Está en la página 1de 618

ROOM

1
Digitized by the Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/operaomniaexedit16albe
D. ALBERTI MAGNI
RATISBONENSIS EPISCOPI, ORDINIS PRJIDICATORUM,

GOMMENTARII
IN SECUNDAM PARTEM PSALMORUM (LI-G)

li
11 A1J]ERTI MAGNl,
RATISP.ONENSIS EPISCOPI, ORDINIS PRJlDICATORUxM,

OPEUA OMNIA,
EX EDITIONK LLGDUNENSI IIELIGIOSE CASTIGATA, ET PRO A UCTORITATIBUS

AD FIDEM VULGAT.E VEUSIONIS ACCURATIORUMQUE


PATROLOGLE TEXTUUM REVOCATA, AUCTAQUE B. ALBERTI VITA AC BIBLIOGRAPHIA SDORUM

OPERUM A PP. QUETIF ET ECHARD EXARATIS, ETIAM REVISA ET LOCUPLETATA

CLRA AC LABOItE

AUGUSTI BORGNET,
F^ncprtlutiA ilvjpcesis Ronensis.

ANNUENTE FAYENTEQUE PONT. MAX. LEONE XIII.

vor.UAiiiiN DEciMUAi sexttjm:

COMllL:.\T.iKll I.\ I^E^CtlVUAM r.AKTI^HI PS tliHIOKUHI (lil-C).

PARISIIS
APUD LUDOVIGUM VlVfo, BIBLIOPOLAM EDITOREM
13, YIA VULGO DICTA DELAMBRE, 13

MDCGCXCil
IHE INSTfTIJTE CF lt'Eri^r^'AL STUOIES
10 •cLMSLEY FLACe
TOfiONTO 5, CAi^ADA,

2^ iS31
D. ALBERTI MAGNI,
RATISBOXENSIS EPISCOPI, OliDLNMS PHiEDlCATORUM,

SECUNDA PARS

COMMENTARIORUM IN PSALMOS
(LI-Cj.

PSALMUS Ll.

Frustra in divitiis sperant inipii : salus est sperantibu» in Domino.

1. In Jinem, Intellectus David, de tabernaculo tuo, radicem et


2. Cum venit Doeg Idumceus, et nun- tuajii de terra viventium.
tiavit Sauli : Venit David in 8. Videbunt justi,et timebunt et su- :

domum Achimelech. (I Reg. per eum ridebunt, et dicent :

xxii, 9). 9. Ecce qui non posuit Deum


homo
3. Quid gloriaris in maiitia, qui po- adjutorem suum :

tens es in iniquitate? Sed speravit in multitudine divi-


4. Toia die injustitiam cogitavit lin- tiarum suarum, et prsevaluit in
gua tua sicut novacula acuta
: vanitate sua.
fecisti doium. 10. Ego autem, sicut oliva fructifera
5. Dilexisti malitiam super benignita- in domo Dei : speravi in miseri-
tem iniquitatem magis quam
: cordia Dei, in aeternum et in
loqui ajquitatem. sa;culum sa^culi.
G. Dilcxisti omnia verba prttcipitatio- 11. Confitebor tibi in s^eculum, quia
nis, iingua dolosa. fecisti : et exspectabo nomen
7. Propterea Deus destruet te in fi- tuum, quoniam bonum est in
nem eveliet te, et emigrabit
: te conspectu sanctorum tuorum.
XVI i
. :

D. ALB. MAG. ORD. PRtED.


Vcnit David in domum Achimelech. Prae-
notata enim diligenter historia de primo
Reg. XXI, XXII, xxiii, dupliciter exponitur
L\ rSAL.MUM \A hic titulus.
Primo, ut per Doeg Idumeeum, malo-
rum corpus signilicetur vel ipsum ca- :

COMMIiNTARJLS. put, sciHcet Antichristus. Doeg interpre-


tatur liiotus, et significat malos, qui
numquain sunt in quiete. Isa. lvii, 20 :

/// /iiicni, liilellcclns David, Impii(juasi mare fervens, quod cjuiescere


Cum vcnit Doc(j, hjiiinaius, cL nunliavil non potest. « David, » Christum signifi-

Sauli : Venit Duvid in doniuni Achi- cat. Interprctatur manu fortis, adspectu
mclech '. desiderabilis, quorum utrumque Christo
convenit, de cujus fortitudine,Job, ix, 19 :

Si fortitudo quseritur, rohustissimus est.


Secuniia
quinquagena
ad proH-
cienies per- .
« Qaid

,.
(iloriaris in
"^

secunda quincfuai2,ena quae sicut a pnnci-


„ .
malitia.

,
... » Incipit

<-. •
Et de secundo, I Pet.
desiderant Angeli prospicere. Saul au-
i, 12 : In quem

tem mortem
.

linet. pio diclum luit, perlinet ad proiicientes, significat : interpretalur


•*
Ar:;unien- ^
V, . .

