Está en la página 1de 72

Objeto [In]quieto

Raquel Asensi
Índice

Antaño, efectivamente, solo las serpientes se dedicaban a la alfarería 7

Objeto [In]quieto 15

Labor Amoris Perditus Est (encarte) 41

Objeto [In]quieto 49
Antaño, efectivamente, solo las serpientes se dedicaban a la
alfarería*
Maite Garbayo Maeztu

Comparto con Raquel Asensi un interés por ese algo subalterno, torcido, tal
vez chueco, que subyace a la cerámica como materia. La cerámica como parte
de una tradición blanda, errática, multiforme, con una genealogía inclinada al
otro en lugar de erguida. La cerámica como tecnología de mujeres, de indios,
de artesanas, de serpientes…
En La alfarera celosa, cuenta Lévi-Strauss que la alfarería es un arte celoso.
Celoso. Y narra un mito suramericano procedente de los indios tukunas en el
que una mujer se agarra a la espalda de un hombre y se resiste a soltarlo. La
mujer, dicen los mitos, se parece a esas plantas de formas ganchudas. Otros
pueblos atribuyen también el oficio de alfarera a esta mujer celosa que se aga-
rra. Mujer-lapa, mujer-grapa, mujer-corteza. Entre los angolkinos orientales,
una mujer tiene atado a su cuerpo un bastón que es su marido. El hombre se
aferra a ella y no la quiere soltar. (Lévi-Strauss, 1985:20) Hombre-cosa, hom-
bre-vara, hombre-bastón. Alfarera celada, alfarera celosa.
En Santa (2018), una piel-corteza cubre el cuerpo desnudo de un hombre que
aparece agachado en el tejado. Una extensión, un prototipo, un quiebre. Ves-
tir su propia piel o vestir la piel del otro. Raquel sitúa la cerámica como ob-
jeto inquieto, como extensión del cuerpo capaz de modificar las formas de
interacción con su contexto. Agarrándose fuerte al propio cuerpo, el objeto se
convierte en cola, en capa/corteza y segunda piel.
Vestir la piel del otro: Xipe-Totec, deidad del panteón mexica, se representaba
usualmente despojado de su propia piel y vistiendo la piel de otra persona.
Durante la fiesta de Tlacaxipehualiztli, que se celebraba en marzo, los prisio-
neros de guerra eran desollados y los sacerdotes se vestían con sus pieles. De
este modo, hacían aparecer al Dios, le daban cuerpo. Ponían en marcha una
práctica intersubjetiva basada en ponerse en el lugar del otro, o, más bien,
en encarnarlo: hago entrega de mi propio cuerpo para hacer aparecer el tuyo.
Vestir la propia piel, vestir la piel del otro.
Ideonella (2018) es una coraza de plástico y cerámica que cubre parte del cuer-

*Título tomado de: Lévi-Strauss, C. (1985). La alfarera celosa. Paidós: Bar-


celona, p. 20.
po de Sam. Prototipo extraño, no termina de encajar. Híbrido entre una tradi-
ción de lo manual, de lo artesano, y el carácter industrial y contaminante del
plástico. Ideonella es también una bacteria capaz de comer plástico. Ideonella
es artefacto. Híbrido adherido a un cuerpo incompleto. ¿Qué le hace la cerá-
mica al cuerpo? ¿qué el cuerpo a la cerámica?
Dice Lévi-Strauss, en La alfarera celosa, que los indios pueblo creen que todas
sus cerámicas tienen alma y ven en ellas a seres personalizados. Dice que esa
esencia espiritual pertenece a las vasijas desde que han sido modeladas, y has-
ta antes de la cocción. Y que cuando una vasija se resquebraja al fuego, emite
un gemido que procede del ser vivo que se escapa. (Lévi-Strauss, 1985:21) Que
se escapa.
También en el Popol Vuh, libro sagrado de los mayas quiché, los artefactos
cerámicos tienen vida y un punto de vista propio:
Y he aquí que a su vez sus ollas, sus vajillas de barro, les hablaron:
“Daño, dolor, nos hicisteis, carbonizando nuestras bocas, carbonizan-
do nuestras faces, poniéndonos siempre ante el fuego. Nos quemabais
sin que nosotros pensáramos mal; vosotros lo sufriréis a vuestro turno:
os quemaremos”-, dijeron todas las ollas, manifestando sus faces. (Po-
pol Vuh, capítulo 4)†.
Otra vez la cerámica como objeto inquieto. Como materia viva, como gesto,
como forma en movimiento. Un modo de entender la escultura basado en el
concepto de presencia, de estar materialmente en. Los artefactos cerámicos
que nos muestra Raquel no se inscriben en el interior de una lógica represen-
tacional: aparecen, se presentan, son entes vivos, palpables. Convocan el tacto
y burlan la vista. Proponen trabajar con aquello que no está tan visualmente
capturado, sugieren el cambio de una forma de mirar por una forma de tocar,
de percibir con el cuerpo.
Hay algo inacabado en estas piezas híbridas fabricadas con la huella del plás-
tico y material vegetal. Algo que se hace a sí mismo, vivo, con continuidad.
Formas inacabadas que cobran vida. Envoltorio, Productos de temporada, Pre-
mura cognitiva, Phallus industrialis… Piezas que se inclinan, torres que se caen,
falos que se doblan… Lo blando y lo informe frente a lo erecto. Lo dúctil frente
a lo firme. Las flores mezcladas con el plástico. Formas orgánicas que crecen,
que se desplazan, que nos desbordan. Piezas que poseen un ímpetu extraño
de continuidad, un afán de movimiento que hace que excedan sus límites.

