Está en la página 1de 22

Politechnika

Białostocka

Wydział Elektryczny
Katedra Elektroenergetyki

Instrukcja do zajęć laboratoryjnych

Temat ćwiczenia: BADANIE REGULATORÓW cos ϕ

Numer ćwiczenia: 4

Laboratorium z przedmiotu:

Urządzenia elektryczne
Kod:

Opracował:
mgr inż. Grzegorz Hołdyński

2001

1. WPROWADZENIE
1.1. Zapotrzebowanie i wytwarzanie mocy biernej
Większość urządzeń zainstalowanych w zakładach przemysłowych pobiera moc
bierną indukcyjną podczas ich normalnej pracy. Należą do nich głównie silniki asynchroniczne (ok. 70 %), transformatory (ok. 20 %) oraz inne odbiorniki indukcyjne
(10 %) takie jak dławiki, piece indukcyjne itp. Konieczność dostarczenia mocy biernej
powoduje obniżenie wartości współczynnika mocy urządzeń a mała jego wartość
wpływa niekorzystnie na zdolność produkcyjną generatorów, zwiększa straty wytwarzania i przesyłu energii, zmniejsza „przepustowość” układu przesyłowego oraz
zwiększa spadki napięć w sieci. Wynika z tego, że układ elektroenergetyczny nie
może ekonomicznie pracować przy niskim współczynniku mocy. Zmusza to do stosowania specjalnych środków powodujących zwiększanie cos ϕ.
Poprawę współczynnika mocy można osiągnąć dwiema drogami:
• w sposób naturalny - przez unikanie nadmiernego poboru mocy biernej,
• w sposób sztuczny - przez zainstalowanie dodatkowych źródeł mocy biernej u odbiorców.
Ponieważ stosowanie naturalnych metod poprawy cos ϕ nie zawsze daje zadawalające rezultaty, do lokalnego wytwarzania mocy biernej indukcyjnej mogą być w
praktyce używane następujące urządzenia:
• kompensatory synchroniczne,
• kompensatory energoelektroniczne,
• kondensatory.
Wybór rodzaju urządzenia kompensacyjnego powinien być oparty zarówno na
przesłankach technicznych jak i ekonomicznych. W zakładach przemysłowych ze
względu na ww. kryteria najczęściej stosuje się baterie kondensatorów z urządzeniami
do automatycznego załączania członów kondensatorowych.
-3-

moc czynna pobierana przez odbiornik. tg ϕ2 -tangensy kąta ϕ1. układu połączeń oraz pojemności kondensatora jest następujący: -4- . ϕ2 przed i po kompensacji. P1 . Znając wartość mocy czynnej P1 pobieranej przez odbiór oraz wartość współczynnika mocy (cos ϕ1) przed kompensacją a następnie wartość wymaganego współczynnika mocy (cos ϕ2). [kW]. tg ϕ1 . 1.1. 1.l) prąd bierny w linii zasilającej zmniejsza się od wartości Ib1 do wartości Ib2 = Ib1 – Ic czyli zmniejsza się również pobór mocy biernej. można obliczyć potrzebną moc kondensatorów do kompensacji: QC = P1 ⋅ (tgϕ1 − tgϕ 2 ) Gdzie: QC . Kompensacja mocy biernej za pomocą kondensatorów Zasadę kompensacji mocy biernej przy pomocy kondensatorów przedstawiono na rys. 1. Rys. Związek mocy biernej kondensatora.1.moc baterii kondensatorów. [kvar]. b) wykres wektorowy napięć i prądów. Kompensacja mocy biernej przy pomocy kondensatorów: a) schemat przyłączania kondensatora do odbiornika jednofazowego.2. Kondensatory do poprawy współczynnika mocy wykonywane są jako 1-fazowe lub 3-fazowe.1. c) trójkąt mocy Po włączeniu kondensatorów (rys.

