Está en la página 1de 238

1

RITUAL DE EXEQUIAS

RITUAL DE EXEQUIAS
REFORMADO SEGUNDO OS DECRETOS DO CONCILIO VATICANO II,
APROBADO POLOS BISPOS DAS DICESES DE LINGUA GALEGA E
CONFIRMADO POLA CONGREGACIN DO CULTO DIVINO E DA DISCIPLINA
DOS SACRAMENTOS

PRIMEIRA EDICIN

Provincia Eclesistica de Santiago de Compostela


1994

RITUAL DE EXEQUIAS

Provincia Eclesistica de Santiago de Compostela.


A propiedade deste texto est reservada Provincia Eclesistica Compostel.

SAGRADA CONGREGACIN PARA O CULTO DIVINO

Prot. n. 720/69

DECRETO

BENNO Card.GUT
Prefecto
A.Bugnini
Secretario

PRESENTACIN

O home en tdolos tempos e culturas non pode menos que plantexarse os interrogantes
mis fondos que o acucian1. De todos eles o mis fondo eo que lle crea mis ansiedade a
morte. Esta constite o mximo enigma da vida2 para o mesmo home.
Tdolos esforzos da medicina, das ciencias humanas, da tcnica e dos demais progresos
que realiza o home, son incapaces de calma-la ansiedade diante da morte e a sede fonda de vivir
para sempre. Nun mundo secularizado e que esconde todo o posible o acontecemento humano
da morte, a Igrexa adoita unha actitude ben distinta. Por un lado, seguindo as Sagradas
Escrituras e, sobre todo, o seu Mestre, non filosofa moito sobre o feito da morte, senn que o
asume con enteireza humana, sabendo que, como di San Paulo, polo pecado do home entrou a
morte no mundo (Rm 5,12), e desde a sa fe ofrece a todo home de boa vontade a actitude e a
mensaxe de Xess: actitude diante da sa propia morte e da dos demais, e mensaxe iluminadora
e de profundo senso, desde o cumio da resurreccin.
Por outra banda, a Nai Igrexa desexa vivamente que os cristins asuman e vivan con
toda fondura, superando coa fe o medo natural que infunde a propia morte. Deste xeito, Xess
morto e resucitado, habendo triunfado sobre a morte e, polo tanto, sobre o pecado, constite a
fonte e razn da esperanza e resurreccin de tdolos bautizados (Rm 6,3-11).
consolador saber que o cristin que nace na Igrexa, vive a sa enfermidade coa Igrexa
e morre acompaado pola Igrexa. A sa compaa no ltimo intre a de Deus Pai, Cristo o Fillo,
o Esprito Santo, a Virxe Mara e toda a comunidade dos Santos. O da da morte a Igrexa
ofrcelle Pai, en Cristo, o fillo da sa gracia, e deposita, con esperanza, o xermolo do corpo
que resucitar na gloria (I Cor 15,42-44). Esta ofrenda celbrase en plenitude no sacrificio
eucarstico3. A Igrexa, ofrece-lo sacrificio pascual, manifesta a vinculacin da morte do
cristin co misterio pascual de Xesucristo e pide a Deus que admita, na plenitude pascual da
mesa do Reino, o cristin defunto, a quen alimentou coa Eucarista, peor de vida eterna4.
O Concilio Vaticano II na Constitucin da sagrada Liturxia pediu que as exequias
expresasen mis claramente o senso pascual da morte cristi e respondesen mellor s
circunstancias e tradicins de cada pas5. A Conferencia Episcopal Espaola respondeu a esta
peticin coa primeira edicin castel do Ritual de exequias (1971) e a segunda renovada, mis
ampla e adaptada s esixencias pastorais (1989).
1
2

Concilio Vaticano II, Constitucin Gaudium et spes, nm. 10.

Ibid., nm. 18.


Catecismo de la Iglesia Catlica, nm. 1683.
4
Orientacins doutrinais e pastorais do Episcopado espaol, nm. 46.
5
Concilio Vaticano II, Constitucin Sacrosanctum Concilium, nm. 81.
3

1
Os Bispos de Galicia somos conscientes de que o noso pobo valora moito a vivencia e
culto dos defuntos. O Concilio Pastoral de Galicia dica xa: Recoecemos, como un valor do
noso pobo, a sa postura diante da morte e o coidado dos seus defuntos. Non embargantes,
preciso que a pastoral tenda a situalos no seu verdadeiro lugar, con respecto resto da pastoral
litrxica e das demais accins pastorais...6
Os Bispos de Galicia pensamos na edicin do Ritual de exequias, na nosa lingua, co
fondo desexo de axuda-la pastoral de defuntos e particularmente a sa celebracin, abreviando e
cambiando un pouco a orde de algunhas partes. Deste xeito o libro e menos voluminoso e nel
encntranse de seguida os elementos mis usuais para as celebracins exequiais. Por iso
estructurmolo seguindo a orde lxica da celebracin e actos que a preceden: preces para antes
das exequias (captulo I), traslado e recepcin do defunto na igrexa antes das exequias
(captulo II), forma tpica da celebracin das exequias (captulo III), rito breve da
celebracin das exequias (captulo IV), textos propios para a celebracin de determinadas
exequias (captulo V), celebracin das exequias en casos extraordinarios (captulo VI),
leccionario para as Misas de defuntos (captulo VII) e Apndices (I-IV) con materiais ou
pezas alternativas.
Os Bispos de Galicia aledmonos de poder ofrecer este Ritual, que esperamos responda
mellor relixiosidade da nosa xente e sa idiosincrasia. Invitamos a tdolos sacerdotes a unha
lectura atenta das Observacins xerais previas e das Orientacins doutrinais e pastorais do
Episcopado Espaol. Dela xurdir un senso mis pascual, pastoral e de inculturacin.
mesmo tempo correxiranse posibles erros e conquerirase un mis grande senso do equilibrio e
proporcionalidade das exequias no conxunto da pastoral xeral.

Os Bispos de Galicia

Concilio Pastoral de Galicia, prop. 10.4.

OBSERVACINS XERAIS PREVIAS

I.SENTIDO DAS EXEQUIAS CRISTIS

1.
A Igrexa, nas exequias dos seus fillos, celebra o misterio pascual, para que os que polo
bautismo foron incorporados a Cristo, morto e resucitado, pasen tamn con El vida eterna,
primeiro coa alma que ter que purificarse para entrar no ceo cos santos e elixidos, despois co
corpo que deber agarda-la benaventurada esperanza do advenimento de Cristo e a resurreccin
dos mortos.
Por este motivo, a Igrexa ofrece polos defuntos o sacrificio eucarstico da Pascua de
Cristo, e reza e celebra sufraxios por eles, de xeito que, comunicndose entre si tdolos
membros de Cristo, estes impetran para os defuntos o auxilio espiritual e, para os demais, o
consolo da esperanza.
2.
Na celebracin das exequias polos seus irmns, os cristins han procurar afirma-la
esperanza na vida eterna, pero tendo en conta a mentalidade da poca e os costumes de cada
rexin, no relativo s defuntos. Por este motivo, xa se trate de tradicins familiares, de costumes
locais ou de empresas de pompas fnebres, aproben de bo grado canto de bo atopen nelas e
procuren transformar canto pareza contrario Evanxeo, de xeito que as exequias cristis
manifesten a fe pascual e o verdadeiro esprito evanxlico.
3.
Deixando de lado toda vana ostentacin conveniente honra-los corpos dos defuntos,
que foron templos do Esprito Santo. Por iso, alomenos nos momentos mis importantes entre a
morte e a sepultura, dbese afirma-la fe na vida eterna e pregar polos defuntos.
Os principais momentos poden ser, segundo o costume dos lugares: a vixilia na casa do
defunto, a colocacin do corpo no cadaleito e o seu traslado sepultura, previa xuntanza dos
familiares e, se fose posible, de toda a comunidade cristi, para escoitar, na liturxia da palabra, o
consolo da esperanza, para ofrece-lo sacrificio eucarstico e para a derradeira despedida
defunto.

II.FORMAS DE CELEBRACIN

4.

Despois de considera-las condicins e posibilidades de cada rexin, o Ritual de

1
exequias propn tres formas de celebracin:
a) a primeira forma prev tres estacins: na casa do defunto, na igrexa e no cemiterio;
b) a segunda forma considera s das estacins: na capela do cemiterio e xunto
sepultura;
c) a terceira forma ten s unha estacin: na casa do defunto.
Primeira forma de celebracin exequial
5.
A primeira forma de celebracin case igual antigo rito. Comprende tres estacins:
na casa do defunto, na igrexa e a carn da sepultura, con das procesins intermedias. Esta a
forma mis axeitada, sobre todo en zonas rurais. Con todo, as procesins, especialmente nas
grandes cidades poden ofrecer inconvenientes. Por outra banda, a insuficiencia de clero e as
longas distancias entre as igrexas e os cemiterios fan que os sacerdotes, s veces, non poidan
celebra-las estacins na casa e no cemiterio. Por este motivo, aconsllase s fieis que, en
ausencia do sacerdote ou do dicono, reciten eles mesmos as oracins e salmos de costume; se
esto non fose posible, omitiranse as estacins na casa do defunto e no cemiterio.
6.
A estacin na igrexa comprende, de ordinario, a celebracin da Misa exequial, que
unicamente se prohibe no Triduo pascual, nas solemnidades e nos domingos de Advento,
Coresma e Pascua. Se, por razns pastorais, as exequias na igrexa se celebran sen Misa -esta, no
posible, hase celebrar outro da -, obrigatoria a liturxia da palabra, de xeito que a estacin na
igrexa comprenda sempre a liturxia da palabra, haxa ou non sacrificio eucarstico, e mailo rito
que denantes se chamaba absolucin do defunto, e que, en diante, se vai chamar derradeiro
adeus corpo do defunto.
Segunda forma de celebracin exequial
7.
A segunda forma de celebracin exequial comprende s das estacins, mbalas das
no cemiterio: unha na capela do cemiterio e outra a carn da sepultura. Nesta forma de exequias,
non se prev a celebracin eucarstica, que, mesmo as, farase, ausente o cadver, antes ou
despois das exequias.
Terceira forma de celebracin exequial
8.
A terceira forma de celebracin exequial, cunha soa estacin, na casa do defunto,
parecer intil nalgns lugares; noutros, sen embargo, resulta necesaria. Non se determinan
expresamente os detalles desta forma, debido s diversas circunstancias posibles. Considrase,
sen embargo, conveniente indicar algunhas orientacins, de xeito que para esta forma pdense
tomar elementos das outras, por exemplo na liturxia da palabra e no rito do derradeiro adeus
defunto. As Conferencias Episcopais provern os elementos que faltan.
9.
Na preparacin das versins en lingua verncula da edicin tpica latina do Ritual de
exequias, as Conferencias Episcopais poden ou ben mante-las tres formas de exequias ou omitir
unha ou outra forma. Nalgn pas pode acadar que s se use unha das formas, por exemplo, a
primeira con tres estacins, polo que hase manter esa forma e non as outras das. Noutros
pases, nembargantes, pode ser necesario manter as tres formas. Polo tanto, as Conferencias
Episcopais provern oportunamente, tendo en conta as necesidades particulares.

1
III.ELEMENTOS QUE DEBEN TERSE EN CONTA NAS EXEQUIAS

O derradeiro adeus corpo do defunto


10.
Despois da Misa exequial procdese rito do derradeiro adeus corpo do defunto. Este
rito non significa unha purificacin, que se realiza principalmente polo sacrificio eucarstico,
senn o derradeiro sado da comunidade a un dos seus membros, antes de que leven o corpo e
de que o sepulten. Porque, se ben na morte hai sempre unha separacin, s cristins, que coma
membros de Cristo son unha soa carne en Cristo, nin sequera a mesma morte pode separalos7.
O celebrante introduce e explica este rito cunha monicin; seguen uns momentos de
silencio, a aspersin e incensacin e o canto de despedida. O canto, con texto e meloda
axeitados, hanno cantar todos como culminacin do rito. A aspersin, que lembra a inscricin
na vida eterna realizada polo bautismo, e a incensacin, coa que se honra o corpo do defunto,
templo do Esprito Santo, poden considerarse coma xesto de despedida.
O derradeiro adeus corpo do defunto s se far na mesma accin exequial e estando
presente o cadver.
A lectura da palabra de Deus
11.
En calquera celebracin polos defuntos, tanto exequial como comn, considrase parte
moi importante o rito da lectura da palabra de Deus. Efectivamente, esta proclama o misterio
pascual, afianza a esperanza dun novo encontro no Reino de Deus, exhorta piedade cara s
defuntos e da un testemuo de vida cristi.
Os salmos
12.
Nos oficios polos defuntos, a Igrexa bota man especialmente dos salmos, para expresa-la
dor e reafirma-la confianza. Procuren, logo, os pastores de almas, mediante unha axeitada
catequese, que as sas comunidades comprendan, con maior claridade e profundidade, os
salmos que se propoen para a liturxia exequial, alomenos algn deles. En canto s outros
cantos, hase procurar que expresen un amor lene e vivo Sagrada Escritura8, e mesmo
tempo que estean de acordo co sentido da liturxia.
As oracins
13.
A comunidade cristi, coas sas oracins, confesa a sa fe e intercede piadosamente
polos defuntos adultos, para que acaden a felicidade xunto de Deus; felicidade que cre que xa
disfrutan os nenos falecidos, que son fillos de adopcin polo bautismo. A comunidade ora polos
pais destes nenos, e tamn polos familiares de tdolos defuntos, para que na sa dor reciban o
consolo da fe.

Cf. Simen de Tesalnica, De ordine sepulturae: PG 155,685 B.

Concilio Vaticano II, Constitucin Sacrosanctum Concilium, sobre a sagrada liturxia, nm. 24.

1
O Oficio de defuntos
14.
Onde por lei particular, por fundacin ou por costume, se celebra o Oficio de defuntos,
con motivo das exequias ou fra delas, pode conservarse este Oficio sempre que se celebre
digna e piadosamente. Pero, tendo en conta as condicins da vida actual e da pastoral, en lugar
do Oficio de defuntos, pode celebrarse unha vixilia ou unha liturxia da palabra.
14 bis. Hanse celebrar exequias polos catecmenos e, ademais, segundo establece o canon 1183
do Cdigo de Dereito Cannico, pdense celebrar tamn:
a) por aqueles nenos que os seus pais desexaban bautizar pero que morreron antes de
recibiren o bautismo.
b) segundo o xuzo prudente do Ordinario do lugar, polos bautizados que estaban
adscritos a unha Igrexa ou comunidade eclesial non catlica, sempre que non conste vontade
contraria destes e non poida facelas o seu propio ministro.
Exequias e cremacin do cadver
15.
Pdense celebrar as exequias cristis dos que elixiron a cremacin do seu cadver, a non
ser que conste que elexiron a cremacin por motivos contrarios sentido cristin da vida.
Neste caso, as exequias celebraranse segundo a forma que se usa na rexin, pero
deixando constancia de que a Igrexa prefire o costume de sepulta-los corpos, como o mesmo
Seor quixo ser sepultado; evtese tamn o perigo de escndalo ou de sorpresa nos fieis.
Por outra banda, os ritos que se fan na capela do cemiterio ou a carn da sepultura poden
realizarse no edificio do crematorio; anda mis, se non houber un lugar axeitado, ditos ritos
podense facer na mesma sala do crematorio, evitando todo perigo de escndalo ou de
indiferentismo relixioso.

IV.FUNCINS E MINISTERIOS DA CELEBRACIN DAS EXEQUIAS

16. Cantos pertencen pobo de Deus deben lembrar que, na celebracin das exequias, a
cadaqun se lle confiou un ministerio particular: s pais e familiares, s responsables das
pompas fnebres, comunidade cristi e, principalmente sacerdote, que, como mestre da fe e
ministro do consolo, preside a accin litrxica e celebra a eucarista.
17.
Lembren tamn todos, en especial os sacerdotes, cando encomendan a Deus os defuntos
na liturxia exequial, que deben aviva-la esperanza dos presentes e afianza-la sa fe no misterio
pascual e na resurreccin dos mortos, de xeito que saiban dar azos s crentes dentro do respecto
sa natural dor.
18.
prepararen e organizaren a celebracin das exequias, os sacerdotes considerarn, coa
debida solicitude, non s a persoa do defunto e as circunstancias da sa morte, senn tamn a
dor dos familiares e as necesidades da sa vida cristi. Tern moi en conta a aqueles que, con
ocasin das exequias, asisten unha celebracin litrxica e escoitan o Evanxeo, sexan non
catlicos ou catlicos que non frecuentan a Eucarista ou semellan ter abandonada a fe; xa que

1
os sacerdotes son ministros do Evanxeo de Cristo para todos.
19.
As exequias, non sendo a Misa, pdeas celebrar un dicono. Cando a necesidade
pastoral o esixa, a Conferencia Episcopal, con licencia da S Apostlica, pode facultar tamn a
un laico.
En ausencia do sacerdote ou do dicono, aconsllase que as estacins na casa do
defunto e no cemiterio e a vixilia se celebren baixo a direccin dun laico.
20.
Na celebracin das exequias, a excepcin da distincin que se deriva da funcin
litrxica e da Orde sagrada, e parte dos honores debidos s autoridades civs, de acordo coas
leis litrxicas, non se far acepcin de persoas ou de clases sociais, nin nas cerimonias nin no
ornato externo9.

V.ADAPTACINS QUE CORRESPONDEN S CONFERENCIAS EPISCOPAIS

21.
De conformidade co que establece o nmero 63, b da Constitucin sobre a sagrada
liturxia, corresponde s Conferencias Episcopais traduci-la edicin tpica do Ritual de exequias
e adaptala s necesidades e caractersticas locais para que, unha vez aprobadas as sas decisins
pola S Apostlica, dito Ritual se utilice nas respectivas rexins.
Nesta materia, corresponde s Conferencias Episcopais:
a) determina-las adaptacins, dentro dos lmites establecidos nesta seccin;
b) considerar con coidado e prudencia, canto poida admitirse, chegado o caso, das
tradicins e do modo de ser dos diversos pobos e, tamn, propoer S Apostlica outras
adaptacins que se consideren tiles ou necesarias para introducilas co seu consentimento;
c) manter vixentes ou adapta-los elementos propios, cando os hai, xa existentes nos
Rituais particulares, sempre que estean de acordo coa Constitucin sobre a sagrada liturxia e as
necesidades actuais;
d) prepara-las versins dos textos, de xeito que se acomoden verdadeiramente s
diversas linguas e culturas, engadindo, cando for oportuno, melodas aptas para o canto;
e) adaptar e completa-las instruccins da edicin tpica do Ritual Romano, de modo
que os ministros comprendan plenamente e realicen axeitadamente a significacin dos ritos;
f) prepara-las edicins dos libros litrxicos, ordena-los textos do modo que sexan mis
axeitados para o uso pastoral, con tal que non se omita nada do material contido nesta edicin
tpica; se parecese oportuno engadir algunhas rbricas ou textos, distinguiranse dos da edicin
tpica cun signo ou carcter tipogrfico adecuado.
22.
Na preparacin en lingua verncula do Ritual de exequias, corresponder s
Conferencias Episcopais:
a) ordena-los ritos segundo unha ou mis formas, como se indica no nmero 9;
b) substitu-las frmulas propostas no rito principal, se parecese conveniente, por
algunhas das que se atopan no captulo de textos potestativos;

Ibidem, nm. 32.

1
c) cando a edicin tpica latina do Ritual de exequias presenta varias frmulas
optativas, engadir outras frmulas do mesmo xnero (de acordo co nmero 21, f);
d) xulgar se un laico pode ser elixido para celebra-las exequias (cf. nm. 19);
e) cando as razns pastorais o indiquen, establecer que a aspersin e a incensacin
poidan omitirse ou suplilas por outro rito;
f) establecer para as exequias a cor litrxica mis axeitada idiosincrasia de cada pobo,
que non ofenda a dor humana e que faga patente a esperanza cristi, luz do misterio pascual.

VI.FUNCIN DO SACERDOTE NA PREPARACIN E ORGANIZACIN DA


CELEBRACIN

23.
O sacerdote, despois de considera-las diversas circunstancias e odos os desexos da
familia e da comunidade, usar de bo grado as facultades concedidas nos ritos.
24.
Os ritos propostos en cada forma de celebracin descrbense de modo que poidan
realizarse con sinxeleza; non obstante, ofrcense unha grande presa de textos para as diversas
circunstancias. As, por exemplo:
a) por regra xeral, tdolos textos poden ser cambiados por outros, coa cooperacin da
comunidade e da familia, para obter en cada caso unha celebracin que se adapte mellor s
diversas circunstancias;
b) algns elementos non son obrigatorios, senn que se poden engadir vontade
segundo as circunstancias, como, por exemplo, na casa do defunto, a oracin polos aflixidos;
c) segundo a tradicin litrxica, dse unha grande liberdade de eleccin nos textos
propostos para as procesins;
d) cando, por unha razn litrxica, se indica ou aconsella un salmo que pode ofrecer
dificultade pastoral, ofrcese sempre a posibilidade de cambialo por outro; anda mis: se algn
versculo do salmo parecese menos apto desde o punto de vista pastoral, pdese omitir;
e) o texto das oracins proponse sempre en singular, dicir, por un s defunto; por isto,
en cada caso, o texto ser adaptado, segundo o xnero e nmero; as, en vez das palabras o teu
fillo, usarase, segundo as circunstancias, a ta filla ou os teus fillos ou as tas fillas, etc.;
f) nas oracins, as palabras ou frases postas entre corchetes pdense omitir;
25.
Unha axeitada e digna celebracin das exequias, as coma todo o ministerio do sacerdote
cos defuntos, supn unha consideracin orgnica do misterio cristin e do oficio pastoral.
Entre outras cousas compete sacerdote:
a) acudirlles s enfermos e moribundos, como se indica na seccin correspondente do
Ritual Romano;
b) catequizar sobre o sentido da morte cristi;
c) consolar con bondade a familia do defunto, alivia-la anguria da sa dor e, en canto
sexa posible, axudala xenerosamente e preparar con ela a celebracin axeitada das exequias,
empregando as facultades propostas e concedidas polo mesmo rito;
d) finalmente, ordena-la liturxia dos defuntos dentro do marco da vida litrxica
parroquial e do ministerio pastoral.

ORIENTACINS DOUTRINAIS E PASTORAIS


DO EPISCOPADO ESPAOL

I.A MORTE DO CRISTIN

1.
A utilizacin pastoral do Ritual de exequias esixe profundar mis no xenuno concepto
cristin da morte, sintetizado nestas palabras do Concilio Vaticano II: O enigma da condicin
humana atingue o seu vrtice na presencia da morte. Mentres toda imaxinacin fracasa diante da
morte, a Igrexa, ensinada pola divina Revelacin, afirma que Deus creou o home para un
destino feliz, que sobrepasa as fronteiras da msera vida terrestre. E a fe cristi ensina que a
mesma morte corporal caer vencida cando o Salvador, omnipotente e misericordioso, devolva
home a salvacin perdida pola sa culpa. Deus chamou e chama o home para que, nunha
perpetua asociacin de incorruptible vida divina, se adhira a el coa total plenitude da sa
natureza. E esa victoria acadouna Cristo resucitando vida e liberando o home da morte coa sa
propia morte.10
A fe cristi ante a morte
2.
A fe cristi non pretende ensinarnos nada en relacin coa natureza biolxica da morte
nin sobre a sa esencia metafsica; soamente alumea o seu sentido ltimo, na economa salvfica
de Deus. A fe dinos que papel xoga o fenmeno universal e enigmtico da morte no plano
divino da salvacin que Deus trazou sobre tdolos homes.
Os datos da revelacin
3.
Deus non nos desvelou de speto o significado desa realidade tremenda que a morte e
o misterio do aln; fxoo a modio, dun xeito progresivo ata chegar revelacin definitiva -mais
non por iso menos misteriosa- en e pola morte de Cristo. A esta evolucin progresiva dbese
que atopemos nalgunhas pxinas do Antigo Testamento expresins que chocan coa nosa
mentalidade cristi. Pero a pesar das sombras, o Antigo Testamento est penetrado da luminosa
conviccin de que o Deus vivo exterminar radicalmente a realidade da morte.
4.
As grandes lias da revelacin da Antiga Alianza converxen, trascendndose, no Novo
Testamento no misterio da morte de Cristo. Todo canto poidamos dicir como cristins en
relacin coa morte, temos que referilo sempre morte de Cristo. Nela advertimos unha
dimensin persoal, xa que Cristo asumiu libremente a morte; unha orientacin comunitaria, por
10

Concilio Vaticano II, Constitucin Gaudium et spes, nm. 18.

1
canto el morreu por ns, por tdolos homes; e unha relacin coa mesma morte, porque el
triunfou totalmente sobre o seu poder.
5.
A Resurreccin o que d sentido final morte de Cristo. A partir da realidade do
misterio pascual, a relacin dos homes coa morte cambia de signo. Cristo vencedor alumea os
que viven en sombra de morte (Lc 1,79), e lbraos da lei do pecado e da morte (Rm 8,2), e,
cando chegue a fin dos tempos, o seu triunfo ter a sa consumacin na resurreccin xeral dos
mortos. Entn a morte quedar destruda para sempre.
A reflexin cristi
6.
certo que en Cristo todos morreron (cf. Rm 6,8), pero necesario que esta morte
chegue a ser para cadaqun unha realidade efectiva. Isto realzase en tres planos: o sacramental,
o moral e o da mesma morte fsica ou corporal. En cada un destes niveis, a morte para o
cristin unha participacin na mesma morte de Cristo, e dela adquire as mesmas cualidades:
aceptacin libre e persoal, fecundidade comunitaria, victoria final sobre o poder negativo da
morte.
7.
A primeira incorporacin morte de Cristo realzase pola fe e o seu selo sacramental,
que o bautismo. Os outros sacramentos actualzana de modo diverso, sendo a eucarista o
medio mis poderoso de contacto entre as nosas esixencias cristis e a eficacia salvfica da
morte de Cristo.
Tamn a vida coti, coa dor, a enfermidade e toda caste de privacins, actualiza a unin
coa morte de Cristo, xa que o cristin leva no seu corpo a mortalidade de Cristo (cf. 2 Cor 4,10).
E a morte corporal realiza, de modo claro e palpable, o mesmo que xa se realizara
misticamente polo bautismo, e moralmente pola mortificacin e penitencia, convertndose
as na visibilidade case sacramental da unin entre a morte de Cristo e a do cristin.

II.SENTIDO CRISTIN DAS EXEQUIAS

8.
Cmpre que os pastores e os fieis profunden no autntico sentido dos ritos e pregarias
-chamados exequias- que a Igrexa ten previstos con ocasin da morte dun cristin, desde o
mesmo intre da expiracin ata que se depositan os restos mortais na sepultura. Non son
unicamente ritos de purificacin do defunto, nin s oracins de intercesin, nin sinxela
expresin de condolencia e consolo.
Hai que subliar que a Igrexa, nas exequias dos seus fillos, celebra o misterio pascual,
para que cantos polo bautismo quedaron incorporados a Cristo, morto e resucitado, pasen tamn
con el vida eterna, primeiro coa alma, que ter que purificarse para entrar no ceo cos santos e
elixidos, despois co corpo, que deber agarda-la benaventurada esperanza do advenimento de
Cristo e a resurreccin dos mortos.
Sentido pascual das exequias
9.
A esperanza certa da resurreccin un dos temas mis subliados nas exequias cristis.
Os textos das lecturas bblicas, das antfonas e das oracins constantemente expresan a
confianza na resurreccin dos mortos. No mesmo rito da inhumacin ou enterro latexa este

1
significado profundo. A Igrexa deposita o corpo do defunto nas entraas da nai terra, coma o
agricultor sementa a semente no suco, coa esperanza de que un da renacer con mis forza,
convertido en corpo transfigurado e glorioso (cf. 1 Cor 15,42-49).
10.
O rico simbolismo da inhumacin o que explica a resistencia da Igrexa a admitir outro
tipo de prctica con respecto s cadveres. Sen embargo, actualmente non se prohibe a
cremacin, con tal que non supoa desprezo do dogma da resurreccin dos mortos: tamn a
incineracin dos cadveres pode compaxinarse coa crenza na resurreccin e ser indicio de fe no
poder de Deus que capaz de retorna-las cinzas vida gloriosa.
11.
necesario que os cristins recuperen o sentido pascual da celebracin cristi da morte e
que, mediante as exequias, afirmen a sa fe e esperanza na vida eterna e na resurreccin, pero
sen esqueceren nin descoidaren o que de positivo hai na mentalidade dos demais homes cos que
conviven. Deste xeito, hanse de esforzar por descubrir e valorar canto de bo hai nos costumes
funerarios da propia rexin ou bisbarra e, mesmo tempo, purificalas de todo o que contrario
Evanxeo, para que os ritos funerarios celebrados con motivo da morte dun cristin amosen
unha autntica fe pascual e un xenuno esprito evanxlico.
Celebracin litrxica da morte
12.
A celebracin litrxica da morte, que comeza nos momentos inmediatamente anteriores
expiracin e durante a mesma, por medio do vitico e da recomendacin do moribundo,
prolngase despois mediante os ritos funerarios. Contn ben de elementos que sublian o seu
carcter festivo e pascual: vesticin e adorno -anda que sinxelo- do cadver, cunha clara
significacin sacramental e escatolxica; substitucin do pranto fnebre polo canto
esperanzador dos salmos; celebracin da eucarista; reunin de pregaria na que se proclama a
palabra de Deus e se ora comunitariamente, como expresin da fe pascual.
Comun entre vivos e defuntos
13.
Os ritos funerarios expresan tamn os vencellos existentes entre tdolos membros da
Igrexa. Por iso, a Igrexa dos peregrinos, desde os primeiros tempos do cristianismo, tivo
perfecto coecemento desta comun de todo o Corpo Mstico de Xesucristo, e as conservou
con grande piedade a lembranza dos defuntos e ofreceu sufraxios por eles11. longo dos
sculos, estes sufraxios concretronse de diversos modos: oracins, obras de caridade,
aplicacin de indulxencias, ofrecemento da santa Misa.
14.
Hai varios aspectos que amosan ata que punto o cristin non morre s, senn que o fai
rodeado da comunidade de crentes, que, pola sa banda, se encarga de encomendalo
comunidade celestial. Pdense indicar entre os mis notables:
a) a presencia da familia e, se posible, dunha comunidade cristi mis ampla, reunida
para escoita-la palabra de Deus, celebra-lo sacrificio eucarstico e tributar defunto o derradeiro
sado de despedida;
b) a convocacin da Virxe e dos santos, que aparece tanto nas oracins de
recomendacin do moribundo como nas pregarias que acompaan os ritos mortuorios, e que
pretenden sensibiliza-la realidade de que os membros da Igrexa celeste reciben na sa compaa
11

Concilio Vaticano II, Constitucin Lumen gentium, nm. 50.

1
que ata agora formaba parte da comunidade terrea;
c) as procesins funerarias, cando poden comodamente realizarse, que, ademais de
expresaren a condicin esencialmente nmada e peregrinante da Igrexa, poen de manifesto o
carcter de paso que ten para o cristin a morte corporal;
d) a colocacin honorfica do cadver na igrexa e a celebracin da Eucarista ante os
restos mortais que expresan a conexin da morte do cristin coa de Cristo e a esperanza da
resurreccin do defunto a semellanza da do Seor;
Oracin polos defuntos
15.
Non debe esquecer que un dos obxectivos principais da liturxia funeraria o de elevar
preces de intercesin polo defunto. Con isto, ademais de amosa-los vencellos estreitsimos que
existen entre a comunidade terrea e o membro defunto, exprsase a victoria de Cristo sobre a
morte e a esperanza de participar plenamente nela. Pero, mesmo tempo, manifstase a
incerteza inherente situacin concreta do defunto ante Deus.
16.
Mentres celebramos con fe a victoria pascual de Xesucristo, esperamos e pedimos - xa
que todo o que obxecto de esperanza o tamn de oracin- que o Seor perdoe os pecados do
defunto, que o purifique totalmente, que o faga participar da eterna felicidade e que o resucite
gloriosamente na fin dos tempos. E estamos seguros de que a nosa oracin unha axuda eficaz
para os nosos defuntos, en virtude dos mritos de Xesucristo, e non en virtude da
correspondencia matemtica entre o nmero de sufraxios e os beneficios obtidos polos
defuntos;
17.
Nas exequias de adultos sublase o aspecto de intercesin. Nas dos menios, pola
contra, ponse de manifesto a fe na victoria de Cristo. En mbolos dous casos, a pregaria tamn
se dirixe a pedir, para os parentes e achegados, o consolo da fe no medio da dor (cf. nm. 38).
Veneracin cristi do corpo
18.
A igrexa honra nas exequias o corpo do defunto, porque foi instrumento do Esprito
Santo e est chamado resurreccin gloriosa12. Os ritos exequiais pdense considerar como
expresin da veneracin cristi polo corpo. O mesmo corpo, que na vida baou a auga
bautismal, unxiu o leo santo, alimentou o pan e vio eucarstico, marcou o signo da salvacin,
protexeu a imposicin das mans, en virndose cadver, segue a ser obxecto do coidado solcito
e agarimoso da nai Igrexa. Podemos, logo, falar dos ritos funerais coma dunhas honras
fnebres tributadas defunto, pero non coma unha vana ostentacin nin en virtude de crenzas
supersticiosas, senn por razns especificamente cristis: a conviccin de que todo home, alma
e corpo, formando unha unidade vital, obxecto da salvacin.
19.
Todas esas razns son tamn as que inclinan os cristins a trataren con sumo respecto os
lugares onde descansan os restos mortais dos seus irmns defuntos. Os cemiterios foron sempre
lugares sagrados, onde dormen os defuntos agardando a resurreccin. Por iso, hai que procurar
que os cemiterios estean bendicidos e, se se trata de cemiterios comns a cristins e non
cristins, hanse bendicir alomenos as sepulturas dos fieis; ademais, conveniente que nos
cemiterios reine a maior limpeza e orde e que se observe un clima de oracin e silencio
12

Cf. SAN AGUSTIN, De cura pro mortuis gerenda: PL 40,595.

1
relixioso, evitando, mesmo tempo, toda ostentacin de vaidade humana nos elementos
externos e nas mesmas inscricins lapidarias (cf. nm. 27).
Ensinanzas para os vivos
20.
A Igrexa, aproveitando o feito da morte dun dos seus fillos, que crea entre os demais
membros da comunidade unha situacin psicolxica especialmente disposta captacin,
imparte unha ensinanza viva e eficaz, que serve tamn para reforza-los vencellos de unin entre
tdolos seus fillos. As:
a) a palabra de Deus proclamada e explicada constite a mellor leccin cristi sobre o
significado da morte;
b) rase ademais polos vivos, especialmente polos mis afectados ou aflixidos, e boa
parte da liturxia exequial est destinada a adoutrina-los fieis e mesmo os non crentes sobre o
sentido da morte;
c) a mesma presencia do corpo do defunto e unha serie de textos litrxicos ditos in
persona defuncti manifestan de modo indubidable a vinculacin con el.

III.FUNCINS E MINISTERIOS NAS EXEQUIAS

Funcin da comunidade
21.
A celebracin das exequias non asunto s dos achegados defunto, senn de toda a
comunidade cristi -homes e mulleres-, e ela, de diversos modos, debe facerse presente nas
exequias de todos e cada un dos seus membros, xa que as accins litrxicas non son accins
privadas, senn celebracins da Igrexa13. Tdolos que asisten s celebracins exequiais deben
realizar un esforzo de eficaz colaboracin, tomando parte activa nos cantos e oracins, de xeito
que apareza con claridade a realidade da comunidade eclesial que celebra o misterio pascual,
expresa a sa fe e ora polo defunto.
Responsabilidade da xerarqua
22.
Por razn do seu ministerio, corresponde Bispo e s sacerdotes, en xeral, promover,
estimular, orientar e coordina-las actividades de tdolos que, dunha maneira directa ou
indirecta, interveen na preparacin e celebracin dos ritos exequiais.
23.
Compete especialmente s pastores a responsabilidade de dita tarefa. No seu
desenvolvemento deben ter en conta as esixencias da pastoral de conxunto, coordinando
debidamente a liturxia funeraria con toda a vida litrxica parroquial e cos demais aspectos do
ministerio pastoral. O sacerdote, movido pola caridade pastoral, ha ter particularmente en conta
a sa misin de consolador dos aflixidos e, non contentndose cunha boa celebracin ritual,
establecer un contacto humano cos familiares do defunto -no tempo e modo que parezan mis
oportunos-, exhortndoos esperanza e oracin (cf. nm. 65).
24.
13

de sumo interese que en cada dicese, odos o Consello do Presbiterio e o Consello


Concilio Vaticano II, Constitucin Sacrosanctum Concilium, nm. 26.

1
Pastoral, se elaboren unhas normas que concreten e prolonguen as orientacins pastorais que
aqu se dan, adaptndoas situacin particular de cada dicese. Especialmente interesa que os
bispos a nivel diocesano ou de Conferencia rexional, estudien o modo de concreta-los puntos
seguintes:
a) a determinacin do tipo de exequias que normalmente hai que seguir, xa sexa nos
ncleos urbanos ou nas zonas rurais;
b) sinala-las caractersticas externas que deben revesti-los enterros, tendo en conta a
sinxeleza relixiosa con que deben celebrarse, e da necesaria unificacin de clases (cf. nm. 68).
25.
Os Ordinarios de lugar, ademais de regularen a pastoral litrxica das exequias en toda a
dicese, gozan da facultade de permitiren a celebracin da Misa exequial na mesma casa
mortuoria14, autoraren a celebracin das exequias dos nenos mortos antes de recibi-lo bautismo
(cf. nm. 38), e determinaren, chegado o caso, a denegacin de sepultura eclesistica.
Misin dos leigos
26.
Os leigos teen un papel de primeira orde na celebracins exequiais. Ademais da
participacin activa que lles compete, coma membros do pobo de Deus, deben colaborar no
desempeo dos diversos ministerios litrxicos necesarios para o recto desenrolo da celebracin.
En ausencia do sacerdote ou do dicono, aconsllase que as oracins propias das
estacins na casa mortuoria e no cemiterio as dirixidan leigos. Tamn se autoriza a que algn
dos achegados defunto, ou no seu nome outra persoa, dirixa unhas palabras de despedida s
asistentes no momento que indica o Ritual, como unha parte integrante da mesma celebracin.
27.
A accin do leigo debe influr tamn na redaccin das esquelas, inscripcins e
recordatorios en estilo cristin, na conversin dos velatorios fnebres en verdadeiras reunins de
pregaria (cf. nm. 58); na desaparicin de certo tipo de ormamentacin fnebre, mis pag que
cristi; na transformacin do esprito das empresas de servicios fnebres; na constitucin de
asociacins piadosas dedicadas fomento do xenuno sentido dos enterros e ambientacin
cristi dos cemiterios (cf. nm. 19).
Papel do responsable inmediato
28.
As exequias debeas presidir normalmente un sacerdote. Excepto a celebracin da Misa,
podeas presidir tamn por un dicono. En ningn caso as autoridades civs ou militares que
asisten a elas deben aparecer coma presidentes das mesmas, anda que ocupen un lugar
sobranceiro entre os fieis15. O presidente da celebracin exequial, sexa sacerdote ou dicono, o
responsable inmediato do axeitado desenrolo da mesma e, por iso, goza de amplias facultades
na eleccin dos ritos e textos concretos da celebracin.
Debe poer especial atencin na necesidade de adaptacin, considerando non s as
caractersticas persoais do defunto, senn tamn a dor dos parentes e achegados e as necesidades
da sa vida cristi. Procure ter en conta os desexos e necesidades da familia e da mesma
comunidade cristi, de xeito que a celebracin exequial sexa verdadeiramente froito da
14

Cf. Instruccin sobre las misas para grupos particulares (15 de mayo de 1969), nm. 2, f.

15

Cf. Nota da Comisin Episcopal de Liturxia, en Pastoral Litrgica, nms. 49-50, 21.

1
colaboracin de todos e facilite a mxima participacin.

IV.A CELEBRACIN DAS EXEQUIAS

A) Diversas formas do rito exequial

29.
O rito das exequias, tanto de adultos coma de menios, debe celebrarse habitualmente,
tendo en conta as posibilidades de cada lugar, segn algn dos ritos que figuran a continuacin.
a)
Forma tpica: comprende tres estacins: unha na casa mortuoria (ou na cela, se se trata
dun mosteiro); a segunda na igrexa e a terceira no cemiterio.
b)
Sen procesin cemiterio: comprende tamn tres estacins: unha na casa mortuoria,
outra no interior da igrexa e a terceira no adro ou na porta da igrexa.
c)
Sen procesin igrexa e cemiterio: coma nas anteriores, comprende tamn tres
estacins, pero todas elas se realizan na mesma igrexa: onda a porta, a primeira e a terceira; e no
interior da igrexa, a segunda.
30.
Cada un dos tres tipos de exequias hase celebrar sempre que sexa posible con canto.
Agora ben, se a asemblea non capaz de canta-los cantos exequiais propios, farase o rito sen
cantos. Neste caso, con todo, anda que fundamentalmente se use o rito sen cantos, nada impide
que se introduzan no medio da celebracin rezada algns cantos coa condicin de que estes
sexan verdadeiramente aptos para ambienta-la celebracin exequial (vxase o suplemento que
acompaa este ritual).
31.
Tanto o rito con canto coma o rito sen canto pode inclu-la celebracin da eucarista ou
limitarse unicamente da palabra. En cada caso procederase segundo os desexos da familia e as
posibilidades do da litrxico e da comunidade concreta, como se di no nmero 39.
32.
Para algns casos ou circunstancias especiais, estn previstos ritos especiais e mis
adaptados, como se indica nos nmeros 36 e 37.
Forma tpica
33.
A forma tpica, na sa modalidade completa, comprende tres estacins: a primeira na
casa mortuoria, a segunda no interior da igrexa e a terceira no cemiterio, e das procesins
intermedias. Este tipo de exequias, que o mis tradicional e expresivo, hase celebrar sempre
que sexa factible, sobre todo nos mosteiros que conservan o cemiterio propio e nas parroquias
rurais. Neste ltimo caso, cando se trate de casas de campo illadas e moi distantes, pode
suprimirse a procesin da casa igrexa, anda que recomendable que o prroco, antes da
celebracin na igrexa, vaia casa do defunto e al rece as preces da estacin na casa do defunto.
Segundo tipo

1
34.
O segundo tipo de exequias conserva a estacin na casa do defunto e a procesin da casa
mortuoria igrexa, pero omite a procesin cemiterio e a estacin no mesmo. Este tipo de
celebracin posible e aconsellable na maiora dos pobos rurais; a procesin dende a casa
igrexa resulta fcil e expresiva, xa que as casas dos fieis non adoitan estar lonxe da igrexa; a
procesin cemiterio, pola contra, resulta xeralmente mis difcil, pois este acostuma estar
lonxe da poboacin. Neste tipo de exequias, o rito do derradeiro adeus corpo do defunto faise
no interior da igrexa e as derradeiras preces na porta da mesma.
Terceiro tipo
35. O terceiro tipo de exequias mantn as tres estacins, pero de forma mis simplificada. A
primeira estacin ten lugar no adro ou na porta da igrexa; neste lugar faise un recibimento
simple e, no posible, afectuoso, do cadver e dos familiares mis ntimos do defunto, mentres
que os demais fieis estn xa no interior da igrexa. A segunda estacin faise no interior da igrexa,
e a terceira, comeza tamn no interior da igrexa co derradeiro adeus corpo do defunto, e
remata no adro ou na porta da igrexa coas preces finais. Este tipo de exequias propio das
grandes cidades, nas que non posible unha verdadeira procesin polas ras. Neste tipo de
exequias convn coidar que non se perda o sentido e a debida expresividade das das
procesins; a primeira dende a porta interior da igrexa, na que se significa a acollida do
defunto por parte da Igrexa (o celebrante recibe o cadver e os familiares); e a segunda dende o
interior da igrexa adro, na que se significa o acompaamento da comunidade lugar onde o
corpo do defunto esperar a resurreccin futura.
Celebracin das exequias en casos extraordinarios
36.
Nalgns casos, danse circunstancias especiais que dificultan, ou incluso imposibilitan, a
celebracin dos ritos exequiais en calquera das sas formas habituais. Para estes casos (por
exemplo, na celebracin nos tanatorios, o enterro dunha persoa totalmente descoecida que
non asisten os fieis, ou as exequias dun defunto cando o seu corpo xa est no cemiterio antes do
comenzo da celebracin exequial), o ritual no capitulo VI propn as oportunas adaptacins, coa
fin de que non fique comprometida a veracidade do rito litrxico.
Rito breve
37.
As exequias que ce celebran nos tanatorios ou funerarias das grandes cidades, cando o
elevado nmero de celebracins exequiais dificulta a celebracin do rito ordinario, pode usarse
o rito breve que para estes casos figura no captulo IV deste Ritual. Este rito consta de tres
partes, anque moi simplificadas e breves: recibimento do cadver, breve proclamacin da
palabra de Deus e derradeiro adeus defunto. Neste rito breve hai que salientar sobre todo a
proclamacin da palabra de Deus (para a que se propoen textos breves de fcil intelixencia
pois neste tipo de celebracin a homila ha ser necesariamente moi breve) e a aspersin do
cadver, lembranza do bautismo. Este rito breve non se usar nunca nas parroquias.
Celebracin das exequias de nenos
38.