† Anónimo. (1947). Popol Vuh. Las antiguas historias del quiché. México: Fondo de
Cultura Económica. (traducción de Adrián Recinos).
Artefactos como presencias materiales que, llenos de vida, interactúan con
nosotras. Piezas que en vez de ofrecerse quietas a nuestra mirada, actúan.
Dice también Lévi-Strauss, en La alfarera celosa, que el oficio de alfarero era
casi siempre llevado a cabo por un grupo, y rara vez por un individuo aislado.
(Lévi-Strauss, 1985:21) Que la cerámica era algo de hacer los unos con los
otros. (Las unas con las otras.) Que la cerámica estaba ligada al fuego, al cocer,
a la cocina. A la tierra, a la materia. Al contacto de un cuerpo con otro cuerpo.
Subicite terram -Flora (2019). Dice Raquel Asensi: “imagen táctil de una flor
mutante que aúna la textura orgánica y dinámica del crecimiento de las flores,
con lo aséptico y artificial de la textura del plástico.” Imagen. Imagen táctil de
una flor mutante. Mutante.
Subicite terram. Someted la tierra. Como un canto al dominio técnico e indus-
trial del “hombre” sobre la naturaleza que sigue entendiendo el mundo en
términos binarios. Pero estas flores no se dejan someter. La flor ha sido un
“Frankenstein” construido a partir de botes de goma para servir ensaladas, y
modelado a mano. Desde la impureza de lo híbrido no se deja someter. Desde
lo torcido, desde lo chueco, estas piezas cerámicas salen fuera de sí mismas,
se expanden burlando ejes verticales.
Raquel plantea entonces una exposición desde lo oblicuo. Desde esas zonas
que tradicionalmente han sido relegadas del campo de lo escultórico, de lo
artístico. Desde unas formas más blandas que contundentes. Más híbridas que
puras. Más inquietas que quietas. Desde la alfarería como profesión celosa.
Desde la alfarería como oficio de mujeres, de indias, de serpientes.
“Para estos indios de lengua siux del alto Missouri, el arte de la alfa-
rería era una ocupación misteriosa y sagrada. A ella sólo podía consa-
grarse la mujer que hubiera adquirido el derecho de ello de otra mujer,
generalmente la madre, o la hermana del padre, que lo había adquirido
a su vez de una tercera, y así sin interrupción hasta llegar a un lejano
antepasado que se supone ha recibido ese derecho de las serpientes.
Antaño, efectivamente, sólo las serpientes se dedicaban a la alfarería”.
(Lévi-Strauss, 1985:20)
EUS
Antzina, egiaz, sugeek bakarrik lantzen zuten buztina*
Maite Garbayo Maeztu

Subalternoa den horrekiko interesa partekatzen dut Raquel Asensirekin, oke­


rra eta bihurria den horrekikoa, eta horixe da zeramikak materia modura bere
baitan ezkutatzen duena. Biguna, alderraia eta forma askotarikoa, halakoxea da
zeramikaren tradizioa, genealogia bihurria du, eta ez tentea. Zeramika emaku-
meen, indiarren, artisauen edota sugeen teknologia modura.
Buztingile jeloskorra lanean, Lévi-Straussek dio buztingintza arte jeloskorra
dela. Jeloskorra. Eta tukuna indiarrengandik datorren mito hegoamerikar bat
kontatzen du, non emakume batek gizon baten bizkarrari heldu eta askatzea-
ri muzin egiten dion. Emakumea, mitoen arabera, arantzadun landare horien
antzekoa da. Beste herri batzuek ere, heldu eta askatzen ez den emakume jelos-
kor honekin lotzen dute buztingintza lanbidea. Lapa-emakumea, grapa-ema-
kumea, azal-emakumea. Ekialdeko angolkinoen artean, emakume batek bere
gorputzera lotuta dauka makulu bat, eta senarra da makulu hori. Gizonak heldu
egiten dio eta ez du askatu nahi. (Lévi-Strauss, 1985:20) Gauza-gizona, maku-
lu-gizona, makila-gizona. Buztingile babeslea, buztingile jeloskorra.
Santa (2018) lanean, teilatuan uzkurtuta ageri den gizon baten gorputz biluzia
estaltzen du azal-geruza batek. Luzapen bat, prototipo bat, etendura bat. Berez-
ko duen azala janztea ala beste batena. Raquelek objektu ezegonkor modura ko-
katzen du zeramika, kontestuaren arabera elkarreragiteko moduak moldatzen
dituen gorputzaren luzapen modura. Gorputzari gogor helduta, objektua isats
bihurtzen da, estalki/geruza eta bigarren azal.
Bestearen azala janztea: Xipe-Totec, panteoi mexikarreko jainkoa, bere azala
kenduta eta beste baten azala soinean zuela irudikatu ohi zen. Martxoan os-
patzen zen Tlacaxipehualiztli festan, gerrako gatibuak larrutu eta apaizak haien
azalarekin janzten ziren. Hala, jainkoa agerrarazten zuten, gorpuztu egiten zu-
ten. Subjektuen arteko praktika bat jartzen zuten martxan, edo, hobe esanda,
haragitzen zuten: nire gorputza ematen dut zeurea agerrarazteko.
Norbere azala janztea, bestearen azala janztea.
Samen gorputzaren zati bat estaltzen duen plastikozko eta zeramikazko oskola

* Hemendik hartutako izenburua: Lévi-Strauss, C. (1985). La alfarera celosa. Paidós:


