Está en la página 1de 57

Erabakitzeko Eskubidea

Ekonomiaren Ikuspegitik
Ez ahazteko:…

“EKONOMIA”
EZ DA
EKONOMIARENTZAT
GARRANTZITSUENA

INNOVATING PUBLIC POLICY


Ekonomiaren
epe luzeko oinarriak
• Gizakiak

• Baloreak / Kultura

• Komunitate-zentzua

• Elkartasuna

• Konpromisoa
INNOVATING PUBLIC POLICY
Epe luzera ..

ESTATU-MARKOARI BURUZKO
KONTSENTSUA,
FUNTSEZKO ERAGILE EKONOMIKOA

INNOVATING PUBLIC POLICY


Espainiarekiko
egoera erlatiboa
EUSKAL HERRIA: ERLATIBOKI, ESPAINIAKO ERREGIO
“ABERATSA”.

123,20% 130,80%
Ik. 100,0%
BIZTANLEKO
PRODUKZIOA,
2015EAN:
(Iturria: INE)

NAFARROA EUSKADI AE ESPAINIA

INNOVATING PUBLIC POLICY


Baina ...

• Katalunia eta Euskal Herriaren egoerak, zeharo


ezberdinak.

• Funtsezko arrazoia:

KONTZERTU EKONOMIKOA

EKONOMI ITUNA

INNOVATING PUBLIC POLICY


Katalunia
eta Euskal Herria
• Kataluniarentzat, KONTU PUBLIKOAK dira
abantailarik handiena

• Hau da: Espainiaren aldeko transferentziak


desagertzea

• Euskal Herrian, itun ekonomikoari esker, abantaila


hori lortuta daukagu, neurri handi batean.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Kontu publikoak
eta pentsioak
• Laster ikusiko dugunez, pentsioei buruzko
eztabaida, guztiz desbideratuta egon da hainbat
urtetan.

• Gizarte Segurantzaren sarrerak eta irteerak ez dira


zergatik bat etorri behar.

• Pentsioen gastua, Gizarte Segurantzaren sarrerak


edo kontu publikoen beste iturriekin finantza
daiteke, inolako arazorik gabe.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Kontu publikoak
eta pentsioak
• Beraz, pentsioen “eutsigarritasuna” eztabaida
faltsua da. Pentsioen “eutsigarritasuna” egon
daiteke zalantzetan edozein gastu publikoarena
egon daiteken moduan (hezkuntza, osasungintza,
defentsa, …)

• Benetako kontua hauxe da: Oro har gastu publikoa


mantentzeko herrialde bakoitzak duen gaitasuna.

• Eta, horretarako, herrialde bakoitzaren gaitasun


produktiboa da funtsezko gakoa.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Euskal Herriaren kasua

• Beraz, Euskal Herrian, Aurrekontu Politiketatik


kanpo dago gakoa:

.. Banku Politika

.. Moneta Politika

.. Politika Ekonomikoaren norabidea

.. Garapen Eredua

INNOVATING PUBLIC POLICY


Egoera zeharo ezberdina

• Egitura produktiboa

• Zorpetze publikoa

• Zorpetze pribatua

• Finantza sistema

INNOVATING PUBLIC POLICY


Batez ere, Zor Pribatua
SEKTORE PRIBATUAREKIKO KREDITUA / BPG

INNOVATING PUBLIC POLICY


Bankugintzan ere …
ondo kokatuta

INNOVATING PUBLIC POLICY


SEKTORE PRIBATURAKO KREDITUA (BSE) / BPG

2007
%161
%160
2011

2012
%147
2013

2014
%135 %135

2015
%127 %127 %128
%126 %126
%124 %124
%121
%117 %118 %118
%115

%109
%107 %106

%100
%96 %95

%86

EUSKADI AE NAFARROA EUROGUNEA ESPAÑA

Iturria: INE / Banco de España / BCE / EUROSTAT / EKAI Center INNOVATING PUBLIC POLICY
Zor pribatua beherantza

INNOVATING PUBLIC POLICY


:…

INNOVATING PUBLIC POLICY


Banku Politika

• Aurrezki Kutxen desagerpena

• Bankarizazioa

• Bankugintza pribatu ala publikoa

• Finantza sistemaren zaintza

• Urte hauetako etengabeko leloa: “Espainiako


Bankuak derrigortu gaitu”

INNOVATING PUBLIC POLICY


Banku Politika

Aurrezki Kreditu
GUZTIRA
Kutxak Kooperatibak
Frantzia %17 %38 %55
Alemania %40 %20 %60
Europar Batasuna %25 %17 %42

INNOVATING PUBLIC POLICY


Moneta politika

• Eurotik kanpo?

• Mehatxu politikoa

• Arrisku “politikoa”

• Baina: Horren arriskutsua al da?