tun) Psain sicut prlma


i:
ad incipientes. tSicut ij^itur enim petitio, et rex erat. Petitio autem
Anti-Chri- ^ .
^
. . ,.
stus. prmia inchoavit a fonte misericordiae bene dicitur, id est, appetitio : quia qua-
Christo, per quem peccata inchoantihus si invito Domino Judsei peticrunt, et ap-
dimittuntur, describens ipsum, et agens petieruntut rex fieret super eos, Domino
de eo in primo sui Psalmo : sic hoec se- invito, sicut patet I Rcg. viii, 19. Sic
cunda in primo malorum
agit dc capite mortem ah invito Domino primi paren-
Anti-Christo, contra quem necessario de- tes extorserunt, et pro culpa quam com-
])ent armari prohcientes, quorum est esse miserunt. Sapient. i, lo et 16 : Justitia
in pugna. Vei contra personam ipsius pcrpetua cst et immortalis. Impii autem
Antichristi, sicut illi honi qui erunt in manibus, pomum vetitum tangendo^ et

fine mundi. Vel Qjpntra memhra, ejus verbis, peccata excusando, accersierunt
sicut omnes jusli antecedentium tempo- illam : et facta est super omnes usque-
ruin. quo venit vita. Ad Rom. v, 17 Si unius :

delictomors regnavit per umim, multo


Quod aulem de Antichristo agatur in magis, etc. Abimelech ^ autem Judseo-
Psalmo isto, apparet ex titulo qui talis rum synagogam significat : interpretatur
est : In fincni, Intellectiis David, Cum enim patris mei regnum, quod erant soli
venit Doeg, Idmnxiis, et nuntiavit Saiili Judi3ei anteadventum Clirisli, et publi-

^ Cest au lemps de la persccution de Saiil, sement David de revolte, et abandonne Dieu


dil M. Tabbe Leselre, que David composa ce pour se conlier dans ses richesses. II est cer-
psauine. Doeg, ridumeen, intendant des trou- tain que toutes les expressions du psaume

peaux du roi, avait denonce le grand pr^tre peuvent parfaitement s'appliquer a Doi?g.
Achimelecii, coupable d avoir donne asile au Quant a Saiil, malgre ses torts et ses perfidies,
fu^itif,puis de sa propre main avait massacn'' jamais David ne s'attaquait directement a lui,
quatre-vingt cinq niinistres du Seigneur, pour parce qu'il elait Toint du Seigneur.
plairc a son maitre. I Rog. xxii, 9-18. A cette Doeg se faisant traitre etmeurtrier par egard
nouvelle David est saisi d'borreur, ot avec des pour un interet matcriel, est rimage de tous
accents de vehcmente indignation, il intorpclle ceux qui sacrifient la justice et la verite a leur
le lactie courtisan et lui predit le chatiment avanlage personnel. « Referunlur item h;T?c ad
divin. Hengstenherg croit que Tobjet des personam populi Judaorum alque Juda3. » S.
iiivectives du prophele est Saiil Iui-m6me, ce Athan., S. Hilar.

(jxhlor, %. 3 (Cf. II Ueg., i, 10) qui accnsc faus- ^ In Vulg. habetur Achimelcch.
COMMENTAIUl LN PSALMLM LL
calionem lidei, ot vocatiuiuMu (ioiitiuiu. inalis agitur. Secundo, de bonis, ihi,

l*saL xLiii, 5 : Tu es ipse rex nicus, ei « Ego autcm sicut oliva. »

Dcus TJieus. Sensus crgo tituli hic esl : In priiua, primo taugitur mala actio

hi iu)C subjecto Psalnio coulinetur « in- lualorum. Secundo, malae dilectionis ac-
/ellccius ,nhdh\[us a « l)aci(/,y> tuuc (f.ci(tn tio, ibi, « Diic.risti malitiam, ct odi-
voiissci Doc(/, etc. » Per hoc enini intel- sti. ))

lexit quod proJitio Doei? signilicabat In priiua,taugilur primo mala actio in-
pruilitioneni nuUoruni : et proditio sui, terior mentis. Sccundo, exterior oris, ibi,

proditioneui Liirisli : et « Sauli, » qui « Totadie injustitiam. » llla culpa inte-


siguiricat niortein, proditioueni (^iiu-isli ad rior quae tangitur, est de abusu polenliae :

niurtein duccuteni ipsuni (ihrisluin : (;t unde duo tanguulur : Polculioe abusio,et
hoc cum venisset in Juda?am, quoi erat gloriatio in abusu.
regnuiu patris. (Jui, inquam, intellectus
dirigit uos « i/t /ineni » noslruiu Chri-
stuni, vel Deum. Dicit ergo : Tu Doeg spiritualis, scili- ^
Alio modo lejjHtur ut per Doeg, ipse cet Anti-Christus, vel Anti-Christiane, rrima pars

malorum caput Anti-Christus iutelliga- « qui potcns cs


....
ui inuimtatc, » cum non
Psalmi.

tur, qui totum mundum perversa pr^edi- sit ad hoc tibi data potentia. Ecce ahusio
catione, signis, et miraculis falsis coiu- poteutiai. Jerem. lu, o : Fccisti mala, et

movebil, et per se et per suos. Matth. potuisti. Et Isa. v, 11 : Vx qui consur-


XXIV, 2i : Surgent pscudo-Chrisii ct gitis manc ad ebrietatcm. « Quid gloria-
pscudo-prophctcB : et dabunt signa ma- ris iii malitia? t) in hoc scilicet abusu
giui et prodigia, ita ut in crrorcni indu- poLentiai. Isa. lxvi, 3 :In abominationi-
cantur {si fieri potcst) ctiam Et
clecti. bus suis anima corum delectataest.VvoY.
adversahilur Christo sicut ipso suo no- 11, 14 : Lsetantur cum male feccrint, ct
mine patet, sicut Doeg David. Per Saui exsultant in rcbus pessimis.
autem inalum reyem, diabolus significa-
lur. Hunc ergo intellectum in praecedenti
habuil David, Doe'^ Llumteum, Anti- « Tota dic injustitiam. )) Ilic mala ac- 4
(iiiristum, taudem proditurum Cliristum tio oris : et notanlur tria. Tniquitas, et
Sauli, id est, ipsi da^moni : quod liet in indiscretio, et fraudulentia. Primum in
fme mundi cum Cluistus veuerit iu re- hoc quod diclt, « Injustitiam. » Secun-
^'uum Patris, id est, in Kcclesiam, quam dum in hoc quod addit, « Cogitavit lin-
sibi per gratiam congre|^abit, qua re- gua. » Terlium in Iioc quod subjungit,
gnum Patris dicitur. Apoc. v, 10 : Fe- « Sicut novacula. »

cisti nos Deo nostro regnum, et saccrdo- Dicit ergo : « Gloriaris, » in corde,
tcs. Et liic intellectus dirigit nos in « in malitia : » nec hoc tautum, « imo
fiuem mundi, quando scilicet haic tota dic injustitiam : » ecce iniquitas,
lient. « cogitavit linguatua. » Deberet dicere,
De conlrarietate tituli et historiaB, quia ut videtur,mens tua mentis enim est :

in titulo dicilur Al)imelech, et in historia cogitare,non linguae. Resp. IIoc dicit ut


