Está en la página 1de 14

Direccin Xeral de Formacin Profesional e

Ensinanzas Especiais

Material para a preparacin


das probas de acceso a
distancia
Grao
Proba
Parte da proba
Unidade didctica
Actividade
Autora

Medio
Sociocultural
Lingua galega
11. Tcnicas de estudo
O esquema, o resumo e a redaccin
Grupo de traballo de elaboracin de m
para a preparacin da proba de acces
UD11_A01_Tcnicas Estudo.RTF

Nome do arquivo

Pxina 1 de 14

ndice
1. Ficha tcnica....................................................................................................................3
1.1

Ttulo e descricin............................................................................................................ 3

1.2

Obxectivos........................................................................................................................ 3
Obxectivos didcticos...............................................................................................3

1.3

Contidos........................................................................................................................... 3
Conceptuais............................................................................................................. 3
Procedementais....................................................................................................... 4
Actitudinais............................................................................................................... 4

1.4

Aspectos metodolxicos...................................................................................................4

1.5

Descricin do que se vai aprender...................................................................................5

2. Descricin da actividade..................................................................................................6
2.1

Introducin........................................................................................................................ 6
O esquema............................................................................................................... 6
O resumo................................................................................................................. 6
A redaccin.............................................................................................................. 7

2.2

Tarefas............................................................................................................................. 7
2.2.1

Tarefa 1. O resumo............................................................................................................. 8
Exercicio 1................................................................................................................ 8
Exercicio 2................................................................................................................ 9
Exercicio 3.............................................................................................................. 10
Autoavaliacin............................................................................................................11

2.2.2

Tarefa 2. O esquema........................................................................................................ 12
Exercicio................................................................................................................. 12

2.2.3

Tarefa 3. A redaccin........................................................................................................ 13

Pxina 2 de 14

Ficha tcnica

1.

1.1 Ttulo e descricin

Ttulo: Tcnicas de estudo.


Descricin: esta actividade dedcase s tres tcnicas de estudo principais necesarias para a
comprensin e a anlise de textos: o esquema, o resumo e a redaccin.
Nome do arquivo da actividade: UD11_A01_ Tcnicas Estudo.RTF.

1.2 Obxectivos

Sintetizar oralmente o sentido global de textos escritos de diferente tipo e diferente nivel de
formalizacin, identificando as ideas principais e secundarias.
Integrar nos textos escritos as normas derivadas das convencins ortogrficas, atendendo
adecuacin das estruturas morfolxicas e sintcticas.
Producir diferentes tipos de textos (narracin, descricin, exposicin, argumentacin e
dilogo) prestndolle atencin situacin comunicativa e aos criterios de correccin
establecidos.
Comentar oralmente ou por escrito textos procedentes dos medios de comunicacin prximos
aos intereses do alumnado e ligados a algn aspecto da actualidade.
Identificar en textos orais e escritos de distinto tipo imaxes e expresins que denoten algn
tipo de discriminacin social, racial, sexual, etc., e utilizar alternativas que as eviten.
Integrar os vnculos que se establecen entre a persoa, o territorio, a cultura e a lingua.
Obxectivos didcticos

Recoecer, analizar e clasificar textos orais e escritos.


Distinguir as caractersticas que diferencian textos orais e escritos.
Mellorar a capacidade de comprensin de textos orais e escritos.
Recoecer e utilizar as catro propiedades textuais: adecuacin, coherencia, cohesin e
gramaticalidade.
Aprender a procurar informacin sobre diferentes temas propostos e redactar textos sobre eles.
Utilizar a ortografa con correccin: uso de grafas, regras de acentuacin, grupos
consonnticos, signos de puntuacin, uso das maisculas, etc.

1.3 Contidos
Conceptuais

O esquema, o resumo e a redaccin.


Tipoloxa textual.
Procedementais

Lectura e comprensin dun texto dado.

Pxina 3 de 14

Clasificacin de textos orais ou escritos.


