P. 1
Nós 26 - Suplemento cultural de Xornal de Galicia

Nós 26 - Suplemento cultural de Xornal de Galicia

|Views: 107|Likes:
Publicado porIago Martínez
Número 26 do suplemento cultural de Xornal de Galicia, Nós. Publicado o 6 de xuño de 2009.
Número 26 do suplemento cultural de Xornal de Galicia, Nós. Publicado o 6 de xuño de 2009.

More info:

Published by: Iago Martínez on Nov 21, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/09/2012

pdf

text

original

SUPLEMENTO DE CULTURA 6 DE XUÑO DE 2009.

NÚMERO 26
ornal
DE GALICIA
Wang Bing, cineasta
Páxs. 4-5
NOS
CORTÁZAR INESPERADO
A publicación dun volume cos seus textos dispersos actualiza a paixón polo autor de ‘Rayuela’ no seu 25 cabodano,
escusa perfecta para reconstruírmos a viaxe do arxentino ao Val Miñor, nas Rías Baixas, a finais dos cincuenta
Estíbaliz Espinosa:
literatura biónica
“Nos meus filmes traballo
de xeito moi tradicional”
LIBROS
Páx. 6
O escritor arxentino Julio
Cortázar, visto por Luís Seoane
nunha xilografía dos anos 70
FUNDACI ÓN LUÍ S SEOANE
XURXO BORRAZÁS
2 NÓS I
XORNAL DE GALICIA 6 DE XUÑO DE 2009
EN PORTADA
E , un matrimonio de
turistas arxentinos que traballan
en París baixa do tranvía Vigo-
Baiona nun pequeno apeadoiro
ao pé dun longo areal. O nome
da parada coincide co que tiña
daquela a praia, aínda virxe,
de Lourido, e ha ficar gravado
na memoria da parella. Ela,
Aurora Bernárdez, de 37 anos,
filla de galegos emigrados a
Bos Aires e á súa vez emigrada
a París, amosáballe a súa terra
a el, un tradutor arxentino
de ascendentes vascos.
Daquelas vacacións na praia
o marido deixaría constancia
en varias cartas que enviaba
aos seus amigos e en fotos que
testemuñaban os paseos da
parella polo Val Miñor. No
reverso desas imaxes quedaron
prendidos algúns textos breves,
comentarios domésticos que
50 anos logo daquela viaxe non
deberan ter máis valor que o
sentimental. Foran escritos
por alguén que, malia aos seus
43 anos, non conseguira aínda
consolidar unha carreira literaria
composta por tres ou catro
libros, o máis coñecido escrito e
editado dez anos atrás co título
de Bestiario. Ninguén coñecía a
aquel escritor futuro nas aldeas
de pescadores e labregos estradas
a carón da praia que formaban
Nigrán. Pero ao final da súa
vida, en 1984, o autor daquelas
liñas na volta das fotos do seu
descanso estival deixaría escritas
40 obras, e o seu apelido, unido a
títulos como Rayuela, para cuxa
aparición faltaban aínda seis
anos –¿levaríaa xa no maxín?–,
converteríase co tempo nun
icono da literatura universal. O
seu sonoro nome arxentino era
Julio Florencio Cortázar e esta é a
crónica das súas vacacións no Val
Miñor hai cinco décadas.
E . A URSS lanzaba o
Sputnik, seis países creaban
a Comunidade Económica
Europea, Carmen Martín
E haberá
cronopios
no Val Miñor?
No 25 cabodano de Julio Cortázar lembramos a viaxe que o escritor arxentino e Aurora Ber-
nárdez, a súa dona, fixeron á comarca do Val Miñor, nas Rías Baixas, a finais dos cincuenta.
POR DAVID REINERO / IAGO MARTÍNEZ FOTOS FONDO AURORA BERNÁRDEZ / COLECCIÓN CGAI
“LOURIDO ES UN SITIO
PRECIOSO AL SUR DE
VIGO. SE LLEGA EN
TRANVÍA Y HAY UN
HOTEL DONDE TODOS
NOS ADORAN”
“NO CONSIGO
RECORDAR CÓMO SE
LLAMA EN GALLEGO
ESE TIPO DE HÓRREO.
ME DIJERON QUE LE
LLAMAN CANIZO”
Julio Cortázar, apoiado sobre un dos piñeiros de Monte Lourido, en Nigrán, durante a súa viaxe a Galicia a finais dos anos cincuenta. Á dereita, a súa dona, Aurora Bernárdez, na ponte da Ramallosa PAPELES INESPERADOS
JULIO CORTÁZAR
Alfaguara, 2009
488 páxinas
21,50 euros
Arxentina que lle impuxera o
sonoro nome de Praia América.
