Está en la página 1de 2

Hans H. ØRBERG: LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA pars I: Familia Rōmāna.

cōnspectus grammaticus cap. I-XXXIV

© Accademia Vivarium novum, 2012, Jiří A. Čepelák

CONSPECTVS GRAMMATICVS CAP. X

 

QUIS?

LEŌ-N-E

QU-ES/QU-Ī

nom.

qu-is?

leōn-s > leō

qu-es > qu-ī

leōn-ēs

acc.

qu-em?

leōn-em

qu-ōs ?

leōn-ēs

gen.

quo-ius > cu-ius?

leōn-es > leōn-is

qu-ōr-um?

leōn-om > leōn-um

dat.

quo-i >cu-i?

leōn-ei > leōn-ī

qu-ibus?

leōn-ibus

abl.

qu-ō?

leōn-e

qu-ibus?

leōn-ibus

QUIS?

HOMŌ, HOMI -N-E

QU-ES/QU-Ī

nom.

qu-is?

homō

qu-es > qu-ī

homin-ēs

acc.

qu-em?

homin-em

qu-ōs ?

homin-ēs

gen.

quo-ius > cu-ius?

homin-es > homin-is

qu-ō|r|-um?

homin-om > homin-um

dat.

quo-i >cu-i?

homin-ei > homin-ī

qu-ibus?

homin-ibus

abl.

qu-ō?

homin-e

qu-ibus?

homin-ibus

QU-IS?

VŌC-E

QU-ES/QU-AE

nom.

qu-is?

vōc-s > vōx

qu-es > qu-ae

vōc-ēs

acc.

qu-em?

vōc-em

qu-ās ?

vōc-ēs

gen.

quo-ius > cu-ius?

vōc-es > vōc-is

qu-ā|r|-um?

vōc-om > vōc-um

dat.

quo-i >cu-i?

vōc-ei > vōc-ī

qu-ibus?

vōc-ibus

abl.

qu-ō?

vōc-e

qu-ibus?

vōc-ibus

QUIS?

PED-E

QU-ES/QU-Ī

nom.

qu-is?

ped-s > pēs

qu-es > qu-ī

ped-ēs

acc.

qu-em?

ped-em

qu-ōs ?

ped-ēs

gen.

quo-ius > cu-ius?

ped-es > ped-is

qu-ō|r|-um?

ped-om > ped-um

dat.

quo-i >cu-i?

ped-ei > ped-ī

qu-ibus?

ped-ibus

abl.

quō?

ped-e

qu-ibus?

ped-ibus

NEUTRA (vidē cap. XI):

magnum flūmen flūmin|is

mult|a flūmin|a

nostrum mar|e mar|is

mult|a mari|a

vīvum animal animāl|is

mult|a animāli|a

HOMŌ

CURR|ERE POTEST. (vv. 49-51; modus īnfīnītīvus)

MORTUUS

NEQUE

VIDĒ|RE

NEQUE

AUDĪ|RE,

NEQUE

AMBULĀ|RE

AMBULĀ|RE:

- NUMERĀ|R|Ī:

VIDĒ|RE:

- VIDĒ|R|Ī:

Canis volā|re nōn potest. (v. 21)

Piscēs numerā|r|ī nōn possunt. (b. 45)

Hominēs deōs vidē|re nōn possunt. (v. 39)

Deī ab hominibus vidē|r|ī nōn possunt. (v. 39)

19

NEQUE

Hans H. ØRBERG: LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA pars I: Familia Rōmāna.

cōnspectus grammaticus cap. I-XXXIV

© Accademia Vivarium novum, 2012, Jiří A. Čepelák

VĪV|ERE:

- EM|Ī:

AUDĪ|RE:

- AUDĪ|R|Ī:

ESSE:

ĒSSE:

Sine animā nēmō potest vīv|ere. (v. 57)

Sine pecūniā cibus em|ī nōn potest. (v.62)

Hominēs deōs audī|re nōn possunt. (v. 39)

Deī ab hominibus audī|r|ī nōn possunt. (v.39)

Mārcus et Iūlia Quīntum vīvum es|se vident. (v. 122)

Pāstor ovēs herbam ēs|se videt.

ambulā-s-e

> ambulā-r-e

 

S > R (rotacismus)

 
 

vidē-s-e

>

vidē-r-e

vīve-s-e

>

vīve-r-e

audī-s-e

>

audī-r-e

es-s-e

>

es-s-e

S

ed-s-e

>

ēs-s-e

S

PUERĪ

PUELLAM

CANERE

AUDIUNT.

MĀRCUS

QUĪNTUM

AD

TERRAM

CADERE VIDET.

AUDĪRE:

Quīntus Mārcum videt. (cap. III, vv. 11) Puerī puellam canere audiunt. (v.80)

VIDĒRE:

Iūlius Quīntum nōn audit neque venit. (cap. III, vv. 11) Mārcus Quīntum ad terram cadere videt. (v.104)

ASPICERE: Lÿ dia tabernam Albīnī aspicit. (cap. VIII, vv. 39) Aemilia fīlium suum ā Iūliō

portārī videt,

Quīntum ā Iūliō in lectō pōnī aspicit. (v. 126, 131)

MĀRCUS MAGNĀ VŌCE CLĀMAT: “AGE! VENĪ, PATER!” (ablātīvus modī)

Mārcus perterritus ad vīllam currit et magnā vōce clāmat: “Age! Venī, pater!” (v. 111-112)

Quōmodo (< quō modō) dēclīnātur ‘leō’? ‘Leō’ (m) dēclīnantur hōc modō: (v. 169)

NŌTĀ BENE:

- NĒMŌ (< ne-+homō): Nēmō piscēs flūminum et marium numerāre potest. (vv. 44-45)

- POT|EST POS|SUNT (< pot|est, pot|sunt < potis est/sunt): Canis volāre nōn pot-est. Hominēs ambulāre pos-sunt. (vv. 21, 23)

- CUM: Cum avis volat, ālae moventur. (v. 15)

- QUOD (: quia): Hominēs ambulāre possunt, quod pedēs habent. (v. 24)

- VULT VOLUNT: Iūlia cum puerīs lūdere vult, neque iī cum eā lūdere volunt. (vv. 75-76)

- AUDE|T AUDE|NT: Cum aquila suprā hortum volat et cibum quaerit, parvae avēs canere nōn aude|nt. (v. 88) Cūr nōn audent cantāre? Quia aquilam timent.

- NECESSE EST + DAT.: Spīrāre necesse est hominī. (v. 58)

- ENIM (: nam): Mercurius imperia deōrum ad hominēs portat, (1) is (2) enim nūntius deōrum est. (vv. 29-30), NĒMŌ ENIM : NAM NĒMŌ

- ERGŌ (: itaque): Mārcus et Iūlia vīvum esse vident. Puer autem ambulāre nōn potest, neque enim pedēs eum sustinēre possunt; ergō necesse est eum portāre.

20