Está en la página 1de 23

eeuusskkaarraazz

hhaassii

e e u u s s k k a a r r a a z z

OOiinnaarrrriizzkkoo ggrraammaattiikkaa

1 IKASGEL@

k a a r r a a z z h h a a s s i
Deklinabidea
Deklinabidea

NOR / ZER

Izen propioak

MIKEL

JOSEBA

FERMIN

 

Izenordeak

 

NI

ZU

HURA (BERA)

GU

ZUEK

HAIEK

 
   

Sing.

   

Plur.

   

Izen arruntak

LAGUNa

ETXEa

 

LAGUNak

ETXEak

 

Erakusleak

 

HAU

HORI

HURA

HAUEK

HORIEK

HAIEK

- Nor zara (zu)?

- Ni Idoia naiz.

- Nortzuk dira horiek? - Horiek Mikel eta Fernan dira.

- Zuek Marisa eta Lurdes zarete?

- Ez. Gu ez gara Marisa eta Lurdes. Gu Marisa eta Josune gara.

- Horiek zure lehengusuAK dira?

- Ez. Hauek ez dira nire lehengusuAK. Hauek nire auzokoA eta nire osabA dira.

- Neska hori zuen lagunA da?

- Bai. Neska hau gure lagunA da.

- Zer da hori?

- Hori euritakoa da.

- Hauek zure prakAK dira?

- Ez. Horiek ez dira nire prakAK. Horiek amaren prakAK dira.

- Liburu hauek zureak dira?

- Bai. Liburu horiek nireak dira.

- Zer daukazu eskuan?

- Eskuan ez daukat ezer.

- Eta ahoan? - Ahoan txikle bat daukat.

2 IKASGEL@

nireak dira. - Zer daukazu eskuan? - Eskuan ez daukat ezer . - Eta ahoan? -

NORK

Izen propioak

MIRENek

EDORTAk

JOKINek

FELIPEk

 

Izenordeak

 

NIK

ZUK

HARK (BERAK)

GUK

ZUEK

HAIEK

   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

IRAKASLEak

GIZONak

 

IRAKASLEek

GIZONek

Erakusleak

 

HONEK HORREK HARK

 

HAUEK HORIEK HAIEK

- Nork esan du hori?

- Hori guk esan dugu.

- Zuek badaukazue semerik?

- Ez. Guk ez daukagu semerik. Guk alaba bi dauzkagu.

- GizonAK poltsikotik pistola atera du.

- LangileEK greba egin dute.

IdoiaK aulkia apurtu du.

- Kotxe horrek katu bat zapaldu du.

 NORI
 NORI

- Nortzuek daukate mobila? - Mobila nire gurasoek daukate.

Izen propioak

IZASKUNi

MARTAri

ASIERri

 

Izenordeak

 

NIRI

ZURI

HARI (BERARI)

GURI

ZUEI

HAIEI

   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

UMEari

MUTILari

 

UMEei

MUTILei

 

Erakusleak

 

HONI HORRI HARI

 

HAUEI HORIEI HAIEI

- Nori galdu zaio erlojua?

- Erlojua niri galdu zait.

- Zuei antzerkia gustatzen zaizue?

- Ez. Guri ez zaigu antzerkia gustatzen. Guri zinea gustatzen zaigu.

- IrakasleARI klariona lurrera jausi zaio.

- Nire auzokoEI txakurra hil zaie.

- EneritzI nire izena ahaztu zaio.

- Umetxo horri lehenengo hortza irten zaio.

3 IKASGEL@

EI txakurra hil zaie. - Eneritz I nire izena ahaztu zaio. - Umetxo horri lehenengo hortza

NONGO(a/ak)

Izen propioak

DURANGOko

BERRIZko

ZORNOTZAko

BARTZELONAko

   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

ETXEko

KOMUNeko

 

ETXEetako

KOMUNetako

Erakusleak

 

HONETAKO HORRETAKO HARTAKO

 

HAUETAKO HORIETAKO HAIETAKO

 

Adberbioak

 

HEMENgo HORko HANgo GOIko ERDIko ESKUMAko EZKERREko BARRUko KANPOko ONDOko

 

- Nongoa da Aita Santua?

- Aita Santua Poloniakoa da.

- Giltza hori etxekoa da?

- Ez. Giltza hori ez da etxekoa. Giltza hori kotxekoa da.

- Hori DurangoKO liburutegiA da.

- Zu hemengoa zara?

- Ez. Ni ez naiz hemengoa. Ni Portugalekoa naiz.

- Hauek ez dira hemenGO babAK.

- Jon eskolaKO zuzendariA da.

- Horiek ez dira euskaltegiKO ikasleAK.

- Argazki hori album honetakoa da.

- Gu gela honetako ikasleAK gara.

- Jon erdiKOA da eta Mikel eskumaKOA.

- KanpoKO gizonA nire aitita da.

- Nongoak dira kanguroak? - Kanguroak Australiakoak dira.