Bartzelona, 20. or.
bat da Ideonella (2018). Prototipo arraroa da, ez dator guztiz bat. Eskuz egini-
koaren edo artisautzaren eta plastikoaren izaera industrial eta kutsagarriaren
arteko nahasketa da. Ideonella bada plastikoa jateko gauza den bakteria bat
ere. Ideonella artefaktua da. Osoa ez den gorputz bati erantsitako hibridoa. Zer
egiten dio zeramikak gorputzari? Zer gorputzak zeramikari?
Lévi-Straussek Buztingile jeloskorra lanean dioenez, pueblo indiarren ustez,
euren zeramika guztiek arima dute eta izaki pertsonalizatuak ikusten dituzte
haietan. Eginak izan diren momentutik bertatik dute ontziek oinarri espiritual
hori, baita egosi aurretik ere. Eta ontziren bat sutan pitzatzen denean, aiene
egiten du ihesi doan izaki biziak. (Lévi-Strauss, 1985:21) Ihesi doanak.
Kitxe maien Popol Vuh liburu sakratuan ere, zeramika artefaktuak bizidunak
dira eta euren iritzia dute:
Eta hara non euren eltzeak eta buztinezko baxerak hizketan hasi ziren:
“Mina, oinazea, eragin diguzue, geure ahoak kiskaliz, geure aurpegiak
kiskaliz, beti su aurrean jarriz. Geuk gaizki pentsatu gabe erretzen gin-
tuzuen, zeuek sufrituko duzue etorkizunean: erreko zaituztegu”-, esan
zuten eltze guztiek, euren aurpegiak erakutsiz. (Popol Vuh, 4. kapitu-
lua)†.
Berriz ere zeramika objektu ezegonkor modura. Materia bizi modura, keinu
modura, forma mugikor modura. Eskultura presentziaren kontzeptuan oinarri-
tuta ulertzeko modu bat, materialki egotearen ideian. Raquelek erakusten diz-
kigun zeramika artefaktuek ez dute irudikapen logika bat jarraitzen: agertzen
dira, aurkezten dira, izaki biziak dira, benetakoak. Ukimena erakartzen dute eta
izkin egiten diote ikusmenari. Bisualki hain ondo harrapatzen ez denarekin lan
egitea proposatzen dute, begiratzeko modu bat ordezkatzea iradokitzen dute
eta ukitzeko modu batez jasotzea, gorputzez.
Plastikoaren arrastoarekin eta landare-materialekin eraikitako pieza hibrido
hauetan badago amaitu gabea den zerbait. Bere burua eraikitzen duen zerbait,
bizia, jarraipena duena. Bizidun bilakatzen diren forma amaitu gabeak. Bilgar-
ria, Denboraldiko produktuak, Presa kognitiboa, Phallus industrialis… Okertzen di-
ren piezak, erortzen diren dorreak, bihurritzen diren faloak... Biguntasuna eta
formarik eza tentetasunaren aurrean. Malgutasuna sendotasunaren aurrean.
Loreak plastikoarekin nahastuta. Hazten, mugitzen diren forma organikoak,
gainditzen gaituztenak. Aurrera egiteko bultzada arraro bat duten piezak, euren

† Anonimoa. (1947). Popol Vuh. Las antiguas historias del quiché. México: Fondo de Cultu-
ra Económica. (Adrián Recinosen itzulpena).
mugak gainditzera daramatzan mugitzeko gogo bat dutenak. Presentzia mate­
rialak diren heinean, bizitzaz beterik, geurekin elkarreragiten duten artefak-
tuak. Euren burua geure begiradari geldirik eskaini ordez, egiten eta jarduten
dutenak.
Lévi-Straussek Buztingile jeloskorra lanean dioenez, talde bat zen buztingintzan
aritzen zena, eta oso gutxitan lagun bakar bat. (Lévi-Strauss, 1985:21) Batzuek
besteekin egin beharreko zerbait zen beraz zeramika. Suari, egosteari, sukalde-
ari lotuta zegoen. Lurrari, materiari. Gorputzen arteko kontaktuari lotuta.
Subicite terram -Flora (2019). Hala dio Raquel Asensik: “lore mutante baten iru-
di ukigarria, elkarrekin aurkezten dituena loreen hazkuntzaren dinamika eta
ehundura organikoa, eta plastikoaren ehunduraren izaera aseptiko eta artifi­
ziala.” Irudia. Lore mutante baten irudi ukigarria. Mutantea.
Subicite terram. Mendera ezazue lurra. Mundua oraindik modu bitarrean ulertzen
duen “gizonaren” naturarekiko menderakuntza tekniko eta industrialari kantu
bat. Baina lore hauek ez dute mendera ditzaten uzten. Entsaladak zerbitzatzeko
gomazko ontziez egindako “Frankenstein” bat da lore hau, eskuz modelatua.
Hibridotasunaren purutasun ezetik, ez du mendera dezaten uzten. Okerduratik,
bihurduratik, pieza hauek beren baitatik ateratzen dira, ardatz bertikalei izkin
eginez zabaltzen dira.
Raquelek zeihartasunetik antolatu du erakusketa. Tradizionalki eremu eskulto-
riko eta artistikotik kanpo egon diren alor horietatik. Sendoak beharrean bigu-
nak diren formetatik. Puruak beharrean hibridoak. Egonkorrak beharrean eze-
gonkorrak. Langintza jeloskorra den buztingintzatik. Emakumeen, india­rren
eta sugeen lana den buztingintzatik.
“Siux hizkuntzadun Missouri garaiko indiar hauentzat, buztingintzaren
artea lan misteriotsu eta sakratua zen. Hartan jardun zezakeen emaku-
meak beste emakume batengandik jaso behar zuen eskubidea, normalki
amagandik, edo aitaren arrebagandik. Hark, aldi berean, hirugarren ba-
tengandik jaso zuen, eta hala jarraitzen zuen kateak etengabe, antzinako
arbaso batengana heldu arte, zeinak sugeengandik jaso omen zuen esku-
bide hori. Antzina, egiaz, sugeek bakarrik lantzen zuten buztina”. (Lé­vi-
Strauss, 1985:20)
| Objeto [In]quieto
| Objektu Geldi[ezin]
| Rest[less] Object

I’ve learnt your language so that I can keep my tongue.


Huellas
Cerámica vidriada, flores secas, paja, arcilla, y plástico
Zeramika beiratua, lore lehorrak, lastoa, buztina eta plastikoa
Glazed ceramics, dry flowers, hay, earthenware and plastic

2018
Productos de temporada
Flores secas y cerámica
Lore lehorrak eta zeramika
Dry flowers and stoneware

2018
Envoltorio - Wrapper
Cerámica vidriada
Zeramika leiratua
Glazed earthenware

2018
Premura Cognitiva
Cerámica vidriada con lustre de oro y material vegetal
Zeramika beiratua urrezko lustrearekin eta landaredi materiala
Glazed ceramics, gold luster, and dry vegetal material

2018
Ornamento
Cerámica vidriada, calcas, lustre de oro, vidrio, metal y plástico
Zeramika beiratua, kalkak, urrezko lustrea beira, metala eta plastikoa
Glazed ceramics, decals, gold luster, metal, plastic

2018
Ideonella
Cerámica vidriada y plástico
Zeramika beiratua eta plastikoa
Glazed ceramics and plastic

2018
Sam
Fotografía
Argazkia
Photography

2018
Plantarum Cognitarum
[Las plantas que conozco]
Cerámica vidriada, textil y plástico
Zeramika beiratua, zuntza eta plastikoa
Glazed ceramics, textile and plastic

2018
Santa
Fotografía
Argazkiak
Photography

2018
Animal machihembrado
Contrachapado de abedul finlandés
Urki finlandiako kontratxapatua
Finish birch plywood

2018
Objeto [In]quieto |
Objectu Geldi[ezin] |
Rest[less] Object |

He aprendido tu lenguaje para poder conservar mi lengua.