Naquel 1957, cando Cortázar e a
súa muller baixaron do tranvía,
o apeadoiro conservaba o nome
orixinal da praia, Lourido,
cunhas letras en relevo sobre
a parede da marquesiña que
resistirían aínda catro décadas
máis. Fronte a aquela diminuta
caseta levantábase o hotel no
que se albergarían, o Miramar,
un dos dous únicos aloxamentos
existentes en toda a praia e que
cincuenta anos despois continúa
aberto ao pé da estrada na que
se transformarían nuns poucos
anos as vías do tranvía.
No Miramar foi onde deixou
constancia o arxentino dos
olores, as cores e as sensacións
que lle causaron as paisaxes
do Val Miñor: “Lourido es un
sitio precioso al sur de Vigo. Se
llega en tranvía, hay un hotel
donde nos adoran porque desde
el patrón hasta el cocinero
todos han trabajado alguna
vez en la Argentina (ramo:
restaurantes, parrillas y bares)”.
Así o confirmará cincuenta anos
despois Darío, fillo e neto dos
fundadores do hotel. O seu avó,
emigrado na Arxentina primeiro
Gaite gañaba o Premio Nadal
e un arxentino, Juan Manuel
Fangio, conquistaba o Mundial
de Fórmula 1. Outro arxentino,
Julio Cortázar, instalado en
París dende había seis anos,
catro de casado, xa sabía o que
era Galicia, a terra da súa dona,
polos emigrantes que coñecera en
Bos Aires: Luís Seoane, Lorenzo
Varela e Arturo Cuadrado, que
editaran o seu primeiro relato;
Francisco Porrúa, que sería logo
o seu editor habitual; e Rafael
Dieste, en cuxo “departamento”
bonaerense vivira un par de anos.
UN ‘DOUS CABALOS’
Cortázar coñecera Galicia un
ano antes da súa chegada ao Val
Miñor, en 1956, xa da man de
Aurora. Gustáralle até o punto
de prometerse, se algunha vez
chegaba a ter un deux chevaux,
“llevarla a Aurora a Galicia,
instalar cuarteles de primavera
en Redondela” e dedicarse “a los
paseos, a la pesca, y a herborizar
como Rousseau”. Regresarían, en
efecto, un ano despois, pero non
por estrada, nun dous cabalos,
senón sobre vías e a unha praia
algo máis ao sur de Redondela,
máis aló de Vigo, en Nigrán.
E as iniciais dúas semanas de
descanso que se regalaran para
este 1957 viraran tres.
O seu “cuartel” era agora un
hotel nun longo areal. Cortázar,
o tradutor, escribiríalle o 6 de
xullo á súa amiga lingüista e
ensaísta arxentina Ana María
Barrenechea: “Desde el 1º de
Julio estamos en Galicia, que
conocimos el año pasado y que
nos encantó, hemos vuelto, no en
plan turístico, sino a buscar una
playa tranquila donde descansar
dos semanas antes de la vuelta a
París y del viaje a Buenos Aires”.
Tranquilas eran aínda estas
longas dunas que xa viran
fracasar, trinta anos atrás, o
primeiro intento de convertelas
no gran balneario de Galicia
da man doutro emigrante na
Do armario que Cortázar lle
deixara a Mario Muchnik antes
de morrer saíron Dos juegos
de palabras, Divertimento, El
examen, La otra orilla, Teoría
del túnel, Diario de Andrés Fava,
Imagen de John Keats e Cuaderno
de Zihuatanejo. Se os comple-
tistas, que no caso do arxentino
son lexión, crían que con iso era
abondo, estaban errados. Outro
armario, este no apartamento que
o autor de Rayuela compartía con
Aurora Bernárdez en París, saen
estes Papeles inesperados que
lideran xa as listas de vendas en
Arxentina e Colombia. Editados
pola súa viúva e herdeira univer-
sal a canda Carles Álvarez Ga-
rriga, compilan contos, ensaios,
versións, probas, autoentrevistas,
artigos, apuntamentos, prólo-
gos, notas, estampas, crónicas e,
xaora, auténticas vaguedades. Sen
dúbida, unha delicia fúnebre para
adoradores de Cortázar.
I NóS 3
XORNAL DE GALICIA 6 de XUÑO de 2009
en portada
Julio Cortázar, apoiado sobre un dos piñeiros de Monte Lourido, en Nigrán, durante a súa viaxe a Galicia a fnais dos anos cincuenta. Á dereita, a súa dona, Aurora Bernárdez, na ponte da Ramallosa
DELIBERADAMENTE
Iago Martínez
Pór en valor
o traballo
Non é por Cortázar que proe
o desinterese da Xunta polo
fondo que Aurora Bernárdez
deixou en custodia no CGAI.