En relacin coas exequias dos nenos, hai que distinguir tres casos diferentes: 1) o de

1
nenos chegados uso da razn, que segundo o Dereito vixente deben considerarse xa adultos16;
nas sas exequias dbese segui-lo rito dos adultos, coas adaptacins oportunas, previstas nos
formularios propios, que figuran neste Ritual no captulo III, apartados 6 e 7) O dos menios
que non chegaron uso da razn, pero bautizados, para os que se ha seguir o rito de menios,
tal como se indica no captulo III, apartado 8) O dos nenos que non recibiron o bautismo, pero
que os seus pais desexaban bautizalos, para este caso poder usarse, previo o consentimento do
ordinario do lugar17, o rito previsto no captulo III, apartado 9.
Celebracin da eucarista na exequias
39.
En cada un dos esquemas celebrativos, est prevista tanto a inclusin da Eucarista no
medio das exequias como a celebracin sen Misa. A decisin de celebrar ou omiti-la Misa no
medio do rito exequial tomarase sempre de acordo coa familia e tendo en conta a categora do
da litrxico e as posibilidades do ministro, segundo o que se di mis abaixo (nm.41).
40.
A celebracin da Misa no medio do rito exequial representa o signo mis expresivo das
exequias cristis, por canto conecta sacramentalmente a morte do cristin co misterio pascual de
Cristo. Sen embargo, a celebracin eucarstica non aparece nunca coma elemento necesario e
imprescindible. Incluso danse casos -o das exequias presididas por un dicono ou por un
sacerdote que xa celebrou mis dunha vez a Misa e o de determinadas solemnidades que non
admiten a Misa exequial- nos que a celebracin eucarstica debe omitirse ou pospoerse para
outro momento.
41.
A presencia de persoas que, con ocasin dos funerais, veen s celebracins litrxicas
e que poden non ser catlicas ou que son catlicas que nunca ou case nunca participan na
Eucarista ou que incluso parece que perderon a fe18, non debe ser endexamais por si soa
motivo para priva-los fieis que o piden o consolo da celebracin eucarstica nin o defunto do
sufraxio da Misa, que cobra unha especial significacin cando se celebra no medio do rito
exequial. Nestes casos os sacerdotes deben actuar coa mxima caridade, lembrando que son
ministros do Evanxeo de Cristo para todos19, incluso para os mis afastados.
42.
Por outra parte, a norma conciliar de non facer acepcin de persoas nas celebracins
litrxicas20 esixe que se dea a tdalas familias a mesma posibilidade de escoller entre se
desexan ou non a celebracin eucarstica no medio das exequias. No caso de que a Misa non
sexa posible, porque o enterro cadra nun dos domingos ou solemnidades que exclen a Misa
exequial ou ben porque preside as exequias un dicono ou presbtero que xa celebrou a
Eucarista noutra asemblea, hase procurar ofrecerlles s familias que o desexen a celebracin da
Misa exequial noutra ocasin.

B) Elementos dinmicos do rito

16
17
18

Cf. Cdigo de Dereito Cannico, can. 852 1.


Cf. ibid., can. 1183 2.

Ordenacin Xeral do Misal Romano, nm. 341.


Cf. ibid., nm. 341.
20
Concilio Vaticano II, Constitucin Sacrosanctum Concilium, nm. 32.
19

1
Estructura xeral
43.
Os diferentes tipos de exequias teen unha mesma estructura fundamental, composta de
tres partes bsicas: 1) rito de acollida do defunto; 2) celebracin da palabra (e da Eucarista); 3)
derradeiro adeus corpo do defunto. Os ritos de acollida e de despedida poden inclur unha
procesin solemne na que participa todo o pobo, ou limitarse a s unha pequena procesin polo
interior da igrexa, na que unicamente participan os ministros e algns familiares. A estas partes
bsicas, engdense s veces outros ritos secundarios, como acende-lo cirio pascual, comezo da
liturxia da palabra, ou a bendicin da sepultura, chegar cemiterio.
Rito de acollida
44.
O rito de acollida ten como finalidade recibi-lo cadver e ofrecerlles s achegados
defunto (e a toda a asemblea) palabras de consolo cristin, que os preparen participacin na
accin litrxica. Cando as exequias comezan na casa do defunto, o rito de acollida consta dun
sado xeral asemblea e dunha oracin (entre estes dous elementos pode insertarse ademais a
recitacin dun salmo introductorio). Cando as exequias se celebran integramente na igrexa, o
rito de acollida faise na entrada da igrexa, mentres a asemblea est xa no interior da mesma, e as
palabras de consolo dirxense unicamente s achegados defunto. No rito de acollida non
convn facer xa a aspersin do cadver, coa fin de que este significativo xesto acade todo o seu
realce no derradeiro adeus defunto.
Procesin ou introduccin do corpo do defunto na igrexa
45.
O xesto de introduci-lo cadver do defunto na igrexa ten un gran significado que
convn explicrllelo s fieis: lembra as sucesivas entradas do defunto na asemblea cristi e
tamn a sa acollida definitiva na asemblea dos santos. Por iso convn darlle a este xesto o seu
debido realce.
Cando as exequias comezan na casa do defunto (forma tpica), a acollida inciase na
casa mortuoria e prosegue durante a procesin igrexa; durante esta procesin, cntase o salmo
113, alusivo trnsito de Israel cara terra de promisin ou, se se celebra sen canto, rectase
unha ladaa que fai referencia paso de Israel de Exipto terra da sa liberdade. Cando as
exequias se celebran integramente na igrexa, a procesin limtase entrada do fretro,
acompaado do celebrante e dalgns familiares, cantando o salmo 113 ou recitando a ladaa.
Introducido o cadver na igrexa, colcase diante do altar, segundo a orientacin que
habitualmente adoptaba o defunto nas asembleas litrxicas, dicir, se se trata dun defunto leigo,
de cara altar, se dun ministro ordenado, ollando pobo. Sobre o fretro oportuno coloca-lo
evanxeliario, ou a Biblia ou outro signo cristin. En cambio, non se debe colocar cruz ningunha,
a non ser que dende a nave non se vexa a cruz presidencial do presbiterio. par do fretro
moi recomendable coloca-lo cirio pascual.
Iluminacin do cirio pascual
46.
Este rito -que optativo- ten como finalidade significar e sublia-la relacin que se d
entre a morte do cristin e a resurreccin de Cristo, realidade que alumea a morte dos que nel
creron. Colocado o cadver diante do altar, e posto par del o cirio pascual, o celebrante

1
acndeo pronunciando a frmula que figura no Ritual. O pobo pode entoar nese intre un canto
axeitado, alusivo a Cristo, luz dos crentes.
Celebracin da palabra de Deus
47.
A celebracin da palabra de Deus ten por obxecto darlles s exequias o seu carcter de
expresin da fe cristi, proclamando o misterio pascual, dando azos esperanza dos que sofren
ante a morte, ensinando a piedade cos defuntos e exhortando testemuo da vida cristi.
Acendido o cirio pascual -ou, se este rito se omite, colocado o cadver no seu lugar- e
suprimido o acto penitencial, a celebracin da palabra de Deus comeza coa oracin introductiva
-que se pode escoller entre as que figuran no Ritual ou a dos formularios da Misa exequial do
Misal- e componse de das ou tres lecturas bblicas (se as exequias son sen Misa podese facer
unha soa lectura), do salmo responsorial (eventualmente do Aleluia), da homila e da oracin
dos fieis.
Celebracin da eucarista
48.
O obxectivo primario da celebracin da Eucarista nas exequias manifesta-la
vinculacin da morte do cristin co misterio pascual de Xesucristo. mesmo tempo a Misa
debese considera-lo mis excelente sufraxio polo defunto, xa que a Igrexa, ofrece-lo sacrificio
pascual, pide a Deus que admita, na plenitude pascual da mesa do Reino, o cristin defunto, a
quen alimentou coa Eucarista, peor de vida eterna. Por iso, pode dicirse que a celebracin da
Misa representa o punto sobranceiro dos funerais cristins e este o motivo de que se considere
coma parte integrante das exequias, anda que non imprescindible (cf. nms. 39-42).
Derradeiro adeus defunto
49.
Este rito que segue celebracin da Eucarista ou da palabra, representa como o adeus
da comunidade cristi da terra a un dos seus membros que, dende agora, pasar a formar parte
da Igrexa do ceo. Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus faise a
carn da sepultura, despois da bendicin da tumba e antes de coloca-lo corpo no sepulcro. Se o
pobo non vai cemiterio, o derradeiro adeus faise no interior da igrexa, rematada a oracin de
despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou Misa, ou, se esta non se celebra, unha
vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos, o celebrante cos seus ministros
colcase a carn do fretro.
As partes fundamentais do derradeiro adeus son a monicin do celebrante, a aspersin (e
incensacin) do cadver, o canto de despedida defunto (ou as invocacins do adeus se non
hai canto), a oracin final (e, se as exequias son sen canto, a proclamacin dun fragmento do
salmo 117). En relacin co derradeiro adeus, hai que subliar, sobre todo, o xesto da aspersin
que manifesta a relacin da morte do cristin co bautismo, que xa no comezo da vida cristi o
incorporou morte e resurreccin de Cristo; este rito farase sempre -incluso no rito breve,
propio dos tanatorios- de forma expresiva, con auga abundante e dando o celebrante a volta
completa cadaleito mentres fai a aspersin.
Procesin cemiterio ou despedida do cadaleito

1
50.
Este rito ten por obxecto expresa-lo desexo de asocia-la morte do cristin triunfo
pascual de Xesucristo. Cando a asemblea non vai cemiterio, despois do rito do derradeiro
adeus, cntase (no adro da igrexa) ou rectase (antes de leva-lo cadaleito adro) unha parte do
salmo 117 e, mentres se saca o corpo do defunto da igrexa, cntase - ou un dos ministros
proclama- unha antfona que exprese o desexo de que defunto o reciban no Reino de Deus.
Bendicin da sepultura
51.
A bendicin da sepultura ten como finalidade expresa-la espera da parusa por parte do
defunto. Na forma tpica, a bendicin da sepultura faise chega-la procesin cemiterio. Nas
outras formas de celebracin, sempre que sexa posible, procurarase que un sacerdote ou dicono
bendiga previamente a sepultura, antes da celebracin das exequias, sobre todo se o sepulcro
est nun cemiterio civil non solemnemente bendicido. Se non resulta posible a bendicin da
sepultura, procrese, alomenos, que algn dos presentes recite sobre a mesma algunha oracin
axeitada con este fin.
Alocucin dun familiar do defunto
52.
Se algn dos familiares ou achegados defunto -ou un representante da familia- desexa
pronunciar algunhas palabras de despedida e de gratitude, pode facelo como parte integrante do
rito, despois do derradeiro adeus e antes do rito conclusivo. Neste momento -non na homila,
que debe ser sempre un comentario dos textos bblicos ou eucolxicos- est permitido e pode
ser oportuno facer unha breve biografa do defunto, excludo en todo caso o xnero literario de
eloxio fnebre, pdese aludir testemuo cristin da vida do defunto, se este constite
motivo de edificacin e de accin de gracias a Deus.
Preces finais
53.
As exequias rematan cun rito conclusivo, que diferente segundo que a asemblea vaia
cemiterio ou o rito concla no adro da igrexa. Se os fieis acompaaron o defunto ata o
cemiterio, a celebracin concle ou coas preces tradicionais polos fieis defuntos en xeral ou coa
bendicin da asemblea. Se as exequias finalizan no adro da igrexa, rematado o canto ou a
proclamacin do salmo 117 e colocado o corpo do defunto no carro mortuorio, o celebrante
concle o rito exequial cunha frmula que parafrasea o salmo 117, aplcao defunto e pide que
os presentes medren na esperanza. O rito exequial concle sempre coa despedida da asemblea,
que se fai coa frmula habitual.

C) Algunhas normas especiais


Preces na casa e no cemiterio
54.
Cando as preces se celebran segundo o rito simplificado, recomendable que, antes de
sai-lo cadver da igrexa e chegar cemiterio, xunto sepultura, un sacerdote ou dicono ou,
na sa ausencia, un laico recite as preces que figuran para este momento nos Apndices deste
Ritual.
Salmos e cantos

1
55.
tradicional a importancia dos salmos nos funerais cristins. O seu uso obedece, en
primeiro lugar, desexo de conferirlles s exequias o ambiente de esperanza caracterstico das
exequias cristis. Nos esquemas celebrativos salintase o uso dos salmos pascuais tpicos do
enterro cristin (113 e 117), salmos que de ordinario se han usar en tdalas exequias. Pero non
abonda esta presencia material dos salmos na celebracin, senn que necesario ademais que os
fieis coezan, a travs dunha axeitada catequese, o verdadeiro sentido, alomenos dos dous
salmos tpicos das exequias, e, na medida do posible, cheguen tamn a podelos cantar.
56.
Tamn hai que fomenta-lo uso de cantos axeitados, especialmente os cantos propios
para o derradeiro adeus corpo do defunto. Cando o canto dos textos propios non sexa posible,
poderanse usar outros cantos, sempre que estean penetrados do xenuno esprito bblico e
litrxico e o seu texto sexa verdadeiramente apropiado celebracin das exequias (cf. nm. 30).
Liturxia das horas
57.
Fra das solemnidades, dos domingos de Advento, Coresma e Pascua, o mrcores de
Cinza, a Semana Santa, a oitava de Pascua, e o da 2 de novembro, as comunidades -sobre todo
relixiosas- que celebren as exequias dun dos seus membros poden recita-lo Oficio de defuntosintegramente ou s algunha das sas Horas- no lugar do que corresponde da21. Esta mesma
posibilidade pdena usar tamn os obrigados Oficio divino que recitan a Liturxia das Horas
individualmente.
Vixilia comunitaria de oracin
58.
A celebracin da Liturxia das Horas exequial pdese sustituir por unha vixilia ou
celebracin da palabra mis adaptada s posibilidades da comunidade, sobre todo cando na
celebracin debe participa-lo pobo22. Esta vixilia, en ausencia do sacerdote ou dicono, pode
dirixila un laico. Para esta vixilia pdese usa-la forma proposta no captulo I, nm. 2: Vixilia
comunitaria de oracin polo defunto.
Oracin na capela ardente
59.
Para facilita-la oracin dos familiares e amigos que van visita-lo defunto, convn
dispoer na capela ardente do Ritual, da auga bendita (e unha estola para os presbteros e
diconos). Para esta oracin pdense usa-los formularios do captulo I, nm. 1: Para orar na
cmara ardente.
Traslado do defunto igrexa antes das exequias
60.
Nos mosteiros e outras comunidades onde hai tradicin de leva-lo cadver do defunto
igrexa despois do falecemento e antes de que se celebre a liturxia exequial propiamente dita,
usarase o rito descrito no captulo II. Neste caso, a celebracin das exequias propiamente ditas
comeza directamente polo canto de entrada.

21

Cf. Ordenacin Xeral da Liturxia das Horas, nm. 245.

22

Cf. ibid., nm. 71.

1
Concelebracin
61.
Cando varios sacerdotes participen nas exequias dalgn familiar ou amigo,
recomendable que todos concelebren a Eucarista, xa que cada un dos membros da Igrexa debe
participar sempre nas celebracins segundo a diversidade de ordes e funcins23 e facer todo o
que lle corresponde pola natureza da accin litrxica24 na que participa.
62.
Con todo, hai que poer especial atencin en que a concelebracin non se converta
endexamais en pretexto para unha nova clase de funerais. A concelebracin eucarstica non
un modo de solemniza-lo funeral nin de darlle importancia, senn a expresin da unidade do
ministerio dos bispos e presbteros presentes. Por isto, nunca se invitar a sacerdotes para que
concelebren, senn que se admitir sempre concelebracin s sacerdotes presentes nas
exequias por motivos de parentesco ou amistade co defunto ou cos seus familiares.

D) Utilizacin do Ritual

63.
O presente Ritual est disposto de tal xeito que cada un dos tipos de exequias, coas sas
modalidades respectivas, se presente completo, cos seus textos eucolxicos. Nos Apndices
figuran, ademais, unha serie de formularios facultativos ou complementarios que poden
completa-la celebracin das exequias.
64.

Para o recto uso dos formularios, hase ter en conta o seguinte:

a) Nos diversos formularios da forma tpica, os textos celebrativos que teen idntica
funcin levan sempre o mesmo nmero, para facilita-lo intercambio ou a substitucin.
b) As monicins que se ofrecen non deben usarse sempre literalmente, senon que poden
adaptarse oportunamente.
c) A dignidade da Palabra de Deus salintase coa utilizacin do Leccionario propio das
Misas Rituais no ambn. S no caso de celebracins fra da igrexa, poderanse face-las lecturas
do captulo VII deste Ritual.

V.A LITURXIA DAS EXEQUIAS NA PASTORAL

Liturxia das exequias e coidado de enfermos e moribundos


65.
Compre que todo o relativo liturxia das exequias garde unha axeitada relacin coas
demais actividades litrxicas da comunidade cristi e co conxunto da accin pastoral, coa fin de
non esaxera-la atencin que se debe nin de minimiza-la sa importancia real.
A celebracin exequial insrtase, en primeiro lugar, nun conxunto de accins pastorais e
litrxicas que teen como finalidade o coidado espiritual dos enfermos e moribundos. S se
23

Concilio Vaticano II, Constitucin Sacrosanctum Concilium, nm. 26.

24

Cf. ibid., nm. 26.

1
poder celebrar con sentido a morte dun cristin, cando a comunidade tea dado probas de que
soubo crea-las condicins para o nacemento e desenrolo da vida cristi, de que asistiu
espiritualmente s seus membros enfermos e de que estivo a carn do moribundo nos momentos
cruciais da expiracin. , sobre todo, o responsable da comunidade quen debe asegura-la
vinculacin entre a liturxia funeral e o coidado pastoral dos enfermos e moribundos.
Oracin xeral polos defuntos
66.
A oracin polos defuntos non se limita s momentos do funeral e do enterro. Forma
parte da preocupacin xeral da Igrexa, intercedendo ante Deus por tdolos cristins que
durmiron na esperanza da resurreccin e anda polos que, sen seren cristins, morreron na sa
misericordia25.
Sempre que se celebra a Eucarista, faise memoria dos defuntos (e nas pregarias
eucarsticas I, II e III poden lembrarse, explicitamente, os nomes dos defuntos concretos);
ademais tamn na oracin universal dos fieis se pode interceder por eles.
As preces das celebracins da palabra de Deus e das Vsperas conteen sempre unha
intencin de pregaria polos defuntos.
loable costume dos cristins remata-las sas oracin privadas e familiares cunha
peticin especial polo eterno descanso de tdolos fieis defuntos.
Tdolos anos dedica a Igrexa a data do 2 de novembro Conmemoracin de tdolos
fieis defuntos, con Misa e Oficio propios e con diversos exercicios piadosos.
Elementos dinamizadores e catequticos
67.
Os funerais cristins, ademais de seren celebracin dun misterio, conteen importantes
elementos catequticos, sobre todo a travs das lecturas bblicas e da predicacin homiltica.
Procuren os responsables harmoniza-las exhortacins, dadas con motivo das exequias, coa
predicacin e a catequese xerais sobre o sentido cristin da morte, impartidas noutras ocasins.
Tean tamn en especial consideracin s que, con ocasin das exequias, asisten s celebracins
litrxicas ou escoitan o Evanxeo, ora sexan non catlicos, ora catlicos que nunca ou case
nunca participan no misterio eucarstico, e anda semella que perdesen a fe. Os responsbles da
celebracin litrxica son ministros do Evanxeo de Cristo para todos26.
Pero non intenten aproveitar demasiado unilateralmente as celebracins exequiais para
evanxeliza-los asistentes, nin moito menos para facer propaganda da Igrexa ou lanzar invectivas
contra os remisos ou marxinados. Con todo, a predicacin da fe e a exhortacin esperanza
debe facerse de tal xeito que, ofrecrlle-lo amor santo da nai Igrexa e o consolo da fe cristi,
alivien de feito os presentes e non firan a sa xusta dor.
Supresin de clases

25
26

Plegaria eucarstica II.

Ordenacin Xeral do Misal Romano, nm. 341.

1
68.
Seguindo o esprito e a letra da Constitucin conciliar27, a celebracin exequial, fra da
distincin que deriva da funcin litrxica e da Orde sagrada e exceptuando os honores debidos
s autoridades civs, a tenor das leis litrxicas, non se far acepcin ningunha de persoas ou de
clases sociais nin nas cerimonias nin no ornato externo.
Deber facerse un esforzo progresivo de desvinculacin entre as celebracins exequiais
e as prestacins econmicas dos fieis, e hase educa-los cristins para que, en tdolos elementos
externos que non dependen directamente da liturxia, tendan veracidade e sinxeleza propias
do esprito evanxlico e da fe pascual.

27

Concilio Vaticano II, Constitucin Sacrosanctum Concilium, nm. 32.

CAPTULO I

PRECES PARA ANTES DAS EXEQUIAS

1. FORMULARIOS PARA ORAR NA CMARA ARDENTE

Cando os familiares e amigos acoden lugar onde se atopa o cadver nas horas que
preceden enterramento, estar ben que expresen a sa caridade cristi co defunto rezando al
por el; deste xeito tamn lles ofrecen consolo cristin s mis achegados da persoa que finou.
Esta oracin pdese facer tanto comunitaria coma individualmente. (Nas comunidades
relixiosas moi loado rezar a Liturxia das Horas diante do cadaver).
Se a oracin se leva a cabo de maneira comunitaria, pdese facer con calquera dos catro
primeiros formularios que seguen a continuacin.

FORMULARIO I

Ant.:

Cara a ti ergumo-los nosos ollos;


Seor, o teu amor mis forte c morte;
por iso esperamos en ti.
PRECES
Xa que este primeiro mundo pasou definitivamente para o noso irmn (a nosa irm) N.,
pidmoslle agora Seor que lle conceda gozar do ceo novo e da terra nova que El
preparou para os seus escolleitos.

Que Cristo, que por el (ela) sufriu morte de cruz,


lle conceda a felicidade verdadeira.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que Cristo, o Fillo de Deus vivo,
o (a) acolla no seu paraso.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que Cristo, o bo Pastor,
o (a) conte entre as sas ovellas.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que Cristo perdoe tdolos seus pecados
e o (a) axunte nmero dos seus escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que poida contempla-lo seu Redentor
e gozar da visin do seu Seor por sempre eternamente.
R.
Pedmoscho, Seor.

1
ORACIN

R.

Seor Deus, ti quixeches


que o noso irmn (a nosa irm) N.,
pasando pola morte,
fose figura de Cristo,
que por ns morreu na cruz;
pola gracia renovadora da Pascua do teu Fillo;
arreda do teu servidor (servidora)
calquera rastro de corrupcin terrea,
e, xa que quixeches sinalalo (sinalala)
na sa mesma vida mortal
co selo do teu Esprito Santo,
ten a ben resucitalo (resucitala) tamn un da
para a vida eterna da gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn

FORMULARIO II

Ant.:

Que o Seor lle abra noso irmn ( nosa irm)


as portas do paraso,
para que poida gozar xa daquela patria
onde non existe nin a dor nin a morte,
senn unicamente a paz e a alegra sen fin.
PRECES
Lembremos, con agarimo e piedade, o noso irmn (a nosa irm) N., a quen Deus
chamou deste mundo, e recmoslle confiados a aquel que venceu a morte e resucitou
glorioso do sepulcro.

Que Cristo, o Fillo de Deus, lle dea posesin do paraso


e, coma bo Pastor, o (a) recoeza entre as sas ovellas.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que lle perdoe os seus pecados,
e o (a) coloque sa dereita no Reino dos escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor
Que participe con el da felicidade eterna dos santos.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que ns, os que agora chormo-la sa morte,
poidamos sar encontro de Cristo cando el volva,
na compaa do noso irmn (da nosa irm) que hoxe nos deixou.
R.
Pedmoscho, Seor.

1
ORACIN

R.

Encomendmosche, Seor,
o noso irmn (a nosa irm) N.,
a quen nesta vida mortal
envolviches sempre co teu amor;
concdelle agora que, libre de tdolos males,
participe no teu descanso eterno,
e, posto que para el (ela) acabou xa este primeiro mundo,
admteo (admtea) agora no teu paraso,
onde non hai pranto nin loito nin dor,
senn paz e alegra sen fin.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

FORMULARIO III

Ant.

Feliz o que morreu no Seor!


Que descanse xa dos seus traballos
e que as sas obras boas o acompaen.
PRECES
Pidamos polo noso irmn (pola nosa irm) a Xesucristo, que deixou dito: Eu son a
resurreccin e a vida. Quen cre en min, anque morra, vivir; e todo o que vive e cre en
min, non morrer endexamais.

Ti que resucitche-los mortos,


concdelle a vida eterna noso irmn ( nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
Ti que desde a cruz lle prometche-lo paraso bo ladrn,
acolle o noso irmn (a nosa irma) N. no teu Reino.
R.
Pedmoscho, Seor.
Ti que experimentche-la dor da morte
e resucitaches gloriosamente do sepulcro,
concdelle noso irmn ( nosa irm) a vida feliz da resurreccin.
R.
Pedmoscho, Seor.
Ti que choraches diante da tumba do teu amigo Lzaro,
enxuga as bgoas dos que chormo-la morte do noso irmn (da nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
ORACIN
Seor, a nosa vida curta e frxil;
recrdanolo a morte que contemplamos hoxe.
Pero ti vives eternamente,

R.

e o teu amor mis forte c morte.


Cheos, logo, de confianza,
poemos nas tas mans
o noso irmn (a nosa irm) N.,
que acaba de deixarnos.
Perdalle as sas faltas e aclleo (acllea) no teu Reino,
para que viva feliz na ta presencia
por sempre eternamente.
Amn.

FORMULARIO IV

Ant.

Que o coro dos anxos te reciba,


e que Cristo, o teu Seor, te coloque no seo de Abrahn
para que onda Lzaro, pobre nesta vida,
teas descanso eterno.
PRECES
Seor, cara a Ti ergumo-los nosos ollos neste momento en que vai desaparecer para
sempre da nosa vista o rostro amigo do noso irmn (da nosa irm) N., a quen tanto
quixemos neste mundo.
Despois desta vida, onde s tivo a visin da fe.
R.
Concdelle, Seor, contemplar eternamente o teu rostro.
Despois do amor e das alegras que neste mundo iluminaron a sa vida.
R.
Concdelle, Seor, contemplar eternamente o teu rostro.
Despois dos traballos e sufrimentos que,
na sa peregrinaxe terrea, o (a) fixeron chorar.
R.
Concdelle, Seor, contemplar eternamente o teu rostro.
Despois da sa sede de coece-la verdade e de goza-lo ben.
R.
Concdelle, Seor, contemplar eternamente o teu rostro.
E porque el (ela) creu en ti sen te ter visto.
R.
Concdelle, Seor, contemplar eternamente o teu rostro.
ORACIN
Seor Deus, ti quixeches
que o noso irmn (a nosa irm) N.,
pasando pola morte,
fose figura de Cristo,
que por ns morreu na cruz;
pola gracia renovadora da Pascua do teu Fillo;
arreda do teu servidor (servidora)
calquera rastro de corrupcin terrea,
e, xa que quixeches sinalalo (sinalala)

R.

na sa mesma vida mortal


co selo do teu Esprito Santo,
ten a ben resucitalo (resucitala) tamn un da
para a vida eterna da gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

FORMULARIO V

Cando se reza individualmente ante un defunto, pode facerse co formulario seguinte:


Ant.:

Ti, Seor, e-lo descanso despois do traballo,


ti e-la vida despois da morte;
concdelle a noso irmn ( nosa irm)
o descanso eterno.
PRECES
Chmo por ti, Seor, respndeme; atende as splicas que che dirixo neste momento de
dor pola morte do teu servidor (da ta servidora) N.
Seor Xesucristo,
aclleo (acllea) na compaa de tdolos escolleitos que nos precederon.
Concdelle disfrutar sempre da ta paz.
Que atope en ti o perdn dos seus pecados.
Que goce eternamente da felicidade dos santos.
Que te contemple a ti, luz verdadeira, e goce da ta presencia.
Conforta os seus familiares e cantos choran a sa morte.
ORACIN

R.

Concdelle, Pai, teu servidor ( ta servidora) N.,


que se separou de ns,
a herdanza prometida;
cmprelle a esperanza de felicidade e de paz;
infndelles serenidade e fortaleza
s que agora choran a sa ausencia
e fortalceos coa seguranza da vida eterna
que ti, no teu grande amor,
dispuxeches para toda a familia humana,
pola forza da morte e da resurreccin de Cristo,
que vive e reina por sempre eternamente.
Amn

2.-VIXILIA COMUNITARIA DE ORACIN POLO DEFUNTO

cousa moi aconsellable que, segundo os costumes e posibilidades de cada zona, os


amigos e familiares do defunto se xunten na casa mortuoria, antes da celebracin das exequias,
para celebraren unha vixilia de oracin. Esta vixilia pdese celebrar tamn na igrexa, pero nunca
inmediatamente antes da Misa exequial, para que a celebracin non se alongue de mis e para
que non se duplique a Liturxia da Palabra. Esta vixilia de oracin presdea o Bispo, un sacerdote
ou un dicono ou, no caso de non estar ningn destes, un leigo. Esta vixilia sustite o Oficio de
lectura propio da Liturxia das Horas de defuntos.
I. RITOS INICIAIS
1.

Se o que preside un ministro ordenado, sada os presentes, dicindo:

V.

O Seor que, pola resurreccin do seu Fillo,


nos fixo nacer para unha esperanza viva,
sexa convosco.
E contigo tamn.

R.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Se o que dirixe a oracin un leigo, no canto deste sado, pode dicir:
V.

R.

Bendigamos Seor,
que, pola resurreccin do seu Fillo,
nos fixo nacer para unha esperanza viva.
Amn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Logo, empzase a celebracin coas seguintes palabras ou con outras semellantes:


Irmns: Anque certo que a dor pola perda, anda recente, dun ser querido enche de
tristura os nosos corazns e ensombrece os nosos ollos, avivemos non obstante en ns o
lume da fe, para que a esperanza que Cristo fixo habitar nos nosos corazns conduza
agora a nosa oracin para pousar confiados o noso irmn (a nosa irm) N. nas mans do
Seor, Pai misericordioso e Deus de todo consolo.

ou ben:
Queridos irmns: O Seor, na sa providencia amorosa e incomprensible, acaba de
chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm) N. A sa partida encheunos a todos ns
de dor e de abatemento. Pero, neste momento triste, cmpre que reafirmmo-la nosa fe,
que nos asegura que Deus non abandona nunca os seus fillos. Xess invtanos a esta
confianza cando di: Achegdevos a min tdolos que estades cansos e oprimidos, que eu

1
vos aliviarei. Con esta seguranza, pidmoslle agora Seor que lle perdoe as faltas
noso irmn ( nosa irm), e que lle conceda unha morada de paz e de benestar entre os
seus santos. E que a ns nos dea a firme esperanza de atoparnos con el (ela) novamente
no seu Reino.
3.
A continuacin rectase o salmo 129 ou outro salmo axeitado (vxase no Cantoral). O
salmo rectase a dous coros ou ben proclmao un salmista; os fieis poden intercala-la seguinte
antfona:
Ant.

A mia alma espera no Seor.


Salmo 129
Desde os abismos clamo a ti, Seor;
Seor, escoita a mia voz.
Ten atentos os odos
voz da mia splica.
Se levas conta dos pecados, Seor,
Seor, quen poder terse en p?
Mais en ti est o perdn,
para te faceres respectar.
Eu espero no Seor,
a mia alma espera na sa palabra;
a mia alma agarda Seor,
mis do que os vixas a aurora.
Agarde Israel Seor,
mais do que os vixas a aurora,
pois do Seor vn a misericordia,
e nel a redencin cumprida.
El quen redime a Israel
de tdolos pecados.

Ant.

A mia alma espera no Seor.

4.

Despois engdese a seguinte oracin ou outra tomada dos outros formularios:


Oremos.
Escoita, Seor, a oracin dos teus fieis;
desde o abismo da morte
o noso irmn (a nosa irm)
espera a ta redencin cumprida;
redmeo (redmea) de tdolos seus pecados
e fai que no teu Reino vexa realizada toda a sa esperanza.
Por Cristo, noso Seor.

1
R.

Amn.
II. LITURXIA DA PALABRA

5.

A continuacin lese o seguinte texto bblico:


Deus creou xente para a inmortalidade

Lectura do libro da Sabedora


Din para si os impos argndo erradamente:
Curta e triste a nosa vida;
non hai mencia para o esmorecer do home
e de ningun se sabe que voltase do abismo.
Nacemos por acaso
e pasado o tempo seremos coma quen non existiu,
xa que o bafo do noso nariz fume
e o pensamento, fasca do latexar do noso corazn.
Cando ela esmoreza, o corpo hase trocar en cinsa
e esvaecerase o esprito coma aire levin.
Co tempo esquecerase o noso nome,
ningun vai xa lembra-los nosos feitos,
fuxir a nosa vida coma rastro de brtema,
disipada coma nboa perseguida das raiolas do sol
e esmagada pola sa calor.
O noso momento o do fuxir da sombra
e non ten retorno o noso final:
pnselle o selo, e xa ningun retorna.
Tal pensan, mais engnanse:
cgaos a malicia.
Non se decatan dos misterios de Deus
nin esperan o premio da virtude
nin afinzan na recompensa das persoas sen chata.
Porque Deus creou o home para a incorrupcin
e fxoo imaxe do seu propio ser.
Pero as vidas dos xustos estn na man de Deus:
non haber tormento que as toque.
A xente insensata coidaba que morreran
e o pasamento deles semellaba unha desgracia,
que marchasen de onda ns unha desfeita,
mais eles fican en paz.
Anda que para os ollos dos homes fosen magoados,
a esperanza deles a preada de inmortalidade;
corrixidos no pouco, acadarn moito,
porque foi Deus quen os probou
e atopounos dignos de si.
Depurounos coma ouro no crisol,
aceptounos coma sacrificio de holocausto.

2,1-5.21-23;3,1-6

1
Palabra do Seor.
6.
No canto desta lectura bblica, pdese ler algunha das que se atopan no leccionario de
defuntos (cf. neste mesmo volume o captulo VII: Leccionario para as Misas de defuntos).
Se parece oportuno, pdese ler mis dun texto bblico, seguindo o esquema habitual da
Liturxia da palabra, e pdese engadir tamn unha lectura patrstica ou eclesistica.
Despois da lectura bblica, o Bispo, o sacerdote ou o dicono que presiden esta vixilia
pdenlles dirixir s presentes unhas breves palabras a xeito de homila.
7.
Despois de escoita-la palabra de Deus, ou despois da homila, se que a houbo, pdese
invitar s presentes a recitar xuntos a profesin de fe:
Coa esperanza posta na resurreccin e na vida eterna que en Cristo se nos prometeu,
fagamos agora profesin da nosa fe, luz da nosa vida cristi.
Creo en Deus, Pai todopoderoso,
creador do ceo e mis da terra.
Creo en Xesucristo, o seu nico Fillo, noso Seor,
que foi concebido por obra e gracia do Esprito Santo,
e naceu da Virxe Mara.
Padeceu no tempo de Poncio Pilato,
foi crucificado, morto e sepultado,
descendeu s infernos.
terceiro da resucitou de entre os mortos,
subiu ceo, onde est dereita do Pai,
e de al vir xulga-los vivos e os mortos.
Creo no Esprito Santo,
na santa Igrexa catlica,
na comun dos santos,
no perdn dos pecados,
na resurreccin da carne
e na vida eterna.
Amn.
III. PRECES FINAIS
8.

A vixilia remata coas seguintes preces:

R.

Pregumoslle, irmns, a Cristo, o Seor, esperanza dos que vivimos anda neste mundo,
vida e resurreccin dos que xa morreron; cheos de confianza, digmoslle:
Ti, que e-la resurreccin e a vida, escitanos.

R.

Lmbrate, Seor, de que a ta tenrura e a ta misericordia son eternas,


e non te lembres dos pecados do noso irmn (da nosa irm) N.
Ti, que e-la resurreccin e a vida, escitanos.
Por mor do teu nome, Seor, perdalle tdalas sas culpas
e fai que viva eternamente feliz na ta presencia.

1
R.

R.

R.

R.

Ti, que e-la resurreccin e a vida, escitanos.


Que habite na ta casa por das sen fin
e que goce da ta presencia contemplando o teu rostro.
Ti, que e-la resurreccin e a vida, escitanos.
Non rexite-lo teu servidor ( ta servidora),
nin o (a) esquezas no reino da morte,
senn concdelle disfrutar da ta felicidade no pas da vida.
Ti, que e-la resurreccin e a vida, escitanos.
Que ti sexas, Seor, o apoio e a salvacin de cantos a ti acudimos;
slvanos e bendinos, porque smo-lo teu pobo e a ta herdanza.
Ti, que e-la resurreccin e a vida, escitanos.
O mesmo Seor, que chorou cabo do sepulcro de Lzaro e que, na sa propia agona,
acudiu conmovido Pai, nos axude a dicir: Noso Pai.
En vez de conclur co Noso Pai, a vixilia pode conclur coa seguinte oracin:

R.

Escoita, Seor, as nosas splicas


e ten misericordia do teu servidor (da ta servidora) N.,
para que non sufra castigo polos seus pecados,
pois desexou cumpri-la ta vontade;
xa que a verdadeira fe
o (a) xuntou aqu na terra co teu pobo fiel,
que a ta bondade o (a) xunte agora
co coro dos anxos e escolleitos.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

CAPTULO II

TRASLADO E RECEPCIN DUN DEFUNTO NA IGREXA


ANTES DAS EXEQUIAS

Cando o cadver se leva igrexa antes da celebracin das exequias propiamente ditas,
para instalar nela a capela ardente, como se adoita facer sobre todo nos mosteiros, o rito
ordnase como segue:
I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO
1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Irmns: A morte do noso querido irmn (da nosa querida irm) N. entristcenos e
lmbranos, unha vez mis, o frxil e caduca que a vida do home. Pero, nestes
momentos de tristura, a nosa fe confrtanos e dno-la seguranza de que Cristo vive
eternamente e que o amor que El nos ten mis forte c mesma morte. Por iso, a nosa
esperanza firme. Que o Pai da misericordia e Deus de todo consolo vos conforte nesta
tribulacin.

2.
De seguida pdese recitar, sen canto, o salmo 120. (Se se prefire con msica, vxase no
Cantoral):
Ant.

O meu socorro vn do Seor.


Alzo os meus ollos cara s montes:
de onde vir o meu socorro?
O meu socorro vn do Seor,
que fixo o ceo e maila terra.
El non deixa que esvare o teu p,
o teu gardin non dorme;
non dorme, non adormece,
o gardin de Israel.
O Seor o teu gardin,
o Seor o teu arrimo,
est ta dereita.
Polo da o sol non che far dano

1
nin a la pola noite.
O Seor grdate do mal,
El garda a ta vida.
O Seor garda a ta chegada e a ta sada,
agora e por sempre.
Ant.

O meu socorro vn do Seor.

3.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Deus xusto e clemente,


olla con amor o teu servidor (servidora) N.,
que, por medio da auga do bautismo,
participou xa da Pascua liberadora de Cristo,
e concdelle entrar na verdadeira terra de promisin
e disfrutar dos bens da vida divina
na eterna compaa do seu Redentor,
noso Deus e Seor Xesucristo, teu Fillo.
El, que vive e reina por sempre eternamente.
Amn.
II. PROCESIN A IGREXA

4.
De seguida organzase a procesin cara igrexa. Mentres dura a procesin, convn
usa-lo salmo 113, no que se pode ir intercalando a antfona Felices os que morren no Seor.
(A msica pode verse no Cantoral).
Ant.

Felices os que morren no Seor.


Salmo 113,1-8,17-26
Cando Israel sau de Exipto,
a familia de Xacob dun pobo estrao,
foi Xud o seu santuario,
Israel o seu dominio.
Viuno o mar e fuxiu,
o Xordn botouse atrs;
os montes brincaron coma carneiros,
e os outeiros coma aos.
Que che pasa, mar, para fuxires;
e a ti, Xordn, para te botares atrs?
Que tedes, montes, para brincardes coma carneiros,
e vs, outeiros, para brincardes coma aos?

1
Na presencia do Seor a terra estremece,
na presencia do Deus de Xacob,
que converte o penedo en estanques,
o pedregal en fontes de auga.
A casa de Israel confa no Seor:
El o seu auxilio e o seu escudo;
a casa de Aharn confa no Seor:
El o seu auxilio e o seu escudo;
os amigos do Seor confan no Seor:
El o seu auxilio e o seu escudo.
Que o Seor se lembre de ns e nos bendiga:
bendiga a casa de Israel,
bendiga a casa de Aharn,
bendiga os amigos do Seor,
os pequenos coma os grandes.
Que o Seor vos acrecente,
a vs e s vosos fillos.
Benditos sexades do Seor,
que fixo o ceo e maila terra.
Os ceos son ceos do Seor,
pero dulle-la terra s fillos do home.
Os mortos non loan o Seor,
nin tampouco os que baixan silencio.
Pero ns, os que vivimos, bendicmo-lo Seor
desde agora e para sempre.
Ant.

Felices os que morren no Seor.

En vez do formulario precedente, pdese usar tamn para este rito calquera dos que
figuran nos formularios de exequias para a estacin na casa do defunto e para a procesin
igrexa.
III. COLOCACIN DO FRETRO NA IGREXA
5.
O chegar a procesin igrexa, entase o canto Que o seor che abra as portas do
paraso, ou outro axeitado (vxase no Cantoral)
IV. LECTURA EVANXLICA E PRECES
6.

Colocado o fretro no seu lugar, faise a lectura evanxlica:


Na casa do meu Pai hai moitas moradas

1
+ Lectura do santo Evanxeo segundo Xon

14,1-6

Naquel tempo dxolles Xess s seus discpulos:


- Non vos agoniedes: crede en Deus e mais crede en min. Na casa do meu Pai haivos
moitas moradas; doutro xeito, teravos dito que vos a arranxar un lugar? E cando vaia e vos
arranxe un lugar, voltarei e collereivos comigo, para que, onde estea eu, esteades tamn vs. E a
onde eu vou, vs ben sabde-lo camio.
Dille Tom:
- Seor, se non sabemos a onde vas, como imos sabe-lo camio?
Xess respondeulle:
- Eu son o camio, a verdade e a vida: ningun chega onda o Pai mais ca por min.
Palabra do Seor.
7.
En vez deste texto, pdese ler tamn outra das lecturas que figuran no Leccionario de
defuntos, pp.
8.
Despois da lectura evanxlica, pdese recitar un salmo ou canto axeitado (vxase no
Cantoral), ou ben fanse as seguintes pregarias ou outras parecidas:
Preguemos humildemente a Deus, Pai de misericordia, polo noso irmn (pola nosa irm)
que morreu no Seor.

R.
R.
R.

Para que perdoe bondadoso os seus pecados.


Escitanos, Seor.
Para que acepte as sas boas obras.
Escitanos, Seor.
Para que o (a) reciba na vida eterna.
Escitanos, Seor.

Rematmo-la nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo
que se faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
De seguida dise a seguinte oracin:

R.

Seor,
acabamos de coloca-lo corpo do noso irmn (da nosa irm) N.
nesta casa de oracin,
onde el (ela) te aclamou con cantos de xbilo e loanza,
escoita as nosas splicas
e fai que te loe agora no ceo,
gozando da ta compaa, por sempre eternamente.
Amn.

9.
Cando o cadver se traslada igrexa antes das exequias, segundo o rito descrito neste
captulo, a celebracin das exequias propiamente dita comeza directamente polo canto de
entrada (e a iluminacin do cirio pascual) da Misa ou da Liturxia da palabra.

CAPTULO III

FORMA TPICA DA CELEBRACIN DAS EXEQUIAS

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada s presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Irmns: A morte do noso querido irmn (da nosa querida irm) N. entristcenos e
lmbranos, unha vez mis, o frxil e caduca que a vida do home. Pero, nestes
momentos de tristura, a nosa fe confrtanos e dno-la seguranza de que Cristo vive
eternamente e que o amor que El nos ten mis forte c mesma morte. Por iso, a nosa
esperanza firme. Que o Pai da misericordia e Deus de todo consolo vos conforte nesta
tribulacin.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, pdese recita-lo salmo 120, no que se pode ir intercalando a
antfona: O meu socorro vn do Seor. Se se prefire con msica vxase no Cantoral. Pdese
usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

O meu socorro vn do Seor.


Alzo os meus ollos cara s montes:
de onde vir o meu socorro?
O meu socorro vn do Seor,
que fixo o ceo e maila terra.
El non deixa que esvare o teu p,
o teu gardin non dorme;
non dorme, non adormece,
o gardin de Israel.
O Seor o teu gardin,
o Seor o teu arrimo,
est ta dereita.
Polo da o sol non che far dano
nin a la pola noite.

1
O Seor grdate do mal,
El garda a ta vida.
O Seor garda a ta chegada e a ta sada,
agora e por sempre.
Ant.

O meu socorro vn do Seor.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Escoita na ta bondade, Seor, as nosas splicas,


agora que imploramos a ta misericordia
polo teu servidor (servidora) N.,
a quen acabas de chamar deste mundo,
dgnate levalo (levala) lugar da luz e da paz,
para que tea parte na asemblea dos teus santos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.
De seguida organzase a procesin cara igrexa. Mentres dura a procesin, o pobo ora
polo defunto, rectase o salmo 113 ou entase outro salmo ou canto axeitado (vxase no
Cantoral).
Ant.
ou:

Felices os que morren no Seor.


Que Cristo te reciba no paraiso.
Salmo 113,1-8,17-26
Cando Israel sau de Exipto,
a familia de Xacob dun pobo estrao,
foi Xud o seu santuario,
Israel o seu dominio.
Viuno o mar e fuxiu,
o Xordn botouse atrs;
os montes brincaron coma carneiros,
e os outeiros coma aos.
Que che pasa, mar, para fuxires;
e a ti, Xordn, para te botares atrs?
Que tedes, montes, para brincardes coma carneiros,
e vs, outeiros, para brincardes coma aos?