KOA. - Kanpo KO gizon A nire aitita da. - Nongoak dira kanguroak? - Kanguroak Australiakoak

4 IKASGEL@

KOA. - Kanpo KO gizon A nire aitita da. - Nongoak dira kanguroak? - Kanguroak Australiakoak
 NON
 NON

Izen propioak

ELORRIOn

NAFARROAn

EIBARren

GALIZIAn

BERRIZen

   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

OHEan

ARBELean

 

OHEetan

ARBELetan

 

Erakusleak

 

HONETAN HORRETAN HARTAN

HAUETAN HORIETAN HAIETAN

Adberbioak

 

HEMEN HOR HAN GOIan ERDIan ESKUMAn EZKERrean BARRUan KANPOan ONDOan

 

- Non bizi da Aita Santua?

- Aita Santua Vatikanon bizi da.

- Iurretako alkatea Iurretan bizi da?

- Ez. Iurretako alkatea ez da Iurretan bizi. Iurretako alkatea Durangon bizi da.

- Gerediaga Elkartea AbadiñoN dago.

- Zu hemen bizi zara?

- Ez. Ni ez naiz hemen bizi. Ni Lekeition bizi naiz.

- Ziortza baserri horretan bizi da.

- Anboto jatetxea kale honetan dago?

- Katua mahai azpian dago eta sagutxua bere aurreAN.

- KanpoAN euria da.

- Amak dirua poltsiko barruan dauka.

NOREN(a/ak)

Izen propioak

IÑIGOren

MIKELen

AITORren

ZIORTZAren

 
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

SEMEaren

LAGUNaren

 

SEMEen

LAGUNen

 

Erakusleak

 

HONEN HORREN HAREN

 

HAUEN HORIEN HAIEN

 

NIRE

ZURE

HAREN (BERE)

GURE

ZUEN

HAIEN

 

- Norena da koaderno hori?

- Koaderno hori Igorrena da.

- Norenak dira artazi horiek?

- Artazi horiek gureak dira.

- Hau JosuREN erlojuA da? - Ez. Hori nire erlojuA da.

- Kotxe hori zure gurasoENA da?

- Ez. Kotxe hori ez da nire gurasoena. Kotxe hori nirea da.

- Telefono mobila neska horrena da.

- Gaur auzokoEN batzarra egon da.

- Ume horren aita gizon lodi hori da.

5 IKASGEL@

mobila neska horrena da. - Gaur auzoko EN batzarra egon da. - Ume horren aita gizon

NONDIK

 

Izen propioak

ZAMORAtik

BERRIZtik

ZORNOTZAtik

MADRILdik

 
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

KALEtik

ZUHAITZetik

 

KALEetatik

ZUHAITZetatik

Erakusleak

 

HONETATIK HORRETATIK HARTATIK

HAUETATIK HORIETATIK HAIETATIK

 

Adberbioak

 

HEMENdik HORtik HANdik GOItik ERDItik ESKUMAtik EZKERretik BARRUtik KANPOtik ONDOtik

 

- Nondik etorri zara?

- Ileapandegitik etorri naiz.

- Trena BilboTIK dator.

- Bizikleta lasterketa handik etorriko da.

- Sagua zulo horretatik irten da.

- Barrea barru-barruTIK irten zaio.

NORA

Izen propioak

ELORRIOra

PARISera

EIBARrera

VALLADOLIDera

 
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

SUKALDEra

LURrera

 

SUKALDEetara

LURretara

Erakusleak

 

HONETARA HORRETARA HARTARA

 

HAUETARA HORIETARA HAIETARA

 

Adberbioak

 

HONA

HORRA

HARA

 
 

GOra

ERDIra

ESKUMAra

EZKERrera

BARRUra

KANPOra

ONDOra

 

- Nora zoaz?

- Zinemara noa.

- Autobusa Bilbotik DonostiaRA doa.

- Etorri hona, umetxo!

- Zaldia mendi horretara igo da.

- Idoia mahai gainERA igo da.

6 IKASGEL@

RA doa. - Etorri hona , umetxo! - Zaldia mendi horretara igo da. - Idoia mahai

NOREKIN

Izen propioak

 

IÑIGOrekin

MIKELekin

AITORrekin

ZIORTZArekin

 
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

 

ALKATEarekin

MUTILarekin

ALKATEekin

MUTILekin

Erakusleak

 

HONEKIN HORREKIN HAREKIN

HAUEKIN HORIEKIN HAIEKIN

 

NIREKIN

ZUREKIN

HAREKIN (BERAREKIN)

GUREKIN

ZUEKIN

HAIEKIN

- Norekin afaldu duzu?

 

- Lagunekin afaldu dut.

- Baserritarra astoAREKIN jaitsi da herrira.

 

- Ez nago ados zuekin.

 

- Amama ilobEKIN joan da zirkora.

 

- Ez ikutu kristala esku horiekin!

