Está en la página 1de 1

Dende tecn soia a mia tea ata o eu tamn navegar: tres sculos de vivas de vivos e de

ausencias
Eterna, nai, anci, avellentada, de loito, encollida, feita figura e desprovista de toda individualidade,
corporeidade ou contradicin. Nai amantsima que agarda aos seus fillos emigrados espallados
polo mundo, terra, centro e marxe, comezo e final, redencin: Galicia.
A representacin mis tradicional da viva de vivo, da Penlope que agarda o emigrante, semella
case un espectro. A muller que espera como metfora da nacin subalterna constite unha longa
tradicin nas letras galegas e parte dunha idea ben asentada: a muller tradicional non progresa,
permanece esttica nun mesmo punto repetindo da a da as mesmas labores.
Porn as mulleres que agardaban eran reais e desde Rosala de Castro atopamos non poucos textos
onde estas van, inevitablemente, recuperando a sa corporeidade, evolucionando e cambiando cos
novos tempos.
No discurso identitario do exilio, que converte a emigracin na identidade mesma do ser galego, a
representacin da ausencia un espectro mis que nos fala da historia silenciada do pobo
desherdado, do padecemento que ocultado trnase, a cada paso, mis e mis presente e convertese
en memoria colectiva. Porn, a representacin da muller que agarda, por parte de los exiliados,
entra en contradicin ao ila situando ao lado das heronas histricas, das queimadas por bruxas para
sacarlles as terras, das que encabezan as revoltas campesias, das guerrilleiras con nome propio...
Deste xeito, ao ir gaando en corporeidade, vai xurdindo a Penlope tola. A muller real padece, non
ten dereito a chorar a perda, a sa posicin dentro da comunidade ambigua; en certo sentido, a sa
una situacin non prevista polos estereotipos de xnero. A loucura e a ausencia revlanse
insostibles e xorden, coma en Rosala, as suicidas.
Porn pouco a pouco a muller vai variando o seu papel, vaise convertendo en emigrante por dereito
propio, e a representacin da ausencia pasa da nai a filla na obra de Xohan Torres. Agora o espazo
pechado e opresivo no fogar ten marca de xnero e a orfa de vivos unha rapaza rara, unha tola
soadora que quere escribir e que, na nosa opinin, antecedente da Penlope navegante que decide
como quere vivir e que xurdir na poesa desta mesma autora nos anos 80.
Neste relatorio faremos un breve recorrido por esta evolucin partindo da emigracin contemplada
como movemento (Thomas Nail), como promesa de felicidade (Sara Ahmed), como centro na
construcin da identidade galega e como activador da memoria colectiva (Jos Colmeiro). As
mesmo, analizaremos o corpo da viva e o espazo domstico que ocupa desde as teoras de Judith
Butler.