Tampouco porque haxa que
sacar a memoria do escritor a
pasear cando Alfaguara decide
ventar nos caixóns do defunto
na procura dun inédito. En
absoluto. O peor de que todo
este patrimonio fque no soto
neste 25 cabodano da morte
do arxentino, cando os que
temos un inconfesábel pasado
como adoradores de Cortázar
devoramos os seus Papeles
inesperados, é porque atrás
dese fondo hai traballo. Si,
traballo, esa rara especia.
Armar o catálogo das máis de
2.000 fotografías que Aurora
Bernárdez deixou na flmoteca
galega leva unhas horas de
traballo. Esixe unha certa
entrega, un compromiso, aínda
que logo sexan outros os que
viaxan a París para saír na foto
ou sexan outras as que asinan
os limiares para aloumiñar
a historiografía. Aínda que
logo alguén escriba Poio onde
debía poñer Nigrán e lexitime
para sempre o trasacordo,
para chanza dos cronopios e
irritación máxima dos famas.
Non é por cartos, tampouco,
que amola este conto. O custo
da exposición aquela que
deixou que ía para itinerante
e quedou en fastuosa foi alto,
opinábel en todo caso, pero
a custodia do fondo non é
nin moito menos un asunto
gravoso para os galegos.
Máis duro, xaora, é que se
fagan promesas cando o
tempo político indica que son
necesarias e logo nada máis se
saiba do DVD coas flmacións
en Super 8 que o escritor fxo
nas súas viaxes, dentro e fóra da
casa. O traballo está feito, pero
non hai vontade. Xa non toca.
Os presupostos sempre se
poden executar doutro xeito,
non hai cifra pechada, pero
o certo é que a flmoteca
galega xa ten abondo coa
súa programación. Élle máis
urxente, sendo o que é, abrir
unha segunda sede no país e
construír, máis cerca, o seu
público. A responsabilidade
de pór en valor o traballo feito
arredor do fondo Cortázar
está noutro sitio. Se fnalmente
o CGAI pasa a depender de
Cultura, talvez ao conselleiro
lle interese o asunto. O tipo,
creo, escribía en castelán. l
e en Nova York despois, fxera
cartos abondo para volver á súa
terra e levantar unha pequena
hospedaxe a carón da praia.
Co tempo iría medrando en
habitacións e andares, pero
cando a parella formada por Julio
e Aurora se aloxaba alí aínda era
un modesto estabelecemento
que se esforzaba en prestar
todos os servizos que puidesen
necesitar os escasos turistas,
desde venderlles o billete para o
tranvía até buscar un médico.
monte lourido
A poucos metros do hotel
estaba o lugar que asombraría
a Cortázar e que o levaría a
escribir, como se coñecese a
Pondal, sobre piñeiros axitados
polo vento ao bordo do mar
de Galicia. Era no extremo sur
da praia, sobre unha pequena
península, onde un denso
piñeiral atraía unha e outra vez
a atención do arxentino, que
deixaría constancia das súas
impresións nun bo número de
fotografías. “Este era uno de
nuestros paseos preferidos;
desde lo alto del monte se veía
el mar”, anota tras unha imaxe
na que se lle ve camiñando cara
fotos tamén se lles ve aos dous
na Ramallosa, sentados ao
solpor nunha ponte “medieval”
sobre o río Miñor, xunto ao
peto de ánimas que hai aínda
hoxe medio, do que di que “es
uno de los calvarios más lindos
que encontramos en nuestras
excursiones”. Alí, sobre a ponte,
“Aurora se broncea como una
walkiria”. “Creo que la metáfora
se me ocurre”, escribe, “porque el
hotel está henchido de robustos
y aburridos alemanes… todos
los cuales leen, en versión
germánica, Gone With the Wind.
Y no está mal, porque el viento
es el gran tema de esta región”.
O clima, nesta praia aberta ao
Atlántico, marca o ritmo diario
dos veciños, xa teñan que facerse
á mar ou decidir o momento da
semente e a colleita.
camiño guiado
As referencias ao clima e á
praia volven aparecer noutras
notas: “Hasta ahora dominan
los vientos y las nubes, pero yo
ya he tenido la oportunidad
de medirme con Poseidón.
Resultado: arena en un ojo, y
75 pesetas de oculista. ¡Oh, el
deporte!” Nunha época na que o
billete do tranvía entre Vigo
e Baiona custaba menos de
dúas pesetas, gastar 75 nun
oculista non era ningunha
chanza. E non foi o único
problema sanitario ao que
tiveron que facer fronte
naqueles semanas. Sobre
outra imaxe súa, advirte
o escritor arxentino: “El
pañuelo de la muñeca no es
de compadre, sino por una
quemadura del sol!”
Aquelas tres semanas do
verán de 1957 pasaron e
Julio e Aurora tiveron que
tomar novamente o tranvía
de regreso a Vigo e a París.
