Está en la página 1de 4

A Península Ibérica entre os séculos XI e XV

Tema 6

2º ESO

TEMA 6 A PENÍNSULA IBÉRICA ENTRE OS SÉCULOS XI E XV

No ano 1031, o califato de Córdoba fragmentouse en reinos de taifas, !rogresi"amente o control da Península ante o a"ance cristi#n$ A EVOLUCIÓN DE AL-ÁNDALUS

ue foron !erdendo

%ras a !erda de %oledo a mans de Alfonso VI &10'(), o territorio de A*+,ndalus esti"o controlado !olos almor#"ides, !rimeiro, e !olos almo-ades des!ois, uedando finalmente reducido ao reino de .ranada$ /s almor#"ides, bereberes norteafricanos, !enetraron na Península &10'0), e im!u1eron o seu dominio en A*+,ndalus até a s2a desintegración en 113( en no"os reinos de taifas$ /s almo-ades, ue substituíran aos almor#"ides no norte de ,frica, !enetraron na Península &1141), e im!u1eron o seu dominio$ 5n 1616 foron derrotados !olos cristi#ns na batalla das Na"as de %olosa, desintegr#ndose Al+,ndalus en 1663 en reinos de taifas$ 5stes foron con uistados !rogresi"amente !olos cristi#ns, uedando reducido Al+,ndalus ao reino na7arí de .ranada$ / reino de .ranada sobre"i"iu m#is dous séculos, !agando tributos &!arias) ao reino cristi#n de Castela$ Con todo, foi con uistado !olos 8eis Católicos en 1396$ OS REINOS CRISTIÁNS Nesta é!oca, os estados reinos cristi#ns foron am!liando o seu territorio # conta de Al+,ndalus mediante a con uista$ A e"olución até o século XIII Castela e *eón uníronse definiti"amente con :ernando III &1630)$ ;eles inde!endi7ouse Portugal no século XII$ Con uístaa castel#n+leonesa a"an7ou no século XI até o %e1o, no XII ata <erra =orena, e no XIII incor!orou o "al do .uadal ui"ir, con uistado !or :ernando III$ Al>+,ndalus uedaba, así, reducido ao reino de .ranada$ a)Os estados o !e"ta!s Aragón e Na"arra esti"eron unidos até 113($ Alfonso I o ?atallador con uistou o "al do 5bro$ , morte de leste, Na"arra se!arouse como reino inde!endente e Aragón uniuse cos condados catal#ns formando a coroa de Aragón &1134)$ / territorio aragonés am!liouse cara ao sur ocu!ando Valencia &163') e !olo =editerr#neo, logrando o dominio de <icilia &16'6)$ Na"arra uedou constre@ida entre os seus "eci@os Castela e Aragón, e desde o século XIII "inculouse a :rancia !or alian7as matrimoniais$ #)A e$%a"s!&" 'aste() e a a*o"esa "os s+',(os XIV e XV Nesta é!oca os reinos cristi#ns ti"eron di"ersos !roblemas, como os conflitos entre os reis e a nobre7a, ao tratar a ueles de refor7ar o seu !oder, e a e!idemia de !este de 133'$ Castela ocu!ou o estreito de Xibraltar &1306) e con uistou Canarias a !rinci!ios do século XV$ Aragón, terminada a s2a recon uista, se e1!ansionou !olo =editerr#neo, dominando <arde@a, os ducados de Atenas e Neo!atria, e N#!oles$ A REPOBOACIÓN DO TERRITORIO