1
Na presencia do Seor a terra estremece,
na presencia do Deus de Xacob,
que converte o penedo en estanques,
o pedregal en fontes de auga.
A casa de Israel confa no Seor:
El o seu auxilio e o seu escudo;
a casa de Aharn confa no Seor:
El o seu auxilio e o seu escudo;
os amigos do Seor confan no Seor:
El o seu auxilio e o seu escudo.
Que o Seor se lembre de ns e nos bendiga:
bendiga a casa de Israel,
bendiga a casa de Aharn,
bendiga os amigos do Seor,
os pequenos coma os grandes.
Que o Seor vos acrecente,
a vs e s vosos fillos.
Benditos sexades do Seor,
que fixo o ceo e maila terra.
Os ceos son ceos do Seor,
pero dulle-la terra s fillos do home.
Os mortos non loan o Seor,
nin tampouco os que baixan silencio.
Pero ns, os que vivimos, bendicmo-lo Seor
desde agora e para sempre.
Ant.
ou:

Felices os que morren no Seor.


Que Cristo te reciba no paraiso.

Se o camio moi longo ou o pobo non canta, pdese usar para a oracin polo defunto a
seguinte ladaa.
Ladaa polo defunto

R.

R.

R.

Ti que librche-lo teu pobo da escravitude de Exipto:


Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que lles separche-las augas do mar Vermello s israelitas
que camiaban cara a liberdade prometida:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que fche-lo santuario e a forza de Israel
durante a sa peregrinacin polo deserto:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que transformche-los penedos do deserto

1
R.

R.

R.

R.

R.

R.
R.

R.

en nacentes de auga viva:


Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que lle deches en herdanza teu pobo
unha terra que manaba leite e mel:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que quixeches que o teu Fillo
consumase na sa persoa a antiga Pascua de Israel:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, pola morte de Xess,
ilumna-las tebras da nosa morte:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, na resurreccin de Xesucristo,
inaugurche-la vida nova dos que morreron:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, na ascensin de Xesucristo,
quixeches que o teu pobo albiscase a sa entrada
na terra de promisin definitiva:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que es auxilio e escudo de cantos confan en ti:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que non queres que louven o teu nome
os mortos nin os que baixan perdicin,
senn os que viven para ti:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
III. ESTACIN NA IGREXA

4.
En chegando igrexa pdese cantar: Dlle, Seor, o descanso eterno, ou algn canto
axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e, se
posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio pascual,
dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

5.

Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o

1
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Deus, Pai todopoderoso,


pola fe confesmo-la morte e resurreccin do teu Fillo.
Concdelle noso irmn ( nosa irm) N.,
que durmiu en Cristo o sono da morte,
pola celebracin deste sacramento da Eucarista,
participar tamn con el na alegra da resurreccin.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.
a quen hoxe chamaches onda ti.
El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da palabra. As lecturas tmanse do


Leccionario das Misas de defuntos.
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Pidmoslle Seor que escoite a nosa oracin e atenda bondadoso as splicas da sa
Igrexa.
-Para que o Seor, noso Pai, reciba no seu Reino o noso irmn (a nosa irm) N. que, como
primicia da sa familia, deixou xa este mundo, rogumoslle Seor.
-Para que o noso Deus, na sa bondade, se compadeza das faltas e debilidades daquel (daquela)
a quen incorporou sa Igrexa polo bautismo, rogumoslle Seor.
- Para que o noso irmn (a nosa irm), que mentres viviu neste mundo confiou na benignidade
do noso Deus, goce agora dos bens celestiais, rogumoslle Seor.
- Para que tdolos amigos e familiares que conviviron co noso irmn (coa nosa irm), e que xa
nos precederon na morada eterna, disfruten agora con el (ela) da compaa dos santos,
rogumoslle Seor.
- Para que o Seor vele polas nosas vidas en canto vivimos no mundo de xeito que, cando nos

1
presentemos diante del, poidamos ofrecerlle abondosos froitos de boas obras,
rogumoslle Seor.
- Para que Deus non permita que na hora da nosa morte nos ronde o temor e a desesperacin,
senn que, confiados na sa promesa, nos dispoamos con serenidade e alegra a
comeza-la vida feliz e eterna, rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Escoita, Seor as nosas oracins


e concdelle teu servidor ( ta servidora) N.,
que creu en ti e quixo ser fiel teu servicio,
gozar eternamente da ta compaa na gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Imos agora cumprir co noso deber de lle darmos sepultura corpo do noso irmn (da
nosa irm); e, fieis costume cristin, farmolo pedindo con fe a Deus, Seor e Dador
da Vida, que admita a alma del (dela) entre os seus santos e que o seu corpo, que hoxe
enterramos en debilidade, o resucite un da cheo de vida e de gloria. Que, no momento
do xuzo, sexa misericordioso para co noso irmn (coa nosa irm), para que, libre da
morte, absolto (absolta) das sas culpas, reconciliado (reconciliada) co Pai, disfrute para
sempre da gloria eterna e da compaa dos santos.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
Non teas medo irmn (irm), Cristo morreu por ti e a sa resurreccin salvouche. O
Seor, que te protexeu durante a vida, librarate da morte que acabas de sufrir. Polo
bautismo fxote membro de Cristo resucitado: a auga que agora imos derramar sobre o
teu corpo vinolo lembrar. (Deus regalouche o seu Esprito Santo, que consagrou o teu

1
corpo como templo seu; o incenso co que imos perfuma-lo teu corpo ser signo da ta
dignidade de templo de Deus e far medrar en ns a esperanza de que este mesmo corpo
resucitar gloriosamente coma o de Xesucristo.)
9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes
pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben
Kyrie, elison.
Invocacins
Que o Pai que te invitou a come-la carne inmaculada do seu Fillo,
te admita agora na mesa do seu Reino.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que Cristo, vide verdadeira, en quen quedaches enxertado (enxertada) polo bautismo,
te faga participar agora da sa vida gloriosa.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que o Esprito de Deus, que te purificou co seu lume,
revista o teu corpo de inmortalidade.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.
amparo da ta man, Pai de bondade,
encomendmo-la alma do noso irmn (da nosa irm),
coa firme esperanza de que resucitar no derradeiro da,
con tdolos que morreron en Cristo.
Dmosche gracias por tdolos dons
que lle concediches longo dos seus das;
neles recoecemos un signo do teu amor e da comun dos santos.
Deus da misericordia,
acolle as oracins
que che presentamos por este noso irmn (esta nosa irm)
que acaba de deixarnos e brelle as portas da ta casa.

R.

s seus familiares e amigos, e a todos ns,


concdenos sabernos consolar con palabras de fe,
ata que tamn nos chegue a hora
de nos volvermos xuntar con el (ela), teu carn,
no gozo de teu Reino eterno.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

1
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso
acompaamento e a vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e
consideracin que tanto o defunto coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun
xeito especial a vosa oracin sinxela, porque nos consola compartir convosco a fe na
resurreccin futura.
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto, ou entase o salmo 117 ou algn canto popular axeitado (vxase no Cantoral):
Ant.

Abrdeme as portas santas,


e entrarei para lle da-las gracias Seor.

ou:
Esta a porta do Seor.
ou:
Non ei morrer, vivirei por sempre eternamente.
Salmo 117
Loade o Seor, porque bo,

1
porque para sempre a sa misericordia.
Que o diga a casa de Israel:
para sempre a sa misericordia.
Que o diga a casa de Aharn:
para sempre a sa misericordia.
que o digan os que temen o Seor:
para sempre a sa misericordia.
No apreto invoquei o Seor,
e o Seor escoitoume e deume folgura.
O Seor est comigo: nada temo;
que poden facerme os homes?
O Seor est comigo, El quen me axuda:
verei os meus inimigos en desfeita.
Mis vale abeirarse no Seor
que fiarse dos homes.
Mis vale abeirarse no Seor
que fiarse dos grandes.
Rodebame un fato de pobos,
e no nome do Seor aniquileinos;
rodebanme, puxranme cerco,
e no nome do Seor aniquileinos;
rodebanme coma abellas,
ardan coma lume en espios,
e no nome do Seor aniquileinos.
Empurraban e empurran para tirarme,
pero o Seor axudoume.
A mia forza e o meu cntico o Seor,
El a mia salvacin.
Hai un clamor de gozo e de victoria
nas tendas dos xustos:
a destra do Seor fixo proezas,
a destra do Seor excelsa,
a destra do Seor fixo proezas.
Non hei morrer, vou vivir,
e pregoa-los feitos do Seor.
Castigoume o Seor, castigoume,
mais non me entregou morte.
Abrdeme as portas da victoria:
quero entrar para darlle gracias Seor.
Esta a porta do Seor:

1
os xustos entran por ela.
Douche gracias, porque me escoitaches,
por teres sido a mia salvacin.
A pedra que os canteiros desbotaran,
esa mesma converteuse en esquinal.
Foi o Seor quen o fixo,
unha marabilla nosa vista.
este o da no que o Seor actuou:
alegrmonos nel e relouquemos.
Seor, dno-la salvacin!
Seor, dnos prosperidade!
Bendito o que vn no nome do Seor:
desde a casa do Seor bendicmosvos.
O Seor Deus: El dno-la luz.
Dispoede unha procesin con ramos
ata a beira do altar.
Ti e-lo meu Deus, veo darche gracias;
meu Deus, veo enxalzarte.
Loade o Seor, porque bo
porque para sempre a sa misericordia.
Ant.

Abrdeme as portas santas,


e entrarei para lle da-las gracias Seor,

ou:
Esta a porta do Seor.
ou:
Non ei morrer, vivirei por sempre eternamente.
Ladaa
Para a oracin polo defunto pdese usar, se acae, a seguinte ladaa. O que preside pode
introduci-la ladaa, dicindo:
Unidos na mesma oracin, mentres acompamo-lo corpo do noso irmn (da nosa irm)
lugar do seu repouso, invoqumo-los santos, que na gloria gozan da comun
celestial, para que acollan o noso irmn (a nosa irm) no gozo eterno.
Cristo, enos.
Cristo, escitanos.
Santa Mara, Nai de Deus,
Santos Anxos de Deus,
San Xon Bautista,
San Xos,
San Pedro e san Paulo,

Cristo, enos.
Cristo, escitanos.
roga por el (ela).
rogade por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).
rogade por el (ela).

1
Santo Estevo,
Santo Agostio,
San Gregorio,
San Bieito,
San Francisco,
San Domingos,
San Francisco Xavier,
Santa Teresa de Xess,
Santa Mnica,

roga por el (ela).


roga por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).
roga por el (ela).

Aqu pdese engadi-la invocacin do santo patrn do defunto e doutros santos.


Santos e santas de Deus,

rogade por el (ela).

Invoquemos agora a Cristo, vencedor do sepulcro, e lembrmo-los misterios salvadores


cos que liberou os homes do poder da morte:
Cristo, Fillo de Deus vivo.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
Ti que acetche-la morte por ns.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
Ti que resucitaches de entre os mortos.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
Ti que has vir xulga-los vivos e os mortos.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
A este irmn noso (esta irm nosa), que recibiu de ti a semente da inmortalidade.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
A este irmn noso (esta irm nosa), de quen agora nos despedimos.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
A este irmn noso (esta irm nosa), con quen esperamos atoparnos na gloria do ceo.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
R.

VII. ESTACIN NO CEMITERIO


12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):
Oremos.
Seor Xesucristo,
que descansares tres das no sepulcro
santificche-la tumba dos que cren en ti,
de tal modo que non servise s para enterra-lo corpo,
senn tamn para facer medra-la nosa esperanza na resurreccin,
[dgnate ben + dicir esta tumba e]
concdelle noso irmn ( nosa irm) N.
descansar aqu dos seus traballos,

R.

durmindo na paz deste sepulcro,


ata o da en que ti, que e-la Resurreccin e a Vida,
o resucites e o ilumines coa contemplacin do teu rostro glorioso.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(la nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Pidamos polo noso irmn (pola nosa irm) a Xesucristo, que dixo: Eu son a
resurreccin e a vida. Quen cre en min, anque morra, vivir; e todo o que vive e cre en
min, non morrer endexamais.
- Seor, ti que choraches diante da tumba de Lzaro, ten a ben enxuga-las nosas bgoas.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que resucitaches os mortos, ten a ben darlle a vida eterna noso irmn ( nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que lle perdoaches na cruz bo ladrn e lle prometche-lo paraso, ten a ben perdoar e levar
ata ceo o noso irmn (a nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que purificche-lo noso irmn (a nosa irm) na auga do bautismo e que o (a) unxiches co
leo da confirmacin, ten a ben admitilo (admitila) entre os teus santos e escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que alimentche-lo noso irmn (a nosa irm) co teu Corpo e co teu Sangue, ten a ben
admitilo (admitila) tamn na mesa do teu Reino.
R.
Pedmoscho, Seor.
- E a ns, que choramos pola sa morte, ten a ben confortarnos coa fe e coa esperanza da vida
eterna.
R.
Pedmoscho, Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:
Escoita, Seor, as nosas splicas
e ten misericordia do teu servidor (da ta servidora) N.,

R.

para que non sufra castigo polos seus pecados,


porque desexou cumpri-la ta vontade;
e, xa que a verdadeira fe
o (a) xuntou aqu na terra co pobo fiel,
que a ta bondade o (a) xunte agora
co coro dos anxos e escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.
V.

R.
V.
R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
R.
Amn.

1
16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
II
FORMA TPICA DA CELEBRACIN DAS EXEQUIAS
NOS NCLEOS URBNS

*
o tipo de exequias do que se fala no nm. 35 das Orientacins doutrinais e pastorais
do Episcopado Espaol, para os lugares onde non posible una verdadeira procesin polas ras.
Mantn a estructura da forma tpica pero de forma mis simplificada. O rito realzase todo el na
mesma igrexa: no adro ou na porta a primeira e a terceira estacin e no interior da igrexa a
segunda.
I. ESTACIN NO ADRO OU NA PORTA DA IGREXA
1.
Chegado o cadver porta da igrexa, os fieis entran na igrexa quedando s co defunto
os seus familiares mis ntimos. O celebrante principal e os ministros, revestidos cos
ornamentos propios para a celebracin da Misa, encamanse onde est o defunto. Chegados
seu lado, o celebrante principal sada os presentes, dicindo:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Irmns: A morte do noso querido irmn (da nosa querida irm) N. entristcenos e
lmbranos, unha vez mis, o frxil e caduca que a vida do home. Pero, nestes
momentos de tristura, a nosa fe confrtanos e dno-la seguranza de que Cristo vive
eternamente e que o amor que El nos ten mis forte c mesma morte. Por iso, a nosa
esperanza firme. Que o Pai da misericordia e Deus de todo consolo vos conforte nesta
tribulacin.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, pdese recita-lo salmo 120, no que se pode ir intercalando a
antfona: O meu socorro vn do Seor. Se se prefire con msica vxase no Cantoral. Pdese
usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

O meu socorro vn do Seor.


Alzo os meus ollos cara s montes:
de onde vir o meu socorro?
O meu socorro vn do Seor,
que fixo o ceo e maila terra.
El non deixa que esvare o teu p,
o teu gardin non dorme;
non dorme, non adormece,
o gardin de Israel.

1
O Seor o teu gardin,
o Seor o teu arrimo,
est ta dereita.
Polo da o sol non che far dano
nin a la pola noite.
O Seor grdate do mal,
El garda a ta vida.
O Seor garda a ta chegada e a ta sada,
agora e por sempre.
Ant.

O meu socorro vn do Seor.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Escoita na ta bondade, Seor, as nosas splicas,


agora que imploramos a ta misericordia
polo teu servidor (servidora) N.,
a quen acabas de chamar deste mundo,
dgnate levalo (levala) lugar da luz e da paz,
para que tea parte na asemblea dos teus santos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN INTERIOR DA IGREXA

3.
De seguida organzase a procesin interior da igrexa. Mentres, pdese cantar: Dlle,
Seor, o descanso eterno, ou algn canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral).
4.
En chegando altar, colcase o cadver diante del e, se posible, ponse seu carn o
cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio pascual, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.

1
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado. Mentres o celebrante principal
venera o altar e -se parece oportuno- incnsao.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA
5.
Acabado o canto (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o Seor, ten
piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Deus, Pai todopoderoso,


pola fe confesmo-la morte e resurreccin do teu Fillo.
Concdelle noso irmn ( nosa irm) N.,
que durmiu en Cristo o sono da morte,
pola celebracin deste sacramento da Eucarista,
participar tamn con el na alegra da resurreccin.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.
a quen hoxe chamaches onda ti.
El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da palabra. As lecturas tmanse do


Leccionario das Misas de defuntos (pdese ver o captulo VII deste mesmo Ritual).
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Pidmoslle Seor que escoite a nosa oracin e atenda bondadoso as splicas da sa
Igrexa.
-Para que o Seor, noso Pai, reciba no seu Reino o noso irmn (a nosa irm) N. que, como
primicia da sa familia, deixou xa este mundo, rogumoslle Seor.
-Para que o noso Deus, na sa bondade, se compadeza das faltas e debilidades daquel (daquela)
a quen incorporou sa Igrexa polo bautismo, rogumoslle Seor.

1
- Para que o noso irmn (a nosa irm), que mentres viviu neste mundo confiou na benignidade
do noso Deus, goce agora dos bens celestiais, rogumoslle Seor.
- Para que tdolos amigos e familiares que conviviron co noso irmn (coa nosa irm), e que xa
nos precederon na morada eterna, disfruten agora con el (ela) da compaa dos santos,
rogumoslle Seor.
- Para que o Seor vele polas nosas vidas en canto vivimos no mundo de xeito que, cando nos
presentemos diante del, poidamos ofrecerlle abondosos froitos de boas obras,
rogumoslle Seor.
- Para que Deus non permita que na hora da nosa morte nos ronde o temor e a desesperacin,
senn que, confiados na sa promesa, nos dispoamos con serenidade e alegra a
comeza-la vida feliz e eterna, rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Escoita, Seor as nosas oracins


e concdelle teu servidor ( ta servidora) N.,
que creu en ti e quixo ser fiel teu servicio,
gozar eternamente da ta compaa na gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Imos agora cumprir co noso deber de lle darmos sepultura corpo do noso irmn (da
nosa irm); e, fieis costume cristin, farmolo pedindo con fe a Deus, Seor e Dador
da Vida, que admita a alma del (dela) entre os seus santos e que o seu corpo, que hoxe
enterramos en debilidade, o resucite un da cheo de vida e de gloria. Que, no momento
do xuzo, sexa misericordioso co noso irmn (coa nosa irm), para que, libre da morte,
absolto (absolta) das sas culpas, reconciliado (reconciliada) co Pai, disfrute para
sempre da gloria eterna e da compaa dos santos.

1
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
Non teas medo irmn (irm), Cristo morreu por ti e a sa resurreccin salvouche. O
Seor, que te protexeu durante a vida, librarate da morte que acabas de sufrir. Polo
bautismo fxote membro de Cristo resucitado: a auga que agora imos derramar sobre o
teu corpo vinolo lembrar. (Deus regalouche o seu Esprito Santo, que consagrou o teu
corpo como templo seu; o incenso co que imos perfuma-lo teu corpo ser signo da ta
dignidade de templo de Deus e far medrar en ns a esperanza de que este mesmo corpo
resucitar gloriosamente coma o de Xesucristo.)

9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes
pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben
Kyrie, elison.
Invocacins
Que o Pai que te invitou a come-la carne inmaculada do seu Fillo,
te admita agora na mesa do seu Reino.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que Cristo, vide verdadeira, en quen quedaches enxertado (enxertada) polo bautismo,
te faga participar agora da sa vida gloriosa.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que o Esprito de Deus, que te purificou co seu lume,
revista o teu corpo de inmortalidade.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.
amparo da ta man, Pai de bondade,
encomendmo-la alma do noso irmn (da nosa irm),
coa firme esperanza de que resucitar no derradeiro da,
con tdolos que morreron en Cristo.
Dmosche gracias por tdolos dons
que lle concediches longo dos seus das;
neles recoecemos un signo do teu amor e da comun dos santos.
Deus da misericordia,
acolle as oracins
que che presentamos por este noso irmn (esta nosa irm)
que acaba de deixarnos e brelle as portas da ta casa.

R.

s seus familiares e amigos, e a todos ns,


concdenos sabernos consolar con palabras de fe,
ata que tamn nos chegue a hora
de nos volvermos xuntar con el (ela), teu carn,
no gozo de teu Reino eterno.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso
acompaamento e a vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e
consideracin que tanto o defunto coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun
xeito especial a vosa oracin sinxela, porque nos consola compartir convosco a fe na
resurreccin futura.
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------VI. PROCESIN ADRO DA IGREXA
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentres, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

VII. ESTACIN NO ADRO OU NA PORTA DA IGREXA


12.
Chegada a procesin adro ou porta da igrexa, o corpo colcase no carro mortuorio e
o que preside engade:

R.

Que o Seor lle abra as portas do triunfo noso irmn ( nosa irm),
para que, rematado o duro combate da sa vida mortal
entre coma vencedor(a) polas portas dos xustos
e nas sas tendas entoe cantos de victoria
por sempre eternamente.
Amn.
E a todos ns nos dea a certeza
de que non est morto(a), senn que dorme,

R.

de que non perdeu a vida, senn que repousa,


porque o Seor chamouno (chamouna) vida eterna
por sempre eternamente.
Amn.

13.

O que preside remata a celebracin dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V
R.

Descanse en paz.
Amn

V.
R.

E a sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

OUTROS FORMULARIOS PARA A CELEBRACIN DAS EXEQUIAS


1. FORMULARIO COMN I

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Amados irmns: O Seor na sa amorosa e inescrutable providencia, vn de chamar
deste mundo noso irmn ( nosa irm) N. A sa partida encheuvos a todos de dor e
desnimo. Mais, neste momento triste, compre que reafirmmo-la nosa fe, que nos
asegura que Deus non abandona endexamais os seus fillos. Xess invtanos a esta
confianza cando di: Vinde a min tdolos que estades cansados e agobiados e eu vos
aliviarei. Con esta certeza, pidamos Seor, durante esta celebracin, que perdoe
noso irmn ( nosa irm) as sas faltas e lle conceda unha morada de paz e benestar
entre os seus santos. E a ns nos dea a firme esperanza de atopalo (atopala) un da no
seu Reino.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, pdese recitar-lo salmo 22, no que se pode ir intercalando a
antfona: O Seor o meu pastor, nada me falta. Se se prefire con msica, vxase no
Cantoral. Pdese usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.:

O Seor o meu pastor, nada me falta.


Salmo 22
O Seor o meu pastor, nada me falta:
En prados verdecentes faime repousar.
El lvame a beber en augas tranquilas
e repn as mias forzas;
guame por vereas rectas,
por mor do seu nome.
Se tiver que pasar por valgadas sombrizas,
ningn mal temera, porque ti vas comigo:
o teu bastn e o teu caxato son o meu sosego.
Ti pos para min a mesa,

1
cara dos meus inimigos;
nxesme con perfume a cabeza,
e a mia copa reborda.
O teu benquerer e a ta misericordia vanme seguindo
tdolos das da mia vida.
Eu habitarei na casa do Seor
por das prolongados sen fin.
Ant.:

O Seor o meu pastor, nada me falta.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Encomendmosche, Seor,
o noso irmn (a nosa irm) N.,
a quen, nesta vida mortal, guiaches polo vieiro xusto
e o (a) acompaaches coa ta bondade e misericordia;
prepara agora diante del (dela)
a mesa de festa do teu Reino
e fai que habite na ta casa por sempre eternamente.
Pedmoscho por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
En chegando igrexa pdese cantar: Que o Seor che abra as portas do paraso, ou
algn canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e,
se posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio
pascual, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.

1
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA
5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Seor, noso Deus, Pai omnipotente,


ti, que nos dche-la certeza
de que nos fieis defuntos se realizar
o misterio do teu Fillo morto e resucitado,
por esta fe que profesamos,
concdelle noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de participar da morte de Cristo,
resucitar tamn con el na luz da vida eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Seor, ti e-lo perdn dos pecadores


e a benaventuranza dos teus santos.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.,
a quen hoxe damos piadosa sepultura:
concdelle comparti-la felicidade dos teus escolleitos
e fai que o da da resurreccin,
libre da corrupcin da morte,
poida disfrutar da ta presencia.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da palabra. As lecturas tmanse do


Leccionario das Misas de defuntos.
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Pidmoslle Seor que escoite a nosa oracin e atenda as nosas splicas polo noso
irmn (pola nosa irm) N., que acaba de deixar este mundo, e digmoslle:
R.
Seor ten piedade.

1
-Seor Xess, fai que o noso irmn (a nosa irm) N., que deixou este mundo, se alegre con
xbilo eterno na ta presencia na compaa da asemblea dos santos. Oremos xuntos.
-Libra a sa alma do abismo e slvao (slvaa) coa ta misericordia, porque no reino da morte
ningun te loa. Oremos xuntos.
-Que a ta bondade e a ta misericordia o (a) acompaen eternamente e habite na ta casa polos
sculos sen fin. Oremos xuntos.
-Concdelle gozar das fontes tranquilas do teu paraso e faino (faina) acougar nas verdes
campas do teu Reino. Oremos xuntos.
-E a ns, que camiamos anda polos carreiros escuros deste mundo, guanos polo vieiro xusto e
fai que baixo o teu caxato de pastor atopemos sempre o noso conforto. Oremos xuntos.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Deus,
que na Pascua do teu Fillo
fixeches resplandecer para todos a gloria dunha salvacin nova,
escoita as nosas oracins
e concdelle noso irmn ( nosa irm) N.
gozar da luz eterna.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Chegou o momento de da-lo ltimo adeus noso irmn ( nosa irm). O seu corpo,
desaparecer da nosa vista, enchoupa as nosas almas en intensa tristura. Agora ben, este
intre tamn para ns un motivo de firme esperanza, porque confiamos en que esta
persoa amada non desaparece para sempre dos nosos ollos, volvermola atopar cando
Deus, fin dos tempos, nos xunte de novo no seu Reino. Con esta esperanza, oremos
uns momentos en silencio, lembrando o que con el (ela) vivimos neste mundo e o que
representou para ns, e tamn o que el (ela) foi e ante Deus.

1
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
Imos agora asperxe-lo cadver do noso irmn (da nosa irm) con auga bendita. Neste
intre en que nos dispoemos a sepulta-lo seu corpo, evocarmo-lo bautismo, polo que se
incorporou simbolicamente morte e resurreccin de Cristo. Porque as como Cristo
non ficou definitivamente no sepulcro, as cremos que o noso irmn (a nosa irm), a
semellanza de Xess, resucitar vida. (Perfumaremos, despois, o seu corpo, co
incenso; este xesto recordaranos que o noso irmn (a nosa irm), unxido co leo da
Confirmacin, foi templo do Esprito destinado como Cristo resurreccin).

9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes
pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben
Kyrie, elison.
Invocacins
Que o noso irmn (a nosa irm) viva eternamente na paz da ta compaa.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que participe contigo da felicidade eterna dos santos.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que contemple o teu rostro glorioso e tea parte na alegra sen fin.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Cristo Xess, acolleo (acllea) xunto a ti con tdolos que nos precederon no camio cara Pai.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
R.

10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.
Dono da vida e Seor dos que morreron,
lmbrate do noso irmn (da nosa irm) N.,
que mentres viviu neste mundo
estivo bautizado (bautizada) na ta morte
e quedou asociado (asociada) ta resurreccin,
e que agora, confiando en ti,
deixou este mundo.
Cando voltes no derradeiro da,
na compaa dos teus anxos,
concdelle resucitar do sepulcro;
levntao (levntaa) do po da morte,
revsteo (revstea) de honor
e achgao (achgaa) ta dereita,
para que, par de ti,
tea a sa morada entre os santos e elixidos
e con eles louve a ta bondade

1
R.

por sempre eternamente.


Amn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
No nome da familia N., dmovo-las gracias pola vosa presencia e a vosa oracin.
Sentmonos confortados e sostidos pola fe e esperanza que, coma crentes compartimos.
(A morte de N. foi unha dura proba para ns, pero confiamos na axuda de Deus e na
vosa amizade para superala.)
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***. Se acade, pdese usar tamn a seguinte pregaria:

R.

Continumo-las nosas pregarias pedndolle Seor que escoite as nosas splicas e


repitamos:
Escitanos, Seor.

Que o Pai, que o (a) invitou a come-la carne inmaculada do seu Fillo,
o (a) admita agora na mesa do seu Reino.
R.
Escoitanos, Seor.
Que Cristo, vide verdadeira, en quen quedou enxertado (enxertada) polo bautismo,
o (a) faga participar agora da sa vida gloriosa.

1
R.
Escitanos, Seor.
Que o Esprito de Deus, que o (a) sazonou co seu lume,
revista agora o seu corpo de inmortalidade.
R.
Escitanos, Seor.
Que a Virxe Mara o (a) recomende ante o seu Fillo
e, na sa compaa, chegue mansin desexada do ceo.
R.
Escitanos, Seor.
Que o (a) acollan os santos apstolos,
que recibiron do Seor o poder de atar e desatar.
R.
Escitanos, Seor.
Que intercedan por el (ela) tdolos santos e elixidos de Deus,
que neste mundo soportaron tormentos polo nome de Cristo.
R.
Escitanos, Seor.
Que o Seor se lembre del (dela) no esplendor da sa gloria.
R.
Escitanos, Seor.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):

Oremos.

R.

Seor, noso Deus,


na ta misericordia encontran acougo as almas dos fieis,
[dgnate ben+dicir este sepulcro e]
manda s teus anxos que custodien esta tumba;
que o noso irmn (a nosa irm) que vai ser enterrado nela,
obtea o perdn de tdolos seus pecados,
a fin de que resucite glorioso (gloriosa),
remate dos tempos,
con tdolos santos
e poida alegrarse en ti por sempre eternamente.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro

1
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Oremos con fe a Deus Pai, para quen vive toda criatura, e pidmoslle que escoite a nosa oracin.
-Para que perdoe os pecados do seu servidor (da sa servidora) N. e acepte as sas boas obras,
pregumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda pena merecida polas sas culpas e poida participar xa no descanso
eterno, pregumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este primeiro mundo, goce eternamente no paraso, pregumoslle Seor.
-Para que a ns o Esprito Santo nos leve polos camios da fe e nos dea a esperanza firme de
acadar, canda o noso irmn (a nosa irm), o Reino eterno, pregumoslle Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:

R.

Pai noso,
ti ests sempre atento s splicas dos teus fieis
e escita-los desexos do noso corazn;
acabamos de depositar na terra (no sepulcro)
o corpo do teu servidor (da ta servidora),
concdelle ti participar cos teus santos e escolleitos
da recompensa da gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza
de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.

V.

Que a tdolos que cremos

R.
V.
R.

no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
R.
Amn.
16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

2. FORMULARIO COMN II

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Benqueridos irmns: Cheos de dor pola separacin daquel (daquela) con quen
convivimos longos anos e a quen amamos, xuntmonos hoxe para implora-la
misericordia divina no seu favor, e tamn para reanimar e fortalece-la nosa esperanza
nesta hora triste e chea de bgoas. Confiemos en Deus, que El nos ha axudar; esperemos
nel, e achanzarno-lo camio. En Cristo morto polos nosos pecados e resucitado vida
nova, as nosas tebras ilumnanse e renace unha alborada de esperanza. Que o mesmo
Seor vos conforte, logo, e abra as portas do seu Reino noso irmn ( nosa irm).

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Logo, podese recitar-lo salmo 129, no que se pode ir intercalando a antfona: Desde os
abismos clamo a ti, Seor. Se se prefire con msica vxase no Cantoral. Pdese usar tamn
outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

Desde os abismos clamo a ti, Seor.


Salmo 129
Desde os abismos clamo a ti, Seor;
Seor, escoita a mia voz.
Ten atentos os odos
voz da mia splica.
Se levas conta dos pecados, Seor,
Seor, quen poder terse en p?
Mais en ti est o perdn,
para te faceres respectar.
Eu espero no Seor,
a mia alma espera na sa palabra;
a mia alma agarda Seor,
mis do que os vixas a aurora.
Agarde Israel Seor,

1
mais do que os vixas a aurora,
pois do Seor vn a misericordia,
e nel a redencin cumprida.
El quen redime a Israel
de tdolos pecados.
Ant.

Desde os abismo clamo a ti, Seor.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Escoita, Seor, a oracin da ta Igrexa


que espera na ta palabra;
desde o abismo da morte
o noso irmn (a nosa irm)
espera a ta redencin cumprida;
redmeo (redmea) de tdolos seus pecados
e fai que no teu Reino vexa realizada toda a sa esperanza.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
En chegando igrexa, pdese cantar Deus enxugar as bgoas dos seus ollos, ou algn
canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e, se
posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio pascual,
dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.

1
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA
5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.
a quen hoxe chamaches onda ti.
El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Non sexas severo no teu xuzo, Seor,


con este teu servidor (esta ta servidora), que acaba de deixarnos,
porque ningn home inocente fronte a ti,
se ti mesmo non lle perda-las culpas;
pedmosche que escite-las splicas da ta Igrexa
e que lle concedas un lugar entre os teus santos e elixidos,
xa que nesta vida estivo marcado (marcada) co selo da Santa Trindade.
Ti, noso Seor e Deus,
que vives e reinas co Pai
na unidade do Esprito Santo
por sempre eternamente.
Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da palabra. As lecturas tmanse do


Leccionario das Misas de defuntos.
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Oremos a Deus, Pai de todos, polo noso irmn defunto (pola nosa irm defunta) e
pidmoslle que escoite a nosa oracin.
-Para que o Seor, que se compadece de toda criatura, purifique coa sa misericordia e conceda
os gozos do paraso noso irmn ( nosa irm) N., rogumoslle Seor.
-Para que o Seor que o (a) creou da nada e o (a) honrou facndoo (facndoa) imaxe do seu

1
Fillo, lle devolva no Reino eterno a primitiva fermosura do home, rogumoslle Seor.
-Para que lle conceda o descanso eterno e o (a) faga gozar na asemblea dos santos, rogumoslle
Seor.
-Para que o Seor, consolo dos que choran e forza dos que se senten abatidos, alivie a tristura
dos que o (a) choran e lles conceda atopalo (atopala) novamente no Reino de Deus,
rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Seor,
que a nosa oracin suplicante
sirva de proveito teu fillo (filla) N.,
para que, libre de todo pecado,
participe xa da ta redencin.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Dispomonos agora a cumprir cristiamente co deber de lle dar sepultura corpo do
noso irmn (da nosa irm) e pidamos a Deus, para quen toda criatura vive, que admita a
sa alma na asemblea dos santos; que este corpo, que hoxe imos enterrar en debilidade,
o Seor o resucite, cheo de vigor e gloria no derradeiro da. Que Deus escoite as nosas
splicas e, no momento do xuzo, sexa con el (ela) misericordioso(a) para que, libre da
morte, absolto (absolta) das sas culpas, reconciliado co Pai, disfrute para sempre da
gloria eterna e da compaa dos santos.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
A auga que imos derramar agora sobre o corpo deste irmn noso (desta irm nosa)
lmbranos que o bautismo convirteuno (convirteuna) en membro do corpo de

1
Xesucristo, que morreu e sepultrono, pero que coa sa gloriosa resurreccin venceu a
morte. (O incenso co que perfumaremos logo o seu cadver traeranos memoria que o
que agora son s os seus restos foron templo do Esprito Santo e estn chamados a ser,
pola resurreccin, pedras vivas do templo da Xerusaln celestial.)
9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes
pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben
Kyrie, elison.
Invocacins
Que o Pai que te invitou a come-la carne inmaculada do seu Fillo,
te admita agora na mesa do seu Reino.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que Cristo, vide verdadeira, en quen quedaches enxertado (enxertada) polo bautismo,
te faga participar agora da sa vida gloriosa.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que o Esprito de Deus, que te purificou co seu lume,
revista o teu corpo de inmortalidade.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.

R.

Seor Xesucristo, Redentor do xnero humano,


pedmosche que lle deas entrada no teu paraso noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de pecha-los ollos luz deste mundo
e que os abriu para te contemplar a ti, Luz verdadeira;
lbrao (lbraa), Seor, da escuridade da morte
e fai que goce contigo da festa das vodas eternas;
que se alegre no teu Reino, a sa verdadeira patria,
onde non hai tristura nin morte,
onde todo vida e ledicia sen fin,
e que contemple o teu rostro glorioso por sempre eternamente.
Amn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
A todos cantos nos acompaades nesta celebracin (e na enfermidade que precedeu
morte do noso [da nosa] benquerido [benquerida] N.), queremos drvo-las mis sinceras
gracias. Conslanos particularmente a fe e a oracin que compartimos, coma membros
desta comunidade (parroquial) de N. Encomendmo-lo noso finado (a nosa finada) s

1
vosas oracins; ns tamn vos lembraremos diante do Seor.
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***. Se acade, pdese usar tamn a seguinte pregaria:
Invoquemos agora a Cristo, vencedor da morte, e pidmoslle que coloque o noso irmn
(a nosa irm) entre os santos e elixidos:
Que goce da felicidade entre os santos.
Escitanos, Seor.
Que tea o seu lugar entre os mrtires.
R.
Escitanos, Seor.
Que atope a sa morada entre os patriarcas.
R.
Escitanos, Seor.
Que aclame a Cristo entre os profetas e os apstolos.
R.
Escitanos, Seor.
Que, na compaa dos anxos e arcanxos, contemple a gloria de Deus.
R.
Escitanos, Seor.
Que descubra a profundidade dos misterios divinos.
R.
Escitanos, Seor.
Que lave as sas vestes entre os que lavan as sas tnicas no sangue do Ao.
R.
Escitanos, Seor.
Que unido (unida) s que chaman, chame tamn el (ela) e vexa como se lle abren as portas da
Xerusaln celestial.
R.
Escitanos, Seor.
R.

1
Que unido (unida) s que contemplan a Deus, contemple tamn el (ela) o seu Seor cara a cara.
R.
Escitanos, Seor.
Que, unido (unida) s que cantan a gloria do Seor, cante tamn el (ela) o cntico novo.
R.
Escitanos, Seor.
Que, unido (unida) s que escoitan os himnos de loanza, goce tamn el (ela) escoitando o
concerto celestial.
R.
Escitanos, Seor.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):

Oremos.

R.

Pai santo,
lembrando neste momento o sepulcro que lle deches noso Pai Abrahn
e o que Xos de Arimatea dispuxo con amor
para que nel descansara o corpo do teu Fillo,
pedmosche que [ben+digas este sepulcro,]
lles mandes s teus anxos custodiar este lugar,
para que nel descanse o corpo do noso irmn (da nosa irm) N.,
e que recba-la alma del (dela) no paraso,
para que goce eternamente entre os teus santos e elixidos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Pidamos polo noso irmn (pola nosa irm) a Xesucristo, que dixo: Eu son a
resurreccin e a vida. Quen cre en min, anque morra, vivir; e todo o que vive e cre en
min, non morrer endexamais.

1
- Seor, ti que choraches diante da tumba de Lzaro, ten a ben enxuga-las nosas bgoas.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que resucitaches os mortos, ten a ben darlle a vida eterna noso irmn ( nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que lle perdoaches na cruz bo ladrn e lle prometche-lo paraso, ten a ben perdoar e levar
ata ceo o noso irmn (a nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que purificche-lo noso irmn (a nosa irm) na auga do bautismo e que o (a) unxiches co
leo da confirmacin, ten a ben admitilo (admitila) entre os teus santos e escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que alimentche-lo noso irmn (a nosa irm) co teu Corpo e co teu Sangue, ten a ben
admitilo (admitila) tamn na mesa do teu Reino.
R.
Pedmoscho, Seor.
- E a ns, que choramos pola sa morte, ten a ben confortarnos coa fe e coa esperanza da vida
eterna.
R.
Pedmoscho, Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:
Deus todopoderoso,
ti, que pola morte de Xesucristo, teu Fillo,
destruiche-la nosa morte,
polo seu descanso no sepulcro
santificache-las tumbas
e pola sa gloriosa resurrecin
devolvcheno-la vida e a inmortalidade,
escoita a nosa oracin por aqueles que,
mortos en Cristo e sepultados con El,
esperan a santa resurreccin.
Concede, Seor de vivos e mortos,
que s que pola fe che coeceron na terra
te alaben sen fin no ceu.
Por Xesucristo, noso Seor.
15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza
de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.

1
V.

R.
V.

R.
V.
R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
R.
Amn.
16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

3. FORMULARIO COMN III

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Irmns: A morte do noso querido irmn (da nosa querida irm) fainos experimentar ata
que punto o home pobre ante Deus. Pero a nosa esperanza cristi non debe desfalecer
diante da morte. Os nosos ollos, humildemente levantados ceo, deben esperar contra
toda esperanza, confiando na misericordia do Seor, que far que o noso irmn (a nosa
irm) sexa arrancado (arrancada) da morte que agora o (a) humilla. Pidamos, logo,
Seor que, no seu Reino, se lembre del (dela).

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, podese recitar, sen canto o salmo 122, no que se pode ir
intercalando a antfona: Cara a ti alzo os meus ollos. Se se prefire con msica vxase no
Cantoral. Pdese usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

Cara a ti alzo os meus ollos.


Salmo 122
Cara a ti alzo os meus ollos,
cara a ti que moras no ceo.
Coma os ollos do servo fitan as mans do seu seor,
coma os ollos da serva fitan as mans da sa seora,
as os nosos ollos estn postos no Seor, noso Deus,
ata que El se apiade de ns.
Apidate de ns, Seor, apidate de ns,
pois estamos fartos de desprezo;
farta est a nosa alma
das burlas dos satisfeitos,
do desprezo dos poderosos.

Ant.

Cara a ti alzo os meus ollos.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1
2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Cara a ti alzmo-los nosos ollos,


Seor que moras no ceo.
Ten piedade do teu servidor (d ta servidora) N.
que esperou na ta misericordia
e non permitas que quede defraudada a sa esperanza.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
En chegando igrexa pdese cantar: Reloucarn diante do Seor os sos
quebrantados, ou algn canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o
cadver diante do altar e, se posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode
acender nese intre o cirio pascual, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.
Seor noso Deus,
diante de quen viven os que estn destinados morte
e para quen os nosos corpos, morrer, non perecen,
senn que se tranforman e adquiren unha vida mellor,

R.

pedmosche humildemente
que aclla-la alma do teu servidor (da ta servidora) N.
e que a coloques onda a do noso pai Abrahn, o teu amigo,
para que poida resucitar con gloria no da grande do xuzo;
e, se en algo pecou contra ti durante esta vida,
que o teu amor misericordioso o (a) purifique e o (a) perdoe.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Seor, Pai santo, Deus todopoderoso e eterno,


humildemente che suplicamos polo teu servidor (pola ta servidora) N.,
a quen acabas de chamar deste mundo;
dgnate levalo (levala) lugar de descanso, da luz e da paz,
para que, franqueadas victoriosamente as portas da morte,
habite cos teus santos no ceo,
na luz que prometiches a Abrahn e sa descendencia por sempre.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

A celebracin prosegue, coma sempre, coa Liturxia da Palabra. As lecturas tmanse do


Leccionario das Misas de defuntos.
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Oremos con fe a Deus Pai, para quen toda criatura vive, e pidmoslle que escoite a nosa
oracin.
-Para que perdoe os pecados do seu servidor (da sa servidora) N. e acepte as sas boas obras,
rogumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda pena merecida polas sas culpas e poida participar xa no descanso
eterno, rogumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este mundo, goce eternamente no paraso, rogumoslle Seor.
-Para que o Esprito Santo nos leve a todos ns polos vieiros da fe e nos dea a esperanza firme
de acadar, xunto noso irmn ( nosa irm), o Reino eterno, rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:
Seor noso Deus,
que a travs da morte
quixeches configura-lo noso irmn (a nosa irm) N. con Cristo,
que por ns morreu na cruz,

R.

escoita a nosa oracin


e dgnate dar parte na Pascua renovadora do teu Fillo
a quen, mentres viviu na terra,
estivo marcado (marcada) co selo do Esprito Santo.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
O noso irmn (a nosa irm) que, polo bautismo, Deus incorporou morte de Cristo
simbolicamente, agora experimentou a morte incluso na sa realidade visible. Pero o
bautismo ununo (ununa) non s morte de Xess senn tamn sa resurreccin.
Evocar neste momento o bautismo, asperxendo coa auga o seu cad-ver, (e a sa
confirmacin, perfumando co incenso o seu corpo), poer un signo de esperanza de
que este corpo, agora sen vida, resucitar un da coma o de Xess.

9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (cf. Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes pode
recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben Kyrie,
elison.

1
Invocacins

R.

Que o Seor te acolla no Reino da luz e da paz.


Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que El mesmo sexa o teu premio e a ta gloria.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que onda el vivas por sempre eternamente.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)

10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.

R.
R.

Oremos.

R.

Pedmosche, Seor,
que o teu servidor (a ta servidora) N.,
que morreu xa para este mundo,
viva agora para ti
e que o teu amor misericordioso borre os pecados
que cometeu por fraxilidade humana.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecer s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, os familiares de N. queremos expresa-la nosa gratitude
profunda comunidade (parroquia), seu prroco (capeln) e a cada unha das persoas
que acabades de participar nesta celebracin. A nosa dor pola morte do noso familiar
vese aliviada pola vosa presencia e o testemuo da fe e da esperanza cristi. (Queira
Deus que este baleiro que hoxe sentimos non nos afogue, e poidamos, de novo, sorrirlle
vida e traballar con ilusin.)
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.