INNOVATING PUBLIC POLICY


Eurotik kanpo?
• Arazorik gabe, Eurotik kanpoko estatu aurreratuak:
Suitza, UK, Suedia, Danimarka, Norvegia, Islandia …

• 2000-08: Euroak ere sortutako hondamendia. Finantza


ekonomia puztu ekonomia errealaren gainetik.

• 2008-13: Euroaren bigarren hondamendia. Euskal Herria


ez dago erreskatatuen artean, erreskatatzaileen artean
baizik.

• Orduan, testuinguruaren arabera, arrisku edo aukera izan


daiteke

INNOVATING PUBLIC POLICY


Eurotik kanpo?
• 2000tik 2013ra Eurogunetik kanpo egon ezkero Euskal Herria
askoz hobeto egongo zen orain.

• Euskal Herriarentzat, garrantzitsuena ez da moneta- eremu zabal


baten barne egotea, baizik eta moneta-eremu sendo, indartsu
baten.

• Arrazoiak:

a) EHren egitura produktiboa

b) Kontu publikoak kontrolpean mantentzeko gaitasuna

• Bestaldetik, politika monetarioaren garrantzitsuena da ekonomia


produktiboa sustatzeko tresna moduan erabiltzeko gai izatea.
INNOVATING PUBLIC POLICY
Politika Ekonomikoa

• Helburu propioak izateko beharra:

- Finantza sistema

- Hezkuntza

- Ekipamendu teknologikoa

- Ingurune instituzionala

POLITIKA EKONOMIKO PROPIOA BEHAR DUGU

INNOVATING PUBLIC POLICY


Gure Berezitasunak

.. BITARTEKO EGOERA BATEAN:

ü Ezaugarri batzuk Europako


herrialde zentraletatik hurbil
kokatzen gaituzte

ü Beste batzuk, herrialde periferiko-


etatik hurbil

INNOVATING PUBLIC POLICY


Alde batetik …

• Finantza sektoreak ez du pisu handirik gure


balio erantsian

• Industria sektoreak mantendu egin du bere


pisua

• Zorpetze -publiko eta pribatua- moderatua

• Gure finantza sistema sendoa da, oro har.

• Eraikuntzaren burbuila moderatua


INNOVATING PUBLIC POLICY
Baina bestaldetik …

• Eraikuntzaren krisialdia (moderatua)

• Gure esportazioen erdia, Espainiara

• Gure liderrak eta gure estrategiak,


desbideratuta egon dira. Gure
erronkak eta Espainiarenak nahastu
egin dira, etengabe.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Nahastearen ondorioak
Nahaste honen ondoriozko estrategia kaltegarriak:

.. Finantza sistemaren berregituraketan Estatuak dituen


arazoak Euskal Herriratu

.. Aurrezki Kutxen eredua zalantzetan jarri

.. Lan Erreformaren dinamikarekin zorabiatu

.. Kontu publikoen orekatzearekin obsesionatu.

.. Gure benetako erronkak bigarren mailan utzi


INNOVATING PUBLIC POLICY
Epe luzera: Teknologia

Ø Epe luzera, gure industriaren ekipamendu


teknologikoa da gakoa.

Ø Arlo honetan ditugun gabeziak


gainditu behar ditugu kosta ala kosta.

Ø Bestela, lan kosteen araberako lehian


murgildu beharko gara.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Europa banatzen ari da

INNOVATING PUBLIC POLICY


Europa banatzen ari da

INNOVATING PUBLIC POLICY


Europa banatzen ari da

INNOVATING PUBLIC POLICY


Txinaren erronka
ez dira lan kostuak
I+G GASTUA (BPGren %)
TXINA EB-28
%2,1 %2,1
%2,0
%2,0 %2,0 %2,0
%2,0
%1,9 %1,9
%1,8
%1,9
%1,8
%1,7

%1,5

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014


Iturria: EUROSTAT / EKAI Center INNOVATING PUBLIC POLICY
Txinaren erronka
teknologian datza

INNOVATING PUBLIC POLICY


Behar dugun jauzi teknologikoa

.. Herrialde emerjenteen lehiaren aurrean …


gero eta zailagoa izango zaigu industri egitura
mantentzea … ez badugu lortzen BENETAKO
JAUZI TEKNOLOGIKOA.

.. Zer dugu jokoan? Ba lehenengo mailako


Europara hurbildu … ala bigarren mailako
Europaren mailara jaitsi, bai arlo
ekonomikoan zein sozialean, kohesioan,
ekipamendu sozialetan, etab.
INNOVATING PUBLIC POLICY
Industriak atzera jo du
INDUSTRI PRODUKZIO-INDIZEA
2007ko Apirila – 2015eko Apirila

-%9

-%24
EAE NAFARROA
Iturria: INE / EKAI Center INNOVATING PUBLIC POLICY
Europa
mailan izan
dugun
bilakaera …
oso
negatiboa

INNOVATING PUBLIC POLICY


Gure erronkak zeharo
ezberdinak dira
Funtsezko Oinarrizko
Bigarren Mailako Estrategia
Erronka Estrategia

