Está en la página 1de 4

CASARES, Carlos

Escritor prximo nova narrativa e poltico protagonista do recambio xeracional


do galeguismo, herdeiro da perspectiva intelectual de Ramn Pieiro. Naceu en Xinzo
de Limia (Ourense) o 24 de agosto de 1941 e faleceu en Vigo (Pontevedra) o 9 de
marzo de 2002.

En 1952, Carlos Casares Mourio trasladouse coa sa familia a Ourense, onde


ingresou inicialmente no seminario conciliar, mais abandonouno sen remata-los
estudos de Teoloxa e a continuacin cursou o bacharelato no instituto. Daquela,
infludo

polo

seu

mestre

de

Literatura,

Agustn

Madarns,

manifestaba

xa

inquedanzas literarias, pois elaborou un xornal manuscrito, El Averno, que distribua


entre os seus compaeiros e gaou, con dezaoito anos, o seu primeiro premio no
Concurso Provincial de Contos de Nadal, do que Vicente Risco era membro do xurado.
Iniciou a sa amizade con este escritor e comezou a participar nas tertulias do Caf
Parque con outros literatos e artistas novos como Xaime Quessada, Acisclo Manzano,
Xos Lus de Dios, Bucios ou Arturo Lezcano (gran cultivador do dilogo, a Casares
sempre lle gustou conversar).

Nos anos 60 desprazouse a Madrid e matriculouse en Filosofa e Letras. Nas clases


e mais nas tertulias do Caf Gijn da capital contactou con intelectuais espaois da
poca. Interesouse especialmente polo compromiso humanista de Jos Mara
Valverde e de Jos Luis Aranguren e adquiriu un bo coecemento sobre a nova
narrativa europea e americana. A mediados desta dcada, durante a sa etapa
universitaria en Santiago de Compostela -na que se licenciou en Filoloxa Romnica-,
introduciuse no ambiente cultural galeguista vencellado s ideoloxas de esquerdas e
intelectualidade e coeceu a Ramn Pieiro, figura decisiva na sa traxectoria.
Publicou os seus primeiros relatos na revista Grial e integrouse na Agrupacin
Democrtica de Estudantes, organizacin na que desenvolveu actividades polticas e
culturais. Entre elas destacan a organizacin do concerto do cantautor Raimon -acto
para o que editou, con Salvador Garca-Bodao, folletos coa traducin da letra das
cancins galego- ou a celebracin dunha multitudinaria conferencia informal con
Aranguren, pola que foi detido e posto a disposicin do Tribunal de Orde Pblica.

Tralo remate dos seus estudos militou na rama galega da Fronte de Liberacin
Popular.

En 1967 sau do prelo o seu conxunto de relatos Vento ferido, cos presupostos da
nova novela de Robbe-Grillet como punto de partida, e en 1968 publicou un libro para
nenos, A galia azul (premiado no I Concurso de Contos Infants O Facho). En 1969
apareceu editada a sa primeira novela, Cambio en tres, e nesta data ocupou unha
praza de mestre no instituto de Viana do Bolo (Ourense), anda que axia as
denuncias dos caciques do lugar, que o cualificaban de separatista e de comunista,
provocaron que o gobernador civil Guillermo Fernndez Jlbez o expulsase do centro
e que o reitor composteln Manuel Garca Garrido o destituse da docencia en todo o
distrito universitario. Trasladouse entn colexio Vizcaya de Bilbao -do que tamn foi
excludo por razns polticas- e nese perodo traduciu galego Le petit prince (co
ttulo O principio), de Saint-Exupry (posteriormente publicou a traducin Os
escaravellos voan tardia, de Mara Gripe) e estreouse no Certame de Teatro de
Ribadavia a peza da sa autora A laranxa mis laranxa de tdalas laranxas (1973),
primeiro premio do Certame de Teatro Infantil O Facho.