1
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***. Se acade, pdese usar tamn a seguinte pregaria:
Pidamos agora Seor que admita na morada eterna o noso irmn (a nosa irm):
Que se digne admitir noso irmn ( nosa irm)
no seno dos nosos patriarcas: Abrahn, Isaac e Xacob.
R.
Escitanos, Seor.
Que, entre os resucitados,
resucite tamn glorioso (gloriosa) o noso irmn (a nosa irm).
R.
Escitanos, Seor.
Que, entre os que recibirn o seu corpo no da da resurreccin,
reciba tamn el (ela) o seu corpo glorificado.
R.
Escitanos, Seor.
Que, entre os benditos destra do Pai,
estea tamn colocado el (ela) no derradeiro da.
R.
Escitanos, Seor.
Que, entre os que posen a vida eterna,
posa tamn el (ela) a gloria sen fin.
R.
Escitanos, Seor.
Que, entre os benaventurados,
disfrute tamn el (ela) das delicias do paraso.
R.
Escitanos, Seor.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):
Oremos.
Seor noso Deus,
que, por medio da auga do bautismo,
recreche-lo home a quen a morte retia cativo;
ti que quixeches que o teu Fillo Xesucristo, noso Seor,
vencendo o poder da morte,
resucitase, coma primicia dos mortos e salvacin dos que cren en ti;
ti que quixeches que os crentes,

R.

coma membros do corpo de Xesucristo,


participaran da sa resurreccin,
[dgnate ben+dicir este sepulcro e]
fai que o noso irmn (a nosa irm) repouse na paz desta tumba
ata que, no da do xuzo,
poida participar da resurreccin gloriosa do teu Fillo,
que vive e reina por sempre eternamente.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Oremos con fe a Deus Pai, para quen vive toda criatura, e pidmoslle que escoite a nosa
oracin.
-Para que perdoe os pecados do seu servidor (da sa servidora) N. e acepte as sas boas obras,
pregumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda pena merecida polas sas culpas e poida participar xa no descanso
eterno, pregumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este primeiro mundo, goce eternamente no paraso, pregumoslle Seor.
-Para que a ns o Esprito Santo nos leve polos camios da fe e nos dea a esperanza firme de
acadar, canda o noso irmn (a nosa irm), o Reino eterno, pregumoslle Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:
Dono da vida e Seor dos que morreron,
lmbrate do noso irmn (da nosa irm) N.,
que mentres viviu neste mundo
comeu o teu Corpo e bebeu o teu Sangue,
e que agora, confiando en ti,
deixou este mundo.
Cando voltes no derradeiro da,
na compaa dos teus anxos,
concdelle resucitar do sepulcro;

R.

levntao (levntaa) do po da morte,


revsteo (revstea) de honor
e achgao (achgaa) ta dereita,
para que, par de ti,
tea a sa morada entre os santos e elixidos
e con eles louve a ta bondade
por sempre eternamente.
Amn.

15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza
de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.
V.

R.
V.
R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.

A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.

1
R.

Amn.

16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

4. FORMULARIO PARA AS EXEQUIAS DUN DEFUNTO


QUE DEIXOU A FAMILIA MOI DESCONCERTADA

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Irmns: Ante a (inesperada) morte do noso querido e lembrado (querida e lembrada) N.,
sentmonos abraiados e non atopamos palabras para explicrno-la sa partida de onda
ns. Desmoralizados fronte a este feito, non podemos, con todo, desesperarnos, porque
neste doloroso momento vn na nosa axuda a fe cristi; ela asegranos que a vida do
noso irmn (da nosa irm) non rematou con esta morte que contemplan os nosos ollos;
cremos que el (ela) segue a vivir, nunha dimensin abof distinta e agora para ns
incomprensible, mais non por iso menos real e verdadeira.
Agora non podemos comprende-lo misterioso designio de Deus, pero, fronte morte,
queremos acata-la sa man poderosa, descargando nel o noso abatemento, confiando no
amor que nos ten. O Seor, seu tempo, enxugar as bgoas dos nosos ollos e far
desaparece-la morte para sempre.
Oremos, logo, Seor, durante esta celebracin, polo descanso do noso irmn (da nosa
irm) e supliqumoslle tamn que dea s seus familiares e a cantos agora se ven
desanimados por esta (inesperada) morte aqueles mesmos sentimentos de fortaleza e
esperanza que tivo Mara ante a morte violenta do seu Fillo. Ela, que experimentou as
bgoas e a dor diante da morte, interceda por cantos choran agora neste val de lgrimas.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, podese recitar, sen canto o salmo 129, no que se pode ir
intercalando a antfona: A mia alma espera no Seor. Se se prefire con msica, vxase no
Cantoral. Pdese usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

A mia alma espera no Seor.


Salmo 129
Desde os abismos clamo a ti, Seor;
Seor, escoita a mia voz.
Ten atentos os odos
voz da mia splica.
Se levas conta dos pecados, Seor,

1
Seor, quen poder terse en p?
Mais en ti est o perdn,
para te faceres respectar.
Eu espero no Seor,
a mia alma espera na sa palabra;
a mia alma agarda Seor,
mis do que os vixas a aurora.
Agarde Israel Seor,
mais do que os vixas a aurora,
pois do Seor vn a misericordia,
e nel a redencin cumprida.
El quen redime a Israel
de tdolos pecados.
Ant.

A mia alma espera no Seor.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Escoita, Seor, a oracin da ta Igrexa


que espera na ta palabra;
desde o abismo da dor da morte,
que para ns desconcertante,
pedmosche que compnse-la nosa tristura
coa esperanza de que o noso irmn (a nosa irm)
vive xa a ta redencin cumprida
e a alegra da salvacin
na asemblea festiva dos teus escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Desde os abismos da nosa dor
chamamos por ti, Seor.
Abre ben os teus odos
clamor da nosa splica
e que os teus ollos se compadezan
ante as bagoas dos que choran;
mostra a ta redencin cumprida
noso irmn ( nosa irm) N.,

R.

e nos, neste momento de dor,


axdanos a espera-la ta misericordia,
mais do que os vixas esperan pola aurora
Pedmoscho por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
En chegando igrexa pdese cantar: Que o Seor che abra as portas do paraso, ou
algn canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e,
se posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio
pascual, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Escoita, Seor, as splicas do teu pobo,


enchoupadas nas bgoas da dor
en que nos mergulla a morte (inesperada) do noso irmn (da nosa irm) N.,
e fai que goce xa para sempre da luz daquela patria
que endexamais ningn mal poder escurecer.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn

Ou ben:
Oremos.

R.

Seor, noso Pai,


que tes nas tas mans a vida dos homes
e a cadaqun lle sinla-lo nmero dos seus das,
escoita misericordioso a oracin da ta Igrexa
e amsate propicio co teu servidor (coa ta servidora) N.,
que tan (inesperadamente) acabas de chamar desta vida;
non lle teas en conta as culpas e pecados
e admteo (admtea) na ledicia eterna do teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

A celebracin prosegue, coma sempre, coa Liturxia da Palabra. As lecturas tmanse do


Leccionario das Misas de defuntos.
6.
Despois da homila, faise, como adoito, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Acudamos, irmns, a Cristo, esperanza dos que vivimos neste mundo, vida e
resurreccin dos que morren, e imploremos con confianza a sa misericordia.
-Para que Cristo que, coa sa morte destruu a morte e que, coa sa resurreccin, deulle a vida
mundo enteiro, leve lugar da luz e felicidade noso irmn ( nosa irm) N.,
rogumoslle Seor.
-Para que lle perdoe tdalas sas faltas, que o (a) absolva de tdolos seus pecados, que o (a)
recoeza entre as sas ovellas e que o (a) coloque sa dereita na herdanza dos elixidos,
rogumoslle Seor.
-Para que os seus familiares e amigos, que sofren pola sa (imprevista) morte, atopen na fe a
fortaleza necesaria para superar esta grande proba, rogumoslle Seor.
-Para que s que choran a sa morte lles sirva de conforto a nosa comun fraterna e a nosa
solidariedade cristi, rogumoslle Seor.
-Para que todos ns comprendamos, na escola da dor e das bgoas, a caducidade dos bens
terrenos e nos apeguemos con fe s eternos, rogumoslle Seor.
-Conclumo-la nosa oracin pedndolle a Deus por tdolos homes; e para que santifique a sa
Igrexa, encha de bens o mundo e se compadeza dos que sofren, rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:
Seor noso Deus,
Anda que non comprendemos
por que quixeches privarnos tan dolorosamente
da presencia do noso irmn (da nosa irm),
cremos que segues sendo o noso Pai,
que nos amas con agarimo,
e por iso elevamos confiadamente a ti as nosas pregarias;
escoita, logo, as nosas oracins

R.

e concdeno-los bens que che pedimos.


Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Imos agora cumprir co noso deber de dar sepultura corpo do noso irmn (da nosa
irm); e, fieis costume cristin, farmolo pedindo con fe a Deus, Seor e Dador da
Vida, que admita a sa alma entre os seus santos e que o seu corpo, que hoxe enterramos
en debilidade, o resucite un da cheo de vida e de gloria. Que, no momento do xuzo, use
da misericordia para co noso irmn (coa nosa irm), para que, libre da morte, absolto
(absolta) das sas culpas, reconciliado (reconciliada) co Pai, disfrute para sempre da
gloria eterna e da compaa dos santos.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
Non temas irmn (irm), Cristo morreu por ti e a sa resurreccin salvouche. O Seor,
que te protexeu durante a vida, librarate da morte que acabas de sufrir. Polo bautismo
fxoche membro de Cristo resucitado: a auga que agora imos derramar sobre o teu corpo
vinolo lembrar. (Deus regalouche o seu Esprito Santo, que consagrou o teu corpo
como templo seu; o incenso co que imos perfuma-lo teu corpo ser signo da ta
dignidade de templo de Deus e far medrar en ns a esperanza de que este mesmo corpo
resucitar gloriosamente coma o de Xesucristo.)

9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes
pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben
Kyrie, elison.
Invocacins

1
Que o Pai que te invitou a come-la carne inmaculada do seu Fillo,
te admita agora na mesa do seu Reino.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que Cristo, vide verdadeira, en quen quedaches enxertado (enxertada) polo bautismo,
te faga participar agora da sa vida gloriosa.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que o Esprito de Deus, que te purificou co seu lume,
revista o teu corpo de inmortalidade.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.
amparo da ta man, Pai de bondade,
encomendmo-la alma do noso irmn (da nosa irm),
coa firme esperanza de que resucitar no derradeiro da,
con tdolos que morreron en Cristo.
Dmosche gracias por tdolos dons
que lle concediches longo dos seus das;
neles recoecemos un signo do teu amor e da comun dos santos.
Deus da misericordia,
acolle as oracins
que che presentamos por este noso irmn (esta nosa irm)
que acaba de deixarnos e brelle as portas da ta casa.

R.

s seus familiares e amigos, e a todos ns,


concdenos sabernos consolar con palabras de fe,
ata que tamn nos chegue a hora
de nos volvermos xuntar con el (ela), teu carn,
no gozo de teu Reino eterno.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecer s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso
acompaamento e a vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e
consideracin que tanto o defunto coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun
xeito especial a vosa oracin sinxela, porque nos consola compartir convosco a fe na
resurreccin futura.

1
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):
Oremos.

R.

Seor Xesucristo,
que descansares tres das no sepulcro
santificche-la tumba dos que cren en ti,
de tal modo que non servise s para enterra-lo corpo,
senn tamn para facer medra-la nosa esperanza na resurrecin,
[dgnate ben + dicir esta tumba e]
concedelle noso irmn ( nosa irm) N.
descansar aqu dos seus traballos,
durmindo na paz deste sepulcro,
ata o da en que ti, que e-la Resurreccin e a Vida,
o resucites e o ilumines coa contemplacin do teu rostro glorioso.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.

1
Se o sepulcro non est bendicido, rocase con auga bendita (e incnsase).
13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Pidamos polo noso irmn (pola nosa irm) a Xesucristo, que dixo: Eu son a
resurreccin e a vida. Quen cre en min, anque morra, vivir; e todo o que vive e cre en
min, non morrer endexamais.
- Seor, ti que choraches diante da tumba de Lzaro, ten a ben enxuga-las nosas bgoas.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que resucitaches os mortos, ten a ben darlle a vida eterna noso irmn ( nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que lle perdoaches na cruz bo ladrn e lle prometche-lo paraso, ten a ben perdoar e levar
ata ceo o noso irmn (a nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que purificche-lo noso irmn (a nosa irm) na auga do bautismo e que o (a) unxiches co
leo da confirmacin, ten a ben admitilo (admitila) entre os teus santos e escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que alimentche-lo noso irmn (a nosa irm) co teu Corpo e co teu Sangue, ten a ben
admitilo (admitila) tamn na mesa do teu Reino.
R.
Pedmoscho, Seor.
- E a ns, que choramos pola sa morte, ten a ben confortarnos coa fe e coa esperanza da vida
eterna.
R.
Pedmoscho, Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:
Escoita, Seor, as nosas splicas
e ten misericordia do teu servidor (da ta servidora) N.,
para que non sufra castigo polos seus pecados,
porque desexou cumpri-la ta vontade;
e, xa que a verdadeira fe
o (a) xuntou aqu na terra co pobo fiel,
que a ta bondade o (a) xunte agora

R.

co coro dos anxos e escolleitos.


Por Cristo, noso Seor.
Amn.

15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.
V.

R.
V.
R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
R.
Amn.
16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

5. FORMULARIO PARA AS EXEQUIAS


DUN DEFUNTO MOI MOZO

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Irmns: A morte, s nosos ollos desconcertante, de N., o irmn querido (a irm querida)
a quen choramos, xuntou seu lado unha asistencia moi numerosa. Achegmonos aqu
para orar polo compaeiro (compaeira) de camio que nos precedeu, para testemua-la
nosa amizade e solidariedade coa sa familia que sofre, para manifestarlles a uns amigos
benqueridos a nosa mis sentida condolencia.
A celebracin destas exequias smenos a todos nunha angustia para a que case non
temos palabras: chcanos conxunta-la mocidade coa morte, o comezo dunha vida chea
de ilusins co fin brusco dunha existencia que acababa de agromar. Fronte a unha morte
coma a que estamos contemplando, parece que todo o noso ser se rebela e case non
atopamos respostas convincentes.
Lembrade, neste momento de desalento, a Xess que, turbado e cheo de anguria ante a
sa propia morte, dirixe Pai a sa oracin enchoupada pola dor: Meu Deus, meu
Deus, por que me abandonaches?; e afianzade a vosa esperanza, recordando como o
Pai escoitou esta pregaria de tal xeito que Xess, momento, confortado co auxilio do
ceo puido dicir, cunha grande paz e esperanza: Pai, nas tas mans encomendo o meu
esprito.
Que o Pai da misericordia vos axude el mesmo a imitar esta actitude de confianza que
vemos en Xess, de xeito que logredes descargar nel todo o voso abatemento, confiando
en que El non deixa de mirar por vs.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, pode recitarse, sen canto o salmo 129, no que se pode ir
intercalando a antfona: A mia alma espera no Seor. Se se prefire con msica, vxase no
Cantoral. Pdese usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

A mia alma espera no Seor.


Salmo 129
Desde os abismos clamo a ti, Seor;
Seor, escoita a mia voz.
Ten atentos os odos

1
voz da mia splica.
Se levas conta dos pecados, Seor,
Seor, quen poder terse en p?
Mais en ti est o perdn,
para te faceres respectar.
Eu espero no Seor,
a mia alma espera na sa palabra;
a mia alma agarda Seor,
mis do que os vixas a aurora.
Agarde Israel Seor,
mais do que os vixas a aurora,
pois do Seor vn a misericordia,
e nel a redencin cumprida.
El quen redime a Israel
de tdolos pecados.
Ant.

A mia alma espera no Seor.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Escoita, Seor, a oracin da ta Igrexa


que espera na ta palabra;
desde o abismo da dor da morte,
que para ns desconcertante,
pedmosche que compnse-la nosa tristura
coa esperanza de que o noso irmn (a nosa irm)
vive xa a ta redencin cumprida
e a ledicia da salvacin
na asemblea festiva dos teus escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Desde os abismos da nosa dor
chamamos por ti, Seor.
Abre ben os teus odos
clamor da nosa splica
e que os teus ollos se compadezan

R.

ante as bagoas dos que choran;


mstralle-la ta redencin cumprida
noso irmn ( nosa irm) N.,
a quen acabas de chamar deste mundo,
e s seus (pais e) familiares, neste momento de dor,
axdaos a espera-la ta misericordia,
mais do que os vixas esperan pola aurora.
Pedmoscho por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
chegar igrexa pdese cantar: Que o Seor che abra as portas do paraso, ou algn
canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e, se
posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio pascual,
dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade, dise a oracin colecta:
Oremos.
Concdelle, Seor,
a felicidade da gloria eterna teu servidor ( ta servidora) N.,
a quen chamaches deste mundo
cando o vigor da mocidade comezaba a sorrirlle sa vida corporal;
demstralle a ta misericordia
e aclleo (acllea) entre os teus santos
no canto eterno da ta louvanza.

1
R.

Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...


Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Deus, que rxe-lo curso da vida humana


e que lles concedes s homes breves das de vida na terra,
para que a sa existencia floreza eternamente no teu Reino;
ante a morte, s nosos ollos prematura, do (da) mozo (moza) N.,
achegmonos a ti
e, anda sen comprende-los teus designios,
aceptmo-la ta vontade
e pedmosche que aclla-lo noso irmn (a nosa irm) no teu Reino
e que lle concedas vivir unha mocidade perenne
entre os teus santos e elixidos;
e que consoles s seus pais (familiares)
coa certeza de que o (a) volvern atopar algn da no teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Por un (unha) mozo (moza) acabado de casar:


Oremos.

R.

Seor noso Deus,


que creche-lo home e a muller para que,
a travs do amor conxugal,
fosen imaxe viva da unin de Cristo coa Igrexa,
acolle na asemblea festiva dos teus elixidos o teu servidor (a ta servidora) N.,
que, nos teus designios inescrutables,
acabas de chamar (tan inesperadamente) do seo da sa familia,
e alivia a dor da sa esposa (do seu esposo)
fortalecndoa (fortalecndoo) coa esperanza da resurreccin
e do seu encontro eterno con Cristo.
El que vive e reina contigo
na unidade do Esprito Santo
por sempre eternamente.
Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da Palabra. As lecturas tomanse do


Leccionario das Misas de defuntos.
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal

1
Acudamos Pai da misericordia e Deus de todo consolo e pidmoslle que volva os ollos
cara a ns, os seus servos, que chormo-la morte do irmn (da irm) a quen amabamos.
-Polo servidor (pola servidora) de Deus N., a quen o Seor chamou deste mundo na flor da sa
mocidade, para que goce dunha mocidade eterna no Reino de Deus, rogumoslle
Seor.
-Para que lle perdoe tdolos seus pecados e o (a) premie polas sas boas obras, rogumoslle
Seor.
-Para que, deixado este primeiro mundo, o (a) admita entre os felices moradores do paraso,
rogumoslle Seor.
-Para que Deus sexa refuxio e fortaleza de quen, sen comprende-los seus designios, choran a sa
morte, rogumoslle Seor.
-Para que o Seor se compadeza dos que se ven desconcertados ante esta (inesperada) morte e
os reconforte coa esperanza da vida eterna, rogumoslle Seor.
-Para que as bgoas dos seus (pais e) e familiares se transformen un da naquel gozo que
ningun lles poder tirar endexamais, rogumoslle Seor.
-Para que a tdolos que choran pola morte del (dela) lles sirva de alivio a comun fraterna e a
solidariedade cristi dos que nos axuntamos aqu para acompaalos, rogumoslle
Seor.
-Para que todos ns comprendamos, na escola da dor e das bgoas, a caducidade dos bens deste
mundo e nos apeguemos con fe s eternos, rogumoslle Seor.
-Conclumo-la nosa oracin pedindo a Deus por tdolos homes; e para que santifique a sa
Igrexa, que encha de bens o mundo e que se compadeza de tdolos que sofren,
rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Deus, Pai bo e xusto,


inclinndonos humildemente diante do misterio
duns designios que non comprendemos,
pedmosche que escite-las nosas pregarias,
que ilumne-las tebras nas que nos mergulla a nosa dor
e que lle concedas noso irmn ( nosa irm) N.,
vivir eternamente contigo na felicidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.

1
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Dispomonos agora a cumprir cristiamente co deber de lle dar sepultura corpo do
noso irmn (da nosa irm) e pidamos a Deus, para quen toda criatura vive, que admita a
sa alma na asemblea dos santos; que este corpo, que hoxe imos enterrar en debilidade,
o Seor o resucite, cheo de vigor e gloria no derradeiro da. Que Deus escoite as nosas
splicas e, no momento do xuzo, sexa con el (ela) misericordioso(a) para que, libre da
morte, absolto (absolta) das sas culpas, reconciliado co Pai, disfrute para sempre da
gloria eterna e da compaa dos santos.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
A auga que imos derramar agora sobre o corpo deste irmn noso (desta irm nosa)
lmbranos que o bautismo convirteuno (convirteuna) en membro do corpo de
Xesucristo, que morreu e sepultrono, pero que coa sa gloriosa resurreccin venceu a
morte. (O incenso co que perfumaremos logo o seu cadver traeranos memoria que o
que agora son s os seus restos foron templo do Esprito Santo e estn chamados a ser,
pola resurreccin, pedras vivas do templo da Xerusaln celestial.)

9.
Despois, o que preside d a volta fretro asperxndoo con auga bendita; (logo, pon
incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres, entase un
canto de despedida (vxase no Cantoral).
10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.

R.

Seor Xesucristo, Redentor do xnero humano,


pedmosche que lle deas entrada no teu paraso noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de pecha-los ollos luz deste mundo
e que os abriu para te contemplar a ti, Luz verdadeira;
lbrao (lbraa), Seor, da escuridade da morte
e fai que goce contigo da festa das vodas eternas;
que se alegre no teu Reino, a sa verdadeira patria,
onde non hai tristura nin morte,
onde todo vida e ledicia sen fin,
e que contemple o teu rostro glorioso por sempre eternamente.
Amn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1
10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso
acompaamento e a vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e
consideracin que tanto o defunto coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun
xeito especial a vosa oracin sinxela, porque nos consola compartir convosco a fe na
resurreccin futura.
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):
Oremos.
Pai santo,
lembrando neste momento o sepulcro que lle deches noso Pai Abrahn
e o que Xos de Arimatea dispuxo con amor
para que nel descansara o corpo do teu Fillo,

R.

pedmosche que [ben+digas este sepulcro,]


lles mandes s teus anxos custodiar este lugar,
para que nel descanse o corpo do noso irmn (da nosa irm) N.,
e que recba-la alma del (dela) no paraso,
para que goce eternamente entre os teus santos e elixidos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Oremos con fe a Deus Pai, para quen vive toda criatura, e pidmoslle que escoite a nosa
oracin.
-Para que perdoe os pecados do seu servidor (da sa servidora) N. e acepte as sas boas obras,
pregumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda pena merecida polas sas culpas e poida participar xa no descanso
eterno, pregumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este primeiro mundo, goce eternamente no paraso, pregumoslle Seor.
-Para que a ns o Esprito Santo nos leve polos camios da fe e nos dea a esperanza firme de
acadar, canda o noso irmn (a nosa irm), o Reino eterno, pregumoslle Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:

R.

Pai noso,
ti ests sempre atento s splicas dos teus fieis
e escita-los desexos do noso corazn;
acabamos de depositar na terra (no sepulcro)
o corpo do noso irmn (da nosa irm) N.,
concdelle ti participar cos teus santos e escolleitos
da recompensa da gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

1
15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza
de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.
V.

R.
V.
R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.
R.

A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
Amn.

16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

6. FORMULARIO PARA AS EXEQUIAS


DUN NENO CHEGADO USO DE RAZON

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Queridos irmns: A celebracin que hoxe nos congrega aqu, xunto a uns pais
(familiares) abatidos pola morte do seu fillo (filla) (do pequeno; da pequena) N.,
smenos a todos nunha anguria para a que case non hai palabras. Resulta realmente
dificil conxunta-la nenez coa morte, o agromar dunha vida con este fin brusco que
estamos contemplando. Se sempre a morte nos abraia e nos enche de interrogantes, a
morte dun neno case nos escandaliza. A fe cristi, que alumea sempre o camio dos
crentes en Xess, nesta circunstancia non chega para apartar de ns a dor e o
desconcerto. O mesmo Xess - lembralo neste intre pode alivia-las nosas bgoas - fica
desacougado ante a morte do seu amigo Lzaro e mvese compaixn ante a desolacin
da viva que choraba polo seu fillo.
Pero sobre todo vs, os pais (familiares) do pequeno (da pequena) N., ante a morte do
voso fillo (da vosa filla) (ante a morte deste neno; desta nena), quedastes desconcertados
e posiblemente tentados incluso de pensar que Deus vos deixou da sa man. Mais, por
enriba da vosa dor, por enriba do desconcerto que sentides dentro de vs mesmos, neste
momento difcil, tedes que pensar que esta mesma morte pode ser para vs coma unha
chamada que Deus vos dirixe para que sigades amando o voso fillo (a vosa filla) (o neno
a quen chorades; a nena a quen chorades), para que o (a) amedes por medio dunha
renuncia xenerosa, que como cristins cremos que s momentnea.
A voz do pequeno (da pequena) N., anncianos a todos, sa maneira, unha vida nova
na que seremos amados sen escuridade nin turbacin, sen bgoas e sen morte: O amor di o Cantar dos cantares - mis forte c morte. O neno (a nena) a quen hoxe choramos
invtanos a todos a crer neste amor e nesta vida.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, pdese recitar, sen canto o salmo 22, no que se pode ir
intercalando a antfona: O Seor o meu pastor, nada me falta. Se se prefire con msica,
vxase no Cantoral. Pdese usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.:

O Seor o meu pastor, nada me falta.


Salmo 22

1
O Seor o meu pastor, nada me falta:
En pastos verdecentes faime repousar.
El lvame a beber en augas tranquilas
e repn as mias forzas;
guame por vereas rectas,
por mor do seu nome.
Se tiver de pasar por vagoadas sombrizas,
ningn mal temera, pois ti vas comigo:
o teu bastn e o teu caxato son o meu sosego.
Ti pos para min a mesa,
cara dos meus inimigos;
nxesme con perfume a cabeza,
e a mia copa reborda.
O teu benquerer e a ta piedade vanme seguindo
tdolos das da mia vida.
Eu habitarei na casa do Seor
por das prolongados sen fin.
Ant.:

O Seor o meu pastor, nada me falta.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Deus, xusto e clemente,


olla con amor o neno (a nena) N.,
que, por medio da auga do bautismo,
participou xa da Pascua liberadora de Cristo,
e concdelle entrar na verdadeira terra de promisin
e disfrutar dos bens da vida divina
na eterna compaa do seu Redentor,
noso Deus e Seor Xesucristo, teu Fillo.
El, que vive e reina por sempre eternamente.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
chegar igrexa pdese cantar: Deus enxugar as bgoas dos seus ollos, ou algn
canto axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e, se

1
posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio pascual,
dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida, do neno (da nena) N.,


acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguida, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade, dise a oracin colecta:
Oremos.
Concdelle, Seor,
a felicidade da gloria eterna teu servidor ( ta servidora) N.,
a quen chamaches deste mundo
cando escasamente comezara o seu camio entre ns;
demstralle a ta misericordia
e aclleo (acllea) entre os teus santos
no canto eterno da ta louvanza.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo.
Ou ben:
Oremos.
Deus que rxe-lo curso da vida humana
e que lles concedes s homes breves das na terra,
para que a sa existencia floreza eternamente no teu Reino;
ante a morte s nosos ollos prematura, do neno (da nena) N.,
achegmonos a ti e, anda sen comprende-los teus designios,
aceptmo-la ta vontade
e pedmosche que acollas o noso irmn (a nosa irm) no teu Reino
e que lle concedas vivir entre os teus santos e elixidos;
e que consoles s seus pais (familiares)
coa certeza de que
(a vida que deron [] que choran non foi intil e que)
o (a) volvern encontrar un da no teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...

1
R.

Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da palabra. As lecturas mis


axeitadas son: Sb 4,7-15; Rm 6,3-4; Ef 1,3-5; Ap 7,9-10; 21,1a.3-5a; Mt 11,25-30; Lc 7,11-17;
Jn 6,37-40; 6,51-58. Tamn lle pode acae-lo fragmento Mc 10,13-16, que, desde moi antigo,
aplicouse bautismo de nenos e pode tamn aplicarse morte deles.
6.
Despois da homila, faise, coma sempre, a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro semellante:
Oracin universal
Pidmoslle Seor que se compadeza da nosa tristura, el que atendeu a voz do seu Fillo
cando na cruz lle presentou as sas oracins e splicas con berros e con bgoas.
-Para que Deus, noso Seor, coloque entre os moradores felices do seu Reino o noso irmn (a
nosa irm) o neno (a nena) N., a quen acaba de chamar deste mundo, e lle dea a gozar os
bens do ceo, rogumoslle Seor.
-Para que as como no bautismo o (a) elixiu como membro da sa Igrexa na terra, agora no ceo
o (a) admita entre os santos e elixidos, rogumoslle Seor.
-Para que Deus sexa refuxio e fortaleza de quen, sen comprende-los seus designios, choran a sa
morte, rogumoslle Seor.
-Para que o Seor se compadeza dos que se ven desconcertados ante esta (inesperada) morte e
os reconforte coa esperanza da vida eterna, rogumoslle Seor.
-Para que as bgoas dos seus (pais e) familiares se transformen un da naquel gozo que ningun
lles poder endexamais tirar, rogumoslle Seor.
-Para que a tdolos que choran pola morte del (dela) lles sirva de alivio a comun fraterna e a
solidariedade cristi dos que nos axuntamos aqu hoxe para acompaalos, rogumoslle
Seor.
-Para que todos ns comprendamos, na escola da dor e das bgoas, a caducidade dos bens deste
mundo e nos apeguemos con fe s eternos, rogumoslle Seor.
-Conclumo-la nosa oracin pedindo a Deus por tdolos homes; e para que santifique a sa
Igrexa, que encha de bens o mundo e que se compadeza de tdolos que sofren,
rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Deus, Pai bo e xusto,


inclinndonos humildemente ante o misterio
duns designios que non comprendemos,
pedmosche que escite-las nosas pregarias,
que alumees as tebras nas que nos mergulla a nosa dor
e que lle concedas neno ( nena) N.,
vivir eternamente contigo na felidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

1
Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Imos agora cumprir co noso deber de lle darmos sepultura corpo do neno (da nena) N.,
e pidamos a Deus, para quen toda criatura vive, que admita a alma del (dela) na
asemblea dos santos; e que este corpo, que hoxe enterramos en debilidade, o resucite o
Seor, cheo de vida e de gloria, no derradeiro da; e que acolla con agarimo a sa alma e
a coloque no Reino da luz e da paz, dndolle un posto entre os santos e elixidos que o
seguen, revestidos con vestes brancas e palmas de victoria, como primicias da
humanidade para Deus.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
A auga que imos derramar agora sobre o corpo deste irmn noso (desta irm nosa)
lmbranos que o bautismo convirteuno (convirteuna) en membro do corpo de
Xesucristo, que morreu e sepultrono, pero que coa sa gloriosa resurreccin venceu a
morte. (O incenso co que perfumaremos despois o cadver traeranos memoria que o
que agora son s os seus restos foron templo do Esprito Santo e estn chamados a ser,
pola resurreccin, pedras vivas do templo da Xerusaln celestial.)

9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos presentes
pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade, ou ben
Kyrie, elison.
Invocacins
Que este neno (esta nena) viva eternamente en paz xunto a ti.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que participe contigo da felicidade eterna dos teus santos.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que contemple o teu rostro glorioso e tea parte na alegra sen fin.

1
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Cristo, aclleo (acllea) onda ti con tdolos que nos precederon.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
10.

De seguido, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.

R.

Dono da vida e Seor dos que morreron,


lmbrate do neno (da nena) N.,
que mentres viviu neste mundo
estivo bautizado (bautizada) na ta morte
e quedou asociado (asociada) ta resurreccin,
e que agora sau xa deste mundo;
Cando voltes no derradeiro da,
na compaa dos teus anxos,
concdelle resucitar do sepulcro;
levntao (levntaa) do po da morte,
revsteo (revstea) de honor
e achgao (achgaa) ta dereita,
para que, par de ti,
tea a sa morada entre os santos e elixidos
e con eles louve a ta bondade
por sempre eternamente.
Amn.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso
acompaamento e a vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e
consideracin que tanto o defunto coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun
xeito especial a vosa oracin sinxela, porque nos consola compartir convosco a fe na
resurreccin futura.
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos

1
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):
Oremos.

R.

Pai santo,
lembrando neste momento o sepulcro que lle deches noso pai Abrahn
e o que Xos de Arimatea dispuxo con amor
para que nel descansara o corpo do teu Fillo,
pedmosche que [ben+digas este sepulcro,]
lles mandes s teus anxos custodiar este lugar,
para que nel descanse o corpo deste neno (desta nena) N.,
e que recba-la alma del (dela) no paraso
para que goce eternamente entre os teus santos e elixidos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm), ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.

1
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Oremos con fe a Deus Pai, para quen vive toda criatura, e pidmoslle que escoite a nosa
oracin.
-Para que perdoe os pecados do seu servidor (da sa servidora) N. e acepte as sas boas obras,
pregumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda pena merecida polas sas culpas e poida participar xa no descanso
eterno, pregumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este primeiro mundo, goce eternamente no paraso, pregumoslle Seor.
-Para que a ns o Esprito Santo nos leve polos camios da fe e nos dea a esperanza firme de
acadar, canda o noso irmn (a nosa irm), o Reino eterno, pregumoslle Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:

R.

Pai noso,
ti ests sempre atento s splicas dos teus fieis
e escita-los desexos do noso corazn;
acabamos de depositar na terra (no sepulcro)
o corpo do noso irmn (da nosa irm) N.,
concdelle ti participar cos teus santos e escolleitos
da recompensa da gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza
de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.

V.

Que a tdolos que cremos

R.
V.
R.

no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.
Bendgavos Deus todopoderoso:
Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

Ou ben:
V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

V.
R.

A sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
Amn.

16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

7. FORMULARIO PARA AS EXEQUIAS


DUN MENIO BAUTIZADO

I. ESTACIN NA CASA DO DEFUNTO


1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Queridos irmns: A celebracin que hoxe nos congrega aqu, xunto a uns pais
(familiares) abatidos pola morte do seu fillo (filla) (do pequeno; da pequena) N.,
smenos a todos nunha anguria para a que case non hai palabras. Resulta realmente
dificil conxunta-la nenez coa morte, o agromar dunha vida con este fin brusco que
estamos contemplando. Se sempre a morte nos abraia e nos enche de interrogantes, a
morte dun neno case nos escandaliza. A fe cristi, que alumea sempre o camio dos
crentes en Xess, nesta circunstancia non chega para apartar de ns a dor e o
desconcerto. O mesmo Xess - lembralo neste intre pode alivia-las nosas bgoas - fica
desacougado ante a morte do seu amigo Lzaro e mvese compaixn ante a desolacin
da viva que choraba polo seu fillo.
Pero sobre todo vs, os pais (familiares) do pequeno (da pequena) N., ante a morte do
voso fillo (da vosa filla) (ante a morte deste neno; desta nena), quedastes desconcertados
e posiblemente tentados incluso de pensar que Deus vos deixou da sa man. Mais, por
enriba da vosa dor, por enriba do desconcerto que sentides dentro de vs mesmos, neste
momento difcil, tedes que pensar que esta mesma morte pode ser para vs coma unha
chamada que Deus vos dirixe para que sigades amando o voso fillo (a vosa filla) (o neno
a quen chorades; a nena a quen chorades), para que o (a) amedes por medio dunha
renuncia xenerosa, que como cristins cremos que s momentnea.
A voz do pequeno (da pequena) N., anncianos a todos, sa maneira, unha vida nova
na que seremos amados sen escuridade nin turbacin, sen bgoas e sen morte: O amor di o Cantar dos cantares - mis forte c morte. O neno (a nena) a quen hoxe choramos
invtanos a todos a crer neste amor e nesta vida.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. Despois do sado inicial, pdese recitar, sen canto o salmo 129, no que se pode ir
intercalando a antfona: A mia alma espera no Seor. Se se prefire con msica, vxase no
Cantoral. Pdese usar tamn outro dos salmos que figuran no mesmo Cantoral.
Ant.

A mia alma espera no Seor.


Salmo 129

1
Desde os abismos clamo a ti, Seor;
Seor, escoita a mia voz.
Ten atentos os odos
voz da mia splica.
Se levas conta dos pecados, Seor,
Seor, quen poder terse en p?
Mais en ti est o perdn,
para te faceres respectar.
Eu espero no Seor,
a mia alma espera na sa palabra;
a mia alma agarda Seor,
mis do que os vixas a aurora.
Agarde Israel Seor,
mais do que os vixas a aurora,
pois do Seor vn a misericordia,
e nel a redencin cumprida.
El quen redime a Israel
de tdolos pecados.
Ant.

A mia alma espera no Seor.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Escoita, Seor, a oracin da ta Igrexa


que espera na ta palabra;
desde o abismo da dor da morte,
que para ns desconcertante,
pedmosche que compnse-la nosa tristura
coa esperanza de que o neno (a nena) N.
vive xa a ledicia da salvacin
na asemblea festiva dos teus escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Desde os abismos da nosa dor
chamamos por ti, Seor.
Abre ben os teus odos

R.

clamor da nosa splica


e que os teus ollos se compadezan
ante as bagoas dos que choran;
neste doloroso momento axuda os (pais e) familiares do neno (da nena) N.
a confiar na ta misericordia, mais do que os vixas esperan pola aurora.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.

De seguida organzase a procesin cara igrexa: cf. px. ***


III. ESTACIN NA IGREXA

4.
En chegando igrexa pdese cantar: Deus enxugar as bgoas, ou algn canto
axeitado para o momento (vxase no Cantoral); colcase o cadver diante do altar e, se
posible, ponse seu carn o cirio pascual. O que preside pode acender nese intre o cirio pascual,
dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida, do neno (nena) N.,


acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
A asemblea pode cantar, de seguido, un canto axeitado.
IV. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

5.
Acabados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.
Deus de misericordia,
na ta providencia amorosa
quixeches acoller onda ti,
este neno (nena) N. no comenzo mesmo da sa vida.
Polo bautismo fixchelo fillo teu (filla ta)
e cremos que est xa contigo no teu Reino.
Escoita a nosa oracin
e concdenos tamn a ns
participar un da con el (ela) na vida eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...

1
R.

Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti coce-la nosa pena
pola morte deste neno (desta nena) N.
A ns, que estamos tristes
porque el abandonou tan cedo esta vida,
conslanos ti coa certeza
de que conseguiu xa a vida eterna no ceo.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

A celebracin prosegue, como adoito, coa Liturxia da Palabra, para a que as lecturas
mis apropiadas son: Is 25,6a.7-9, Rm 6,3-4.8-9; 1Ts 4,13-14.18; Mt 11,25-30; 18,2-4.10; Mc
10,13-16; Xn 6,37-39
6.
Despois da homila, faise, como habitualmente, a oracin universal, co seguinte
formulario ou outro semellante:
Oracin universal
Pidmoslle Seor que se compadeza das nosas bgoas, el que atendeu a voz do seu
Fillo cando na cruz lle presentou as sas oracins e splicas entre berros e bgoas.
-Para que o Seor, que chorou diante da tumba do seu amigo Lzaro e se compadeceu ante as
bgoas da viva de Nan, que choraba pola morte do seu fillo nico, compadzase tamn
dos pais (e familiares) do pequeno (da pequena) N., rogumoslle Seor.
-Para que lles dea a forza necesaria para superar esta dor, a fin de que saiban atopar na fe
consolo e esperanza, rogumoslle Seor.
- Por tdolos que morreron na esperanza da resurreccin, para que Deus os ilumine coa
claridade do seu rostro, rogumoslle Seor.
- Por tdolos que estamos reunidos aqu na fe e no amor, para que Deus nos rena tamn no seu
Reino glorioso, rogumoslle Seor.
- Para que afiance o pobo cristin na fe e na unidade, e libre o mundo de tdolos males,
rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:
Deus, Pai bo e xusto,
inclinndonos humildemente ante o misterio
duns designios que non comprendemos,
pedmosche que escite-las nosas pregarias,
que alumees as tebras nas que nos sume a nosa dor,
e que nos concedas vivir eternamente contigo e co neno (coa nena) N.,

R.

na felicidade do teu Reino.


Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
rematar, faise de contado o rito do derradeiro adeus corpo do defunto.
*
Se se celebra a Misa, esta segue, coma de costume, ata a oracin de despois da
comun.
V. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
7.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis; en mbolos dous casos,
o celebrante cos seus ministros colcase a carn do fretro e procdese rito do derradeiro
adeus como segue.
O que preside, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Deus todopoderoso, na sa inescrutable providencia, quixo chamar para onda El a este
neno (esta nena), fillo seu ( filla sa) de adopcin polo bautismo. Ns imos agora
enterra-lo seu corpo, mais cremos firmememte que florecer nunha nova vida, que ser
eterna.
Con esta esperanza firme e confiando en que el (ela) xa est xunto a Deus,
supliqumoslle Seor que console os (seus pais e) familiares, e que a todos ns nos
axude a vivir co corazn posto no ceo.
8.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
Non temas querido (querida) N., Cristo morreu por ti e na sa resurreccin xa te salvou.
O Seor, que te protexeu durante a ta vida, tamn te librar, no derradeiro da, da morte
que acabas de sufrir. Polo bautismo fxote membro de Cristo resucitado; a auga que
agora imos derramar sobre o teu corpo vinolo lembrar. (Deus regalouche o seu Esprito
Santo, que consagrou o teu corpo como templo del; o incenso co que imos perfuma-lo
teu corpo ser signo da ta dignidade de templo de Deus e far medrar en ns a
esperanza de que este mesmo corpo resucitar gloriosamente coma o de Xesucristo.)

9.
Despois, o que preside d a volta redor do fretro asperxndoo con auga bendita;
(logo, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver co incenso;) mentres,
cntase un responsorio ou un canto de despedida do defunto.
10.

De seguida, o que preside engade a seguinte oracin.


Oremos.

R.

Rogmosche humildemente, Seor,


que acollas no paraso o neno (a nena) N., a quen tanto amas;
que goce onda ti naquel lugar,
donde xa non hai loito nin dor nin pranto,
senn paz e gozo, co teu Fillo e o Esprito Santo,
por sempre eternamente.
Amn.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias:
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso
acompaamento e a vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e
consideracin que tanto o defunto coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun
xeito especial a vosa oracin sinxela, porque nos consola compartir convosco a fe na
resurreccin futura.
Outras alocucins finais de agradecemento nas pp. ***.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------*
Cando a asemblea non acompaa o cadver ata o cemiterio, pdese conclur a
celebracin coa bendicin final, como se indica no nm. 15.
*
Se a asemblea acompaa o cadver ata o cemiterio, o derradeiro adeus pdese facer a
carn da sepultura. Neste caso, rematada a oracin de despois da comun e omitida a
bendicin, se se celebrou a Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez terminada a oracin dos
fieis, faise de contado a procesin cemiterio. Despois da bendicin da tumba (nm. 12) e antes
de coloca-lo corpo no sepulcro, procdese derradeiro adeus, sustituindo os nn. 13 e 14 polos
nn. 7-10.
VI. PROCESIN CEMITERIO
11.
Rematado o agradecemento, scase o corpo da igrexa; mentras, o que preside di a
seguinte antfona (A msica pode verse no Cantoral):
Ant.

Que os anxos te leven paraso,


que ta chegada te reciban os mrtires
e que te introduzan na cidade santa de Xerusaln.

De seguida, organzase a procesin cemiterio. Durante esta procesin, o pobo reza


polo defunto: cf. px. ***.
VII. ESTACIN NO CEMITERIO

1
12.
Chegada a procesin cemiterio, o corpo colcase, se posible, preto da tumba; o que
preside di a seguinte oracin sobre a sepultura (se a sepultura est xa bendicida, omtese o texto
entre corchetes):
Oremos.

R.

Deus, pola ta grande misericordia


descansan as almas dos fieis;
[dgnate ben+dicir esta sepultura,]
mndalles s teus anxos que a custodien
e recibe, na ta bondade, a alma deste neno (desta nena)
que imos enterrar neste sepulcro,
para que goce eternamente na ta presencia cos santos e elixidos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Se o sepulcro non est bendicido, asprxese con auga bendita (e incnsase).

13.
De seguida, se posible, colcase o corpo na sepultura, e o que preside dirxese s fieis
coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo este neno (esta nena) N., ns agora imos
entregarlle terra o corpo del (dela) (colocar o corpo no sepulcro), para que volva terra
da que sara. Pero, porque cremos que Cristo resucitou coma primoxnito de entre os
mortos, por iso confiamos que El transformar tamn este corpo agora humillado e que
o far semellante seu corpo glorioso. Con esta esperanza encomendmo-lo noso irmn
(a nosa irm), para que o (a) admita na paz do seu Reino e o (a) resucite no derradeiro
da.
14.
A continuacin, o que preside a celebracin pode face-las seguintes preces ou outras
semellantes:
Pidmoslle Seor que se compadeza da nosa tristura, el que atendeu a voz do seu Fillo
cando na cruz lle presentou as sas oracins e splicas con berros e con bgoas.
-Para que Deus, noso Seor, coloque entre os moradores felices do seu Reino o noso irmn (a
nosa irm) o neno (a nena) N., a quen acaba de chamar deste mundo, e lle dea a gozar os
bens do ceo, rogumoslle Seor.
-Para que as como no bautismo o (a) elixiu como membro da sa Igrexa na terra, agora no ceo
o (a) admita entre os santos e elixidos, rogumoslle Seor.
-Para que Deus sexa refuxio e fortaleza de quen, sen comprende-los seus designios, choran a sa
morte, rogumoslle Seor.
-Para que o Seor se compadeza dos que se ven desconcertados ante esta (inesperada) morte e
os reconforte coa esperanza da vida eterna, rogumoslle Seor.
-Para que as bgoas dos seus (pais e) familiares se transformen un da naquel gozo que ningun
lles poder endexamais tirar, rogumoslle Seor.
-Para que a tdolos que choran pola morte del (dela) lles sirva de alivio a comun fraterna e a

1
solidariedade cristi dos que nos axuntamos aqu hoxe para acompaalos, rogumoslle
Seor.
-Para que todos ns comprendamos, na escola da dor e das bgoas, a caducidade dos bens deste
mundo e nos apeguemos con fe s eternos, rogumoslle Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:

R.