 NOIZ
NOIZ
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

 

GOIZean

ASTELEHENean

GOIZetan

ASTELEHENetan

Erakusleak

 

HONETAN HORRETAN HARTAN

HAUETAN HORIETAN HAIETAN

Adberbioak

   

LEHEN ORAIN GERO ATZO GAUR BIHAR ETZI OPORRETAN SAN FERMIN EGUNean ASTEBURUan ORAIN DELA 10 minutu ORAIN DELA 3 aste ORAIN DELA 7 urte 10 minutu BARRU 3 aste BARRU 7 urte BARRU …BAINO LEHEN …ETA GERO …ONDOREN ARTE

Esamoldeak

 

- Gaur goizeAN tabernean kafesnea hartu dut.

- Datorren urteAN pedagogia ikasiko dut.

- Pasa den hilEAN nire lehengusuak bisitatzera joan nintzen.

- Orain oso pozik nago. Bihar ez dakit zelan egongo naizen.

- Domu Santu egunEAN jendea kanposantura joaten da.

- Bazkaldu baino lehen eskuak garbitzen ditut, eta bazkaldu eta gero hortzak garbitzen ditut.

- Ileapaindegian egon naiz arratsaldeko 3rak arte.

7 IKASGEL@

ditut, eta bazkaldu eta gero hortzak garbitzen ditut. - Ileapaindegian egon naiz arratsaldeko 3rak arte. 7

NORENTZAT

Izen propioak

INESentzat

MIKELentzat

ANErentzat

OHIANErentzat

 
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

APAIZarentzat

UMEarentzat

APAIZentzat

UMEentzat

Erakusleak

 

HONENTZAT HORRENTZAT HARENTZAT

HAUENTZAT HORIENTZAT HAIENTZAT

 
 

NIRETZAT

ZURETZAT

HARENTZAT (BERARENTZAT)

GURETZAT

ZUENTZAT

HAIENTZAT

 

- Norentzat da oparia?

- Oparia senargaiarentzat da.

- Gona hau nire lobatxoARENTZAT erosi dut.

- Tori! Hau zuretzat da.

- Joku horiek pertsona nagusiENTZAT dira.

- Ariketa hauek errezak dira ikasle horientzat.

ZEREZ

ESKUz

AUTOBUSez

BURUz

TRENez

BOLIGRAFOz

ZALDIz

- Zerez josten du zuen amak: makinaz ala eskuz?

- Gure amak eskuz josten du.

- Mikelek esan dit bihar trenEZ joango dela Bilbora.

- Nik oraindik ez dakit ordenadorEZ idazten.

8 IKASGEL@

du. - Mikelek esan dit bihar tren EZ joango dela Bilbora. - Nik oraindik ez dakit

NORENGANA

Izen propioak

INESengana

MIKELengana

ANErengana

OHIANErengana

   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

GIZONarengana

 

GIZONengana

EMAKUMEengana

 

EMAKUMEarengana

 

Erakusleak

 

HONENGANA HORRENGANA HARENGANA

HAUENGANA HORIENGANA HAIENGANA

 
 

NIGANA

ZUGANA

HARENGANA (BERARENGANA)

GUGANA

ZUENGANA

HAIENGANA

 

- Norengana zoaz?

- Txominengana noa mesede bat eskatzera.

- Ume guztiak andereñoARENGANA doaz.

- Joan zaitez mutil horrengana eta galdetu zer ordu den.

- Zugana etorri naiz nire laguna zarelako.

NORAINO

Izen propioak

IURRETAraino

PARISeraino

DONOSTIAraino

 
   

Sing.

   

Plur.

 

Izen arruntak

ZERUraino

LURreraino

MENDIetaraino

ZUHAITZetaraino

Erakusleak

 

HONETARAINO HORRETARAINO HARTARAINO

HAUETARAINO HORIETARAINO HAIETARAINO

 

Adberbioak

 

HONAINO

HORRAINO

HARAINO

 
 

GOraino

ERDIraino

ESKUMAraino

EZKERreraino

BARRUraino

KANPOraino

ONDOraino

 

- Noraino joan zara?

- Sevillaraino joan naiz.

- Pasa zaitez sukaldeRAINO!

- Bihar mendi horretaraino joango gara, ezta?

- Sartu zaitez barruraino!

9 IKASGEL@

- Pasa zaitez sukalde RAINO! - Bihar mendi horretaraino joango gara, ezta? - Sartu zaitez barruraino
Aditza
Aditza

ADITZ LAGUNTZAILEA

NOR

- orainaldia

NOR

- lehenaldia

(zer)

 

(zer)

 

NAIZ

Ni

NINTZEN

Ni

HAIZ

Hi

HINTZEN

Hi

DA

Hura

ZEN

Hura

GARA

Gu

GINEN

Gu

ZARA

Zu

ZINEN

Zu

ZARETE

Zuek

ZINETEN

Zuek

DIRA

Haiek

ZIREN

Haiek

- Umeak amamarengana hurbildu dira.

- Ni Igor naiz eta suhiltzailea naiz.

- Gu ez gara Tolosan bizi.

- Zuek berandu heldu zarete.

- Lapurra bankuan sartu da.