-5- . [Hz].• kondensator 1-fazowy: I C2 QC = U ⋅ I C = ω ⋅ C ⋅ U = ω⋅C 2 Gdzie: U . • kondensator 3-fazowy złożony z kondensatorów połączonych w gwiazdę: 3 ⋅ I C2 QC = 3 ⋅ U ⋅ I C = ω ⋅ C ⋅ U 2 = ω⋅C • kondensator 3-fazowy złożony z kondensatorów połączonych w trójkąt: I2 QC = 3 ⋅ U ⋅ I C = 3 ⋅ ω ⋅ C ⋅ U 2 = C ω⋅ C Rys. • grupową – kondensatory są umieszczone w rozdzielni oddziałowej zasilającej grupę odbiorników.kondensatory są umieszczone w stacji zasilającej zakład przemysłowy. I .kondensatory przyłączone są bezpośrednio do zacisków odbiornika.1. b) kondensator 3-fazowy o pojemnościach łączonych w gwiazdę c) kondensator 3-fazowy o pojemnościach łączonych w trójkąt Baterie kondensatorów mogą być lokalizowane w różnych punktach sieci zakładu przemysłowego. ω . Schematy układów połączeń kondensatorów a) kondensator 1-fazowy.napięcie zasilania. C .pojemność kondensatora.prąd kondensatora. [μF]. • centralną .pulsacja. [A]. Zależnie od miejsca umieszczenia baterii rozróżnia się kompensację: • indywidualną .2. [V].

1 – 1. wariantów lub stosuje się kompensację mieszaną łącząc np.1.3. 1. Aby nie dopuścić do przekompensowania należy w tych okresach odpowiednio zmniejszyć moc baterii stosownie do zapotrzebowania. -6- .regulatory cos ϕ Zapotrzebowanie mocy biernej może w pewnych okresach być mniejsze niż moc zainstalowanej baterii kondensatorów.3.3.W zależności od potrzeb stosuje się jeden z ww. Moc załączanych lub wyłączanych kolejnych członów może być jednakowa. dwukrotnie większa od mocy pierwszego członu lub wzrastać w ciągu geometrycznym. Najważniejszymi elementami takiego urządzenia (zwanego dalej regulatorem cos ϕ) jest człon pomiarowy. L1 L2 L3 PEN człon pomiarowy L1 L2 La człon wykonawczy La 5 4 3 2 1 P1 S5 S1 P2 S4 S3 S2 S1 S2 S5 S4 C5 C4 S1 S2 S3 C3 C2 C1 Rys.3. Przykłady sposobów załączania członów baterii ilustrują tabele 1. Samoczynne urządzenia sterujące . Schemat ogólny włączenia regulatora cos ϕ przedstawia rysunek 1.Schemat ideowy podłączenia zasilania i sterowania regulatora cos ϕ Współczesne regulatory mogą łączyć do 12 członów baterii kondensatorów. kompensacją indywidualną (do części odbiorników) i centralną. Osiąga się to przez podział baterii na kilka członów włączanych lub wyłączanych w razie potrzeby przez samoczynne urządzenia sterujące. który najczęściej steruje cewkami styczników powodujących załączanie lub wyłączanie kolejnych członów baterii kondensatorów. nazywaną mocą stopnia regulacji. W ten sposób moc baterii zmienia się stopniowo o określoną wartość. który śledzi stan obciążenia sieci mocą bierną (mierzy istniejący w sieci cos ϕ) oraz człon wykonawczy.

3. (9 stopni reg.1..) Nr stopnia 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Moc baterii Załączany człon o mocy Q X X 2Q X X X X X X X X X X X X 8Q X X X X 4Q X X X X X X X X X X X X X X Do podstawowych parametrów regulatorów cos ϕ zalicza się: -7- Q 2Q 3Q 4Q 5Q 6Q 7Q 8Q 9Q 10Q 11Q 12Q 13Q 14Q 15Q . 9 członów kond.2.. Szereg łączeniowy o stosunku 1:2:2:2. Szereg łączeniowy o stosunku 1:2:4:8 (15 stopni reg.) Nr stopnia Q X 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Moc baterii Załączany człon o mocy 2Q X X X X X X X X X X X X 2Q X X X X X X 2Q X X X X 2Q Q 2Q 3Q 4Q 5Q 6Q 7Q 8Q 9Q X X Tabela 1. (9 stopni reg.) Nr stopnia 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Q X X X X X X X X X Q Q X X X X X X X X X X X X X X X Załączany człon o mocy Q Q Q Q X X X X X X X X X X X X X X X X X X Q Q X X X Moc baterii Q 2Q 3Q 4Q 5Q 6Q 7Q 8Q 9Q Tabela 1.. 5 członów kond.. 4 człony kond.Tabela 1. Szereg łączeniowy o stosunku 1:1:1.

