Está en la página 1de 9

A

A. -- Absolvo, Actum, Aedilis, Aes, Aedilis, Ager, Ago, Aio, Amicus, Annus,
Antiquo, Auctor, Auditor, Augustus, Aulus, Aurum, Aut.
A.A. -- Aes alienum, Ante audita, Apud agrum, Aurum argentum.
AA. -- Augusti duo.
AAA. -- Augusti tres.
A.A.A.F.F. -- Auro argento acre flando feriundo. or Aere Argento Auro Flando
Feriundo.
A.A.V. -- Alter ambove.
A.C. -- Acta causa, Alins civis.
A.D. -- Ante diem
A.D.V. -- Ante diem quintum.
A.D.A. -- Ad dandos agros.
AEO. -- Aedes, Aedilis, Aedilitas.
AEM., AIM. -- Aemilius, Aemilia.
AER. -- Aerarium.
AER.P. -- Aere publico.
A.F. -- Acture fide, Auli filius.
AG. -- Ager, Ago, Agrippa.
A.G. -- Ammo grato, Aulus Gellius.
A.L.AE., A.L.E. -- Arbitrium litis aestimandae.
A.M., A.MILL. -- Ad milliarium. Ante Meridian.
AN. -- Aniensis, Annus, Ante.
ANN. -- Annales, Anni, Annona.
ANT. -- Ante, Antonius.
A.O. -- Alii omnes, Amico optimo.
AP. -- Atppius, Apud.
A.P. -- Ad pedes, Aedilitia potestate.
A.P.F. -- Auro (or argento) publico feriundo.
A.P.M. -- Amico posuit monumentum, Annorum plus minus.
A.P.R.C. -- Anno post Romam conditam.
ARG. -- Argentum.
AR.V.V.D.D. -- Aram votam volens dedicavit, Arma votiva dono dedit.
AT, A TE., A TER. -- A tergo.
A.T.M.D.O. -- Aio te mihi dare oportere.
AV. -- Augur, Augustus, Aurelius.
A.V. -- Annos vixit.
A.V.C. -- Ab urbe condita.
AVG. -- Augur, Augustus.
AVGG. -- Augusti duo
AVGGG. -- Augusti tres.
AVT.PR.R. -- Auctoritas provinciae Romanorum.
B
B. -- Balbius, Balbus, Beatus, Bene, Beneficiarius, Beneficium, Bonus, Brutus,
Bustum.
B. (for V.) -- Berna Bivus, Bixit.
B.A. -- Bixit anos, Bonis auguriis, Bonus amabilis.
BB., B.B. -- Bene bene, i.e. optime, Optimus.
B.D. -- Bonae deae, Bonum datum.
B.DD. -- Bonis deabus.
B.D.S.M. -- Bene de se merenti.
B.F. -- Bona femina, Bona fides, Bona fortuna, Bonum factum.
B.F. -- Bona femina, Bona filia.
B.H. -- Bona hereditaria, Bonorum heres.
B.I. -- Bonum judicium.
B.I.I. -- Boni judicis judicium.
B.M. -- Beatae memoriae, Bene merenti.
B.N. -- Bona nostra, Bonum nomen.
BN.H.I. -- Bona hic invenies.
B.P. -- Bona paterna, Bonorum potestas, Bonum publicum.
B.Q. -- Bene quiescat, Bona quaesita.
B.RP.N. -- Boho reipublicae natus.
BRT. -- Britannicus.
B.T. -- Bonorum tutor, Brevi tempore.
B.V. -- Bene vale, Bene vixit, Bonus vir.
B.V.V. -- Balnea vina Venus.
BX. -- Bixit (for vixit).
C
C. -- Caesar, Cains, Caput, Causa, Censor, Civis, Conors, Colonia Comitialis
(dies), Condemno, Consul, Cum, Curo, Custos, Caia, Centuria, Cum,
Con. (prefix).
C.B. -- Civis bonus, Commune bonum, Conjugi benemerenti, Cui bono.
C.C. -- Calumniae causa, Causa cognita, Conjugi carissimae, Consilium cepit,
Curiae consulto.