Achimeifch, nota (jlossam llieronymi et innuat, quod non ante est in mente iui-
Augustini. quitas, quam iu lingua, prai ardore di-
cendi, ct notatur indiscretio. Eccli. xxi,
Divisio auleiu Psaliui sic patere pol- 20 : In orc fatuorum cor illorum cst.
est.Agitur enim de malis, et capitc illo- VX dicit, « Tota dic, » non semel tan-
rum, sicut dictum est. Sed quia opposita tuin, vel raro, sed « tota dic. » iVugusti-
juxta se ])osita magis elucescunt, agitur nus in (ilossa : « Si non potest facere
de bonis consequenter. Prlmo ergo de « lualum, loquitur : si non potest loqui,
,

D. ALB. MAG. ORD. PRiED.


iiiipleatur in illo preeehgis. EccU. xv, 18 : Ante hominem
« saltem cogitat, ut
Inquinatx simt vix vita et mors, bonum et malum : quod
« illud Psal. X, :i :

placuerit ei, dabitur illi.


« HHks in oinni tempore. »
« hiiquitatem. Ecce secundum, in
»
Etpostlianc indiscrotionem, « fccisti
» Ecce fraudulentia. Jerem. ix,
quo tria. Primo, iniquee locutionis. Se-
dohim.
cundo, indiscret», ihi, « Dilexisti om-
8 Sagitla vulncrans Ungua eorum, do-
:

nia. » Tertio, fraudulenta?, ihi, « Lingua


lum locuta cst. Et lioc « sicut novacula
rasoriumscilicet acutum. Et lc- dolosa. »
acuta, »

quia aut sonat habilila- Sic dilexisti malitiam sii-


Dicit ergo :
gitur Iripliciter :

tem faciendi malum, aut nocumenti pra- pcr henignitatem,et « magis loqui iniqui-

vitatem, aut fraudulentam operalionem. tatem dilexisti, quam xquitatem. » Con-


hoc tra quos Augustinus « Escas amaritudi-
Primo sic : « Fecisli dolum, » et :

sine « uis non das ventri tuo, et cihos mali-


« sicut novacula acuta, » id est,
« gnitatis das ori tuo maligne? Sicut
omni difficuhate, sicut iha radit. Prov. i,

quid vescaris, sic elige quid lo-


IG Pedcs illorum admalumcurrunt.Ei
:
« eligis

Sividebas « quaris. » Et hene dicit, quia loqui ini-


supra, in aho Psal. xlix, 18 :

quitatem cibus amarus est. Supra, in


furem, currebas cum eo, sine ohstaculo,
novacula. Secundo, Psal. XIII, 3 Quorum os maledictionc
sicut per barbam
:

dolum, sed non et amaritudine plenum est, mala scilicet


modo sic : « Fecisti »

sicut novacula acuta, » quse au- dictione.


nisi «

Persecutio fcft pilos superlluos, ct dccorat illum


quem radit. Sic a sanctis auferens super-
Sa rteco-
omnia vcrba. » Hic secun-
decoros eos reddis. Ad Hehr. x, 34 Dilexisti
rat : «
tlua,
dum. Quasi diceret Non tantum dile-
Rapinam bonorum vestrorum cum gau-
:

verha iniqua, imo dilexisti « om^iia


dio susccpistis : quia scitis vos modo de- xisti
verbaprxcipitationis, » indiscrete scilicet
coros factos, ut in vohis impleatur illud

Psal. XLii, 12 Concupiscet rex dccorem :


prolata, non tantuin hahens prudentii3e,

iuum. Vel sic « Fecisti dolum sicut no- :


ut saltem malitiam ahscondas, sed sta-

vacula acuta, » qu« rasionem promittit, tim pivTcipitas. Cassiodorus « Plerique :

qui peccata faciunt, per decorem se


scd aliquam incisionem facit. Jerem. ix,
«

compositce locutionis ahscondunt. »


8 Pacem cum amico suo loquitur, et
«
:

Sed istc non sic : sed audacter prsedicat


occulte ponit ei insidias.
quod amat. Tsa. iii, 9 : Peccatiim siium
quasi prsedicaverunt nec abs-
Sodoma ,

Hic secundum, conderunt. Cassiodorus « Iste sic pro-


Dilexisti malitiam.
:
« »
v^
in quo arguit de inalitite dilectione. Et «fessus est malum, ut loqui non eruhe-
Psal. Lxxii, 8 Cogitaverunt, ct
primo dilectio malitioe interioris incorde. « scat. » :

Secundo, exterioris in ore, ihi,« Iniqui- loculisunt nequitiam.


