Está en la página 1de 11

Elebitasuna: definizioak

Bloomfield (1933): ”elebitasuna bi hizkuntza jaiotzetiko hiztunek bezala menperatzea da”

Macnamara (1969): ”elebiduna da ama hizkuntza ez den batean lau gaitasunetan gutxieneko gaitasuna izatea”

Mackey (1976): ”bi hizkuntza normal eta bietako edozeinetarako lehenespenik gabe baliatzen dituen pertsona edo herria da elebiduna”

Pertsona mailako elebitasuna

Elebitasuna zehazteko bi bide:

1. Lau trebetasunak

Ulermena

Irakurmena

Mintzamena

Idazmena

2. Testuingurua eta komunikazioa

Kontestu barruko komunikazioa

Kontestu

murritzeko

 

komunikazioa

Pertsona mailako elebitasuna

Elebitasun orekatua

3 ezaugarri (Siguán eta MacKey):

1.

Independentzia

2. Alternantzia

3.

Itzulpena

Elebitasunaren sailkapena (Hamers-Blanc)

Dimentsioa

Elebitasun mota

Hizkuntza/pentsamendu

KOnposatua

erlazioa

Koordinatua

Gaitasunaren arabera

Orekatua

Menderatzailea

Adinaren arabera

Goiztiarra

Aldi berekoa

Ondoz ondokoa

Nerabea

Heldua

Elebitasunaren sailkapena (Hamers-Blanc)

Hizkuntzen estatus sozio-kulturala

Gehigarria

Kengarria

Kulturaren eta nortasun-taldearen arabera

Bi kulturakoa

Kultura bakarrekoa (H1)

Kultura bakarrekoa (H2)

Akultural anomikoa

Gizarte mailako elebitasuna

Gizarte elebidunean ez dira hiztun guztiak elebidunak

Soziolinguistikaren aztergai:

Gizartearen eta hizkuntzen arteko harremana

Gizarte-ezberdintasunek isla dute hizkuntzetan

Gizarte-egoerak hizkuntzaren garapena baldintzatu

Gizarte mailako elebitasuna

”Gizarte elebidun” kontzeptua ezbaian. Argudioak:

Pertsonak soilik dira elebidunak (transferentzia, independentzia, alternantzia)

”Gizarte elebidun” askotan hiztun elebakarrak

Gizarteen berezko joera elebakartasuna (hainbaten ustez).

Ondorioz: bestelako terminoak (ukimen egoera )

Gizarte mailako elebitasuna:

kontzeptuak

1. Hizkuntz komunitatea:

Batasun linguistikoa duen jende multzoa

Hizkuntza bera edo aldaera bera

Elebidunen, eleanitzen, elebakarrez osatu liteke

”Estatu bat-hizkuntza bat” ez da egia:

5000 (?) hizkuntza, 190 estatu

Estatu gutxi dira ofizialki elebidunak

Hizkuntza gutxituak indartzeko ahaleginik ez

Gizarte mailako elebitasuna:

kontzeptuak

2. Diglosia (Ferguson 1959)

A hizkuntzak goi-mailako funtzioak; B hizkuntzak behe-mailakoak

Diglosia definitzen duten 3 elementu:

1. A-k goi-mailako funtzioak betetzen ditu; B-k behe mailakoak

2. B hizkuntza gutxitua da:

Prestigiorik ez

Ikasteko beharrik ez

Eremu ez-hiritarrean

3. Ondorioz: etxean B ikasten dutenen artean elebidun gehiago.

4. Hiztun kopurua: ez da definitzailea.

Gizarte mailako elebitasuna:

kontzeptuak

Diglosia-egoerak:

1. Egonkorra:

Egoera diglosikoa egonkorra

Paraguai: gaztelania eta guarania

Luxemburgo: ”triglosia”

2. Aldakorra:

Desagerpenerantz: A hizkuntza B-ren eremu pribatuan erabilzean

Hizkuntz normalizazioa: B indartzea, A-ren funtzio batzuk hartuz.

Hizkuntz normalizaziorako zer?

1. Eredu estandarra:

Ortografia, gramatika, hiztegiak, lexiko- sorkuntza

Batzuek eredua badute; besteek, sortu behar.

2. Estatusa:

Ofizialtasuna: legez berezko hizkuntzatzat hartu

Estatus-aldaketak ez dira beti hizkuntza minorizatuaren mesedetan

Funtzio sozialak areagotzea

3. Hiztun-kopurua

Hiztun-kopurua handitu eta alfabetatu

Hezkuntza giltzarria