Deixaron atrás o descanso,
os piñeirais, o vento, a
tranquilidade dun lugar
que comezaba a ser tomado,
silenciosa e lentamente, polos
turistas e o urbanismo. Con
eles levarían lembranzas,
cartas, fotos, pequenos textos,
todo iso que agora se garda
no edifcio do Centro Galego
das Artes da Imaxe (CGAI)
na Coruña. Todo iso que non
se vai expor, para desgraza do
público, neste 25 cabodano
do pasamento do primeiro, e
talvez único, gran cronopio. n
a cámara entre os piñeiros, coas
mans nos petos e en mangas de
camisa, abrigado cun lixeiro
chaleque. Véselle relaxado, con
poucas preocupacións máis
que conseguir que a súa dona
tirase boas fotos: “Pinares en
Lourido. El olor de los pinos era
maravilloso. Yo tengo la boca
abierta para avisarle a Aurora
que saque la foto antes de que yo
quede desenfocado”. As imaxes,
cun ton case naïf, de andar por
casa, sucédense: el con pucha
apoiado nun piñeiro, ela sentada
entre as árbores, logo deitada no
medio do millo e coa fortaleza
de Baiona ao fondo, cun pano na
cabeza e os montes do Galiñeiro
no horizonte, apoiada nun
cruceiro... Pero non son paseos
distraídos. A parella interésase
polo que contempla, pregunta
polo que ve e tira fotos dos seus
achados para os amigos: “No
consigo recordar cómo se llama
en gallego ese tipo de hórreo.
Los del hotel me dijeron que le
llaman canizo, pero yo creo que
el nombre es otro”, estráñase
Cortázar noutra foto ante unha
palabra tan miñorana.
As súas excursións, aínda que
curtas, son numerosas. Nas
4 nós I
XORNAL DE GALICIA 6 de xuño de 2009
CINE
O cineasta chinés Wang Bing, ás portas do Centre de Cultura Contemporània de Barcelona
“Nos meus flmes
traballo de xeito
moi tradicional”
O cineasta chinés presentou en Barcelona unha nova curta, ‘Val feliz’ (Xi Yang Tang), por
encomenda do Centre de Cultura Contemporània (CCCB) para o encontro Cinergies.
por RAmIRO LEDO Intérprete LI hONG Foto TOmás mONTEs
Estudou dous anos nunha escola
de cinema...
Estudei primeiro fotografía na
escola de Belas Artes, e cando
rematei, quería continuar a miña
formación para encamiñarme
nunha profesión. Procuraba
outras capacidades e escollín ser
cameraman, fotógrafo de cinema.
Na altura non sabía moi ben que
facer e isto permitíame continuar
no que me interesaba.
A súa maneira de traballar e a do
director portugués Pedro Costa
teñen algo en común entre si: o
flme como un proceso continuo, o
cineasta a tempo completo.
En 2002 estaba a presentar o meu
flme Ao oeste dos camiños de
ferro (Tiexi Qu) e fun a Lisboa.
Aló din con Pedro Costa e dende
aquela estamos en contacto. Polo
que di do método de traballo,
penso que hai unha relación
entre os dous. Ten que ver
coa produción independente,
coa maneira de producir os
flmes cada un. Os orzamentos
están sempre moi axustados,
cómprenos moito traballo antes
de o flme estar rematado.
Pensa que é necesario partir dunha
idea que preceda a rodaxe en por
si, para que de aí vaia abrollando
pouco e pouco a forma do flme?
Si que traballo así. Polo xeral,
hai unha idea que precede antes
de enfrontar un tema. Antes
da rodaxe fago un enorme
traballo de preparación: busco as
localizacións, investigo e tento
adaptarme psicoloxicamente,
para que se produza un
intercambio co tema a nivel de
pensamento e de sentimentos.
Uns anos atrás tiña un proxecto
de tres flmes diferentes ao redor
de tres eixes: os obreiros, os
intelectuais e o campesiñado.
Segue niso? Val feliz quere
pertencer ao terceiro tipo?
“AO esTAr Os
OrzAmeNTOs TAN
AXusTAdOs, TeñO que
TrABAllAr mOiTO
NA prepArACióN
dOs meus filmes”
Wang Bing, cineasta
“A ideA e O
peNsAmeNTO, CANdO
XA fOrON esCriTOs,
ApAreCeN mOiTO
máis ClArOs”
en 2003, con Ao oeste dos camiños
de ferro, Wang Bing (Shaanxi, 1967) marcou
un punto e á parte no cinema documental.