Yel, « Dilexisti omnia verba prxcipi-
tateni. »
Sic fecisti dolum tam- lationis, » active, quihus alios possis
Dicit ero-o :

acuta, nec hoc tantunj, corrumpere, et in culpam prtecipitare.


quam novacula
ad Corinth. xv, 33 Corrumpunt bo-
imo « dilexisti malitiam », ct propter
:
l

hoc non facile resipiscere potuisti ah iUa. nos mores colloquia mala. Sed cum eis

Cassiodorus « iNumquani malum dere- :


leipsum simul pracipitas, quia Eccli.
xxvn, 29 Qui foveam fodit, incidet in
«linquit, qui cognoscitur ainare quod
:

» Micha}. iii, 2 Odio habelis illam : et qui statuit lapidem proximo,


« peccat. :

malum.FA hoc, « su- ojfendil in eum. Eccli. x, 12 : Labia in-


bonum, et diligitis
,

» Quasi diceret sipientis prsecipifabun/ eum.


per benignitatcm.
:

malitiam Hcec fecisti tu, qui es « lingua dolo-


Utrumque cum coram te est,
COMMENTARII IN PSALMUM LI.

sa. » Emphatice vehenientem amo-


ptM- Dicit orgo : Sic mahi diligis, el iu iilis

rem dolositatis. « Lingua


Augustinus : gU)riaris, « proptcrca, » o tu Aiili-Cihri-

« dolosa est ministia fallaciae. » Linuua slc, vel omnis Aiiti-tihrisliane, « Dcus
dolosa est aliud in cordegestanlium,aliiul dcslruct le in fiiwm, » iil esl, destructione
in ore profeientium. Psal. v,ll: Luignis linali, quae est aeterna : vel destructione

siiis dolose agebant, judica illos, Deus. semper.in linem tendente, sed numquam
ia de AriTuit ergo glorianles iii malis, et ad illum perveniente. (^iassiodorus : « In
"
um. illa diligentes : et hi recle ariiucndi : « lineni qui destruilur, leternis suppliciis
qua» enim avis gaudet de laqueo, aut '-.<
deputatur. » Iluic concordat Ilebraica
piscis de liamo ? Kccle. ix, 12 : Sicut veritas quae habet : « Destruct tc in scm-
pisccs capiunt/tr /laino, ct sicut avcs piternuin. » De Anti-tihristo hoc veiuui
laquco coniprchcniluntur, sic capiunlur est, II ad Thessal. ii, 8 : Qucm Dominus
homines in tcmpore malo. Quis lupus Jesus interficiet spiritu oris sui, et dc-
de pedica, et ioco in quo tenetur captus? struct illustralione advcntus sui cum. l)e
Jerem. v, 20 : Invcnti sunt... laqucos quolibet membro ejus, Isa. xi, i : Spi-
ponoitcs ct pcdicas ad capiendos viros. ritu laborium s/iorum intcrficiet impium.
Job, Nviii, 10 : Abscondita est in terra Thren. ii, 2 : Dcstruxit in furore suo
pedica cjus. Quis fur gloriatur de fune, munitiones virginis Juda.
et vinculo in quo delinetur et stringitur ?

Proverb. v, 22 : Iniquitatcs suse capiunt « poenarum diversi-


Evcllet tc. » Ilic

impium, et funibus peccatorum suorum tas, et tangitur Primo, quod a Iriplex.


constringitur. Psal. cxv, IC : Dirupisti corpore violenter avelletur. Secundo,
vincula mea. Quis incarceratus de lacu quod de mundo quem dilexit, ejicietur,

foetido in quo mergilur ? Psal. xxxix, ibi, « Et emigrabit te. » Terlio, quod
3 : Et eduxit me de lacu miserise, ct de evulsus de mundo, in coelo non plantabi-
luto foecis. Quis vulneratus de vulnere lur, sed magis ut arbor inutilis, imo
lethali et mortifero ? Jerem. xxx, 12 : nociva, in infernum projicietur, et ibi
Insanabilis fractura tua, pessima plaga cremabitur, ibi, « Et radiccm tuam. »

tua. Quis prudens mercator de omnium Dicit ergo : Sic destrueris finaliter, et
bonorum amissione ? Thren. i, 10 Ma-: perpctuo, « et cvellct te Deus, » de cor-
num suam misit hostis ad omnia desidc- pore quod tani diligis. Jerem. i, 10 :

rabilia ejus. Quis prius liber, de subje- Posui te ut evellas, et dissipcs. Vel,« cvcl-
ctione et miseria serNMtulis ? II Pct. u, let » de dignitate in qua lixus es, et po-
19 : A quo quis superatus est, hujus ct tentia. Job, v, 3 Ego vidi stultum firma :

servus est. Joan. viii, 3t : Qui facit pcc- radice^ malcdixi pulchritndini cjus
et
catum, servus esl pccccdi. statim. Eccli. x, 1 Omnis potentatus I :

brevis vita. Et Psal. xxxvi, 33 Vidi :

Impium superexaltatum, et elevatum


c( Propterea Deus destruet te.y> Ilic con- sicut ccdros Libani. Job, xix, 10 : Tam-
sequenter agitur de poma. Elprimo agi- quam cvulsie arbori abstulit spem
tur de poenarum perpessione. Secundo, meam.
de illarum utilitate eorum adversariis, « Et emigrabit te, » emigrarc
id est,
scilicel bonis : quod est magna miseria te faciet, de « tabernaculo tuo, de >

afilictorum, ibi, « Videbunt justi. » mundo quem diligis, quem tabernaculum


Tertio, do afflictorum irrisione, il)i, « Kt til)i facis, ad inferos. Isa. v, \) : Dicit
dicent : Eccc homo. » Dominus exercituum : Nisi domus mul-
In prima,primo tangitur pcenae aeterni- tcB desertsR fuerint grandcs, et pulchnp.
tas. Secundo, mulliplicitas, ibi, « Evfllct absqnc habitalore. Deserere fecit eos
te. » Dominus magna palatia. Baruch, iii, 1(1
6 I). ALB. MAG. ORD. PRJED.

