz yerler var. Telefon edece~iniz adam geldi. Garmek isteyecekleri yer olabilir. Kiralad1~1m ev ~ok gUzelmi~.

TURKISH
(Positive Verbal Noun to Negative Verbal Noun) Pattern 2 G6rmeyece~im adam gelmi~. Gitmeyece~in yer var. Konu~mayaca~1 k1Z yok. Ziyaret etmeyece~imiz yer1er var. Telefon etmeyece~iniz adam ge1di. GBrmek istemeyecek1eri yer 01abi1ir. Kira1amad1~1m ev ~ok gUze1mi~. ~renmedi~iniz bir ~ey varsa sBy1eyin. Derste 01mad1~1 gUn ne yapt1n1z? Ankara'da 01mad1~1m gUn ge1mi~ler. GBrmedi~iniz yerler var m1? Kira1amad1k1ar1 ev ~ok kU~UkmU~. Derste 01mad1~1m zaman ne olmu~?

ogrendi~iniz bir ~ey varsa sayleyin. Derste oldu~ gUn ne yapt1n1z? gUn gelmi~ler. Ankara'da oldu~

G6rdU~UnUz yerler var m1? Kiralad1klar1 ev ~ok kU~UkmU~. Derste oldu~um zaman ne olmu~?

31.8

NOTE:

i-d1r} as EXpression of Time 'We were looking for such a house for a long time.' 'it had been .... (such and such a period

Epeydir b6yle bir ev ar1yorduk.

The suffix t-d1r} is used in expressions of time in the sense of 'it has been •••• (such and such a time)' of time)'. or Thus the sentence above can be translated more or less literally

'It was (has been) quite a while [that] we'd been looking for such a house.' Another example: English is awkward. equivalent of 'for'. 'since'. Alt1 ayd1r Ankara'ya hi~ gitmedim. 'It is (has been) 'I haven't six months [that] I haven't gone to Ankara.' been to Ankara for six months.' This literal translation in

A more accurate rendering of the sense is:

Note, however, the Turkish contains no

In other contexts the sense is better rendered by

See the drills below for further examples.

31.9

GRAMMAR DRILLS on a} ~

i-d1r 1 in

Expressions of Time

Progressive Substitution Drill Pattern Alt1 ayd1r annesini g8rmemi~ti. 'He hadn't seen his mother for six months.'

ne zaman o aramak

Ne zamand1r annesini gBrmemi~ti. Ne zamand1r onu g6rmemi~ti. Ne zamand1r onu aramam1~t1_.


400

BASIC

COURSE

U" I T 31

(sen) uzun karde'i1erin ziyaret etmek (ben) epey sefir dU'iUnmek (siz) b) ~

Ne zarnand1r onu ararnarn1'it1. Ne zamand1r onu aramam1'it1n. Uzun zamand1r 2nu aramam1'it1n. Uzun zamand1r karde'i1erini ~~mam1'it1n. Uzun zamand1r karde'i1erini ziyaret etrnemi'itin_. Uzun zamand1r karde~lerini ziyaret etrnemi~tim. Epeydir karde§lerini ziyaret etrnemiftim. Epeydir sefiri ziyaret etmerni~tim. Epeydir sefiri dU,Unmerni ,tim. Epeydir sefiri dUfUnmemi,tiniz.

Random Substitution Drill Pattern tki haftad1r evine gitmedi_. 'He hasn't been home in'two weeks. '

(sen) Ankara bir ay (ben) sene aylar (biz) epey (onlar) {-(y)m1' } !spanya (siz) c) Cue

tki haftad1r ~e gitrnedin. !ki haftad1r Ankara'ya gitrnedin. Bir haftad1r Ankara'ya gitmedin. Bir ayd1r Ankara'ya gitmedi~. Bir ~d1r Ankara'ya gitmedim. Bir senedir Ankara'ya gitmedim. Aylard1r Ankara'ya gitmedim. Ay1ard1r Ankara'ya gitmedik. Epeydir Ankara'ya gitrnedi~. Epeydir Ankara'ya gitmediler. Epeydir Ankara'ya gitmemi,ler. Epeydir !spanya'ya gitmerni,ler. Epeydir lspanya'ya gitmemi'isiniz.

Random Substitution Drill Pattern Uzun zamand1r g6rU,emedi~. 'We haven't been able to talk/get together for a long time.'

(siz) konu,mak ~ok (on1ar) ka~

Uzun zarnand1r q~rU§ernediniz. Uzun zamand1r konu,amad1n1z. ~ok zamand1r konu,amad1~. ~ok zamand1r konu~amad1lar. Ka~ zamand1r konu§amad1lar.

401

UN I T 31

TURKISH
I<acrzamand1r Kacr zamand1r I<acrayd1r Kacr ayd1r etmek konu§amad1lar. cral}1ramad1lar.

cral}umak ay (ben) telefon

craI}1ramad1~. c;a!hramad1m. edemedi1!!_. edemedi. edemedi.

(0)
hafta epey d) Transformation 1 beri

I<acrayd1r telefon 2Y_d1r telefon I<acr Kac; haftad1r Epeydir Drill telefon

telefon

edemedi. ...beri) 2 yel}enimi to (•.•d1r) Translation I haven't seen my nephew/ niece for a long time. He's been working for two years. here

(•••dan Pattern

pattern 1. Uzun zamandan

Uzun zamand1r g5rmedim. tki senedir crah~1yor. Nt! zamand1r

yel}enimi g6rmedim. 2. tki seneden burada beri

burada

cra11~1yor. beri

3. 4. 5.
6.

Ne zamandan

g5rU~mUyorsunuz? Bir iki haftadan beri

g5rU~mUyorsunuz? Bir iki haftad1r <tah~t11}1m yok. K4cr ayd1r TUrkcre cra11~1yorlar? eJok zamand1r gelmiyorsunuz. Bir kal{ gUndUr rahats1z. Aylard1r bur ada hicr

How long has it been since you've seen one another? I haven't worked at all for one or two weeks. How many months been studying have they Turkish?

hicr cra11~t11}1m yok. I<acraydan beri TUrkcre cra11~1yorlar? eJok zamandan beri

gelmiyorsunuz.

You haven't come for a long time. He's been sick for several days. They hadn't been here for months. He's been waiting for his appointment for a long time. We haven't been able to see one another for a long time.

7.

Bir kacr gUn den beri z ahat.aa z .

8.

Aylardan

beri burada

del} illerdi.

del}illerdi. Uzun zamand1r bekliyor. <Joktand1r g6rU~emedik. tayinini

9. Uzun zamandan beri


tayinini 10. bekliyor.

<Joktan beri g6rU~emedik.

402

BASIC

COURSE

UMI,T

31

31.10

NOTE:

Months of the year.

The words used in Turkish for the names of the months were originally taken from either Semitic or Latin roots. Since the foundation of the republic, Turkish names have been substituted for some as follows: Older Name January February March April May June July August September october November December 31.11
CUI

Early ReEublican Name(s) tkinci K8nun, Sonk.8nun liubat Mart Nisan MaY1s Haziran Temmuz AlJustos EylUl Birinci Te'lrin, tlktelfrin Thinci Te'lrin, Sontelfrin Birinci K~nun, !lkk8nun

Present OCak ~ubat Mart Nisan MaY1s Haziran Temmuz A~ustos EylUl Ekim Kasl.m AralJ.k

K8nunusani liubat, -t1 Mart Nisan MaY1s Haziran Temmuz A~ustos EylUl, -lU Te'lrinievvel Telfrinisani K8nunuevvel

GRAMMAR DRILL on Months a) Transformation Drill Pattern Kokteyl parti eylUlUn onu pazar. gUnU olacakm1ft. Ekimin sekizinde TUrkiye'ye gidiyorum. Kas1m U~ den beri buradayl.z. on d~ulf. Y1lba'll.d1r. izne ~l.kl.yormu,. u~ak1a

1.

Kokteyl parti 10 eylUl pazar gUnU olacakml.'I'

2.

8 ekimde TUrkiye'ye gidiyorum.

3.

3 kas1mdan beri buradaY1z.

4. E,i 10 ara11kta d~ulf 5. 1 ocak Y11ba,1d1r.


6.
liubat 13'te izne ~l.k1yormu'l. gidiyormulf?

Eftiara11k Ocak iubat Bob mart Nisan bir on U~

7. Bob 27 martta u~akla nereye 8. 5 nisanda evlenmilfler. 9. 9 maY1sta konsoloslukta ~a11Ifma~a


ba,layacakml.lfs1n1z. 10. umumiyet1e 16 haziranda dersler biter. 403

yirmi yedi belf

nereye gidiyormuft? evlenmi'ller. May1s dokuz konsoloslukta ~a11Ifma~a balflayacakm1lfs1n1z. umumiyet1e haziran dersler biter. on aIt1

UIII T 31

TURKISH
Temmuz dart ta~lndlk.

11. 12.

4 temmuzda ta~lndlk. A~abeyimin klZl 31 a~ustos pazar gUnU d~~tu. DIRECTED CONVERSATION EXERCISE New Words: bekSr ~renim lise bitirmek (1) bachelor / tahsil education (Fr. lyc~e) to finish
1

A~abeyimin klZ1 a~ustos otuz bir pazar gUnU do~u~tu.

31.12

Universite mezun olmak (dan) Almanya

university to graduate Germany

22 mart 1943'te Manisa'da d~dunuz. BekArsln1z. Ilkokul va ortaokul ~reniminizi Manisa'da yaptlnlZ. Liseyi de izmir'de bitirdini&. Istanbul Universitesine gittiniz. 1965 Yl11nda Universiteden mezun oldunuz. Mesle~iniz hariciyeci. Hariciyede ~al1'lyorsunuz. Almanya'ya gidece~inizi duydunuz. ~ok memnunsunuz.

lThis is a new type of exercise which will be regularly used from now on. A paragraph (at first in Turkish, later on in English) gives information. The student, having read and assimilated this information, will be questioned by the instructor or another student and should respond appropriately according to the information supplied. Since the en8uing conversation could take many alternate forms, these exercises are not recorded on tape.

BASIC

COURSE

UNIT 32

UNIT 32 32.0 DIALOG: gUmrUk memur -GUmrUk Memurupasaport, -tu beyan beyan etmek beyanname doldurulmak Ho, geldiniz, efendim. Pasaportunuz lUtfen. Beyannamenin de doldurul~a.l lizlmd1. Doldurdunuz mu? -BobBuyurun. Hazlr. Here you are. -GUmrUk Memuru!lst, -til

Istanbul GUmrU~Unde

At the Istanbul Customs customs official

passport declaration to declare, explain, announce manifesto, affidavit to be filled Welcome, sir. Your passport please. The manifesto should also have been filled out. Did you complete it?

It's ready.

UstU n.tUnUzde ne kadar para var? -Bobdolar YU111 Beyannamede yazl11. 500 TUrk liraslyle 200 dolarlm var.

top, upper part on top of it How much money do you have on you?

dollar written It's written on the manifesto. I have 500 Turkish liras and 200 dollars. -GUmrUk Memuru-

bavul Bavullarlnlzda ne var? -Bobgiymek (1 ,a) giyim e,ya hediye Yaln1z giyim e,yaal. hediye.

valise, suitcase What is in your suitcases?

Bir

iki de

to wear, to don wearing things (Arabic pl. of ~ey), furniture gift, present Only wearing apparel. And a couple of gifts •.

405

OIIIT

32

TURKISH
-GUmrUk Memuru-

alt1n gUmu'I elmas ta, ~u bavulu a~1n lUtfen. Alt1n, gUmU'I, elmas gibi k1ymetli ta'llar var m1? -BobyUzUk unutmak (1) ;<lift,-ti kUpe i~ne ~u yUzU~Umle yok. ~ift kUpeyle saatimden ba,ka bir 'ley Bir -GUmrUk Memurutamam Tamam, te'lekkUr ederim. Ge~ebilirsiniz. -Bobhamal Hamal! Al 00, az daha unutuyordum. bir de i~ne var.

gold silver diamond stone Open that bag please. Have you gold or silver or precious stones such as diamonds?

ring to forget pair, couple earring pin, needle, brooch There's nothing but this ring of mine and my watch. Oh, I was about to forget. There's also a pair of earrings and a brooch. complete, alright, that's you may all, OK

That's all, thank you. pass through.

,U bavullar1.
-Hamalba~ka e'lyan1z var m1? -Bob-

porter Porter! Take these bags.

Peki, beyim,

O.K.,

sir, have you other things?

HaY1r,

yok.

Yaln1z

ban a bir

No, I don't. for me.

Only, call a cab

taksi ~a~l.r.

Buyurun,

efendim.

Nereye

gitmek

Get in, sir. to go? -Bob-

Where

do you want

istiyorsunuz?

Park otele.

Ka~ liraya

g8tUreceksin?

To the Park Hotel.

How much?

406

BASIC

COURSE

UN IT

32

-~ofortarife Tarifeye gore 25 liraya. -Bobyahu otobUs ~ok yahu! otobUs 2.5 dolmu~ Sense 25 lira da 5 liraym1~. istiyorsun. (emphatic interjection often reproachful) bus That's heck of a lot. The bus seems to be 2.5 liras and a dolmu~ 5. And you want 25! ('As for you, you want 25 liras. ') rate schedule According to the schedule 25 liras.

Yolcu almama mUsaade ederseniz, 15 liraya gotUrUrUm.

If you permit me to take other passengers, I'll take you for 15 liras. -Bob-

hciydi/h~di Peki. Haydi oyle olsun.

come on OK. Come on, let's do it that way. ('Let it be thus.')

32.1

Questions on the Dialog and Related Questions: New Words: Sdet, -ti Hjneli soz genel (umumi) genellik (umumiyet) genellikle (umumiyetle) mU~teri 1. 2. 3. custom, habit barbed words general generality generally customer bah'ii~ aq11mak satmak (1,a) sat11mak (a) tip, gratuity to be opened to sell to be sold

verilmek (a) to be given

Bob'1n pasaportunu gUmrUk memuru niqin istemi~ti? Bob beyanname doldurmuli muydu? Beyanname doldurmak laZ1m m1yd1? Beyannamede neler yaz111yd1? Bob'1n UstUnde hiq paraS1 yok muydu? Bavulun aq11mas1n1 kim istemi~ti? Nerede iyi giyim e~yas1 sat111yor, biliyor musunuz? Hediye almak adetiniz midir? Alt1na ni~in k1ymet verilir? Evlenirken e~inize elmas yUzUk almak adet mi? !~neli sozU sever misiniz?

4.
5.

6.

7. 8.
9.
10. 11.

407

TURKISH

U tilT

32

12. 13. 14. 15.

Hama11 Bob ni~in istedi? Burada taksilerin tarifesi var m1? ~oforler genellikle tarifeye gore mi para istiyorlar? ~oforUn yolcu almas1na Bob mUsaade etti mi? ~ofor mU~terisini otele ka~ liraya gotUrecekti? Bah~i~ vermek §det midir?

16.
17.

32.2

VOCABULARY DRILLS New Words: u~ak a) Ust 'to fly' fena 'bad, poor' 'top, upper part' Sample Sentences: Their flat is above ('on the upper part of') the consulate. The Ahmets live above us~

Daireleri konsoloslu~un UstUnde. Bizim UstUmUzde Ahmetler oturur. b) Ust kat 'upper floor, upstairs'

ust kata q1kmaY1n. c) Ust 'two over, two away'

Don't go upstairs.

Bizim ev onlar1n evinin bir UstUnde. d) ~ 'on top of it' ustUmde hiq para yok. Ankara'n1n UstUnden uquyorlard1. ustUnUze bir ~ey a11n. ustU qok temiz. e) f)

Our house is two [doors] above theirs. ('one above' - not directly next door)

I have no money on me. They were flying over Ankara. Put something on. The top of it is very clean.

Substitute Uzeri in the sentences of (d) above with the same meaning. UstU-ba~1 'appearance' (idiomatic) Their appearance is very poor.

Ustleri, ba~lar1 pek fena. g) Ust 'change for money', 'remainder'

Paran1n UstUnU ald101z m1? Borcunuzun UstUnU oe zaman vereceksioiz?

Did you get the change? When are you going to pay the rest of your debt?

408

UN I T

32 h) i?tne 'brooch' hediye etmek

BASIC

COURSE

to make a present of Her husband gave Zeynep a very beautiful diamond brooch.

KocaS1 zeynep'e pek gUzel bir elmas i~ne hediye etmi~. i) i~ne 'injection' or 'shot'

DUn doktor ona i~ne yapm1~. j) toplui~ne 'straight pin'

Yesterday the doctor gave him a shot.

(from top 'ball' -- meaning a pin with a round head) collect together, to gather How can I put the papers together, there aren't any more pins?

toplamak (1) Ka~1tlar1 nas11 toplayaY1m, toplui~ne kalmam1~? k) dikis i~nesi 'needle'

(from diki§ 'sewing', from dikmek (1,a) 'to sew', to plant') I wanted to sew that but I can't find my needle. [You] shouldn't hand a needle to a child. 'hook') to fall Evidently the safety pin opened and fell.

~unu dikmek istiyordum, fakat diki~ i~nemi bulam1yorum. Diki~ i~nesini ~ocu~un eline vermemeli. 1) cengellii~ne 'safety pin'

(from cengel

dU~mek (a) ~engellii~ne a~11m1~ ve dU~mU~. m) i~neli soz

'barbed words', 'sarcastic speech' I don't like sarcastic talk at all.

!~neli sozler hi~ ho~uma gitmez. n) <sift 'pair' UstU ta~11 bir ~ift gUmu~ kUpe alml~lar. 0) cift 'couple'

They bought a pair of silver earrings with stones on top.

Bu ~ifti her sabah trende gc;rUrUm. Sana bir ~ift sozUm var.