Deus, Pai bo e xusto,


inclinndonos humildemente ante o misterio
duns designios que non comprendemos,
pedmosche que escite-las nosas pregarias,
que alumees as tebras nas que nos mergulla a nosa dor
e que lle concedas neno ( nena) N.,
vivir eternamente contigo na felidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

15.

Despois, o que preside remata a celebracin cunha das seguintes frmulas:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza
de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.
V.

R.
V.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.

R.

Bendgavos Deus todopoderoso:


Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

16.

Remtase o rito coa frmula habitual de despedida:

1
V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

8. FORMULARIO PARA AS EXEQUIAS


DUN MENIO NON BAUTIZADO

O Ordinario do lugar pode permitir unha celebracin cristi das exequias cando se trata
dun neno a quen os seus pais queran bautizar, pero que morreu antes do bautismo.
Esta celebracin mis expresiva se se fai na casa do neno, porque se trata dun defunto
que anda non se incorporou Igrexa; non obstante, pdese permitir tamn a celebracin na
igrexa, e incluso pode ser recomendable facela al se, do contrario, os pais do neno puidesen
pensar que se rexeitaba ou discriminaba en certo modo o seu fillo.
O Ritual presenta, por esa razn, dous esquemas celebrativos: un para cando estas
exequias se celebran na casa mortuoria, e o outro para cando deban celebrarse na igrexa.

A. CELEBRACIN DAS EXEQUIAS


NO DOMICILIO DO DEFUNTO

I. RITO INICIAL
O ministro comeza a celebracin, dicindo, mentres todos se santiguan:
V.
R.

No nome do Pai, e do Fillo, e do Esprito Santo.


Amn
Logo, sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

De seguido dirxese s fieis cunha brevsima monicin, usando as seguintes palabras ou


outras parecidas:
Queridos pais (e familiares): viemos aqu, vosa casa, para amosrvo-lo noso afecto e
para compartirmos convosco a dor grande que sentides pola perda do voso fillio (vosa
fillia) N. Resulta realmente difcil conxunta-lo agromar dunha vida con este fin brusco
que estamos contemplando. Pero, anda que non comprendmo-los camios de Deus,
sabemos que El contina amndonos; pomonos, logo, nas sas mans. Que El, o Deus
de todo consolo, vos conforte nesta hora difcil; o que, coma cristins, imos pedirlle
nesta celebracin.
E a vs, os amigos desta familia, quixera dicirvos que, se o menio (a menia) N. non
precisa a nosa oracin, porque cremos que Deus, na sa inmensa misericordia, xa o ter
acollido nos seus brazos, como acolla Xess os nenos que se achegaban a el, os pais (e
familiares) deste menio (desta menia) si que precisan a nosa pregaria. Oremos, logo,

1
por eles, e pidmoslle Seor que El mesmo sexa a sa forza nesta hora difcil.
(Volvermonos a xuntar para celebra-la Misa por estes pais entristecidos o da..., na
igrexa; espermo-la vosa asistencia e participacin; como familia de Deus,
compartirmo-la pena destes irmns e consolarmolos, unha vez mis, coa nosa
presencia).
Despois dun breve silencio, o que preside di:
Oremos.

R.

Seor, acolle as oracins


desta familia que cre en ti.
A ela, que se entristece pola saudade
deste neno que lle levou a morte,
concdelle o consolo da esperanza
na ta amorosa misericordia
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti que nos amas e les no fondo dos corazns,
coce-la fe destes pais.
Eles choran a morte do seu menio (da sa menia);
concdelle-lo consolo de sentiren
que est encomendado teu amor.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. LITURXIA DA PALABRA
O Seor aniquilar a morte para sempre

Lectura do libro de Isaas profeta


Aquel da, nesta montaa, o Seor dos Exrcitos
ofreceralles a tdolos pobos
un banquete de boas talladas, de vios anellos.
Destruir nesta montaa
o veo que tapa a tdolos pobos,
a cuberta que cobre a tdalas nacins.
O meu seor, Deus dos Exrcitos,
destruir a morte para sempre,
enxugar as bgoas de tdalas caras,
afastar de todo o pas a vergoa do seu pobo.

25,6a.7-9

1
- Si, dxoo o Seor -.
No da aquel dirase:
Ollade, este o noso Deus, esperamos nel: El hanos salvar.
Palabra do Seor.
Ou ben:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


e contigo tamn.
Xess, dando un berro moi forte, expirou

+ Lectura do santo Evanxeo segundo Marcos

15,33-39; 16,1-6

Chegado o medioda, a escuridade cubriu toda a terra, ata as das e pico da tarde. E nesa
hora, Xess berrou moi forte:
- Elo, Elo, lam sabactan (que quere dicir: Meu Deus, meu Deus, por que me
abandonaches).
Ondo aquilo, algns dos presentes comentaban:
- Ostes? Est chamando por Elas.
E un deles, botando a correr, empapou unha esponxa en vinagre, espetouna nunha
canivela e deulle de beber, dicindo:
- Deixade, a ver logo se vn Elas baixalo.
Pero Xess, dando un berro moi forte, expirou.
O veo do templo rachou en dous de arriba abaixo. O centurin, que estaba diante, ondo
o grito que deu morrer, dixo:
- Verdadeiramente este home era Fillo de Deus.
Pasado o sbado, Mara Magdalena, Mara de Santiago e mais Salom mercaron
perfumes para iren embalsamalo. E moi cedo, no primeiro da da semana, despois da alborada,
foron sepulcro. an comentando entre elas:
- Quen nos vai arreda-la lousa da entrada do sepulcro?
Pero, erguendo a vista, descubriron que a lousa estaba arredada; iso que era moi grande.
Entrando no sepulcro, viron un mozo vestido de branco, sentado no lado dereito, e
quedaron espantadas. Pero el dxolles:
Non vos espantedes. Buscades a Xess Nazareno, o crucificado? Non est aqu,
resucitou.
Palabra do Seor.
Tamn se pode ler algunha das lecturas do Leccionario das Misas de defuntos.
Despois da lectura - ou das lecturas - faise, como de costume, unha breve homila. Logo
dinse as seguintes preces ou outras parecidas:
Preces
Elevemos agora as nosas splicas Seor, implorando os bens da sa misericordia e da

1
sa bondade.
-Para que o Seor alivie a dor dos pais e familiares que choran a morte deste menio (desta
menia), rogumoslle Seor.
-Para que os axude, para que saiban atopar na fe consolo e esperanza, rogumoslle Seor.
-Para que avive en todos ns a esperanza da resurreccin, rogumoslle Seor.
Terminmo-la nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo
que se faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
Rematda-las preces, o que preside dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras
parecidas:
Irmns: Confiados en que este menio (esta menia) est nas mans de Deus, que ama
infinitamente todo canto el mesmo creou, neste intre, en que imos levar sepulcro o
corpo deste neno (desta nena), pidamos a Deus que lles conceda s seus pais (e
familiares) a fortaleza necesaria para levar cristiamente a sa dor.
Todos oran uns momentos en silencio. De seguido (omitida a aspersin do corpo),
engdese a seguinte oracin:

R.

Pedmosche, Seor,
que Santa Mara, Nai de Deus,
que estivo p da cruz do Fillo que morra,
comunique a sa fe e a sa fortaleza a estes pais
que estn, coma ela, aflixidos,
que os socorra e que lles alcance o premio eterno.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Despois, o que preside remata a celebracin bendicindo pobo coa bendicin habitual:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.
R.

Bendgavos Deus todopoderoso:


Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

B. CELEBRACIN DAS EXEQUIAS


NA IGREXA

I. RECIBIMENTO DOS PAIS (FAMILIARES) DO DEFUNTO


O ministro, onda a porta da igrexa, sada os familiares do neno coas seguintes palabras
ou outras parecidas:
Queridos amigos: Viestes aqu para pedir a Deus fortaleza ante a dor grande que
sentides pola perda do voso fillio (da vosa fillia) N. Resulta realmente difcil
conxunta-lo agromar dunha vida con este fin brusco que estamos contemplando. Pero,
anda que non comprendmo-los camios de Deus, sabemos que El contina
amndonos; pomonos, logo, nas mans del. Que El, o Deus de todo consolo, vos
console nesta hora difcil; o que, coma cristins, imos pedirlle nesta celebracin.
A seguir, pdese introduci-lo cadver na igrexa pero non se acende xunto a el o cirio
pascual.
Situados os familiares do neno nos seus lugares, o ministro sada a asemblea, dicindo:
V.
R.

O seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, dirxese s fieis reunidos na igrexa coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Queridos irmns: A celebracin que hoxe nos congrega aqu, xunto a uns pais desolados
pola morte do seu fillo (filla), nchenos a todos dunha anguria para a que case non hai
palabras; por iso debemos recorrer oracin. O menio (a menia) N. non precisa a
nosa oracin, porque cremos que Deus, na sa inmensa misericordia, debeuno acoller xa
nos seus brazos, como acolla Xess os nenos que se achegaban a El, os pais (e
familiares) deste menio (desta menia) si que precisan a nosa pregaria. Oremos, logo,
por eles, e pidmoslle Seor que El mesmo sexa a forza deles nesta hora difcil.
II. MISA OU LITURXIA DA PALABRA

Rematados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor ten piedade de ns) dise a oracin colecta:
Oremos.
Seor, acolle as oracins
desta familia que cre en ti.
A eles, que se entristecen pola saudade
deste neno que lles levou a morte,
concdelles o consolo da esperanza

R.

na ta amorosa misericordia
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti que nos amas e les no fondo dos corazns,
coce-la fe destes pais.
Eles choran a morte do seu menio (da sa menia);
concdelle-lo consolo de sentiren
que est encomendado teu amor.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

A celebracin prosegue, coma sempre, coa Liturxia da palabra, para a que se usan as
lecturas do Leccionario para as Misas de defuntos.
Despois da homila, faise, como de costume, a oracin universal, co seguinte formulario
ou outro parecido:
Oracin universal
Elevemos agora as nosas splicas Seor, implorando os bens da sa misericordia e da
sa bondade.
-Para que o Seor alivie a dor dos pais e familiares que choran pola morte deste menio (desta
menia), rogumoslle Seor.
-Para que os axude, para que saiban atopar na fe consolo e esperanza, rogumoslle Seor.
-Para que faga medra-la fe dos fieis e libre o mundo de todo mal, rogumoslle Seor.
-Para que avive en todos ns a esperanza da resurreccin, rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Deus, Pai bo e xusto,


inclinmonos humildemente ante o misterio
duns designios que non comprendemos,
pedmosche que escite-las nosas pregarias,
alumees as tebras en que nos sume a nosa dor
e nos concedas vivir eternamente contigo
e co neno (coa nena) N. na felicidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

1
Terminmo-la nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
*
Se se celebra Misa, esta prosegue, como habitualmente, ata a oracin despois da
comun. Dita esta oracin e omitida a bendicin e o Podedes ir en paz, procdese rito do
derradeiro adeus defunto.
*
Se non se celebra a Misa, o rito do derradeiro adeus faise inmediatamente despois de
rematada a oracin dos fieis.
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
O que preside, colocado beira do cadaleito, dirixe s presentes as seguintes palabras ou
outras parecidas:
Irmns: Confiados en que este menio (menia) est nas mans de Deus, que ama
infinitamente todo canto el mesmo creou, neste intre, en que imos levar sepulcro o
corpo deste menio (desta menia), pidamos a Deus que lles conceda s seus pais (e
familiares) a fortaleza necesaria para levar cristiamente a sa dor.
Todos oran uns momentos en silencio. De seguido (omitida a aspersin do corpo),
engdese a seguinte oracin:

R.

Pedmosche, Seor,
que Santa Mara, Nai de Deus,
que estivo p da cruz do Fillo que morra,
comunique a sa fe e a sa fortaleza a estes pais
que estn, coma ela, aflixidos,
que os socorra e que lles alcance o premio eterno.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Despois, o que preside remata a celebracin bendicindo pobo coa bendicin habitual:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.
R.

Bendgavos Deus todopoderoso:


Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
CAPTULO IV
RITO BREVE DA CELEBRACIN DAS EXEQUIAS

Os formularios que se conteen neste captulo unicamente se poden usar nas exequias
que se celebran nas funerarias das grandes cidades, se o elevado nmero de celebracins
exequiais dificulta a celebracin mis completa do rito ordinario.
Os ministros responsables destas exequias procuren celebrar este rito breve coa maior
expresividade posible, sen omitir ningunha das sas partes, xa que calquera recorte nestes ritos,
xa tan breves, privara os fieis da visin esperanzada da morte que o Evanxeo ofrece s cristins
e que pode ser evanxelizadora e chamada conversin, non so para os fieis, senn tamn para
aquelas persoas que, se cadra, non son catlicos, ou que son catlicos que nunca ou case nunca
participan nas celebracins da Igrexa ou mesmo parece que perderon a fe.
Este rito breve consta de tres partes: recibimento do cadver, proclamacin da palabra
de Deus e derradeiro adeus corpo do defunto. Anque estas tres partes se celebren na mesma
capela da funeraria, non hai ningn obstculo para que o celebrante faga o recibimento do corpo
p da entrada da mesma capela, dicndolle familia unhas palabras previas de consolo
cristin.
Neste rito breve ten especial importancia a proclamacin da palabra de Deus. Para esta
proclamacin, anque se pode botar man de calquera das lecturas do Leccionario de defuntos,
non obstante, propense no interior mesmo destes formularios unhas lecturas mis breves e,
sobre todo, de mis doada comprensin, porque o tempo de que se dispn para esta celebracin
non permitir habitualmente unha longa homila que explique o significado de tales lecturas.
Normalmente, dentro deste tipo de exequias, non ser posible celebra-la Misa exequial,
senn que esta deber deixarse para outro momento. Con todo, se nalgn caso se celebra a
eucarista dentro do rito exequial, esta ocupar o lugar da proclamacin da palabra de Deus;
neste caso, comezo da Misa omitirase o acto penitencial e os demais ritos iniciais, e final
omitirase tamn a bendicin e o Podedes ir en paz.

1
1. FORMULARIO COMN I
I. RECIBIMENTO DO CADVER
O ministro empeza a celebracin dicindo, mentres todos se santigan:
V.
R.

No nome do Pai, e do Fillo e do Esprito Santo.


Amn.
Despois sada a asemblea, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

A continuacin dirxese s fieis cunha pequenia monicin empregando as seguintes


palabras ou outras semellantes:
Queridos irmns: neste momento, especialmente triste para os familiares do noso
querido irmn (da nosa querida irm) N., tdolos seus amigos queremos manifestarlle
familia o noso agarimo e o noso sentido psame. Tamn a Igrexa -presente aqu por
medio daqueles amigos que se senten cristins e por min mesmo- quere estar cabo duns
irmns que sofren pola perda dun ser querido. Asumamos todos esta dor, orando
confiados para que Deus, o noso Pai, reciba o noso irmn (a nosa irm) no seu Reino, e
pidmoslle tamn Seor que lles conceda s seus familiares a esperanza firme de se
volveren atopar con el (con ela) no paraso.
Despois dun pequeno silencio, o que preside di:
Oremos.

R.

Encomendmosche, Seor,
o noso irmn (a nosa irm) N.,
a quen nesta vida mortal
envolviches sempre co teu amor;
concdelle agora que, libre de tdolos males,
participe no teu descanso eterno,
e, posto que para el (ela) acabou xa este primeiro mundo,
admteo (admtea) agora no teu paraso,
onde non hai pranto nin loito nin dor,
senn paz e alegra sen fin.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Escoita, Seor, as nosas splicas


e fai que o teu servidor (servidora) N.,
que acaba de sar deste mundo,
perdoados seus pecados
e libre de toda pena,
disfrute cabo ti da vida inmortal;
e, cando chegue o gran da
da resurreccin e do premio,
pono (pona) entre os teus santos e escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCLAMACIN DA PALABRA DE DEUS

Rezada a oracin precedente, proclmase unha das seguintes lecturas bblicas, a non ser
que se prefira botar man dalgunha das que figuran no Leccionario de defuntos.
Aceptounos coma sacrificio de holocausto
Lectura do libro da Sabedora

3,1-6

As vidas dos xustos estn na man de Deus:


non haber tormento que as toque.
A xente insensata coidaba que morreran
e o pasamento deles semellaba unha desgracia,
que marchasen de onda ns unha desfeita,
mais eles fican en paz.
Anda que para os ollos dos homes fosen magoados,
a esperanza deles a preada de inmortalidade;
corrixidos no pouco, acadarn moito,
porque foi Deus quen os probou
e atopounos dignos de si.
Depurounos coma ouro no crisol,
aceptounos coma sacrificio de holocausto.
Palabra do Seor.
Ou ben:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Achegdevos a min, que eu vos aliviarei.

+ Lectura do santo Evanxeo segundo Mateo

11,28-30

Naquel tempo dixo Xess:


-- Achegdevos a min tdolos que estades cansos e oprimidos, que eu vos aliviarei. Cargade co

1
meu xugo e aprendede de min, que son bo e humilde de corazn e atoparedes acougo para as
vosas almas; porque o meu xugo levadeiro e a mia carga levi.
Palabra do Seor.
Cmpre que lectura lle siga unha pequenia homila ou reflexin. Despois fanse as
seguintes preces polo defunto e polos que o choran:
Xa que este primeiro mundo pasou definitivamente para o noso irmn (a nosa irm) N.,
pidmoslle agora Seor que lle conceda disfrutar do ceo novo e da terra nova que El
preparou para os seus escolleitos.
- Que Cristo, que por el (ela) sufriu morte de cruz, lle conceda a felicidade verdadeira.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que Cristo, o Fillo de Deus vivo, o (a) acolla no seu paraso.
R.
Pedmoscho, Seor.
Que Cristo, o bo Pastor, o (a) conte entre as sas ovellas.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Que Cristo perdoe tdolos seus pecados e o (a) axunte numero dos seus escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Que poida contempla-lo seu Redentor e disfrutar da visin do seu Seor por sempre
eternamente.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Que a tdolos que agora choran a sa morte Deus os console coa esperanza de volver atopar
noso irmn ( nosa irm) cando Cristo volva fin dos tempos.
R.
Pedmoscho, Seor.
Poamos fin a esta nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo,
pedindo que se faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
Rezadas as preces, o que preside dirxese s fieis coas seguintes palabras ou con outras
semellantes:
Agora imos cumprir co noso deber de levar sepultura o corpo do noso irmn (da nosa
irm); mantndonos fieis costume dos cristins, farmolo pedndolle con fe a Deus,
para quen toda criatura vive, que admita a alma do noso irmn (da nosa irm) entre os
seus santos e que resucite un da cheo de vida e de gloria este corpo que hoxe imos
enterrar en debilidade.
Todos oran un pouquio en silencio. Despois o que preside asperxe con respecto o
atade con auga bendita en lembranza do seu bautismo. A continuacin engade a seguinte
oracin:
Oremos.
amparo da ta man, Pai de bondade,

1
encomendmo-la alma do noso irmn (da nosa irm),
coa firme esperanza de que resucitar no derradeiro da,
con tdolos que morreron en Cristo.
Dmosche gracias por tdolos dons
que lle concediches longo dos seus das;
neles recoecemos un signo do teu amor e da comun dos santos.
Deus da misericordia,
acolle as oracins
que che presentamos por este noso irmn (esta nosa irm)
que acaba de deixarnos e brelle as portas da ta casa.

R.

s seus familiares e amigos, e a todos ns,


concdenos sabernos consolar con palabras de fe,
ata que tamn nos chegue a hora
de nos volvermos xuntar con el (ela), teu carn,
no gozo de teu Reino eterno.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Logo, traza o sinal da cruz sobre o atade, dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.
E engade:

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.
Finalmente despide os fieis coa frmula habitual:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
2. FORMULARIO COMN II
I. RECIBIMENTO DO CADVER
O ministro empeza a celebracin dicindo, mentres todos se santigan:
V.
R.

No nome do Pai, e do Fillo e do Esprito Santo.


Amn.

V.
R.

Despois sada a asemblea, dicindo:


O Seor sexa convosco.
E contigo tamn.

A continuacin dirxese s fieis cunha pequenia monicin empregando as seguintes


palabras ou outras semellantes:
Queridos irmns: O Seor, na sa providencia impenetrable, acaba de chamar deste
mundo voso querido amigo ( vosa querida amiga) N. A sa morte encheuvos de dor e
de abatemento. Pero, neste momento triste, cmpre que ergde-los vosos ollos cara a
Deus e que lle pidades que fortaleza a vosa fe e que faga medra-la vosa esperanza; Deus
non nos abandonou, porque nunca abandona os seus fillos. Xess invtanos a esta
confianza, cando di: Achegdevos a min tdolos que estades cansos e oprimidos, que
eu vos aliviarei.
Despois dun pequeno silencio, o que preside di:
Oremos.

R.

Seor, noso Deus, Pai omnipotente,


ti que nos dche-la certeza
de que nos fieis defuntos se realizar
o misterio do teu Fillo morto e resucitado,
por esta fe que profesamos,
concdelle noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de participar da morte de Cristo,
resucitar tamn con el na luz da vida eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Seor, ti e-lo perdn dos pecadores
e a benaventuranza dos teus santos.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.,
a quen hoxe damos piadosa sepultura:

R.

concdelle comparti-la felicidade dos teus escolleitos


e fai que o da da resurreccin,
libre da corrupcin da morte,
poida disfrutar da ta presencia.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
II. PROCLAMACIN DA PALABRA DE DEUS

Rezada a oracin precedente, proclmase unha das seguintes lecturas bblicas, a non ser
que se prefira botar man dalgunha das que figuran no Leccionario de defuntos.
Consoldevos uns s outros con estas palabras
Lectura da primeira carta do apstolo san Paulo s Tesalonicenses

4,13-14.17b-18

Irmns, non queremos que esteades desinformados acerca dos mortos, para que non vos
agoniedes coma os outros, os que non teen esperanza.
Porque, se cremos que Xess morreu e que resucitou, do mesmo xeito Deus, por medio
de Xess, levar con El os que xa morreron. E as estaremos sempre co Seor.
Polo tanto, consoldevos uns a outros con estas palabras.
Palabra do Seor.
Ou ben:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Rapaz, falo contigo: rguete!

+ Lectura do santo Evanxeo segundo Lucas

7,11-17

Naquel tempo foi Xess a unha vila, chamada Nan, acompaado polos seus discpulos
e outra moita xente. Cando estaba chegando entrada da vila, sacaban a enterrar un morto, fillo
nico da sa nai. Esta era viva e a acompaada por moita xente da vila. vela, o Seor
compadeceuse e dxolle:
-- Non chores.
E achegndose, tocou o atade -os que o levaban pararon-, e el mandou:
-- Mozo, falo contigo: rguete!
O morto incorporouse e empezou a falar; e Xess entregoullo sa nai. Invadiunos a
todos o temor e louvaban a Deus, dicindo:
-- Un gran profeta xurdiu dentre ns e Deus visitou o seu pobo.
E correron estes comentarios por toda a Xudea e a sa bisbarra.
Palabra do Seor.
Cmpre que lectura lle siga unha pequenia homila ou reflexin. Despois fanse as
preces seguintes polo defunto e polos que o choran:

1
Cara a ti, Seor, ergumo-los nosos ollos; mira, Seor, a nosa tristura, fortalece a nosa fe
neste momento de proba e concdelle noso irmn ( nosa irm) o descanso eterno.
- Ti que resucitche-los mortos, concdelle a vida eterna noso irmn ( nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que desde a cruz lle prometche-lo paraso bo ladrn, acolle o noso irmn (a nosa irm) N.
no teu Reino.
R.
Pedmoscho, Seor.
- Ti que experimentche-la dor da morte e resucitaches gloriosamente do sepulcro, concdelle
noso irmn ( nosa irm) a vida feliz da resurreccin.
R.
Pedmoscho, Seor.
-Ti que choraches diante da tumba do teu amigo Lzaro, ten a ben enxuga-las bgoas dos que
chormo-la morte do noso irmn (da nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
Poemos fin a esta nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo,
pedindo que se faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
Rezadas as preces, o que preside dirxese s fieis coas seguintes palabras ou con outras
semellantes:
Dispomonos a lle da-lo noso derradeiro adeus irmn querido ( irm querida). Este
momento triste debe ser tamn, para cantos cremos en Xess, un momento de esperanza
firme; o ser querido que vai desaparecer de diante dos nosos ollos na terra, esperamos
volvelo atopar, transformado, cando Deus, no remate dos tempos, nos axunte de novo a
todos no seu Reino. Con esta esperanza, oremos un pouquio en silencio por el (ela).
Oran todos un pouquio en silencio. Depois, o que preside asperxe o atade con auga
bendita en lembranza do seu bautismo. A continuacin engade a seguinte oracin:
Oremos.
Dono da vida e Seor dos que morreron,
lmbrate do noso irmn (da nosa irm) N.,
que mentres viviu neste mundo
estivo bautizado (bautizada) na ta morte
e quedou asociado (asociada) ta resurreccin,
e que agora, confiando en ti,
deixou este mundo.
Cando voltes no derradeiro da,
na compaa dos teus anxos,
concdelle resucitar do sepulcro;
levntao (levntaa) do po da morte,
revsteo (revstea) de honor
e achgao (achgaa) ta dereita,

R.

para que, par de ti,


tea a sa morada entre os santos e elixidos
e con eles louve a ta bondade
por sempre eternamente.
Amn.
Logo traza o sinal da cruz sobre o atade, dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.
E engade:

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.
Finalmente despide s fieis coa frmula habitual:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
3. FORMULARIO COMN III
I. RECIBIMENTO DO CADVER
O ministro empeza a celebracin dicindo, mentres todos se santigan:
V.
R.

No nome do Pai, e do Fillo e do Esprito Santo.


Amn.
Despois sada a asemblea, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

A continuacin dirxese s fieis cunha pequenia monicin empregando as seguintes


palabras ou outras semellantes:
Irmns: Xuntmonos hoxe, nun momento especialmente triste e doloroso, en primeiro
lugar para proclama-la nosa fe en que a vida non remata p do sepulcro, e facmolo
precisamente aqu, diante do cadver do noso irmn (da nosa irm). Tamn nos
xuntamos para envolver co noso agarimo e coa nosa pregaria a uns amigos que estn
tristes pola morte desta persoa a quen tanto amaban. Finalmente, xuntmonos tamn
para pedirlle a Deus que lle perdoe noso irmn ( nosa irm) que acaba de morrer
tdalas culpas que durante a sa vida cometeu. Que o Seor escoite as nosas pregarias e
se compadeza ante as bgoas dos que choran.
Despois dun pequeno silencio, o que preside di:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.
a quen hoxe chamaches onda ti.
El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Non sexas severo no teu xuzo, Seor,
con este teu servidor (esta ta servidora), que acaba de deixarnos,
porque ningn home inocente fronte a ti,
se ti mesmo non lle perda-las culpas;

R.

pedmosche que escite-las splicas da ta Igrexa


e que lle concedas un lugar entre os teus santos e elixidos,
xa que nesta vida estivo marcado (marcada) co selo da Santa Trindade.
Ti, noso Seor e Deus,
que vives e reinas co Pai
na unidade do Esprito Santo
por sempre eternamente.
Amn.
II. PROCLAMACIN DA PALABRA DE DEUS

Rezada a oracin precedente, proclmase unha das seguintes lecturas bblicas, a non ser
que se prefira algunha das que figuran no Leccionario de defuntos.
Por Cristo todos revivirn
Lectura da primeira carta do apstolo san Paulo s Corintios

15,20-24a.25-27a

Irmns:
Cristo resucitou dos mortos, como primicia dos que adormecen. Porque xa que por un
home entrou a morte, tamn por un home chegou a resurreccin dos mortos. Igual que todos
morren por Adn, as tamn revivirn todos por Cristo. Pero cada un no seu intre: primeiro,
Cristo; logo, no da da sa chegada, os que sexan de Cristo; despois ser a fin, cando lle
entregue o Reino a Deus Pai.
Porque necesario que El reine ata que poa a tdolos seus inimigos por debaixo dos
seus ps. A morte ser o derradeiro inimigo destrudo, porque todo o puxo por debaixo dos seus
ps.
Palabra do Seor.
Ou ben:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Hoxe estars comigo no paraso

+ Lectura do santo Evanxeo segundo Lucas


23,33.39-43
Cando os soldados chegaron lugar chamado A Caveira, crucificrono al; e con el os
dous bandidos: un dereita e outro esquerda del.
Un dos bandidos que estaban crucificados, tamn o aldraxaba:
-- Non es ti o Mesas? Pois slvate ti e slvanos a ns.
Pero contestoulle o outro, reprendndoo:
-- Seica non temes a Deus, ti que sfre-la mesma condena ca el? Ns, polo menos,
recibmo-lo que merecemos, pero este non fixo mal ningn.
E dicalle:
-- Xess, lmbrate de min cando volvas coma rei.
Xess respondeulle:

1
-- Asegroche que hoxe estars comigo no paraso.
Palabra do Seor.
Cmpre que lectura lle siga unha pequenia homila ou reflexin. Despois fanse as
preces seguintes polo defunto e polos que o choran:
Lembremos con agarimo e con devocin, o noso irmn (a nosa irm) N., a quen Deus
chamou deste mundo, e recemos confiados a aquel que venceu a morte e que resucitou
glorioso do sepulcro.
- Que Cristo, o Fillo de Deus, lle dea posesin do paraso e, coma bo Pastor, o (a) recoeza entre
as sas ovellas, pidmosllo Seor.
R.
Pedmoscho, Seor.
-Que lle perdoe os seus pecados e o (a) coloque sa dereita no Reino dos escolleitos,
pidmosllo Seor.
R.
Pedmoscho, Seor.
-Que participe con el da felicidade eterna dos santos, pidmosllo Seor.
R.
Pedmoscho, Seor.
-Que ns, os que agora chormo-la sa morte, poidamos sar encontro de Cristo cando el
volva, na compaa do noso irmn (da nosa irm) que hoxe nos deixou, pidmosllo
Seor.
R.
Pedmoscho, Seor.
Poamos fin nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo
que se faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
3. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
Rezadas as preces, o que preside dirxese s fieis coas seguintes palabras ou con outras
semellantes:
Dentro de moi pouquio, os familiares e amigos do noso irmn (da nosa irm)
cumprirn coma cristins co deber de enterra-lo corpo del (dela); oremos neste momento
a Deus, para quen toda criatura vive, que admita a sa alma na asemblea dos santos e
que no derradeiro da resucite, cheo de vigor e de gloria, este seu corpo que hoxe imos
enterrar en debilidade.
Todos rezan un pouquio en silencio. Despois, o que preside asperxe con respecto o
atade con auga bendita en lembranza do seu bautismo. A continuacin, engade a seguinte
oracin:
Oremos.
Seor Xesucristo, Redentor do xnero humano,
pedmosche que lle deas entrada no teu paraso noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de pecha-los ollos luz deste mundo
e que os abriu para te contemplar a ti, Luz verdadeira;

R.

lbrao (lbraa), Seor, da escuridade da morte


e fai que goce contigo da festa das vodas eternas;
que se alegre no teu Reino, a sa verdadeira patria,
onde non hai tristura nin morte,
onde todo vida e ledicia sen fin,
e que contemple o teu rostro glorioso por sempre eternamente.
Amn.
Despois traza o sinal da cruz sobre o atade, dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.
E engade:

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.
Finalmente despide os fieis coa frmula habitual:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
4. FORMULARIO COMN IV
I. RECIBIMENTO DO CADVER
O ministro empeza a celebracin dicindo, mentres todos se santigan:
V.
R.

No nome do Pai, e do Fillo e do Esprito Santo.


Amn.
Despois sada a asemblea, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

A continuacin dirxese s fieis cunha pequenia monicin empregando as seguintes


palabras ou outras semellantes:
Queridos irmns: Neste momento todos sentmo-lo desexo de lles expresar s nosos
amigos, os familiares de N., o noso psame mis sentido e o noso agarimo
verdadeiramente sincero. Pero os que somos e nos sentimos cristins, ante a morte dun
amigo (dunha amiga), non podemos limitarnos a este fermoso detalle de convivencia
humana. A nosa presencia aqu, neste momento, tamn quere ser unha pregaria a Deus
para que lle outorgue noso irmn ( nosa irm) N. o perdn dos seus pecados e para
que lle conceda s seus familiares a firme esperanza de volver atopar onda Deus a aquel
(aquela) por quen hoxe choran.
Despois dun pequeno silencio, o que preside di:
Oremos.

R.

Seor noso Deus,


diante de quen viven os que estn destinados morte
e para quen os nosos corpos, morrer, non perecen,
senn que se tranforman e adquiren unha vida mellor,
pedmosche humildemente
que aclla-la alma do teu servidor (da ta servidora) N.
e que a coloques onda a do noso pai Abrahn, o teu amigo,
para que poida resucitar con gloria no da grande do xuzo;
e, se en algo pecou contra ti durante esta vida,
que o teu amor misericordioso o (a) purifique e o (a) perdoe.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Seor, Pai santo, Deus todopoderoso e eterno,


humildemente che suplicamos polo teu servidor (pola ta servidora) N.,
a quen acabas de chamar deste mundo;
dgnate levalo (levala) lugar de descanso, da luz e da paz,
para que, franqueadas victoriosamente as portas da morte,
habite cos teus santos no ceo,
na luz que prometiches a Abrahn e sa descendencia por sempre.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
II. PROCLAMACIN DA PALABRA DE DEUS

Rezada a oracin precedente, proclmase unha das seguintes lecturas bblicas, a non ser
que se prefira botar man dalgunha das que figuran no Leccionario de defuntos.
Contamos cunha casa eterna no ceo
Lectura da segunda carta do apstolo san Paulo s Corintios

5,1.6-10

Irmns:
Sabemos que, se a nosa morada terrestre -que vn ser coma unha tenda- se derrubase,
contamos cunha edificacin de Deus, unha casa eterna no ceo, non feita por mans de homes.
As que estamos sempre cheos de nimo por sabermos que, mentres o corpo sexa o noso
domicilio, vivimos coma desterrados lonxe do Seor, e seguimos camiando guiados pola fe,
non polo que se ve. E con este nimo, preferimos desterrarnos do corpo e habitar cerca do
Seor. En todo caso, ora continuemos neste domicilio ora nos afastemos del, anceiamos
agradarlle. Porque todos teremos que comparecer tal como somos perante o tribunal de Cristo,
para que cada un recolla o seu merecido polo que tea feito mentres viva no corpo: ben ou mal.
Palabra do Seor.
Ou ben:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Pai, nas tas mans entrego o meu esprito

+ Lectura do santo Evanxeo segundo Lucas

23,44-49.50.52-53;24,1-6a

Chegado o medioda, a escuridade cubriu a terra ata a media tarde. Pois houbo unha
eclipse de sol. E o veo do Santuario rachou polo medio. Entn Xess pegou un berro moi alto e
dixo:
- Meu Pai! Nas tas mans entrego o meu esprito.
E dicindo isto, morreu.
O centurin, vendo o que pasaba, glorificou a Deus, dicindo:
-Realmente este home era inocente.
E toda a xente que acudira espectculo, ve-lo que pasaba, volva batendo no peito.

1
Os seus coecidos seguan todo de lonxe, e igual as mulleres que o acompaaran desde Galilea.
Un home bo e honrado, chamado Xos, que era conselleiro, presentouse a Pilato e
pediulle o corpo de Xess. Logo, despois de o baixar, envolveuno nunha saba e pxoo nun
sepulcro cavado na rocha, que estaba sen estrear.
madrugada do primeiro da da semana foron sepulcro, levando os perfumes que
tian preparados. Pero atoparon quitada a lousa, arredada do sepulcro. Entraron, e viron que o
corpo do Seor non estaba al. Entn, mentres estaban todas perplexas por aquilo, apareceron
dous homes con vestidos resplandecentes. Cheas de medo, miraban para o chan; pero eles
preguntaron:
-- Por que buscades entre os mortos a quen est vivo? Non est aqu; resucitou.
Palabra do Seor.
Cmpre que lectura lle siga unha pequenia homila ou reflexin. Despois fanse as
preces seguintes polo defunto e polos que choran por el:
Invoquemos agora con fe a Deus polo noso irmn (pola nosa irm) e polos que choran
diante da sa morte.
R.
R.
R.
R.

Que perdoes benignamente os seus pecados.


Pedmoscho, Seor.
Que acpte-las sas boas obras.
Pedmoscho, Seor.
Que o (a) recibas na vida eterna.
Pedmoscho, Seor.
Que alivies co teu amor a dor da separacin dos que choran por el (ela).
Pedmoscho, Seor.
Poamos fin nosa oracin coa pregaria que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo
que se faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO

Rezadas as preces, o que preside dirxese s fieis coas seguintes palabras ou con outras
semellantes:
Xa que Deus quixo chamar deste mundo noso irmn ( nosa irm), agora os seus
familiares van leva-lo seu corpo camposanto, para que volva terra da que o sacaron.
Pero, confiados en que Deus recibir a sa alma entre os seus santos e escolleitos e en
que un da transformar este seu corpo hoxe humillado a semellanza do corpo resucitado
de Xesucristo, moslle rezar Seor.
Todos oran un pouquio en silencio. Despois o que preside asperxe con respecto o
atade con auga bendita en lembranza do seu bautismo. A continuacin, engade a seguinte
oracin:
Oremos.

R.

Pedmosche, Seor,
que o teu servidor (a ta servidora) N.,
que morreu xa para este mundo,
viva agora para ti
e que o teu amor misericordioso borre os pecados
que cometeu por fraxilidade humana.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
Logo traza o sinal da cruz sobre o atade, dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.
E engade:

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.
Finalmente despide os fieis cona frmula habitual:

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
CAPTULO V
TEXTOS PROPIOS PARA A CELEBRACIN
DE DETERMINADAS EXEQUIAS

1. NAS EXEQUIAS DO BISPO DIOCESANO


(RESIDENCIAL OU EMERITO)
Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero adaptando oportunamente as
monicins, engadindo a palabra bispo nas oracins que o requiran e tendo en conta as variacins
seguintes:
I. ESTACIN NA CASA EPISCOPAL OU NA CAPELA ARDENTE
1.
Se as exequias comezan na casa episcopal ou na capela ardente, nesta primeira estacin
pdese usar a seguinte oracin propia, en lugar da que figura no Ritual:
Oremos.

R.

Deus, que prometiches recompensar servidor fiel e solcito


posto fronte da ta familia,
escoita as nosas splicas
e abre as portas do teu Reino noso bispo N.,
que acaba de deixar este mundo:
que o reciban os anxos e os santos
e goce eternamente no teu Reino,
rodeado daqueles a quen el coidou
e que xa o precederon nas moradas eternas.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. ESTACIN NA IGREXA

2.
chegar a procesin igrexa, colcase o cadver do bispo de costas altar e de cara
pobo; logo, acndese o cirio pascual co mesmo rito que se usa para os demais fieis. A seguir,
pdense colocar sobre o cadaleito a casula, a mitra, o bculo pastoral e o evanxeliario, mentres o
celebrante di as frmulas seguintes:
Mentres que se coloca a casula e a mitra:
Olla, Seor, con misericordia,
o teu servidor N., o noso bispo,
que, mentres nos presida (presida esta comunidade) no teu nome,
levaba esta vestidura e este ornamento de festa;
e concdelle que agora,
revestido de gloria na ta presencia,
disfrute teu abeiro eternamente,

1
na compaa dos teus santos.
Mentres que se coloca o seu bculo pastoral:
Que o noso bispo (o bispo desta igrexa),
que, coidar do pobo do Seor,
levaba este bculo, signo de pastor,
sexa recoecido agora por Cristo, o supremo Pastor,
e reciba del o premio dos seus traballos pastorais
e a coroa perenne da gloria.
Mentres que se coloca o evanxeliario:
Que o noso bispo (o bispo desta Igrexa),
que consagrou a sa vida a anuncia-lo Evanxeo de Cristo,
goce agora contemplando, cara a cara,
aquela mesma verdade que,
cando viva na luz limitada deste mundo,
albiscou na palabra de Deus
e predicou s seus irmns.
III. MISA EXEQUIAL
3.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.

R.

Deus,
que puxeches fronte desta familia ta o noso irmn N.,
para que, representando a Xesucristo,
presidise a asemblea do teu pobo,
e prometiches recompensa-lo servidor fiel e solcito,
escoita as nosas pregarias
e fai que, o que foi pastor da nosa (desta) Igrexa,
pase agora banquete festivo do seu Seor.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben
Oremos.
Deus todopoderoso,
ti escollche-lo teu servidor, o noso Bispo (o bispo desta Igrexa) N.,
para coida-la ta familia diocesana.
Concdelle recibi-la recompensa do seu traballo apostlico
entrando a participar para sempre no gozo do seu Seor.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...

1
R.

Amn.
2. NAS EXEQUIAS DUN BISPO QUE NON FOI O PASTOR PROPIO

Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero adaptando oportunamente as
monicins, engadindo a palabra bispo nas oracins que o requiran e tendo presente as variacins
seguintes:
I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE
1.
Se as exequias se celebran segundo a forma tpica (ou, alomenos, con das estacins),
na primeira estacin (na casa ou na capela ardente) pdese usar a seguinte oracin propia, no
lugar da que figura no Ritual:
Oremos.

R.

Escoita, Seor, con piedade


as pregarias que che diriximos polo teu servidor o bispo N.,
a quen encomendche-la misin de apacenta-los teus fieis;
e fai que, quen representou teu Fillo na asemblea do teu pobo,
sexa agora recoecido polo Pastor supremo
e se alegre eternamente na asemblea dos santos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. ESTACIN NA IGREXA

2.
Na igrexa o cadver do bispo colcase de costas altar e de cara pobo; logo, acndese
o cirio pascual co mesmo rito que se usa para os demais fieis. A seguir, pdense colocar sobre o
cadaleito a casula, a mitra, o bculo e o evanxeliario, mentres o celebrante di as frmulas
seguintes:
Mentres que se coloca a casula e a mitra:
Olla, Seor, con misericordia, o teu servidor N.,
que, mentres presida no teu nome a asemblea dos fieis,
levaba esta vestidura e este ornamento de festa;
e concdelle que agora,
revestido de gloria na ta presencia,
disfrute teu abeiro eternamente,
na compaa dos teus santos.
Mentres que se coloca o seu bculo pastoral:
Que este servidor teu, o bispo N.,
que, presidi-lo pobo de Xesucristo,
levaba este bculo, signo de pastor,
sexa recoecido agora por Cristo, o supremo Pastor,
e reciba del o premio dos seus traballos pastorais

1
e a coroa perenne da gloria.
Mentres que se coloca o evanxeliario:
Que o teu servidor, seor, o bispo N.,
que tivo neste mundo a misin de anuncia-lo Evanxeo de Cristo,
goce agora contemplando, cara a cara,
aquela mesma verdade que,
cando viva na luz limitada deste mundo,
albiscou na palabra de Deus
e predicou s seus irmns.
III. MISA EXEQUIAL
3.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.

R.

Deus, noso Pai


ti escolliches coma bispo
teu servidor N.
e controno as entre os sucesores dos apstolos.
Concdelle tamn participar con eles
na gloria eterna do ceo.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
3. NAS EXEQUIAS DO PRROCO (RESIDENCIAL OU EMRITO)

Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero adaptando oportunamente as
monicins, engadindo a palabra presbtero nas oracins que o requiran e tendo presente as
variacins seguintes:
I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE
1.
Se as exequias se celebran segundo a forma tpica (ou, alomenos, con das estacins),
na primeira estacin (na casa ou na capela ardente) pdese usar a seguinte oracin propia, en
lugar da que figura no Ritual:
Oremos.
Escoita, Seor, con piedade,
as pregarias que che diriximos polo teu servidor, o presbtero N.,
a quen encomendche-la misin de apacentar esta comunidade,
e fai que, quen representou entre ns teu Fillo,
sexa agora recoecido polo Pastor supremo
e se alegre eternamente entre aqueles a quen el coidou
e que o precederon xa nas moradas eternas.

1
R.

Por Cristo, noso Seor.


Amn.
II. ESTACIN NA IGREXA

2.
Na igrexa, o cadver do prroco colcase de costas altar e de cara pobo; logo,
acndese o cirio pascual co mesmo rito que se usa para os demais fieis. A seguir, poden
colocarse sobre o cadaleito a casula, a estola e o evanxeliario, mentres o celebrante di as
frmulas seguintes:
Mentres que se coloca a casula e a estola:
Olla, Seor, con misericordia, o teu servidor N.,
que, mentres presida no teu nome a asemblea dos fieis,
levaba estas vestiduras de festa;
concdelle que agora,
revestido de gloria na ta presencia,
disfrute teu abeiro eternamente,
na compaa dos teus santos.
Mentres que se coloca o evanxeliario:
Que o noso prroco, Seor, o presbtero N.,
que tivo neste mundo a misin de anuncia-lo Evanxeo de Cristo,
goce agora contemplando, cara a cara,
aquela mesma verdade que,
xa cando viva na luz limitada deste mundo,
albiscou na palabra de Deus
e nos predicou con celo.
III. MISA EXEQUIAL
3.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.