ct 17 : Ubi siint py^incipes gentiiim, et futura malis mala : « et timcbunt » sibi,

qui dominantur super beslias, quse sunt ne pereant cuin eis. Job, xli, 10 : Cum
super terram ? Qui in auribus cosli lu- sublatus fuerit, timebunt Angeli, non
dunt, etc. Et respondet,^. 19 : Extermi- autem inimici mei, et territi purgabun-
?iati sunt, et ad inferos descenderunt. tur. A^idebunt in futuro per speciem, et
Vel sicut vult Glossa Tabernaculum : « gaudebunt « Et super cum ridebunt,
: »

« dicit Ecclesiam militanlem, de *qua quando vertelui- folium. Joan. xvi, 20 :

« avellelur iniquus, qui modo inter bo- Plorabitis et flcbitis vos, mimdus aulem
« nos est. » Joan. viii, 3o : Servus non gaudebit : sed tristitia vestra vertetur in
manet in domo in seternum. gaudium. Modo deridetur justi simplici-
« Et radicem. » Tertium est, quod tas (ioh, XII, 4), tunc deridebitur stulto-
legitur tripliciter : quia radix cbaritas, rum fatuitas. Quippe confirmabunt se
vel cupiditas, vel ministri. Primo modo justi capiti suo, qui dicit Proverb. i, 20 :

sic : Destruet et eveliet « radicem Ego vero in interitu vestro ridebo.


luam, » cbaritatem tuam in qua aliquan- « Et Hic de poenarum expro-
dicent. »
do fuisti, ut intelligatur de Anti-Cbristo. bratione, quod fuit terlium, in quo tan-
Ad Eplies. 111, 17 : Tn charitate radicati guntur duo. Primo, exprobratio super
et fundati. « De terra viaentium^ » ut amissione boni. Sccundo, super commis-
non ligatur in coelestibus, sed magis in sione mali, ibi, « Sed speravit. »
terrenorum cupiditate convertatur. Job, Dicit ergo : Sic gaudebunt justi super
XV, 29 Nec mittet in terra radicem
: afflictum iniquum, et dicent ridendo :

suam. Verum est, « viventium. » Se-


cundo modo sic « Evellet radicem :

tuam, » cupiditatem tuam. I ad Tim. « Ecce Jiomo qui non posuit Deum 9
VI, 10 : Radix omnium malorum esi cu- adjutorium suum, » liomopurus quam- :

piditas. « De terra viventium, >< in prfle- vis se Deum mentiatur, II ad Thessal. u,


senti. Vel sic specialiter de malorum i : Extollitur supra omne quod dicitur
capite, cujus radix sunt ejus ministri : Deus, aut quod colitur. Sic omnis etiam
« Et radicem tuam, » inaios quibus sus- peccator se prseposuit Deo, et quasi se
tentaris, sicut arbor radicc. Ad Rom. xi, non solum Deum, sed quasi plusquam
18 : Non tu radicem portas, sed radix Deumse facit, Ezech. xxviii, 2 Elevatum :

te. « Deterra viventium, » de coelo quod cor est tuum et dixisti : Deus ego suni.
promittis illis. Job, viii, 15 : Innitetur Non ponit etiam Deum adjutorem suum,
super domum suam, familiam scilicet sed hsec est falsa positio, quia Joan. xv,
suam, et non stahit : fulciet eam, coele- 5 : Sine me nihil potestis facere. Deut.
stia promittendo, et non consurget in XXXI I, 13 : Dereliquit Deum factorem
cielum. suum. et recessit a Deo salutari suo.

« Sed speravit in multitudine. » Hic


8 « Videbunt justi, et timehunt. »Hic de irrisio de commissione mali. Et primo
poenarum utilitate eorum adversariis, et tangitur commissio. Secundo, commis-
tangitur duplex. Una^ quia in praesenti sionis magnitudo super omnes, Et
ibi, «

utiliter timebunt justi videntes malorum prsevaluit. »

linem miserum. Secunda, quod in futuro Dicit crgo : Sic omisit, et irridebunt,
gaudebunt feliciter, ibi, « Et super et eliam delioc dicent : Non speravit in
eum. » Deo, sed « speravit in mu/titudine divi-
Dicit ergo : Sic affliges : sed quse tiarum suarum, quas habebit multas »

utilitas inde bonis ? Magna : quia « vi- Anti-Christus. Cassiodorus « Divitiis et :

debunt justi, » etiam nunc pcr fidem, « pompis soeculi nefandissimus abunda-
COMMEXTARII IX PSALMIJM Lf

« l)it. » Sic ol alii ivprobi in hoi- s|)e- In prinia taiigilur bouorum operum
ranl. Job, xxi, 7 : Inipii viviai/, suhlc- fructilicatio, et ratio fructilicationis, ibi,

vati sunt, confortatique (licitiis. (lonlra « Speravi in miscricordia. »

illud Job, XXXI, 2't : Si puiavi auruni ro- Dicit ergo : Sic mali sperant in divi-
burmeum,et obryzo dixi : Fiducia mca. tiis, « Ego auton sum in domo Domini
« Et prcevaluit in vauitale sua. » Su- sicut oliva fruclifera. » IIoc dicit quili-
por omnos verum cst de Anti-(lliristo, bet justus. Oliva hieme viret et a^state.
qui super omnes picevalebit deeipienilo, (^uasi diccret Hene me habeo, et hieme
:

et iniquitates perpetrando. Auguslinus adversitatis, et .xstate prosperitalis. Ec-


in libro de Quanlitate anim/e : « Vanitas cli. XXVI, 4 : DivitiSy et pauperis, ( si