Distincin das caractersticas que diferencian textos orais de textos escritos.
Realizacin de actividades de lectura e anlise dunha escolma de textos.
Anlise e elaboracin dun texto recoecendo as catro propiedades textuais: adecuacin,
coherencia, cohesin e gramaticalidade.
Recoecemento e elaboracin de diferentes textos a partir dunhas pautas establecidas.
Realizacin de actividades de subliado, resumo, esquematizacin e redaccin de textos.
Uso do dicionario tradicional e electrnico para buscar palabras.
Utilizacin da biblioteca para ler textos e procurar informacin.
Uso de internet para ler textos e procurar informacin.
Actitudinais

Afeccin pola lectura e a escritura de textos.


Valoracin da revisin e da autocorreccin na producin de textos.
Valoracin dos distintos tipos de textos como medio de presentacin de feitos,
acontecementos ou ideas.
Interese por adquirir e utilizar de xeito progresivo un lxico cada vez mis amplo e preciso.
Valoracin do dicionario como fonte de informacin e interese polo uso das distintas
ferramentas lingsticas con que contamos en soporte electrnico (dicionarios electrnicos,
correctores ortogrficos para ordenador, etc.).
Valoracin da utilizacin de internet como fonte de informacin.

1.4 Aspectos metodolxicos

Esta actividade componse de tarefas destinadas ao traballo individual do alumno, que se pode
realizar de xeito presencial ou a distancia, a travs da internet.
Temporalizacin: 5 horas.
Recursos:

Materiais:
Libro de texto de Lingua galega de 3 de ESO, proxecto Configura, Anaya, 2004. Autoras:
Celia Daz Nez e Mercedes Seixo Pastor. ISBN: 84-667-3364-7
Espazos: o centro educativo de referencia.
Contorno de comunicacin necesario para a actividade: internet e prcticas presenciais, na
compaa dun profesor.

Pxina 4 de 14

1.5

Descricin do que se vai aprender

Nesta actividade imos aprender as tcnicas bsicas para esquematizar e resumir un texto e
mais para escribir unha redaccin. Cando hai que ler un texto podemos utilizar unha serie de
mtodos que nos permiten observar mellor as ideas principais e entender o seu contido. En
primeiro lugar veremos que hai que subliar as palabras mis importantes do texto e en
segundo lugar elaborar un guin ou esquema no que se resuman os temas ou as ideas
principais que nel aparezan.
Estudaremos tamn as tcnicas que nos permiten resumir un texto con claridade e
precisin. Finalmente veremos as tcnicas mis eficaces para escribir unha redaccin ben
estruturada.

2.

Pxina 5 de 14

Descricin da actividade

2.1 Introducin
O esquema

Unha das tcnicas de estudo mis importantes consiste en presentar as ideas dun texto de
xeito claro, breve e ordenado, a travs dun guin no que se resuma en poucas lias o seu
contido fundamental. Para elaborar un esquema dun texto debemos partir dunha fase previa,
que o subliado. Esta tcnica de estudo consiste en resaltar as ideas mis importantes
marcando as palabras por debaixo con lias trazadas con lapis ou con bolgrafo. Debemos
ter en conta unha serie de consellos prcticos:
Utilizar un lapis, bolgrafos ou rotuladores de cores diferentes.
Ler o texto con moita atencin, fixndose nos ttulos, nas palabras destacadas en cursiva, e
negria, etc.
Subliar con cores diferentes as palabras clave e as oracins mis importantes, diferenciando
as ideas principais e as secundarias.
Unha vez subliadas as palabras que contean as ideas centrais do texto debemos trasladar
ao esquema eses contidos.

Tarefa 1: O esquema.
O resumo

Esta tcnica unha das mis importantes para que o alumno aprenda a estudar. Consiste
basicamente en seleccionar as ideas mis importantes dun texto oral ou escrito e expolas ou
redactalas de tal xeito que aparezan relacionadas entre si. Un bo resumo debe ter:
Brevidade: o contido do texto debe ser expresado en poucas oracins.
Obxectividade: as ideas expresadas teen que ser fieis ao dito no texto e non deben incorporar
opinins persoais.
Cohesin: as oracins que integran o resumo deben estar correctamente enlazadas entre si.
Como tcnica de estudo, o resumo escrito facilita a concentracin do alumno e mellora a sa
capacidade de sntese.

Polo que se refire ao resumo oral, debemos ter en conta unha serie de consellos prcticos:
Pronunciar con claridade.
Seguir unha orde na exposicin.
Evitar as oracins demasiado longas.
Non desviarse do tema.
Non xesticular en exceso.
Evitar o uso de retrousos, dicir, de palabras que se repiten demasiado como apoio.