C.C.C. -- Calumniae cavendae causa.
C.C.F. -- Caesar (or Caius) curavit faciendum, Caius Caii filius.
CC.VV. -- Clarissimi viri. (=senators)
C.D. -- Caesaris decreto, Cains Decius, Comitialibus diebus.
CES. -- Censor, Censores.
CESS. -- Censores.
C.F. -- Causa fiduciae, Conjugi fecit, Curavit faciendum.
C.H. -- Custos heredum, Custos hortorum.
C.I. -- Caius Julius, Consul jussit, Curavit judex.
CL. -- Clarissimus, Claudius, Clodius, Colonia.
CL.V. -- Clarissimus vir, Clypeum vovit.
C.M. -- Caius Marius, Causa mortis.
CN. -- Cnaeus.
COH. -- Coheres, Conors.
COL. -- Collega, Collegium, Colonia, Columna.
COLL. -- Collega, Coloni, Coloniae.
COM. -- Comes, Comitium, Comparatum.
CON. -- Conjux, Consensus, Consiliarius, Consul, Consularis.
COR. -- Cornelia (tribus), Cornelius, Corona, Corpus.
COS. -- Consiliarius, Consul, Consulares.
COSS. -- Consules.
C.P. -- Carissimus (or Clarissimus) puer, Civis publicus, Curavit ponendum.
C.R. -- Caius Rufus, Civis Romanus, Curavit reficiendum.
CS. -- Caesar, Communis, Consul.
C.V. -- Clarissimus (or Consularis) vir.
CVR. -- Cura, Curator, Curavit, Curia.
D
D. -- Dat, Dedit, De, Decimus, Decius, Decretum, Decurio, Deus, Dicit, Dies,
Divus, Dominus, Domus, Donum.
D.C. -- Decurio coloniae, Diebus comitialibus, Divus Caesar.
D.D. -- Dea Dia, Decurionum decreto, Dedicavit, Deo dedit, Dono dedit, Domus
Divina.
D.D.D. -- Datum decreto decurionum, Dono dedit dedicavit, Deo Donum Dedit
D.E.R. -- De ea re.
DES. -- Designatus.
D.I. -- Dedit imperator, Diis immortalibus, Diis inferis.
D.l.M. -- Deo invicto Mithrae, Diis inferis Manibus.
D.M. -- Deo Magno, Dignus memoria, Diis Manibus, Dolo malo.
D.P.S. -- Dedit proprio sumptu, Deo perpetuo sacrum, De pecunia sua.
E
E. -- Ejus, Eques, Erexft, Ergo, Est, Et, Earvin, Etiam, Ex.
EG. -- Egit, Egregius.
E.M. -- Egregiae memoriae, Ejusmodi, Erexit monumentum.
EQ.M. -- Equitum magister.
E.R.A. -- Ea res agitur.
F
F. -- Fabius, Facere, Fecit, &c., Familia, Fastus (dies), Felix, Femina, Fides, Filius,
Flamen, Fortuna, Frater, Fuit, Functus.
F.C. -- Faciendum curavit, Fidei commissume, Fiduciae causa.
F.D. -- Fidem dedit, Flamen Dialis, Fraude donavit.
F.F.F. -- Ferro flamma fame, Fortior fortuna fato.
FL. -- Filius, Flamen, Flaminius, Flavius.
F.L. -- Favete linguis, Fecit libens, Felix liber.
FR. -- Forum, Fronte, Frumentarius.
F.R. -- Forum Romanum.
G
G.P.R. -- Genro populi Romani.
H
H. -- Habet, Heres, Hic, Homo, Honor, Hora.
HER. -- Heres, Herennius.
HER., HERC. -- Hercules.
H.L. -- Hac lege, Hoc loco, Honesto loco.
H.M. -- Hoc monumentum, Honesta mulier, Hora mala.
H.S.E. -- Hic sepultus est, Hic situs est.
H.V. -- Haec urbs, Hic vivit, Honeste vixit, Honestus vir.