« est fallacia. In ista pra^valebit Auti- justi) cor bonum : in omni tcmpore vul-
« tiliristiis. » Iniquiis eliam quilibet qui tus eorum liilaris. Nec tanlum virens,
spcrat in divitiis, iniquitate piffivalet. imo « fruclifera. » Oliva fructifera Da-
Augustinus : « Niliil est vanius eo, qui vid, de quo Christus processit, gloriosus
« })utat plus valere nummum, quam valde et copiosus fructus. Matth. xxii,
« Deum. » Avaro nihil
Eccli. x, 9 : est 42 Quidvobis videtur de Christo ? cu-
:

scelestius. Xota ergo, quod divitiae hic jus filius cst ? Dicuntei : David. Bonum
vanitas appellantur, et bene, per diflini- auteni opus cujuslibetjusti fructus. Joan.
tionem veram. Cassiodorus ; « Vaiium XV, 2: Omnem
palmitem... qui fert fru-
« est quod inanc est, fiaiiile, vel cadu- ctum, purgabit eum, ut fructum plus
« cum, et ab ipsa firmissima veritale afferat.
« discretum. Inane caret soliditate : sic Ego, inquain, talis, « speraviin mise-
« divitia}. » Sapient. v, 8 et 1) ; JDivitia- ricordia Dei, » non sicut Doeg indivitiis.
rumjactantia quid contulit nobisl Irans- Alibi, in Psal. xii, (5 : Ego autem in mi-
ierunl omnia illa tamquam umbra. sericordia tua speravi. Et inde quia oliva
Umbra non est, nec repletiva.
solida dicitur ab llc.o^ Civadce, quod est miseri-
Eccle. v, U Avarus non implebitur pe^
: cordia Latine ^ Quasi diceret : (Imnino
cunia. Quia fragile et caducum, caretdu- ego misericors, in miscricordia spero ;

rabilitate. Tales sunt divitia?. Augustinus et hoc justum. Matth. v, 7 : Beaii mise-
sccundo libro dc JAbero arhitrio : ricordes : quoniam ipsi misericordiam
« Tempuralia antequam sint, non sunl : conseqiwnlur. « Speravi, » inquam, « in

« et cum sunt, fugiuiit : el cum fugierint, misericordia », duratura « in seternum,


« non erunt. Propterea dicunt tempora- et in sseculum sseculi » consecutivum.
« lium amatores : Venite fruamur bonis Psal. cii, 17 : Misericordia autcm Domini
« quie sunt, tamquam in juventute cele- ah ie.terno, et usque in seter^imn super
« riter '. » Item, quod est a fortissima timentes eum. Item, « speravi in niiseri-
veritate discretum, caret veritate. Sic cordia in ielernum, » hoc est, in misori-
divitiai : fallunt enim testc Domino, cordia non tantum terrena danto, sed
Matth. xiii, '2.1 : Fallacia divitiarum a^terna. I ad ('orinlh. xv, PJ : ^7 in hac
suffocat verbum. Ergo vcraciter van». vita tantum in Christo spcranles sumus,
miserahiliores sumus omnihus honiini-
bus.
10 Ego autem notandum, quod justus
... olivai conr
« sicut oliva fructifera. » Ilic Quare jns
. .
tus olivee
•un'ia Hic est secunda pars
*
Psalmi, in qua
'i
airit
n paraliii". Piimo, quia oiiva, sicut iain t^^ompaia
lara , tur'
sbIm 1. (le bonis. Et primo agit ()(! bonoriim me- tactum est, sempervirct, ct justus in vi-
rito. Secundo, dc prcemio, ibi, « Confite- rore fidei seniper est, qua^ est vcra sa-
bor tibi in sseculum. » pienlia. Sapienl. vi, 1.3 : Clara est, et

' Sapient. ii, 6. 2 Vel mplius, ab iXcrta, olpum, oliva [R. 1'/].
8 D. ALB. MAG. ORD. mjED.
qUcS numqiiam marcescit sapientia. Tn preemium habitum jam in re prsesentia-
radice amaritudinem habet, scd fructus Hter. Secundo, exspectatum et habitum in

dulcis : sic justi quasi in radice, hic in spe, ibi, « Et exspectabo. »

hac vita amarum vitam ducunt, sed fru- In prima duo. Praemium, et ratio prae-
ctum exspectant suavissimum. Ad Hebr. mii, ibi, « Quia fecisti. »

xii, 11 Omnis quidem disciplina in


: Ergo dicit : « Cojifitebor tibi, » coii-

prsssenti non videtur esse gaudii, sed fessionc jucunditatis. PsaL Supra, in

moeroris : posfea autem jructum paca- XLiT, 4 : Deus


Confitebor tibi in cithara, :

tissimum, etc. Propter lioc etiam dicit et hoc « in sseculum, » non ad horam.

unus justorum, Isa. xxxviii, 17 Li pace :


PsaL ciii, 33 Psallam Deo meo quam-
:

amaritudo mea amarissima. Arbor pa- diu sum. « Quia fecisti, » me olivam
cis sic justi pacifici sunt cum omnibus.
:
fructiferam, et in te sperantem, et omnia

Psal. cxix, 7 Cum his qui oderunt pa-


:
quaecumque habeo, totum est a te. Isa.
cem, eram pacificus. Matth. v, 9 : Beati XXVI, 12 : Omnia opera nostra operatus
pacifici : quoniam filii Dei vocabuntur est nobis, Domine. Ad Philip. ii, 13 :