Flora Operis Magisque Machinis
[Cada vez son más las máquinas]
Cerámica vidriada y textil
Zeramika beiratua eta zuntza
Glazed eathenware and textile

2018
Phallus Industrialis
[Falo industrial]
Cerámica vidriada y calcas
Zeramika beiratua eta kalkak
Glazed earthenware and decals

2018
Subicite Terram
Subicite Terram
Subicite Terram
Cerámica vidriada, calcas cerámicas, lustre de oro
Zeramika beiratua, kalka zeramikoak, urrezko lustrea
Glazed earthenware and stoneware, decals, gold luster

2018
Sacculus Plasticus
Sacculus Plasticus
Cerámica vidriada
Zeramika beiratua, kalka zeramikoak, urrezko lustrea
Glazed earthenware, decals, gold luster

2018
Zure hizkera ikasi dut nire hizkuntza mantendu ahal izateko.
EN There had indeed been a time which was held in March, the prisoners of
war were skinned, and the priests would
when only the snakes made wear their skins. This way, they material-
pottery * ized their God by giving him a body. They
Maite Garbayo Maeztu would set a intersubjective practice in
motion based on placing oneself in some-
I share an interest with Raquel Asensi in one else´s place, or rather, embodying the
this subaltern, twisted and maybe crook- other person: I deliver my own body in or-
ed something that lies beneath ceramics. der to make yours appear.
Ceramics as part of a soft, erratic, and
multiform tradition, with a genealogy To wear one’s own skin, to wear someone
leaning towards the other instead of be- else’s.
ing upright. Ceramics as the technology
of women, American Indians, artisans, Ideonella (2018) is a shield made of plas-
snakes... tic and ceramics that covers one part of
Sam’s body. A weir prototype, it does not
In The Jealous Potter, Lévi-Strauss states quite fit. A hybrid between the hand-
that pottery is a jealous art. Jealous. And made, artisan tradition, and the industrial
he narrates a South American myth that and polluting nature of plastic. Ideonella
comes from the Tukuna Indians, in which is also a bacteria capable of eating plas-
a woman holds onto a man’s back and tic. Ideonella is artefact. A hybrid stuck to
she refuses to release him. The myth has an incomplete body. What is the effect of
it that the woman looks like those hook- ceramic in the body? And the one of the
shaped plants. Other peoples also attri- body in ceramic?
bute the job of pottery to this woman that
holds on. Limpet woman, staple-woman, Lévi-Strauss, in The Jealous Potter, says
bark-woman. Among the Eastern peo- that the Pueblo indians believe all their
ples, a woman has a cane tied to her body, pottery has a soul and can see in them
which is her husband. The man holds on embodied beings. He says that that spir-
tight and does not want to release her. itual essence belongs to the pot from the
(Lévi-Strauss, 1985:20) It-man, stick-man, moment it has been shaped, and until be-
cane-man. Hidden potter, jealous potter. fore it is fired; and when a pot cracks in
the fire, it emits a moan that comes from
In Santa (2018), a bark-skin covers the na- the living being that is escaping. (Lévi-
ked body of a man who appears bending Strauss, 1985:21) Escaping.
over on a rooftop. An extension, a pro-
totype, a breakdown. To wear one’s own Also in Popol Vuh, the sacred book of the
skin, or to wear someone else’s. Raquel K’iche’ Mayans, the ceramic artefacts
places pottery as a restless object, as an have a life and their own point of view:
extension of a body which is able to mod-
ify the way it interacts with the context. And here, in turn, their pots talked
Holding on tight to the body itself, the to them: “You did hurt us; you burnt
object becomes a tail, a cape/bark, and a our mouths, our faces, by always putting
second skin. us on the fire. You burnt us, although we
never had a bad though; you will suffer
To wear someone else´s skin: Xipe-To- the same when your turn comes”- said
tec, a deity from the Mexica pantheon, all the pots, showing their anger.
was usually pictured stripped off of his (Popol Vuh, chapter 4)†.
own skin and wearing another person’s.
During the Tlacaxipehualiztli celebration,