I
I. -- Immortalis, Imperator, In, Infra, Inter, Invictus, Ipse, Isis, Judex, Julius,
Junius, Jupiter, Justus.
IA. -- Jam, Intra.
I.C. -- Julius Caesar, Juris Consultum, Jus civile.
ID. -- Idem, Idus, Interdum.
l.D. -- Inferis diis, Jovi dedicatnm, Jus dicendum, Jussu Dei.
I.D.M. -- Jovi deo magno.
I.E. -- Id est.
I.F. -- In foro, In fronte.
I.H. -- Jacet hic, In honestatem, Justus homo.
IM. -- Imago, Immortalis, Immunis, Impensa.
IMP. -- Imperator, Imperium.
I.N.R.I. -- Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum.
I.O.M. -- Jovi optimo maximo.
I.P. -- In publico, Intra provinciam, Justa persona.
I.S.V.P. -- Impensa sua vivus posuit.
K
K. -- Kaeso, Caia, Calumnia, Caput, Carus, Castra.
K., KAL., KL. -- Kalendae.
L
L. -- Laelius, Legio, Lex, Libens, Liber, Libra, Locus, Lollius, Lucius, Ludus.
LB. -- Libens, Liberi, Libertus.
L.D.D.D. -- Locus datus decreto decurionum.
LEG. -- Legatus, Legio.
LIB. -- Liber, Liberalitas, Libertas, Libertus, Librarius.
LL. -- Leges, Libentissime, Liberti.
L.M. -- Libens merito, Locus monumenti.
L.S. -- Laribus sacrum, Libens solvit, Locus sacer, Lectori Salutem.
LVD. -- Ludus.
LV.P.F. -- Ludos publicos fecit.
M
M. -- Magister, Magistratus, Magnus, Manes, Marcus, Marins, Marti, Mater,
Memoria, Mensis, Miles, Monumentum, Mortuus, Mucius, Mulier.
M'. -- Manius.
M.D. -- Magno Deo, Manibus diis, Matri deum, Merenti dedit.
MES. -- Mensis.
MESS. -- Menses.
M.F. -- Mala fides, Marci filius, Monumentum fecit.
M.I. -- Matri Idaeae, Matii Isidi, Maximo Jovi.
MNT., MON. -- Moneta.
M.P. -- Male positus, Monumentum posuit.
M.S. -- Manibus sacrum, Memoriae sacrum, Manu scriptum.
MVN. -- Municeps, municipium (also MN., MV. and MVNIC.)
M.V.S. -- Marti ultori sacrum, Merito votum solvit.
N
N. -- Natio, Natus, Nefastus (dies), Nepos, Neptunus, Nero, Nomen, Non, Nonae,
Noster, Novus, Numen, Numerius, Numerus, Nummus.
NB -- Nota Bene
NEP. -- Nepos, Neptunus.
N.F.C. -- Nostrae fidei commissum.
N.L. -- Non licet, Non liquet, Non longe.
N.M.V. -- Nobilis memoriae vir.
NN. -- Nostri.
N.N. -- Nomen nescio
NN., NNO., NNR. -- Nostrorum.
NOB. -- Nobilis.
NOB., NOBR., NOV. -- Novembris.
N.P. -- Nefastus primo (priore parto diei), Non potest.
O
O. -- Ob, Officium, Omnis, Oportet, Optimus, Opus, Ossa.
OB. -- Obiit, Obiter, Orbis.
O.C.S. -- Ob cives servatos.
O.H.F. -- Omnibus honoribus functus.
O.H.S.S. -- Ossa hic sita sunt.
OR. -- Hora, Ordo, Ornamentum.
O.T.B.Q. -- Ossa tua bene quiescant.
P
P. -- Pars, Passus, Pater, Patronus, Pax, Perpetuus, Pes, Pius, Plebs, Pondo,
Populus, Post, Posuit, Praeses, Praetor, Primus, Pro, Provincia, Publicus, Publius,
Puer.
P.C. -- Pactum conventum, Patres conscripti, Pecunia constituta, Ponendum
curavit, Post consulatum, Potestate censoria.
