Está en la página 1de 4

Hans H. RBERG: LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA pars I: Familia Rmna.

cnspectus grammaticus cap. I-XXXIV Accademia Vivarium novum, 2012, Ji A. epelk

CONSPECTVS GRAMMATICVS CAP. XIII

QUIS? QU-ES/QU-
nom. qu-is? di-s qu-es > qu- di-s
acc. qu-em? di-em qu-s ? di-s
gen. quo-ius > cu-ius? di- qu-r-um? di-r-um
dat. quo-i >cu-i? di- qu-ibus? di-bus
abl. qu-? di- qu-ibus? di-bus

1) -A: la gen. la- > lae


2) -O: equo|s, vo|m gen. equo- > equ
3) --/-E/-I: sle, ovi|s gen. sle-is, ovi-is > slis, ovis
4) -U: lacu|s gen. lacu-is > lacs
5) -: di|s, r|s gen. di-, re- > di, re

INURIUS EST MNSIS PRMUS, FEBRURIUS MNSIS SECUNDUS...

Inurius mnsis prmus; Februrius, secundus; Mrtius, tertius; Aprlis, qurtus; Mius,
quntus; Inius, sextus; Ilius, septimus; Augustus, octvus; September, nnus; Octber,
decimus; November, undecimus; December, duodecimus ac postrmus. (vv. 2-6)

I nus -a -um prmus -a -um VII septem septimus -a -um


II duo -ae -o secundus -a -um VIII oct octvus -a -um
III trs -ia tertius -a -um IX novem nnus -a -um
IV quattuor qurtus -a -um X decem decimus -a -um
V qunque quntus -a -um XI undecim undecimus -a -um
VI sx sextus -a -um XII duodecim duodecimus -a -um
1
/3 tertia pars dmidia pars
qurta pars trs parts 2
/5 duae quntae
1
/5 qunta pars 9
/10 novem parts 4
/9 quattuor nnae

25
Hans H. RBERG: LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA pars I: Familia Rmna.
cnspectus grammaticus cap. I-XXXIV Accademia Vivarium novum, 2012, Ji A. epelk

TEMPORE ANTQU MRTIUS MNSIS PRMUS ERAT. (lat. tempus praeteritum)

ERAT/ERANT: Tempore antqu Mrtius mnsis prmus erat. Tunc (= ill tempore)
mnsis September mnsis septimus erat, Octber, November, december
mnss octvus, nnus, decimus erant. (vv. 19-21, tempus praeteritum)
EST/SUNT: Nunc (= hc tempore) Mrtius mnsis tertius est. (v. 22, tempus praesns)

MNSE DECEMBR, ILL TEMPORE, HR PRM, MERDI, HIEME (abltvus temporis)

QUAND? mnse Inuri, mnse Decembr, ill tempore, hr prm, merdi, hieme
- Tempore antqu Mrtius mnsis prmus erat. (v. 19)
- Nocte sl nn lcet, sed lna et stllae lcent. (v. 46)

QUAM DI HOM VVERE POTEST? (c. accstvus)


- Hom centum anns vvere potest, dcents anns vvere nm potest. (v. 11)
QUAM LONGUS EST GLADIUS? (c. accstvus, cap. XII, v. 49)
- Gladius dus peds longus est.

FERBURIUS MNSIS ANN BREVISSIMUS EST. (gradus superltvus < super + ferre)

1. gradus positvus (vid cap. I): long|us -a -um, brev|is -e.


Mnsis Februrius brevis est.
2. gradus compartvus (vid cap. XII): long|ior -ius, brev|ior ius
Februrius brevior est quam Inurius.
3. gradus superltvus: long|issimus -a -um, brev|issimus -a -um.
Ferburius mnsis ann brevissimus est.

LNA PLNA ESSE DCITUR (nmintvus cum nfntv)

Ursus et Dvus dominum PORTA-NT. cap. VI


Spect nn iam Ursum et Dvum, sed dominum!

Dominus (ab Urs et Dv) PORT-TUR.


rnmenta Aemiliam RNA-NT.

cap. VIII Aemilia rnments RN-TUR. Avis ls MOVE-T.

cap. X lae MOVE-NTUR.


Homins lnam plnam esse DC-UNT.

cap. XIII Lna plna esse DC-ITUR. (v. 52)

26
Hans H. RBERG: LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA pars I: Familia Rmna.
cnspectus grammaticus cap. I-XXXIV Accademia Vivarium novum, 2012, Ji A. epelk

Ilius servum Tsculum re IUBE-T.

Servus ( Ili) Tsculum re IUB-TUR.

N.B. Dcitur = nmintur (vv. 53, 64, 69, 72, 77)

KALENDAE -rum f pl Inuriae


31||| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |... 29 | 31 | 1 | 2...
Dis mnsis prmus kalendae nmintur. Dis prmus mnsis Inuri dcitur kalendae
Inuriae.

DS -uum f pl Inuriae / Mrtiae


31||| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |... 29 | 30 | 1 | 2...
Dis tertius decimus post kalends ds nmintur. ds Inuriae dis tertius decimus est post
kalends Inuris.

31||| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |... 29 | 30 | 1 | 2...


Mnse Mrti (item Mi, Ili, Octbr) ds nn dis tertius decimus, sed quntus decimus
post kalends est.

NNAE -rum f pl Inuriae / Mrtiae


30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 29 |... 29 | 30 | 1 | 2...
9 8 7 6 5 4 3 2 1
Dis nnus ante ds dcitur nnae (nnae Inuriae: dis quntus Inuri, nnae Februriae: dis
quntus Februri, nnae Mrtiae: dis septimus Mrti; ct.)

QUAND?
01/01 kalends Inuris , 15/03 dibus Mrtis
...| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 1 | 2...
11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1
21/04 di undecim ante kalends Mis = ante diem ndecimum kalends Mis (a.d. XI kal. Mi.).

NT BENE!

- MNE: Prma pars di est mne, pars postrma vesper. Dis est tempus mne ad
vesperum. (vv. 35-36). Quand? mne vesper
- VELLE.: Aemilia puerum dormre velle putat. (v. 140)
- VEL (< vel|le) X AUT: XII mnss vel CCCLXV dis, centum ann vel saeculum, hra sexta
vel merdis (vv. 7, 9, 43) X XXVIII aut XXIX dis (v. 28).
27
Hans H. RBERG: LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA pars I: Familia Rmna.
cnspectus grammaticus cap. I-XXXIV Accademia Vivarium novum, 2012, Ji A. epelk

28