I see this couple every morning on the train. I've a couple of things to say to you.

p)

<siftnumara

'even number' The even numbers are on the opposite side of the avenue. Two and four are even numbers.

~ift numaralar caddenin kar~l taraf1nda. !ki ve dc;rt~ift numaralard1r. 409

TURKISH 32.3
VARIATION DRILL on a Sentence from the DialQg: a) Cue ~ Random Substitution Drill Pattern

UlilT 32

almama mUsaade ederseniz, 15 liraya gBtUrUrUm. 'If you permit me to take other passengers, I'll take you for 15 liras.'

mU~teri izin vermek ~u Beyi "peki" demek 10 mUsaade etmek bu Han1m1 yolcu 15 (biz)

MU~teri almama mUsaade ederseniz. 15 liraya gBtUrUrUm. MU~teri almama izin verirseniz. 15 liraya gBtUrUrUm. l ~u Beyi almama izin verirseniz. 11'; iraya gBtUrUrUm. -' 11'; ~u Beyi almama "peki" derseniz. =-< liraya gBtUrUrUm. ~u Beyi almama "peki" derseniz. 10 liraya gBtUrUrUm. §u Be;tialmama mUsaade ederseniz. 10 liraya gBtUrUrUm. Bu Han1m1 almama mUsaade ede r send.z , 10 liraya gBtUrlirUm. Yolcu almama mUsaade ederseniz. 10 liraya gBtUrUrUm. Yolcu almama mUsaade ederseniz. 15 liraya gotUrU~llin. Yolcu almaml.zamUsaade ederseniz. 15 liraya gBtUrUrUz.

32.4

NARRATIVE New Words

heyecan heyecan11 yUksek sUrat, -ti etraf seyretmek(1) i<iki yan mlizik dinlemek(l.) kl.sa karan11k Geographic Terms: okyanus Atlas Okyanusu R6ma

excitement excited high speed surroundings (Arabic plural of taraf) to view, to survey drink side music to listen short dark

gene (gil)e. yine) gUne~ inmek (dan) nihayet. -ti saymak(1) saY1 narin minare
hi'lS

"

again sun to descend. to get down. to get out finally to count. to rate (a) count. number slender. delicate minaret special, peculiar (to) silhouette

cami. -i. -si mosque

siluet. -ti

ocean Atlantic Ocean Rome

410

UN I T 32

BASIC

COURSE
Ayn1 zamanda

Bob'1n TUrkiye'ye ilk seyahati oldu~u i~in ~ok heyecan11yd1. bu, Atlas Okyanusu Uzerinden de ilk ucak yolculu~ o.Lacak t t
,

~ok yUksekten ve bUyUk bir sUrat1e u~uyor1ard1. i~ti ve gUze1 bir yemek yedi. mUzik din1iyordu. Gece ~ok k1sa sUrmU~tU.

Etraf1 seyrede ede1 i~kisini

Kahvesini i~erken yan1ndaki yo1cuy1a konu~uyor ve Bir ka~ saat karan11ktan sonra gene gUne~ do~uyordu. Nihayet uzaktan Istanbul g~rUndU.

Roma'ya ge1dikleri zaman yo1 arkada~1 indio vard1.


32.5

SaY1s1z camileri ve narin minareleriyle ~ehrin kendine has bir silueti ve gUzelli~i

NOTE:

'Passive'and 'Reflexive' Verbal Extensions

In 10.4 (footnote 1) we noted that a verbal extension is a suffix which can occur on a verb root or extended base preceding the 'infinitive'verba1 noun suffix I-m~kl. base'. A verb root plus one or more verbal extensions is referred to as a 'verb We have seen, so far, the negative verbal extension (10.4) as in qitmemek gitme)1 and the positive and negative abi1itative verbal gidebi1) gid~me). None of the other verb Such suffixes make verbal All verbs in (29.6, 29.10) as in qidebi1m~k 'to be able to go' (base:

'not to go' (base: extensions

and gid~memek 'not to be able to go' (base:

suffixes we have discussed can occur before I-m~k}.

nouns, participles or tense forms but not extended verb bases. abi1itative extensions verbal extensions.

Turkish can take the negative verbal extension (10.4) and almost all take the (29.6, 29.10) but not all verbs will accept the remaining In many cases these more restricted verbal extensions change However,

the meanings of verbs rather drastically so that it is often more satisfactory to learn new extended verb bases as new, different items of vocabulary. meanings and their order. A. The 'Passive Verbal Extension {-11 / -(1)n} I'm much concerned. The manifesto also should have been filled out. Who wanted the bag to be opened? Where is good clothing sold? Why is value given to gold? it is necessary to understand the verbal extension suffixes, their 'basic'

~ok o.zUldUm. Beyannamenin de doldurulmas1 1§z1md1. Bavu1un a~11mas1n1 kim istemi~ti? Nerede iyi giyim e~yas1 sat111yor? A1t1na ni~in k1ymet veri1ir?

1seyrede ede: compare gUle qU1e 'smiling, smiling'.

T U R K ISH
These sentences illustrate the {-11} form of this suffix. ing root and base forms are: Uz 'bother, upset' 'open' 'sell' 'give' UzUl aCSl.l sat11 veril 'be upset' 'be opened' 'be sold' 'be given'

U NIT 32

The correspond-

es
~

sat

The form of the suffix is {-i1} after roots or bases ending in any consonant other than /1/ or

/1/:
'do, make' 'see' 'be done, be made' 'be seen'

After verbs ending in a vowel, however, the suffix form is /-n/: balfla 'start' 'say' balflan

S!.
/1/ or

£!m

'be started' 'be said,l

After verb roots or bases ending in the letter '1' (representing either

/V)

the form of the suffix is { -in}: 'know' 'take, buy' bilin all.n 'be known' 'be taken, be bought'

Bll II

In English,verbs which are 'intransitive' (do not take a direct object) do not occur in the passive. We can say 'one goes' but not 'it is gone'. In Turkish, however, a passive form of verbs which do not take a direct object is possible invariably in the third person form without any personal ending and with an 'impersonal' meaning: Buradan gidilmez. without personal endings. Turks say: Bana B§retildi. 'No passage! ('It is not gone through here.')

In general, but not absolutely invariably, the passive in Turkish is used Thus where we say in English: 'I was taught.' the 'It was taught to me.'

lNote that there are three common monosyllabic vowel-final verbs: de 'say', ~ 'eat', and ko (alternate of koy~ 'put, place'. The three corresponding passive forms: den 'be said', yen be eaten' and kon 'be put' were noted in 11.3 (footnote ~as being monosyllabic but consisting of two parts -- root and suffix -- hence not being strict exceptions to the rule for the formation of the participle with suffix {-(4, i)r}. These forms are, respectively: denir, yenir and konur. There are also verbs: yen 'conquer' and kon 'alight, perch, camp' which have forms: yener and konar which are 'regular' according to the rule of 11.3.

412

UNIT

32 B.

BASIC

COURSE

The 'Reflexive' Verbal Extension {-(1)n} 'Finally Istanbul appeared in the distance. '

Nihayet Istanbul uzaktan g~rUndU.

The basic meaning of this suffix is that the action is performed not upon an external object but upon the subject himself or upon his immediate surroundings as an extension of himself. q~r Compare: q~rU1 bak Compare: 'see' 'be seen' 'look' ,do, perform' 'be done' q~rUn bakl.n edin 'appear' 'look about one' 'get, procure'

~ ~

The last two examples above illustrate the unpredictability of meaning (at least from our [English] point of view) which often inheres in extended verbal forms, requiring the memorization of the extended form as a.separate item of vocabulary. It is clear from inspection of the formulas for passive, {-11 / -(1)n}, and reflexive, {-(1)n}, that after verbs ending in vowels or in '1' the two fall together with one form{-(i)d}. An example with a verb the root of which is transitive is: ,find' 'be found, find oneself' The latter form, bu1un, is often used in the sense of 'be in a place or condition'. Thus:

u~ sene

TUrkiye'de bu1undum.

'I was in Turkey for three years.' 'Where is he?' 'He has done this.' ('He is found (in a state of] having done this.') 'I attended the ambassador's party.' ('I was found prepared at the ambassador's party.')

Nerede bu1unuyor? Bunu yapml.~ bu1unuyor. Sefirin partisinde hazlr bulundum.

The form with /-n/ following a vowel-final verb base may have an additional passive suffix

{-11} added

to reinforce the passive meaning where present: ba§lanl1 bae1an 'be begun' 'be begun, commence'

'begin' alongside the ambiguous form: by use of the word ~ himself' as in:

Very often the truly reflexive meaning -- 'do to oneself' -- is expressed 'self', often in the form kendi kendine 'himself to 'He said [it] to himself. ,1 Kendi kendine s~y1edi.

IThe 'reflexive' form.with suffix l-(i)n} thus often has a function similar to the 'middle voice' or 'medio-passive' of certain languages, indicating the performance of the action for one's own benefit, etc.: 'do, make' 'do, perform' 'make or have made for oneself' 'procure, obtain'

413

TURKISH

U"IT

32

32.6

GRAMMAR DRILLS on Passive and Reflexive Verbal Extensions A. Drills with Passive Suffix Form {-~l}: 1. Cue Bu sabah mektub~ (senin) g~ndermek bugUn para sabahleyin (onun) vermek 2. ~ YaZ1~n1n Random Substitution Drill Pattern tercUme edildi. 'My letter was translated this morning.' Bu sabah mektubun tercUme edildi. Bu sabah mektubun g~nderildi. BugUn mektubun g~nderildi. BuqUn paran g~nderildi. Sabahleyin paran gBnderildi. Sabahleyin paras1 q~nderildi. Sabahleyin paras1 verildi.

Random Substitution Drill Pattern paras1 verildi. ('his writing's money') 'The money for his writing was given.'

(bizim) ders (sizin) yemek g~tUrmek (onlar1n) kitap getirmek tercUme (benim)

YaZ1m1Z1n paras1 verildi. Dersimizin paras1 verildi. Dersinizin paraS1 verildi. Yeme~inizin paras1 ~ildi. Yeme~inizin paras1 g~tUrUldU. Yemeklerinin paras1 g~tUrUldU. Kitaplar1n1n paras1 qBtUrUldU. Kitaplar1n1n paras1 getirildi. Kitaplar1n1n tercUmesi getirildi. Kitab1m1n tercUmesi getirildi.

3.

As needed repeat drills predicate verb. Example:

(1) and

(2) above with other forms of the etc. etc.

Bu sabah mektubum tercUme ediliyor. YaZ1S1n1n paras1 verilecek. YaZ1S1n1n paras1 verilmi~. etc. etc. Bu sabah mektubum tercUme edilmeli.

and continue with question, negative, and enclitic forms such 95: Bu sabah mektubum tercUme edildi mi? Yaz1s1n1n paraS1 verilmeyecek. Bu sabah mektubum tercUme ediliyor muydu? Yaz1s1n1n paras1 verilmiyor muymu~? and so forth.

414

"'IT

32

BASIC 4.
Cue

COURSE

Progressive Substitution Drill Pattern Mektubun bugUn g~nderildi~ini duydum. 'I heard that the letter was sent today.'

posta dUn vermek s~ylemek (sen) para ak~am gBtUrmek anlamak

Postanl.nbugUn g~nderildi~ini duydum. Postanl.n dUn g~nderildi~ini duydum. Postanl.n dUn verildi~ini duydum. Postanl.n dUn verildi~ini s~yledi!!!.. dUn verildi~ini s~yledin. ~nl.n Paranl.n dUn verildi~ini sByledin. Paranl.n ak~am ~i1di~ini sByledin. Paranl.n ak~am g~tUrUldU~UnU sByledin. Paranl.n ak~am gBtUrUldU~UnU anladl.!!.. Paranl.n ak~am gBtUrUldU~UnU anladl.. Kitabl.n ak~am g~tUrUldU~UnU anladl.. Drill Pattern Kitaplarl.ml.z bu~\n gBnderiliyor. 'Our books are being sent today.'

(0)
kitap

5.
~

Substitution-Correlation

yarl.n para dUn {-m1~ } sana telefon etmek {-dl. } haber vermek ona

Kitaplarl.ml.z yarl.n gBnderilecek. Paraml.Zyarl.n g~nderilecek. Paraml.Z dUn gBnderildi. Paraml.z dUn gBnderilmi~. Sana dUn gBnderilmi~. Sana dUn telefon edilmi~. Sana dUn telefon edildi. Sana dUn haber verildi. Ona dUn haber verildi. (~: gBnderilecekti)

6. Substitution-Correlation Drill
~ Pattern Paralar1 onlara dUn sabah gBtUrUlmeliydi. 'Their money should have been taken to them yesterday morning.' bugUn kitap gBndermek {-ayor ] dUn Paralarl. onlara bugUn gBtUrUlmeli. Kitaplarl. onlara bugUn gBtUrUlmeli. Kitaplar1 onlara bugUn g8derilmeli. Kitaplar1 onlara bugUn gBnderiliyor. Kitaplarl. onlara dUn gBnderildi. (~: gBnderiliyordu)

UIIT

32

TURKISH

B.

Drills with Passive Suffix Form {-(1)n} 1. Random Substitution Drill Pattern Yar1n sabah Ankara'ya gidece~i s~ylendi. 'It was said that he was going to go to Ankara tomorrow morning.' BugUn Ankara'ya gidece~i s~ylendi. BugUn Ankara'ya gideceljin s~ylen.!ll.. BugUn Ankara'ya gideceljin s~yleniyor. BugUn Manisa'ya gideceljin s~yleniyor. BugUn Manisa'ya gidece~im s~~leniyor. BuqUn Manisa'ya gidecegim biliniyor. Bu gece Manisa'ya gidece~im biliniyor. Bu gece Manisa'ya gidecekleri biliniyor. Bu gece sinemaya gidecekleri biliniyor. Bu gece sinemaya gidecekleri bilinmeli. Bu gece Istanbul' a gidecekleri bilinmeli. Bu gece Istanbul'a gidecekleri sBylenmeli, Bu gece Istanbul'a gidecekleri sBylenmi'l.

BugUn (senin) {-1yor} Manisa (benim) bilinmek bu gece (onlann) sinema {-meli } Istanbul s~ylenmek {-m11i} 2.

Repeat Drill (1) above with the interrogative {-m1}. Yar1n sabah Ankara'ya gidecegi s~ylendi mi? etc.

Example:

3.
~

progressive Substitution Drill Pattern DUn diplomatlar1n istasyonda kar~11and1klar1n1 bilmiyordu. 'He wasn't aware that the diplomats were met at the station yesterday.'

bugUn Amerika11 sefaret bulunmak duymad1 (sen) {-m1?} bu ak~am TUrkler konsoloshane aranmak anlamak

BugUn diplomatlar1n istasyonda kar~11and1klar1n1 bilmiyordu. BugUn Amerika111ar1n istasyonda kar~1land1klar1n1 bilmiyordu. BugUn Amerika11lar1n sefarette kar§11and1klar1n1 bilmiyordu. BugUn Amerika11lar1n sefarette bulunduklar1n1 bilmiyordu. BugUn Amerika11lar1n sefarette bulunduklar1n1 duymad1_. BugUn Amerika111ar1n sefarette bulunduklar1n1 duymad1n__ . BuqUn Amerika111ar1n sefarette bulunduklar1n1 duymad1n m1? Bu ak~am Amerika11lar1n sefarette bulunduklar1n1 duymad1n m1? Bu ak~am TUrklerin sefarette bulunduklar1n1 duymad1n m1? duymad1n m1? Bu akliam TUrklerin konsoloshanede ~duklar1n1 Bu ak'iam TUrklerin konsoloshanede arand1klar1n1 ~ad1n m1? Bu ak'iam TUrklerin konsoloshanede arand1klar1n1 anlamad1n m1?

4.

Repeat the above drill using the verbal noun with suffix {-(y)ac4k}.

BASIC
Example:

COURSE

UIII T 32

DUn diplomatlar1n istasyonda kar~1lanacaklar1n1 bilmiyordu. 'He wasn't aware that the diplomats were going to be met at the station yesterday.'

C.

Drills on Mixed Passive Forms: 1. Transformation Drill (Active to Passive):

Pattern I Param1z1 bugUn g~nderdi. BUlent'e telefon etti.

Pattern II

Param1Z bugUn g~nderildi. BUlent'e telefon edildi.

o kitab1 tercUme etti.


DUn ilk derse ba~lad1k.

o kitap tercUme edildi.


DUn ilk derse ba~land1.

n~ ay

evvel iki kitap 1smarlad1.

U~ ay evvel iki kitap 1smarland1.


Postahane on dakika evvel kapand1. Bir odac1 aran1yor. Postane saat 9'da a~1l1yor. Orada bir kUtUphane yap1l1yor. Derste TUrk~e konu~uluyor. Otelin ~nUnde taksi bulunur. Her gUn saat 9'da yemek yeniyor. Size haber verilecek. Dort kitap daha a11nacak. Bu ona s~ylenecek. Kitaplar burada b1rak1lacak. Oraya yar1n gidilecek. KUtUphaneye
0

postahaneyi on dakika evvel kapad1lar. Bir odaC1 ar1yoruz. Postaneyi saat 9'da a~1yorlar. Orada bir kUtUphane yap1yorlar. Derste TUrk~e konu~uyoruz. Otelin ~nUnde taksi bulursun. Her gUn saat 9'da yemek yiyorlar. Size haber verecek. D~rt kitap daha alaca~1z. Bunu ona soyleyeceksin. Kitaplar1 burada b1rakacaks1n1z. Oraya yar1n gidecek. KUtUphaneye
0

yoldan gidersin. TUrk~e dersi verir.

yoldan gidilir.