P.F. -- Pia fidelis, Pius felix, Promissa fides, Publii filius.
P.M. -- Piae memoriae, Pius minus, Pontifex maximus. Post meridiem.
P.P. -- Pater patratus, Pater patriae, Pecunia publica, Praepositus, Primipilus,
Propraetor.
PR. -- Praeses, Praetor, Pridie, Princeps.
P.R. -- Permissu reipublicae, Populus Romanus.
P.R.C. -- Post Romam conditam.
PR.PR. -- Praefectus praetorii, Propraetor.
P.S. -- Pecunia sua, Plebiscitum, Proprio sumptu, Publicae saluti, Post scriptum.
P.V. -- Pia victrix, praefectus urbi, Praestantissimus vir.
Q
Q. -- Quaestor, Quando, Quantus, Que, Qui, Quinquennalis, Quintus, Quirites.
Q.D.R. -- Qua de re.
Q.I.S.S. -- Quae infra scripta sunt
Q.S.S.S. -- Quae supra scripta sunt
QQ. -- Quaecunque, Quinquennalis, Quoque.
Q.R. -- Quaestor reipublicae.
R
R. -- Recte, Res, Respublica, Retro, Rex, Ripa, Roma, Romanus, Rufus, Rursus.
R.C. -- Romana civitas, Romanus civis.
RESP., RP. -- Respublica.
RET.P., RP. -- Retro pedes.
S
S. -- Sacrum, Scriptus, Semis, Senatus, Sepultus, Servius, Servus, Sextus, Sibi,
Sine, Situs, Solus, Solvit, Sub, Suus.
SAC. -- Sacerdos, Sacrificium, Sacrum.
S.C. -- Senatus consultum.
S.D. -- Sacrum diis, Salutem dicit, Senatus decreto, Sententiam
S.D.M. -- Sacrum diis Manibus, Sine dolo malo.
SER. -- Servius, Servus.
S.E.T.L. -- Sit ei terra levis.
SN. -- Senatus, Sententia, Sine nomine.
S.P. -- Sacerdos perpetua, Sine pecunia, Sua pecunia.
S.P.Q.R. -- Senatus populusque Romanus.
S.S. -- Sanctissimus senatus, Supra scripture.
S.T.T.L.-- Sit tibi terra levis.
T
T. -- Terminus, Testamentum, Titus, Tribunus, Tu, Turma, Tutor.
TB., TI., TIB. -- Tiberius.
TB., TR., TRB. -- Tribunus.
T.F. -- Testamentum fecit, Titi filius, Titulum fecit, Titus Flavius.
TM. -- Terminus, Testamentum, Thermae.
T.P. -- Terminum posuit, Tribunicia potestate, Tribunus plebis.
TVL. -- Tullius, Tunus.
V
V. -- Urbs, Usus, Uxor, Vale, Verba, Vestalis, Vester, Vir, Vivus, Vixit, Volo,
Votum.
VA. -- Veterano assignatus, Vixit annos.
V.C. -- Vale conjux, Vir clarissimus, Vir consularis.
V.E. -- Verum etiam, Vir egregius (=equestrian), Visum est.
V.F. -- Usus fructus, Verba fecit, Vivus fecit.
V.P. -- Urbis praefectus, Vir perfectissimus, Vivus posuit.
V.R. -- Urbs Roma, Uti rogas, Votum reddidit.
V.S.L.M. -- Votum Solvit Libens Merito. (willingly and deservedly fulfilled his vow)
A N Augustus noster 'our Emperor'
A S a solo 'from the ground [upwards]'
AA NN Augusti nostri 'our Emperors (2)'
AD adiutrix 'assistant, helper (title of the Second Legion)'
AQ(V) aqua 'water, aqueduct'
AQ(V) aquarius 'water-bearer (a sign of the zodiac)'
AQ(V) aquilifer 'bearer of the legionary eagle standard'
AVG Augusta 'the wife/mother of the Emperor, the title of the Second
and Eighth Legions'
AVG Augustus 'the Augustus (i.e. the Emperor), sacred, venerable,
majestic, the most distinguished, the August'
AVGG augusti 'the emperors (2)'
AVGGG augusti 'the emperors (3 or more)'
B F beneficiarius 'a soldier exempt from normal duties, usually in order to
serve in a specialised advisory or administrative position'
B (F) COS beneficiarius consularis 'a beneficiarius attached to the staff of the consular
governor'
B R P N bono rei publicae natus 'for the good of the children of the Republic'
BB FF beneficiarii 'plural of beneficiarius, above'
BR Breuci 'the Breuci tribe of ?'