Precisou de catro anos para rematar os tres
bloques do flme: “Ferruxe”, “Vestixios” e
“Vías” duran catro, tres e dúas horas até
facer nove. Bing percorre el só, coa cámara
de vídeo dun amigo, o distrito de Tiexi, en
Shenyang, para narrar o esboroamento
material e humano da que foi a meirande zona
industrial de China. Premiado en multitude
de festivais, fxo logo He fengmin (2007),
unha muller que “dialoga co seu pasado desde
o presente” e colle polo traveso a historia
chinesa dos últimos 70 anos durante tres
horas; Brutality factory, unha curta para
o flme colectivo O estado do mundo; unha
instalación de catorce horas, Crude Oil
(2008), e está a rematar Hometown, o seu
primeiro flme de fcción.
Sigo con iso na cabeza. En Val
feliz traballo sobre o lugar no que
viviu un escritor ao que lle tiña
moito aprezo, que morreu hai sete
anos e que deixou unha novela
na que conta a súa vida cando el
tiña trinta [shen shi (A historia
dos deuses), de Sun Shixiang]. É
un moi bo libro, eu fun a esa aldea
para lle render unha homenaxe.
Vou incluír esa novela nalgún dos
meus flmes, pero non sei aínda
como. Téñoo sempre presente,
pero non o dou concretado.
Val feliz pódese entender como un
ensaio, unha nota, xa que fun aló
para tomar notas audiovisuais.
Eses apuntamentos que vou
recollendo sempre me serven para
traballar a idea, como fonte de
inspiración nun momento dado.
Polo que respecta ao flme sobre
os intelectuais, estou aínda a
traballar con iso, conto rematalo
en dous ou tres anos. Poden
acabar sendo dous ou mesmo tres
flmes sobre o tema, no que está
incluído He fengmin.
En He Fengmin, a protagonista
conta a súa vida con tal seguridade
que semella case unha novela,
que a saiba de memoria. Como
traballou con ela?
He fengmin non está moi
traballado de antemán. Eu quería
facer un documental con esa
muller. Uns meses antes, por
outros motivos, fun moito por
casa dela: xantabamos xuntos,
falabamos, discutiamos, non
necesariamente sobre o flme,
doutras cousas. Houbo un
intercambio moi grande entre
os dous durante meses antes da
rodaxe. Ela conta a súa historia
con moita seguridade, coma se
for unha novela, mais eu non a
preparei para iso. Fala tan cómoda
porque, ao se xubilar, comezou a
escribir decote sobre o seu pasado.
Escribe contos, ensaios, notas.
Fixo un libro coa súa vida. Por iso
cando fala, faino sobre algo que xa
está moi organizado e sobre o que
xa pensou moito na súa escrita.
A idea e o pensamento, cando xa
foron escritos, aparecen moito
máis claros. O único que fxen eu
foi rexistrar as súas declaracións
e transmitilas empregando outro
soporte, o do cinema.
Crude Oil, unha proxección de 14
horas que estaba pensada para ser
de 70, lembra algo o traballo de
Andy Warhol, cando dicía que nos
seus flmes a xente debería entrar e
saír cando lle petase...
Polo xeral, traballo coma se
traballa no cinema tradicional.
I NóS 5
XORNAL DE GALICIA 6 de xuño de 2009
cine
O cineasta chinés Wang Bing, ás portas do Centre de Cultura Contemporània de Barcelona
O 1 e o 2 de xuño foi o terceiro encontro Cinergies, que xunta
cineastas cataláns cos doutros territorios. Antes foron Lisan-
dro Alonso-Albert Serra e Naomi Kawase-Isaki Lacuesta. Para
o caso, fáiselles unha encomenda aos directores, que presen-
tan un flme anterior e un traballo en estrea para o evento.
Wang Bing amosou Val feliz (Xi Yang Tang) e Jaime Rosales
T4-Barajas Porta J50. Bing, que non subtitulou a súa copia
(“eu tampouco entendía nada do que escoitaba”), viaxou a un
altiplano de Yunnan para tomar notas coa súa cámara da vida
duns cativos na pobreza extrema (“vía neles algún dos meus
irmáns, na miña infancia”). Rosales, porén, chantou a cámara
na zona da ponte aérea do aeroporto de Madrid para armar
un plano secuencia que recolle imaxe e son por separado: a
imaxe capta os rostros da xente que espera e vira 360 graos
aos poucos, mentres a sonidista recolle por libre o son doutras
zonas do aeroporto até que o plano remata.
He Fengmin, o flme
de 2007 que Wang
Bing presentou nestas
xornadas, ponnos nun
cinema que vén dende
o Numéro zéro (1971)
de Jean Eustache, de
Lanzmann, do East of
Paradise (2006) de Lech
Kowalski. Trátase de
concentrar no flme os
recordos que esperta a
fala mediante, como se
referiu Wang Bing, “o
cambio de soporte”.