† Anonimous. (1947). Popol Vuh. Las antiguas


historias del quiché. México: Fondo de Cultura
* The title is taken from: Lévi-Strauss, C. (1985). Económica. (Adrián Recinos’s translation into
The Jealous Potter. Paidós: Barcelona, p. 20. Spanish).
Pottery, again, as a restless object. As liv- prehending the world in binary terms. But
ing matter, as gesture, as form in move- these flowers do not let anyone subdue
ment. A way to understand sculpture them. The flower is a “Frankenstein” that
based on the concept of presence, of be- has been built with rubber jars used to
ing materially in. The ceramic artefacts serve salad, and modeled by hand. From
Raquel shows us do not fit within a rep- the impurity of its hybrid nature, it does
resentational logic: they show up, they not let anyone subdue it. From the twist-
introduce themselves, they are living, tan- ed, crooked nature, these pottery pieces
gible entities. They call for touch and they go beyond their physical limits, they ex-
mock sight. They suggest working with pand by evading vertical axes.
what is not so visually captured, exchang-
ing a way to look at for a way to touch, to Raquel, therefore, suggests an exhibition
perceive with the body. from a crosswise point of view. From
those zones that have been traditionally
There is something unfinished in these set aside from the sculptural field, that is,
hybrid pieces produced with the trace of the artistic one. Shapes that have a soft-
plastic and vegetable material. Something er nature, rather than a blunt one. More
that is made for itself, alive, with conti- hybrid than pure. More restless than still.
nuity. Unfinished forms that come to life. Pottery as a jealous job. Pottery as a pro-
Wrapper, Seasonal Products, Cognitive Haste, fession of women, of American Indians, of
Phallus industrialis… Bending pieces, fall- snakes.
ing towers, folding phalluses... The soft
and formless matter facing the erect. The “To these Sioux peoples from higher Mis-
flexible facing the solid. Flowers mixed souri, the art of pottery was a mysterious
with plastic. Organic shapes that grow, and sacred occupation. Only the women
move, and overflow us. Pieces that possess who had acquired the right to do so from
a strange vigor for continuity, a desire for another woman could devote to it, gener-
movement that makes them exceed their ally the mother, the sister of the father; a
limits. Artefacts as material appearances woman who had acquired such right also
which, full of life, interact with us. Pieces from a third woman, and like this on and
that are active rather than reactive. They on with no interruption, until reaching
perform instead of sitting still for us. a far ancestor who is supposed to have
received this right from a snake. Indeed,
In The Jealous Potter, Lévi-Strauss also says in the old days, only snakes would make
that the craft of pottery was almost always pottery for a living.” (Lévi-Strauss,
carried out by a group, and it was rarely 1985:20)
done by an isolated individual; (Lévi-
Strauss, 1985:21) it was something that
had to be done with each other; that it was
bound to fire, to cooking, to the kitchen.
Bound to the earth, to the matter. To the
contact of one body with another.

Subicite terram -Flora (2019). Raquel Asen-


si states: “a tactile image of a mutating
flower which combines the organic and
dynamic texture of the growth of a flower
with the aseptic and artificial texture of
plastic.” Image. A tactile image of a mu-
tating flower. Mutating.

Subicite terram. Subdue the earth. As a


chant to the industrial and technical pow-
er of “man” over nature, which keeps com-
EUS
Labor Amoris Perditus Est Bitxikeria horri beste batek jarraitzen dio,
María Ptqk aurrekoa bezain bitxia. L.A.P.E.-ak orain
arte lur gainean ezagutu ez zen erreinu-
en arteko transmutazioa dira. Badakigu
onddo aurre-nuklearrek bazituztela da-
Geure Aro Nuklearreko lehen espezie en- goeneko loreekiko lotura batzuk, euren
demikoa, L.A.P.E.-ak edo Galdutako mai- usain eta kolorerako lagungarri izanik,
tasun lanak (Labor Amoris Perditus Est lati- oinarrizkoak baitziren intsektuak eta tx-
nezko izenez) onddo extremofilo familia ori polinizatzaileak erakartzeko. Erlazio
bat dira, inguru oldarkorren maitaleak. sinbiotiko horiei esker, onddoek euren
elikagaia ziurtatzen zuten, eta landareek
RIF edo Rock Inhabiting Funghi deiturikoen- euren ugalketa, baina erreinuen arteko
gandik eratorriak dira. Poloetako harkait- mugak ez ziren gurutzatzen: Fungi errei-
zen arteko zokoetan ezkutatuta, tenpera- nukoak ziren batzuk, eta Plantae erreinu-
tura oso baxuetan bizirauteko gai ziren koak besteak. Hala ere, L.A.P.E.-ak beste
Antartida zaharreko biztanle ñimiñoak zerbait dira. Plantae erreinuko organis-
ziren haiek, baina arbaso trauskil haienak moen bidez ugaltzen diren Fungi errei-
baino askoz haratago doaz espezie honen nuko kideak ditugu aurrean. Eta honen
gaitasunak. Lehen negu nuklearrean sortu inguruan oraindik eztabaida badago ere,
ziren, tenperaturak -80 °C-tik behera jaitsi forma biokimiko berri bat izan liteke,