Konsoloslukta

Konsoloslukta TUrk~e dersi verilir. Bu size bildirilir. Her zaman iyi kitap okunur. Ankara'ya gelmeyece~i s~ylenmi~. Gitti~i zaman postane kapanm1~. 'Bir ay sonra gelece~iz' denmi~. Buras1 hemen kapanma11.
Bu

Bunu size bildiririm. Her zaman iyi kitap okuruz. Ankara'ya gelmeyece~ini s~ylemi~sin. Gitti~i zaman postaneyi kapam1~lar. 'Bir ay sonra gelece~iz' demi~ler. BuraS1n1 hemen kapama11s1n1z. Bu paray1 ~imdi vermeliler. Hemen bugUn 1smarlama11y1z. Bu derse bu sabah ba~lama11. Bunu almama11y1z. Hi~ bir yere gitmeyecekler. 2.

para ~imdi verilmeli.

Hemen bugUn 1smarlanma11. Bu derse bu sabah ba~lanma11. Bu a11nmama11. Hi~ bir yere gidilmeyecek.

Repeat Drill (1) above as needed with the past enclitic [-(Y)d11.

417

UNIT

32

TURKISH 3.
Response Exercise Kap1 ni~in kapand1? ~imdi ne s~ylendi? Ev kiras1 kime verilir? Park Palas oteli ka~ sene evvel yap1ld1? Para size ni~in gBnderilmedi? 'Avenue' nas1l tercUme edilir? 'Customs' TUrk~ede nas1l sBylenir? TUrk~ede buna ne denir? Buradan nerelere telefon edilebilir? Kitaplar1n1Z nerede b1rak1ld1? TUrkiye'ye nas1l gidilecek? Ders kime tekrar edilecek? Mektuba cevap nereye yaz1lacak? Gelece~iniz nas1l bildirilmeli? Soru kime sorulmu~?
Bu bina ne zaman yap1lm1~?

(Respond appropriately to the following questions)

DUn ald1~1n1z telgraf nereden ~ekilmi~? Sabahleyin arkada~lara ne denir? U~akla gelen yolcular nerede kar~1lanma11? Param1Z kimden a11n1r? D. Additional Drills on Passives 1. ~ Progressive Substitution Drill with Conditional Clauses: Pattern BugUn para verildiyse, yar1n a11r. 'If the money was given today, he'll get it tomorrow.' bu sabah haber g~ndermek ak~am gelmek 2. ~ Bu sabah para verildiyse, yar1n a11r. yar1n a11r. Bu sabah haber ~i1diyse, Bu sabah haber gBnderildiyse, yar1n a11r. Bu sabah haber gBnderildiyse, ak~am a l.a r , Bu sabah haber gBnderildiyse, ak~am gelir.

Progressive Substitution Drill Pattern Kitab1 tercUme edildiyse, okuya11m. 'If his book has been translated, let's read it.'

mektup (senin) gBndermek vermek

Mektub£ tercUme edildiyse, okuya11m. Mektubun tercUme edildiyse, okuya11m. Mektubun gBnderildiyse, okuya11m. Mektubun gBnderildiyse, verelim.

418

BASIC 3.
Cue Random Substitution Drill

COURSE

U It IT

32

Pattern

o kitap TUrk~eye tercUme edildiyse, okumak isterim.


'If that book has been translated into Turkish, I'd like to read it.' {(y)acak ~ !ngilizce

o kitap TUrkxeye tercUme edilecekse, okumak isterim. o kitap !ngilizceye tercUme edilecekse, okumak isterim.
o kitap !nqilizceye tercUme edilmi~se, okumak isterim.

{-m~~ ~
Almanca bu {-~yor I (onlar) mektup (biz)

Q kitap Almancaya tercUme edilmi~se, okumak isterim.


Bu kitap Almancaya tercUme edilmi~se, okumak isterim. Bu kitap Almancaya tercUme edilmi§se, okumak isteriz. Bu kitap Almancaya tercUme ediliyorsa, okumak isteriz. Bu kitap Almancaya tercUme ediliyorsa, okumak isterler. Bu mektup Almancaya tercUme ediliyorsa, okumak isterler. Bu mektup Almancaya tercUme edilirse, okumak isterler. Bu yaz1 Almancaya tercUme edilirse, okumak isterler. Bu yaz1 TUrk~eye tercUme edilirse, okumak isterler. (Active to passive) Pattern II Kontrat1n1z dUn gonderildiyse, yar1n a11rs1n1z. Adnan'a telefon edildiyse, gelir. Mektup postaneye verildiyse, bugUn a11rs1n. Yar1n Ankara'ya gidilecekse, size bildirirler. Kitap yaz1lacaksa, yaz1ls1n / yazs1n. Daireye telefon edilecekse, edilsin/ edin.

{-u}
yaz1 TUrk~e

4.

Transformation Drill Pattern I

Kontrat1n1z1 dUn g5nderdiyse, yar1n a11rs1n1z. Adnan'a telefon ettiysen, gelir. Mektubu postaneye verdiyse, bugUn a11rs1n. Yar1n Ankara'ya gideceklerse, size bildirirler. Kitap yazacaksa, yazs1n. Daireye telefon edecekseniz, edin.

Bu paraY1 ~imdi vermeliysek, gidip verelim. Hemen gormeliyse, gorsUn. BugUn gonderirsen, yar1n a11rlar.

Bu para ~imdi verilmeliyse, gidip verelim. Hemen gorUlmeliyse, gorUlsUn. BugUn gonderilirse, yar1n a11rlar / a11n1r.

Yeme~i ~imdi yersek, iyi olur. Bu ak~am postaneye verirse, yar1n a11rs1n1z.

Yemek ~imdi yenirse, iyi olur. Bu ak~am postaneye verilirse, yar1n a11rs1n1z / a11n1r.

419

UNIT

32

TURKISH 5.
Transformation Drill Pattern I (Active to passive) Pattern II Telgraf hemen gBnderilmeli. Bu ona hemen bildirilmeli. Buna mUsaade edilmeliydi. DBrt gUn evvel cevap verilmeliydi.

Telgraf1 hemen gBndermelisin. Bunu ona hemen bildirmeliyiz. Buna mUsaade etmeliydi. DBrt gUn evvel cevap vermeliydin.

o binaY1 yedi sene evvel yapm1~lard1.


BugUn gelece~imizi bildirmi~tik.

o bina yedi sene evvel yap1lm1~t1.


BugUn gelece~imiz bildirilmi~ti.

kitab1 tercUme etmi~ti.

o kitap tercUme edilmi~ti.


Derste yaln1z TUrk~e konu~ulurdu. On dakika teneffUs yap1l1rd1. Daireye 0 yoldan gidilirdi. Kiran1n dUn gBnderildi~ini s5yledim. Mete'ye de haber verilece~ini sByledik. TercUme edilen kitap bu. Bu para U~ gUn evvel gBnderilecekti. Oraya bir bina daha yap1lacakt1. Ayn1 ~ey tekrar edilecekti.

Derste yaln1z TUrk~e konu~urlard1. On dakika teneffUs yapard1n1z. Daireye 0 yoldan giderlerdi. KiraY1 dUn gBnderdi~imi sByledim. Mete'ye de haber vereceklerini sByledik. TercUme etti~i kitap bu. Bu paraY1 U~ gUn evvel gBnderecekti. Oraya bir bina daha yapacaklard1. Ayn1 ~eyi tekrar edecektik. E.

Sample Sentences Illustrating Passive and Reflexive Forms with Personal Endings: Passive Forms Ankara'ya gBnderildim. Konsoloslu~a.verildik. !yi bak1ld1n1z. Reflexive Forms Odama kapand1m. !stasyonda bak1nd1m. Ay g5rUndU. Haz1rland1m. ~ok s5ylendiler. I shut myself up in my room.l I looked about me at the station. The moon appeared. I got ready. They grumbled a 10t.2 I was sent to Ankara. We were turned over to the consulate. You were well looked after.

As needed repeat these sentences with other participles and enclitics. Example: Ankara'ya gBnderilmeliydik. etc.

lNote that in the case of kapanmak there is no formal difference between passive and reflexive form of the verb itself. However, the passive form does not take a noun complement with the goal relational suffix {-(y)a}. 2Again there is no difference of form here. However, a personal ending (or personal subject noun or pronoun) normally implies here a reflexive meaning.

420

BASIC

COURSE

UNIT

32

32.7

DIRECTED CONVERSATION EXERCISE. New words: {-(y)a } kadar .. o~retmen up to, until, by teacher, instructor

27 ey1U1 1934'te Istanbu1'da do~dunuz - Isminiz Hasan Mut1u. Universiteyi Amerika'da olmak istediniz ~a11~t1n1z. bitirdiniz ve TUrkiye'ye d8ndUnUz. Sonra hariciyeci 1957 Y111na kadar o~retmen olarak ~a11~t1n1z. ve oldunuz. 2 sene A1manya'da konso1os1ukta,

1957 y111ndan beri de hariciyecisiniz.

3 sene de Amerika'da e1~i1ikte

421

UNIT

33

TURKISH

UNIT

33
At the Park Hotel.

33.0 DIALOG:

Park Ote1'de

koymak / komak (1,a) Ote1e ge1dik, efendim. Bavu11ar1n1Z1 i~eriye koyaY1m m1? -BobLUtfen. Tamam. Borcum 15 lira mlydl? A1 sana iki lira da

to put, to place, to set We've arrived at the hotel, sir. Shall I put your suitcases inside?

Please. Was the fare fifteen 1iras? O.K. two 1iras tip.

('my debt',

And here s

bahffiff·

~yval1ah sal}01 Eyvallah beyim. sal}01.

so be it, thanks, goodbye (interjection) thanks ('be alive') Thank you, sir. Thanks.

emir, -mri emretmek (1,a) Buyurun, efendim. Bir emriniz mi var? -Bobbanyo tek, -ki kiffi Banyolu tek ki,ilik bir oda istiyorum. -K8tipba1kon Balkon1u mu olsun, efendim? -Bobfark, -k1 fark etmek Fark etmez. Gecesi ka~ lira?

order, command, requirement to command, to order Welcome, sir. Can I help you? command?' ) ('Have you a

bath single person, individual I want a single room with bath.

balcony Would you like it ('Should it be •..') with balcony?

difference to make a difference Makes no difference. per night? How much

422

BASIC

COURSE
-KStip-

niT 33

dahil, genili manzara havadar Kahvalt1 balkonlu dahil

-hli

included,

inside

hem ••• hem de

both •.. and large, wide view airy

80 lira. gUzel,

Efendim, hem

odalar

hem geni~, hem de

manzaralar1 havadardl.r.

80 liras including breakfast. The rooms with balconies, sir, are both large and airy, and they have a nice view.

-BobPeki. Genellikle kahvaltl.da neler veriyorsunuz? -K8tipyumurta yalj tereyaljl., -nl. reClel ekmek ~ay veya kahve. Yumurta, tereyaljl. egg oil, fat butter jam, preserves bread Tea or coffee. and jam. Egg, bread, butter O.K. What do you usually for breakfast? serve

reClel ve ekmek , -Bob~ok gUzel. -KAtipKahvaltl.nl.zl.odada ml. yapmak istersiniz? -Bobrafadan hazl.rlop, Evet, LUtfen Yumurtay1 -pu isterim. saat 8'de gBnderin. rafadan

Very fine.

Will you want to have your breakfast in the room?

soft-boiled hard-boiled Yes. Please send it at 8 o'cloc I want the egg soft-boiled. Don't let it be hard-boiled. •

Hazl.rlop olmaSl.n.

423

TURKISH

UN IT

33

-Katipba~ UstUne kalmak Ba~ UstUne, efendim. Affedersiniz, ka~ gUn kalacaks1n1Z? -BobHo~uma giderse bir iki ay ka11r1m. If I like it, I'll stay a month or two. at your service ('to the top of the head' ) to remain As you wish, sir. Excuse me, how many days are you going to stay?

33.1

Questions on the Dialog and Related Questions: 1. 2. 3. 4. 5. Nereye gelmi~lerdi? Bob'1n borcu ka~ 1irayd1? Bah~i~ kime veri1di? Bob'1n emir1erini kim bek1iyordu? Bob ni~in tek ki~i1ik oda istemi~? Banyo1u odalar paha11 m1ym1~? Bob'1n tuttu~u oda ucuz muymu~? Ba1kon1u ev veya daire sever misiniz? Kahva1t1da siz gene11ikle ne yersiniz? Bura1arda taze yumurta bu1unur mu? Odada kahva1t1 etmek adet midir? Rafadan yumurta m1 gUzeldir, haz1r1op yumurta m1? Uzun zaman ote1de ka1mak ho~ mudur? Bob ote1de ka~ gUn ka1acakt1? Bob, bir iki ay ote1de ka1~rsa, ote1 paras1n1 kim verecek? Ote1de iki ki~i1ik oda yok muydu ? Katibe g~re ote1in ba1kon1u odalar1 ni~in gUze1? Bob'1n kalaca~1 ote1 konsolos1u~a yak1n m1? Ote1in lokantas1 var m1yd1? Park Ote1 Bob'1n ho~una gitmezse, Bob ne yapacak?

6.
7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

424

BASIC
33.2 a) VOCABULARY DRILLS tek 'a single thing', 'only'

COURSE

UN I T 33

Bunun i~in tek bir yol var. Tek bir k~z~m var.

There is only one way for this. I have only one daughter. It is the only one in this town. I am the only one left who hasn't read this book.

o bu ~ehirde tektir.
Bu kitab~ okumayan bir tek ben kald~m. b) tek 'odd number' be~ tek say~lar~r.

u~ve
c)

Three and five are odd numbers. Odd or even?

~ift mit tek mi? bir tek atmak New word: (slang) ba~~ dBnmek

'to have a drink' 'to get dizzy' When he has a couple of drinks he gets dizzy. Come on, let's have a couple of drinks.

lki tek att~ m1 ba~1 dBner! Haydi, bir d) tek durmak iki tek atal~m. 'to behave'

Tek dur, babana s8ylerim. Tek durmazsan senin i~in iyi olmaz. e) tek tUk

Behave, or I'll tell your father. If you don't behave it won't be good for you.

'here and there, now and then', 'very few' Here and there there were a few hotels in the city: and they were not good. Reportedly there are a few good restaurants in the southern part of Turkey.

~ehirde tek tUk bir ka~ otel vard~: onlar da iyi de~ildi. TUrkiye'nin gUneyinde tek tUk iyi lokantalar varm~~.

f)

fark

'difference, distinction' In what way am I different from you? ('What difference do I have from you?') There is no difference between 'ger~ek' and' hakikat' • There is a lot of difference between them. What is the difference?

Benim sizden fark~m ne? 'Ger~ek' le 'hakikat' aras~nda fark yok. Aralar~nda ~ok fark var. l!'ark~ ne?

BASIC
1) ~ 'included', Amerika dahilinde 'inside'

COURSE

UNIT 33

Bah~i~ dahil yirmi be, lira verdim. yolculuk yaparken pasaport m) dahil etmek Onlar1 laz1m de~ildir. 'to include'

I paid twenty-five

liras, tip included.

A .passport is not necessary while traveling within the United states.

Sizi dahil edelim mi? da dahil etsinler. istemiyor. i~in UzUldU. Bob'1 dahil etmeyin, Onu dahil etmedikleri

Shall we include you? They should Don't include Bob: them, too. he doesn't want they didn't it. include

He was sorry because include him.

n)

dahil olmak Dahil olmak Dahil olmak Alacaklar1 01aca~1m.

'to be included' istemiyor musunuz? bana de~il, Don't you want to be included? They are going: I am not included. they If they want to participate should tell him. not me.

Onlar gidiyorlar: ona s~ylesinler.

ben dahil de~ilim.

istiyorlarsa hediyeye

ben de dahil

I am going to be in on the present that they will buy.

0)

~,-hli

'interference, dahlim yoke

participation' I have nothing to do with this job. to do They think he has something with it.

Bu i~te benim

Onun dahli oldu~unu Dahlin olmasayd1, olmazd1.

zannediyorlar. i~ler b~yle

If you hadn't interfered, things would not have turned out this way.

33.3

VARIATION a)

DRILLS Drill (Add the cues rather Pattern Geldik. than substituting them)

Expansion

otel park taksiyle saat 8'de sabah bu onlar

Otele Taksiyle

geldik. geldik. geldik. geldik. geldik. geldik. geldiler. Park Otel'e Park Otel'e Park Otel'e

Park Otel'e Saat 8'de taxsiyle


Bu sabah

Park Otel'e

Sabah saat 8'de taksiyle saat B'de taksiyle

Onlar bu sabah saat B'de taksiyle

Park otel'e

427

UII I T 33
b} Expansion Drill

T U R K ISH

New Word: su, -yu, -yun water Pattern Kalacak. iki ay bir odada tek ki"ilik otelde park GUmIl"suyu caddesinde Istanbul'da !ki ay kalacak. Bir odada iki ay kalacak. Tek ki"ilik bir odada iki ay kalacak. Otelde tek ki"ilik bir odada iki ay kalacak. Park Otel'de tek ki"ilik bir odada iki ay kalacak. GUmIl"suyu caddesinde,Park Otel'de tek ki"ilik bir odada iki ay kalacak. Istanbul'da, GUmu"suyu ca~desinde, park Otel'de, tek ki"ilik bir odada iki ay kalacak.

c}

Transformation Exercise1

(Statement to Question-with answer) B: Bob otele neyle geldi? B: ~of~re ne Kadar verdi? B: Bah"i" vermedi mi? B: Bob kahvalt1s1n1 nerede yapacakt1? B: Bob nas1l yumurta yedi? B: :Ka~ ay otelde kalacakt1? C: Taksiyle.
I

A: Bob otele taksiyle geldi. A: ~of~re

15 lira verdi.

c: 15

lira.

A: !ki lira da bah"i" verdi. A: ~of~r Bob'a "sa~ol' dedi. A: Bob kahvalt1s1n1 odas1nda yapacakt1. A: Bob kahvalt1da rafadan yumurta yedi. A: Bir iki ay otelde kalacakt1.