Tarefa 2: O resumo.

Pxina 6 de 14

A redaccin

hora de escribirmos unha redaccin sobre un tema ou unha idea debemos ter en conta
unha serie de consellos prcticos:
A ordenacin da informacin: nos textos en que se narran sucesos ocorridos os feitos deben
seguir unha orde cronolxica, anda que s veces nas obras literarias o narrador rompe a orde
temporal e pon primeiro os feitos que sucederon despois.
A construcin dun pargrafo: a divisin do texto en partes separadas por punto e parte
permite organizar a informacin e facilita a sa comprensin; o pargrafo unha parte do
discurso que trata unha idea ou un aspecto concreto do tema do texto.
A ordenacin das palabras na oracin: o galego permite unha certa liberdade no referente
orde das palabras dentro da oracin, anda que o mis habitual o esquema suxeito + verbo +
complementos; con todo, s veces interesa destacar un elemento da oracin diferente do
suxeito, pasndoo parte inicial da oracin.
A relacin de ideas: as relacins que se establecen entre as ideas no texto son de tipo
temporal, espacial, causal, etc., e lvanse a cabo por medio de conxuncins ou conectadores,
que son as palabras e as locucins que usamos para enlazarmos as ideas.
A ordenacin da informacin: os elementos que integran unha descricin deben aparecer
relacionados seguindo unha orde espacial, porque se sitan uns ao lado dos outros, por riba ou
por baixo. Nunha descricin dbese ir do xeral ao particular ou do particular ao xeral; da
esquerda dereita ou da dereita esquerda; do interior ao exterior ou do exterior ao interior,
etc., segundo os elementos que teamos que describir.
A organizacin das oracins no pargrafo: cada pargrafo dun texto organzase arredor dunha
idea ou dun tema principal e as oracins que o integran tratan esa idea ou ese tema. A primeira
oracin presenta o tema e as seguintes desenvlveno, de xeito que nas oracins dun pargrafo
se van combinando elementos informativos novos con outros xa coecidos.
A ausencia de repeticins: para evitar as constantes repeticins que poden aparecer nun texto
utilzanse diferentes procedementos. Un dos mis habituais a anfora, que consiste en
substitur as palabras que tian que ser repetidas por adverbios (aqu, entn, etc.),
demostrativos (este, aquela, etc.), posesivos (o seu, a sa, etc.) ou pronomes persoais (el, lle,
o, etc.).
A relacin das ideas: as palabras ou locucins que indican o lugar no que se achan uns
elementos respecto dos outros reciben o nome de conectadores espaciais e utilzanse para
relacionar ideas dentro dun texto ( dereita, ao p, no medio, beira de, etc.).

Tarefa 3: A redaccin.

2.2 Tarefas

Tarefa 1: O esquema.
Tarefa 2: O resumo.
Tarefa 3: A redaccin.

2.2.1

Tarefa 1. O resumo

Dependendo do texto que teamos que resumir, debemos proceder de diversa maneira,
segundo teamos diante un texto informativo, un texto literario ou un texto cientfico, por
exemplo.

Pxina 7 de 14

De termos diante un texto informativo, debemos procurar que no resumo se recollan as


ideas do xeito mis breve posible, eliminando frases e ideas secundarias, e procurando o
esencial. Se o que temos que resumir un texto literario, faise necesario facer unha
interpretacin libre do texto. Se, finalmente, estamos ante un texto cientfico ou
excesivamente complexo, debemos procurar a claridade e a sinxeleza para facilitar a
comprensin do texto.
Exercicio 1

Resuma o seguinte texto literario de Curros Enrquez, extrado de Aires da mia terra:
I
Vela vn, vela vn avantando
cmaros e corgas, vales e cerros.
Vinde vela mocios e mozas!
Sauddea, rapaces e vellos!
Por onde ela pasa
fecunda os terreos,
esprtanse os homes,
florecen os eidos.
Vela vn, vela ven tan oupada,
tan milagrosia, con paso tan meigo,
que parece unha Nosa Seora,
unha Nosa Seora de ferro.
Tras dela non veen
abades nin cregos;
mais vn a fartura
e a luz e o progreso!
II
Catedral, demagogo de pedra,
dun pobo fantico erguida no medio,
repenica esas chocas campanas
en sinal de alegra e contento.
Asocia esas voces
son dos pandeiros,
s santos sorrisos
de terras e ceos!
E ti, ro dos grandes destinos,

Pxina 8 de 14

que os himnos ensaias dos trunfos ibricos


requeimadas as fauces de sede
vn o mostro a beber no teu seo.
Bo samaritano,
dlle auga sedento;
que a mquina o Cristo
dos tempos modernos.