zirenean, eta euren erresistentzia gaitasuna benetan mutantea, beste sail taxonomiko
ezagutzen dugun beste edozein inteligent- batean sailkatu behar dena. Baina, zein-
ziarena baino askoz handiagoa da. Euren etan? Aro aurre-nuklearrean, organismo
metabolismoa makina ultra-eraginkorra batek mutatzen zuenean, jatorrizko tax-
da, energiaren erabilera azken apurreraino onaren barruan sailkatzen zen normalean,
optimizatzen duena eta muturreko hotz eta bariazio modura. Baina gaur, ezohiko
idortasun inguruetan elikagaiak lortzeko sistema biokimikoen ugaltzea dela eta,
diseinatua: airetik eta harrietatik bizi dira, sistema hori ez da dagoeneko eraginkor-
literalki. Euren mizelioak tresna miragar- ra, hainbeste baitira erradiazio osteko
riak dira, eta eurekin, kilometro askotako bizitza formak sailkatzeko asmatutako
izotz geruzak apur ditzazkete, mineralez- taxon berriak, non taxon zaharrak adina
ko hormak zeharkatu edo ozeanoetako diren berriak, eta zaharrak hutsik geratu
lohietan hondoratu, euren edozein aur- dira, barruan hartzen zituzten espezien
kari baino askozaz ere azkarrago, eta aldi desagerpena dela eta. Hona hemen flora
berean, garrantzirik gabeko organismo nuklearrak ekarritako beste misterio bat,
txikiaren leku diskretu horretan egon dai- L.A.P.E.-ak adibide garbienetako bat di-
tezke, erradiazioa zela eta sortutako hain- relarik. Ikus ditzagun jarraian euretariko
beste mutanteren artean beste bat izanez. espezie batzuk.
Bere ugaltze-sistemak bakarrik salatzen du
aparteko izaki bizia dela, lore ezohiko eta 1. espezimena
esplikaezin horiek.
Flora Operis Magis Magisque Machinis (Gero
Bikoitza da bere apartekotasuna. Batetik, eta gehiago dira makinak)
ugaltze-sistema bikoitza dute, kostu bio-
kimiko txikiko gailu asexualak eta inflo- Gero eta gehiago dira makinak izardun lo-
reszentzia denboraldi laburrak baina bi- rea duen onddo espezie bat da, hondakin
zi-biziak nahasten dituena, eta bai Ordena post-urbanoetan ohikoa. Zabor elektron-
Zientifiko zaharraren arauen arabera eta ikoaren deskonposizioa dela eta merku-
bai beste extremofilo nuklearrekin alder- rioa, beruna edo kadmioa bezalako metal
atuz, erabat ulertezina dena. Zein da lore astunak ugari dituzten lurretan hazten
hauen funtzioa, L.A.P.E.-ek dagoeneko da oparoki. Hiri deitzen zitzaien sapiens
ugaltze-sistema sexual bat badute, askoz sapiens-en lehengo aglomerazioen koka-
kostu txikiagokoa? Zergatik xahutzen ditu lekuak kokatzen laguntzen du bere pre-
hainbeste baliabide halako inteligentzia sentziak. Bere ohiko habitata hori den
perfektu batek, itxuraz beharrezkoak ez arren, jatorri teknologikoa duten honda-
diren lore horiek sortzeko? Zein da au- kinen presentzia handia dela eta, lehen
sarkeria horren eta oparotasun apetatsu desertuak edo kasko polarrak ziren leku
horren helburua? Eta batez ere, euren lo- urrunetan ere topa dezakegu Gero eta ge-
rea galtzen duten onddoak zergatik hiltzen hiago dira makinak.
dira ordu gutxiren buruan?
2. espezimena bere zurtoinetik, eta azkar batean estaltzen
du bere gorputza kaiola edo sareta modu-
Phallus Industrialis (Falo industriala) ko batekin: uretan flotatzea eta harrapaki-
Falo industriala itxura arrunta eta loratze nengandik babestea ahalbidetzen dio, asko
laburra dituen L.A.P.E. bat da, utzitako baitira bere lorearen bikaintasunak era-
mineral meategietako zoko oso sakon- kartzen dituenak. Kanpoaldeko argitasun-
ak bilatzen dituena bere garapenerako: era iristean irekitzen da berau, eta guztiz
tunelak, galeriak, kobazuloak eta argirik osatuta dagoenean, sei hosto luze erdibitu
gabeko zuloak. Haietan, berdin-berdin aurkezten ditu, mamitsuak eta tanto txuri-
jan ditzake Industrialis-ak ikatza, petrolioa, dunak (“hosto” izena mantentzen dugu lo-
gasa edo uranioa, eta horiek eskasten dire- rea delako, baina gorputz mamitsuak antz
nean, kobrea, aluminioa, urrea edo zilarra handiagoa du fruta batekin).
ere bai. Itsaspeko iturburuetako kitidrio Haizeak lore-fruta onddotarraren esporak
zaharrak bezalako onddo abisalekin seni- hartu eta itsasertzera eramaten dituenean
detuta badago ere, morfologia aldetik Falo hasten da azken fasea, eta mutazio berri bat
Industrialak haiekin baino antz handiagoa hasten da bertan: Mekanismoak eta makinak.
du Phallus impudicus-ekin (Etsai zakila). Euri erradiaktibotik datozen atmosferako
Desagertuta dagoen bariazio hori jangarria partikulek aldaketa berriak bultzatzen di-
zen sapiens sapiens aurre-nuklearrentzat, tuzte: zurezko saretaren galera, lorearen
eta euren sistema kulturalen arabera, zor- txikitzea (lehen ikusitakoaren kontrara,
agarritzat edo nazkagarritzat jotzen zuten. fruta baino loreago izatera itzultzen da) eta
3. espezimena materia arraro bateko filamentuen sorrera,
beharbada uranio erradiaktibozko mutazio
3a espezimena: Beginn der Entfaltung des begetala. Materia mineral baten eta Fungi
Schleiers (Beloaren zabaltzearen hasiera) erreinuko inteligentzia biokimiko baten
3. espezimena: Subicite Terram Flora (Men- arteko lehen hibridazio ezaguna bihurtzen
dera ezazue lurra) du horrek onddo hau.