Kudeaketa Publikoa hobetu


Zor Publikoa
Grezia Zor Publikoa Zor Pribatua kontrolpean jarri
berregituratu
Enplegu Politika

Lehiakortasuna
Zor Pribatua
Espainia ZorPribatua Zor Publikoa berregituratu
berregituratu
Enplegu Politika

Inbertsio produktiboa
Maila
Euskal Inbertsio Egiturazko erreformak hezkuntza,
teknologiko
Herria teknologikoa prestakuntza eta ikerkuntzan.
baxua
Enplegu Politika

INNOVATING PUBLIC POLICY


Gure lehentasunak
I+G GASTUA EUSKO JAURLARITZA
ZTBP 2015 ETA ZTBP 2020
(milioi eurotan)

600

550

500

450

400

350

300
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
PCTI 2015 364 401 441 491 542
PCTI 2020 354 361 368 383 398 414 431

Iturria: Eusko Jaurlaritza


INNOVATING PUBLIC POLICY
Krisia leku guztietan
baina …
I+G GASTUAREN HANDIAGOTZEA
2010-2014

% 79,90

% 18,15
-% 4,09
ALEMANIA TXINA EUSKADI AE
Δ % 18,15 % 79,90 -% 4,09

Iturria: EUROSTAT / EUSTAT / National Bureau of Statistics INNOVATING PUBLIC POLICY


Noruntza goaz
I+G GASTUA (BPGren %)
TXINA EAE

% 2,1 % 2,1 % 2,1


% 2,0 % 2,0 % 2,0
% 2,0
% 1,9 % 1,9
% 1,8
% 1,8
% 1,8
% 1,7

% 1,5

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014


Iturria: OCDE / EUSTAT / EKAI Center INNOVATING PUBLIC POLICY
Noiz arte?

INNOVATING PUBLIC POLICY


Noiz arte?
GOIKO ETA GOI-ERTAINEKO MAILA TEKNOLOGIKOA
DUTEN SEKTOREAK
Euskadiko AEko industrian duten pisua
(Salmenten % 2011-2014)
%26,4 %25,2

2011 2014
Fuente: EUSTAT INNOVATING PUBLIC POLICY
Gure lansariak ez dira
altuegiak

INNOVATING PUBLIC POLICY


Gure lansariak ez dira
“altuegiak”

INNOVATING PUBLIC POLICY


Gure soldatak ez dira
“altuegiak”
LAN KOSTUA ETA PRODUKTIBITATEA 2014

%122 %130%123
%109
%100 %100

LAN KOSTUA (Orduko) PRODUKZIOA (Per capita)

EAE NAFARROA ESPAINIA


Iturria: EUSTAT / INE / EKAI Center INNOVATING PUBLIC POLICY
Zentzugabekeria hutsa

INNOVATING PUBLIC POLICY


… Espainiako ekonomia baino gehiago
hazten ari garen bitartean…

INCREMENTO DEL PIB 2013-2015

5,77%

4,68%

3,47%

CA EUSKADI NAVARRA ESPAÑA

INNOVATING PUBLIC POLICY


Fuente: INE / EKAI Center
Politika Ekonomikoa
hankaz gora

INNOVATING PUBLIC POLICY


Erabakitzeko Eskubidearen Ondorioak
Ekonomian

LABURBILDUZ

INNOVATING PUBLIC POLICY


Laburbilduz

• AUKERAK: Behar dugun eredu propioa lantzeko:

- Politika Ekonomikoa
- Banku Politika
- Lan Harremanak / Lan Araupena
- Garapen Eredua

• MEHATXU HANDIRIK EZ:


(Edo aukera bat, ingurunearen bilakaeraren
arabera):

- Moneta Politika
INNOVATING PUBLIC POLICY
Laburbilduz
• Gure kokapen instituzionala ez dator bat gure
ekonomiaren beharrekin. Gurea ez den ekonomia
baten erronka eta beharren arabera bizi gara:

- Legeri / arauen aldetik

- Politika publikoen aldetik

- Komunikabideen aldetik

- Klase politikoaren kokapenaren aldetik

INNOVATING PUBLIC POLICY


Laburbilduz

• Inoiz ez da egon horren argi gure eredu propioa


garatzeko autogobernu edo berezko estatuaren
beharra

• Baina: Horretarako eredu horren beharra barneratu


eta kudeatzeko gai den klase politikoa nahitaezko
kontua da.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Laburbilduz

• Ba al dugu horrelako klase politikorik? Krisialdian


zehar izandako bilakaera eta jarrerak
ikusita, zalantzetan jar daiteke.

• Bestaldetik, inoiz ez da horren argi egon


enpresarien interesak –edo, hobeto esanda, epe
laburreko interesak- autogobernu eta estatu
propioaren aurkakoak izan daitezkeela.

INNOVATING PUBLIC POLICY


Erabakitzeko Eskubidea
Ekonomiaren Ikuspegitik