Exercicio 2

Resuma o seguinte fragmento dun texto de lvarez Cccamo.


A poltica deportiva na poca de Franco era un desastre, o que, evidentemente, non pode
sorprender a ningun. A xuventude que quixese practicar algn deporte tao realmente
difcil, e destacar nel obedecera a circunstancias milagrosas xa que ademais da case
absoluta falla de instalacins deportivas ags algns campos de ftbol-, hai que
engadirlle a nula preparacin dos profesores de Educacin Fsica, provenientes do
falanxismo puro e que case sempre impartan as clases de Formacin do Esprito
Nacional, moitos deles a anttese fsica dun deportista (fumadores empedernidos, obesos,
cando non eivados), incapaces de programar unha clase e moito menos unha preparacin
fsica racional dos nenos e os xoves a curto e longo prazo. Polo tanto, no deporte como
en toda unha serie de aspectos daquel Estado represor, o que interesaba era ter tres ou
catro mitos, tres ou catro deportistas, fra de serie, que xustificasen a triste carencia da
mis elemental educacin deportiva no pas. No canto dun deporte practicado
maioritariamente e que obedecese ao san costume de manter o corpo en forma, abondaba
co Real Madrid, Bahamontes, Santana, Orantes, o gol de Marcelino e, mis tardiamente
Paquito Fernndez Ochoa, heroe nacional espaol insoportablemente martelado durante
anos. Naquela Espaa do Cid Campeador que faca o ridculo nas Olimpadas porque non
exista unha poltica deportiva e fronte a un pas de espectadores do deporte, dicir,
deportistas de asento e aparello de radio, s veces xurdan estas figuras que na
mentalidade cativa dos gobernantes xustificaban o absoluto ridculo internacional, e
entn, haba que engulir ata na sopa as sas fazaas como se se tratase da fazaa
institucional de todo un rxime, tan arelante delas porque os que mandaban tian que
ilusionar dalgunha maneira a unha poboacin desmoralizada e xustificar por que estaban
al, no poder, sentados sobre o sangue da guerra civil que provocaran; e o franquismo
necesitaba distraer a todos os que non ocupaban os crceres, que eran milleiros, con
algunha nova unidade de destino, utilizando como mellores sistemas a brutal festa
nacional dos touros, as xestas guerreiras do Real Madrid e as espordicas virgueras
dos milagrosos deportistas mais unha que outra Massiel de turno que puidesen alegrar o
presente gris e o futuro negro do espaolio de a p, practicamente no seu silln do
deporte do Domingo Deportivo Espaol coa radio pegada na orella, Soberano es cosa de
hombres, e mis tarde cos ollios esbogallados e abraiados diante da pantalla
branquinegra pola que as mentiras castrantes saan en catarata.
Os xoves que quixesen facer deporte, e chegar racionalmente, cunha preparacin
cientfica e axeitada, en boas instalacins a maiores metas que a simple prctica, como
dixen, tano negro, a non ser os escasos fillos de pap, chamados daquela nun