BR Britannia 'Britain'
BR Brittones 'the British people'
BRI(T) Britannia 'Britannia (either the country or the patron goddess of
the Islands)'
BRI(T) Britannicus 'literally 'of Britain' (a Roman cognomen or military title)'
BVC buccinator 'military bugle-player'
C A curam agens 'administered through the agency of ..., the
responsibility fell upon ..., managed by ...'
C A custos armorum 'the keeper of the armoury, armourer'
C F C coniunx faciendum
curavit
'his/her wife/husband was responsible for the making [of
this memorial]'
C P, C P EST cui praeest 'whose commander is, commanded by'
C V clarissimus vir 'a man of distinction, 'Right Honourable', most
distinguished man'
C(ON) K(AR) coniunx carissimus 'the loveliest of spouses'
CL(AS) BR(IT) classis Britannica 'the British fleet'
COH, CHO cohors, cohortis 'cohort(s), military unit(s) of around 500 men'
COS consule, consules,
consularis
'consul(s), bearing consular power, consular, the two
most senior magistrates of the Roman republic'
CV(RA) cura 'attention, care, management, administration,
responsibility'
CV(RA) curator 'manager, superintendant, guardian'
CV(RA) curavit 'he has managed or arranged'
D D dedicavit 'he has dedicated'
D D dii deae '? to the goddess'
D D domus divina 'the divine house'
D D dono dedit 'donated an offering'
D M deo Mercuris 'for/to the god Mercury'
D M dis manibus 'to the shades of the departed'
D M S dis manibus sacrum 'to the sacred spirits of the departed'
D N dominus noster 'our lord'
DD NN domini nostri 'our lords (2)'
DDD NNN domini nostri 'our lords (3 or more)'
DEABVS deabus 'for/to the goddesses'
DEAE deae 'for/to the goddess'
DEO deo 'for/to the god'
DEORVM deorum 'for/to the gods'
DIS M dis manibus (sacrum) 'to the shades of the departed'
EM emeritus 'a veteran soldier on a military pension'
EQ eques 'a knight, a horseman, trooper'
EQ equitata '(of a military unit) part-mounted'
EX T(EST) ex testamento 'as testified (in a will)'
EX V(OTO) ex voto 'as the result of a vow'
F(EC) fecit 'he makes, he is making'
F(IL) filius, filia 'the son, daughter [of]'
FAC faciendum, faciebat 'the making, he was making'
F(AC) C(VR) faciendum curavit 'the making [of which] he has arranged, he arranged
[this] to be made'
FE februarius 'February, the second month'
FID fidelis 'faithful'
GEM gemina, gemini 'twin (title of the Fourteenth Legion), twins (a sign of the
zodiac)'
H D S P heres de suo posuit 'his heirs themselves placed this'
H E T F heres ex testamento
fecit
'his heirs placed this as stipulated in his will'
H E T P heres ex testamento
posuit
'his heirs had this made as stipulated in his will'
H ET L heredes et liberi '[his] heirs and [his] freedmen'
H ET L heres et libertus '[his] freedman and heir'
H F C heres faciendum curavit 'his heirs attended to/were responsible for the making
[of this]'
H S E hic situs est 'he lies here, here he lies'
HER Hercules 'Hercules, the strongman of the demi-gods'
HER heres, heredes 'heirs'
HIS(P) Hispan(i)a 'of Spain, Spanish (title of the Ninth Legion)'
I O M (D) Iovi Optimo Maximo
(Dolicheno)
'to/for Jupiter Best and Greatest (of Doliche)'
IIIVIR triumvir 'a member of the board of three'
IIVIR duumvir 'a member of the board of two'
IMP imperator 'Emperor, victorious general'
IOM Iupitter Optimus
Maximus
'Jupiter Best and Greatest'