A protagonista, unha
muller de idade, enfron-
ta á cámara de Bing os
seus recordos de cando
xornalista en China e
os efectos que tiveron
nela as acusacións de
“dereitosa” durante a
Revolución Cultural.
Canda He Fengmin,
proxectouse Palabras
dunha revolución
(1998), unha curta sen
acabar da etapa de estu-
dante en Cuba de Rosa-
les. En vídeo desgastado,
sucédense durante dez
minutos murais e pin-
tadas na Habana de hai
once anos. Rosales pe-
diulle ao flme que sirva
“para volver pensar esa
época en Cuba”.
cinerxías: provocar cine
De arriba a abaixo, Wang Bing e Jaime Rosales no CCCB e dúas imaxes de
‘Val feliz’ e ‘T4-Barajas Porta J50’, os traballos que o chinés e o español
fxeron ad hoc para o programa Cinergies do centro catalán de arte
NADIE ES PERFECTO
José Luis Losa
El huevo de la
serpiente
En sus necrológicas, David
Carradine se llevó puesto,
además del sambenito de Kung-
Fu y del efímero revival setentero
tan bien reciclado por Tarantino
en Kill Bill, el timbre de gloria
de haber trabajado con Scorsese
y Bergman. Es verdad, aunque
fuera en sendos títulos que
ninguno de los dos cineurgos
quisiera recordar: la primeriza
Boxcar Bertha y la intempestiva
El huevo de la serpiente,
respectivamente.
El huevo de la serpiente: es
seguro que Bergman, aunque
a mí su película, hoy, me sigue
fascinando, se movió con
incomodidad en aquel retablo
histórico de la República de
Weimar, la placenta del nazismo
–como la de Michael Haneke
que acaba de ganar en Cannes–
anunciada en la frase de Brecht
que dio titulo al flme.
El fascismo que viene: “Es como
el huevo de la serpiente: a traves
de la fna membrana, puedes
ver el reptil perfecto que se está
formando”, le dice un personaje a
David Carradine en la película.
La Europa más temida: la de un
David Cameron, conservador
durísimo, que va a sacar a Gran
Bretaña del nucleo de la Unión
Europea y, seguramente, a
dinamitarla. La de Berlusconi y
su pornografía seminal: no la de
las velinas, las fotos de las parties
obscenas junto a papuchi, todo
secundario frente a su violación
de las leyes, su control totalitario
del ordine nuovo italiano, dejando,
a su vera, como corderos, a los
herederos de Mussolini.
La de Holanda, donde el triunfo
de los democristianos el jueves
no enmascara que el segundo
partido es la ultraderecha. La de
los nazis austriacos, que subirán
del 20% del voto. La de los ustachi,
muchos de los gobiernos eslavos
actuales, parientes emocionales
de los que estuvieron con
Hitler en el 39. Y luego, nuestro
nostálgico Mayor.
Junto a la palmada en el hombro
de homenaje casi póstumo que
le dio Tarantino, El huevo de la
serpiente encierra el único cine
noble que hay en los ¡más de 200
trabajos! de David Carradine. Y
sobre la vigencia de esa amenaza
del totalitarismo latente, aunque
sea en aparente forma de farsa,
con una napolitana rosa y
trepadora en brazos de Berlusconi,
solo hay que mirar la foto europea
del próximo domingo. l
Mais o caso de Crude
Oil foi distinto. Foi unha
encomenda do Festival de
Rotterdam. Pedíronme unha
videoinstalación e así foi como
traballei para ese flme. Non se
pensou como un flme para ser
proxectado en salas. Mirándoo
así si que se pode emparentar
cos traballos de Andy Warhol,
dende o punto de vista da súa
concepción para exposicións en
museos e galerías de arte. Pero
o resto dos meus flmes sempre
os abordo de xeito tradicional,
como dicía. n
Os labirintos dunha literatura biónica
Es:IsnIIz EsvI×osn pasa por
ser unha das poetas galega máis
comprometidas, na súa práctica
literaria, coa apertura a modos
inéditos de facer e de dicir,
particularmente cos vinculados
ao soporte telemático e á
hibridación artística. O
despregue hipertextual
desenvolvido na súa bitácora
virtual (estibalizes.wordpress.
com) testemuña as feituras
deste proxecto de aspiracións
integrais.
Precisamente a través dun
netlabel (www.aregueifa.
net), o público galego tivo a
oportunidade de coñecer xa
en 2007 a proposta poética
de Zoommm, constituída
polos textos que agora publica
Xerais mais catro cortes de
audio que incluían música e
recitado por conta da autora.
Todos os materiais poden ser
descargados libremente.
A publicación serodia en papel
confirma que a lexitimación
fornecida por vía impresa
continúa a ser moi superior
á de calquera outro soporte.
En definitiva, que un libro é
sempre (ou aínda) un libro.