3b espezimena: Mechanematum Et Machi- 4. espezimena


narum (Mekanismoak eta makinak) Sacculus Plasticus (Plastikozko poltsa)
Mutazio extremofilo guztien artean, hau Fungi erreinuko beste mutazio sinbiotiko
da bereziena. Onddoen arteko benetako bat, kasu honetan sapiens sapiens-ek fabri-
erraldoia, ozeanoko lohien hainbat hek- katutako materia batekin: plastikoa, giza
tarea estal ditzake, gero bertikalean kilo- zibilizazio aurre-nuklearrean masiboki
metrotan hazteko, ilar baten modura, eta erabili zen polimero petrokimikozko izur-
azkenik igebelar baten modura ur gainera ritea. Ezaugarri honi esker, haizeak eta it-
azaleratzeko. Hasierako prozesua Beloaren sasoko korronteek mugitzea errazten duen
zabaltzearen hasiera modura ezagutzen da, morfologia borobildu eta arinarekin bat-
uretako lehen landareek egin zuten lurrar- era, Sacculus Plasticus edo Plastikozko poltsa
en konkistarekin duen antzagatik, geure L.A.P.E.-n artean gehien zabalduriko ond-
Aro Nuklearra baino 500 bat milioi urte doa da, bere bi bariazioetan: Espora masa
lehenago. litzateke bariazio horien artean lehenen-
Bere gaztaroan, bentosa itxurako garro goa, lurrazal osoan oso zabaldua dagoena,
batzuk garatzen ditu onddo honek, eta baita sapiens sapiens-aren presentzia gutx-
bakteria-sinbiosi oso aurreratuak jartzen iko lekuetan ere, besteak beste sumendi-
ditu martxan haiekin. Hondo abisaletan etako kraterretan edo mendi gailurretan.
bizirauten laguntzen diote hauek, bertan Gazte bera espora masarekin litzateke beste
biltzen baitira erradiazio maila altuenak, bariazioa, beste animalia aurre-nuklear
oraindik jakiterik lortu ez den arrazoien- guztietan presente dagoena partikula
gatik. Behin heltzen hasten denean, gain- modura, baita burmuin eta hesteetan ere.
azalera igotzen hasten da, marea nuklear Sacculus Plasticus aleak ikusi izan dira at-
oldarkorrei aurre eginez. Izen eta forma mosferaren kanpoaldeko geruzetan, 10.000
aldaketa batekin amaitzen da ozeanoko bat kilometroko altueran, eta ez da bazter-
iluntasunean egindako bidaia hori: Be- tzen haietakoren batek muga hori gain-
loaren zabaltzearen hasiera izatetik Mendera ditu izana, kanpo-espazioan barreiatuz.
ezazue lurra izatera pasatzen da. Fase hor- Hipotesi hau baieztatuz gero, L.A.P.E. hau
retan, zurezko kimu koroa bat ateratzen du geure atmosferatik kanpora arrakasta izan
duen lehen inteligentzia lurtarra litzateke.
EN
Labor Amoris Perditus Est vironment. We know that the pre-nucle-
ar fungi already kept bonds with flowers,
María Ptqk since they contributed to their fragrance
and their smell, an essential feature in or-
der to attract pollinator insects and birds.
The first endemic species of our Nuclear Thanks to these symbiotic relationship,
Age, the LAPE or Lost Jobs of Love (owing to the fungi made sure they had nourishment,
its name in Latin Labor Amoris Perditus Est), and plants ensured their reproduction; but
are a family of extremophilic fungi which the limits in between kingdoms would not
love hostile environments. interfere with each other: the former be-
They descend from the robust RIF (or Rock longed to the Fungi kingdom, and the latter
Inhabiting Fungi): tiny inhabitants of the to the Plantae kingdom. Nevertheless, the
Antarctica who were capable of surviving at LAPE are a different thing. With them, we
extremely low temperatures hidden inside find ourselves facing members of the Fun-
the folds of polar rocks. But their abilities gi kingdom that reproduce like organisms
exceed by far the ones of their rustic an- belonging to the Plantae kingdom. Or, even
cestors. Emerged during the first nuclear –and this is still under debate– before a new
winter, when temperatures fell below -80 biochemical form, genuinely mutant, which
°C, their endurance exceeds any known in- needs to be arranged under another taxo-
telligence so far. Their metabolism is an ul- nomic rank. But, which one? In the Pre-Nu-
tra-efficient machine designed to optimize clear Age, when an organism mutated, it
the use of energy to the maximum, and to was commonly classified as a variety within
capture nutrients in a cold and dry environ- its originating taxon.
ment; they literally live off of air and stones. But, today, in the face of the proliferation of
Their mycelium -magnificent instruments- unusual biochemical systems, this one has
can break kilometers of ice, go through become inefficient, since the new taxons
mineral walls, or sink in the deep-sea mud are as many -made up to hold forms of life
faster than any of their competitors, and, at emerged from radiation- as the old taxons,
the same time, they can keep themselves empty of content due to the extinction of
in that discreet place of the unimportant the species that compounded them. Here
small organism, one more mutant –among is one more of the many mysteries that the
many others– that arises because of radia- nuclear flora has in store for us, of which the
tion. Only their reproductive system, those LAPE are one of the most significant exam-
anomalous and inexplicable flowers, reveal ples. Let’s see now some of its species:
them as a life form of extraordinary features.
specimen 1
The singularity is a double one. On the one
hand, they possesses a dual reproductive Flora Operis Magis Magisque Machinis (Ma-
system that combines asexual mechanisms chines Are Taking Over)
of a lower biochemical cost, with brief but
Machines Are More and More is a fungal
intense inflorescence periods which turn
species with a star-shaped flower that is
out absolutely incomprehensible if we keep
characteristic of the post-urban ruins. It
within the rules of the ancient Scientif-
grows in abundance on floors that are rich
ic Code, as well as if we compare them to
in heavy metals derived from the decompo-
other nuclear extremophilics. Which is the
sition of electronic waste, such as mercury,
function of these flowers if the LAPE al-
lead, or cadmium. Its presence helps define
ready have an asexual reproductive system
the enclaves of the old sapiens sapiens ag-
which is much less costly? Why does such
glomerations known as cities. Although
a perfect intelligence spend resources in
their most common habitat the mentioned
producing these apparently unnecessary
one, due to the profusion of technological
flowers? What is the aim of that reckless
waste, Machines Are More and More is found
and capricious extravagance? And, above
also in remote territories that were once
all, why do the fungi that lose their flower
covered by deserts or polar caps.
perish within the next hours?
specimen 2
Another extravagance is added to this one,
and it is not a small one. The LAPE repre- Phallus Industrialis (Industrial Phallus)
sent a transmutation between kingdoms
that is unprecedented in the terrestrial en- Industrial Phallus is a LAPE of ordinary as-
pect and brief blooming, which looks for
places like the deepest gaps in abandoned the luminosity of the surface, and when it is
mineral mines for its own development, well formed, it presents six long and forked
such as tunnels, underground passages, petals, thick and white-spotted (the name
caverns and wells without light. In those “petal” is kept since it is a flower, but, in re-
spaces, Industrialis feeds indistinctly on coal, ality, its pulp-like body resembles more the
petroleum, gas or uranium, and when those one of a fruit).
are lacking, on copper, aluminum, gold or
silver. It is related to the deep sea fungi, The last phase is initiated when the spores
such as the ancient chytridium from the of the flower-fruit fungus are transported
underwater springs. This fungus, however, to the shore by the wind, where they give
shows a morphology which is closer to Phal- rise to a new mutation: Mechanisms and
lus Impudicus (Immodest Phallus), an already Machines. Here, the atmospheric particles
extinguished variety that was edible for the of the radioactive rain favor the loss of the
pre-nuclear sapiens sapiens species which, woody lattice, the reduction of the flower
depending on its cultural systems, consid- (which, in an inverse sense as the one pre-
ered it as something delicious or nauseat- viously observed, it becomes more flower
ing. than fruit), and the appearance of filaments
of a weird matter, maybe a vegetable muta-
specimen 3 tion of radioactive uranium, which makes
this fungus the first known hybridation be-
specimen 3a: Beginn der Entfaltung des tween a mineral matter and a biochemical
Schleiers (The Beginning of the Display of intelligence from the Fungi kingdom.
the Veil)
specimen 4
specimen 3: Subicite Terram Flora (Subdue
the Earth) Sacculus Plasticus (Plastic Bag)
specimen 3b: Mechanematum Et Machi- It is another symbiotic mutation from the
narum (Mechanisms and Machines) Fungi kingdom. In this case, with a sapi-
ens sapiens matter of production: plastic, a
Out of all extremophilic mutations, this one plague petrochemical polymer massively
is the most original. A real fungal giant, this used in the pre-nuclear human civilization.
fungus covers several hectares of oceanic This condition, together with a round and
mud to later grow vertically for kilometers, light morphology that eases its transporta-
like a pea, and finally emerge to the surface tion through the wind and tides, makes the
like a water lily. The initial process is known Sacculus Plasticus or the Plastic Bag the most
as The Beginning of the Display of the Veil be- extended fungus from the LAPE family,
cause of its similarity with the conquest of in any of its varieties: Spore mass, common
land by the first aquatic plants, about 500 on the whole terrestrial surface, includ-
million years before our Nuclear Age. ing places of poor sapiens sapiens presence
In its youth, this fungus develops suck- like volcanic craters or mountain sum-
er-shaped tentacles, with which it im- mits, and The Same Young Being with Spore
plements elaborated bacterial symbiosis. Mass, presented in the shape of particles
These tentacles help the fungus survive in in all pre-nuclear animal remains, includ-
the deep water floors, where, due to rea- ing brains and intestines. Sacculus Plasticus
sons that still have not been elucidated, the specimens have been sighted in the outer
highest radiation indexes are concentrated. layers of the atmosphere, at about 10,000km
Once it begins to become mature, it starts of altitude, and the thought that some might
the ascent towards the surface, fighting vi- have gone beyond that limit and entered the
olent nuclear tides; a trip through oceanic outside space is not dismissed. If that hy-
darkness which culminates with a change pothesis were confirmed, this species from
of shape and name: from The Beginning of the LAPE family would be the first terres-
the Display of the Veil to Subdue the Earth. In trial intelligence to prosper outside our at-
this phase, the fungus extracts a crown of mosphere.
woody sprouts from its stem, which quick-
ly recoat its body like a cage or lattice. This
allows the fungus to float on water, as well
as to protect itself from predators, which are
attracted by the sumptuousness of its flow-
er. It opens when coming into contact with
Para Maria Jesús Bruned, gran osa mayor.