- Trena berandu irten da.

- Zergatik ez zara jesarri nire ondoan?

NOR - NORI

- orainaldia

(zer)

(zeri)

 

- Atzo ez zineten euskaltegira etorri. - Iaz oporretan Indiatik ibili ginen. - Orain dela hamar urte nire anaia ezkondu zen. - Etxera heldu ginenean telebista piztuta egon zen. - Ikasleak zutik jarri ziren irakaslea agertu zenean. - Aitorren amama herenegun hil zen. - Joan ahal nintzen, baina ez nintzen joan.

nor

nori

-

Niri ez zait gustatzen lan egitea.

(zer)

(zeri)

Guri Tolosako aitita etorri zaigu bisita egitera. - Begian zerbait sartu zaizu.

-

ZAI zki

T

Niri

- Betaurrekoak etxean ahaztu zaizkio.

ZAI zki

K/N

Hiri

- Ez zaigu komeni alkohol gehiegi edatea.

ZAI zki

O

Berari

- Etxeari teilatua falta zaio.

ZAI zki

GU

Guri

ZAI zki

ZU

Zuri

ZAI zki

ZUE

Zuei

ZAI zki

E

Haiei

10 IKASGEL@

ZAI zki GU Guri ZAI zki ZU Zuri ZAI zki ZUE Zuei ZAI zki E Haiei

NOR (3. Perts) NORK

- orainaldia

NOR (3. Perts) - NORK

-lehenaldia

(zer)

 

(zerk)

 

(zer)

 

(zerk)

 

nor

 

nork

 

nork

nor

 

(zer)

(zerk)

 

(zerk) (zer)

 

D

it

U

T

 

Nik

Nik

 

N

it U

EN

D

it

U

K/N

Hik

Hik

H

it U

EN

D

it

U

--

Hark

Hark

Z

it U

EN

D

it

U

GU

Guk

Guk

GEN

it U

EN

D

it

U

ZU

Zuk

Zuk

ZEN

it U

EN

D

it

U

ZUE

Zuek

Zuek

ZEN

it U z TEN it U z TEN

D

it

U

zTE

Haiek

Haiek Z

 

- Kotxeak bakarrik eraman ahal ditu lau pertsona.

- Nik egunero garbitzen ditut hortzak.

- Irratiak esan du bihar euria izango dela.

- Guk etxe zaharra saldu dugu.

- Ez dut nahi.

- Ehiztariek usoak ikusi dituzte.

- Ezin zuen mina agoantatu. - Bingoan diru guztia galdu genuen. - Nire senargaiak 4 txakurkume erosi zituen. - Lehen irakasleek zigor asko ipintzen zituzten. - Esan zenuten baietz, baina ez zineten etorri. - Katua maite zenuen, baina hil zen.

NOR - NORI - NORK - orainaldia

(zer)

(zeri)

(zerk)

 

nor

nori

nork

(zer)

(zeri)

(zerk)

DIzki

t(da)

T

DIzki

K/N

K/N

Dizki

o

--

DIzki

gu

GU

DIzki

zu

ZU

DIzki

zue

ZUE

DIzki

e

TE

- Nik zuri zer ordu den galdetu dizut.

- Irakasleak guri gezurra esan digu.

- Umeek gurasoei inoiz ez diete kasurik egiten.

- Txakurrak katuari haginka egin dio.

- Zuek guri egunero ogia ekartzen diguzue.

- Andereñoak umeei gozokiak oparitu dizkie.

NOR - NORK - orainaldia

(zer)

(zerk)

 

nor

nork

(zer)

(zerk)

NA

U

T

HA

U

K/N

D

U

--

GA

it

U

GU

ZA

it

U

ZU

ZA

it

U

zTE

ZUE

D

it

U

(z)TE

- Ez nauzu ezagutzen, ala?

- Irakasleak gu ez gaitu maite.

- Nahi baduzue, kotxez eramango zaituztet.

- Aitak seme-alabak ikastola barruraino sartu ditu.

- Orain beste pisu baten bizi naiz, emazteak utzi egin nau eta.

- Ez gaituzte ikusi, ezkutatuta egon gara eta.

11 IKASGEL@

Orain beste pisu baten bizi naiz, emazteak utzi egin nau eta. - Ez gaituzte ikusi, ezkutatuta

ADITZ TRINKOAK - orainaldia

 

EGON

 

JOAN

 

ETORRI

IBILI

Ni

NAGO

NOA

NATOR

NABIL

Hi

HAGO

HOA

HATOR

HABIL

Hura

DAGO

DOA

DATOR

DABIL

Gu

GAUDE

GOAZ

GATOZ

GABILTZA

Zu

ZAUDE

ZOAZ

ZATOZ

ZABILTZA

Zuek

ZAUDETE

 

ZOAZTE

ZATOZTE

ZABILTZATE

Haiek

DAUDE

DOAZ

DATOZ

DABILTZA

-

Gaur Edorta berandu doa lanera.