En 1974 regresou a Galicia e obtivo unha praza de profesor de bacharelato en


Cangas (Pontevedra), mais neste instituto recibiu unha sancin correspondente a un
mes sen emprego e sen soldo; o Ministerio de Educacin abriulle un expediente
disciplinario, igual que a outros autores galegos dedicados ensino como Mndez
Ferrn ou Alonso Montero. ano seguinte, recibiu o Premio Galaxia de Novela no
vixsimo quinto aniversario da editorial por Xoguetes para un tempo prohibido
(Premio da Crtica Espaola en 1976), obra considerada o peche da primeira etapa da
sa producin literaria, enmarcada por expertos na nova narrativa, caracterizada pola
ambientacin na Ditadura, a utilizacin de elementos autobiogrficos (como, por
exemplo, a tendencia a contar historias da infancia e da mocidade nos espazos rural e
urbano)

experimentalismo

formal

(monlogo

interior,

ruptura

temporal,

alternancia de voces...). Esta novela tamn marcou o inicio dunha transicin cara
novela posfranquista, mis orientada a unha temtica denotativa de humor, fantasa,
crenzas ou tradicins. En 1975, ademais apareceu a edicin crtica realizada por
Casares sobre Aires da mia terra. Respecto do seu labor de investigacin, obtivo o
Premio Ramn Otero Pedrayo por un ensaio sobre a vida e a obra deste autor e

escribiu as biografas de Curros Enrquez (1980), Vicente Risco (1981), Conversas con
nxel Fole (1984) e Ramn Pieiro.Unha vida por Galicia (Premio nxel Fole 1991).

No albor da dcada dos 80 e a partir de entn, Carlos Casares compaxinou o seu


quefacer literario cunha intensa participacin nos mbitos poltico e sociocultural de
Galicia. En 1978 ingresou na Real Academia Galega co discurso "A crise do 98 na
literatura galega". As mesmo, foi membro da Fundacin Penzol e da Fundacin Otero
Pedrayo. Un ano mis tarde publicou Os escuros soos de Clo (Premio da Crtica
Galega 1979, traducido a varios idiomas) e en 1980, a novela curta Ilustrsima. En
1981 desenvolveu a sa faceta poltica como deputado autonmico por Ourense, en
calidade de independente dentro do PSdeG-PSOE, nas primeiras eleccins
Parlamento de Galicia. A sa actividade centrouse no pulo da cultura galega; formou
parte da comisin redactora da Lei de normalizacin lingstica e potenciou a unin
dos distintos partidos para a sa aprobacin e, no final da lexislatura, impulsou a
creacin da Compaa Radio-Televisin de Galicia. Dous anos despois, en 1983,
gaou o Premio Fernndez-Latorre de Xornalismo por un artigo sobre a autonoma
titulado "Carta aberta a un poltico galego" e publicou O can Rin e o lobo Crispn. En
1986 fxose cargo da direccin da revista Grial e da editorial Galaxia e un ano mis
tarde publicou Os mortos daquel vern, Premio de Investigacin Literaria Antn
Losada Diguez e candidato Premio Nacional de Narrativa en 1988.

Como colaborador en prensa, inaugurou a sa columna " marxe" en La Voz de


Galicia en 1988, unha sucesin de reflexins sobre a vida coti. Este vnculo perdurou
ata o seu repentino pasamento (parte dos seus artigos recompilouse en 1994 no
volume Na marxe de cada da). Tamn asinou en El Pas, El Paseante e noutros
medios nacionais e estranxeiros, como a revista Du de Zric. Durante este perodo
continuou co exercicio da sa ctedra de Literatura e concedronlle o Premio de
Creacin Cultural da Xunta de Galicia (1989) polo conxunto da sa obra e o Premio de
Xornalismo Julio Camba (1995), pouco de crearse.

En 1996, logo dun silencio literario de case dez anos, Casares publicou Deus
sentado nun silln azul e resultou elixido presidente do Consello da Cultura Galega
[tamn foi presidente de honra da Alta Comisara das Nacins Unidas para os

Refuxiados (ACNUR) en Galicia]. ano seguinte retomou a narracin infantil con Lolo
anda en bicicleta e a serie Toribio e obtivo de novo o Premio da Crtica Espaola. En
1998 e 1999 publicou os ensaios Un pas de palabras (Premio da Crtica Galega) e
Hemingway en Galicia, respectivamente; en 2000, Un polbo xigante; e en 2002, A
vida do padre Sarmiento.

A ttulo pstumo, o 9 de maio de 2002, sau do prelo O sol do vern e o 21 de


decembro do mesmo ano concedronlle o Premio de Xornalismo de Opinin Roberto
Blanco Torres pola sa columna diaria en La Voz de Galicia. O Concello de Ourense
nomeouno fillo predilecto da cidade en abril de 2003. Na actualidade est a funcionar
a Fundacin Carlos Casares, con sede social en Vigo.

(Luis Gonzlez Tosar et al.)


Gran Enciclopedia Galega Silverio Caada, 2005.

Intereses relacionados