C: Verdi. C: Odas1nda.

B: ~of~r Bob'a bir "ey dedi mi? c e 'Sa~ol' dedi.

c:

Rafadan. iki ay.

c: Bir

d} A: A:

Response Drill Bob Bob otele taksiyle mi gitti? qof~re B: Evet, taksiyle gitti. HaY1r. taksiyle gitmedi.

15 lira m1 verdi?

B:

Evet, HaY1r,

15 lira verdi. 15 lira vermedi.

A: A:

Bob iki ki"ilik mi oda istemi"ti? Bob kahvalt1s1n1 odas1nda m1 yapt1?

B: B: B:

Evet, iki ki"ilik oda istemi"ti. Hay1r, iki ki"ilik oda istememi"ti. Evet, odas1nda yapt1. HaY1r, odas1nda yapmad1. Evet, iki ay kalacak. HaY1r, iki ay kalmayacak.

A:

Bob otelde iki ay m1,kalacak?

1An exercise differs from a drill in that anyone of several responses is possible. Here, the student is to make a question from the cue statement. Another student may answer the question. Of course, various questions and answers are possible besides the ones printed here.

428

BASIC 33.4 NARRATIVE


New Words: apartman gazete gazeteci bUro tanltmak bunun i«in g~stermek sergi tanlnml~ seyahat seyahat etmek Bob nihayet Istanbul'a gelmi~ti. bir apartmana ta~lnmayl dU~UnUyordu. «ok TUrk gazetecileriyle de tanl~ml~tl. (l,a) (l,a)
/

COURSE

U" IT 33

apartment house newspaper newspaperman, journalist bureau to introduce, to make known 'therefore, for this reason, because of this to show exhibition welT-known trip, travel to travel ~imdilik otelde oturacaktl. Yaklnda

Vazifesine iki gUn evvel ba~laml~, birAmerikan Haberler BUrosunda «all~lyordu. Vazifeleri araslnda bir de

Vazifesi, Amerika'Yl TUrkiye'de tanltmaktl. Bunun i«in,TUrk gazetelerine haberler vermek, filimler g~stermek, sergiler a«mak l&zlmdl. etmek vardl. Bunlarl yapmak ho~una gidecekti. TUrkiye'ye gelen tanlnml~ Amerikalllara TUrkiye'yi g~stermek, onlarla seyahat, -ti ~UnkU i~ini «ok seviyordu.

33.5

NOTE:

{-ki}

'the one which' or 'the one who'

Yanlndaki yolcuyla konu~uyor. In this sentence 'yanlndaki' describes 'yolcu' and means '(the traveler) who is beside him'. Added to possessor endings it means 'the one possessed' as: mine (also 'my wife') the one belonging to [the] gentleman. It does not usually change

benimki beyinki

In these usages {-ki} is most often stressed. in form though {-kU} does occur. time: ~imdiki dUnkU 'the present one' 'yesterday's'

It may be used with adverbial expressions of

{-kif occurs only suffixed to bases, to bases plus the locative suffix {-da} or plus the possessor suffixes.

429

UIII T 33

TURKISH
DRILLS on {-ki~ 'the one which' Drill Pattern DUn elcrilikteki katiple 'Yesterday konu~tum. at the embassy.' konufltum. konu'ltum. g~rUfltUm. g~rU~tUn. g~rUfltUn.

33.6

GRAMMAR

a) ~

Progressive

Substitution

I talked with the secretary katiple katiple memurla memurla memurla

DUn sabah konsolosluk memur g~rU'lmek (Sen) dUn akflam otel diplomat tan~'lmak (0) BugUn elcrilik Arkada9 cral~lfmak (biz) dUn gece daire adam 'konulfmak (ben) dUn elcrilik katip

DUn sabah elcilikteki

DUn sabah konsolosluktaki DUn sabah konsolosluktaki DUn sabah konsolosluktaki DUn sabah konsolosluktaki DUn akflam konsolosluktaki DUn ak,am oteldeki DUn ak,am oteldeki DUn ak~am oteldeki DUn ak§am oteldeki BugUn oteldeki memurla

memurla konu§tum.

gBrUfltUn. qBrU§tun. tan~flt~~. tanl,t~. tan~'lt1.

diplomatla diplomatla diplomatla

diplomatla

tan~,t~.

BugUn elcrilikteki diplomatla

BugUn elcrilikteki arkadaflla ~tl. BugUn elcrillkteki arkada,la cral~,tl__ . BuqUn elcrilikteki arkada,la DUn gece el~ilikteki DUn gece dairedeki DUn gece dairedeki DUn gece dairedeki DUn qece dairedeki DUn dairedeki arkada§la adamla adamla adamla cra11flt1k. cra11'lt1k. arkadaflla cral~,t~k. ~t1k. konufltuk konufltum.

adamla konulftum. konu~tum. konu'ltum.

DUn elcrilikteki adamla DUn elcrilikteki katiple

b)

Random

Substitution

Drill Pattern

Park Oteldeki partiye gidece~imi s~yledim. ,I said that I was going to the party at Park Otel' • (senin) sen sergi g~rmek (onun) Park Park park Park Park Park Oteldeki Oteldeki Oteldeki Oteldeki Oteldeki pteldeki partiye partiye sergiye sergiyi sergiyi sGrgiyi gidece~ini gidece~ini gidece~ini g~rece~ini g~rece~ini g~rece~ini s~yledim. sByledin. s~yledin. s~yledin. s~yledin. s~yledi.

430

BASIC o
Istanbul (sizin) siz cami (onlann) onlar c) ~ Park Oteldeki Istanbul'daki Istanbul'daki Istanbul'daki Istanbul'daki Istanbul'daki Istanbul'daki

COURSE
g~receljini s~yledi. g~receljini s~yledi. g~receljinizi s~yledi. g~receljinizi s~ylediniz. g~receljinizi s~ylediniz. g~receklerini s~ylediniz. g~receklerini

U"IT

33

sergiyi sergiyi sergiyi sergiyi camileri camileri camileri Drill Pattern

s~ylediler .

substitution-Correlation

TUrkiye'deki camileri g~rmelisiniz. 'You must see the mosques in Turkey.' ben Istanbul onlar TUrkiye'deki Istanbul'daki Istanbul'daxi Istanbul'daxi Istanbul'daxi Istanbul'daki Istanbul'daxi Istanbul'daxi Ankara'daxi Anxara'daki Ankara'daxi Ankara'daxi Ankara'daxi TUrxiye'dexi TUrkiye'dexi Transformation Drill camileri camileri camileri g~rmeliyim. g~rmeliyim. g~rmeli. g~rmeliyiz.

caroileri g~rmeli~. Kapall. qar~l.'yl.g~rmeli __ • Kapall. ~'yl. sergiyi sergiyi sergiyi g~rmeliyiz. g~rmelisin.

o
Kapall. qar~l. biz sergi sen Ankara -(y)dJ.} onlar elCfilikler biz TUrkiye siz d)

g~rmelisin.

sergiyi g~rmeliydi_. serqiyi g~rmeliydiler. elcrilixleri g~rmeliydil~. elcrilixleri g6rmeliydix. elqilixleri g~rmeliydi~. elcrilikleri g~rmeliydiniz.

Ankara'da TUrxiye'de Istanbul'da Manisa'da TUrxiye'nin

oteller mUzeler

qox ucuz. pex gUzel. iyi deljil. yollar fenadl.r.

Ankara'daxi TUrxiye'dexi Istanbul'daxi Manisa'daxi TUrxiye'nin

oteller mUzeler

qox ucuz. pek gUzel.

evler pahal1dJ.r. loxantalar d~sunda

evler pahall.dJ.r. loxantalar iyi de§il. joljusunda yollar fenadlr. {-(y)m1,J

Repeat

the drill above using

the suffix

{-(y)dJ.l \-ml.land

431

UNI T 33 e)

TURKISH
Possessive Pronoun + {kit New Words: 1. Saat ka~? geri Sample Sentences: slow, back, backward Onunk1si do~ruysa Acaba

Benimki geri zannediyorum. Hak11s1n1z:

benimkisi de do~rudur. on1ar1nki ka~t1?

sizinki do~ruymu~.

Bi1miyorum ama ~imdi bizimki1er do~ru. Sense is lithe

Note the additional third person possessed suffix: [time] of his [watch] etc. ") 2. 3. f) u~UmUz de ayni zamanda a1m1~t1k. Seninki yeni duruyor. Bizimki fena ~1kt1.

Benimki fena de~i1.

Acaba onunki nas11? sizinki, on1ar1nki nas11?

Sample Sentences: New Word: 1. 2. bence in my opin~on, according to me, as far as I am concerned

Istanbu1'daki sinema1ar Ankara'daki1erden ~oktur. Onunkine ~eker koymad1m.

3. BugUnkU dersi bi1miyorum. 4. Masan1n UstUndeki kitap benim. 5. E1inizdeki ka1em onun. 6. Evin BnUndeki taksi on1ar1n. 7. BugUn bizimki1er sinemaya gidecek1er: ben evde ka1aca~1m. 8. Sizinki burada. 9. Bence OktaY'1n evi A1i'ninkinden daha bUyUk.
10.
11. 12. g) ~imdiki odam1Z ~ok iyi. !ki saat sonraki tren1e gidece~im. Kitab1n1 bana verir misin? Benimkini evde b1rakm1~1m.

various Question Drills: 1. 2. Masan1n UstUndeki kitab1 bana getirir misiniz? Benim ka1emim iyi yazm1yor: Ondaki kitab1n ismi ne? Adnan'1n yan1ndaki adam1 tan1yor musunuz? Sizinkini daha getirmedi mi? 1~ittin mi, seninki ne1er sBy1Uyor? 'as that' ,so' It seninkini bana verir misin? Bendeki kitab1 okumak ister misiniz?

3. 4. 5. 6.

7.
33.7

NOTE: {-ki} 'that'

Ben yabanc1 de~i1im ki ... t-ki} (unstressed) is often written separately but is a suffix. means approximately 'that' and usually leads to a following clause. When no verbal follows, it serves to give emphasis to the preceeding as in the sentence above.

432

BASIC

COURSE

UNIT

33

33.8

GRAMMAR a) ~

DRILLS

on {-kil 'that Drill:

'as that'

Random

Substitution

Pattern Haberim yoktu ki s~yleyeyim. it that I would tell (him).' yoktu ki sorayl.m. yoktu ki sorsun. yoktu ki sorsun. yoktu ki sorsun. yoktu ki sorsunlar. yoktu ki sorsunlar. yoktu ki Isorall.m. var ml.ydl. ki sorall.m? var ml.ydl. ki sorsun? var ml.ydl. ki sor~? var ml.ydl.ki sorayl.m? var ml.YdJ.ki sorayl.m? yoktu ki sorayl.m. 'I didn't know about

sormak

Haberim Haberim Haber~

(0)
onun sizin (onlar) bilgi (biz) var ml.ydl.?

Haberiniz Haberiniz Bilginiz Bilginiz Bilginiz Bilqiniz Bilgileri Bilqileri Haberleri Haberleri Haberim Haberim Sentences:

(0)
onlarl.n (ben) haber yoktu benim s~ylemek

yoktu ki ~ay~m. yoktu ki s~yleyeyim.

b)

Sample 1. 2.

Param yoktu ki vereyim. Benim de haberim yoktu ki s~yleyeyim. Bize erken gel ki oraya ge~ kalmayall.m. Bil ki buna ~ok UzUldUm. Yazl.k ki partide bulunamayacaklar. Bana sormadl. ki s~yleyeyim.

3. 4. 5.
6.

7. Aylar var ki seni g~remiyoruz. Burada de~il miydin? 8. ~ok ~all.~l.nl.zi i~inizi ~~renebilesiniz. k 9. Bir gUn duyuldu ki Istanbul'a gitmi~.
10. Muhakkak ki ~ok bilgili bir bey.

433

U IT 33
c) Sample Sentences

T U RK ISH

Nas~l te1efon edebi1irdi? 'How could he call?' Nas~l haber verebi1irdi? Nas~l gBrebi1irdi? Paray~ nas~l verebi1irdi? Nas~l konu~abi1irdi? Nas~l sorabi1irdi? d) Sample Sentences New Words: bUlbUl Btmek ku~ ses i1gin~ 1. 2.

DUn burada de~i1dim ki. 'I wasn't here yesterday DUn ak~am orada de~i1di ki. Zaman~ yoktu ki. DUn sabah evde de~i1dik ki. Siz istemediniz ki. MUsaade etmiyor1ard~ ki. (that).

(t-k!} and t-ki\ contrasted) nightingale to sing (of birds) bird sound, voice interesting

BUlbUl 0 kadar gUze1 Bter ki, hiq bir ku~un sesi onunki kadar gUze1 de~i1dir. Sen ki her ~eyi bi1irim dersin, deminden beri e1imdekinin ne 01abi1ece~ini bi1emedin. DUn yo1da giderken,yan~n~zdaki verdi~imi gBrmediniz. size bir ~ey1er an1at1yordu.

3.

An1att~k1ar~ her ha1de qok i1ginq ~ey1er 01ma11yd~ ki size se1am

4.

Sa~daki odaya giriniz; istedi~iniz ko1tu~a oturunuz.

Ko1tuk1ar 0

kadar rahatt~r ki oturdu~unuz zaman hakikaten din1enirsiniz.

5.
33.9

Kitab~n~ evde b~rakm~~ 01ma11 ki benimkini istedi.

NOTE: {dive \ quotations Istersek ona yeti~ebi1iriz diye cevap verdi. In direct quotations in Turkish demek is the only verbal which may If, however, "s~v1emek", "cevap

come after the words which were spoken. forms "divor, dedi, demi§, etc." is used.

Often this verbal alone -- in the

vermek", "sormak" or some other verbal is to be used following direct quotation of the words of the speaker, the form dive--from demek and meaning approximately 'saying' -- must be used.

BASIC

COURSE

UliT

33

In Turkish practice direct quotations are not always written with quotation marks. a dash: Blllent, --Babam da ~yle genqtir diye cevap verdi. Often {diye} is used for indirect quotation also: Ali: BUlent: Con: Ali: Note that (speaking to BUlent) Hay1r, te~ekkUr ederim. BUlent'e qay vermediniz. !ster mi diye sordum: !ster ~ HaY1r, dedi. ~ay ister misiniz? A quotation is often introduced (but not ended) with

are not the actual words used by Ali in I asked him

speaking to BUlent. if he wanted [tea].

We must translate the last speech: He said 'no'.

33.10

GRAMMAR DRILLS a)

on !diye! 'saying'

Multiple Substitution Drill New Words: ba~kasl., -n1 another, someone else

'Ba~kas1 gelmeyecek' diye cevap verdim. 'Geliyoruz' diye telefon ettin. 'Yar1n alaca~1z' diye telgraf g8nderdi 'Ankara'da bir hafta kalacak' diye haber g~nderdiler. 'Annen hasta' diye bildirdiniz. 'Gitmeyece~iz' diye mektup yazd1lar.

33.11

NOTE:

Other uses of dive The basic meaning of dive, 'saying', is commonly extended to such

related meanings as 'having in mind that', 'supposing that' or 'with the intent that', 1. 2. Note these examples:

Erken d~neceksiniz diye evde kald1m. 'I stayed home, supposing you were going to return early.' Ne diye yaptl.n? 'Why ('with what in mind') did you do it?' Vapura yeti~sin diye otombille g~rtUrdUm. 'I took him by car in order that ('with the intent that') he might make the boat." With the third usage of dive illustrated above occurs the participle

3.

with suffix {-(y)A} followed by second person suffixes. participle in the first person form:

We have seen this

UN I T 33

TURKISH
qidevim 'Let me go.' qidelim 'Let's go.'

It also occurs in third person in certain set expressions like: Hay1r ola (Hayro1a) and Geqmi'l ola. 'What's up' ('May it be fortunate.')

(- Geqmi'l olsun.)

With second person suffixes this participle occurs only before dive used in the sense of 'in order that' or 'with the intent that': TUrkCJe e~renebi1esiniz diye sizi qa1~~t1r1yoruz. 'We are making you work in order that you may learn Turkish.'

33.12

GRAMMAR DRILLS on other uses of /dive/: a) Sample Sentences: 1. 2. 3. 'HaY1r' diye cevap verdi. 'Ev i~iniz nas11 oldu?' diye soruyor. 'Yar1n ak~am ge1ebi1ir1er mi?' diye sordum.

4. KU~Uk karde~im beni 'A~abey' diye CJa~1rma~a ba~lad1. 5. Ne diye ge1diniz? 6. A~abeyimi gereyim diye Manisa'ya gittim.
7. Akraba1ar1m1 gereyim diye tUrkiye'ye gittim.

8. Ankara'da bir gUn ka11rS1n1Z diye dU~UnUyorduk. 9. Saat 7'de ge1medim diXe yeme~e bek1ememi~ler.
10. b) yemek yemedim diye annem benim1e konu~mad1. /diye/.

Grammar Drills the participle with suffix {-(y)A~ + 1. 2. 3. 0 fi1mi gerebi1esin diye bi1et genderdim. Kahveyi i~esin diye getirdim.

4. 5. Baban kendisine yard1m edesin diye seni okuttu. 6. ~ok yemeyesin diye biraz verdim.
7. Anneniz hasta olmayas1n1z diye size bakar.

Yiyesiniz diye ~eker ald1m. o~retmenin dersini ogrenesin diye sana yard1m ediyor.

8. 9.
10.

TUrkiye'ye uCJakla gidesin diye sana bu paraY1 veriyorum. Baban okuyup e~renesin diye CJa11i1yor. uzU1meyesin diye soy1emedim.

436

BASIC
c)
Bir gUn Bob oku1a gitti; - Ne yapacaks1n?

COURSE

UN I T 33

~~retmeni Se1man'1 arad1.

diye sordu1ar.