Habetfolia salici infructuosse similia : sic Operatur in vohis, et velle, et perficere,

justus verba humilia. Luc. v, 8, dixit pro bona voluntate. I ad Corinth. iv, 7 :

unus justorum Exi a me, quia homo : Quid habes quod non accepisti ? et xv,
peccator sum, Dotnine.Etxvu, 10 Cum :
10 : Gratia Dei sum id quod sum.
benefeceritis omnia, dicite : Servi inuti-
les sumus. Oleum quod iit de fructu, « Et exspectabo. » Hic secundum
excedit in valore : sic remuneratio opera prsemium habitum in spe, et tangitur
misericordise quse justus facit, in multis prsemium, scilicet exspectatio salutis.
excedit. D ad Corinth. iv, 17 : Id enim, Secundo, ratio, ibi, « Quoniam bonum. »
quod in praesenti est momentaneum et Dicit : Confitebor, « et exspectabo no-
leve tribulationis nostrse, supra modum men tuuni, » rem scilicet nominis tui :

in sublimitate seternum glorise pondus non festinabo, quia Prov. xx, 21 : Hse-
operatur in nobis. Oleum olivae, in quo reditas ad quam festinatur in principio,
mortuus est scorpio, medicinale est : sic in fine benedictione carebit. Res autem
misericordia in qua moritur diabolus, nominis salus est. Matth. i, 21 : Vocabis
medicinahs valde, quia procedit ex justo, nomen ejus Jesum ipse enim salvum fa- :

et hoc contra peccatum. DanieL iv, 24 : ciet populum suum a peccatis eorum.
Peccata tua eleemosynis redime. PsaL « Quoniam bonum, » id est, jucundum

cxi, 9 : Dispersit, dedit pauperibus.^^vd- et delectabile, non quidemomnibus, quia


viter quidquid in oliva est,totum est non est bonum habentibus corruptum
utile : quidquid iii justo, totum est bo- palatum cordis. Sed in conspectu san- «

num, et proficuum aliis. 1 ad Corintli. ctorumtuorum, » tuae dulcedinis scilicet


IX,22 Omnibus oinnia factus sum, ut
: expertorum. Apoc. ii, 17 Vincenti dabo :

omnes facerem salvos. illi calculum candidum : et in calculo

nomen scriptum, quod nemo novit, nisi


qui accipit. Psal. xxx, 20 : Quam magna
H « Confitebor tibi in sseculum. » Hic se- niullitudo dulccdinis tiae, Domine,quam
ad quam dul-
cundum, in quo subjungitur de prcemio abscondisti timentibus te,

bonorum, et tangilur duplex. Primo, cedincm nos perducat, etc.


PSALMUS LII.

Impiorum insipientia, numenis et pania.

1 . /;/ finem,Pro Maeleth intelligentice, iniquitatem, qui devorant ple-


Darid. bem meam ut cibum panis ?

Dixit insipiens in corde suo '


: Xon (3. Deum non invocaverunt: illic tre-
est Deus. piduverunt timore, ubi non erat
2. Corrupti sunt, et abominabiles timor.
facti sunt in iniquitatibus : non Quoniam Deus dissipavit ossa eo-
est qui faciat bonunfi. rum qui hominibus placent :

3. Deus de coelo prospexitsuper fiiios confusi sunt, quoniam Deus


hominum - : ut videat si est in- sprevit eos.
telliuens, aut requirens Deum. 7. Quis dabit ex Sion salutare Israel ?
4. Omnes declinaverunt, simul inuti- cum converterit Deus captivita-
les facti sunt : non estquifaciat tem plebis su^, exsuitabit Ja-
bonum.non est usque ad unum\ cob, et Iteiabitur Israel.
5. Nonne scient omnes qui operantur

Arijumen-
genae, inquo postquam actum est de ca- tum^p^al mi:
IN PSALMLIM LII pite malorum, scilicet Antichristo, con- |;chn"su,'^d
^^'' "'°''"
sequenter agitur de corpore malorum,
ut praemuniatur justus contra persecuto-
COMMENTARirS. res et molestias a tahbus inferendas, ex-
spectando liberationem et remuneratio-
nem et hoc innuitur socundum utrani-
:

//} finem.pro Amalec,intellecti(S David''. que litteram. Duplex enim est littera ti-
Prima talis « In (inem, intelleclus
tuli. :

David pro Amalec » ad cujus intelli- :

« Dixit insipiens in corde sno. » Hic gentiam notanda estprimo historia, quse
esl Psalmus secundus secundae quinqua- habetur Reg. xxvn, de data civitate Si-
I

' Psal. XIII, 1. poete contemporain de cet ^venenient aurait


2 Psal. XIII, 2. empiunt^ le psaume de David, «^crit en vue
^
Ad Roni. III, 12. d'autres circonstances, pour relracer Tinso-
* Cft psaume roproduit le treiziernfi avcc lence impie du prince assyrien et le desastre
quelques variantes qui ont pour but d'adapter qui en fut le chiUiment. On ne peut rien oppo-
le texte a une circonstance particuliore. Ces ser de grave a celtehypolhese, grAce a laquelle
variantes sont manifesteinent introduites avec le texto si forrnel du y. 6 trouve une explica-
inlention, surtout celle du v. ri. II y est parle tion tres satisfaisanle. II serail, d"ailleuis diffi-
d'un assiegeant frappe sourlainement par hi co- cile (radmettre dans le secoiid livn' du psaulier
li'rc divine, ce qui peut faire allusion a la de- une r^p^tition pure et simple (ruii cbant d^ja
faite des Ammonites et des Moabites sous Jo- consigne dans le premier ; retle r(''p(''lilion est,

sapliat, II Par., xx, 22, inais s"applique beau- donc une a(la[)tation destinf^e a consacrer un
coup plus exactement a rextermination des souvenir iii(';mnrablo. I.o lilre est plus explicilo
Assyriens snns EzerJiias. Isa. xxxvii, 33. Un ici qu"au Ps. XlH.Cost un maskil qui doit etre
10 D. ALB. MAG. ORD. PR^D.