aby osiągnąć pożądany poziom kompensacji mocy biernej. Zwiększanie tego parametru powoduje przesunięcie progów reakcji urządzenia na zmiany mocy w stronę mocy indukcyjnej. który decyduje o wielkości mocy nieskompensowanej odniesionej do wartości mocy pierwszego stopnia baterii kondensatorów.4. • napicie znamionowe.4. Przykłady doboru nastaw przedstawiono na rysunkach 1. %Q/n = 100% . Nastawa %Q/n jest parametrem. Opisane wyżej nastawy decydują o charakterystyce pracy regulatora. W rezultacie zmniejsza to dokładność kompensacji. • zakres regulacji mocy biernej nieskompensowanej %Q/n. Musi być ona dostosowana do mocy najmniejszego kondensatora oraz przekładni przekładnika prądowego. • częstotliwość znamionowa. • zakres regulacji strefy nieczułości Q/n.6. Nastawa Q/n jest parametrem.sieć niedokompensowana -8- . • czas zadziałania kolejnych łączników.• ilość stopni wyjściowych. który decyduje o czułości regulatora. cos ϕ =1. • zakres zmian obciążenia. • wartość współczynnika mocy (tylko RC-4). • prąd znamionowy. 1. – 1. Poprzez ich dobór można dobrać charakterystykę pracy regulatora tak. Rys.

Rys. -9- .i czteroprzewodowych niskiego napięcia. %Q/n = 0% .6. Regulator włącza i wyłącza poszczególne człony baterii kondensatorów (o mocach w szeregu 1:1:1:1:1:1). Następnie nastawia się strefę nieczułości według następującego algorytmu: • oblicza się prąd jednego stopnia baterii. Omówienie regulatorów cos ϕ badanych w ćwiczeniu 1. cos ϕ =1. 1. Na płycie czołowej regulatora znajdują się elementy nastawcze szerokości strefy nieczułości oraz współczynnika mocy. bezpiecznik oraz lampki sygnalizacyjne (lampka sygnalizacyjna włączenia do pracy oraz lampki sygnalizujące pracę na załączanie lub wyłączanie baterii).4.4. Po włączeniu regulatora do sieci należy nastawić parametry pracy regulatora.1. 1. wyłącznik. Regulator współczynnika mocy typu RC-4 Regulator pracuje w układzie automatycznej kompensacji mocy biernej i może być instalowany w sieciach 3-fazowych trój. cos ϕ =1. %Q/n = 60% .sieć skompensowana Rys. w zależności od istniejącego w kompensowanym układzie współczynnika mocy.sieć przekompensowana 1.5. Nastawienia wymaganej wartości współczynnika mocy dokonuje się za pomocy pokrętła umieszczonego na płcie czołowej regulatora.