Pxina 9 de 14

eufemismo de boa familia, asiduos dos aeroclubs e demais sociedades nas que poderan
atopar instalacins e ata adestradores de tenis, piscinas ou mesmo campos de golf. Os
demais tiamos as ras para practicar carreiras, algunhas veces diante dos grises, pero o
malo era que ningun se a preocupar de promocionarnos ou treinarnos anda que
batsemos os pequerrechos rcords do pas.
Valla como exemplo que o Pabilln Deportivo das Travesas de Vigo foi construdo a
finais dos anos sesenta ou comezos dos setenta e era o nico da cidade que contaba con
pouco mis que coas pistas de atletismo do Celta en Balados, os frontns onde se xogaba
ao hckey sobre patns, os campos de ftbol improvisados en calquera parte, as pobres
instalacins que puidese haber nos Maristas, nos Xesutas ou no Instituto Santa Irene e
coa piscina cuberta do Nutico do que haba que ser socio para poder utilizala.
Unha serodia mala conciencia producida polo ridculo deportivo de Espaa fixo
considerar a aquelas cativas mentes dos dirixentes deportivos que compra que a
poboacin practicase deporte ademais de ver como o practicaban uns poucos, e
comezaron a bombardearnos con aquel eslogan que dica haz deporte que es muy sano y
haz de tu hijo un atleta, o malo que non construron instalacins e os adultos seguiron
practicando o levantamento de vaso, o lanzamento de naipe e o silloneo, e os fillos, xa
non tan nenos, como moito a carreira con grises detrs, algn bao na praia, que era
gratis, e os privilexiados, o salto de asignaturas, nas que por certo a Educacin Fsica en
Preuniversitario se limitaba elaboracin dun traballo terico verbo dun deporte calquera
e na Universidade a das probas que consistan en subir por unha corda de ns e chimpar
por riba do poldro.

Exercicio 3

Resuma o seguinte texto.


Quebec
A primeira lei reguladora da lingua escolar data de 1969 e consagraba o principio de
liberdade de eleccin da lingua docente. Foi duramente criticada polos nacionalistas, xa
que abandonaba sa sorte a lingua francesa e a faca depender da demanda individual.
Unha lei posterior de 1974, tentando protexer o francs fronte ao ingls aceptaba un
sistema bilinge con certa prioridade para o francs; tampouco contentou os
nacionalistas. O cambio de modelo lvase a cabo coa Lei do 26 de agosto de 1977, a
Charte de la langue franaise. Anota Milia i Massana que esta abandona o modelo
bilinge e non dubida en prohibir o uso de linguas distintas ao francs para determinadas
actividades. Canto ao ensino, o lexislador, ante o continuo incremento porcentual da
escola inglesa, decntase por xeneralizar o ensino en francs e restrinxir o acceso escola
inglesa. A aplicacin destas rxidas regras, que representan un claro posicionamento a
prol dunha opcin territorializadora, s cede nuns poucos casos. (...)
Suza
En Suza rexe tamn o mis estrito principio de territorialidade. Os cantns son os
nicos competentes para designar a sa lingua oficial, o que comporta a posibilidade de
impola como vehculo do ensino, tanto nos centros docentes pblicos como nos privados.
A determinacin da segunda lingua e a fixacin da idade escolar na que comeza o seu
estudo obrigatorio pertence competencia dos cantns.

Pxina 10 de 14

Autoavaliacin

Pasos para realizar a tarefa 1:


Como se indicou na presentacin da tarefa, dependendo do texto que teamos que resumir,
debemos proceder de diferente maneira, segundo teamos diante un texto informativo, un
texto literario ou un texto cientfico.
Se o que temos diante un texto informativo, debemos procurar que no resumo se recollan
as ideas do modo mis breve posible, eliminando frases e ideas secundarias, procurando o
esencial. Este o caso do texto en prosa sobre a educacin fsica no franquismo. Para
proceder ao resumo deste texto, aconsellamos que se faga un subliado previo das ideas, a
continuacin unha clasificacin destas en principais e secundarias, para finalmente redactar
un texto baseado nestas anotacins que rena o dito con concisin e adecuacin.
Se o que temos que resumir un texto literario, como no caso do poema da tarefa 1, faise
necesario facer unha interpretacin libre do texto. Aconsellamos facer unha anotacin das
ideas pasando ordenadamente por todas as estrofas do poema, de modo que se vaian
recollendo as ideas que aparecen. Para realizar o resumo deste texto, dbese facer
necesariamente unha interpretacin do poema.
Se, finalmente, temos un texto cientfico, como o caso dos modelos escolares, debemos
procurar a claridade e a sinxeleza para facilitar a comprensin do texto, facendo que no
resumo aparezan as ideas principais expresadas nunha linguaxe mis doada e comprensible.

Pxina 11 de 14

2.2.2

Tarefa 2. O esquema
Imos realizar un esquema sobre unha parte da materia que se debe estudar neste nivel. Debe
lembrar que para esquematizar as ideas cmpre utilizar grficos que sinteticen a
informacin.