- Ondan ders a1aca~1m, dedi. Selman odas1ndaym1~. Girdi odaya. o~retmenine:

- Sizi g~rme~e ge1dim, dedi. Selman, 'Benden ne isteyebi1ir?' diye dU~UndU. - Ne istedin? diye sordu. Sonra da:

33.13

NOTE:

/hem .... hem (de)...

'both... and'

Ba1kon1u oda1ar hem geni~, hem manzara1ar1 gUze1, hem de havadard1r. 'The rooms with balconies, are both large and airy and they have a nice view'. The construction /hem ... (hem)... hem (de)... of 'both and

carries a meaning

Ine

(and).... and'. ne

del

Compare /ya .... ya da/ 'either ..•. or' These constructions are very See the

'neither ..•. nor'.

similar in order and usage to their English equivalents'. drills for further examples. Grammar Drills on Ihem ... hem (de).../ 1. 2. Hem okuyor hem de tercUme ediyordu. Hem mektup yazd1m hem de te1efon ettim. Hem size hem de Bob1ara u~rayaca~1z. Ev hem rahat hem de ucuz. Hem beni ~a~1rmad1 hem de niye ge1medin diye sordu.

33.14

a)

3.
4.

5.
b)

I ... hem del


1. 2. 3. Bakt1~1m1z ev hi~ gUze1 de~i1di. Ni~in ge1medi bi1miyorum. Hem de ~ok paha11. Hem de ~ok kU~Uk bir yerdi. Bir sene orada ~ok iyi vakit ge~irdik. Hem de te1efon ettim.

4. Gitti~imiz lokanta ~ok paha11yd1. Hem de yemek1er iyi de~i1di. 5. Yeni a1d1~1m kitap ~ok ucuzdu. Hem de ~ok gUze1di.

437

UNIT

33

TURKISH
DIRECTED CONVERSATION EXERCISE

33.15

New Words: siyasal staj Londra vize idari ekonomi (iktisat) ticaret, -ti flekil, -kli tee rUbe artmak
I

(siyad)

political internship. London visa concerning economics commerce way, form, shape experiment experience, to increase the administration apprenticeship

Siyasal ingiltere'ye vazife ekonomi k1sm1nda,

Bilgiler

FakUltesinden

mezun oldunuz. el~ilikte U~UncU

staj i~in iki sene vize

gideceksiniz.

Londra'daki

g~receksiniz. ve ticarette,

Once, alt1 ay konsoloslukta son alt1 ay da politika d~neceksiniz.

ikinci alt1 ay idari k1sm1nda, ve Ankara'ya

alt1 ay

k1sm1nda

~a11~acaks1n1z ilk tayininiz. artacak.

Tabii bu sizin hem de bilginiz

Bu flekilde, hem tecrUbeniz

438

BASIC

COURSE

UNI T 34

UNIT 34

34.0

DIALOG:

Weather -Bob-

s1cak plaj Ali! hava ~ok s1cak. Haydi kalk. Plaja gidelim.

hot, heat beach, seaside resort Ali, it's very hot ('the weather [is] very hot'). Come on, get up. Let's go to the beach. -Alisimply, merely, to be suffocated, (1) insan1 just, as if stupified

Sdeta bunalmak bunaltmak Hakl1s1n. ~ehrin havaS1

to cause to suffocate You're right. The atmosphere of the city is simply suffocating ('just suffocates a person'). -Bob-

3deta bunalt1yor.

Neyle gidelim? -Aliak1l akl1mda yeti,mek Akl1mda kald1~1na (a) g3re saat onda Ona yeti,elim. -Bobsirke sirkeci sirkeci Nereden, Sirkeci'den mi? -Alimeydan Taksim Meydan1 HaY1r, Taksim Meydan1ndan. -BobFl6rya Florya'ya gitmiyor muyuz? g~re

How shall we go?

mind,

intelligence as it sticks (a bus,

as I remember, in my mind

to reach, to make train etc.)

kald1~1na

bir otobUs var.

As I recall, there's a bus at ten o'clock. Let's make that.

vinegar vinegar From where, seller of Istanbul) from Sirkeci? (a section

field,

open square, Square.

the open

(a square No, from Taksim

in Istanbul)

(a seaside

resort near Istanbul)

Aren't wo going to Florya?

439

UN I T 34

TURKISH

-AliEvet, Florya'ya on otobUsU etmemiz laz1m. gidiyoruz. Fakat ace Ie ile gideceksek Yes, we're going to Florya. But if we're going to go on the ten [o'clock] bus we have to hurry.

-Alieyvah! bozmak ya~mak ya~mur Eyvah! Hava bozuyor. Eminim ki -Bobaman susmak yUzmek Aman Ali sus! gidiyoruz. (1) Plaja yUzme~e good gracious to be quiet, to quiet down to swim, to skin For goodness sake be quiet Ali. We're going to the beach to swim.
-Ali-

Alae! (1)

(etc) (an interjection) (money) snow,

to spoil, ruin, change to come down (as rain, l1.ail,etc.) rain

yalJmur ya~acak.

Oh phooey! The weather is turning bad. I'm sure it's going to rain.

,
gitt!kCfe kara kararmak Ama bak. Hava gittikCfe karar1yor.

gradually black,

('as it goes on')

land is gradually

to get dark, to turn black But look. The weather turning dark. -Bob-

g~k, ~U yUz gi>kyUzu, -nU bulut, Hakl1s1n. -tu de Cfok bulutlu. GBkyUzU

sky face the sky cloud You're right. clov.dy. -AliAnd the sky is very

yaz birdenbire

summer all of a sudden ('from one to one' i.e. 'from one moment to another') quickly Yaz ya~uru birdenbire Don't worry, friend. Summer rain comes suddenly, but passes quickly.

Uzulme

Cfabuk can1m.

gelir,

fakat CfAbuk geCfer.

440

BASIC

COURSE
-Bob-

UNIT

34

g~liba adamak1ll1 f1rtl.na Galiba, adamak1ll1 bir f1rt1na <f1kacak. 34.1

probably, presumably proper, thorough storm, gale Probably a real storm is going to corneup.

Questions on the dialog and related questions: New Words: binrnek (a) tUrlU 1. 2. 0 gUn hava nas11d1? Ali ve Bob nereye gitmek istemi~lerdi? to get on (a bus, etc.) kind, sort, variety

3. otobUse nereden bineceklerdi? 4. Ka<f otobUsUne yeti~mek istiyorlard1? 5. Hangi plaja gideceklerdi?
6. Ya~mur ya~acak gibi rniydi? Hava bulutlu rnuydu? F1rt1na <f1kacak rn1yd1? BugUn hava nas11? Plaja gitme~i sever misiniz? YUzebilir misiniz? BugUnlerde f1rt1na oldu mu? Buralarda gUzel bir plaj var m1? Siz plajdayken hava bozarsa ne yapars1n1z? Hava bulutlu olursa rnuhakkak ya~mur mu ya~ar? Ka<f tUrlU bulut biliyorsunuz? Son defa ne zaman plaja gitmi~tiniz? Sizin oturdu~unuz ~ehirde yaz1n <fokya~mur ya~ar m1? otobUsle plaja gitrnek rahat olur mu? OtobUsle Taksim'den Florya'ya ka<f saatte gidilir?

7.
8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

441

UN I T

34

TURKISH

34.2

VOCABULARY DRILLS a) adet 'custom, habit' Every place has its custom. I said it as a mere formality. ('I said [it] that custom might find its place.') He has a very bad habit. Have you seen a bad habit of mine?

Her yerin bir adeti var. Adet yerini bulsun diye soyledim.

~ok fena adeti var. Fena bir adetimi g~rdUnUz mU? b) adeta 'simply, merely, just' a11nmak

New Word:

'to take offense' I feel as if I were sick. I'm just sick [that's all].' He almost took offense.

Adeta hastay1m. Adeta a Li.nda , c) adet edinmek 'to get used to'

Sigara i~me~i adet edinme. Taksiyle gitme~i adet edindin. Ge~ gelme~i adet edindi. d) adet olmak

Don't get the habit of smoking. You've gotten used to riding taxis. He got into the habit of coming late.

'to become a custom, tradition' It's become traditional to come here. It became a custom to go to the movies every week.

Buraya gelmek adet oldu. Her hafta sinemaya gitmek adet oldu. e) adet 'number, piece, copy'

LUtfen iki adet verin. Ka~ adet istediniz? TercUmeden iki adet istiyorum. f)

Please give [me] two (copies, p eces). How many (pieces) did you want? I want two copies of the translation.

ak1l, -k11 'intelligence, mind, reason' Ak1l ya~ta de~il, ba~tad1r. Intelligence is not in [one's] age [but] in one's head. (A man is as wise as his head, not his years.) This thing you've done is incomprehensible ('mind cannot grasp'). I haven't got my wits about me. Where has your mind wandered? You drive me out of my wits. You've gone out of your wits.

Bu yapt1~1n ~eyi ak1l almaz. Ak11m ba~1mda de~il. Ak11n nerede? Ak11m1 ba~1mdan ald1n.

442

BASIC
Ak1llar1 ba~lar1na geldi. Bu ak11 sana kim ~retti? Soylediklerimi ak11nda tut. Ak11n yoksa haber ver. Ak11m durdu. g) ak1l etmek 'to think of'

COURSE

U MIT 34

They came to their senses. Who put this idea into your head? Remember what I've told you. If you have no sense. let me know. I can't think. 'to figure out. to occur to' Why didn't you think of coming to [see] us? If it had occurred to him he would have gone to Ankara. Why couldn't you think of [even] this much?

Bize gelme~i ni~in ak1l etmediniz? Ak1l etseydi Ankara'ya giderdi. Bu kadar ~eyi ni~in ak1l edemedin? h) ak1ll1

'clever. intelligent. reasonable' Nejat is a very smart fellow. If they're smart they won't go there. If only my spouse had been smart. I wish my (spouse) were smart. If you're intelligent. marry him/her. If he's intelligent he'll learn Turkish well.

Nejat ~ok ak1ll1 bir ~ocuktur. Ak1ll1ysalar oraya gitmezler. Ke~ke e~im ak1ll1 01sayd1. Ak1ll1 isen onunla evlen. Ak1ll1ysa iyi TUrk~e o~renir.

34.3

VARIATION DRILLS on Basic Sentences a) Transformation Exercise:

[The cues in this exercise consist of statements. Construct a question about the facts in each statement and then provide an answer according to the facts stated. A variety of questions and answers is possible. the printed ones are merely suggestive. ] Question BugUn hava ~ok s1cak. S1cak insan1 bunalt1r. Florya'ya yUzme~e gidiyor. Ya~mur ya~acak. GokyUzU bulutlu. Hava karard1. F1rtl.na ~1kt1. BugUn hava S1cak m1? !nsan1 ne bunalt1r? YUzme~e nereye gidiyor? Florya'ya ni~in gidiyor? Ya~mur ya~acak m1? GokyUzU nas1l? Hava karard1 m1? F1rt1na ~1kacak m1? Answer Evet, ~ok s1cak. S1cak bunalt1r. Florya'ya. YUzme~e. Evet. ya~acak. Bulutludur. Evet. karard1. <;1ktl..

443

UNIT

34

TU RK ISH
Minimal Conversation Exercise [The cues below are questions. negative answer to each. ] Construct both a positive and a Negative Answer Hay1r, s1cak de~ildi. Hay1r, yUzmelle gitmeyeceklerdi. Hay1r, yallmad1. Hay1r, bulutlu de~ildi. HaY1r, f1rt1na yoktu. HaY1r, yUzemediler.

b)

~
Plaja gidecekleri gUn hava s1cak m1yd1? YUzme~e gidecekler miydi? Ya~mur ya~d1 m1? GekyUzU bulutlu muydu? F1rt1na var m1yd1? YUzebildiler mi?

positive Answer Evet, ~ok s1cakt1. Evet, yUzme~e 9ideceklerdi. Evet·,yalld1. Evet, bulutluydu. Evet, f1rt1na vard1. Evet, yUzebildiler.

34.4

NARRATIVE New Words: hi~ olmazsa istifade istifade etmek (dan) mUze top ~ar~1 turist, -ti ezel ezellik ezellikle / bilhassa Ayasc>fya kilise Istanbul'u Bob hala gezememi~ti. at least use, benefit to use, to benefit museum gun, cannon market, bazaar tourist personal, private speciality, peculiarity, particularly especially, in particular Hagia Sophia church !~i onu ~ok me~gul ediyordu. GerUlmesi

laz1m olan bir~ok

yerlerin oldu~unu biliyordu.

Hi~ olmazsa hafta sonlar1ndan Ozellikle

istifade edip gezecekti. eski bir kiliseydi.

MUze ve camiler onun i~in ~ok ilgin~ti.

Ayasofya mUzesini ~ok g~rmek istiyordu.

IVncU yUzy1lda yap1lan bu kilise, ~ok Bilhassa Topkap1 mUzesiyle Kapal1

Bundan ba~ka Sultan Ahmet cami'ine de gitmek istiyordu, bu Bu yerleri tan1ma~1

cami'e Blue Mosque denildi~ini de duymu~tu. ~ok istiyordu.

~ar~1n1n turistler i~in ~ok ilgin~ oldu~unu dU~UnUyordu.

BASIC
34.5
NOTE:

COURSE

U" IT 34

The Verbal Noun with Suffix t-ma ~: •••• acele etmemiz lSz1m. •••• we must hurry.

This sentence fragment illustrates the verbal noun with suffix t-ma~, here suffixed with a possessed suffix. is 'our hurrying [is] necessary'. The verbal The literal meaning of this fragment

The 'infinitive' verbal noun with suffix {-mak~ refers to the performance of the action or the existence of the state of the verb in general. noun with suffix t-ma } refers to the performance of the action or existence of the state of the verb with reference to a particular ocurrence, or to the ocurrence in the abstract. Thus, while okumak is 'reading' in general, okuma When further suffixed with is 'a reading' or the abstract concept of reading. on a single occasion: Okumas1 iyi de~ildi. or 'his reading' as an abstraction: 'He can read.' ('His reading exists.') 'His reading wasn't good.'

a personal possessed suffix - okumas1 - it thus becomes 'his reading' - either

Okumas1 var.

This verbal noun also occurs as a modifier without personal possessed suffix: okuma kitab1 ••• TUrk~e, okunmas~ kolay bir lisand1r. TUrk~e okumak kolayd1r. TUrk lisan1, okunmas1 kolay bir lisand1r. TUrk~enin okunmas1 kolayd1r. 'reading book' 'Turkish is an easily read language. 'It is easy to read Turkish. 'The Turkish language is an easily read language. 'Reading 'Turkish' is easy.

When the verbal noun with suffix t-ma } occurs with third person possessed suffix either without the possessor stated or with a possessor stated which is clearly the undergoer rather than the performer of the action, the reference is to the doing of the action in the abstract: Okumak i~in zor bir kitap. Bu kitab~ okumak ~ok zordur. Bu kitab1n okunmaS1 ~ok zahmetli. 'It is a very difficult book to read.' 'To read this book is difficult.' 'The reading of this book is very troublesome. '

This verbal noun is also used in a construction which commonly translates the English 'how to do (the action of the verb)' : TUrk~e okumaS1n1 bilir. nouns. 'He knows how to read Turkish.'

Fairly large numbers of verbal nouns in this form occur commonly as common With verbs already learned the student can recognize several of these: dolma d~ma 'stuffed foods' (from dolmak 'be get full') (from doqrnak 'to be born')

'born (adjectival)'

445

UNI T 34

TURKISH
yapma oturma 'artificial, made up' (from yapmak 'to make') 'to sit')

'a sitting, social gathering'

(from oturmak

Perhaps the most common use of this verbal noun is with possessed suffix indicating the performance of the action by a certain person or other performer - before laz1m 'is necessary', and before verbs like istemek 'to want' and soylemek 'to say' before which verbs, of course, the possessed verbal noun He wanted me to go there at once. He told me to do this. ('He said my doing this.') takes also a specific direct object suffix: Hemen oraya gitmemi istedi. Bunu yapmam1 soyledi.

34.6

NOTE:

Indirect quotation:

Indirect quotation is commonly accomplished in Turkish by the use of the verbal nouns with suffixes {-(y)acak}, {-d1k} and {-mal: BUlent babaS1n1n da oyle gen~ oldu~unu soyledi. 1steseler ona yeti~ebileceklerini soyledi. Bulent said [that] his father was also similarly young. He said [that] if they wished they could make that [one].

Note that the verbal noun with {-(y)acak} is used where the action spoken about is still in the future, that {-d1k} is used for any past or current action and that {-mal is employed where there is no indication of past or future time. Contrast: Onu gordU~UnU soyledim. Onu gorece~ini soyledim. Onu gormesini soyledim. Onu gordU~UnU soyleyece~im. Onu gorece~ini soyleyece~im. Onu gormesini soyleyece~im. I said [that] he had/has seen it. I said [that] he would see it. I told him to see it. he should see it. I said [that]

I'm gOing to tell him [that] he has seen it. I'm going to tell him [that] he is going to see it. I'm going to tell him to see it. 'I said

Note that the 'literal' translation of these sentences would be' his having seen it.', it. " etc. 'I said his being about to see it.',

'I said his seeing

BASIC
34.7

COURSE

UIt I T 34

GRAMMAR DRILLS on the verbal noun with suffix {-ma} with specific direct object suffix {~} a) ~ Progressive Substitution Drill Pattern Istanbul'a gitmemi rica etti. 'He requested that I go to Istanbul.' Ankara uljramak (senin) s~ylemek ev gelmek (onun) bildirmek daire telefon etmek (bizim) istemek b) Pattern KUtUphaneye telefon etmemizi istedi. 'He wanted us to call the library.' yUrUmek (sizin) d~ru bulmak el<filik g~ndermek (onlar1n) rica etmek Istanbul gitmek (benim) c) KUtUphaneye yUrUmemizi istedi. KUtUphaneye yUrUmenizi istedi. KUtUphaneye yUrUmenizi do~ru buldu. El<fili~e yUrUmenizi do~ru buldu. El<fili~e g~ndermenizi do~ru buldu. El<fili~e g~ndermelerini dogru buldu. El~ili~e g~ndermelerini rica etti. Istanbul'a gondermelerini rica etti. Istanbul'a gitmelerini rica etti. Istanbul'a gitmemi rica etti. Ankara'ya gitmemi rica etti. Ankara'ya u~rama~ rica etti. Ankara'ya u~raman1 rica etti. Ankara'ya u~raman1 s~yledi. Eve u~raman1 s~yledi. Eve gelmeni s~yledi. Eve gelmesini s~yledi. Eve gelmesini bildirdi. Daireye gelmesini bildirdi. Daireye telefon etmesini bildirdi. Daireye telefon etmemizi bildirdi. Daireye telefon etmemizi istedi.