K(AR) carissima/carisimus 'the most caring, the dearest, the loveliest'
K kalendis 'the first day of the month'
L(EG) A(VG) legatus Augusti 'legate of the Emperor, governor'
L(EG) L(EG) legatus legionis 'legionary legate, commander of a legion'
LEG legatus 'legate (senior military rank)'
LEG legio 'legion (military unit of about 5,000 citizen troops)'
LIB libens 'freely, of one's own volition'
LIB libertus 'freedman'
LIB librarius 'military book-keeper'
MAT mater 'mother'
MATR matres 'mothers, mother-goddesses'
MIL miles 'a soldier'
MIL milia 'a thousand'
MIL militavit 'military service'
MIL milliaria 'one-thousand strong (of a military unit)'
N(VM) A(VG) numen Augusti 'the living spirit of the Emperor, the divine will of the
Emperor'
NEP nepos 'grandson'
NVM numen 'holy spirit, divine will'
NVM numerus 'number, a company of soldiers'
OP(T) optimus 'the best'
OP(T) optio 'military officer just beneath the rank of centurion'
ORD ordinarius 'a regular soldier receiving normal pay'
ORD ordo 'order, rank, class'
P F pia fidelis 'loyal and faithful (title of the Sixth Legion)'
P S D N pro salute dominus
noster
'for the well-being of our lord (i.e. the Emperor)'
P S ET S pro se et suis 'for himself and his own (i.e. his family)'
P(AT) P(AT) pater patriae 'literally 'father of the fatherland', father of his country'
POS posuit 'he has placed [this]'
PR PR praefectus praetorio 'commander of the Praetorian Guard (at Rome)'
PR PR praeses provincae 'governor of the province, provincial governor'
PR PR princeps prior 'a senior centurion'
PR PR pro-praetore 'propraetor, a magistrate with praetorian power'
PR praefectus 'a prefect, senior officer'
PR praetor 'praetor, the second most senior magistracy of the
Roman republic'
PR pridie 'before today'
PR primus 'the first'
PR princeps 'first among equals (another name for the emperor)'
PR pro 'for, before, in front of'
PR procurator 'manager, overseer, deputy'
PR provincia 'the province'
PRA(EF) praefectus 'prefect, senior officer'
Q C A quorum curam agit 'the undertaking of which has been managed by ...'
R C reficiendum curavit 'reponsible for the restoration [of]'
REF refecit 'the restoration'
T(ORQ)
A(RMIL)
P(HAL)
torquibus, armilis [et]
phaleris
'[awarded with] neck-rings, arm-bands [and] military
ornaments'
T(RIB) P(OT) tribunicia potestas 'the powers of a tribune (of the people)'
TR(IB) tribunus '[military] tribune, tribune [of the plebs]'
TR(IB) tribus 'tribe, nation'
V S L L M votum solvit libens
laetus merito
'willingly, gladly and deservedly fulfilled a vow'
V S L M votum solvit libens
merito
'willingly and deservedly in fulfillment of a vow'
V V valeria victrix 'Valiant and Victorious (titles of the Twentieth Legion)'
VET veteranus 'a veteran (soldier)'
VEX vexillarius 'the bearer of the 'vexillium' or military standard'
VEX vexillatio 'flag-section, a number of normally unrelated military
units formed together under a single standard'
VI vixit 'he has lived [for], his age is'
VIC vicit 'he has lived [for], his age is'
VIC victor, victrix 'victorious (male)', 'victorious (female; title of the Sixth,
Fourteenth and Twentieth Legions)'
VIC victoria 'victory, the goddess Victoria'
VIC vicus, vicani 'village', 'villager'
VX uxor 'wife, husband, spouse'
VX vixit 'he lived [for]'
XVVIR quindecimvir 'a member of the board of fifteen'