Lea con atencin as pxinas do libro de referencia referidas escritora Rosala de Castro
(pxinas 146, 147 e 162).
Exercicio

Complete a proposta de esquema que se lle presenta, tendo como referencia a informacin
achegada polo libro nas pxinas indicadas. Tamn pode acudir a outras fontes de informacin
e engadir novos apartados ao esquema proposto.

ROSALA DE CASTRO
1. A sa vida (Santiago, 1837 Padrn, 1885)
1.1. A sa infancia.
1.2. Desde o seu casamento.
2. A sa condicin de muller escritora.
2.1. Dificultades das mulleres escritoras no sculo XIX.
2.2. Referencias sobre a problemtica das mulleres escritoras na sa obra.
2.3. Outras mulleres escritoras da poca.
3. A sa obra en galego.
3.1. Cantares Gallegos (1863).
Trazos populares da obra.
A mtrica.

Temas tratados nos poemas.


Costumistas.
Amorosos.
...
3.2. Follas Novas (1880).

Particularidades desta obra.


Temas tratados nos poemas.
Subxectivos ou ntimos.
Saudade.
Morte.
...
Obxectivos ou sociais
Emigracin.
Situacin das mulleres galegas.

Pxina 12 de 14

...

Lea con atencin a pxina 176 do libro de referencia referida a Eduardo Pondal e realice un
esquema cos contidos al expostos. Ample, se o desexa, a informacin sobre este escritor
noutras fontes ao seu alcance (outros libros de texto, algunha historia da literatura galega ou
estudos crticos especficos sobre este autor e a sa obra).

...
Estrutura do libro.
Vagueds.
Do ntimo.
...
Mtrica.

2.2.3

Tarefa 3. A redaccin

Para realizar un traballo de redaccin hai que seguir uns pasos determinados que poderan
ser os seguintes:
Seleccionar un tema ou adaptarse ao tema proposto.
Localizar informacin.
Ler coidadosamente a informacin.
Facer fichas.
Organizar as ideas.
Escribir unha primeira redaccin.
Prepasar as notas e a bibliografa.
Escribir a redaccin definitiva.
Revisar a ortografa, a acentuacin, a puntuacin e a distribucin en pargrafos, e engadir as
notas complementarias.
O tema que lle propomos para facer unha redaccin A violencia no deporte. Segundo o
seu propio coecemento do tema, intente definir con claridade este tema nunha dimensin de
non mis de catro lias. Este o primeiro paso.
Debe localizar informacin sobre episodios violentos en diversos xornais, revistas deportivas,
etc. Este o paso segundo.
Lea con atencin a informacin recompilada. Este ser o paso terceiro.
Agora far unhas fichas nas que vai recoller toda a informacin que vostede estime que de
maior interese. Palle un ttulo a cada ficha, tome en cada ficha as notas que sern un resumo
do lido por vostede ou, se son citas textuais, recllao entre comias. No final, indique a
procedencia ou a fonte de cada ficha. Este ser o paso cuarto.
Tome como exemplo o seguinte:
Ttulo: Unha ameaza de bomba
Notas: no partido entre o Real Madrid e o Atltico de Bilbao houbo unha ameaza de
bomba que obrigou a desaloxar todo o estadio. O comportamento dos afeccionados foi
exemplar. Os xogadores...
O presidente do Real Madrid dica non van poder con ns...

Pxina 13 de 14

Fonte: La Voz de Galicia, 13 de decembro de 2004.

Organice as fichas ou as ideas expostas nelas, ordenndoas segundo un criterio, que pode ser
cronolxico, temtico, etc. Este ser o paso quinto. Faga un esquema coas ideas distribudas
en principais e secundarias.
A partir dese esquema, faga unha primeira redaccin. Este ser o paso sexto.
Prepare as notas que considere necesarias, mencionando as fontes que consultou. Este o
paso stimo.
Escriba a redaccin definitiva e incorpore ao final as notas. Non esqueza utilizar as marxes, a
paxinacin e os pormenores da presentacin que ache necesarios.
Revise a ortografa, a acentuacin, a puntuacin e a distribucin en pargrafos, e engada notas
complementarias.

Pxina 14 de 14