Repeat drill (a) above using the following suffixes on the predicate: {-:lyor:}, {-(y)cicak}and {-m!~} i.e .... ricA ediyor. etc.

d) e)

Repeat the drills of (a) and (b) above with the negative verbal extension, {-ma} on the verbal noun. extension, {-ma} on the predicate. i.e •..• gltmememi rica etti. etc. i.e. ••.rica ~tmedi. etc. Repeat the drills of (a) and (b) above with the negative verbal

447

U III T 34

TURKISH

34.8

GRAMMAR DRILLS on the verbal noun with suffix \-m~} with goal relational suffix \-(y)c( a) Cue

I:

progressive Substitution Drill Pattern Sefarethaneye gelmeme mUsaade etti. 'He permitted me to come to the embassy.'

lokanta gitmek (onun) yard1m etmek kUtUphane uljramak senin mani olmak biz telefon etmek (onlann) ,a,mak Istanbul

Lokantaya gelmeme mUsaade etti. Lokantaya gitme~e mUsaade etti. Lokantaya gitmesine mUsaade etti. Lokantaya gitmesine yard1m etti. KUtUphaneye gitmesine yard1m etti. KUtUphaneye uljramas1na yard1m etti. KUtUphaneye uljramana yard1m etti. KUtUphaneye uljramana mani oldu. Bize u~ramana mani oldu. Bize telefon etme£e mani oldu. Bize telefon etmelerine mani oldu. Bize telefon etmelerine ~a,t1. Istanbul'a telefon etmelerine ~a,t1.

b) C.ue (bizim) gUlmek buraqalj1rmak (sizin) memnun olmak ev g~tUrmek (benim) mUsaade etmek sefarethane gelmek c)

Pattern Istanbul'a g~nderm~lerine ,a,t1. 'He was surprised that they sent it to Istanbul.' Istanbul'a g~ndermemize ~t1. Istanbul'a g~ndermemize gUldU. Buraya g~ndermemize gUldU. Buraya qal11rma~a gUldU. Buraya qal11rman1za gUldU. Buraya qalj1rman1za memnun oldu. Eve qalj1rman1za memnun oldu. Eve g~tUrmenize memnun oldu. Eve g~tUrmeme memnun oldu. Eve g~tUrmeme mUsaade etti. Sefarethaneye g~tUrmeme mUsaade etti. Sefarethaneye gelmeme mUsaade etti.

Repeat drill (a) with other participle suffixes to the predicate and with the aspect enclitic \-(Y)d1} •

d)

Repeat drills (a) and (b) with the interrogative suffix \-m1} to the , predicate. i.e •..• mUsaade etti mi?, etc.

448

BASIC
34.9 GRAMMAR DRILL on verbal suffix Sample Sentence Drill noun with

COURSE
suffix {-m;

UNIT

34

with source-route

relational

{-dan}:

Beni gU1memden Onun1a

tan1m1~. memnun musun? oldu. an1am1~. de~i1.

He evidently

recognized

me from my laugh. gotten spoken

tan1~mandan

Are you pleased with your having acquainted with her? He was discomfited poorly.
by his having

Fena konu~mas1ndan Ge1meyece~imizi TUrkqe

rahats1z

s~y1ememizden memnun

He understood from our saying we weren't going to come. He's not pleased Turkish.

[that]

~renmenizden buraya

with your learning

Kitap1ar1

b1rakma1ar1ndan

ge1dik1erini

an1ad1k.

We understood from their leaving the books here [that] they had come.

34.10

GRAMMAR

DRILL on the verbal uyanmak ~a~1rmak vb (1)

noun with

suffix

{-miq plus

{-b:l.!.!.l:

New Words:

to wake up, awake to be confused about (a thin?), to be surprised, to lose (one sway) to give up

gecrmek(dan) Drill

Sample Erken ka1kman1a Gecr ge1mesiy1e

Sentence

crocuk1ar uyand1. bizi UzdU. crok ~ey ~~rendim.

With your getting awoke. He distressed

up early the children late. a

us with his coming

Bana bi1dirmeniz1e Ge1me1eriy1e Ge1mesiy1e ~a11~manla Birdenbire

bize ~eref verdi1er. crocuklar memnun ne ~rendin? an1ad1m. ,a,1rd11ar. ba~lad1. durman1zla oldu. ettin.

With your explaining to me I learned lot. They did us honor with their coming. The chi1dfen You pleased I understood were pleased us with your invitation. this from your saying

by his coming.

Bizi cra~1rmanla memnun Bunu sizin demenizle

What did you learn from your studying? [it]. They were amazed at your sudden stopping.

Filim k1Z1n evlenmesiyle Gecikmemizle

The film began with the girl's getting married. We were able to find you on account of our being delayed. You pleased us with your bringing of your children. I was amazed at his suddenly and [then] being silent. Upon your heating comfortable. laughing

sizi bulabildik. bizleri

~ocuklar1n1z1 getirmenizle memnun ettiniz. Birdenbire ~a,t1m. Evi 1s1tman1z1a gU1mesiyle

8uamaS1na

rahat ettik.

the house ',wegot

449

UNI T 34

TURKISH

paraY1 iade etmenizle borcunuz bitti. t~mesiyle rahats1z oldu. Ya~murun ba~lamas1yle gitmekten vazge~tik. Havan1n kararmas1yle ya~mur ba~lad1. 34.11 DRILLS a) ~ Progressive Substitution Drill

Your debt was brought to an end by your returning the money. He got sick from his drinking. Upon its starting to rain, we gave up going. The rain began directly after the sky darkened.

Pattern

ID! kitab1 okumam istendi.


'I was asked to read this book.' o tercUme yazmak (senin) bildirmek ~u mektup tercUme etmek (onun) rica etmek hangi yaz1 g~mdermek

o kitab1 okumam istendi.


0 tercUmeyi okumam istendi. 0 tercUmeyi yazmam istendi. 0 tercUmeyi yazman istendi. Q tercUmeyi yazman bildirildi.

~u tercUmeyi yazman bildirildi. ~u mektubu yazman bildirildi. ~u mektubu tercUme etme~ bildirildi. ~u mektubu tercUme etmesi bildirildi.
.§!! mektubu tercUme etmesi rica edildi.

Hangi mektubu tercUme etmesi rica edildi? Hangi yaz1Y1 tercUme etmesi rica edildi? Hangi yaz1y1 g~nderme~ rica edildi?

b)

Pattern Hangi yaz1Y1 g~ndermemiz rica edildi? 'Which article were we requested to send?'

s~ylemek o para vermek (sizin) konu~mak bu bor~ istemek (onlar1n)

Hangi yaz~y~ gondermemiz s~ylendi?

o o o o

~1

g~ndermemiz soylendi.

paraY1 gondermemiz s~ylendi. paray1 vermemiz s~ylendi. paray1 vermeniz s~ylendi. vermeniz konu~uldu. konu~uldu.

Q paraY1 vermeniz konu~uldu.


Bu ~1 Bu borcu ~eniz

Bu borcu istemeniz konu~uldu. Bu borcu istemeleri konu§uldu.

450

BASIC

COURSE

UIII T 34

Bu borcu duymak ~u kitap okumak c) Repeat the drill Bu borcu

istemeleri istemeleri

konu'i~ldu. duyuldu.

~u borcu istemeleri duyuldu. ~u kitabl. istemeleri duyuldu. ~u kitabl. okumalarl. duyuldu. (a) above with the negative i.e. verbal extension etc. suffixes on {-maf

on the verbal d) Repeat drills

nouns: (a) and

Bu kitabl. ok6mamam

istendi.

(b) with various

other participle

the predicate e) Repeat drills

- such as {-(y)acakf,

{-iyor} and {-mf~}. suffix l-ml.f.

(a) and (b) with the interrogative

when possible. f) Transformation Drill [The cue is a sentence with the verb in the active form. Respond with a sentence with the predicate verb in the passive. ) Response Erken gelmesini Telefon etmenizi istiyorlar. rica ediyor. Erken gelmesi Size sormam Telefon isteniyor. rica ediliyor. almalarl. sBylendi. ~a~l.ldl.. edildi.

Size sormaml. s~ylediler. Sizden mUsaade Onu g~rmemizi Erken gitmesine Onu g~rmemize Ona s~ylememi almalarl.nl. s~yledim. istemediler. 'ia'itl.. ettim. mUsaade

s~ylendi.

etmeniz

sizden mUsaade Onu g~rmemiz

istenmedi. mUsaade

~ok erken gelmeme

~ok erken gelmeme Erken gitmesine Onu g~rmemize Ona s~ylemem BugUn telefon Ona kahve

mani oldular. istedi.

mani olundu. istendi. etmeniz s~ylendi.

Sizi tanl.mamalarl.na 'ia~tl.k; BugUn telefon etmenizi s~yledi. Ona kahve almaml. istedi. Beni beklemelerini rica ettim.

Sizi tanl.mamalarl.na ~a~l.ldl..

almam istendi. rica edildi.

Beni beklemeleri

g)

Repeat i.e.

drill

(f) using

the participle istemisler.

with suffix Erken gelmesi

t-m{~f. istenmis. suffix etc.

Erken gelmesini drills

h)

Repeat i.e.

(f) and (g) using the interrogative istiyorlar ml.?

{-ml.}. mu? {-rna}

Erken gelmesini drills

Erken gelmesi

isteniyor

i)

Repeat

(f), (g) and i.e.

(h) using the negative Erken gelmesini

verb extension

on the predicates. istenmiyor.

istemiyorlar.

Erken gelmesi

451

UNI T

34

TURKISH

34.12

DIRECTED

CONVERSATION

EXERCISE

New Words: b~~ll.Ca doljum doljum kaljl.dl. uzatmak


MUro

main, principal birth birth certificate to extend death local police to protect, picture, /gidip gelme ticket round trip (l. ) -smi (l.)

(principally), major

mahalli aabi, /polis ta korumak resim, gidi~geli~ bilet El~ilikte vize vermek, uzatmak,

to defend

photograph

vize kl.sml.nda ~all.~l.rkenba~ll.ca i~iniz, ailelerine mektup yazmak

yabancl.lara pasaportlarl.nl. vizesi bilet lazl.mdl.. almak

vat.andaeLa ru.m.a i~in do(jum kaljl.dl.oldurmak, d Genellikle, pasaport, ziyaret gidi~geli~

~lUm halinde

oldu(ju gibi, mahalli

zabl.taya kar~l. da onlarl. korumakt~. istiyenlerden istiyordunuz. iki resim, bir senelik

Ayrl.ca, kafi paralarl. olduljunu da bilmeniz

452

BASIC

COURSE

UNIT

35

UNIT

35
En Route to Taksim Square.

35.0 DIALOG:

Taksim meydan1na giderken.

-AlibUtUn bUsbUtUn G~kyUzU bUsbUtUn karard1. -Bob~im~ek Cfakmak (1,a) bile !~te, ~im~ek Cfakma~a ba~lad1 bile. lightning drive in by blows, nail, strike (a flint on steel), cigarette lighter even There, lightning has even'started to flash. -AliCfiselemek Ya~ur da Cfiseliyor. Ben plaja gitmekten vazgeCftim. -Bobko~mak 1s1anmak Ben de. Haydi ko~a11m, 1s1an1yoruz. (1,a) to run to get wet Me too. Come on let's run. getting wet. We're to drizzle And it's also drizzling. I've given up going to the beach.

entire, all, whole completely, 100 percent The sky is completely black.

mUddet, -ti ko~tuktan sonra (Bir mUddet ko~tuktan sonra) -Bobyorulmak gUrlemek gUrUltU G~k gUrUl tUsU ~ok yorulduk. G~k de hal! gUrlUyor.

a period, for a while after having run, after running (After running a while)

to get tired make a loud noise, thunder, roar (for a lion) noise thunder 'We're bushed. thundering. And it's still

453

UIIIT

35

TURKISH

-Alihl.z hl.zlanmak Biraz h~zlanl.verelim. buraya Amcamlar yakl.n oturuyorlar. kadar dininceye kadar speed to speed up, accelerate Just let's go a little faster. My uncle's family lives near here. to cease until [it] ceases If you like, let's stay there until the rain stops. -Bobsen bilirsin mahzur Sen bilirsin. her halde Bir mahzur iyi olur. -AliTabii, hem kuzenimle de tanl.lil.rsl.n. -BobgBrl1nce Fakat bu havada bizi gBrl1nce upon seeing But when they see us in this [kind of] weather, they're going to be surprised. then, what And too what if not at home? if they're Of course, and too you'll get acquainted with my cousin. yoksa as you wish ('you know') hindrance, objection, inconvenience As you wish. that would If there's no objection, probably be fine.

dinmek dininceye !stersen ya~mur

orada oturall.m.

lialil.racaklar. ya Hem ya evde de~illerse? o zaman harap !lite


0

-Aliin that case, then ruined, haraptl.r. destroyed Well, in that case, we're out of luck ('our condition is ruined')

zaman halimiz

454

BASIC
35.1

COURSE

'lilT

35

Questions on the dialogue and related questions: New Words: ~emsiye kum yatmak deniz 1. GakyUzU ni~in karard1? Ne crakt1? Yagmur crok ya~1yor muydu? P1aja qitmekten ilk vazqecrenkim oldu? Nicrin vazqecrildi? (a) umbrella sand to lie down sea

2.

3.

4.

6. Ya~urdan 1slanmad1lar m1? 7. Oraya yak1n kimler oturuyordu? 8. Nicrin A1i'nin amcaS1n1n evine qitmek istedi1er? 9. Ne zamana kadar orada oturabilir1erdi?
10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. Bob kiminle tan1~abilirdi? Siz yagmurda ko~ma~1 sever misiniz? Amcan1z, kuzeniniz var m1? Plaja qiderken ya~r ya~arsa, siz plaja qitmekten vazgecrer misiniz? Yagmur ya~arken her zaman ~im~ek crakar ve g~k gUrler mi? Evvel§ ~im~ek mi crakar, g~k mU qUrler? ~emsiye ta~1mak ho~unuza gider mi? Ya~mur ya~arken denize qirilir mi? YUzme~i iyi bilir misiniz? Hanqisini daha crok seversiniz: kumda yatmaY1 m1, yUzmeyi mi? Ni~in? Uzun zaman qUne~te yatmak iyi midir?

UN I T 35 35.2 a)

TURKISH

VOCABULARY DRILLS: xakroak 'to nail, drive in' ~u ka~1d1 otelin kap1s1na ~ak. ~akacak bir ~ey yok rou? Buraya bir ~ey ~akroa. b) xakroak 'to flash (as lightning)' DUn ak~aro ~ok ~iro~ek ~akt1. ~iro~ek ~akroas1n1 sever roisiniz? c) cakroak (noun) 'cigarette lighter' Kibritiro kalroad1. ~akroa~1n1z var ro1? ~akroa~1roa benzin alroaro laz1ro. d) I'roout of roatches. Have you a lighter? I have to buy gas for roy lighter. There was a lot of lightning last evening. Do you like lightning? Tack this paper up on the hotel door. Isn't there soroething to hammer with? Don't nail anything here.

~akroak 'to feel, understand, notice (slang)'

au o

ak~aro sineroaya gidece~ini ~akt1ro.

I have noticed you are going to the roovies this evening. He doesn't roiss a trick. He noticed our being late. You don't notice anyth~ng.

her ~eyi ~akar.

Ge~ kald1~1ro1z1 ~akt1. Bir ~eyden ~akroazs1n. e) harap 'ruined'

DUn ak~arohalin harapt1. ustU ba~1 harapt1.

You were in a bad way last evening. Her clothing was in a roess ('sharobles) •

f)

harap etroek 'to destroy' Bizi harap etroeyin. ~ehri harap ettiler. Don't ruin us. They destroyed the city.

g)

harap olroak 'to be ruined' Onu g~rUnce harap olduro. Harap olroak i~in ne yapt1? ~aI1~roazsan harap olursun. Yorgunluktan harap oldular. Ya~rourdan bir<i0k ~ehir harap oldu. When I saw her I was devastated. What did he do to be destroyed? If you don't work you'll be ruined. They got coropletely worn out. ('ruined frorofatigue') Quite a few cities were ruined by the rain.

456

BASIC
h) harabe 'ruin'

COURSE

U tilT

35

TUrkiye'deki harabeleri g~rUn. Hangi harabeleri ziyaret edecekler? TUrkiye 'nin her yerinde birqok harabe var.

See the ruins in Turkey. Which ruins are they going to see? There are quite a few ruins in every part of Turkey.

35.3

VARIATION EXERCISE Minimal Dialogue Exercise [The cues in this exercise are statements. Construct a suitable question concerning the facts in each statement. Answer the question according to the facts of the statement. ] Question Answer Evet, kararm1~.

G~kyUzU karard1. ~im~ek qakt1. Ya~mur qiseliyordu. Ali gitmekten vazgeqti. Ya~murdan 1sland1lar. <;:ok oruldun. y DUn ak~am g~k gUrlemi~.