 

-

Aitita ez dabil oso ondo. Asko kostatzen zaio ohetik altxatzea.

 

-

Bazatoz nirekin antzerkira?

 

-

Ados zaudete Aznarrekin?

-

Ez nago batere gustura.

-

Zaldiak mendian dabiltza, betiko moduan.

 

-

Zer, bagoaz San Mamesera Athletiken partidua ikustera?

 

-

Ez zatozte oso pozik eskolatik.

 

-

Zer, nekatuta zaude, ala?

 

-

Ama haserre dator lanetik.

 

EDUKI

 

EKARRI

 

ERAMAN

JAKIN

Nor

nork

Nor

nork

Nor

nork

Nor

nork

(zer)

(zerk)

(zer)

(zerk)

(zer)

(zerk)

(zer)

(zerk)

Nik

DAU(z)KA T

 

DAKAR(tza) T DAKAR(tza) K/N DAKAR(tza) -- DAKAR(tza) GU DAKAR(tza) ZU DAKAR(tza) ZUE DAKAR(tza) TE

 

DARAMA(tza) T DARAMA(tza) K/N DARAMA(tza) -- DARAMA(tza) GU DARAMA(tza) ZU DARAMA(tza) ZUE DARAMA(tza) TE

DAKI(zki) T

Hik

DAU(z)KA K/N

DAKI(zki) K/N

Hark

DAU(z)KA --

DAKI(zki) --

Guk

DAU(z)KA GU

DAKI(zki) GU

Zuk

DAU(z)KA ZU

DAKI(zki) ZU

Zuek

DAU(z)KA ZUE

DAKI(zki) ZUE

Haiek

DAU(z)KA TE

DAKI(zki) TE

- Badaukazu dirurik?

- Nik ez dakit zelan egiten den hori.

- Zuk motxila beteta dakarzu.

- Baserritarrak behiak, ardiak eta txakur bat dauzka.

- Zer daramazue poltsa horretan?

- Nik badakit euskaraz hitz egiten.

- Guk badaukagu diru apur bat. Zuek ez daukazue batere?

- Umeek eskolara txandala jantzita daramate.

- Guk katua dakargu, berarekin jolasteko.

- Nik ez daukat arrazoia, baina zuk ere ez.

12 IKASGEL@

daramate . - Guk katua dakargu , berarekin jolasteko. - Nik ez daukat arrazoia, baina zuk
Denetarik
Denetarik

ADITZAREN ASPEKTUA

LEHEN

 

GARBITU

EKARRI

BOTA

EGIN

IKUSI

UTZI

ORAIN

 

GARBItzen ari

BOTAtzen ari

EGIten ari

Uzten ari

+ IZAN

 
 

ADITZ TRINKOAK (nago , zoaz, dator, dakit, daukazu

)

GERO

 

GARBITUko

EKARRIko

BOTAko

EGINgo

UTZIko

 

HABITUALA

GARBItzen

EKARtzen

BOTAtzen

EGIten

IKUSten

UZten

- Gaur goizean ez zaituztet ikusi ikastolan. Non egon zarete?

- Zertan ari zara, bada?

- Sukaldea garbiTZEN ARI naiz.

- Ikastaro hau 6 hilabete barru amaituKO da.

- Ez zaigu gustaTZEN egunero eskolara joatea.

- Umetan larunbatetan errekara joaten ginen sapabururuak harrapatzera.

- Zergatik zaude hain pozik?

ZER ORDU DA?

00:00

Gaueko hamabiAK dira.

00:05

Gaueko hamabiAK eta bost dira.

01:00

Goizaldeko ORDU batA da.

01:15

Goizaldeko ORDU batA eta LAURDEN da.

08:00

Goizeko zortziAK dira.

08:30

Goizeko zortzi eta ERDIAK dira.

12:00

Eguerdiko hamabiAK dira.

11:35

Goizeko hamabiAK hogeita bost GUTXIAGO dira.

14:00

Arratsaldeko ORDU biAK dira.

14:45

Arratsaldeko hirurAK LAURDEN GUTXI dira.

19:00

Arratsaldeko zazpiAK dira.

19:20

Arratsaldeko zazpiAK eta hogei dira.

22:00

Gaueko hamarrAK dira.

22:30

Gaueko hamar eta ERDIAK dira.

ZER ORDUTAN

?

-(e)an

- Zer ordutan jaikitzen zara ohetik?

- Goizeko zazpiak eta laurdenETAN jaikitzen naiz.

- Zer ordutan dator trena?

- Trena ordu biak hogei gutxiagoTAN dator.

- Zer ordutan hasiko da pelikula?

- Pelikula bostak eta hamarrEAN hasiko da.

-(e)tan

- Zer ordutan bazkaltzen duzu? - Ordu bat eta erdiETAN bazkaltzen dut.

- Zer ordutan itzuliko zara gauean? - HamaikETAN etorriko naiz.

- Zer ordutan esnatu zara? - Goizaldeko lauak eta hogeiAN esnatu naiz.