mocy cos ϕ Położenie nastawki min.prąd kondensatora.przekładnia przekładnika prądowego.64 1.47 0.24 0. co pozwala na szybką i dokładną kompensację mocy biernej. [A].35-1.6 1.10 - . Un . szerokości strefy śr.4.moc baterii.25 0.51 0.49 0. UWAGA! Prąd rozruchowy musi zawierać się w granicach 0.cyfrowej.93 0. [V].96 0.23 0.90 1. odczytać dla wymaganego cos ϕ oraz obliczonego prądu Ir położenie nastawki szerokości strefy nieczułości Tabela 1.27 0. że człon został . Położenie nastawy szerokości strefy nieczułości Nastawiane wartości wsp.2 0.90 0.75 0. n . [A]. z których pięć umieszczonych u góry.45 1. Regulator mocy biernej typu ACM-3 Regulator przeznaczony jest do automatycznej kompensacji mocy biernej w sieciach trój. 0. [var].80 0. w przeciwnym razie oznacza to niewłaściwy dobór baterii kondensatorów lub przekładnika.28 0.prąd rozruchowy regulatora.4. • na podstawie tabeli 1. Na płycie czołowej regulatora umieszczono siedem diod elektroluminescencyjnych.93 0.napięcie sieci. Regulator wykonany jest w technice analogowo .4.4 1.7 0. QC .55 0.94 0.35 0.4.IC = QC 3 ⋅U n Gdzie: IC . oznaczonych numerami od 1 do 5. Ir = IC 0.70 0. Baterie kondensatorów należy zestawić w jeden z szeregów 1:2:2:2:2. sygnalizuje stan gotowości baterii do załączenia (zgaśnięcie diody oznacza.98 0.3 0.1 1. nieczułości max.02 0. 1:2:4:4:4 lub 1:2:4:8:16.23 0. • oblicza się prąd rozruchowy regulatora.7 ⋅ n Gdzie: IC .2.85 0.i czteroprzewodowych niskiego napięcia.32 0.

Zastosowanie mikroprocesora. który steruje wszystkimi funkcjami regulatora zapewniło osiągnięcie dużej szybkości działania. W dolnej części znajdują się dwie diody oznaczone przez „ZAŁ” (zielona) i „WYŁ” (czerwona). Brak świecenia tych diod oznacza stan skompensowania zgodny z nastawa szerokości strefy nieczułości Q/n.7ind. zaś świecenie diody „WYŁ” oznacza przekompensowanie i pracę regulatora na wyłączanie kondensatorów.3. Na płycie czołowej regulatora znajduje się tylko jedno pokrętło do ustawiania szerokości strefy nieczułości Q/n.4.4.4.i czteroprzewodowych niskiego napicia. Na płycie czołowej umieszczono miernik cos ϕ o zakresie 0. Brak świecenia diod oznacza stan skompensowania zgodnie z nastawami szerokości strefy nieczułości Q/n oraz mocy biernej nieskompensowanej %Q/n.11 - . Świecenie diody „ZAŁ” oznacza niedokompensowanie i pracę regulatora na załączanie. 1. przy czym w zakresie 0-50% układ jest przekompensowany.i czteroprzewodowych niskiego napięcia.załączony. • mocy biernej nieskompensowanej %Q/n . Umieszczone w dolnej części dwie diody – zielona i czerwona – sygnalizuje rodzaj pracy regulatora – na załączanie lub na wyłączanie członów. 1. Po włączeniu regulatora do sieci należy dokonać ustawienia nastaw: • szerokości strefy nieczułości Q/n. Przy prawidłowo dobranym przekładniku . Sześć diod elektroluminescencyjnych sygnalizuje swoim świeceniem załączenie poszczególnych członów baterii kondensatorów. gdzie Q jest mocą pierwszego stopnia baterii [w kvar] a n to przekładnia przekładnika prądowego.zakres tej nastawy zawiera sie w granicach 0-100%.8poj – 0. Regulator mocy biernej typu RMB-2 Regulator przeznaczony jest do automatycznej regulacji cos ϕ w sieciach trój. Aby tego uniknąć zaleca się dobór tej nastawy w zakresie 50-100 %. dokładność i niezawodność regulatora. Mikroprocesorowy regulator mocy biernej typu MRM-12 Mikroprocesorowy regulator mocy biernej MRM-12 jest nowoczesnym urządzeniem do automatycznej kompensacji mocy biernej w sieciach trójfazowych trój.