G~kyUzU kararm1~ m1? ~im~ek var m1yd1?

35.4

NARRATIVE New Words: pazar turistik gezi tarih tarih1 lSnce/ evve18 saray batmak (a) Yerebatan SaraY1 imparator taraf1ndan alt depo boy en sUtun Sunday, bazaar, farmers' market touristic, for tourists tour history, date historical at first, first of all palace to sink The Underground Cistern emperor by under, lower, bottom depot, warehouse length width column

nil 35

TURKISH

Bir pazar qUnU Bob turistik bir geziy1e Istanbu1'un baz1 tarihl yer1erini g~rmek istedi. gideceklerdi .' Yerebatan SaraY1 532 y111nda Imparator Justinien taraf1ndan yapt1r11m1,: gayet bUyUk bir yeral t1 su deposudur. Boyu 140 metre, eni 70 metredir ve i~inde 336 sUtun vard1r. Bob 'Iimdiyekadar hi~ bay1e bir yer garmemi~ti. <;okho~una gi~ti., otuz 1irayabir bi1et a1d1. OtobUsU otelin anUnden hareket etti. Once Yerebatan Saray1na, sonra Topkap1 MUzesine, daha sonra da Kapa11 ~ar'1ya

35.5

NOTE:

q~re

'according to'

Ak11mda kald1~1na gare saat onda bir otobUs var. 'According to my recollection, there's a bus at ten o'clock.' The form q5re is a participle formed from the verb g5rmek with the suffix t-(Y)~l (compare qUle, dive). It is used with a noun with goal relational suffix {-(y)al in the sense of 'according to', literally 'seeing' or 'looking at'. some contexts an appropriate translation is 'relative to' or 'suitable for' (see the drills for examples). 35.6
GRAMMAR

In

DRILL on qare.

a) Cue

Random Substitution Drill Pattern Ak11mda ka1d1~1na gare saat 10'da bir otobUs var. 'AS I remember there is a bus at 10:00 o'clock.' Ak11nda ka1d1~1na g5re saat 10'da bir otobUs var. Ak11nda ka1d1~1na gare saat 17.30'da bir otobUs var. Ak11nda ka1d1~1na gare saat 17.30'da bir tren var. Bana say1edi~ine gare saat 17.30'da bir tren var. Bana s5y1edi~ine gare saat 9.5Q·de bir tren var Bana s5v1edi~ine gare saat 9.50'de bir u~ak var. Duydu~uma gare saat 9. 50'de bir u~ak~. Duydu~uma gare saat 9.50'de bir u~ak olacak. Duvduk1ar1na g5re saat 9:50'de bir u~ak olacak. t,itti~imize g5re saat 9.5O'de bir u~ak 01acak. t,ittiaimize g5re saat 9. 50'de bir u~ak ge1ecekmi". Oktay' a g5re saat ~ de bir ucak ge1ecekmi~. Oktav'a g5re saat be~te bir u~ak gelecekmi~. On1ara g5re saat be,te bir u~ak gelecekmi~.

(onun) 17.30 tren bana s5y1edi~ine 9.50 u~ak duydu~uma olacak (on1ar1n) i"itti~imize gelecekmi'l oktay' a be If on1ara

453

BASIC

COURSE

UlilT

35

b)

Sample Bu masa

Sentence bu odaya

Drill g5re qok bUyUk. This table is very large for ('relative to') this room. This house is just right ('suitable') for us.

Bu ev tam bize

g5re.

35.7

NOTE:

Verb

stem

plus

suffix

{-(y)l.l

plus

vermek: let's go a little stem faster. plus of sudden a

Biraz This suffix vermek 'up and

h~zlan~verelim. illustrates the and will 'gave be a form which illustrated as in:

Just consists below.

sentence plus

of the verb vermek. Other form

{-(y)i}

imperative and often a ••. '

form of the verb can be translated

forms the

are possible or otobUs

The

denotes

performance

of the action

by the English

construction

birdenbire

duruverdi, or

'The bus 'The bus

suddenly suddenly

up and gave

stopped.'
I

a stop.

When time such

used,

as in the is to make the

first the

example,

in an imperative casual polite and less

form, abrupt

the function while same at the casual of request.

of this same In

structure

imperative of

not resorting contexts

to a particularly translation

or honorific some

form

'just ••• ' gives

of the

imperative

connotation. DRILLS on{-(y)i}plus Drills to prepare, to get ready see if to get (something] ready vermek

35.8

GRAMMAR a)

Sample

Sentence

New Words: Ali'ye

hazLrlamak(~) hazLrlanmak ediver, acaba mi? Ben ~imdi

telefon

gelecek Biraz

Just give Ali a ring, he's coming. Wait a bit. I'll right away. Just put the book get

bekleyin.

ready

haz~rlan~veririm. Kitab~ Adnan'a masan~n da be~ UstUne dakika koyuver. u~ray~verdim.

on the table. too

I just looked in on Adnan for five minutes. Just The The tell Mete train too that came

Gelece~imi Tren Kap~

Mete'ye

de s5yleyiverin.

11m coming. to a stop.

birdenbire birdenbire

duruverdi. a~~l~verdi.

suddenly

door was

suddenly

opened.

459

UNI T 35

TURKISH

Ahmet'i bir ~a~1r1ver.1 Ev u~ gun i~inde sat111verdi. ~ocuk birdenbire hasta oluverdi. Bana da bir kitap al1ver. Be~ dakika oturuver. Gitmek istemiyorsan, s~yleyiver.

Just give Ahmet a call. The house up and sold within three days. The child suddenly got sick. How about buying me a book too? Just sit for five minutes. If you don't want to go, just say [so]. .

Sinemadan sonra bize de u~ray1verin. How about dropping in on us too after the movie.

35.9

NOTE:

Subordinate Predicate forms with \-dik} + \-d~n} +/s6nra/,

{-rna}

+ {-dan} +/evvel/,and

{-rna}

+ {dan}
After running a while Bob said' ,

Bir mUddet ko~tuktan sonra, Bob '••••' dedi.

This sentence illustrates a subordinate predicate form consisting of the verbal noun with suffix {-dik} plus the noun relational suffix {-dan} plus the word ~ verb', 'after' and carrying a denotation of 'after doing the action of the 'after having done the action of the verb'. The reverse of this structure

consists of the negative verb stem with suffix l-ma~ plus {-dan} and the word evvel 'before'. Ko~madan evvel, Bob' ..••' dedi. Before running Bob said '...•'.

This latter form of the verb also occurs without the word evvel in the sense of 'without doing the action of the verb'. Ko~madan yeti~emeyiz. We won't be able to make it without running.

1Note the use here of bir in an adverbial sense; 'once'. A more literal translation of the sentence might be 'Just once give Ahmet a call.', but bir is used in this kind of sentence often where a translation of 'once' would be awkward or would give a connotation of impatience which is not there in the Turkish. The use of bir adds to the casual, 'just on this occasion' , connotation of the structure here being drilled. It is also used with other verbal forms, chiefly in the imperative, with a similarly casual, off-handed connotation: Abmet, buraya bir gelmez misin? 'Ahmet, won't you just come here (once)?'

460

BASIC

COURSE

UN'T35

Expressions of time may occur between the verbal form and the words ~ or evvel: oraya gittikten U~ saat sonra onunla gorU~ebildim. !~e ba~lamadan bir dakika evvel sana telefon ettim. I was able to speak with him three hours after I got there. I phoned you a moment before starting work.

The 'subject' of each of these subordinate predicates is assumed to be the same as that of the main predication unless it is expressed: Ben gitmeden siz gelemezsiniz. Biz yemeden U~ dakika evvel, Aliler geldi. Ahmet gittikten hemen sonra, telefon etti1er. GRAMMAR DRILLS on {-d1k\ + {d~n} + a) Sample Sentence Drills: You may go ('You'll go') after you study your lesson. I (had) called you ten minutes after finishing my meal. Just after they'd left Ali came. After visiting there for a bit call on them too. After [you] have read that book would you pass it on to me? After staying ten days in Istanbul we returned here. I met Ali after I'd [already] gotten to know Adnan. (or: after I had met Adnan.) What did you do after we left? I was able to get together with him six months after having gone to Turkey. so'nra, {-rna} + {-d~n} Unless I go ('without my going') you can't come. The Ali family came three minutes before we were to eat. They called just after Ahmet left.

35.10

+ evvel

Dersinizi ~a11~t1ktan sonra gidersiniz. Yemek yedikten on dakika sonra size te1efon etmi~tim. On1ar gittikten biraz sonra Ali ge1di. orada biraz oturduktan sonra onlara da uljraY1ver. o kitab1 okuduktan sonra bana verir misiniz? *On gUn Istanbu1'da kald1ktan sonra buraya dondUk. A1i'y1e Adnan'la tan1,t1ktan sonra tan1,t1m. Biz gittikten sonra ne yapt1n1z? TUrkiye'ye gittikten a1t1 ay sonra onun1a gorU,ebi1dim.

461

UN I T 35

TURKISH

*Onu sevmedikten hiq sevmez. Yemek yedikten gidiverdiler.

sonra bunu

Since she didn't like that one she won't like this a bit. (she certainly won't like this) They up and left right after eating. Don't be in a rush, you can go after drinking your coffee. You'll go to Turkey Turkish. after learni.ng

sonra hemen iqtikten sonra, TUrkiye'ye

*Acele etme, kahveni sonra gidebilirsin. TUrkqe ~~rendikten gidersiniz.

*0 evde Uq sene oturduktan


bu eve ta~1nd11ar. *Yaz1Y1 okuduktan edin.

sonra

They moved to this house after living three years in that one. After reading the selection translate it. please

sonra lUtfen

tercUme

b)

Transformation

Drill.

[Using the sample sentences in drill (a) above (except for those marked by the sign /*/) as cues, produce and translate sentences using the pattern I-ma} + {-dan} + evvel. c) Transformation Drill.

[Using the sample sentences in drill (a) which are marked by the sign /*/ as cues, produce and then translate sentences using the pattern {-mal + {-dan}. Note that in some cases the verb in the main clause must be changed to negative to make sense. Now use the remaining sentences in drill (a) as cues for similar sentences. d) ~ ~e sinema gitmek ona (sen) kUtUphane bakmak bize telefon IAfter calling Sinemaya Sinemaya Sinemaya Sinemaya telefon gittikten gittikten Progressive Substitution Drill Pattern ettikten sonra size u~rar1m. by your place.' sonra size u~rar1m. u~rar1m. home rill drop ettikten sonra ~

gittikten

sonra ona u~rar1m. sonra ona u~rars1n. sonra ona u~rars1n. sonra ~ u~rars1n. sonra bize u~rar~. sonra bize u~rar.

KUtUphaneye KUtUphaneye KUtUphaneye KUtUphaneye

gittikten bakt1ktan bakt1ktan bakt1ktan

(0)
otel b1rakmak sana (biz)

otele ~t1ktan otele b1rakt1ktan

sonra bize u~rar.

sonra ~ u~rar. Otele b1raktl.ktan sonra sana u~rar~ Otele b1rakt1ktan sonra sana u~rar1z.

462

BASIC

COURSE

UNIT

31':

e) ~

Progressive Substitution Drill Pattern Daireye b1rakt1ktan sonra sana u~rar1z.


I

Having left it at the office we'll drop by your place! u~rar1z.

gelmek onlara (siz) Ankara ta'l1nmak bana (onlar) ev telefon etmek size (ben) f) g) ~

Daireye geldikten sonra ~

Daireye geldikten sonra onlara u~rar~. Daireye geldikten sonra onlara u~rars1n1z. Ankara'ya ~dikten sonra onlara u~rars1n1z. Ankara'ya ta'l1nd1ktan sonra onlara u~rars1n1z. Ankara'ya ta'l1nd1ktan sonra bana u~rar~. Ankara'ya tall1nd1ktan sonra bana u~rarlar. Eve ta§1nd1ktan sonra bana u~rarlar. Eve telefon ettikten sonra ~ u~rarlar. Eve telefon ettikten sonra size u~rarlar. Eve telefon ettikten sonra size u~rar1m.

Repeat drills (d) and (e) substituting the structure t-ma\ Progressive substitution-Correlation Drill Pattern

+ {-danl + ~.

KUtUphaneye u~rad1ktan sonra bize de gidiverdi. 'After dropping by the library he went to our house.' sefarethane telefon etmek onlara u~ramak (ben) evi gitmek ona telefon etmek (olllar) pl8j gelmek Sefarethaneye u~rad1ktan sonra bize de gidiverdi. Sefarethaneye telefon ettikten sonra bize de gidiverdi. Sefarethaneye telefon ettikten sonra onlara da gidiverdi. Sefarethaneye telefon ettikten sonra onlara da u~raY1verdi __ • Sefarethaneye telefon ettikten sonra onlara da u~raY1verdim. Evine telefon ettikten sonra onlara da u~raY1verdim. Evine gittikten sonra onlara da u~raY1verdim. Evine gittikten sonra ona da uqraY1verdim. Evine telefon ettikten sonra ona da u~ray1verd~. Evine telefon ettikten sonra ona da u~raY1verdiler. PlSja telefon ettikten sonra ona da u~raY1verdiler. PlSja geldikten sonra ona da u~raY1verdiler.

UNIT

35

TURKISH
Progressive Substitution-Correlation Drill

h) Cue

Pattern Plaja geldikten 'After coming Plaja geldikten sonra sana da u~ray1verdiler. to the beach they dropped by your place too! sonra sana da s~yleyiverdiler. ,

s~ylemek (biz) el~ilik iade etmek size u<}ramak

Plaja geldikten sonra sana da s~yleyiverdik. El~ilHje geldikten sonra sana da s~yleyiv.erdik. da s~yleyiverdik. EICfili<}e iade ettikten sonra ~ El~ili<}e iade ettikten ElCfili<}e iade ettikten El!;ili~e iade ettikten KUtUphaneye KUtUphaneye KUtUphaneye KUtUphaneye sonra size de s~yleyiverdik. sonra size de u<}raY1verdi~. sonra size de u<}raY1verdi. sonra size de uC}ray1verdi.

(0)
kUtUphane uC}ramak bize gitmek

iade ettikten

uC}radJ.ktan sonra size de u<}ray1_verdi. uC}radJ.ktan sonra bize de u~ray1verdi. uC}radJ.ktan sonra bize de gidiverdi. Drill verb + 1-m~} + {-dan}

i)

Progressive

substitution-Correlation (g) and

[Repeat drills

(h) above using the pattern the particle {-da}.

+ evvel

and omitting

For example:

Pattern KUtUphaneye sefarethane etc. j) Progressive Sefarethaneye etc. Substitution-Correlation Drill may require a different relational u<1ramadan evvel bize gidiverdi. u<}ramadan evvel bize gidiverdi.

[In this drill the verbs employed suffix on a preceding noun].

Pattern Ankara'ya Ankara'ya Ankara'ya TUrkiye'ye TUrkiye'ye Bey TUrkiye'ye TUrkiye'ye TUrkiye'ye gittikten gittikten gittikten gittikten geldikten geldikten geldikten geldikten sonra sefir Beyle g~rU§ece<1im. after I go to Ankara.' sonra Sefir Beyi g~receC}im. sonra Sefir Beyi g~receksin. sonra Sefir Beyi g~receksin. sonra Sefir Beyi g~receksin. sonra Konsolos Beyi g~receks in. sonra Konsolos sonra Konsolos Beye soyleyeceksin. Beye s~yleyeceCjiz.

'I'm going g~rmek (sen) TUrkiye gelmek Konsolos s~ylemek (biz)

to talk with the Ambassador

BASIC

COURSE

UMIT

35

TUrki:z:e'ye geldikten sonra Konsolos Beye s5yleyece~iz. Istanbul u~ramak annem ziyaret etmek (on1ar) k) ~ Istanbul'a geldikten sonra Konso10s Beye s5y1eyece~iz. Istanbu1'a u~rad~ktan sonra Konso10s Beye s5y1eyeceljiz. Istanbu1'a u~rachktan sonra anneme s5:z:1eyeceljiz. Istanbu1'a uljrachktan sonra annemi ziyaret edeceljiz. Istanbul' a uljrachktan sonra annemi ziyaret edecek1er. Drill

progressive Substitution-Correlation

Pattern Ankara'ya uqrachktan sonra annemi ziyaret edecek1er. 'They are going to visit my mother after they make a brief stop in Ankara.'

gitmek harabeler g5rmek (siz) bize ziyaret etmek Sefir Bey g5rU'lmek

Ankara'ya gittikten sonra ~i

ziyaret edecekler.

Ankara'ya gittikten sonra harabe1eri zi:z:aret edecekler. Ankara'ya gittikten sonra harabe1eri g5recek1er. Ankara'ya gittikten sonra harabe1eri g5receksiniz. Bize gittikten sonra harabe1eri g5receksiniz. Bizi ziyaret ettikten sonra harabe1eri g5receksiniz. Bizi ziyaret ettikten sonra Sefir Beyi g5receksiniz. Bizi ziyaret ettikten sonra Sefir Beyle gorU~eceksiniz. Bizi ziyaret ettikten sonra Sefir Bey1e g5rU~ecek. Harabeleri ziyaret ettikten sonra Sefir Bey1e g5rU~ecek. Harabeler gorU1dUkten sonra Sefir Bey1e gorU~ecek. Harabe1er gorU1dUkten sonra bizim1e gorU§ecek. Drill

(o)
harabe1er g5rU1mek bizim 1)

Progressive Substitution-Correlation

Cue

Pattern Harabeler gorUldUkten sonra bize telefon edilecek. 'We are going to be called after the ruins are seen. (They are going to call us after they see the rUins).'