13 IKASGEL@

- Hamaik ETAN etorriko naiz. - Zer ordutan esnatu zara? - Goizaldeko lauak eta hogei AN
 DATA
 DATA

- Zu noiz jaio zinen?

- Ni 1961EKO azaroAREN 14AN jaio nintzen.

- Noiz ezkondu ziren aitita eta amama?

- Aitita eta amama 1949KO ekainAREN 15EAN ezkondu ziren.

ZERTARA

-t(z)era

- Etxeko atea jo dute eta ama atea zabalTZERA joan da.

- Zertara joan zarete udaletxera?

- Gu udaletxera joan gara kotxeko zerga ordainTZERA.

- Beheko pisura joan naiz auzokoari gatza eskaTZERA.

- Jabi eta Pello mendira joan dira ehiza egiTERA.

ZERTARAKO

-t(z)eko

- Bost minutu falta dira klasea amaiTZEKO.

- ArgalTZEKO komenigarria da kirola egitea.

- Zertarako balio du giltzak?

- Giltzak ateak ixTEKO eta zabalTZEKO balio du.

- Aitak dirua eman dit ordenadorea erosTEKO.

ZERGATIK

-(e)lako

eta
eta

- Zergatik zaudete nekatuta?

- Gu nekatuta gaude asko ibili gareLAKO.

- Zu berandu heldu zara autobusa galdu duzuLAKO.

- Animo, mutilak! Partidua irabazi egingo dugu eta.

- Mirenen loba ezin da ikastolara joan gaixorik dago eta.

ZERTAN

-t(z)en

- Ixabel ohean etzanda dago liburu bat irakurTZEN.

- Zuek zertan ari zarete?

- Gu bidaia prestaTZEN ari gara.

- Zu sukaldean zaude esnea beroTZEN.

- Arotza egurrezko armairua egiTEN ari da.

14 IKASGEL@

presta TZEN ari gara. - Zu sukaldean zaude esnea bero TZEN. - Arotza egurrezko armairua egi

ZELAKOA (NOLAKOA)

- Zelakoa da pastel hori?

- Pastel hori oso gozoA da.

- Emakume zaharrA nire amama da.

- Zure gurasoak argalAK dira.

- Amuarraina ez da merkeA.

ZELAN (NOLA)

-ta (-da)

-TA (-DA)

 

NEKATUta

APURTUta

ITXIta

BETEta

JESARRIta

   

GARBI

 

LODI

GAZTE

MERKE

ZIKIN

GORRI

 
 

ONDO

TXARTO

LASAI

URDURI

ASTIRO

ZUTIK

GAISORIK

POZIK

HASERRE

ZABALIK

HUTSIK

LO

ADOS

- Okela astiro jan behar duzue.

- Zelan dago aita?

- Aita gaisorik dago.

- Porruak ez daude merke.

- Botila hori beteTA dago baina nire edalontzia hutsik dago.

- Denda itxiTA dago eta kristalak apurtuTA dauzka.

15 IKASGEL@

bete TA dago baina nire edalontzia hutsik dago. - Denda itxi TA dago eta kristalak apurtu

ZENBAT

gutxi

asko

batzuk

0 zero

21

hogeita bat

60

hirurogei

1 bat

22

hogeita bi

70

hirurogeita hamar

2 bi

23

hogeita hiru

80

laurogei

3 hiru

24

hogeita lau

90

laurogeita hamar

4 lau

25

hogeita bost

100

ehun

5 bost

26

hogeita sei

105

ehun eta bost

6 sei

27

hogeita zazpi

111

ehun eta hamaika

7 zazpi

28

hogeita zortzi

255

berrehun eta berrogeita hamabost

8 zortzi

29

hogeita bederatzi

391

hirurehun eta laurogeita hamaika

9 bederatzi

30

hogeita hamar

444

laurehun eta berrogeita lau

10 hamar

31

hogeita hamaika

901

bederatziehun eta bat

11 hamaika

32

hogeita hamabi

1000

mila

12 hamabi

33

hogeita hamahiru

1900

mila eta bederatziehun

13 hamahiru

34

hogeita hamalau

8974

zortzi mila bederatziehun eta hirurogeita

14 hamalau

35

hogeita hamabost

hamalau

15 hamabost

36

hogeita hamasei

100000 ehun mila

16 hamasei

37

hogeita hamazazpi

1000000 milioi

17 hamazazpi

38

hogeita hamazortzi

18 hamazortzi

39

hogeita hemeretzi

19 hemeretzi

40

Berrogei

20 hogei

41

Berrogeita bat

- Zenbat urte dauzkazu (zuk)?

- (Nik) berrogeita hamasei urte dauzkat.

- Hemen hamahiru aulki daude?

- Ez. Hemen ez daude hamahiru aulki. Hemen aulki bat bakarrik dago.

- Bankuko zuzendariak diru asko dauka?

- Bai. Bankuko zuzendariak diru asko dauka baina nik diru gutxi daukat.

- Osaba mendira joan da eta perretxiko batzuk ekarri ditu. Hamar bat (hamar, gutxi gora- behera) ekarri ditu.