12 - . • B . a po puszczeniu ostatniego przycisku jeszcze przez 5s a następnie przez 5s wyświetlany jest aktualny współczynnik mocy cos ϕ.wyświetlana jest litera C oraz liczba będąca numerem stopnia którego stan można zmienić używając przycisków „+”. − praca ręczna . wszystkie sekcje baterii zostają jednocześnie odłączone.12 diod elektroluminescencyjnych oznaczonych od 1 do 12.0. − praca w stanie czuwania .po przejściu do trybu pracy testowania. co pozwala na dokładną kompensację mocy biernej. „0.995. sygnalizuje stan odpowiednich sekcji baterii kondensatorów. Dwanaście wyjść sterujących pozwala na łączenie baterii kondensatorów w różnych szeregach mocy (zależnie od trybu pracy). po naciśnięciu klawisza „+” wyświe. regulator zapala wszystkie segmenty wyświetlacza tj.4.0”.wyświetlany jest aktualny współczynnik mocy na przemian z procentowym wskazaniem prądu obciążenia.4. a następnie wyświetlany jest napis „Est”.trzycyfrowy wskaźnik. Rys.prądowym. − praca testowa . w którym zależnie od trybu pracy urządzenia wyświetlane są następujące informacje: − praca automatyczna . Widok płyty czołowej regulatora MRM-12 Na płycie czołowej regulatora znajdują się następujące elementy: • A . bateriach kondensatorów oraz nastawach możliwe jest osiągniecie cos ϕ = 0. „–’’ wyświetlanie trwa przez okres naciskania klawiszy.regulator w stan czuwania przechodzi po obniżeniu się mierzonego prądu poniżej 1%. Na wyświetlaczu pojawia się napis „I=0”.

sieć przekompensowana (praca na wyłączanie kondensatorów). podobnie jak wszystkie inne diody kontrolne. na wyświetlaczu napis „I = 0”. (praca na załączanie kondensatorów).w czasie programowania zapalenie odpowiedniej diody objaśnia modyfikowaną nastawę.pulsują obie diody jednocześnie.sieć niedokompensowana. naciśnięcie klawisza „+” i przytrzymanie go przez 5s w czasie pracy automatycznej po. − praca ręczna .naciśnięcie przycisku „^” i przytrzymanie go przez 5s powoduje przejście do trybu programowania urządzenia. − praca automatyczna.sieć skompensowana z dokładnością do nastaw. świeci zielona . służą do sygnalizacji aktualnego stanu sieci energetycznej i odpowiadającego mu stanu pracy regulatora. • D . − praca automatyczna . co sygnalizowane jest pojawieniem się na wyświetlaczu napisu „---”.w czasie programowania diody „ZAŁ” i „WYŁ” służą do objaśniania niektórych parametrów programowania.pięć diod LED objaśniających odpowiednią nastawę.na wyświetlaczu pojawiają się wartości odpowiednich nastaw. − praca testowa .wszystkie diody są wygaszone. − praca testowa .trzy przyciski membranowe opisane „+”. − praca w stanie czuwania .13 - .wszystkie diody się świeca aż do momentu opuszczenia pracy testowej. „^” służą do obsługi regulatora. „WYŁ” (czerwona). − programowanie . której wartość pojawia się na wyświetlaczu w czasie programowania. • C .tla się numer stopnia baterii włączonej w danej chwili poprzedzonego literą „C”.świeci się czerwona dioda. świeci czerwona .obie diody zostaje włączone. − praca automatyczna: brak świecenia . − programowanie . „-”. − programowanie . praca w stanie czuwania . • E .dwie diody LED oznaczone symbolami „ZAŁ” (zielona).