Sefir Bey ziyaret edilmek konsolosluk gorU~U1mek el~ilik gidilmek Sefir Bey konu~ulmak Ankara

Sefir Bey gorU1dUkten sonra bize telefon edi1ecek. Sefir Bey ziyaret edi1dikten sonra bize telefon edilecek. Sefir Bey ziyaret edi1dikten sonra konso10s1u~a te1efon edilecek. Sefir Be:z: iyaret edildikten sonra konso10s1ukla gorU~U1ecek. z El~i1ik ziyaret edildikten sonra konsolos1ukla gorU~U1ecek. El~i1i~e gidi1dikten sonra konsoloslukla gorU~U1ecek. E1~i1i~e gidildikten sonra Sefir Bey1e gorU§U1ecek. Eliilige gidildikten sonra Sefir Beyle konu~ulacak. Ankara'ya gidildikten sonra Sefir Beyle konu~u1acak.

465

UNIT 35

TURKISH

m) n)

Repeat drills

(j),

(k) and (1) using verb stem

{-rna}

+ {-dan~ + evvel.

Directed structural Exercise Let the students make up and tell a story using vocabulary already learned. Each student should add to what the previous student said using the structure verb + \-dik} + {-dan} + ~. A conversation might go like this: Student A: Student B: Student BugUn erken kalkt1ktan sonra kahvalt1 yapt1m. Kahvalt1 yapt1ktan sonra derse ba~lad1m. Derse ba~lad1ktan sonra yaln1z TUrk~e konu~tuk. TUrk~e konu~tuktan sonra tercUme edin lUtfen. TercUme ettikten sonra tekrar TUrk~e konu~a11m. TUrk~e konu~tuktan sonra teneffUs yapal1m. TeneffUs yapt1ktan sonra tekrar derse d~nece~iz. etc.

c:

Student D: Student A: Student B: Student A:

0)

Directed Structural Exercise Make a similar drill using the structure: {-dan} +~. For example: Student A: Student B: Student verb

{-rna}

Derse ba~lamadan evvel biraz TUrk~e konu~a11m. TUrk~e konu~madan evvel kahvalt1 yapma11y1z. Kahvalt1 yapmadan evvel sigara i~elim. etc.

c:

p)

Directed structural Exercise Make a similar drill using the two structures first in regular alternation: student A: Student B: Student Derse ba~lamadan evvel kahvalt1 yapal1m. Kahvalt1 yapt1ktan sonra TUrk~e konu~a11m. TUrk~e konu~madan evvel, biraz dinleniniz. Dinlendikten sonra, derse d~nece~iz. etc.

c:

Student D:

Then in random alternation.

466

BASIC

COURSE

UNIT 35

35.11

DIRECTED

CONVERSATION

EXERCISE.

New Words: ~renci g~Us r~ntgen g~~Us r~ntgeni a'i1 a'i1 kalj1dl. bank a teminat, teminat askerlik !lube Askerlik teci1 lisan Konsoloslukta isteyenlerden bir teminat istiyorsunuz. vize k1sm1nda pasaport, Askerlik tamamsa qubesi -tl. mektubu / ta1ebe student chest X-ray chest X-ray vaccination certificate bank guarantee, letter military precinct, Military deferment language assurance service branch precinct of guarantee of vaccination

~a11'i1yorsunuz. g~~Us rBntgeni,

~renci

vizesi

almak

2 resim, mektubu, Bunlar

a'i1 k~lj1dl.,bankadan lisan bilmelerini

qubesinden talebe

bir tecil kSlj1dl.yle Universiteden veriyorsunuz.

bir kabul ka~1d1

getirmelerini

ve ~rencilerin vizesi

467

UNIT 36

TURKISH
UNIT

36
On the street

36.0

DIALOG:

Sokakta

sokak -BobMerhaba, Nejat: -Nejat0: Merhaba Bob: -Bobko~arak B~y1e ko~arak nereye gidiyorsun?

street

Hi, Nejat:

Oh, hello

Bob:

by running Where are you like this? -Nejatgoing running

izah / aCf1k1ama izah etmek / aCf1k1amak Haydi benim1e Yo1da postaneye izah kadar yUrU. ederim. -Bobatmak mektup Postaneye benim mektubum (1,a) atmaJc !yi, (1)

explanation to explain Come on and walk with as the post office. explain on the way. me as far I'll

to throw to mail a few, birkaCf a letter a number (of)

birkaCf, -cr1 mi gidiyorsun? de at11acak var. -NejatY11d1r1m Y11d1r1m A~abeyime te1graf1 te1graf1

Is it the post office you're going to? Good, I have a few letters to be mailed too.

lightning urgent telegram (guaranteed one hour delivery) I'm going to send an urgent to my elder brother. -Bobwire

y11d1r1m

crekme~e gidiyorum.

n~den ned~n Y11d1r1m te1graf1 m1? 0 da neden?


An

why

('from what cause

cause') is that?

reason,

(noun)

urgent wire? (what for?)

And why

468

BASIC

COURSE
-Nejat-

U lilT

36

Konya askerlik A~abeyim Konya'da askerli~ini yap1yor. mUjde ~ul, -~lu Yar1m saat evvel bir o~lu do~du. MUjdesini verece~im. -Bobtebrik, -ki tebrik etmek desene ki Tebrik ederim. amca oldun. -NejatTe~ekkUr ederim. (Postahaneda) -Nejatpul Sen sa~ tarafa gideceksin. orada sat111yor. k1sm1nda 01aca~1m. , bitirir bitirmez Olur. Ben de i~imi bitirir bitirmez oraya gelirim. -NejatPekinS. -BobPullar Desene ki

Konya (a city) military service My elder brother is doing his military service in Konya. good news son (his or her son) Half an hour ago a son was born to Mim. I'm going to give (him) the good news.

congratulations to congratulate that is to say that--, you might say that-Congratulations. So you've become an uncle.

Thank you.

stamp Ben de telgraf You're going to go to the right. Stamps are sold over there. As for me, I'll be in the teleg telegraph section.

as soon as ... finish OK. And as soon as I get done I'll come there.

Very good.

'liT 36.1

36

TURKISH

Questions on the dialogue and related questions New word: sent cent

1. Bob Nejat'1 nerede g~rdU? 2. Kim ko,arak gidiyordu? 3. Bob Nejat'la postaneye gitti mi? 4. Nejat kime te1graf ~ekecekti? 5. Kimin a~abeysi asker? 6. Kim asker1i~ini Konya'da yap1yor? 7. Kimin o~lu do~du? 8. Bob m1 amca oldu? 9. Nejat niqin a~abeysine te1graf g~nderecekti? 10. Kim kimi tebrik etti? 11. Nejat yo1da Bob'a neyi izah etmi,ti? 12. Bob postaneye gitmek istiyor muydu? 13. 14. 15. 16. 17. 18. Bob'1n postanede ne i,i vard1? Pu11ar hangi tarafta sat111yordu? Postanede i,ini evvelS kim bitirecekti? Siz ~ok mektup yazar m1S1n1Z? En son ne zaman mektup g~nderdiniz? Uzun mektup yazmaktan ho,lan1r m1S1n1Z? Amerika iGinde mektup g~ndermek i~in ka~ sent1ik pul lSz1md1r? Puldan anlar m1s1n1z?

19.
20. 36.2 a)

VOCABULARY DRILLS: yar1m 'half' Yar1m ekmek yeter. Yar1m yar1m bir eder. Yar1m saat sonra gidece~im. Ankara'da yar1m gUn kalabildim. Yar1m lira versene. Half (loaf of) a bread is enough. Half and half makes one. I'll go in half hour. I could stay half a day in Ankara. Give me half a lira: will you?

b) c)

Yar1m

'twelve thirty':

Yeme~e saat yar1mda gidece~im. 'I'm going to lunch at 12:30.'

yar1s1 'half of it' Yar1S1n1 isterim. Yar1S1n1 Ahmet'e ver. Yar1s1n1 istersen veririm. I want half of it. Give half of it to Ahmet. If you want half of it I'll give it to you. Param1n yar1s1n1 dUn g~nderdiler. They sent half my money yesterday. Kitap1ar1n yar1s1 ge1di. Half the books have come. 470

BASIC 36.3
VARIATION a) EXERCISES Exercise

COURSE

UlilT

36

Transformation

[Make the cue sentence into a question and answer the question truthfully in terms of the dialogue of this unit. ] New Words: nefes nefes nefes (soluk) nefese almak / solunmak/ Question Nefes Nefes nefese ko~tu. alamadl.. telgraf Nefes Nefes nefese ko~tu alamadl. ml.? telgraf mu? breath out of breath to take (a) breath, Answer Evet, ·ko~tu. Hayl.r, alamadl.. to breathe

postaneye

postaneye

~ekme<;jegidiyor. Nejat bah izah edecekti. edildi. gBndermedi.

~ekme<;jemi gidiyor?

Nejat mektup ~ocuk Tebrik Mektup b)

do<;jdu. etti. i~in pul ald1. Exercise: [Give both positive and negative to the cue question.) Positive Answer answers

Response

Neqative HaY1r,

Answer nefese

Postaneye nefese Postaneye Mektubu

nefes mi ko~uyordu?

Evet,

nefes nefese

nefes

ko~uyordu.

kOlimuyordu.

mi gideceklerdi? att1 ml.? ~ekildi mi?

Yl.ldl.rl.m telgraf Pul aldl.lar ml.?

471

UNI T 36 36.4 NARRATIVE: New Words:

TURKISH

dilJer fatih kullanmak (1) ait mttcevher toplamak (1)

other cOQqueror (the title of Mehmet II, conqueror of Istanbul) to use, to operate concerning, belonging jewel~ bejewelled to collect, gather

o pazar gUnU Bob ve di~er turistler Yerebatan SaraY1n1 ziyaret ettikten sonra Topkap1 MUzesine geldiler. Topkap1 MUzesi XVnci ~Y1lda Fatih Sultan Hehmet taraf1ndan saray olarak yapt1r11m1,t1r ve XIXncu yUzy11a'kadar da saray olarak kullan11m1.t1r. ~imdi TUrk tarihine ait bUtUn k~ymetli mUcevherler bu mUzede toplanm1,t1r. Topkap1 hakikaten g~rUlecek bir yerdir. En sonunda Kapa11 ~ar~1ya geldiler. k1ymetsizine Kadar her ~ey sat1l1yordu. Burada en k1ymetlisinden en

Bob da Amerika'ya g~ndermek i~in kU~Uk bir hediye ald1. 36.5 NOTE: {-(a,i)r} + {-maz} 'as soon as'

Ben de i~imi bitirir bitirmez oraya gelirim. 'And I'll come there as soon as I finish my work.' The phrase final formed by using the {-(a,i)r} participle followed immediately by the negative participle with { -ma ] and /-z/ ia used in the sense 'as soon as' or 'immediately upon' (doing this action). 36.6 GRAMMAR DRILLS: {-(a,i)r\ + {-mazl a) 'as soon aa' 'Let's go out aa 800n a. we eat.'

Yemek yer yemez ~1ka11m. TercUmeyi bitirir bitirmez telefon etti. Kahvemizi i~er i~mez kalka11m. Eve gider gitmez telefon ederim. Haberi a11r almaz geldim. Beni g~rUr g~rmez yan1ma geldi. Ev bulur bulmaz adreslerini g~nderecekler. ~a~1r1r ~alJ1rmaz geldi. o gelir gelmez biz gittik.

b)

Repeat Drill (a) using the negative extension {-mal on the predicate: i.e .••••.•• ~~kmayal1m, etc. 472

BASIC
c)

COURSE

U"IT 36

Repeat Drill (a) using the interrogative suffix \-m1 \ : i.e ••••••••• q1ka11m m1? Progressive Substitution Drill with {-(Y)1~

d)

Pattern Kitab1 okur okumaz size veririm. 'As soon as I read the book I'll give it to you'. mektup almak ona g~ndermek (sen) telgraf yazmak bize getirmek (0) yaz1 Mektubu okur ~maz size verlrim. Mektubu a11r almaz ~ veririm. Mektubu al1r almaz ona ~irim. Mektubu al1r almaz ona g~nderirim. Mektubu al1r almaz ona'gBnderirsin. Telgraf1 A!1r ~az ana g~nderirsin. Telgraf1 yazar yazmaz ~ g~nderirsin. Telgraf1 yazar yazmaz bize g~nderirsin. Telgraf1 yazar yazmaz bize getirirsin. Telqraf1 yazar yazmaz bize getirir. Yaz~Y1 yazar yazmaz bize getirir.

e)

progressive Substitution Drill with \-(y){} Pattern Yaz1Y1 tercttmeeder etmez ~ getirir. 'AS soon as he translates the article he brings it to us.' ona vermek (biz) kontrat yapmak onlara okumak (siz) tercUme haz1rlamak bana telefon etmek (onlar) Yaz1Y1 tercUme eder etmez ona qetirir. Yaz1Y1 tercUme eder etmez ona verir. Yaz1Y1 tercUme eder etmez ona veririz. Kontrat1 tercUme eder !!mez ona veririz. Kontrat1 yapar yapmaz ~ veririz. Kontrat1 yapar yapmaz onlara ~iriz. Kontrat1 yapar yapmaz onlara okur~. Kontrat1 yapar yapmaz onlara okursunuz. TercUmeyi ~ar yapmaz onlara okursunuz. TercUmeyi haz1rlar haz1rlamaz onlara okursunuz. TercUmeyi haz1rlar haz1rlamaz bana oKursunuz. TercUmeyi haz1rlar haz1rlamaz bana telefon edersiniz. TercUmeyi haz1rlar haz1rlamaz bana telefon ederler.

473

UN I T 36
f) progressive Substitution

TURKISH
Drill: with {-(y)~} Pattern TercUmeye ba~lar ba~lamaz size bildiririm. I'll let

~s soon as I begin you know.' seyahat Cf1kmak onlara telgraf (sen) yol g) Cfekmek Seyahate Seyahate Seyahate Seyahate Seyahate ba~lar

the translation

ba§lamaz

size bildiririm.

s Cf1kar crl.ltmaz ize bildiririm. crikar cr1kmaz onlara bildiririm. CfJ.karCfJ.kmazonlara telgraf Cfeker!!g,. CfJ.karCf1kmaz onlara telgraf Cfekersin. telgraf Cfekersin.

Yola Cf1kar Cf1kmaz onlara

Repeat drill (d) , (e) and (f) above, using the following suffixes on the predicate: {-dq, {-(y)Acak} i.e.: ••••.•••• verdim. ••••••.•• verecelJim. {-(y);r~k} 'as ('being'), above, 31.0, by' in

36.7

NOTE:

In three places the sense of 'as': 31.0 XV1nc1

31.3, 32.7, the form olarak has occurred

yUzY1lda

atalar1m Istanbul'a

!spanya'dan gelmi~ler.

My

g~yroen olarak

ancestors reportedly came from Spain to Istanbul as immigrants in the 16th century!

32.7

1957 Y1l1na

kadar

~lJretmen olarak

CfalJ.~t1n1z. The suffix a subordinate be prior {-(y)arakf added to a verb base

You worked as a teacher until 1957. forms a predicate, almost always

predicate,

denoting

that the state or action

of the verb waS/is/will predication.

to and in some sense prerequisite Sinemaya yUrUyerek gidelim mi?

to that of the ensuing

Shall we walk to the movies? ('Shall we go to the movies [by] walking?') You'll learn Turkish speaking.' ) [by]

TUrkCfeyi konu~arak

~lJrenirsin.

474

BASIC

COURSE

U III T

36

36.8 VARIATION DRILLS on Basic Sentences of the Dialog:


New Words: birbiri, -ni anlaltmak ((y ]la) a) Random Substitution Drill Pattern BBy1e ko~arak nereye gidiyorsun? 'Where are you going running like that?' (ben) ev (sen) benim1e konultmak daire (on1ar) birbir1eri tercUme et BIJretmen an1a~mak gBrU~mek b) BBy1e ko~arak ~ye gidiyorum? one another to come to an agreement or understandinq

BBy1e ko~arak eve gidiyor~. BBy1e ko~arak eve gidiyorsun. Benim1e ko§arak eve gidiyorsun. Benim1e konu~arak ~e gidiyorsun. Benim1e konu~arak daireye gidiyor~. Benim1e konu~arak daireye gidiyor1ar. Birbirleriy1e konu~arak daireye gidiyor1ar. Birbir1eriy1e konu~arak tercUme ediyor1ar. OIJretmen1eriy1e konu~arak tercUme ediyor1ar. ~retmen1eriy1e ~retmen1eriy1e konu§arak an1alt1yor1ar. gBrU~erek an1alt1yor1ar.

Transformation Drills: Pattern

{ -(Y):lP }
Kitap1ar1m1 a11p S1n1ftan ~1kt1m. (I took my books and went out of the classroom.) Eve gidip babam1a konu~tum. Sizin1e konu~up an1a~t1k. Dersinizi ~a11~1p BIJrendiniz. E1~i olup Ankara'ya gidecek. Onun1a ev1enip Istanbu1'da oturacalJ1m. Kitap1ar1m1 a1arak s1n1ftan ~1kt1m. (taking my books I left the classroom. ) Eve giderek babam1a konu~tum. Sizin1e konu~arak an1altt1k. Dersinizi ~a11~arak BlJrendiniz. E1~i olarak Ankara'ya gidecek. Onun1a ev1enerek Istanbu1'da oturaca1J1m.

o kadar yo1u yUrUyUp ge1di.


150 sayfa11k kitab1 2 saat i~inde okuyup bitirdi. ~retmen olup ~a11~acakm1~. Bir gUn u~up aya gidecek1er. "K§fi" diyip yazmaktan vazge~ti.

o kadar yo1u yUrUyerek ge1di.


150 sayfa11k kitab1 2 saat i~inde okuyarak bitirdi. OIJretmen olarak ~a11~acakm1~. Bir gUn u~arak aya gidecek1er. ''!<§fi'' diyerek yazmaktan vazge(jti.

475