R.

Deus,
que puxeches fronte desta familia ta o noso irmn N., presbtero,
para que, representando a Xesucristo,
presidira esta comunidade parroquial,
e prometiches recompensa-lo servidor fiel e solcito,
escoita as nosas pregarias e fai que,
o que foi o noso pastor neste mundo,
pase agora banquete festivo do seu Seor.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:

1
Oremos.

R.

Pedmosche, Seor, que o teu servidor N., presbtero,


a quen durante a sa vida encomendaches
exerce-lo ministerio sagrado entre ns,
chegue agora a gozar eternamente da ta gloria
entre aqueles a quen el coidou neste mundo
e que o precederon xa no teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
4. NAS EXEQUIAS DUN PRESBTERO

Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero adaptando oportunamente as
monicins, engadindo a palabra presbtero nas oracins que o requiran e tendo presente as
variacins seguintes:
I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE
1.
Se as exequias se celebran segundo a forma tpica (ou, alomenos, con das estacins),
na primeira estacin (na casa ou na capela ardente) pdese usar a seguinte oracin propia, en
lugar da que figura no Ritual:
Oremos.

R.

Escoita, Seor, con piedade,


as pregarias que che diriximos polo teu servidor, o presbtero N.,
a quen encomendche-la misin de apacenta-los teus fieis,
e fai que, quen representou teu Fillo na asemblea do teu pobo,
sexa agora recoecido polo Pastor supremo
e se alegre eternamente na asemblea dos santos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. ESTACIN NA IGREXA

2.
Na igrexa, o cadver do presbtero colcase de costas altar e de cara pobo; logo,
acndese o cirio pascual co mesmo rito que se usa para os demais fieis. A seguir, pdense
colocar sobre o cadaleito a casula, a estola e o evanxeliario, mentres o celebrante di as frmulas
seguintes:
Mentres que se coloca a casula e a estola:
Olla, Seor, con misericordia, o teu servidor N.,
que, mentres presida no teu nome a asemblea dos fieis,
levaba estas vestiduras de festa;
concdelle que agora,

1
revestido de gloria na ta presencia,
disfrute teu abeiro eternamente,
na compaa dos teus santos.
Mentres que se coloca o evanxeliario:
Que o presbtero N.,
que tivo neste mundo a misin de anuncia-lo Evanxeo de Cristo,
goce agora contemplando, cara a cara,
aquela mesma verdade que,
xa cando viva na luz limitada deste mundo,
albiscou na palabra de Deus
e nos predicou con celo.
III. MISA EXEQUIAL
3.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.

R.

Deus,
pastor inmortal dos homes,
concdelle teu servidor N., presbtero,
que poida gozar eternamente no ceo
da gracia e do perdn que el administrou na terra.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Pedmosche, Seor, que o teu servidor N., presbtero,


a quen durante a sa vida encomendaches
exerce-lo ministerio sagrado en ben da ta Igrexa,
chegue agora a gozar eternamente da ta gloria
na asemblea festiva do teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
5. NAS EXEQUIAS DUN DICONO

Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero adaptando oportunamente as
monicins, engadindo a palabra dicono nas oracins que o requiran e tendo presente as
variacins seguintes:
I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE

1
1.
Se as exequias se celebran segundo a forma tpica (ou, alomenos, con das estacins),
na primeira estacin (na casa ou na capela ardente) pdese usar a seguinte oracin propia, en
lugar da que figura no Ritual:
Oremos.

R.

Deus de misericordia,
ti quixeches que o teu servidor N.
servise coma dicono na ta Igrexa.
Rogmosche lle concedas agora
participar na felicidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. ESTACIN NA IGREXA

2.
Na igrexa, o cadver do dicono colcase de costas altar e de cara pobo; logo,
acndese o cirio pascual co mesmo rito que se usa para os demais fieis. Despois, pdense
colocar sobre o cadaleito a dalmtica, a estola e o evanxeliario, mentres o celebrante di as
frmulas seguintes:
Mentres que se coloca a dalmtica e a estola:
Olla, Seor, con misericordia, o teu servidor N.,
que, mentres serva ta Igrexa,
levaba estas vestiduras de festa;
e concdelle que agora,
revestido de gloria na ta presencia,
disfrute teu abeiro eternamente, na compaa dos teus santos.
Mentres que se coloca o evanxeliario:
Que o dicono N.,
que tivo neste mundo a misin de proclama-lo Evanxeo de Cristo,
goce agora contemplando, cara a cara,
aquela mesma verdade que,
cando viva neste mundo,
anunciou solemnemente s seus irmns.
III. MISA EXEQUIAL
3.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.
Acolle, Seor, no Reino celestial o noso irmn N.,
a quen neste mundo consagraches para o servicio diaconal
e agora acabas de chamar ta presencia;

R.

ti que prometiches que quen seguise teu Fillo e o servise


haba estar con El no seu Reino,
fai que quen, durante a sa vida,
serviu o altar e o pobo elixido,
reciba agora, na gloria de Cristo, o premio prometido.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Pedmosche, Seor, que o teu servidor N., dicono,


a quen durante a sa vida encomendaches
exerce-lo ministerio sagrado en ben da ta Igrexa,
chegue agora a gozar eternamente da ta gloria
na asemblea festiva do teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
6. NAS EXEQUIAS DUN RELIXIOSO LAICO

Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero pdense cambia-las seguintes
oracins:
I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE
1.
Se as exequias se celebran segundo a forma tpica (ou, alomenos, con das estacins),
na primeira estacin (na casa ou na capela ardente) pdese usar a seguinte oracin propia, en
lugar da que figura no Ritual:
Oremos.

R.

Seor Xesucristo,
que quixeches que o noso irmn, N. fose,
no medio do teu pobo,
signo e fermento do Reino que ha de vir,
lembra o seu ardente desexo de servirte con corazn indiviso
e colcao agora entre os servidores fieis,
que esperaron velando a chegada do seu Seor.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.
II. MISA EXEQUIAL

2.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.

R.

Seor,
ti que lle deches noso irmn N.
a vocacin de imitar, neste mundo,
a vida obediente, casta e pobre de Cristo,
a fin de que fixese presente, xa na terra, a vida do mundo futuro
e, coa sa maneira de vivir, preanunciase a resurreccin que esperamos,
non lmbre-las sas infidelidades nin as sas faltas,
senn ten s presente a confianza que tivo en ti
e os seus xenerosos propsitos de se entregar teu servicio;
e concdelle, por enriba dos seus merecementos,
aquel premio que prometiches
s que deixasen todo para segui-lo teu fillo Xesucristo.
El, que vive e reina contigo
na unidade do Esprito Santo
por sempre eternamente.
Amn.

Ou ben
Oremos.

R.

Deus todopoderoso,
por amor a Cristo, o teu servidor N.
escolleu o camio da perfeccin
na vida relixiosa.
Concdelle poderse alegrar
no retorno glorioso do teu Fillo
e disfrutar, xunto cos seus irmns,
da eterna felicidade do teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.
7. NAS EXEQUIAS DUNHA RELIXIOSA

Faise todo como nas exequias dos demais fieis, pero pdense cambia-las seguintes
oracins:
I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE
1.
Se as exequias se celebran segundo a forma tpica (ou, alomenos, con das estacins),
na primeira estacin (na casa ou na capela ardente) pdese usar a seguinte oracin propia, en
lugar da que figura no Ritual:
Oremos.
Pedmosche, Deus todopoderoso,
pola ta filla N.,

R.

que, na sa entrega total a Xesucristo,


seguiu o vieiro do amor perfecto;
fai que poida agora contemplar, chea de gozo,
a manifestacin da ta gloria
e disfrutar,
xunto s sas irms que a precederon,
a eterna felicidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. MISA EXEQUIAL

2.

Dise a seguinte oracin colecta:


Oremos.

R.

Seor Xesucristo, Esposo da Igrexa,


que concediches nosa irm N.,
mentres viva neste mundo,
o don precioso da virxindade,
escoita as nosas splicas
e concedelle ta servidora,
que, obediente ta voz, deixou xa este mundo,
gozar na festa das tas vodas eternas.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Olla, Seor, con ollos de misericordia,


a ta servidora N.,
que acaba de sar deste mundo;
e, xa que tivo o ardente desexo
de servirte con corazn indiviso,
colcaa agora no coro das virxes prudentes,
que esperaron a ta chegada coas lmpadas acesas.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

1
CAPTULO VI
CELEBRACIN DAS EXEQUIAS EN CASOS EXTRAORDINARIOS
1. CELEBRACIN DAS EXEQUIAS DE VARIOS DEFUNTOS
EN CASO DE ACCIDENTE PUBLICO
Nas exequias por varios defuntos en caso de accidente pblico, a celebracin acostuma
desenrolarse ou ben trasladando os cadveres da capela ardente igrexa ou ben toda ela na
mesma igrexa. Se nalgn caso - nas parroquias rurais, especialmente - a celebracin se
desenrolara na sa forma tpica, para a procesin e para a celebracin no cemiterio usaranse os
elementos que figuran nos formularios comns deste ritual.
*

Se a celebracin se comeza na capela ardente:


I. ESTACIN NA CAPELA ARDENTE

1.

O ministro sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor estea convosco.


E contigo tamn.
Logo, contina a celebracin coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Queridos irmns: Neste momento de dor tan intensa e no medio do desconcerto que a
todos nos produce a desgracia que tan inesperadamente caeu sobre ns, intentemos
eleva-los nosos ollos a Deus para atopar acougo na oracin e resposta nosa dor na
palabra de Deus. Unicamente esta palabra pode proxectar unha raiola de luz sobre a
escuridade da proba que estamos vivindo e alumea-lo misterio, s nosos ollos
incomprensible, de como Deus permitiu que unha desgracia tan grande caera sobre ns.
Neste momento ningunha palabra humana abonda para mitiga-la nosa dor. Por este
motivo, debemos eleva-los nosos ollos Seor e dirixirnos a el cos sentimentos de
esperanza que saan do corazn de Paulo: Bendito sexa Deus, Pai do noso Seor
Xesucristo, Pai da misericordia e Deus do consolo: El o noso conforto en toda
tribulacin.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 bis. De seguida, pdese recitar, sen canto, o salmo 129 ou outro salmo axeitado do Cantoral.
Os fieis poden intercala-la seguinte antfona:
Ant.

A mia alma espera no Seor.


Salmo 129
Desde os abismos clamo a ti, Seor;
Seor, escoita a mia voz.

1
Ten atentos os odos
voz da mia splica.
Se levas conta dos pecados, Seor,
Seor, quen poder terse en p?
Mais en ti est o perdn,
para te faceres respectar.
Eu espero no Seor,
a mia alma espera na sa palabra;
a mia alma agarda Seor,
mis do que os vixas a aurora.
Agarde Israel Seor,
mais do que os vixas a aurora,
pois do Seor vn a misericordia,
e nel a redencin cumprida.
El quen redime a Israel
de tdolos pecados.
Ant.

A mia alma espera no Seor.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------2.

Despois do sado inicial (ou do salmo), engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Desde os abismos da nosa dor


chamamos por ti, Seor.
Abre ben os teus odos
clamor da nosa splica
e que os teus ollos se compadezan
ante as bagoas dos que choran;
mstralle-la ta redencin cumprida
a estes irmns nosos
que tan inesperadamente acabas de chamar deste mundo,
e a ns que quedamos abraiados pola sa trxica morte,
axdaos a espera-la ta misericordia,
mais do que os vixas esperan pola aurora.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.
II. PROCESIN IGREXA

3.
De seguido, organzase a procesin cara igrexa. Durante esta procesin, se a
celebracin cantada, entase o salmo 113 coa sa antfona (p.***); se a celebracin rezada, o
pobo ora polos defuntos ou entase algn canto popular axeitado. Se o camio moi longo ou o

1
pobo non canta, pdese usar para a oracin polo defunto a seguinte ladaa.
Ti que librche-lo teu pobo da escravitude de Exipto:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que lles separche-las augas do mar Vermello s israelitas que camiaban cara a liberdade
prometida:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que fche-lo santuario e a forza de Israel durante a sa peregrinacin polo deserto:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que transformche-los penedos do deserto en nacentes de auga viva:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que lles deches en herdanza teu pobo unha terra que manaba leite e mel:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que quixeches que o teu Fillo consumase na sa persoa a antiga Pascua de Israel:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que, pola morte de Xess, ilumna-las tebras da nosa morte:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que, na resurreccin de Xesucristo, inaugurche-la vida nova dos que morreron:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que, na ascensin de Xesucristo, quixeches que o teu pobo albiscase a sa entrada na
terra de promisin definitiva:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que es auxilio e escudo de cantos confan en ti:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
Ti que non queres que louven o teu nome os mortos nin os que baixan perdicin,
senn os que viven pra ti:
R.
Recibe os teus servidores no paraso.
chegar igrexa, colcanse os cadveres diante do altar e, se posible, ponse cabo
deles o cirio pascual. Logo, o celebrante pode acende-lo cirio pascual e segue o rito como se
indica na pxina NO NM. 4
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------*

Se as exequias se celebran integramente na igrexa:


Ibis. RECIBIMENTO DOS DEFUNTOS NO ADRO DA IGREXA

1bis. O ministro recibe no adro os cadveres e sada os familiares dos defuntos coas seguintes
palabras ou outras parecidas:
Benqueridos familiares (e amigos): Neste momento en que a (inesperada) morte dos
nosos irmns nos sume nunha dor lmite do desconcerto, facede un esforzo para elevar
con fe a vosa mirada a Deus, lembrando as palabras de Xess, que nos di: Vinde a min
tdolos que estades cansos e abatidos, e eu vos aliviarei. Si, elevade a vosa ollada
Seor, contempldeo - como di o salmo -, e - mesmo na escuridade deste momento de
bgoas - ficaredes radiantes, xa que, como engade o mesmo salmista: Se o aflixido
invoca o Seor, el escitao e slvao das sas angurias. Que Deus, Pai de todo consolo,

1
vos conforte nesta grande tribulacin.
2bis. De seguida, lvanse os cadveres igrexa e pense diante do altar, colocando, se
posible, cabo deles o cirio pascual. Situados os familiares dos defuntos nos seus lugares, o
ministro sada a asemblea dicindo:
V.
R.

O Seor estea convosco.


E contigo tamn.
Irmns: ante a trxica morte destes irmns nosos, sentmonos abraiados e non sabemos
atopar palabras para explica-la sa partida deste mundo. Desconcertados fronte a este
feito, non podemos, sen embargo, desesperarnos, porque neste momento doloroso vn
na nosa axuda a fe cristi; ela asegranos que a vida dos nosos irmns non rematou con
esta morte que contemplan os nosos ollos; cremos que seguen vivindo nunha dimensin
certamente distinta e agora para ns incomprensible, pero non por iso menos real e
verdadeira.
Agora non podemos comprende-lo misterioso designio de Deus, segundo o cal nos
vemos privados da presencia visible dos nosos seres queridos; pero, fronte sa morte,
queremos inclinarnos diante da poderosa man de Deus, descargando nel o noso
abatemento e confiando no seu amor de Pai; o Seor, seu tempo, enxugar as bgoas
dos nosos ollos e far desaparecer a morte para sempre.
Oremos, logo, Seor, durante esta celebracin, polo descanso dos nosos irmns e
supliqumoslle tamn que lles dea s seus familiares e a cantos agora se ven
desmoralizados por estas inesperadas mortes aqueles mesmos sentimentos de fortaleza e
de esperanza que tivo a Virxe Mara ante a morte violenta do seu Fillo. Que ela, Nai de
misericordia, que experimentou as bgoas e a dor na morte do seu Fillo, interceda por
cantos choran agora neste val de lgrimas.
--------------------------------------------------------------------------------III. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA

4.
Colocados os cadveres no seu lugar (e feito o sado inicial, se o rito comezou no adro
da igrexa), o celebrante pode acende-lo cirio pascual, oportunamente colocado a carn dos
cadveres, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda os corpos, agora sen vida, dos nosos irmns,


acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas inmortal e glorioso,
por sempre eternamente.
Amn.
Se a celebracin cantada, pdese entoar un canto axeitado.

1
5.
Rematados estes ritos iniciais (e, se se celebra a Misa, omitido o acto penitencial e o
Seor, ten piedade), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Escoita, Seor, as splicas do teu pobo,


enchoupadas nas bgoas da dor
en que nos mergulla a trxica morte dos nosos irmns,
e fai que gocen xa para sempre
da luz daquela patria
que endexamais ningn mal poder escurecer.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.

R.

Seor, noso Pai,


que tes nas tas mans a vida dos homes
e que a cadaqun lle sinla-lo nmero dos seus das,
escoita misericordioso a oracin da ta Igrexa
e amsate propicio cos teus servidores,
que tan inesperadamente acabas de chamar desta vida;
non lles teas en conta as culpas e pecados
e admteos na ledicia eterna do teu Reino.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

6.

A celebracin prosegue coma sempre, coa Liturxia da Palabra.

7.
Despois da homila faise, como adoito a oracin universal, co seguinte formulario ou
outro parecido:
Oracin universal
Acudamos Pai da misericordia e Deus de todo consolo e pidmoslle que volva os seus
ollos cara a ns, os seus servidores, que choramos a trxica e inesperada morte daqueles
a quen tanto amamos.
-Polos nosos irmns, arrancados tan inesperadamente da nosa convivencia terrea; para que o
Seor os acolla no seu Reino de benestar, rogumoslle Seor.
-Para que Deus lles perdoe tdolos pecados e lles premie as boas obras, rogumoslle Seor.
-Polos seus parentes, que sofren a grande proba da sa imprevista morte e trxica desaparicin;
para que atopen na fe a fortaleza necesaria para superaren esta gran pena, rogumoslle
Seor.
-Para que as bgoas e sufrimentos se transformen un da naquel gozo que ningun lle poder
endexamais tirar, rogumoslle Seor.

1
-Para que a tdolos que choran ante esta desgracia lles sirva de alivio a comun fraterna e a
solidariedade cristi de cantos nos xuntamos aqu para os acompaarmos, rogumoslle
Seor.
-Para que o Seor, que contempla como a dor nos desconcerta e como dbil a nosa fe, nos
axude a acepta-lo misterioso designio da sa vontade tal como se realizou nos nosos
irmns mortos e como se cumprir tamn en cada un de ns cando a el lle praza,
rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle co aseguinte colecta:

R.

Deus, Pai bo e xusto,


inclinndonos humildemente diante do misterio
duns designios que non comprendemos,
pedmosche que escite-las nosas pregarias,
que ilumne-las tebras en que nos envolve a nosa dor
e que lles concedas s nosos irmns
vivir eternamente contigo na felicidade do teu Reino.
Por Cristo, noso Seor.
Amn

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa oracin acatando a vontade divina e repetindo a pregaria que nos ensinou o
mesmo Xesucristo: Noso Pai...
*
Se se celebra a Misa, esta prosegue, como de costume, ata a oracin despois da
comun.
IV. DERRADEIRO ADEUS S CORPOS DOS DEFUNTOS
8.
Dita a oracin despois da comun e omitida a bendicin (ou, se non se celebrou a
Misa, acabada a oracin dos fieis), procdese rito do derradeiro adeus s corpos dos defuntos.
O que preside, colocado carn dos cadaleitos, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou
outras parecidas:
Chegou o momento de da-lo derradeiro adeus s nosos irmns, o momento no que os
seus corpos van desaparecer de diante dos nosos ollos para voltaren terra nai. Trtase,
por certo, dun momento de intensa tristura. Pero debe ser tamn un momento de firme
esperanza, porque confiamos en que estes nosos seres queridos, que agora desaparecen
dos nosos ollos, volvermolos atopar, transformados, cando Deus, no remate dos
tempos, nos xunte a todos no seu Reino. Con esta esperanza, oremos agora uns
momentos en silencio, lembrando o que con eles vivimos neste mundo, o que
representaron para ns, o que eles foron e son ante Deus.
Oran todos uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
Imos agora asperxe-los cadveres dos nosos irmns con auga bendita. Deste xeito, neste
intre en que imos sepulta-los seus corpos, evocarmo-lo bautismo polo que, no comezo

1
das sas vidas, quedaron xa incorporados morte e resurreccin de Cristo. Porque, as
como Cristo resucitou de entre os mortos, as tamn os bautizados andamos nunha vida
nova. Polo tanto, asperxer estes cadveres con auga semellante do bautismo
profesa-la nosa fe en que, da mesma forma que o smbolo de morte e sepultura do
bautismo tornouse realidade visible nestes corpos, as tamn se ha volver visible o signo
da resurreccin.
9.
Despois, o que preside asperxe, pausadamente e con respecto, os corpos dos defuntos;
logo, pon incenso, bendo e perfuma os cadveres con incenso. Mentres tanto, entase o canto
do derradeiro adeus ou ben un dos ministros recita as seguintes invocacins, as que o pobo
responde : Seor, ten piedade de ns, ou ben; Kyrie, elison.
Invocacins

R.

Que os nosos irmns vivan eternamente en paz xunto a ti.


Seor, ten piedade de ns. (Kyrie, elison.)
Que participen contigo da felicidade eterna dos santos.
Seor, ten piedade de ns. (Kyrie, elison.)
Que contemplen o teu rostro glorioso e tean parte na alegra sen fin.
Seor, ten piedade de ns. (Kyrie, elison.)
Cristo, aclleos onda ti con tdolos que nos precederon.
Seor, ten piedade de ns. (Kyrie, elison.)

10.

Despois, o que preside engade a seguinte oracin:

R.
R.
R.

Oremos.
amparo da ta man, Pai de bondade,
encomendmo-las almas dos nosos irmns,
coa firme esperanza de que resucitarn no derradeiro da,
con tdolos que morreron en Cristo.
Dmosche gracias por tdolos dons
que lles concediches longo dos seus das;
neles recoecemos un signo do teu amor e da comun dos santos.
Deus da misericordia,
acolle as oracins
que che presentamos por estes nosos irmns
que acaban de deixarnos e brelle-las portas da ta casa.
s seus familiares e amigos, e a todos ns,
concdenos sabernos consolar con palabras de fe,
ata que tamn nos chegue a hora
de nos volvermos xuntar con eles, teu carn,
no gozo de teu Reino eterno.
Por Cristo, noso Seor.

1
R.

Amn.

11.
Mentres se sacan os corpos da igrexa, rectase o salmo 117, no que se pode ir
intercalando a antfona Se morremos con Cristo, viviremos con el.
Ant.

Se morremos con Cristo, viviremos con el.


Salmo 117
Loade o Seor, porque bo,
porque para sempre a sa misericordia.
Que o diga a casa de Israel:
para sempre a sa misericordia.
Que o diga a casa de Aharn:
para sempre a sa misericordia.
que o digan os que temen o Seor:
para sempre a sa misericordia.
No apreto invoquei o Seor,
e o Seor escoitoume e deume folgura.
O Seor est comigo: nada temo;
que poden facerme os homes?
O Seor est comigo, El quen me axuda:
verei os meus inimigos en desfeita.
Mis vale abeirarse no Seor
que fiarse dos homes.
Mis vale abeirarse no Seor
que fiarse dos grandes.
Rodebame un fato de pobos,
e no nome do Seor aniquileinos;
rodebanme, puxranme cerco,
e no nome do Seor aniquileinos;
rodebanme coma abellas,
ardan coma lume en espios,
e no nome do Seor aniquileinos.
Empurraban e empurran para tirarme,
pero o Seor axudoume.
A mia forza e o meu cntico o Seor,
El a mia salvacin.
Hai un clamor de gozo e de victoria
nas tendas dos xustos:
a destra do Seor fixo proezas,
a destra do Seor excelsa,

1
a destra do Seor fixo proezas.
Non hei morrer, vou vivir,
e pregoa-los feitos do Seor.
Castigoume o Seor, castigoume,
mais non me entregou morte.
Abrdeme as portas da victoria:
quero entrar para darlle gracias Seor.
Esta a porta do Seor:
os xustos entran por ela.
Douche gracias, porque me escoitaches,
por teres sido a mia salvacin.
A pedra que os canteiros desbotaran,
esa mesma converteuse en esquinal.
Foi o Seor quen o fixo,
unha marabilla nosa vista.
este o da no que o Seor actuou:
alegrmonos nel e relouquemos.
Seor, dno-la salvacin!
Seor, dnos prosperidade!
Bendito o que vn no nome do Seor:
desde a casa do Seor bendicmosvos.
O Seor Deus: El dno-la luz.
Dispoede unha procesin con ramos
ata a beira do altar.
Ti e-lo meu Deus, veo darche gracias;
meu Deus, veo enxalzarte.
Loade o Seor, porque bo
porque para sempre a sa misericordia.
Ant.

Se morremos con Cristo, viviremos con el.

12.

Colocados os corpos nos carros mortuorios, o que preside engade:

R.

Que o Seor lles abra as portas do triunfo s nosos irmns,


para que, rematado o duro combate da sa vida mortal
entren coma vencedores polas portas dos xustos
e nas sas tendas entoen cantos de victoria
por sempre eternamente.
Amn.
E a todos ns nos dea a certeza
de que non estn mortos, senn que dormen,

R.

de que non perderon a vida, senn que repousan,


porque chamaron por eles vida eterna
por sempre eternamente.
Amn.

13.

O que preside remata a celebracin dicindo:

V.
R.

Dlles, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre eles a luz eterna.

V
R.

Descansen en paz.
Amn

V.
R.

E as sas almas e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

2. CELEBRACIN DAS EXEQUIAS DUN DEFUNTO NON PRACTICANTE


CANDO A FAMILIA PIDE A CELEBRACIN CRISTI DO ENTERRO

1.
Este rito de exequias sase para aqueles defuntos que na sa vida foron notablemente
non practicantes, mais a sa familia crisit desexa o consolo das exequias eclesiais.
2.
Neste caso, sen entrar a facer un xuzo do que foi o defunto ante Deus, a veracidade do
rito esixe que se eviten tdalas expresins das oracins litrxicas do enterro que aluden fe e
esperanza cristi do defunto.
3.
As frmulas litrxicas que figuran neste formulario cntranse, por iso, en encomenda-lo
defunto piedade de Deus, Pai bondadoso de todos, e a orar polos familiares que choran pola
morte do ser querido.
4.
Este rito presntase na forma simplificada, que a mis frecuente, sobre todo cando se
trata de defuntos non practicantes. Con todo, se nalgn caso (sobre todo en parroquias de zonas
rurais) estas exequias deberan celebrarse na forma tpica, as frmulas que aqu se ofrecen poden
adaptarse con facilidade s esquemas mis amplos que figuran neste ritual.

I. RECIBIMENTO DO DEFUNTO NO ADRO DA IGREXA


1.
O ministro, xunto porta da igrexa, sada os familiares do defunto coas seguintes
palabras ou outras parecidas:
Queridos familiares (e amigos): Nestes momentos de dor que vos trae a morte do voso
querido (da vosa querida) N., con quen convivistes longos anos e a quen tanto
amabades, a Igrexa recbevos con sentimentos de compaixn e quixera reanimar e
enfortece-la vosa esperanza na bondade sen lmites de Deus, o voso Pai: Confiade en
Deus, que El vos axudar.
2.
De seguida, o cadver introdcese na igrexa e ponse ante o altar, colocando, se posible
o cirio pascual onda el. Situados os familiares do defunto nos seus lugares, o ministro sada a
asemblea, dicindo:
V.
R.

O Seor estea convosco.


E contigo tamn.
Logo, dirxese s fieis reunidos na igrexa coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Benqueridos irmns: Xuntmonos aqu hoxe, nun momento especialmente triste, sobre
todo para os familiares de N., en primeiro lugar para confesarmos, diante do cadver
dunha persoa amada, a nosa fe cristi en que a vida non remata na sepultura. E tamn
para agarimar co noso afecto e a nosa pregaria uns amigos que estn tristes pola morte
daquel (daquela) a quen tanto amaban. E, finalmente, para orar polo noso irmn (pola

1
nosa irm) e colocalo (colocala) confiadamente nas mans de Deus Pai, o nico que pode
xulga-lo interior do home e que non quere a morte do pecador, senn que se converta e
viva, e nas mans do seu Fillo Xesucristo que morreu non polos xustos, senn polos
pecadores. Que o Seor escoite as nosas splicas, se compadeza do noso irmn (da nosa
irm) e dea o seu consolo s que choran por el (ela).
--------------------------------------------------------------------2 bis. O que preside pode acender neste momento o cirio pascual, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda o corpo, agora sen vida,


do noso irmn (da nosa irm) N.,
acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso
por sempre eternamente.
Amn.
---------------------------------------------------------------------

3.

Logo, rzase a seguinte ladaa polo defunto:


Ladaa polo defunto

R.

R.

R.

R.

R.

R.

R.

Ti que librche-lo teu pobo da escravitude de Exipto:


Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que lles separche-las augas do mar Vermello s israelitas
que camiaban cara a liberdade prometida:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que fche-lo santuario e a forza de Israel
durante a sa peregrinacin polo deserto:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que transformche-los penedos do deserto
en nacentes de auga viva:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que lle deches en herdanza teu pobo
unha terra que manaba leite e mel:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que quixeches que o teu Fillo
consumase na sa persoa a antiga Pascua de Israel:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, pola morte de Xess,
ilumna-las tebras da nosa morte:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, na resurreccin de Xesucristo,

1
R.

R.
R.

R.

inaugurche-la vida nova dos que morreron:


Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, na ascensin de Xesucristo,
quixeches que o teu pobo albiscase a sa entrada
na terra de promisin definitiva:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que es auxilio e escudo de cantos confan en ti:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que non queres que louven o teu nome
os mortos nin os que baixan perdicin,
senn os que viven para ti:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.

En lugar das ladaas precedentes, pdese ler tamn o salmo 113 (px. ***), no que o
pobo pode ir intercalando a antfona Benia os que moren no Seor.
II. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA
4.
Rematadas as ladaas (u o salmo 113) (e, se se celebra a Misa, omitido o acto
penitencial e o Seor, ten piedade de ns), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.
a quen hoxe chamaches onda ti.
El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Non sexas severo no teu xuzo, Seor,
con este teu servidor (esta ta servidora), que acaba de deixarnos,
porque ningn home inocente fronte a ti,
se ti mesmo non lle perda-las culpas;
pedmosche que escite-las splicas da ta Igrexa
e que lle concedas un lugar entre os teus santos e elixidos,
xa que nesta vida estivo marcado (marcada) co selo da Santa Trindade.
Ti, noso Seor e Deus,
que vives e reinas co Pai
na unidade do Esprito Santo
por sempre eternamente.

1
R.

Amn.
A celebracin prosegue, coma sempre, coa Liturxia da Palabra.

5.
Despois da homila, faise, como habitualmente, a oracin universal, co seguinte
formulario ou outro parecido:
Oracin universal
Oremos a Deus, Pai de todos, polo noso irmn defunto (a nosa irm defunta) e
pidmoslle que escoite a nosa oracin.
-Para que o Seor, que se compadece de toda criatura, purifique coa sa misericordia e conceda
os gozos do paraso noso irmn ( nosa irm) N., rogumoslle Seor.
Para que perdoe os seus pecados e acepte as sas boas obras, rogumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda a pena merecida polas sas culpas e poida participar xa do descanso
eterno, rogumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este primeiro mundo, goce eternamente no paraso, rogumoslle Seor.
-Para que o Esprito Santo leve os familiares del (dela) polos vieiros da fe e lles dea a esperanza
firme de alcanzar, xunto o noso irmn (a nosa irm), o Reino eterno, rogumoslle
Seor.
*

Se nas exequias se celebra Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Deus,
que concde-lo perdn dos pecados
e qure-la salvacin dos homes,
por intercesin de Santa Mara a Virxe,
e de tdolos santos,
concdelle noso irmn ( nosa irm) N.,
que sau xa deste mundo,
alcanza-la eterna benaventuranza.
Por Cristo, noso Seor.
Amn

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

Terminmo-la nosa oracin acatando a vontade divina e repetindo a pregaria que nos ensinou o
mesmo Xesucristo: Noso Pai...
*
Se se celebra a Misa, esta prosegue, como de costume, ata a oracin despois da
comun.
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
6.
Dita a oracin despois da comun e omitida a bendicin (ou, se non se celebrou a
Misa, acabada a oracin dos fieis), procdese rito do derradeiro adeus corpo do defunto. O
que preside, colocado carn do cadaleito, dirxese s fieis coas seguintes palabras ou outras

1
parecidas.
De contado, chegar cemiterio, os familiares e amigos do noso irmn (da nosa irm)
cumprirn cristiamente co deber de lle dar sepultura seu corpo; pidamos, pois, neste
momento a Deus, para quen toda criatura vive, que admita a alma del (dela) na asemblea
dos santos, que este corpo que hoxe recibir sepultura en debilidade, o Seor o resucite
cheo de vigor e de gloria, no derradeiro da. Que Deus escoite as nosas splicas e, no
momento do xuzo, sexa con el (ela) misericordioso, para que, libre da morte, absolto
(absolta) das sas culpas, reconciliado (reconciliada) co pai, disfrute para sempre da
gloria eterna e da compaa dos santos.
7.

Oran todos uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
A auga que imos derramar agora sobre o corpo deste irmn noso (desta irm nosa)
lmbranos que o bautismo convirteuno (convirteuna) en membro do corpo de
Xesucristo, que morreu e sepultrono, pero que coa sa gloriosa resurreccin venceu a
morte. (O incenso co que perfumaremos logo o seu cadver traeranos memoria que o
que agora son s os seus restos foron templo do Esprito Santo e estn chamados a ser,
pola resurreccin, pedras vivas do templo da Xerusaln celestial.)

8.
Despois, o que preside d a volta redor do cadaleito asperxndoo con auga bendita;
(despois pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando o cadver con incenso;)
mentres tanto, un dos presentes pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde:
Seor, ten piedade de ns, ou ben; Kyrie elison.
Invocacins

R.

Que o noso irmn (a nosa irm) viva eternamente na paz xunto a ti.
Seor, ten piedade de ns. (Kyrie elison.)
Que participe contigo na felicidade eterna dos santos.
Seor, ten piedade de ns. (Kyrie elison.)
Que contemple o teu rostro glorioso e tea parte na alegra sen fin.
Seor, ten piedade de ns. (Kyrie elison.)
Cristo, aclleo (acllea) xunto a ti con tdolos que nos precederon.
seor, ten piedade de ns. (Kyrie elison.)

9.

Despois, o que preside engade a seguinte oracin:

R.
R.
R.

Oremos.
Seor Xesucristo, Redentor do xnero humano,
pedmosche que lle deas entrada no teu paraso noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de pecha-los ollos luz deste mundo
e que os abriu para te contemplar a ti, Luz verdadeira;
lbrao (lbraa), Seor, da escuridade da morte
e fai que goce contigo da festa das vodas eternas;
que se alegre no teu Reino, a sa verdadeira patria,
onde non hai tristura nin morte,

R.

onde todo vida e ledicia sen fin,


e que contemple o teu rostro glorioso por sempre eternamente.
Amn

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------9.bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias (cf. Apndice III).
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------10.
Despois, mentres se saca o corpo da igrexa, rectase o salmo 117 (cf. px. ***), no que
se pode ir intercalando a antfona Esta a porta do Seor.
11.

Colocado o corpo no carro mortuorio, o que preside engade:

R.

Que o Seor lle abra as portas do triunfo noso irmn ( nosa irm),
para que, rematado o duro combate da sa vida mortal,
entre coma vencedor (vencedora) polas portas dos xustos
e nas sas tendas entoe cantos de victoria
por sempre eternamente.
Amn

R.

E a todos ns dea a certeza


de que non est morto (morta), senn que dorme,
de que non perdeu a vida, senn que repousa,
porque chamaron por el (por ela) vida eterna
por sempre eternamente.
Amn.

12.

O que preside remata a celebracin dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V
R.

Descanse en paz.
Amn

V.
R.

E a sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

3. CELEBRACIN DAS EXEQUIAS DOS QUE DOARON O SEU CORPO

A doacin do corpo, se total, implica que a celebracin das exequias se limite a s a


Misa exequial e s diversas preces que polo defunto e polos familiares que choran por el fai a
comunidade cristi.
Nas exequias dos fieis que doaron o seu corpo non poden celebrarse os ritos exequiais
de costume, con todo, ha procurarse, con especial interese, que non falte a celebracin tanto da
vixilia comunitaria de oracin como dalgunha parte da Liturxia das Horas exequial.
Se a doacin do corpo non ten lugar inmediatamente despois do falecemento, as
exequias deben celebrarse co rito habitual ante o cadver, antes de que este sexa doado,
adaptando tdalas expresins que o esixan, como as que aluden a que o corpo vai ser entregado
terra ou colocado na sepultura. Na celebracin destas exequias, por outra parte, nunca se usar
a forma tpica, xa que esta comporta o traslado do corpo cemiterio e as preces ou bendicin
sobre o sepulcro.
Cando a doacin que fixo o defunto non total, senn que se limita a s algns rganos,
a celebracin das exequias faise co rito habitual, sen exclur cando posible, a procesin
cemiterio e a bendicin ou as preces sobre a sepultura.

4. CELEBRACIN DAS EXEQUIAS NO CASO DE CREMACION DO CADVER

Anda que a Igrexa prefire que se conserve o costume tradicional de inhumacin do


corpo dos cristins, porque deste xeito imtase mellor a sepultura do Seor, os fieis teen, con
todo, a liberdade de elixir tamn, se o prefiren, a cremacin do seu propio corpo, sen que esta
eleccin impida a celebracin dos ritos cristins.
O feito da cremacin do cadver non comporta de seu diferencias especiais no ritual, por
iso, as exequias, no caso da cremacin, celbranse ante o cadver, antes da cremacin do corpo,
e cos mesmos ritos e frmulas que se usan nas exequias habituais.
A nica diferencia ritual, esixida pola mesma veracidade do rito, consiste en que, no
caso de cremacin, as exequias non poden celebrarse na sa forma tpica, xa que este rito incle
a procesin cemiterio e a bendicin do sepulcro. Por este motivo o rito do derradeiro adeus
debe celebrarse sempre na igrexa remate da Misa ou da liturxia da palabra, omitindo a
procesin cemiterio ou lugar da cremacin.
Anda que mellor e mis expresivo celebra-lo rito exequial antes da cremacin do
cadver, se a familia o prefire e o Ordinario do lugar o xulga conveniente, pode permitirse
tamn que a cremacin se efecte antes dos ritos exequiais; neste caso, incluso coa Misa
exequial, pode celebrarse ante a urna que contn as cinsas, segundo o rito que figura neste
captulo.
Se as exequias se celebran despois da cremacin do cadver, ante a urna, esta ser
levada remate da celebracin, lugar -cemiterio ou columbario- destinado a este efecto, mais
este lugar nunca estar no interior dunha igrexa.
En ningn caso a urna coas cinsas do defunto pode levarse de novo igrexa para a
conmemoracin do cabodano, nin noutras ocasins, xa que este traslado posterior do corpo
igrexa resrvase para os santos canonizados.

CELEBRACIN DAS EXEQUIAS ANTE A URNA DAS CINSAS

I. RECIBIMENTO DAS CINZAS NO ADRO DA IGREXA


1.
O ministro, onda a porta da igrexa, sada os familiares do defunto coas seguintes
palabras ou outras parecidas:
Queridos familiares (e amigos): Nestes momentos de dor que vos trae a morte de N., con
quen convivistes longos anos e a quen tanto amabades, a Igrexa recbevos e quere
animar e enfortece-la vosa esperanza. Confiade en Deus, que El vos axudar; esperade
nel e non quedaredes defraudados.
2.
A seguir, introdcese a urna das cinsas na igrexa e ponse diante do altar, colocando, se
posible, o cirio pascual par da urna. Situados os familiares do defunto nos seus lugares, o
ministro sada a asemblea, dicindo:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
Logo, dirxese s fieis reunidos na igrexa coas seguintes palabras ou outras parecidas:
Benqueridos irmns: Xuntmonos aqu hoxe, nun momento especialmente triste e
doloroso, en primeiro lugar para confesar, diante das cinsas do noso irmn (da nosa
irm) N., a nosa fe cristi en que a vida non remata coa morte do corpo. E tamn para
agarimar co noso afecto e a nosa pregaria a uns amigos que estn tristes pola morte
daquel (daquela) a quen tanto amaban. E, finalmente, para lle pedirmos a Deus que
perdoe as culpas que, durante a vida cometeu o noso irmn (a nosa irm) que acaba de
morrer. Que o Seor escoite as nosas pregarias e se compadeza ante as bgoas dos que
choran.
---------------------------------------------------------------------

2 bis. O que preside pode acender neste momento o cirio pascual, dicindo a seguinte frmula:

R.

Onda as cinsas do noso irmn (da nosa irm) N.,


acendemos, Cristo Xess, esta chama,
smbolo do teu corpo glorioso e resucitado;
que o resplandor desta luz ilumine as nosas tebras
e alumee o noso camio de esperanza,
ata que cheguemos a ti, Claridade eterna,
que vives e reinas, inmortal e glorioso,
por sempre eternamente.
Amn.
---------------------------------------------------------------------

1
3.

Logo, rzase a seguinte ladaa polo defunto:


Ladaa polo defunto

R.

R.

R.

R.

R.

R.

R.

Ti que librche-lo teu pobo da escravitude de Exipto:


Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que lles separche-las augas do mar Vermello s israelitas
que camiaban cara a liberdade prometida:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que lle deches en herdanza teu pobo
unha terra que manaba leite e mel:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que quixeches que o teu Fillo
consumase na sa persoa a antiga Pascua de Israel:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, pola morte de Xess,
ilumna-las tebras da nosa morte:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, na resurreccin de Xesucristo,
inaugurche-la vida nova dos que morreron:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.
Ti que, na ascensin de Xesucristo,
quixeches que o teu pobo albiscase a sa entrada
na terra de promisin definitiva:
Recibe o teu servidor (a ta servidora) no paraso.

En lugar das ladaas precedentes, podese ler tamn o salmo 113 (px. ***), no que o
pobo pode ir intercalando a antfona Benia os que moren no Seor.
II. MISA EXEQUIAL OU LITURXIA DA PALABRA
4.
Rematadas as ladaas (u o salmo 113) (e, se se celebra a Misa, omitido o acto
penitencial e o Seor, ten piedade de ns), dise a oracin colecta:
Oremos.

R.

Deus, noso Pai,


ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.
a quen hoxe chamaches onda ti.
El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:

1
Oremos.

R.

Non sexas severo no teu xuzo, Seor,


con este teu servidor (esta ta servidora), que acaba de deixarnos,
porque ningn home inocente fronte a ti,
se ti mesmo non lle perda-las culpas;
pedmosche que escite-las splicas da ta Igrexa
e que lle concedas un lugar entre os teus santos e elixidos,
xa que nesta vida estivo marcado (marcada) co selo da Santa Trindade.
Ti, noso Seor e Deus,
que vives e reinas co Pai
na unidade do Esprito Santo
por sempre eternamente.
Amn.

A celebracin prosegue, como de costume, coa Liturxia da palabra.


5.
Despois da homila, faise, como habitualmente, a oracin universal, co seguinte
formulario ou outro parecido:
Oracin universal
Oremos a Deus, Pai de todos, polo noso irmn defunto (a nosa irm defunta) e
pidmoslle que escoite a nosa oracin.
1.Para que o Seor, que se compadece de toda criatura, purifique coa sa misericordia e lle
conceda os gozos do paraso noso irmn ( nosa irm) N., rogumoslle
Seor.
2.Para que o Seor que o (a) creou da nada e que o (a) honrou facndoo (facndoa) imaxe do
seu Fillo, lle devolva no Reino eterno a primitiva fermosura do home,
rogumoslle Seor.
3.Para que lle conceda o descanso eterno e o (a) faga gozar na asemblea dos santos, rogumoslle
Seor.
4.Para que o Seor, consolo dos que choran e forza dos que se senten abatidos, alivie a tristura
dos que choran por el (ela) e lles conceda atopalo (atopala) novamente no Reino
de Deus, rogumoslle Seor.
*

Se nas exequias se celebra a Misa, a oracin universal concle coa seguinte colecta:

R.

Seor,
que a nosa oracin suplicante
lle sirva de proveito teu fillo (filla) N.,
para que, libre de todo pecado,
participe xa da ta redencin.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

Se as exequias se celebran sen Misa, a oracin universal concle coa seguinte frmula:

1
Terminmo-la nosa pregaria coa oracin que nos ensinou o mesmo Xesucristo, pedindo que se
faga sempre a vontade do Seor: Noso Pai...
*
Se se celebra a Misa, esta segue, como de costume, ata a oracin de despois da
comun.
III. DERRADEIRO ADEUS CORPO DO DEFUNTO
6.
Rematada a oracin de despois da comun e omitida a bendicin, se se celebrou a
Misa, ou, se esta non se celebra, unha vez rematada a oracin dos fieis, procdese rito do
derradeiro adeus defunto. O que preside, colocado o carn da urna, dirxese s fieis coas
seguintes palabras ou outras semellantes:
Despois de orarmos polo noso irmn (pola nosa irm) N., imos agora despedi-las sas
cinsas, a ltima presencia sensible que del (dela) temos. Este noso derradeiro adeus,
ainda que non nos quita a tristura da separacin, dnos, sen embargo, o consolo da
esperanza. Vir un da en que poderemos aledarnos de novo coa sa presencia. Por iso
esperamos que esta asemblea, que hoxe nesta igrexa se despide con aires de tristura,
hase xuntar de novo un da na alegra do Reino de Deus. Consolmonos, logo,
mutuamente con esta esperanza cristi.
7.