Następnie na wyświe. − praca ręczna . próba ustawienia liczby 0 lub o 1 większej od liczby stopni powoduje opuszczenie trybu pracy ręcznej. naciśniecie klawisza „+” lub „-” powoduje odpowiednio włączenie lub wyłączenie stopnia baterii. wyświetlanie kolejnych nastaw uzyskuje się naciskając klawisz „^” (jak przy programowaniu).po wybraniu pracy ręcznej podczas programowania urządzenia można modyfikować ilość załączonych sekcji baterii. Dobór wartości odbywa się przez naciskanie klawiszy „+”.moc pierwszego stopnia baterii. którego numer jest wyświetlany. Ustawienie parametrów rozpoczyna się przyciskając przez ok.14 - . po puszczeniu przycisku „^” należy przycisnąć klawisz „+” co powoduje przejście do trybu testowania członów wyjściowych.62 ⋅ Q ⋅ 103 U ⋅ 3⋅n Gdzie: . [kvar]. Stan ten trwa ok. „-”. . co jest sygnalizowane pojawieniem się napisu „ESt” Po włączeniu regulatora do sieci należy dokonać doboru wielkości nastaw: • szerokość strefy nieczułości Q/n. Nastawa ta decyduje o wielkości mocy biernej nieskompensowanej odniesionej do wartości mocy pierwszego najmniejszego kondensatora w baterii. Kolejne naciskanie przycisku „^” powoduje zapalanie się czerwonych diod sygnalizacyjnych umieszczonych z prawej strony na płycie regulatora. .n . • moc bierna nieskompensowana %Q/n.Q .naciśniecie przycisku „^” i przytrzymanie go przez 5s powoduje pojawienie się napisu „---”. 1 min. Przejście regulatora do trybu programowania sygnalizowane jest pojawieniem się napisu „---” na wyświetlaczu. UWAGA! Po podaniu napięcia zasilającego. − praca testowa .woduje przejście do trybu przeglądania wszystkich nastaw urządzenia. pojawia się wtedy na wyświetlaczu wartość %Q/n.napięcie sieci.U .przekładnia przekładnika pradowego. [V]. jaki parametr ma być ustawiany. 5s przycisk oznaczony „^”. regulator włączą wszystkie elementy elektroluminescencyjne. Opis przy diodzie informuje. Q n = 0.

umieszczone są cztery regulatory mocy biernej. 2 s. 3. Na płycie głównej stanowiska.3. które będą badane w ćwiczeniu. Ćwiczenie obejmuje wyznaczanie charakterystyki współczynnika mocy silnika indukcyjnego oraz badania eksploatacyjne seryjnych regulatorów cos ϕ. woltomierz oraz amperomierz. którego zasadnicze wyposażenie stanowi modelowa sieć elektroenergetyczna nn z odbiornikami indukcyjnymi (dołączanymi z zewnątrz) załączanymi za pomocą styczników. Rozmieszczenie elementów sterowniczych i aparatury pomiarowej na pulpicie stanowiska przedstawia rys. CEL I ZAKRES ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z wybranymi zagadnieniami związanymi z kompensacją mocy biernej w sieciach niskiego napicia. zestaw mierników tj. Wyświetlanie liczby stopni trwa ok.15 - . Następnie regulator przechodzi do pracy automatycznej 2. Opis stanowiska Badanie regulatorów współczynnika mocy przeprowadza się na stanowisku laboratoryjnym. miernik cos ϕ.1. PROGRAM ĆWICZENIA 3.1.tlaczu pojawia się liczba stopni wyjściowych ustawionych przez producenta. . dziewięć baterii kondensatorów do poprawy cos ϕ. które mogą być załączane ręcznie lub przez regulatory.

L1 L2 L3 PEN Zał Wył S1 S1 S2 P2 Zał RĘCZNE ZAŁĄCZANIE BATERII P1 S2 P2 2 1 Wył 4 3 6 5 7 8 C1 C1 V 1 A Zał Wył Zał Wył S1 S1 S1 S1 S S S 2 C1 C1 C1 C1 C1 3 Rys.1. Rozmieszczenie elementów na pulpicie stanowiska C1 .6.

• włączenie obciążeń odbywa się za pomocą przycisków „ZAŁĄCZ” na pulpicie obok zacisków danego odbiornika. .trójkąt) przedstawia rys. ich zaciski k. 4.obecność napięcia sygnalizowana jest świeceniem się lampki na przycisku włącznika głównego oraz trzech lampek sygnalizujących obecność trzech faz napięcia. włączenie kondensatora sygnalizowane jest świeceniem się lampki na pulpicie. 5. 3.17 - . 3. • podłączyć odbiorniki do zacisków na pulpicie. gdy nie są wykorzystywane przekładniki prądowe. W przeciwnym razie może to być przyczyną uszkodzenia przekładników. który służy do wyznaczania współczynnika mocy w funkcji obciążenia silnika przy różnych układach połączeń uzwojeń gwiazda . 6. Również zaciski 1L2 i 2L2 musza być zwarte (lub musi być włączony pomiędzy nie miernik).3. Wyznaczanie charakterystyki współczynnika mocy silnika asynchronicznego przy zmianach obciążenia Schemat układu pomiarowego. • załączyć stanowisko .Uruchamianie stanowiska powinno odbywać się w sposób następujący: • należy podłączyć stanowisko do tablicy zasilającej zwracając uwagę na zgodność faz na tablicy i zaciskach stanowiska (zaciski główne znajdują się z lewej strony płyty czołowej). 9). Brak zwarcia tych zacisków oznacza brak jednej fazy zasilania i niemożliwe jest włączenie obciążeń (sygnalizowane jest to brakiem świecenia się lampki w fazie L2). 2. • załączanie kondensatorów odbywa się przez podanie napięcia na cewkę główną stycznika (można tego dokonać łącząc zaciski styczników z zaciskami 1. UWAGA! w czasie pomiarów.2. l musza być bezwzględnie zwarte.2. 8. wyłączanie odbiorników odbywa się przez przyciśnięcie przycisku „WYŁĄCZ”. 7.