- (Zuk) zenbat seme dauzkazu?

- Nik ez daukat semerik baina alaba bi (bi alaba) dauzkat.

) ekarri ditu. - (Zuk) zenbat seme dauzkazu? - Nik ez daukat semerik baina alaba bi

16 IKASGEL@

) ekarri ditu. - (Zuk) zenbat seme dauzkazu? - Nik ez daukat semerik baina alaba bi

ZEREZKO(a/ak)

- Zerezkoa da horma hori?

- Horma hori harrizkoa da.

- ArtilEZKO galtzerdiAK oso beroak dira.

-(e)zko(a/ak)

- Belarritako horiek ez dira urreZKOAK; zilarrEZKOAK dira.

- LarruZKO jakA zurea da?

KONPLETIBOA

-(e)la -(e)nik
-(e)la
-(e)nik

- Zer esan du irratiak?

- Irratiak esan du Galdakaon kotxe istripu bat egon dELA.

- Nik uste dut zuk gezurra esan didazuLA.

- Idoiak esan dit azterketa guztiak gainditu dituELA.

- Nik ez dut uste bihar euria egingo duENIK.

- Aitorrek ez du esan mendira joatea gustatzen zaioNIK.

ZEHARGALDERA

-(e)n
-(e)n

- Zer galdetu diozu irakasleari?

- Nik irakasleari galdetu diot EA komunera joan ahal naizEN.

- Gure aitaren lagunak EA ezkonduta nagoEN galdetu dit.

- Zuk badakizu Iparragirre kalea non dagoEN?

- Ez. Nik ez dakit Iparragirre kalea non dagoEN.

- Amamak ez daki ordenadoreak zertarakako balio duEN.

- Zuk badakizu nire semea nora joan dEN?

17 IKASGEL@

dago EN. - Amamak ez daki ordenadoreak zertarakako balio du EN. - Zuk badakizu nire semea

AGINTERA

zaitez

zaitezte

(e/it)zazu

(e/it)zazue

-t(z)eko

zaitez zaitezte (e/it)zazu (e/it)zazue -t(z)eko Amak semeari: Semeak: Amak semeari, berriro:

Amak semeari:

Semeak:

Amak semeari, berriro:

"Aizu, altxa zaitez ohetik!"

"Zer?

"Ohetik altxaTZEKO!"

ohetik!" "Zer? "Ohetik altxa TZEKO!" Irakasleak ikasleei: Ikasleek: Irakasleak ikasleei,

Irakasleak ikasleei:

Ikasleek:

Irakasleak ikasleei, berriro:

"Aizue, isil zaitezte!"

"Zer?"

"IsilTZEKO!"

zaitezte!" "Zer?" "Isil TZEKO!" Mikelek txakurrari: Txakurrak: Mikelek txakurrari,

Mikelek txakurrari:

Txakurrak:

Mikelek txakurrari, berriro:

"Ez ezazu jan hori!"

"????"

"Hori ez jaTEKO"

- Aita Santuak kristauei bakearen alde otoitz egiTEKO esan die.

- Mikel, etor zaitez hona eta egon zaitez isilik!

- Poliziak lapurrari arma lurrera botaTZEKO agindu dio.

- Aizu, atera itzazu lau zurito!

KONPARAKETAK

 

berdintasuna

Desberdintasuna (gehiago edo gutxiago)

ZELAKOA

BEZAIN
BEZAIN
     

ZELAN

BAINO

…AGO

   

BAINO

GEHIAGO

 

ZENBAT

BESTE (HAINBAT)

BAINO

GUTXIAGO

- Zenbat urte dauzkazu?

- Nik zuk beste urte dauzkat.

- Zelakoa da Bartzelona?

- Bartzelona Madril bezain polita da.

- Zelan bizi zara?

- Ondo. Baina ez zu bezain ondo.

- Bilbok Donostiak baino biztanle gehiago dauzka.

- Guk ez dugu jan zuek beste gozoki.

- Gure alaba zuena baino lotsatiaGOa da.

- Haiek guk baino hobeto hitz egiten dute euskaraz.

- Zuk Mikelek baino perretxiko gutxiago batu dituzu.

18 IKASGEL@

Haiek guk baino hobeto hitz egiten dute euskaraz. - Zuk Mikelek baino perretxiko gutxiago batu dituzu.

ERLATIBOA

- Josu da begi argiak dauzkaNA.

-(e)n(a/ak)

- Amaia da gaur klasera soineko berdea ekarri duEN neskA.

- Mendizalea da mendian ibiltzea gustatzen zaioNA.

- Arratsaldean ikusi duguN pelikulA oso aspergarria izan da.

- Zuk esan didazuN guztiA gezurra da.

- Josuneri galdu zaioN giltzA udaltzaingoan agertu da.

- Nor da zure aitaren ondoan dagoENA?

BALDINTZA

-t(z)en

ba-

-ko
-ko

- Leihoa zabaltzen Baduzu, hotzituko gara.