Malia que iso signifique pasar
da licenza Creative Commons
que oferta A Regueifa á licenza
privativa aplicada por Xerais,
ou constrinxir o proxecto
hipermedia inicial na súa
dimensión meramente textual.
Neste marco de intervención,
a poética exhibida por
Estíbaliz Espinosa asenta nas
coordenadas discursivas da
posmodernidade, orientada
cara á posta en causa de todo
o que se pode considerar dado
ou convencional na escrita,
na lectura e na mediación
literarias. De acordo con
este principio, en Zoommm
rexe unha vontade lúdica
representada textualmente
na dialéctica constante
afirmación-negación-sospeita,
así como na fragmentación e na
hibridación discursivas: “non
sigas lendo. isto é unha trampa.
/ non vou dicirche que faría
canto quixeras // e estamos
incriminados nela, ti e mais eu
/ non vou dicirche que quizais
non // e debes seguirme punto
por punto ata o final / non vou
dicirche que enterrei todas as
palabras”.
No libro cuestiónanse,
asemade, toda unha serie
de oposicións. Por exemplo,
aquelas que enfrontan o
natural e o artificial, o creado
e o existente, o humano e o
‘Aquajelly’, unha obra da serie ‘Intrusos’ de Estíbaliz Espinosa
Xerais publica ‘Zoommm’, un experimento que Estíbaliz
Espinosa desenvolveu na súa bitácora en internet, na busca
de novos modos de contar baseados na hipertextualidade
POR ISAAC LOURIDO
mecánico, de tal forma que
o obxectivo declarado é a
construción dun artefacto
biónico en que esas oposicións
fiquen desarticuladas e en
que, para alén, se experimente
coas posibilidades que o novo
paradigma comunicacional
ofrece para a auto- e a re-
construción identitaria (onde o
virtual se impón ao real).
Hai outra preocupación
central nesta obra, disposta
en torno á deconstrución de
calquera pensamento que
conciba o proceso de escritura
e a experiencia vital como un
todo. Claramente en sentido
contrario, Estíbaliz Espinosa
afánase en evidenciar o
carácter construído, imitativo
da vida (propiamente biónico)
deste seu proxecto literario.
Forzando ao lector á distancia
e evadindo, tamén, calquera
oportunidade posíbel para o
sentimentalismo.
Zoommm semella aspirar á
constitución dunha escrita
de vangarda, por moito que
a espectacularización da voz
e da linguaxe poética talvez
hipertrofia, nalgún sentido,
a concreción de pautas,
nós, cruzamentos en que a
escrita e a lectura se vexan
acusadas, denunciadas, na
súa convencionalidade. Esa
acusación non se constitúe,
polo menos, con toda a forza
e a intensidade do que debe
estar na base da calquera
proposta contra-hexemónica:
a demarcación dunha ruta
discursiva en que o disfraz e o
xogo non o sexan (case) todo. 
O LIBRO CUESTIONA
ALGÚNAS OPOSICIÓNS
TÓPICAS, COMO A DE
NATURAL E ARTIFICIAL,
HUMANO E MECÁNICO
METAL CENTRAL
ALFREDO FERREIRO
Espiral Maior
A Coruña, 2009
AS NOVIDADES DA SEMANA
A FILLA DO FILÓSOFO
ELENA PONIATOWSKA
Galaxia
Vigo, 2009
RETORNO A NATURA
XOSÉ MANUEL LOBATO
Alvarellos Editora
Santiago, 2009
O TRASMUNDO DE ANTIOQUÍA
RAFAEL LASO LORENZO
Ediciós do Cumio
Vigo, 2009
PINGUEIRAS E TARTEIRAS
TERESA GONZÁLEZ COSTA
Xerais
Vigo, 2009
Un libro feito con materias e substancias da
condición mineral da existencia e coa mecáni-
ca fabril da poesía das profundidades da alma
Unha escolma da obra narrativa de Poniatows-
ka traducida por escritores e escritoras gale-
gos, establecendo un diálogo de literaturas
Unha chamada última a salvar a paisaxe gale-
ga, unha crítica fonda ás desfeitas e tamén un
berro contra a destrución do noso contorno.
Unha novela ambientada nun mítico mundo
oculto baixo as augas da lagoa de Antela, unha
íntima conxunción entre realidade e ficción,
Unha peza teatral que gañou o Premio Manuel
María de Literatura Dramática Infantil 2008.