Schemat układu połączeń przedstawia rys.2. które będą stanowiły obciążenie.3. obciążenie silnika nie powinno przekraczać 40% jego mocy znamionowej. Zmianę obciążenia silnika dokonuje się przez regulacje obciążenia prądnicy obcowzbudnej prądu stałego.18 - . Przy pomiarze dla uzwojeń połączonych w gwiazdę. Pomiary przeprowadza się dla uzwojeń połączonych w gwiazdę oraz trójkąt. Układ pomiarowy do wyznaczania charakterystyki cos ϕ = f(P) Wyznaczania charakterystyki współczynnika mocy dokonuje się określając moc jaką jest obciążony wał silnika.L1 L2 L3 PEN A1 I U cos ϕ przystawka do miernika cosϕ A2 V1 W A M 3 C G D V Rw H At Aw 220V Rys.3.3. Kompensacja mocy biernej odbiornika o niskim współczynniku mocy Do zacisków stanowiska laboratoryjnego podłączyć dwa silniki o mocy 4kW każdy. 3.3. . sprzęgniętej na wale z badanym silnikiem.

.4.8.85.19 - .1.96. Załączyć stanowisko i załączyć obciążenie. Na podstawie tych danych obliczyć moc baterii kondensatorów potrzebną do skompensowania cos ϕ do wartości 0. Badanie regulatorów współczynnika mocy 3.3. 0.3. Na podstawie pomiarów obliczyć pobór mocy czynnej. W celu sprawdzenia poprawności obliczeń załączyć obliczoną moc baterii kondensatorów („Ręczne załączanie kondensatorów”) i zaobserwować wyniki. Regulator typu RC-4 Podłączyć regulator jak na rysunku 3.4. Schemat układu pomiarowego do badania kompensacji mocy biernej odbiornika o niskim cos ϕ Analogicznie jak w punkcie poprzednim włączyć mierniki (V. 3.4. A. biernej i pozornej przez zadane obciążenie. cos ϕ). 0. 0.25 kvar C2 0.5 kvar C9 1 kvar Rys.L1 L2 L3 PEN Ręczne załączanie baterii 1 M 3 4 5 6 M 3 7 8 9 9 2 S1 S9 S2 C1 0.9.

0.. Regulatory podłączyć zgodnie ze schematami na rysunkach 3.jak poprzednio. • kolejność załączania stopni.8. włączyć odbiornik 1. • dokładność skompensowania.20 - .3. Zaobserwować i zanotować pracę regulatora: • czas załączania kolejnych stopni.9.w. • przekompensowanie (jeśli wystąpiło). – 3. RMB-2. MRM-12) Obciążenie i przyrządy pomiarowe .2.7. 3.96. Dobrać nastawy regulatora dla cos ϕ = 0.L1 L2 L3 PEN 9 10 11 12 13 1415 16 Regulator cosϕ RC4 1 2 3 4 5 6 7 8 P1 S1 S1 P2 S2 S3 S4 S5 S6 S2 S1 S2 C1 C3 C3 S6 S5 S4 S3 C4 C5 C6 Rys.. Zmienić nastawę cos ϕ i obserwować pracę regulatora.5.4.4. Regulatory elektroniczne (ACM-3. nastawę czułości regulatora obliczyć (patrz punkt 1.). Włączyć regulator. 0. Do wyjść sterujących regulatora podłączyć kondensatory w szeregu mocy 1:1:1.4. Schemat włączania do sieci regulatora typu RC-4 Podłączyć do stanowiska dwa silniki jako obciążenie (jak w punkcie poprzednim). Włączyć odbiornik 2 i obserwować pracę regulatora j. . Przyrządy pomiarowe jak poprzednio. Wyłączyć odbiorniki i obserwować pracę regulatora.