- Etxean geratzen Bagara, aspertuko gara.

- Musu bat ematen Badidazu, zinera joatera gonbidatuko zaitut.

- Euskaltegira joaten ez BAzara, ez duzu euskaraz ikasiko.

- Maite Banauzu, ezkontzeko eskatuko didazu.

DENBORAZKOAK

-(e)nean -t(z)ean
-(e)nean
-t(z)ean

- Postariak tinbrea jo du bazkaltzen hasi garENEAN.

- Eguraldi ona egiten duENEAN hondartzara joaten gara.

- Etxean ez zegoen inor etxera heldu nintzENEAN.

- Athletic-ek irabazten duENEAN oso pozik jartzen da.

- Kalera irteTZEAN euria egiten hasi zuen.

- Txakurra zaunka entzuTEAN konturatu ginen norbait bazetorrela.

AHAL /

EZIN

- Hondartzara joaten bagara, eguzkia hartu ahal dugu.

- Ume txikiak ezin dira joan bakarrik ikastolara.

- Ospitaletan ezin da tabakorik erre.

19 IKASGEL@

ahal dugu. - Ume txikiak ezin dira joan bakarrik ikastolara. - Ospitaletan ezin da tabakorik erre.

- Bihar ezin izango naiz klasera joan, oso gaisorik nago eta.

- Gaur goizean lasai gosaldu ahal izan dut, jai-eguna da eta.

- Zuri kontatu ahal dizut, nire laguna zara eta.

BEHAR

 

- Zenbat denbora behar duzu jazteko?

 

- Ezin naiz zurekin geratu, lanera joan behar dut eta.

- Ez duzu dena jan behar.

 

- Datorren urtean gida-baimena berriztatu beharko dut.

- Gaur goizean umeari ipurdiko bat eman behar izan diot.

NOMINALIZAZIOA

 

-t(z)ea

- Guri ez zaigu gustatzen ariketak egiTEA.

 

- Euskara ikasteko beharrezkoa da gogoa edukiTZEA.

- Euskaltegian debekatuta dago erdaraz hitz egiTEA.

- Osasunerako komenigarria da kirola egiTEA.

 

- Guri asko kostatzen zaigu euskaraz pentsaTZEA.

- Pentsatu dugu oporretan Indiara joaTEA.

NOMINALIZAZIOA

 

-t(z)en

- Zuek ez dakizue ingelesez hitz egiTEN.

- Orain dela urte asko ikasi nuen josTEN.

- Barre egiTEN hasi ginen txistea entzun genuenean.

- Orain telebista ikusTEN ari da.

- Saiatuko gara euskaltegira egunero joaTEN.

20 IKASGEL@

entzun genuenean. - Orain telebista ikus TEN ari da. - Saiatuko gara euskaltegira egunero joa TEN.

ATZIZKI BATZUK

-(T)AR: DurangAR, zaldibarTAR, baserriTAR, herriTAR, frantziAR, italiAR…

- DurangARra: Durangon jaio dena edo Durangokoa dena.

-DUN: Bizardun, txapelDUN, euskalDUN, haurDUN, betaurrekoDUN, diruDUN…

- Bizarduna: bizarra daukana.

-ZALE: MendiZALE, ardoZALE, gozoZALE, neskaZALE, diruZALE…

- Ardozalea: Ardoa gustatzen zaiona.

-GARRI: AsperGARRI, ikusGARRI, beldurGARRI, barreGARRI, edanGARRI…

- Edangarria: Edan ahal dena edo edatea merezi duena.

- Beldurgarria: Beldurra ematen (sortzen) duena.

-TXO: AmaTXO, mahaiTXO, umeTXO, afariTXO, etxeTXO, lagunTXO

- Mahaitxoa: mahai txikia.

- Amatxo: ama (kariñosoa).

-TASUN: MaitASUN, askaTASUN, isilTASUN, alaiTASUN…

- TASUN: Izen abstraktoa, ona, positiboa.

- TZAILE: SalTZAILE, garbiTZAILE, erreTZAILE, hilTZAILE

- Saltzailea: Saltzen duena.

- -LE: IrakasLE, ikasLE, erosLE, entzuLE, ikusLE

- Ikaslea: Ikasten duena.

-(L)ARI: ArgazkiLARI, bulegARI, tabernARI, sukaldARI, futbolARI-(l)ari: Askotan lanbidea adierazten du.

-TSU: IndarTSU, ileTSU, koipeTSU, euriTSU, eguzkiTSU

- Iletsua: Ile asko daukan pertsona.

- Euskal Herria euritsua da.

ile TSU, koipe TSU, euri TSU, eguzki TSU - Iletsua: Ile asko daukan pertsona. - Euskal

21 IKASGEL@

ile TSU, koipe TSU, euri TSU, eguzki TSU - Iletsua: Ile asko daukan pertsona. - Euskal
22 IKASGEL@

22 IKASGEL@

22 IKASGEL@

23 IKASGEL@

23 IKASGEL@