Todos oran uns momentos en silencio. Logo, o que preside contina dicindo:
A auga que imos derramar agora sobre as cinsas deste irmn noso (desta irm nosa)
lmbranos que o bautismo convirteuno (convirteuna) en membro do corpo de
Xesucristo, que morreu e sepultrono, pero que coa sa gloriosa resurreccin venceu a
morte. (O incenso co que perfumaremos despois as sas cinsas traeranos memoria que
o que agora son s os seus restos foron templo do Esprito Santo e estn chamados a ser,
pola resurreccin, pedras vivas do templo da Xerusaln celestial.)

8.
Despois, o que preside d a volta redor da urna asperxndoa con auga bendita;
(despois, pon incenso, bendo e d unha segunda volta perfumando as cinsas co incenso;)
mentres, entase un canto de despedida (vxase no Cantoral). Logo o que preside ou un dos
presentes pode recita-las seguintes invocacins, s que o pobo responde: Seor, ten piedade,
ou ben Kyrie, elison.
Invocacins
Que o Pai que te invitou a come-la carne inmaculada do seu Fillo,
te admita agora na mesa do seu Reino.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie, elison.)
Que Cristo, vide verdadeira, en quen te enxertou o bautismo,
fgate participar agora da sa vida gloriosa.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)
Que o Esprito de Deus, que co seu lume te purificou,
revista agora o teu corpo de inmortalidade.
R.
Seor, ten piedade. (Kyrie elison.)

1
9.

Despois, o que preside engade a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Seor Xesucristo, Redentor do xnero humano,


pedmosche que lle deas entrada no teu paraso noso irmn ( nosa irm) N.,
que acaba de pecha-los ollos luz deste mundo
e que os abriu para te contemplar a ti, Luz verdadeira;
lbrao (lbraa), Seor, da escuridade da morte
e fai que goce contigo da festa das vodas eternas;
que se alegre no teu Reino, a sa verdadeira patria,
onde non hai tristura nin morte,
onde todo vida e ledicia sen fin,
e que contemple o teu rostro glorioso por sempre eternamente.
Amn

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------9.bis. Neste intre, un dos familiares ou amigos pode facer unha breve biografa do defunto e
agradecerlles s presentes a sa participacin nas exequias (cf. Apndice III).
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------10.

Despois, o que preside engade:

R.

Que o Seor lle abra as portas do triunfo noso irmn ( nosa irm),
para que, rematado o duro combate da sa vida mortal,
entre coma vencedor (vencedora) polas portas dos xustos
e nas sas tendas entoe cantos de victoria
por sempre eternamente.
Amn

R.

E a todos ns dea a certeza


de que non est morto (morta), senn que dorme,
de que non perdeu a vida, senn que repousa,
porque chamaron por el (por ela) vida eterna
por sempre eternamente.
Amn.

11.

O que preside remata a celebracin dicindo:

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V
R.

Descanse en paz.
Amn

1
V.
R.

E a sa alma e as almas de tdolos fieis defuntos,


pola misericordia de Deus, descansen en paz.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

5. CELEBRACIN DA MISA EXEQUIAL


CANDO O SEPELIO DO CADVER SE CELEBRA NOUTRO MOMENTO

1.
A celebracin da Misa dentro do rito exequial representa, certamente o signo mis
expresivo das exequias cristis, xa que conectan dun xeito visible ou sacramental, a morte do
cristin co misterio pascual de Cristo; por iso este modo celebrativo especialmente
recomendado.
2.
Con todo, danse algns casos que dificultan ou impiden, s veces, tal celebracin, como
as exequias presididas por un dicono ou un presbtero que xa celebrou a Eucarista, ou as
celebradas nun da litrxico que non permite a Misa exequial.
3.
Hai outros casos nos que, anda que a Misa exequial poida celebrarse, o ben pastoral dos
fieis aconsella traslada-la celebracin a outro da; isto acontece especialmente, naquelas
exequias que, nas grandes parroquias, teen lugar nun domingo non privilexiado, no que, se ben
est permitida a Misa exequial, de celebrarse esta incluira o inconveniente de que moitos fieis
que acuden Misa dominical (incluso a vespertina do sbado) veranse privados, a mido, das
lecturas e da liturxia dominical. Nas pequenas parroquias rurais, pola contra, nas que s se dan
un poucos enterros na roda do ano, nada obsta, se algn enterro cae nun domingo non
privilexiado, a que se celebre nese da a Misa exequial, xa que as contadas veces que se d
nestas comunidades tal circunstancia non constite ningn empobrecemento da vida litrxica
dos fieis.
4.
A Misa exequial, tanto se se celebra dentro coma se ten lugar noutro momento, ocupa o
primeiro lugar entre as Misas polos defuntos e, por iso, pdese celebrar tdolos das, fora das
solemnidades de precepto, o Xoves Santo, o Triduo pascual, e os domingos de Pascua, Advento
e Coresma.
5.
De acordo coa importancia litrxica desta Misa, hai que procurar, anda que se diga fra
do rito exequial, celebrala de maneira suficientemente expresiva e verdadeiramente adaptada
carcter e intensidade da vida cristi, tanto do defunto concreto coma dos seus familiares. Para
acadar, logo, a adaptabilidade desta Misa a cada grupo de fieis en concreto, a non ser que se
trate das exequias de varios defuntos no caso de calamidade pblica, celebrarase habitualmente
por un s defunto, tal como o prevn os libros litrxicos.
6.
Cando a Misa exequial non vai unida rito das exequias, senn que se celebra antes ou
despois das mesmas, pdense usar sempre os textos propios que, para a celebracin da palabra
figuran neste Ritual ou ben os formularios do Misal e do Leccionario.

MISA EXEQUIAL
I. RITOS INTRODUCTORIOS
1.
Despois do canto de entrada (vxase no Cantoral) e da salutacin, o celebrante pode
dirixirse fieis coas seguintes palabras ou outras semellantes:
Benqueridos irmns: Cheos de dor pola separacin daquel (daquela) con quen vivimos
longos anos e a quen amamos, xuntmonos hoxe para implora-la misericordia divina no
seu favor e tamn para reanimar e enfortece-la nosa esperanza nesta hora triste e chea de
bgoas. Confiemos en Deus, que El nos ha axudar; esperemos nel e achanzarno-lo
camio. En Cristo, morto polos nosos pecados e chamado de novo vida para a nosa
xustificacin, as nosas tebras ilumnanse e renace de novo a esperanza. Que o mesmo
Seor vos conforte, logo, e abra as portas do seu Reino noso irmn ( nosa irm).
Ou ben:
Queridos irmns: Anda que neste momento todos tmo-lo desexo de expresarlles s
nosos amigos, os familiares de N., a nosa mis sincera condolencia e o noso afecto cheo
de compaixn, coma cristins que somos, o sentido desta celebracin non pode limitarse
a este fermoso xesto de convivencia humana. A nosa presencia lembrando o amigo
querido (a amiga querida), quere ser tamn un acto de fe na resurreccin e na victoria de
Cristo, que, en favor de todos ns, venceu morte. Proclamar esta fe na resurreccin e
celebra-la morte do Seor, lembrando a morte do noso irmn (da nosa irm), , por outra
banda, o mellor xesto para alivia-la tristura dos nosos amigos, coa esperanza da
resurreccin. Que Deus nos conceda, logo, escoitar con fe firme a sa palabra e celebrar,
con grande esperanza, a Eucarista, memorial da resurreccin do seu Fillo.
2.
De seguida un dos ministros ou o mesmo celebrante inicia o acto penitencial con estas
invocacins ou outras parecidas:
Pidamos humildemente a Xesucristo, vencedor da morte, o perdn dos nosos pecados.
Polo teu sangue precioso derramado na cruz polo perdn dos nosos pecados: Seor, ten piedade
de ns.
R.
Seor, ten piedade de ns.
Pola ta admirable resurreccin do sepulcro, pola que nos libraches da morte: Cristo, ten
piedade de ns.
R.
Cristo, ten piedade de ns.
Pola ta gloriosa entrada nos ceos, pola que nos abrche-las portas da vida: Seor, ten piedade
de ns.
R.
Seor, ten piedade de ns.

1
O celebrante concle coa seguinte pregaria:

R.

Deus todopoderoso tea misericordia de ns,


perdoe os nosos pecados
e nos leve vida eterna.
Amn.

Ou ben:
Xess, Fillo de Deus vivo, que vieches mundo para compartre-las nosas penas e alegras:
Seor, ten piedade de ns.
R.
Seor, ten piedade de ns.
Xess, Fillo de Deus vivo, que te entregaches na cruz para vence-la morte e destru-lo pecado:
Cristo, ten piedade de ns.
R.
Cristo, ten piedade de ns.
Xess, Fillo de Deus vivo, que resucitaches de entre os mortos para nos abrre-lo camio da
vida eterna: Seor, ten piedade de ns.
R.
Seor, ten piedade de ns.
O celebrante concle coa seguinte pregaria:

R.

Deus todopoderoso tea misericordia de ns,


perdoe os nosos pecados
e nos leve vida eterna.
Amn.

3.

Rematadas as invocacins, o celebrante di a oracin colecta:


Oremos.

R.

Deus, Pai todopoderoso,


pola fe confesmo-la morte e resurreccin do teu Fillo.
Concdelle noso irmn ( nosa irm) N.,
que durmiu en Cristo o sono da morte,
pola celebracin deste sacramento da Eucarista,
participar tamn con el na alegra da resurreccin.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben:
Oremos.
Deus, noso Pai,
ti ests sempre disposto misericordia e perdn.
Rogmosche polo noso irmn (pola nosa irm) N.

R.

a quen hoxe chamaches onda ti.


El (Ela) creu e esperou en ti;
concdelle agora chegar patria verdadeira
e gozar contigo da alegra eterna.
Polo noso Seor Xesucristo, teu Fillo...
Amn.

Ou ben outra das colectas que figuran neste Ritual ou no Misal para as Misas de defuntos.

II. LITURXIA DA PALABRA


4.
A liturxia da palabra desenvlvese coma de ordinario. Despois da homila, faise coma
de coto, a oracin universal, para a que pode usarse calquera dos formularios do Ritual de
exequias ou outro parecido. Na mesma especialmente recomendable usar, como habitual nas
celebracins mis extraordinarias, o formulario da oracin universal que incle as ladaas dos
santos. Nestas ladaas pdense engadi-los santos titulares da igrexa, da rexin ou da orde
relixiosa, e tamn o santo patrn do defunto. A ladaa dise de xeonllos, a non ser que a Misa
exequial se celebre en domingo ou nun dos das da cincuentena pascual.
Oremos, irmns, a Deus Pai todopoderoso e pidmo-la intercesin dos santos, que na gloria
gozan xa da comun celestial para que o Seor acolla no seu gozo eterno o noso irmn (a nosa
irm):
(Pomonos de xeonllos)
Deus Pai celestial,
ten piedade del (dela).
Deus Fillo, Redentor do mundo,
ten piedade del (dela).
Deus Esprito Santo,
ten piedade del (dela).
Trindade santa, un s Deus, ten piedade del (dela).
Santa Mara, Nai de Deus,
roga por el (ela).
Santos Anxos de Deus,
rogade por el (ela).
San Xon Bautista,
roga por el (ela).
San Xos,
roga por el (ela).
San Pedro e san Paulo,
rogade por el (ela).
Santo Estevo,
roga por el (ela).
San Agostio,
roga por el (ela).
San Gregorio,
roga por el (ela).
San Bieito,
roga por el (ela).
San Francisco,
roga por el (ela).
San Domingos,
roga por el (ela).
San Francisco Xavier,
roga por el (ela).
Santa Teresa de Xess,
roga por el (ela).
Santa Mnica,
roga por el (ela).
Santos e santas de Deus,
rogade por el (ela).
Invoquemos agora a Cristo, vencedor do sepulcro, e fagamos memoria dos misterios
salvadores, cos que arrincou os homes do poder da morte:

1
Cristo, Fillo de Deus vivo.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
Ti que aceptche-la morte por ns.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
Ti que resucitaches de entre os mortos, coma primicia dos que morreran.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
Ti que has vir xulga-los vivos e os mortos.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
A este irmn noso (esta irm nosa), que recibiu de ti a semente da inmortalidade.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
A este irmn noso (esta irm nosa), con quen esperamos atoparnos na gloria do ceo.
R.
Aclleo (Acllea) no teu Reino.
R.

Terminmo-la nosa oracin, pedindo tamn polas necesidades do mundo e da Igrexa:


Asiste Papa e a tdolos ministros da Igrexa.
R.
enos, Seor.
Concede a paz e a concordia a tdolos pobos.
R.
enos, Seor.
A ns mesmos consrvanos no teu santo servicio.
R.
enos, Seor.
A tdolos que choran a morte do noso irmn (da nosa irm)
conslaos e confrtaos.
R.
enos, Seor.
O que preside, de p, concle as ladaas coa seguinte oracin:
Escoita, Seor, as nosas splicas
e ten misericordia do teu servidor (da ta servidora) N.,
para que non sufra castigo polos seus pecados,
porque desexou cumpri-la ta vontade;
xa que a verdadeira fe
o (a) xuntou aqu na terra co teu pobo fiel,
que a ta bondade o (a) xunte agora
co coro dos anxos e escolleitos.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.

R.

III. DESPEDIDA
5.
O derradeiro adeus corpo do defunto s se far na mesma accin exequial na que est
presente o cadver. Cando o sepelio se celebrou noutro momento, terminada a oracin de
despois da comun, pdese, sen embargo, face-lo rito da Conmemoracin especial dos
defuntos28. Este rito consiste nun canto (un responsorio ou outro canto axeitado) e a oracin
presidencial, que pode ser calquera das colectas deste Ritual. Non se pode introducir o Seor ten
piedade ou outras invocacins, nin o Noso Pai, porque xa tiveron lugar na Misa.
28

Cf. Nota do Secretariado Nacional de Liturxia, do 26 de xaneiro de 1987.

1
6.
Dita a oracin de despois da comun ou rematada a Conmemoracin especial dos
defuntos, un dos familiares ou amigos pode agradecer s presentes a sa participacin na Misa
exequial -e facer unha breve biografa do defunto, se esta non se fixo no momento das
exequias-. Estas palabras de despedida pode dicilas tamn o mesmo celebrante coas seguintes
verbas ou outras parecidas:
remate desta celebracin, na que lembrmo-lo noso irmn (a nosa irm) e durante a
que oramos tamn polo seu eterno descanso, permitdeme unhas palabras de
agradecemento en nome dos seus familiares mis achegados.
A vosa presencia aqu testemua a estima que sentides cara eles e que se vos agradece
sinceramente. Pero, sobre todo, dsevo-las gracias pola vosa oracin en favor de N.; as
vosas preces son, sen dbida, o mellor tributo que agora podemos ofrecerlle.
Que esta xuntanza, que hoxe se despide nesta igrexa cos aires de tristura que rodean a
morte, poida reunirse de novo na alegra plena do Reino de Deus. Consolmonos
mutuamente nesta comn esperanza.
7.
oportuno que a Misa exequial se concla coa bendicin solemne das celebracins
polos defuntos:
V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.

V.

Polo seu grande amor,


Deus creou o home
e duvo-la esperanza de resucitardes no seu Fillo.
El, que a fonte de todo consolo,
vos conceda a sa bendicin.
Amn.

R.
V.

R.
V.

R.
V.

Que a ns, os vivos,


nos conceda o perdn dos pecados
e a tdolos defuntos
os leve seu Reino de luz e de paz.
Amn.
Que a tdolos que cremos
no Cristo resucitado,
nos conceda o Seor
vivir na sa gloria eternamente.
Amn.

R.

Bendgavos Deus todopoderoso:


Pai e Fillo + e Esprito Santo.
Amn.

V.
R.

Podedes ir en paz, e que o Seor vos acompae.


Demoslle gracias a Deus.

1
CAPTULO VII

LECCIONARIO PARA AS MISAS DE DEFUNTOS

1. PARA AS EXEQUIAS DOS ADULTOS

PRIMEIRAS LECTURAS DO ANTIGO TESTAMENTO


FORA DO TEMPO PASCUAL

(Lec. III, nm. 1011, 1)


Pensando ben e honestamente acerca da resurreccin
Lectura do segundo libro dos Macabeos

2 Mac 12,43-46

Xudas, prncipe de Israel, fixo unha colecta, e as das mil dracmas de prata que recolleu
mandounas a Xerusaln para que ofrecesen un sacrificio expiatorio: un feito digno e nobre para
o que pensa na resurreccin; xa que, se non crese na resurreccin dos mortos, non sei a que vira
rezar polos defuntos. Pero para o que pensa que s que morren piadosamente lles est reservada
unha recompensa magnfica, a cousa piadosa e santa. Por iso mandou ofrecer un sacrificio de
expiacin polos mortos, para que se lles perdoasen os pecados.
Palabra do Seor.
(Lec. III, nm. 1011, 2)
Estou seguro de que o meu Redentor vive
Lectura do libro de Xob
Respondeu Xob e dixo:
- Se algn da se escribisen as mias palabras!
Oxal fixesen delas unha inscricin!
Que con cicel e chumbo
se labrasen para sempre nun penedo!
Con todo, eu sei: O meu Liberador est vivo
e remate hase erguer sobre a terra;
despois de ter esgazada a mia pel,
anda sen carnes hei ver a Deus.
Eu mesmo o hei ver;
hano ve-los meus ollos, non os doutro.
Palabra do Seor.

Xob 19,1.23-27a

1
(Lec. III, nm. 1011, 3)
Recibiunos coma ofrenda de sacrificio
Lectura do libro da Sabedora

Sab 3,1-9 (longa) ou 1-6.9 (breve)

As vidas dos xustos estn na man de Deus:


non haber tormento que as toque.
A xente insensata coidaba que morreran
e o seu trnsito semellaba unha desgracia,
o seu partir de entre ns unha desfeita,
mais eles fican en paz.
Anda que para o ollar humano fosen magoados,
a ss esperanza a preada de inmortalidade;
corrixidos no pouco, acadarn moito,
porque foi Deus quen os probou
e atopounos dignos de si.
Depurounos coma ouro no crisol,
aceptounos coma sacrificio de holocausto.
Os que nel afinzan acadarn a verdade,
os fieis no amor serviranlle moi cerca,
porque concede El o seu piadoso favor s virtuosos
e a proteccin s que El elixiu.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1011, 4)


Sab 4,7-15: Idade de vellez, vida inmaculada.

(Lec. III, nm. 1011, 5)


Is 25,6a.7-9: Aniquilou Deus a morte para sempre.

(Lec. III, nm. 1011, 6)


Lam 3,17-26: Est ben esperar en silencio a salvacin do Seor.

(Lec. III, nm. 1011, 7)


Dn 12,1-3: Espertarn os que dormen no po da terra.

(ver pp. 143, 223 e 230***)

PRIMEIRAS LECTURAS DO NOVO TESTAMENTO NO TEMPO PASCUAL

(Lec. III, nm. 1012, 1)


Feit 10,34-43 (longa) ou 34-36.42-43 (breve): Deus constitueuno xuiz de vivos e mortos.

(Lec. III, nm. 1012, 2)


Ditosos os mortos que morren no Seor
Lectura do libro da Apocalipse

Ap 14,13

Eu, Xon, on unha voz do ceo que me dica: Escribe: Benia os mortos, que, de agora
en diante, morran no Seor. Si -di o Esprito-, que descansen das sas fatigas, porque as sas
obras van con eles.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1012, 3)


s mortos xulgronos segundo as sas obras
Lectura do libro da Apocalipse

Ap 20,11-21,1

Eu, Xon, vin un gran trono branco e vin quen estaba nel sentado: da sa presencia
fuxiron o ceo e a terra e deles non quedou nin rastro.
Logo vin os mortos, grandes e pequenos, de p diante do trono; e abrronse uns libros.
Abriuse tamn outro libro, o libro da vida; e s mortos xulgronos polo escrito nos libros,
conforme as sas obras.
O mar entregou os mortos que nel haba; e a Morte e o Hades entregaron os mortos que
neles haba; e a cadaqun xulgrono polas sas obras.
Morte e Hades botronos na lagoa de lume. Esta a Morte segunda: a lagoa do
lume. A quen non apareceu inscrito no libro da Vida botrono na lagoa do lume.
Logo vin un ceo novo e unha terra nova, porque o primeiro ceo e a primeira terra xa
pasaran; e o mar xa non exista.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1012, 4)

1
Non haber mis morte
Lectura do libro da Apocalipse

Ap 21,1-5a.6b-7

Eu, Xon, vin un ceo novo e unha terra nova, porque o primeiro ceo e a primeira terra xa
pasaran; e o mar xa non exista.
Tamn vin que a cidade santa, unha Xerusaln nova, baixaba do ceo de onda Deus,
preparada coma esposa que est engalanada para o seu esposo.
E sentn unha forte voz que desde o trono dica:
-Velaqu a tenda de Deus onda os homes. Acampar entre eles: eles sern o seu pobo e
El ser o seu Deus e compaeiro. Enxugar tdalas bgoas dos seus ollos, e a morte xa non
existir mis. Nin haber mis loito nin pranto nin dor, porque as primeiras cousas pasaron xa.
O que estaba sentado no trono dixo: Vede que volvo novas tdalas cousas.
- Eu son o Alfa e o Omega, o Principio e a Fin. A quen tea sede, heille dar de beber
gratis auga das fontes da vida. O vencedor ser herdeiro de todo isto. Eu serei para el o seu Deus
e el ser para min o meu fillo.
Palabra do Seor.

SALMOS RESPONSORIAIS

(Lec. III, nm. 1013, 1)


Sal 22,1-3.4.5.6
R/.(1): O Seor o meu pastor, nada me falta.
Ou:
Ti Seor consla-lo meu corazn.
O Seor o meu pastor, nada me falta:
En prados verdecentes faime repousar.
El lvame a beber en augas tranquilas
e repn as mias forzas;
guame por vereas rectas,
por mor do seu nome.
Se tiver que pasar por valgadas sombrizas,
ningn mal temera, porque ti vas comigo:
o teu bastn e o teu caxato son o meu sosego.
Ti pos para min a mesa,
cara dos meus inimigos;
nxesme con perfume a cabeza,
e a mia copa reborda.
O teu benquerer e a ta misericordia vanme seguindo
tdolos das da mia vida.

1
Eu habitarei na casa do Seor
por das prolongados sen fin.

(Lec. III, nm. 1013, 2)


Sal 24,6.7bc.17-18.20-21
R/.(1): A ti, Seor, elevo a mia alma.
Ou:
En ti, meu Deus, confo.
Lmbrate, Seor, da ta compaixn e da ta misericordia,
que existen desde sempre.
acrdate de min segundo a ta misericordia,
pola ta bondade, Seor.
Alivia as agonas do meu corazn,
lbrame das mias angustias.
Olla a mia afliccin e os meus traballos,
e perdoa tdolos meus erros.
Defende a mia vida e slvame:
non quede eu defraudado por acollerme a ti.
A inocencia e a rectitude hanme protexer:
a mia esperanza est en ti.

(Lec. III, nm. 1013, 3)


Sal 26,1.4.7 e 8b e 9a.13-14
R/.(1a):
Ou (13):

O Seor a mia luz e salvacin


Espero gozar dos bens do Seor no pas da vida
O Seor a mia luz e salvacin,
a quen hei de temer?
O Seor a proteccin da mia vida,
ante quen hei de tremer?
Unha cousa lle pido Seor,
unha sa eu procuro:
habitar na casa do Seor
tdolos das da mia vida,
para gozar da dozura do Seor,
e contempla-lo seu templo.
Escoita, Seor, a mia voz que estou clamando,
ten misericordia de min, respndeme.

1
--Buscade o meu rostro.
Non afastes de min o teu rostro.
Eu espero gozar da bondade do Seor
na terra da vida.
Espera no Seor, procede coma un valente,
ten corazn forte, espera no Seor.

(Lec. III, nm. 1013, 4)


Sal 41,2.3.5bcd; Sal 42,3.4.5
R/.(Sal 41,3a): A mia alma ten sede do Deus vivo.

(Lec. III, nm. 1013, 5)


Sal 62,2.3-4.5-6.8-9
R/.(2b): De ti ten sede a mia alma, meu Deus.

(Lec. III, nm. 1013, 6)


Sal 102,8 e 10.13-14.15-16.17-18
R/.(8a): O Seor misericordioso e clemente.
Ou (Sal 36,39a): A salvacin dos xustos vn do Seor.

(Lec. III, nm. 1013, 7)


Sal 114,5-6; Sal 115,10-11.15-16ac
R/.(Sal 114,9): Camiarei vista do Seor na terra da vida.
Ou tamn: Aleluia.

(Lec. III, nm. 1013, 8)


Sal 121,1-2.4-5.6-7.8-9
R/.(1): Alegreime, cando me dixeron: imos para a casa do Seor.
Ou (cf. 1): Iremos alegres para a casa do Seor.

(Lec. III, nm. 1013, 9)


Sal 129,1-2.3-4.5-6.7.8
R/.(cf. 1): Desde os abismos clamo a ti, Seor.
Ou (cf. 5): Eu espero no Seor, confo na sa Palabra.

(ver pp. 36, 68, 92, 105, 131 e 177 ***)

1
(Lec. III, nm. 1013, 10)
Sal 142,1-2.5-6.7ab e 8ab.10
R/.(1a): Escoita, Seor, a mia oracin.

SEGUNDAS LECTURAS DO NOVO TESTAMENTO

(Lec. III, nm. 1014, 1)


Rm 5,5-11: Xustificados polo seu sangue, por l seremos liberados da ira.

(Lec. III, nm. 1014, 2)


Rm 5,17-21: Onde abundou o pecado, sobreabundou a gracia.

(Lec. III, nm. 1014, 3)


Andemos na novidade de vida
Lectura da carta do apstolo san Paulo s Romanos

Rm 6,3-9 (longa) ou 6,3-4.8-9 (breve)

Irmns e irms:
Ignorades que a cantos nos bautizaron en Cristo Xess, bautizronnos na sa morte?
Enterrronnos, logo, con El polo bautismo na morte, para que, como Cristo resucitou
dos mortos pola gloria do Pai, as tamn ns camiemos nunha vida nova.
Porque, se nos enxertaron nel pola semellanza dunha morte coma a del, seguro que
tamn o farn por unha resurreccin semellante.
Pois habedes saber que o noso home vello quedou crucificado para destru-lo corpo
pecador, de xeito que non sirvamos mis pecado. Porque o que morre queda liberado do
pecado.
Se xa morremos con Cristo, cremos que tamn viviremos con El; e ben sabemos que
Cristo, resucitado dos mortos, xa non morre mis, a morte xa non pode nada contra El.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1014, 4)


Rm 8,14-23: Agardando a liberacin do noso corpo.

1
(Lec. III, nm. 1014, 5)
Quen nos separar do amor de Cristo?
Lectura da carta do apstolo san Paulo s Romanos

Rm 8,31b-35.37-39

Irmns e irms:
Se Deus est connosco, quen contra ns? Aquel que non aforrou o seu propio fillo
senn que o entregou por todos ns, como non nos vai regalar todo xunto con El?
Quen acusar s escolleitos de Deus?: non Deus o que perdoa?;
quen os vai condenar?: Cristo Xess, o que morreu, mellor, o que resucitou, o que
est dereita de Deus e que intercede por ns?
Quen nos pode arredar do amor de Cristo?: a tribulacin, a angustia, a persecucin, a
fame, a nudez, o perigo, ou a espada?
Pero en todas estas cousas vencemos coa axuda daquel que nos amou. Porque estou
seguro de que nin a morte nin a vida, nin os anxos nin os principados, nin o presente nin o
porvir, nin as potestades, nin a altura nin o abismo, nin calquera outra creatura nos poder
afastar do amor que Deus nos ten en Cristo Xess, noso Seor.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1014, 6)


Que vivamos ou morramos, do Seor somos
Lectura da carta do apstolo san Paulo s Romanos

Rm 14,7-9.10b-12

Irmns e irms:
Ningn de ns vive para si, e ningn de ns morre para si. Se vivimos, para o Seor
vivimos; e, se morremos, para o Seor morremos; as que, vivamos ou morramos, somos do
Seor.
Por iso mesmo morreu e resucitou Cristo: para dominar nos mortos e nos vivos.
Se todos temos que comparecer diante do tribunal de Deus! Porque est escrito:
Pola mia vida, di o Seor:
todo xeonllo se dobrar diante de min,
e toda lingua ha de loar a Deus.
Por tanto cada un de ns dar conta de si mesmo a Deus.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1014, 7)

(ver px. 159)

1 Cor 15,20-24a.25-28 (longa) ou 20-23 (breve): Todos sern vivificados en Cristo.

(Lec. III, nm. 1014, 8)

1
1 Cor 15,51-57: A morte foi absorbida pola victoria.

(Lec. III, nm. 1014, 9)


2 Cor 4,14-5,1: As cousas que se ven son temporais; as que non se ven son eternas.

(Lec. III, nm. 1014, 10)

(ver px. 163)

2 Cor 5,1.6-10: Temos morada eterna no Ceo.

(Lec. III, nm. 1014, 11)


Flp 3,20-21: Transfigurou o noso corpo humilde conforme corpo da sa gloria.

(Lec. III, nm. 1014, 12)


1 Tes 4,13-14.17b-18: Estaremos sempre co Seor.

(Lec. III, nm. 1014, 13)


2 Tim 2,8-13: Se morremos con El, tamn viviremos con El.

(Lec. III, nm. 1014, 14)


1 Xn 3,1-2: Vermolo tal como .

(Lec. III, nm. 1014, 15)


1 Xn 3,14-16: Pasamos da morte vida, porque amamos s irmns.

ALELUIAS E VERSOS ANTES DO EVANXEO

(Lec. III, nm. 1015, 1)


Cf. Mt 11,25: Bendito es ti, Pai, Seor do ceo e mais da terra,
porque lles revelche-los misterios do Reino s humildes.

(ver px. 155)

1
(Lec. III, nm. 1015, 2)
Mt 25,34:

Vinde, benditos do meu Pai, di o Seor;


recibide a herencia do Reino preparada para vs
desde a creacin do mundo.

(Lec. III, nm. 1015, 3)


Xn 3,16:

Tanto amou Deus mundo,


que lle entregou o seu Fillo unixnito;
quen cre nel, ten vida eterna.

(Lec. III, nm. 1015, 4)


Xn 6,39:

Esta a vontade do meu Pai,


que non perda a ningn dos que me entregou
senn que os resucite no derradeiro da, di o Seor.

(Lec. III, nm. 1015, 5)


Xn 6,40:

Esta a vontade do meu Pai,


que quen crea no Fillo, tea vida eterna,
e eu resucitareino no derradeiro da, di o Seor.

(Lec. III, nm. 1015, 6)


Xn 6,51:

Eu son o pan vivo que baixou do ceo, di o Seor;


quen coma deste pan, vivir para sempre.

(Lec. III, nm. 1015, 7)


Xn 11,25a.26: Eu son a resurreccin e a vida, di o Seor;
quen cre en min, non morrer para sempre.

(Lec. III, nm. 1015, 8)


Flp 3,20:

A nosa patria est no ceo,


de onde tamn agardamos un Salvador,
Xess Cristo, o Seor.

(Lec. III, nm. 1015, 9)

1
2 Tim 2,11-12a:
Se morremos con Cristo, viviremos con el;
se perseveramos con el, reinaremos con el.
(Lec. III, nm. 1015, 10)
Ap 1,5-6:

Xess Cristo o primoxnito de entre os mortos;


a el a gloria e o poder por sempre eternamente. Amn.

(Lec. III, nm. 1015, 11)


Ap 14,13:

Ditosos os mortos que morren no Seor;


descansen dos seus traballos;
porque as sas obras acompanos.

EVANXEOS

(Lec. III, nm. 1016, 1)


Alegrdevos e exultade, porque a vosa recompensa ser grande no ceo.
Lectura do santo Evanxeo segundo Mateo

Mt 5,1-12a

Vendo Xess a multitude, subiu monte e sentou. Achegronselle os seus discpulos, e


el, tomando a palabra, ensinbaos dicindo:
Ditosos os que teen esprito de pobres,
porque deles o Reino dos Ceos.
Ditosos os que choran,
porque eles sern consolados.
Ditosos os manselios,
porque eles herdarn a terra.
Ditosos os famentos e sedentos de xustiza,
porque eles ficarn fartos.
Ditosos os misericordiosos,
porque eles sern tratados con misericordia.
Ditosos os de corazn limpo,
porque eles vern a Deus.
Ditosos os que traballan pola paz
porque eles sern chamados fillos de Deus.
Ditosos os perseguidos por causa da xustiza,
porque deles o Reino dos Ceos.
Ditosos vs cando vos aldraxen, persigan e calumnien de calquera xeito pola mia causa:
alegrdevos e reloucade, porque grande ser a vosa recompensa nos Ceos.

1
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1016, 2)


Mt 11,25-30: Vide onda min... e eu aliviareivos.

(Lec. III, nm. 1016, 3)


Mt 25,1-13: Velaqu o esposo: sade seu encontro.

(Lec. III, nm. 1016, 4)


Mt 25,31-46: Vide, benditos do meu Pai.

(Lec. III, nm. 1016, 5)

(ver px. 144)

Mc 15,33-39; 16,1-6 (longa) ou 15,33-39 (breve): Xess berrou moi forte, e expirou.

(Lec. III, nm. 1016, 6)


Mozo, falo contigo: rguete!
Lectura do santo Evanxeo segundo Lucas

Lc 7,11-17

Foi Xess a unha vila chamada Nan, acompaado dos seus discpulos e outra moita
xente.
Cando estaba chegando entrada da vila, sacaban a enterrar un morto, fillo nico da sa
nai. Esta era viva e a acompaada por moita xente da vila. vela, o Seor compadeceuse e
dxolle:
- Non chores.
E achegndose, tocou o atade -os que o levaban pararon-, e el mandou:
- Mozo, falo contigo: rguete!
O morto incorporouse e empezou a falar; e Xess entregoullo sa nai. Invadiunos a
todos o temor e loaban a Deus, dicindo:
- Un gran profeta xurdiu dentre ns e Deus visitou o seu pobo.
E correron estes comentarios por toda a Xudea e a sa bisbarra.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1016, 7)

1
Lc 12,35-40: Estade preparados.

(Lec. III, nm. 1016, 8)

(ver px. 159)

Lc 23,33.39-43: Hoxe estars comigo no paraso.

(Lec. III, nm. 1016, 9)

(ver px. 163)

Lc 23,44-46.50.52-53;24,1-6a (longa) ou 23,44-46.50.52-53 (breve): Meu Pai, nas tas mans


entrego o meu esprito.

(Lec. III, nm. 1016, 10)


Non era necesario que Cristo padecera todo isto e que entrara na sa gloria?
Lectura do santo Evanxeo segundo Lucas

Lc 24,13-35 (longa) ou 24,13-16.28-35 (breve)

Dous dos discpulos de Xess an aquel da camio de Emas, unha aldea que est a uns
dez quilmetros de Xerusaln. an falando entre eles de canto pasara. E resulta que mentres
parolaban e discutan, Xess en persoa, achegouse e camiaba canda eles. Pero os seus ollos
estaban incapacitados para o recoeceren. Entn preguntoulles:
- De que ides falando mentres camiades?
Eles pararon cun aspecto moi tristeiro, e Cleofs, un deles, respondeulle:
- Seica es ti o nico forasteiro en Xerusaln, que non sabe nada do que al pasou
nestes das?
El preguntou:
- De que, logo?
Eles contestaron:
- Do asunto de Xess o Nazareno, que foi un profeta poderoso en obras e palabras, ante
Deus e ante o pobo todo; de como os sumos sacerdotes e os xefes nosos o condenaron morte e
o crucificaron. Ns esperabamos que el fose quen liberase a Israel; pero xa van al tres das
desde que pasaron estas cousas. Certo que algunhas mulleres das nosas dronnos un susto, pois
foron risca-lo da sepulcro, e, non atoparen o corpo, volveron falando dunha visin de
anxos, que lles aseguraron que el vive. E algns dos nosos al foron sepulcro, atopando todo
como as mulleres dixeran; pero a el non o viron.
Entn dxolles:
- Que parvos e lentos sodes para crer todo o que anunciaron os profetas! E logo non
cumpra que o Cristo padecese todo isto, antes de entrar na sa gloria?
E comezando por Moiss e por tdolos profetas, foilles interpretando o que as Escrituras
falaban del.
entraren na aldea onde an fixo coma quen quera seguir para adiante. Pero eles
porfironlle, dicindo:
- Qudate connosco, que se fai tarde, e a noite btase enriba.
Entrou e quedou con eles. E mentres estaban na mesa, colleu o pan, bendiciuno e
partiuno e dullelo. Entn abrronselle-los ollos e recoecrono; pero el desapareceu. E dixeron:

1
- Non arda o noso corazn, cando nos falaba polo camio, interpretndono-las
Escrituras?
E levantndose axia, volveron a Xerusaln. Al atoparon os Once reunidos cos seus
acompaantes, que dican:
- certo, o Seor resucitou e aparecuselle a Simn.
Daquela contaron tamn eles o que lles pasara polo camio, e como o recoeceran no
parti-lo pan.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1016, 11)


Xn 5,24-29: Quen escoita e cre a mia Palabra, pasa da morte vida.

(Lec. III, nm. 1016, 12)


Xn 6,37-40: Quen cre no Fillo ten vida eterna, e eu resucitareino no derradeiro dia.

(Lec. III, nm. 1016, 13)

(ver px. 229)

Xn 6,51-58: Quen coma deste pan ten vida eterna, e eu resucitareino no derradeiro da.

(Lec. III, nm. 1016, 14)


Xn 11,17-27 (longa) ou 21-27 (breve): Eu son a resurreccin e a vida.

(Lec. III, nm. 1016, 15)


Lzaro, ven para fra
Lectura do santo Evanxeo segundo Xon

Xn 11,32-45

Mara, a irm de Lzaro, chegou a onde estaba Xess e, velo, caeu s ps del,
dicndolle:
- Seor, se ti estiveses aqu, non morra meu irmn.
ver Xess que ela estaba chorando, e tamn os xudeus que vieran con ela,
apretuselle o corazn e, profundamente conmovido, preguntou:
- Onde o puxestes?
Contestronlle:
- Seor, ven ver.
E Xess botouse a chorar.
Entn comentaban os xudeus:
- Ai que ver como o quera!.

1
Pero algns deles dixeron:
- E logo este, que deu vista s ollos dun cego, non poda facer que non morrese?.
Xess estremecndose de novo, chegou sepultura. Era unha cova, e tia unha pedra
por riba.
Xess ordenou:
- Arredade a pedra.
Marta, a irm do finado, dxolle:
- Seor, xa cheira, que leva catro das.
Xess contestoulle:
- Non che dixen que se cres, vera-la gloria de Deus?
Arredaron entn a pedra. Xess ergueu os ollos e dixo:
- Meu Pai, douche as gracias porque me escoitaches. Eu ben saba que ti sempre me
escoitas, pero dxeno pola xente que est aqu, para que crean que ti me mandaches.
E dito isto, gritou con voz forte:
- Lzaro, ven para fra!
Sau o morto; tia os ps e as mans atados con vendas e a cara envolta nun sudario.
Xess ordenoulles:
- Desenledeo e deixdeo ir.
Entn, moitos dos xudeus que vieran onda Mara, vendo o que fixo, creron nel.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1016, 16)


Xn 12,23-28 (longa) ou 23-26 (breve): Se o gran de trigo morre, dar moito froito.

(Lec. III, nm. 1016, 17)


Xn 14,1-6: Na casa do meu Pai hai moitas moradas.

(Lec. III, nm. 1016, 18)


Xn 17,24-26: Quero que onde estea eu, al estean eles comigo.

(Lec. III, nm. 1016, 19)


Xn 19,17-18.25-30: Inclinou a cabeza e entregou o esprito.

(ver px. 42)

2. PARA AS EXEQUIAS DUN MENIO BAUTIZADO

PRIMEIRAS LECTURAS DO ANTIGO TESTAMENTO


FORA DO TEMPO PASCUAL

(Lec. III, nm. 1017, 1)


Deus aniquilou a morte para sempre
Lectura do libro de Isaas profeta

Is 25,6a.7-9

Nesta montaa o Seor dos Exrcitos ofreceralles a tdolos pobos


un banquete de boas talladas, de vios anellos,
carnes ben condimentadas, vios refinados.
Destruir nesta montaa o veo que tapa a tdolos pobos,
a cuberta que cobre a tdalas nacins.
O meu Seor, Deus dos Exrcitos, destruir a morte para sempre,
enxugar as bgoas de tdalas caras,
afastar de todo o pas a vergonza do seu pobo.
Si, dxoo o Seor.
No da aquel dirase:
Ollade, este o noso Deus,
esperamos nel: El hanos salvar.
Este o Seor, esperamos nel,
gozaremos e alegrarmonos coa sa salvacin.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1017, 2)


Est ben esperar en silencio a salvacin do Seor
Lectura do libro das Lamentacins
As bondades do Seor non acabaron,
nin tampouco desapareceron as sas misericordias,
pois son novas cada ma; a ta fidelidade grande.
O Seor o cupo da mia herdanza -di o meu corazn-,
por isto teo esperanza nel.
Bo o Seor para quen espera nel,
para aquel que o busca.
bo que un espere en silencio
a salvacin do Seor.

Lam 3,22-26

1
Palabra do Seor.

LECTURAS DO NOVO TESTAMENTO NO TEMPO PASCUAL

(Lec. III, nm. 1018, 1)


Enxugar o Seor tdalas bgoas dos ollos
Lectura do libro da Apocalipse

Ap 7,9-10.15-17

Eu, Xon, mirei e vin un mundo de xente, que ningun era capaz de contar, de tdalas
nacins, tribos, pobos e linguas, en p diante do trono e do Ao. Vestan roupa branca e levaban
ramallos de palma nas mans.
Proclamaban con grande voz:
- A salvacin pertncelle noso Deus,
que senta no trono, e mais Ao.
Por iso estn diante do trono de Deus, e adrano da e noite no seu santuario.
E quen est sentado no trono chantar a sa tenda cabo deles.
Xa non pasarn mis fame nin sede, nin caer sobre eles o sol, nin queimadura ningunha
del. Porque o Ao, que est no medio do trono, ser o seu pastor, levaraos s fontes de auga e
Deus enxugar dos seus ollos toda bgoa.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1018, 2)


Non haber mis morte
Lectura do libro da Apocalipse

Ap 21,1a.3-5a

Eu, Xon, vin un ceo novo e unha terra nova, pois o primeiro ceo e a primeira terra xa
pasaran; e o mar xa non exista.
Tamn vin que a cidade santa, unha Xerusaln nova, baixaba do ceo de onda Deus,
preparada coma esposa que est engalanada para o seu esposo.
E sentn unha forte voz que desde o trono dica:
-Velaqu a tenda de Deus onda os homes. Acampar entre eles: eles sern o seu pobo e
El ser o seu Deus e compaeiro. Enxugar tdalas bgoas dos seus ollos, e a morte xa non
existir mis. Nin haber mis loito nin pranto nin dor, porque as primeiras cousas pasaron xa.
O que estaba sentado no trono dixo: Vede que volvo novas tdalas cousas.
Palabra do Seor.

SALMOS RESPONSORIAIS

(Lec. III, nm. 1019, 1)


Sal 22,1-3.4.5.6
R/.(1): O Seor o meu pastor, nada me falta.

(ver px. 189***)

(Lec. III, nm. 1019, 2)


Sal 24,4bc-5ab.6 e 7bc.20-21
R/.(1): A ti, Seor, elevo a mia alma.

(ver px. 190***)

(Lec. III, nm. 1019, 3)


Sal 41,2.3.5bcd; Sal 42,3.4
R/.(Sal 41,3a): A mia alma ten sede do Deus vivo.

(Lec. III, nm. 1019, 4)


Sal 148,1-2.11-13ab.13c-14
R/.(13a): Louven o nome do Seor.
Ou tamn: Aleluia.

SEGUNDAS LECTURAS DO NOVO TESTAMENTO

(Lec. III, nm. 1020, 1)


Andemos na novidade de vida
Lectura da carta do apstolo san Paulo s Romanos

Rm 6,3-4.8-9

Irmns e irms:
Ignorades que a cantos nos bautizaron en Cristo Xess, bautizronnos na sa morte?
Enterrronnos, logo, con El polo bautismo na morte, para que, como Cristo resucitou
dos mortos pola gloria do Pai, as tamn ns camiemos nunha vida nova.
Porque, se nos enxertaron nel pola semellanza dunha morte coma a del, seguro que
tamn o farn por unha resurreccin semellante.
Pois habedes saber que o noso home vello quedou crucificado para destru-lo corpo
pecador, de xeito que non sirvamos mis pecado. Porque o que morre queda liberado do
pecado.
Se xa morremos con Cristo, cremos que tamn viviremos con El; e ben sabemos que

1
Cristo, resucitado dos mortos, xa non morre mis, a morte xa non pode nada contra El.
Irmns e irms:
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1020, 2)

(ver px. 215)

Rm 14,7-9: Que vivamos ou morramos, somos do Seor.

(Lec. III, nm. 1020, 3)

(ver px. 159)

1 Cor 15,20-23: En Cristo sern todos vivificados.

(Lec. III, nm. 1020, 4)


Deus escolleunos en Cristo antes da creacin do mundo
para que fosemos santos
Lectura da carta do apstolo san Paulo s Efesios

Ef 1,3-5

Bendito sexa o Deus e Pai do noso Seor Xesucristo,


que por medio de Cristo nos bendiciu no ceo
con toda clase de bendicins do Esprito!
Porque nos escolleu antes da formacin do mundo,
para que fosemos santos e sen mancha perante El polo amor.
El decidiu xa daquela profillarnos para El, por medio de Xesucristo,
conforme o designio da sa vontade.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1020, 5)


1 Tes 4,13-14.17b-18: Estaremos sempre co Seor.

ALELUIAS E VERSOS ANTES DO EVANXEO

(Lec. III, nm. 1021, 1)


Cf. Mt 11,25: Bendito es ti, Pai, Seor do ceo e mais da terra,
porque lles revelche-los misterios do Reino s humildes.