Conta a historia dun castelo onde todo é gris
XORNAL DE GALICIA 6 DE XUÑO DE 2009
LIBROS 6 NÓS I
ZOOMMM
ESTÍBALIZ ESPINOSA
Xerais, 2009
96 páxinas
12,95 euros
I NóS 7
XORNAL DE GALICIA 6 de xuño de 2009
PUBLICIDADE
Xornal de Galicia
NÓS
SUPLEMENTO DE CULTURA 6 DE XUÑO DE 2009. NÚMERO 26
Director: Jose Luis Gómez Coordinación: Iago Martínez Maquetación: María Sabarís Redacción: Rúa Galileo Galilei, 4B Polígono Industrial A Grela. 15008 A Coruña / 981 100 650 nos@xornaldegalicia.com
Na morte de David Carradine I José Manuel Sande
Diana o la cazaDora solitaria (1994) pasa por ser unha das novelas máis burdas de Carlos Fuentes, a impostada tentativa
de explicación dunha historia de amor abocada ao fracaso entre o autor e Jean Seberg –para a ocasión Diana
Soren– na que o literato mexicano, con motivo da rodaxe dun mediocre western no que comparece Seberg,
Macho callahan (1970) de Bernard L. Kowalski, retrata con evidente desdén a David Carradine. Ese mozo que
Fuentes considera arrogante e superfcial –amparándose nun transvase que se pretende creativo de fcción e
non fcción–, enésima imaxe estereotipada da fraqueza ianqui, dous anos despois desta flmación convértese
en icono popular grazas á súa interpretación do monxe shaolin errante Caine da célebre serie Kung Fu, logo de
ser rexeitado Bruce Lee.
David Carradine, fllo do excelente característico John Carradine e irmán dos tamén intérpretes Keith e
Robert, nado en 1936 e falecido esta semana en Bangkok, durante toda a década dos 70 intervén en traballos
de interese e, sobre todo, devén en emblema da súa época, un actor que exemplifica algúns modos da
contracultura estadounidense ao tempo que remata por compartir a súa decadencia.
Afastado do materialismo tradicional das fguras da interpretación norteamericanas –liña de actuación
que o emparenta con outros
actores activistas, de Donald
Sutherland a Peter Coyote–,
o seu ideario e forma de vida
nesta etapa enlaza antes con
Ken Kesey, Timothy Leary, as
comunas, a flosofía oriental,
o hippismo, a preconización
do ecoloxismo e o pacifismo
ou a experimentación co LSD,
mentres esta ascensión –apoiada
no sobrio carisma que confre ás
súas caracterizacións– coincide
coa efervescencia e canto do
cisne do Novo Hollywood que
se vai xestando.
Mentres o seu irmán Keith
prefgura con certa coherencia
o cine indie por chegar, David
traballa con Scorsese (Boxcar
Bertha, Malas calles), Altman
(El largo adiós) ou en producións
subversivas de Corman dirixidas
por Paul Bartel, como a comedia
negra apocalíptica la carrera de
la muerte del año 2000 (1975),
acadando o seu cénit nos títulos
seguintes, primeiro como o
lendario cantante folk Woody
Guthrie en Esta tierra es mi tierra
(1976) de Hal Ashby, imbricación
coa súa outra vertente profesional,
a paixón musical, e síntese das
súas preocupacións existenciais.
Logo coa gozosa substitución
dun enfermo Richard Harris no
papel protagonista, unha víctima
xudea dos experimentos nazis, de El huevo de la serpiente (1977) de Ingmar Bergman. En simultáneo ao momento
histórico, Carradine chega a dirixir un par de pezas ambiciosas, experiencias compartidas coa súa parella de entón
–Barbara Hershey–, You and me (1975) e americana (1981), que ilustran as peripecias dunha América confitiva
a través do periplo dun veterano de Vietnam por Kansas, a última digna dunha óptima recepción en Cannes. A
unión dos irmáns Carradine no depurado western Forajidos de leyenda (1980) de Walter Hill amosaba a deriva
das limitacións do emprego da fgura de David, inmerso nun contexto que obviaba o seu potencial propio.
Cando chega o pragmatismo cruel e o liberalismo cheo de contradicións da era Reagan, parte dos anhelos
progresistas dos 60 están fniquitados. Cal supervivente ou intérprete alimenticio, Carradine asume o novo rol
e languidece en medio da hiperactividade en traballos grises, producións de xénero de segunda fla, televisión,
regresos a Kung Fu presa de adicións e inestabilidades varias, moi lonxe do equilibrio, creatividade e espiritualidade
anteriores, como unha metáfora da mutación dos tempos. A leve recuperación emprendida polo Tarantino
dos dous volumes de Kill Bill (2003-2004) ou traballos como o thriller transfronteirizo de Borau, río abajo
(1984), son a excepción. David Carradine vería evaporarse defnitivamente aquela atractiva imaxe beatnik e
contestataria merecedora de maior proveito. l
Elexía dunha época
David Carradine con Uma Thurman en Kill Bill, un dos seus últimos flmes

You're Reading a Free Preview

Descarga
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->