4.Sposób włączania regulatora ACM-3 L1 L2 L3 PEN Regulator cosϕ RMB -2 L1 L2 La La 1 2 3 4 5 6 P1 S1 S1 P2 S2 S3 S4 S5 S6 S2 S1 S2 C1 C3 C3 C4 Rys.4.Sposób włączenia regulatora RMB-2 .3.21 - S6 S5 S4 S3 C5 C6 .2.L1 L2 L3 PE N R egu lator co sϕ A C M -3 cz ło n po m iaro w y L1 L2 La cz ło n w yko naw c z y La 5 4 3 1 2 P1 S5 S1 P2 S4 S2 S3 S1 S2 S5 S4 C5 S1 S2 S3 C4 C3 C1 C2 Rys.

22 - .4. • przekompensowanie (jeśli wystąpiło).. 1:2:4:8.4. włączyć odbiornik 1. zmienić nastawę %Q/n do wartości 0%.obserwować pracę regulatora. Po skompensowaniu przez regulator.L1 L2 L3 PE N A 1 2 12 R egu lator M R M k 1 U U P1 S1 S1 P2 S2 S 12 S2 S1 S 12 S2 C1 C3 C 12 Rys. • dokładność skompensowania. 1:2:2. Ponownie ustawić nastawę %Q/n na wartość 50% i wyłączać odbiorniki 1 i 2 . .5..). Włączyć stanowisko. Zaobserwować i zanotować pracę regulatora: • czas załączania kolejnych stopni.... Dobrać nastawy szerokości strefy nieczułości Q/n (patrz punkt 1.w. W obu przypadkach obserwować pracę regulatora.. Schemat włączania regulatora MRM-12 Do wyjść regulatora podłączyć kondensatory w szeregu mocy 1:1:1. Włączyć odbiornik 2 i obserwować pracę regulatora j. • kolejność załączania stopni. 100%. Parametr %Q/n ustawić na poziomie 50%.

. 5. Poradnik Inżyniera Elektryka. Warszawa 1995 . Wolski A. 3.: Kondensatory w energoelektryce. Zeydler-Zborowski J. 2. WYMAGANIA BHP Podczas wykonywania ćwiczeń w laboratorium Urządzeń Elektrycznych należy zachować szczególną ostrożność i stosować się do zaleceń prowadzącego oraz przepisów zawartych Instrukcji BHP Laboratorium Katedry Elektroenergetyki. Strojny J.. Opisać. Warszawa 1969. zwracając szczególną uwagę na szybkość reakcji na zmiany poboru mocy biernej.23 - . WNT. Porównać i skomentować prace regulatorów elektronicznych zwracając uwagę na szybkość i dokładność kompensacji. Niestępski S. Wyniki pomiarów zestawić w tabelach. Niebrzydowski J. Białystok 1997. szybkość i dokładność kompensacji. Warszawa 1976 5. 6.: Sieci elektroenergetyczne. 2. Warszawa 1987. WPB. jaki wpływ ma szereg mocy baterii kondensatorów na pracę regulatora i dokładność kompensacji.4. Grzybowski S.. Sporządzić wykres charakterystyki cos ϕ = f(P) silnika indukcyjnego o uzwojeniach połączonych w trójkąt oraz gwiazdę.: Kondensatory w sieci zakładu przemysłowego. WNT. WNT. SPRAWOZDANIE STUDENCKIE 1. 4. 3. Kordus A. Porównać pracę regulatora RC-4 i elektronicznych. LITERATURA 1.: Sieci elektroenergetyczne w zakładach przemysłowych.. Kahl T. WNT.