(ver px. 155)

1
(Lec. III, nm. 1021, 2)
Xn 6,39:

Esta a vontade do meu Pai,


que non perda ningn dos que me deu,
senn que o resucite no derradeiro da, di o Seor.

(Lec. III, nm. 1021, 3)


2 Cor 1,3b-4a: Bendito o Pai da misericordia
e Deus de toda consolacin,
que nos confortou en tdalas nosas tribulacins.

EVANXEOS

(Lec. III, nm. 1022, 1)


Escondcheslles estas cousas s sabios e prudentes
e revelchesllelas xente humilde
Lectura do santo Evanxeo segundo Mateo

Mt 11,25-30

Naquel tempo dixo Xess:


- Bendito sexas, meu Pai, Seor do Ceo e da terra, porque escondcheslles estas cousas
s sabios e s prudentes e revelchesllelas xente humilde. Si, meu Pai, bendito sexas por che
agradar iso as.
Meu Pai fxome coecer tdalas cousas e ningun coece Fillo ags o Pai, nin coece
Pai ags o Fillo e aquel a quen o Fillo llo queira revelar.
Achegdevos a min tdolos que estades cansos e oprimidos, que eu vos aliviarei.
Cargade o meu xugo e aprendede de min, que son bo e humilde de corazn e atoparedes acougo
para as vosas almas: porque o meu xugo levadeiro e a mia carga levi.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1022, 2)


Deixade que os nenos se acheguen a min
Lectura do santo Evanxeo segundo Marcos

Mc 10,13-16

E levronlle uns nenos para que os tocase. Pero os discpulos rifbanlles. velo Xess
indignouse e dxolles:
- Deixade que os nenos se acheguen a min; non llelo impidades, porque deles o Reino
de Deus. Asegrovos que aquel que non reciba coma un neno o Reino de Deus, non entrar

1
nel.
E abrazounos e bendiciunos e impxolle-las mans.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1022, 3)


Xn 6,37-40 ou 37-39: Esta a vontade do meu Pai, que non perda ningn dos que me deu.

(por un neno que xa participou na Eucarista)


(Lec. III, nm. 1022, 4)
Quen coma deste pan ten vida eterna, e eu resucitareino no derradeiro da.
Lectura do santo Evanxeo segundo Xon

Xn 6,51-58

Dille Xess xente:


- Eu son o pan vivo que baixou do ceo: se algun come deste pan, vivir para sempre; e
o pan que eu darei, a mia carne, para a vida do mundo.
Discutan entn entre eles os xudeus:
- Como pode este darnos a come-la sa carne?
Dxolles entn Xess:
- Con toda verdade volo aseguro: se non comde-la carne do Fillo do Home e non
bebde-lo seu sangue, non teredes vida en vs. Quen come a mia carne e bebe o meu sangue,
ten vida eterna e eu resucitareino no derradeiro da.
Porque a mia carne verdadeira comida e o meu sangue verdadeira bebida. Quen
come a mia carne e bebe o meu sangue, permanece en min e eu nel. As como o Pai, que me
mandou, vive e eu vivo polo Pai, as tamn quen me coma vivir por min.
Este o pan que baixou do ceo; non coma o que comeron os Pais que mesmo as
morreron: quen come este pan, vivir para sempre.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1022, 5)


Xn 11,32-38.40: Se cres, vera-la gloria de Deus.

(Lec. III, nm. 1022, 6)


Xn 19,25-30: Vela a ta nai.

(ver px. 221)

3. NAS EXEQUIAS DUN MENIO ANDA NON BAUTIZADO

PRIMEIRAS LECTURAS
DO ANTIGO TESTAMENTO

(Lec. III, nm. 1023, 1)


Deus aniquilou a morte para sempre
Lectura do libro de Isaas profeta

Is 25,6a.7-8a

Nesta montaa o Seor dos Exrcitos ofreceralles a tdolos pobos


un banquete de boas talladas, de vios anellos,
carnes ben condimentadas, vios refinados.
Destruir nesta montaa o veo que tapa a tdolos pobos,
a cuberta que cobre a tdalas nacins.
O meu Seor, Deus dos Exrcitos, destruir a morte para sempre,
enxugar as bgoas de tdalas caras.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1023, 2)


Est ben esperar en silencio a salvacin do Seor
Lectura do libro das Lamentacins
As bondades do Seor non acabaron,
nin tampouco desapareceron as sas misericordias,
pois son novas cada ma; a ta fidelidade grande.
O Seor o cupo da mia herdanza -di o meu corazn-,
por isto teo esperanza nel.
Bo o Seor para quen espera nel,
para aquel que o busca.
bo que un espere en silencio
a salvacin do Seor.
Palabra do Seor.

SALMOS RESPONSORIAIS

Lam 3,22-26

1
(Lec. III, nm. 1024, 1)
Sal 24,4bc-5ab.6 e 7bc.17 e 20
R/.(3b): Ningun que en ti espere quedar defraudado.

ALELUIAS E VERSOS ANTES DO EVANXEO

(Lec. III, nm. 1025, 1)


2 Cor 1,3b-4a: Bendito sexa o Pai misericordioso e Deus de toda consolacin.
El anmanos en todalas nosas mgoas.

(Lec. III, nm. 1025, 2)


Ap 1,5a.6b:

Xesucristo o primeiro en renacer da morte;


a el a gloria e mailo poder
por sempre eternamente. Amn.

EVANXEOS

(Lec. III, nm. 1026, 1)


Escondcheslles estas cousas s sabios e prudentes
e revelchesllelas xente humilde
Lectura do santo Evanxeo segundo Mateo

Mt 11,25-30

Naquel tempo dixo Xess:


- Bendito sexas, meu Pai, Seor do Ceo e da terra, porque escondcheslles estas cousas
s sabios e s prudentes e revelchesllelas xente humilde. Si, meu Pai, bendito sexas por che
agradar iso as.
Meu Pai fxome coecer tdalas cousas e ningun coece Fillo ags o Pai, nin coece
Pai ags o Fillo e aquel a quen o Fillo llo queira revelar.
Achegdevos a min tdolos que estades cansos e oprimidos, que eu vos aliviarei.
Cargade o meu xugo e aprendede de min, que son bo e humilde de corazn e atoparedes acougo
para as vosas almas: porque o meu xugo levadeiro e a mia carga levi.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1026, 2)

1
Xess dando un berro moi forte, expirou
Lectura do santo Evanxeo segundo Marcos

Mc 15,33-46

Chegado o medioda, a escuridade cubriu toda a terra, ata as das e pico da tarde. E nesa
hora, Xess berrou moi forte:
- Elo, Elo, lam sabactan (que quere dicir: Meu Deus, meu Deus, por que me
abandonaches).
Ondo aquilo, algns dos presentes comentaban:
- Ostes? Est chamando por Elas.
E un deles, botando a correr, empapou unha esponxa en vinagre, espetouna nunha
canivela e deulle de beber, dicindo:
- Deixade, a ver logo se vn Elas baixalo.
Pero Xess, dando un berro moi forte, expirou.
O veo do templo rachou en dous de arriba abaixo. O centurin, que estaba diante, ondo
o grito que deu morrer, dixo:
- Verdadeiramente este home era Fillo de Deus.
Tamn haba mulleres, mirando desde lonxe; entre elas estaban Mara Magdalena, Mara
a nai de Santiago o Menor e de Xos, e mais Salom, que o seguan e servan cando estaba en
Galilea; e moitas outras que subiran con el a Xerusaln.
tardia, como era o da da Preparacin, ou sexa vspera de sbado, Xos de Arimatea,
nobre conselleiro que tamn esperaba o Reino de Deus, foi onda Pilato con gran valor, para lle
pedi-lo corpo de Xess.
Pilato estraouse de que xa estivese morto, e, informado polo centurin, entregoulle o
cadver a Xos. El, mercou unha saba, baixouno, envolveuno nela, e acomodouno nun sepulcro
escavado na rocha; logo fixo rolar unha lousa sobre a entrada.
Palabra do Seor.

(Lec. III, nm. 1026, 3)


Xn 19,25-30: Vela a ta nai.

APNDICES

I
OUTRAS MONICINS INTRODUCTORIAS
Os textos que se propoen pdense utilizar coas mesmas palabras ou outras parecidas.
Estn destinados, preferentemente, celebracin de exequias con Misa. Se esta non se
celebra, omtase a referencia Eucarista.
Asimesmo, cando a Misa forma parte das exequias e vai precedida pola procesin desde
a casa do defunto ou pola introduccin do cadver na igrexa, omtese o acto penitencial e, en
consecuencia, a invitacin a facelo.
I
Irmns: Viestes a esta igrexa acompaando o corpo de N., a quen vos unan os vnculos
do sangue, a amiszade e a estima, mentres compartiu a nosa existencia. O noso irmn (A nosa
irm), que entrara na gran familia dos fillos de Deus polo bautismo, completou a sa
peregrinacin e o seu testemuo. Que a nosa oracin o (a) recomende Igrexa do ceo, para que
o Seor lle dea a posesin do Reino, e s seus familiares, amigos e coecidos os confirme na
paz e na esperanza cristi.
(E agora, para celebrar dignamente estes sagrados misterios, recoezmo-los nosos
pecados.)

II
Irmns: A morte de N. xntanos hoxe aqu para celebrrmo-las sas exequias,
lembrando o misterio da morte e resurreccin de Xesucristo. Nestes momentos lembrdevos da
invitacin do Seor: Vinde a min tdolos que estades cansos e abatidos, que eu vos aliviarei.
Dispomonos a escoita-la Palabra de Deus, a orar coa confianza dos fillos (e a ofrece-la
Eucarista en favor do noso irmn (da nosa irm) e de tdolos vivos e defuntos.)
(Recoezmonos pecadores e pidamos Seor perdn.)

III
Irmns: Xuntmonos para despedir a N., membro desta comunidade (parroquia), que
rematou a sa peregrinacin neste mundo. Xuntos escoitarmo-la Palabra de Deus e rezaremos
por el (ela) e polos seus familiares, afirmando a esperanza na vida eterna que Xess prometeu
para todo o que cre nel.
(A Eucarista celebra o triunfo de Cristo sobre o pecado e sobre a morte. Pidamos que o
noso irmn (a nosa irm) quede asociado (asociada) a este triunfo e pase da morte vida.)
(Pidamos perdn, recoecndonos pecadores e dbiles diante de Deus.)

IV
Na morte dun pai (dunha nai) de familia
Irmns: Encontrmonos xuntos para da-lo noso adeus a un (unha) pai (nai) de familia
(novo, nova), N. Dun xeito especial queremos estar hoxe lado da sa esposa (do seu esposo) e
fillos para acompaalos na sa dor. Pero, mesmo tempo, queremos que estes momentos sexan
unha afirmacin de esperanza. De esperanza no amor de Deus que nunca abandona os seus
fillos, a pesar das probas da vida. De esperanza, tamn, no amor deste pai (desta nai),
santificado polo sacramento do matrimonio, que non quedar sen froito. Coma Cristo, todo o
que ama e se sacrifica polos demais convrtese en fonte de vida inesgotable.
Isto o que imos ter presente escoita-la Palabra de Deus (e celebra-lo sacrificio
eucarstico en favor do noso irmn (da nosa irm)).
(Pero, antes, recoezamos en silencio a nosa condicin de pecadores e pidamos perdn
Seor.)

V
Na morte dun mozo (dunha moza)
Irmns: Ante a morte de N., en plena mocidade, desconcrtanos comproba-lo frxil que
a vida humana. Abrianos ver que as ilusins, os proxectos, os mesmos anceios de felicidade
se desfn en tan pouco tempo. Pero, anda que todos estamos cheos de dor (especialmente os
pais, irmns e compaeiros de N.), debemos abri-lo noso corazn a Deus, silencioso quizais
para algns, pero verdadeiramente preto de todos ns. Fortalecidos coa sa palabra de salvacin,
invocarmolo para que lle dea noso irmn ( nosa irm) a plenitude da vida e da felicidade.
(Nesta Eucarista imos facer presente o misterio da morte e resurreccin de Xesucristo,
verdadeira fonte de salvacin para os vivos e para os defuntos.)
(Conscientes das nosas limitacins humanas, pidamos perdn Seor polos nosos
pecados.)

VI
Na morte dun menio bautizado (dunha menia bautizada)
Irmns: Xuntmonos para encomendar Igrexa do ceo a este menio (esta menia N., e
acompaa-los seus pais e familiares nestes momentos de dor. O Seor, que dixo: Deixade que
os nenos se acheguen a min, e: Se non vos volvedes coma nenos, non entraredes no Reino do
ceo, ofrceno-lo consolo de crer que este pequeno (esta pequena) vive infinitamente feliz con
el no ceo.
(A Eucarista que imos celebrar, coa cor branca da inocencia pascual, accin de gracias
polo misterio da morte e resurreccin de Xesucristo, no que este neno (esta nena) tomou parte
polo bautismo -e a confirmacin-.)
(Para celebrar dignamente estes misterios sagrados, invoquemos, con confianza, a

1
misericordia do nos Pai.)
VII
Na morte dun menio non bautizado (dunha menia non bautizada)
Irmns: Viemos igrexa acompaando unha familia que pasa polo doloroso transo da
morte do seu fillio (da sa fillia) N., (a) que desexaban bautizar (e () que tian inscrito
para o bautismo). Unidos na fe e na confianza do amor infinito do Pai celestial, busquemos luz e
consolo na sa palabra divina e na pregaria da Igrexa.
(A Eucarista que imos celebrar alimentar nos pais de N. e en todos ns a esperanza da
vida eterna e confiar este neno (esta nena) nas mans agarimosas de Deus.)
(Ns invoqumo-la misericordia do Seor, recoecndonos pecadores.)
VIII
Nunha morte por accidente
Irmns: A vida humana un ben tan precioso que, cando algun a perde de forma
violenta por accidente (de trfico, de traballo...), todos nos sentimos afectados. A morte de N.
(voso convecio (vosa convecia), voso compaeiro (vosa compaeira) de traballo), xuntouvos
nesta igrexa. Para uns, isto un acto de solidariedade co defunto (coa defunta) e coa sa familia;
para outros, os crentes, tamn un momento de oracin e fe nun Deus que Pai capaz de dar
non s a vida terrea, senn tamn a vida que non ten fin. O noso destino vivir, e vivirmos
felices no Reino eterno de Deus.
(Que esta Eucarista, celebracin da morte redentora de Xesucristo, axude noso irmn
( nosa irm) N. a acada-la vida eterna -premiando as sas boas obras e a entrega seu traballo
cotin-.)
( comezar esta celebracin, pidamos a Deus que nos conceda a conversin dos nosos
corazns, para que medre a nosa comunicacin con el e cos irmns.)

IX
Nunha morte por homicidio ou por presunto suicidio
Irmns: Xuntmonos aqu para recomendar amor infinito de Deus, o noso Pai, a N.,
porque a sa morte nchenos de dor a todos. mesmo tempo, desexamos consolar unha familia
e uns amigos que sofren mis fondamente. Ns non debemos xulgar a ningun. S Deus coece
o fondo das persoas, e s el sabe o que se encerra no corazn humano. Por iso a sa xustiza est
envolta sempre no veo da misericordia. Nestes momentos, dirixmo-lo noso ollar a Cristo,
morto polos nosos pecados e resucitado para a nosa xustificacin. Cremos nel e confiamos na
sa bondade.
(Escoitarmo-la sa palabra e renovarmo-lo xesto supremo da sa entrega morte para
salvarnos, esperando que o sacrificio del beneficie, en canto sexa necesario, o noso irmn (a
nosa irm) N., e que sexa fonte de perdn tamn para o que poida ter causado a sa morte.)
(Humildes e penitentes, recoezmonos pecadores e invoqumo-la misericordia divina.)

1
X
Na morte dunha persoa alonxada ou en situacin irregular
Irmns: Compartindo a esperanza na vida eterna, segundo as palabras do Seor: O que
vea a min non o botarei fra, porque esta a vontade do meu Pai, comezaremos esta
celebracin na morte de N., que formou parte da familia dos fillos de Deus polo bautismo e
chamrono (chamrona) agora presencia do seu Creador. A morte non o final absoluto,
como pensan algns homes do noso tempo, que non cren ou experimentan dificultades na sa
fe. Para os crentes, a morte un paso a unha vida mis plena e mis feliz, nas mans de Deus.
Esta esperanza proxctase sobre a nosa existencia e obrganos a examinar canto hai de verdade e
de mentira, de amor e de egosmo. Cadaqun ter que dar conta a Deus de si mesmo.
(Celebramos esta Eucarista pola salvacin eterna do noso irmn [da nosa irm] N.)
(Pero, unha vez mis, pidamos a Deus que nos conceda a conversin dos nosos
pecados.)

XI
Na morte dun presbtero
Irmns: Acompaamos con veneracin e respeto o corpo do noso irmn sacerdote, e
xuntmonos agora redor do altar para celebra-lo misterio pascual de Xesucristo. Un da a
familia dos fillos de Deus polo bautismo recibiu a N. no seu seo, quedando incorporado para
sempre a Cristo. Outro da, polo sacramento da Orde, quedou conertido en signo e instrumento
de Cristo, Cabeza e Pastor da Igrexa. Desde entn, as sas mans, os seus beizos e o seu corazn
estiveron consagrados ministerio presbiteral (nesta parroquia de N., especialmente...)
A nosa presencia aqu quere ser expresin de gratitude Seor polo don da vida
sacerdotal do seu servidor, e splica confiada de que participar no banquete celeste quen tantas
veces presidiu a Eucarista na terra.
( comezar estes sagrados misterios, recoezamos humildemente que somos
pecadores.)

XII
Na morte dun dicono
Irmns: xuntarnos este grupo de presbteros e diconos e os fieis desta parroquia de
N., para celebra-las exequias de N., dicono da Igrexa, a quen nos unan os vnculos da fe e do
bautismo (e o do ministerio), lembrmo-las palabras do Seor: Vou prepararvos sitio, para que
onde estou eu, tamn esteades vs.
Con esta confianza, participamos na Eucarista, para uni-la accin de gracias, as
ofrendas e as splicas polo noso irmn N. sacrificio de Cristo.
(Se tia esposa e fillos)
Pidamos tamn pola sa esposa e polos seus fillos e familiares, para que reciban o

1
consolo da fe e a alegra de ter axudado Igrexa.)
(Que o Seor, que nos invita mesa da sa Palabra e do seu Corpo e Sangue, nos
conceda a conversin dos nosos corazns para que medre a nosa comunicacin con Deus e cos
irmns.)
XIII
Na morte dun relixioso ou dunha relixiosa
Irmns: Congrganos a morte de N., que viviu nesta comunidade relixiosa de N. co
desexo de seguir a Xesucristo polo vieiro da caridade perfecta, sendo na Igrexa un sinal dos ceos
novos e da terra nova que Deus ten preparado pra os que aman e se adican s irmns.
Na paz e confianza que agroman da fe e do amor fraterno, celebrmo-la Eucarista,
anticipo e prenda das vodas de Cristo coa sa Igrexa. Pidamos que quen na terra se consagrou
servicio divino e santificacin dos homes (na vida contemplativa, no campo sanitario,
educativo...) mereza atingui-lo premio prometido a quen soubo esperar vixiante e activo Seor
(a quen soubo esperar Esposo coa lmpada acesa.)
( comezar esta celebracin, pidmoslle Pai a sa misericordia para morrermos cada
da pecado e resucitarmos a unha vida nova.)

II
OUTRAS INVITACINS
PARA O DERRADEIRO ADEUS DEFUNTO
As monicins que se propoen son para o rito do derradeiro adeus defunto. Este rito s
pode realizarse dentro da mesma accin exequial, dicir, en presencia do cadver e no
cemiterio, se a comunidade acompaa o cadver ata a sepultura, ou ben no remate da Misa
exequial, se as exequias terminan na igrexa.
Os textos pdense utilizar coas mesmas ou parecidas palabras.
Despois da monicin e dunha pausa de silencio, se parece oportuno, un dos familiares
do defunto ou outra persoa pode pronunciar unha palabras de agradecemento s presentes.

I
Antes de nos separar, a comunidade cristi dar o derradeiro adeus a este membro seu,
N., despedindo os seus restos mortais.
Anda que os defuntos deixaron esta vida, permanecen os vencellos de comun que nos
unan con eles. Todos ns recorreremos tamn este camio cara morada eterna do ceo.
Despois da resurreccin, seremos unha soa cousa con Cristo. A nosa despedida, polo tanto, non
definitiva, senn marcada pola esperanza do reencontro definitivo na casa do Pai.
Oremos Seor, confiando o noso irmn (a nosa irm) N. sa misericordia.
II
O xesto que imos facer agora sobre os restos mortais do noso irmn defunto (da nosa
irm defunta) N., ademais de expresa-la nosa despedida, un sinal de respecto cara corpo dun
cristi (dunha cristi) lavado (lavada) no bautismo e santificado (santificada) con outros
sacramentos para ser templo do Esprito Santo.
mesmo tempo que o (a) recomendamos bondade de Deus e intercesin da Virxe
Mara e dos Santos, manifestmo-la nosa conviccin de crentes de que este adeus non
definitivo, porque confiamos no poder divino, que devolver este corpo vida no da da
resurreccin universal.
III
A nosa asemblea de oracin vaise disolver. Pero antes imos despedi-los restos mortais
de N., por quen invocmo-la axuda divina (e celebrmo-lo memorial da morte e resurreccin do
Seor).
A pesar da dor da separacin, consolmonos con estas palabras de fe: Volverei e
levareivos comigo, para que al onde estou eu, esteades tamn vs.

1
expresa-lo noso respecto cara corpo do defunto (da defunta) asperxndoo coa auga
que lembra o bautismo (e o incenso que significa a oracin que sobe ata Deus), cantemos un
canto de esperanza e confimo-lo noso irmn (a nosa irm) intercesin da Igrexa do ceo.
IV
Na morte dun pai (dunha nai) de familia
chega-lo momento da despedida, digamos adeus s restos mortais deste (xove) pai
(desta (xove) nai) N., que ides entregar terra, coma o gran destinado a dar froito.
Imos encomendalo (encomendala) mis unha vez, amor do Pai, coa confianza de que
lle dar unha felicidade infinitamente maior, e far que un da el (ela) e a sa familia se volvan
atopar no Reino eterno.
O noso canto e a nosa oracin, tempo que honrmo-lo corpo deste pai (desta nai),
vaian acompaados tamn do firme propsito de dedicarnos s demais e de nos axudarmos
mutuamente.
V
Nunha morte repentina
Antes de nos separarmos (para conduci-lo corpo de N. lugar do seu repouso
definitivo), oremos con fe e esperanza, confiando novamente nas mans de Deus o noso irmn (a
nosa irm).
Viemos a esta celebracin fondamente afectados por esta morte. Saiamos dela
fortalecidos pola palabra do Seor: Vinde a min tdolos que estades cansos e agobiados, e eu
aliviareivos. Pero non esquezamos tampouco a sa invitacin a estarmos preparados, porque
non sabmo-lo da nin a hora.
A aspersin coa auga bendita que imos realizar, en sinal de respecto a estes restos
mortais, significa que o noso irmn (a nosa irm) est incorporado (incorporada) Igrexa por
medio do bautismo. A Igrexa ora por el (ela) despdea (despdea) con afecto e con dolor.

VI
Na morte dun mozo ou dunha moza
Con gran sentimento, pero tamn con esperanza, monos despedir de N., honrando os
seus restos mortais. Este corpo mozo, que agora imos sepultar, oir un da a voz de Deus:
Mozo, contigo falo, rguete!
A auga que agora imos derramar sobre este corpo lembra o bautismo do noso irmn (da
nosa irm), a fonte da vida eterna; (e o perfume do incenso significa o arrecendo de Cristo e a
oracin de todos ns).
Acompaemos este rito de despedida (co canto e) coa pregaria, para que o Seor leve
canto antes a este mozo (esta moza) (este amigo, esta amiga) Xerusaln do ceo, na festa que
non ter fin.
VII

1
Na morte dun menio (non) bautizado
Deus quixo, na sa providencia, chamar xunto a s este menio (esta menia), (fillo seu
[filla sa] de adopcin polo bautismo). O seu corpo, que agora imos sepultar, resucitar un da e
florecer eternamente nunha nova vida. Coa esperanza certa desa vida, na que confiamos que xa
entrou, supliquemos a Deus que console os seus pais e familiares e nos mova a todos a desexar
sempre o ceo.
VIII
Nunha morte por accidente
Antes de nos despedirmos, serenado o noso esprito pola palabra de Deus e a
participacin (na Eucarista e) na oracin da Igrexa, realizamos un derradeiro acto de homenaxe
s restos mortais de N.
Lembremos antes a promesa do Seor: Que todo o que cre no Fillo ten vida eterna, e eu
resucitareino no derradeiro da.
Imos asperxer con auga bendita este corpo, en memoria do bautismo que incorporou o
noso irmn (a nosa irm) comunidade de salvacin (e incensarmolo en sinal de respecto). A
Igrexa ora de novo por el (ela) para confialo misericordia do Pai.
IX
Nunha morte por homicidio ou presunto suicidio
A bondade de Deus est por riba dos homes, a sa xustiza tradcese en misericordia
para cantos se achegan a el. Seor, escoita a mia oracin; ti, que es fiel, atende mia splica.
Non chames a xuzo o teu servidor, porque ningn home inocente perante ti.
despedirmos a N., para dar sepultura s seus restos mortais, asperxndoos coa auga do
bautismo, que un da recibiu para ser fillo de Deus e herda-la vida eterna, oremos de novo por el
(ela) confindoo tamn intercesin da Santsima Virxe Mara e de tdolos Santos.
X
Na morte dun presbtero
Antes de entregar terra, de donde foi formado, o corpo do noso irmn N., presbtero
desta Igrexa de N. (dicese; catedral; comunidade relixiosa), despidmonos del cun derradeiro
xesto de respecto e de veneracin.
Feito templo vivo de Deus polo bautismo, participou despois no sacerdocio de
Xesucristo polo sacramento da Orde. Unxronselle daquela as mans para bendicir e perdoar.
Destinronse os beizos del a predica-lo Evanxeo, e o seu corazn a acoller paternalmente a
tdolos homes.
Este derradeiro adeus est marcado, pois, pola gratitude e o recoecemento sa vida
sacerdotal gastada servicio de Deus e da Igrexa.
Que a nosa oracin encomende a N. nas mans do noso Pai celestial, coa intercesin de
Mara, a Nai do Seor e dos Santos pastores.

1
XI
Na morte dun dicono
O noso irmn N., dicono, dorme na paz de Cristo. Confimolo amor de Deus, noso
Pai, e intercesin da Igrexa do ceo, antes de sepulta-lo seu corpo na terra onde vai espera-la
resurreccin.
O que tantas veces serviu o Seor e os irmns co seu ministerio merece este derradeiro
xesto de honor e de veneracin. Con el queremos lembrar, sobre todo, o seu bautismo, porta de
salvacin e principio de tdalas gracias e don que Deus derramou na sa vida.
Que o Seor o recoeza entre os seus servidores fieis e lle dea a posesin do seu Reino.
XII
Na morte dun relixioso ou relixiosa
Cunha gran esperanza, despedmolo noso irmn (a nosa irm) N. A sa vida foi, entre
ns, un signo de que non temos morada permanente neste mundo: Mentres vivimos, estamos
desterrados lonxe do Seor. Camiamos sen velo, guiados pola fe.
Honremos este corpo que foi templo do Esprito Santo e ofrenda viva, santa e grata a
Deus, pola consagracin relixiosa. Pidmoslle Pai das misericordias, pola intercesin da Virxe
Mara, de san N. (patrono ou fundador) e de tdolos santos, que acolla o seu servidor (a sua
servidora) e que lle conceda tomar parte na felicidade dos xustos.

III
ALOCUCINS FINAIS DE AGRADECEMENTO

Se parece oportuno, a seguir invitacin para o derradeiro adeus corpo do defunto, un


dos familiares -ou outra persoa-, dirxese s presentes con estas palabras ou outras semellantes.
I
(Forma tpica, px. ***)
Antes de nos separarmos, permitdenos unhas palabras de despedida e agradecemento
no nome de tdolos familiares do noso querido (da nosa querida) N. O voso acompaamento e a
vosa presencia aqu expresan, en primeiro lugar, a estima e consideracin que tanto o defunto
coma ns vos merecemos. Queremos agradecer dun xeito especial a vosa oracin sinxela,
porque nos consola compartir convosco a fe na resurreccin futura.
II
(Form. comn I, px. ***)
No nome da familia N., dmovo-las gracias pola vosa presencia e a vosa oracin.
Sentmonos confortados e sostidos pola fe e esperanza que, coma crentes compartimos. (A
morte de N. foi unha dura proba para ns, pero confiamos na axuda de Deus e na vosa amizade
para superala.)
III
(Form. comn II, px. ***)
A todos cantos nos acompaades nesta celebracin (e na enfermidade que precedeu
morte do noso (da nosa) benquerido (benquerida) N.), queremos drvo-las mis sinceras gracias.
Conslanos particularmente a fe e a oracin que compartimos, coma membros desta
comunidade (parroquial) de N. Encomendmo-lo noso finado (a nosa finada) s vosas oracins;
ns tamn vos lembraremos diante do Seor.
IV
(Form. comn III, px. ***)
Antes de nos separarmos, os familiares de N. queremos expresa-la nosa gratitude
profunda comunidade (parroquia), seu prroco (capeln) e a cada unha das persoas que
acabades de participar nesta celebracin. A nosa dor pola morte do noso familiar vese aliviada
pola vosa presencia e o testemuo da fe e da esperanza cristi. (Queira Deus que este baleiro
que hoxe sentimos non nos afogue, e poidamos, de novo, sorrirlle vida e traballar con ilusin.)
V

1
En nome propio e no de toda familia, desexo expresa-lo noso recoecemento agradecido
a tdolos amigos e vecios que nos acompaastes nesta celebracin en sufraxio de N. Coa vosa
compaa foinos mis doado abri-lo noso corazn esperanza cristi. Gracias pola vosa oracin
e pola vosa solidariedade fraterna, que responde mandamento do Seor de nos amarmos uns
s outros coma el nos amou.

IV
PRECES PARA REZAR NA CASA E NO CEMITERIO

1. PRECES PARA REZAR NA CASA DO DEFUNTO

Se o aconsella o costume da zona, antes de saca-lo corpo da habitacin, o sacerdote ou,


de non o haber, un dos familiares ou amigos, pode recita-las seguintes preces:
V.
R.

O Seor garde a ta sada deste mundo.


Amn.
Oremos.

R.

Seor, neste momento


no que vai desparecer para sempre desta casa
a presencia visible
do noso querido irmn
(da nosa querida irm) N.
noso pai; nosa nai),
erguemos cara a ti os nosos ollos
e pedmosche que lle concedas a el (ela)
contemplar eternamente o teu rostro
e a ns que nos afiances na esperanza
de volvelo (volvela) atopar cabo de ti
para gozar con el (ela) da ta prresencia
por sempre eternamente.
Amn.

Rezada esta oracin, lvase o cadver entrada da casa ou lugar onde estea reunida a
asemblea, e rzanse al as preces con algn dos seguintes formularios.

FORMULARIO I
1.

O sacerdote sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
-------------------------------------------------------------------------------Se dirixe as preces un leigo, no canto da salutacin O Seor sexa convosco, pode

dicir:

1
V.Bendigmo-lo Seor, que, pola resurreccin do seu Fillo, nos fixo nacer para unha esperanza
viva.
R.
Bendito sexas por sempre, Seor.
---------------------------------------------------------------------------------Despois incianse as preces coas palabras seguintes ou con outras semellantes:
Irmns: A morte do noso querido irmn (da nosa querida irm) N. entristcenos e
recrdanos unha vez mis ata que punto frxil e breve a nosa vida. Pero, neste
momento triste, a nosa fe confrtanos e asegranos que Cristo vive eternamente e que o
amor que El nos ten mis forte c mesma morte. Por iso a nosa esperanza non debe
vacilar. Que o Pai da misericordia e Deus de todo consolo vos conforte nesta tribulacin.
2.

A continuacin, pdese recitar o salmo seguinte:

Ant.

O meu socorro vn do Seor.


Salmo 120
Alzo os meus ollos cara s montes:
de onde vir o meu socorro?
O meu socorro vn do Seor,
que fixo o ceo e maila terra.
El non deixa que esvare o teu p,
o teu gardin non dorme;
non dorme, non adormece,
o gardin de Israel.
O Seor o teu gardin,
o Seor o teu arrimo,
est ta dereita.
Polo da o sol non che far dano
nin a la pola noite.
O Seor grdate do mal,
El garda a ta vida.
O Seor garda a ta chegada e a ta sada,
agora e por sempre.

Ant.

O meu socorro vn do Seor.

3.

Despois do salmo engdese a seguinte oracin:


Oremos.
Escoita na ta bondade, Seor, as nosas splicas,
agora que imploramos a ta misericordia

R.

polo teu servidor (servidora) N.,


a quen acabas de chamar deste mundo,
dgnate levalo (levala) lugar da luz e da paz,
para que tea parte na asemblea dos teus santos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

4.
Para as preces na casa do defunto pdese empregar tamn calquera dos formularios da
estacin na casa do defunto que figuran nos esquemas de celebracin tpica, debidamente
adaptados (vxase o captulo III deste Ritual)

FORMULARIO II
1.

O sacerdote sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
---------------------------------------------------------------------------------------------------Se dirixe as preces un leigo, no canto da salutacin O Seor sexa convosco, pode

dicir:
V.Bendigmo-lo Seor, que, pola resurreccin do seu Fillo, nos fixo nacer para unha esperanza
viva.
R.
Bendito sexas por sempre, Seor.
--------------------------------------------------------------------------------------------------Despois incianse as preces coas palabras seguintes ou con outras semellantes:
Queridos irmns: O Seor, na sa providencia amorosa e incomprensible, acaba de
chamar deste mundo o noso irmn (a nosa irm) N. A sa partida encheuvos a todos de
dor e de abatemento. Pero, neste momento triste, cmpre que reafirmmo-la nosa fe, que
nos asegura que Deus non abandona nunca os seus fillos. Xess invtanos a esta
confianza cando di: : Achegdevos a min tdolos que estades cansos e oprimidos, que
eu vos aliviarei. Con esta certeza, pidmoslle Seor que lle perdoe as faltas noso
irmn ( nosa irm), e que lle conceda unha mansin de paz e benestar entre os seus
santos. E que a ns nos dea a firme esperanza de atopalo (atopala) novamente no seu
Reino.
2.

A continuacin pdese recitar o salmo seguinte:

Ant.:

Lmbrate de min, Seor, no teu Reino.


Salmo 22
O Seor o meu pastor, nada me falta:
En prados verdecentes faime repousar.

1
El lvame a beber en augas tranquilas
e repn as mias forzas;
guame por vereas rectas,
por mor do seu nome.
Se tiver que pasar por valgadas sombrizas,
ningn mal temera, porque ti vas comigo:
o teu bastn e o teu caxato son o meu sosego.
Ti pos para min a mesa,
cara dos meus inimigos;
nxesme con perfume a cabeza,
e a mia copa reborda.
O teu benquerer e a ta misericordia vanme seguindo
tdolos das da mia vida.
Eu habitarei na casa do Seor
por das prolongados sen fin.
Ant.:

Lmbrate de min, Seor, no teu Reino.

3.

Despois do salmo engdese a seguinte oracin:


Oremos.

R.

Encomendmosche, Seor,
o noso irmn (a nosa irm) N.,
a quen nesta vida mortal guiaches polo vieiro xusto
e o acompaaches coa ta bondade e misericordia;
prepara agora diante del (dela) a mesa de festa do teu Reino
e fai que habite na ta casa por sempre eternamente.
Pedmoscho por Cristo, noso Seor.
Amn.

4.
Para as preces na casa do defunto pdese empregar tamn calquera dos formularios da
estacin na casa do defunto que figuran nos esquemas de celebracin tpica, debidadamente
adaptados (vxase o captulo III deste Ritual).

2. PRECES PARA REZAR NO CAMPOSANTO

FORMULARIO I
1.

O sacerdote sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
---------------------------------------------------------------------------------------------------Se dirixe as preces un leigo, no canto da salutacin O Seor sexa convosco, pode

dicir:
V.Bendigmo-lo Seor, que, pola resurreccin do seu Fillo, nos fixo nacer para unha esperanza
viva.
R.
Bendito sexas por sempre, Seor.
--------------------------------------------------------------------------------------------------Despois incianse as preces coas palabras seguintes ou con outras semellantes:
Imos enterrar agora o corpo do noso irmn (da nosa irm) N., para que volva terra da
que sara. Pero, antes de o colocar no sepulcro, elevmo-las nosas splicas a Deus Pai e,
coa fe posta na resurreccin de Cristo, o primeiro resucitado de entre os mortos,
pidmoslle que bendiga esta tumba onde descansar o corpo do noso irmn (da nosa
irm) agardando a resurreccin do derradeiro da.
Oran todos un pouquio en silencio.
2.
A continuacin dise a seguinte oracin (se o sepulcro xa est bendito ou se un leigo
quen dirixe as preces, omtese o texto entre corchetes):
Oremos.
Seor Xesucristo,
que, descansares tres das no sepulcro,
santificche-la tumba dos que cren en ti,
de tal xeito que a sepultura
servise non s para enterra-lo corpo,
senn tamn para facer medrar
a nosa esperanza na resurreccin,
[dgnate ben + dicir esta tumba e]
concdelle noso irmn ( nosa irm) N.
descansar aqu dos seus traballos,
durmindo na paz deste sepulcro,

R.

ata o da que ti,


que e-la Resurreccin e a Vida,
o (a) resucites e o (a) ilumines
coa contemplacin do teu rostro glorioso.
Ti, que vives e reinas por sempre eternamente.
Amn.

3.
Rezada esta oracin sobre o sepulcro, se posible, colcase o corpo na sepultura. A
continuacin, conclese a celebracin coas seguintes preces ou con outras semellantes:
Pidamos polo noso irmn (pola nosa irm) a Xesucristo, que dixo: Eu son a
resurreccin e a vida. Quen cre en min, anque morra, vivir; e todo o que vive e cre en
min, non morrer endexamais.
-Seor, ti que choraches diante da tumba de Lzaro, ten a ben enxuga-las nosas bgoas.
R.
Pedmoscho, Seor.
-Ti que resucitaches os mortos, ten a ben darlle a vida eterna noso irmn ( nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
-Ti que lle perdoaches na cruz bo ladrn e lle prometche-lo paraso, ten a ben perdoar e levar
ata ceo o noso irmn (a nosa irm).
R.
Pedmoscho, Seor.
-Ti que purificche-lo noso irmn (a nosa irm) na auga do bautismo e que o (a) unxiches co
leo da confirmacin, ten a ben admitilo (admitila) entre os teus santos e escolleitos.
R.
Pedmoscho, Seor.
-Ti que alimentche-lo noso irmn (a nosa irm) co teu Corpo e co teu Sangue, ten a ben
admitilo (admitila) tamn na mesa do teu Reino.
R.
Pedmoscho, Seor.
-E a ns, que choramos pola sa morte, ten a ben confortarnos coa fe e coa esperanza da vida
eterna.
R.
Pedmoscho, Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou rezando a seguinte oracin ou outra das
colectas que figuran neste Ritual:

R.

Escoita, Seor, as nosas splicas


e ten misericordia do teu servidor (da ta servidora) N.,
para que non sufra castigo polos seus pecados,
porque desexou cumpri-la ta vontade;
e, xa que a verdadeira fe
o (a) xuntou aqu na terra co pobo fiel,
que a ta bondade o (a) xunte agora
co coro dos anxos e escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

V.
R.

Dlle, Seor o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

1
V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

FORMULARIO II
1.

O sacerdote sada os presentes, dicindo:

V.
R.

O Seor sexa convosco.


E contigo tamn.
---------------------------------------------------------------------------------------------------Se dirixe as preces un leigo, no canto da salutacin O Seor sexa convosco, pode

dicir:
V.Bendigmo-lo Seor, que, pola resurreccin do seu Fillo, nos fixo nacer para unha esperanza
viva.
R.
Bendito sexas por sempre, Seor.
--------------------------------------------------------------------------------------------------Antes de pousar no sepulcro o corpo do noso irmn (da nosa irm), lembrmo-la
sepultura de Xesucristo, iluminada polos esplendores da sa resurreccin e pidmoslle a
Deus que esta tumba sexa para el (ela) lugar de descanso e para todos ns motivo de
esperanza de que o corpo, que hoxe enterramos neste sepulcro, resucitar un da
gloriosamente coma o de Xesucristo.
Rezan todos un pouquio en silencio.
2.
A continuacin dise a seguinte oracin (se o sepulcro xa est bendito ou se un leigo
quen dirixe as preces, omtese o texto entre corchetes):
Oremos.

R.

Pai santo,
lembramos neste momento
o sepulcro que lle deches noso pai Abrahn
para que nel descansara o corpo do teu Fillo,
e pedmosche que [ben + digas este sepulcro,]
lles mandes que os teus santos anxos garden este lugar,
para que nel descanse
o corpo do noso irmn (da nosa irm) N.,
e que recba-la sa alma no paraso,
para que goce eternamente entre os teus santos e escolleitos.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

3.
Rezada esta oracin sobre o sepulcro, se posible, colcase o corpo na sepultura. A
continuacin conclese a celebracin coas seguintes preces ou con outras semellantes:

1
Oremos con fe a Deus Pai, para quen vive toda criatura, e pidmoslle que escoite a nosa
oracin.
-Para que perdoe os pecados do seu servidor (da sa servidora) N. e acepte as sas boas obras,
pregumoslle Seor.
-Para que o (a) libre de toda pena merecida polas sas culpas e poida participar xa no descanso
eterno, pregumoslle Seor.
-Para que, deixado xa este primeiro mundo, goce eternamente no paraso, pregumoslle Seor.
-Para que a ns o Esprito Santo nos leve polos camios da fe e nos dea a esperanza firme de
acadar, canda o noso irmn (a nosa irm), o Reino eterno, pregumoslle Seor.
Ponse fin s preces recitando o Noso Pai ou coa seguinte oracin ou con outra das
colectas que figuran neste Ritual:

R.

Pai noso,
ti ests sempre atento s splicas dos teus fieis
e escita-los desexos do noso corazn;
acabamos de depositar na terra (no sepulcro)
o corpo do teu servidor (da ta servidora),
concdelle ti participar cos teus santos e escolleitos
da recompensa da gloria.
Por Cristo, noso Seor.
Amn.

V.
R.

Dlle, + Seor, o descanso eterno.


E brille sobre el (ela) a luz eterna.

V.
R.

Descanse en paz.
Amn.

INDICE

OBSERVACINS XERAIS PREVIAS.


I.
II.
III.
IV.
V.
VI.

Sentido das exequias cristis.


Formas de celebracin.
Elementos que deben terse en conta nas exequias.
Funcins e ministerios da celebracin das exequias.
Adaptacins que corresponden s Conferencias Episcopais.
Funcins do sacerdote na preparacin da celebracin.

Orientacins doutrinais e pastorais do Episcopado Espaol.


I.
II.
III.
V.
VI.

A morte do cristin.
Sentido cristin das exequias.
Funcins e ministerios nas exequias.
A celebracin das exequias.
A liturgia das exequias na pastoral.

Captulo I:
1.
2.

Preces para antes das exequias.

Formularios para orar na cmara ardente.


Vixilia comunitaria de oracin polo defunto.

Captulo II:

Traslado e recepcin do defunto na igrexa antes das exequias.

Captulo III:
I.
II.
III.

Forma tpica da celebracin das exequias.


Forma tpica da celebracin das exequias nos ncleos urbns.
Outros formularios para a celebracin das exequias.
1.
Formulario comn 1
2.
Formulario comn 2
3.
Formulario comn 3
4.Formulario para as exequias dun defunto que deixou a familia moi desconcertada.
5.
Formulario para as exequias dun defunto moi mozo.
6.
Formulario para as exequias dun neno chegado uso de razn.
7.
Formulario para as exequias dun menio bautizado.
8.
Formulario para as exequias dun menio non bautizado.

1
Captulo IV: Rito breve da celebracin das exequias
1.
2.
3.
4.

Formulario comn 1
Formulario comn 2
Formulario comn 3
Formulario comn 4

Captulo V:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Textos propios para a celebracin de determinadas exequias.

Nas exequias do Bispo diocesano.


Nas exequias dun Bispo que non foi o pastor propio.
Nas exequias do Prroco.
Nas exequias dun Presbtero.
Nas exequias dun Dicono.
Nas exequias dun Relixioso Laico.
Nas exequias dunha Relixiosa.

Captulo VI: Celebracin das exequias en casos extraordinarios.


1.
Celebracin das exequias de varios defuntos en caso de accidente pblico.
2.Celebracin das exequias dun defunto non practicante cando a familia pide a celebracin
cristi do enterro.
3.
Celebracin das exequias dos que doaron o seu corpo.
4.
Celebracin das exequias no caso de cremacin do cadver.
5.Celebracin da Misa exequial cando o sepelio do cadver se leva a cabo noutro momento.
Captulo VII: Leccionario para as Misas de defuntos.
1.
2.
3.

Para as exequias dos adultos.


Para as exequias dun menio bautizado.
Para as exequias dun menio non bautizado.

Apndices.
Apndice I:
Apndice II:
Apndice III:
Apndice IV:

Outras monicins introductorias.


Outras invitacins para o derradeiro adeus defunto.
Alocucins finais de agradecemento.
Preces para rezar na casa e no cemiterio.