Agradecimientos a las personas que habéis sido parte


de este proceso y lo habéis apoyado, colaborando
desde tantos lugares complementarios. En especial:
María Ptqk, Maite Garbayo, Santa, Sam, Jon F., a las
compañeras del Espacio Temple y el equipo humano
de Fundación Bilbaoarte Fundazioa.
Raquel Asensi es artista cera- Raquel Asensi artista zera- Raquel Asensi is a cyborg ce-
mista cyborg. Investiga sobre mikari cyborga da. Zeramika ramic artist. She researches
la influencia de las perspec- artean ikuspuntu feministen on the influence of feminist
tivas feministas en el arte en eragina ikertzen du. Proie- perspectives in ceramic art.
cerámica. Ha recibido becas ktu ezberdinetarako bekak She has received grants for
para proyectos entre los que jaso ditu, hauen artean ai- projects including “Embra-
destacan “Abrazar el orna- pagarrienak “Abrazar el or- ce ornament as a language
mento como un lenguaje namento como un lenguaje for insurrection” (2017) and
para la insurrección” (2017) para la insurrección” (2017) “Ideonella” (2018). Her work
o “Ideonella” (2018). Su obra edo “Ideonella” (2018). Bere has been exhibited in spaces
ha sido expuesta en espacios lana, bes teak beste, Rekal- such as Sala Rekalde, Juntas
como Sala Rekalde, Juntas de Aretoa, Bizkaiko Batzar Generales de Bizkaia, and
Generales de Bizkaia, Ge- Nagusiak edo Getxoarten Getxoarte, among others.
txoarte, entre otros. Ha reali- erakutsia izan da. BilbaoAr- She has performed individual
zado performance individua- te (BLV-ART) edo Sareanen performances in BilbaoArte
les en Bilbaoarte (BLV-ART) o bakarkako performanceak (BLV-ART) and Sarean, and
Sarean, colectivamente junto burutu ditu, taldeka berriz collective performances with
a Spoken Word Bilbao en Spoken Word Bilbaorekin ba- Spoken Word Bilbao in Azku-
Azkuna Zentroa. tera Azkuna Zentroan. na Zentroa.
Bilboko Udala FUNDACIÓN BilbaoArte
Ayuntamiento de Bilbao BILBAOARTE Raquel Asensi
FUNDAZIOA Diseinua
Juan Mari Aburto Edizioa Diseño
Bilboko alkatea Edición
Alcalde de Bilbao Aitor Arakistain
Juan Zapater López Raquel Asensi
Nekane Alonso Zuzendaria Argazkiak
Kultura zinegotzia Director Fotografía
Concejala de Cultura
Aitor Arakistain Maite Garbayo
Koldo Narbaiza Jon Bilbao María Ptqk
Alba Fatuarte Koordinazioa Testuak
Inés Ibañez de Maeztu Coordinación Textos
Beatriz Marcos
Amaia Arenal Txente Arretxea Itxaso Del Olmo
Marta Vega Muntaia Oier Iruretagoiena
Fundación BilbaoArte Montaje Traducciones
Fundazioko patronatuaren Traducciones
kideak Ana Canales
Miembros del Patronato Agurtzane Quincoces Estudios
de la Fundación BilbaoArte Ekoizpen exekutiboa Durero
Fundazioa Producción ejecutiva Inprenta
Imprenta
Alicia Prieto
BI-748-2019 Komunikazioa eta
Legezko gordailua hedapena
Depósito legal Comunicación y difusión

FUNDACIÓN BILBAOARTE FUNDAZIOA - Urazurrutia 32 - 48003 BILBAO


Tel. 94 415 50 97 - info@bilbaoarte.eus - www.bilbaoarte.eus

También podría gustarte