1

A Península Ibérica entre os séculos XI e XV

Tema 6

2º ESO

A re!oboación do territorio /s monarcas cristi#ns im!ulsaron a re!oboación do territorio con uistado, ue se reali7ou mediante "arios sistemasA • a re!oboación concellil ou munici!al, ue !redominou entre os ríos ;ouro e %e1o e no "al do 5bro$ Consistiu en di"idir o territorio con uistado en munici!ios, formados !or un-a "ila ou cidade e o seu termo munici!al ou alfo7$ • a re!oboación das ordes militares, ue !redominou entre o %e1o e a <erra =orena e nos "ales do %uria e X2car$ As ordes militares recibiron e1tensas se@oríos, c-amados maestra7gos, a cambio de defender o territorio$ • o re!artimento, ue se utili7ou no "al do .uadal ui"ir, =urcia, a fac-ada le"antina e as ?aleares$ Nestas 7onas, os nobres recibiron grandes e1tensións de terreo, e as 1entes do com2n !e uenos lotes de terra$ A OR-ANI.ACIÓN DOUS REINOS CRISTIÁNS / goberno e as s2as institucións A monar uía foi a institución !rinci!al$ /s reis e1ercían numerosas funciónsA ditaban leis, administraban 1usti7a, e diri1ían o e1ército$ Con todo e1istían diferen7asA • 5n Castela a monar uía estaba formada !or un só estado e a autoridade real era indiscutible$ • A coroa de Aragón estaba com!osta !or "arios reinos &Aragón, Catalu@a, =allorca e Valencia), cada un dos cales ti@a as s2as !ro!ias institucións$ /s reis a1ud#ronse de institucións de goberno$ As !rinci!ais foronA • a Curia 8e1ia, formada !olos nobres e !relados da igre1a, ue aconsellaban ao rei, e as Cortes, ue 1urdiron ao asistir re!resentantes dalgun-as cidades #s reunións da Curia 8e1ia$ • As Cortes estaban formadas !or re!resentantes do tres estamentos &nobre7a, clero e 1entes do com2n), e a s2a función !rinci!al era a!robar no"os im!ostos$ A administración territorial era e1ercida directamente !olo rei nos territorios de realengo, e !olos nobres nos seus se@oríos$ As cidades esti"eron gobernadas !or un reducido gru!o de !ersoas ricas e influentes$ ECONOMÍA E SOCIEDADE NOS REINOS CRISTIÁNS A !ro!iedade da terra baseouse no !redominio dos se@oríos da nobre7a, do clero e as ordes militares, traballados !or cam!esi@os de!endentes$ %amén e1istiron cam!esi@os libres, sobre todo nas #reas fronteiri7as$ A a* !',(t, a /o! a #ase e'o"&0!'a1 A de seca@o culti"aba cereais, "ide e oli"eira e a de regadío -ortali7as e froiteiras$

1

A Península Ibérica entre os séculos XI e XV

Tema 6

2º ESO

A *a"da 2a foi es!ecialmente im!ortante en Castela, e centrouse na o"ella merina, ue !ro!orcionaba la de calidade$ 5n 1643 formouse o Concello da =esta, ue agru!aba aos grandes gandeiros$ As a't!3!dades a tesa"a!s locali7#ronse nas cidades, e !roducían tecidos, artigos de ferro, coiro, "idro e ouri"aría, destacando tamén a construción na"al$ /s artes#ns agru!#banse en confrarías e gremios$ O 'o0e '!o reali7#base en tendas, en mercados semanais e en feiras anuais$ 5n Castela desen"ol"euse !rimeiro no Cami@o de <antiago, e !osteriormente nos !ortos cant#bricos como ?ilbao e <antander, e en Andalucía occidental$ Polos !ortos cant#bricos e1!ort#base "i@o, ferro e la, e im!ort#banse !rodutos de lu1oB !olos de Andalucía e1!ort#base cereais, aceite, "eu e coiro, e im!ort#banse escra"os, ouro e !rodutos de lu1o orientais como es!ecias e seda$ Na coroa de Aragón, o !rinci!al foco comercial foi ?arcelona, ue comerciaba !or todo o =editerr#neo con tecidos, !rata, trigo, es!ecias, seda e marfil, entre outros$ A SOCIEDADE NOS REINOS CRISTIÁNS A sociedade era estamental, e nela diferenci#banse os gru!os !ri"ile1iados &nobre7a e clero) do estamento !o!ular$ /s estamentos !ri"ile1iados eran a nobre7a e o clero, !ois go7aban de !ri"ile1ios, como non !agar im!ostos, !osuían se@oríos e ocu!aban cargos na administración$ / estamento non !ri"ile1iado estaba formado !or di"ersos gru!osA o cam!esi@ado, ue era o m#is numeroso, e os gru!os urbanos$ Nestes 2ltimos distinguíase a oligar uía urbana, formada !or nobres ou comerciantes, e as 1entes do com2n, ue agru!aba a !ro!ietarios de talleres, !e uenos comerciantes, asalariados e 1entes sen oficio$ , mar1e da sociedade cristi# estaban os 1udeus, ue "i"ían en barrios !ro!ios &1udarías), e os mudé1ares, musulm#ns ue uedaron en territorio cristi#n tras a recon uista$ CULTURA E ARTE NOS REINOS CRISTIÁNS Na Península Ibérica con"i"iron tres culturasA a musulm#, a cristi# e a 1udea$ A !rinci!al manifestación diso foi a 5scola de %radutores de %oledo, na ue se traducían do #rabe as obras traídas !olos musulm#ns ue recollían o saber de /riente, de gregos e romanos$ Na literatura destacou o nacemento das linguas romances$ Nelas escribíronse o Poema do =ío Cid, obras narrati"as como o *ibro de bo amor, do Arci!reste de :ita, e libros de cabalaría, como %irant o ?lanc, de Coanot =artorell$ As ac-egas científicas foron escasas e limit#ronse # cartografía, onde destacaron os ma!as elaborados !olos catal#ns e mallor uinos$ /s centros de ensino eran !rinci!almente as escolas catedralicias$ Ademais, 1urdiron as !rimeiras uni"ersidades, como as de Palencia, <alamanca ou *érida$ As manifestacións artísticas$ A arte desta é!oca ti"o na Península Ibérica dous estilosA o gótico e o mudé1ar$ A a te *&t!'a ;esen"ol"euse entre os séculos XII e XV e legounos obras im!ortantes$ 5n ar uitectura destacan as catedrais de ?urgos, *eón, %oledo, ?arcelona, Valencia e Palma de =allorca e edificios ci"ís como castelos, !alacios, concellos e lon1as, como as de ?arcelona, Valencia e Palma de =allorca$ A escultura centrouse nas !ortadas das catedrais, reali7#ndose tamén se!ulcros$ A !intura elaborou retablos e miniaturas, e as "idreiras, como as da catedral de *eón$ O 0,d+4a D un estilo !ro!io da Península Ibérica, ue mestura elementos cristi#ns &rom#nicos e góticos), con influencias musulm#s$ Caracterí7ase !olo uso do ladrillo como material !rinci!al$ 5ntre as s2as obras !rinci!ais destacan a igre1a de <an *oren7o de <a-ag2n, as torres de %eruel, os 8eais Alc#7ares de <e"illa e a sinagoga de Córdoba$

1

A Península Ibérica entre os séculos XI e XV

Tema 6
VOCABULARIO

2º ESO

AL5AMBRA

:ortale7a ou alca7aba militar do século XIII$ D un con1unto de !alacios organi7ados en torno a uns !atios, 1ardíns, fontes$ ALMO5ADES .ru!o ue substit2e aos Almor#bides e entre 1130 e 1146 im!u1éronse na Península Ibérica ALMORÁBIDES ?ereberes nómades ue formaron un grande im!erio norteafricano e entraron na Península en 10'0$ ARCO APUNTADO Arco rematado en !unta ue ofrecía mellor resistencia ao !eso das bó"edas ARCO Arco e1terior ue sustenta o muro a un contraforte$ 5stes ARBOTANTE arcos est#n como sus!endidos no ar$ BÓVEDA DE CRUCERÍA <on bó"edas onde se entrecru7an os ner"os CORTES Asembleas ue estaban formadas !or tres estamentosA nobre7a, clero e 1entes do com2n$ A s2a función era a!robar as a1udas solicitadas !olo rei e "otar os im!ostos$ ESTAMENTOS .ru!os nos ue se di"idiu a sociedade$ Eabía tresA nobre7a, clero e 1entes do com2n$ MESTA /rgani7ación formada !or gandeiros es!ecialmente de gandería o"ina merina !ara defender os seus intereses MUDÉXAR 5stilo artístico ori1inado na Península Ibérica onde se mesturaban influen7as cristi#ns, rom#nicas e góticas coas musulm#s REINO NA.ARÍ 8eino na7arí de .ranada$ Fltimo reino musulm#n na Península ue durou a con uista !olos 8eis Católicos no ano 1396$ REPOBOACIÓN Cando o territorio recon uistado se di"idía en concellos CONCELLIL ou munici!ios formados !or un-a "ila ou cidade e termo munici!al REPOBOACIÓN Cando a re!oboación se encomendou #s /rdes =ilitares POR ORDES ue recibiron se@oríos, c-amados mestrados a cambio MILITARES de defender as terras e fomentar o seu !oboamento REPOBOACIÓN POR / territorio re!artíase entre os ue !artici!aran na REPARTIMENTO recon uista, !rinci!almente nobres$ PRESURA D un sistema de re!oboación ue consistía en dar as terras aos !rimeiros ue as roturasen e logo o rei d#balles a !resura ou !ro!iedade$ SE6ORÍOS Porcións de terra en mans de nobres VIDRIEIRAS .randes "entanais ue se abriron nos muros das igre1as góticas$ 5stes "entanais estaban decorados con "idros de cores con escenas di"ersas$ As m#is destacadas son as de *eón$

1

Intereses relacionados