celeg ipsi David. Et xxx, de recupera- In prima duo. Primo arguit culpam
tione, quam lulerant Amalecitie per Da- infidehtatis. Secuiido, moruin, ibi,

vid : et tunc exponatur : In lioc subjeclo « Corruptisunt. »

Psalmo David, » id est,


est « intellectus
habitus David, pro Amalec, » pro eo « Primum legitur dupliciter : quia insi-
quodfecorat Amalec, et quod fecit David [»iens potest appoHari generaHter, sive sit

in Amalec intellexit enim in illo facto


: GentiHs, sive JudaBus, et negari de Deo
captivationem bonorum a memltris An- propriotas : vel speciaHtcr Judoeus, et
tichristi, ot liberationem illorum per negari de Christo Deo divinitas.
Christum, secundum illud Psal. lxxi, Primo orgo modo sic : « Dixit insi-
12 Liberahit paiiperem a potenteietpau-
: piens, » oinnis sciHcet male vivens. Om-
perem cuinon erat adjutor. Luc. xi, 22 : nis peccans ignorans est : non enim ha-
Si autem fortior eo superveniens vicerit bet veram sapientiam, quce desursum
eum, universa arma ejus auferet,... et est ^ Vel saltem initium iilius sapientiae,

spolia ejus distribuet. scilicet timorem Dei. Psal. cx, 10: hii-
Et bene per Amalec mali intellig^un- iium sapientix timor Domini. Ad Ro-
tur : interpretatur enim populus lin- man. i, 21 Obscuratum est insipiens cor
:

gens : et mali, sicut dicitur jMich. vn, 17 : eorum. Non ore, quia non auderet, sed
Lingent pulverem sicut serpentes. Et hic « in corde suo. » Quomodo ergo David

intoUectus est dirigens nos « in finem. » cognovit hoc, si corde hocdicebat? Resp.
Aha littera habet « pro Maeleth *,» qui Prophetico spiritu. Psal. xi, 3 : In corde,
'm{eY^TQ{A\\\Y parturiens, et signilicatEc- etcorde locuti sunt. Sed quid? « Non est
clesiam parturientem filios spiritualos in Dcus, » id est, non est punitor malorum
dolore. Joan. xvi, 21 Mulier cumparit, : Dous, nec justus qui onim negat ipsum :

tristitiam Apoc. xii, 2 Mulier


habet. : justum, negat ipsum Deum. Sed contra :

cruciabatur ut pariat. Hic est ergo in- Cum David dicat ssepius quod Deus
tellectus David, habitus pro Ecclesia U- non dereliquit nos inomnimoda sui igno-
beranda dirigens nos in linem, vel Chri- rantia, sed sui cognitionem nobis natu-
stum, vel temporis in quo fient ista. ralitor inseruit, quomodo dicere potuit,
« Non est Deus? » Et patet responsio :

Psahnus autem potest dividi in duas quia non dixit non esse simpHciter divi-
partes. Primo quidem agitur de malis nitatem, seddivinitatis non intellexit pro-
per Amalec designatis secundum primam prietatem : ct idcirco ex consequenti,
Htteram tituli. Secundo, de bonis per quia quidquid in ipso est, ipse est, nogat
Maeleth figuratis secundum Htleram se- et destruit substantiam.
cundam tituli, ibi^ « Quis dabit ex Sion. » Yel insipiens hic dicitur Judaeus. « Di-
Item,in prima duo. Priino, arguit ma- xit insipiens, » JudaBus scilicet excaeca-
loruin culpam. Secundo, minatur pcenam, tus malilia sua. Sapiont. ii, 21 : LlxCcV-
ibi, « Nomie scientl » cavit illos malitia corum.aNon est Deus,y>
In prima duo. Primo arguit culpam. Christus, vel Jesus. Jer. v, 12 Ncgavc- :

Secundo, culpce generahtatem, ibi, « Do- runt Dominum, et dixerunt : Non est
minus de coilo prospexit. » ipse. Joan. x, 33 : Et tu homo cum sis.

execut6 nSn>2-Sl?, haJ machalafli. Ce ternie a miisicale : c< sur un fon plainlif ». La meme
embarrasse les Septanl,e qui l'ont reproduit tel notation se retrouvera au psaume LXXXVIII.
quel u-rzlp MasXiO-
: Piusieurs auteurs anciens H. Lesi^.tre.
et quelques moclernes, Patrizi entre autres, le ^ Et est Vulgat;p littera, uti videre est in
font venir de SSn, chalal, percer, d'ou le sens principio Psalmi.
de « flCite. Mais la plupart le tirent de r^h'!!,
>) • Gf. Jacob. ni, 17 : Quae desursum cst sapien-
« 6tre malade », et en font une indication tia, etc.
COMMEMAHIl IN PSALMl M Lll. 11

/acis leipsitm Deuni. Isa. i, 3 : Cogiiovit secundum Cassiodorum : « Xou est qui

bos possessorein suiim, el asiuus prxscpe « laciat bonuni sua virlute, sed tanluni
domifii sui : Isracl autem me uon cogno- « virlute principalis agentis. »

vily elc. Kt viTc insipiens excaecalus. Ad


Roman. xi, 2") : C<ecitas cx partc conti-
git in Israel, qui verum si)leni ante se (.< Dominus dc cailo. » Ilic secunduui, 3
positum non cojj^novit, de quo Malacii. iv, in quo probatur malitiaj gcneralitas per
2 : Orietur lobis timentibus nomen laeum divinam inquisitionem et dicuntur duo. :

sol justiti.e. Priino, divina inquisilio. Secundo, in-


ventio universalis nialitia', ibi, « Omncs
declinaverunt. »

a Hic secundum, ubi


Corrupti sunt. » Item, in prima duo. Primo, inquisitio
de corruptionc interiori cordis. Secundo, quantum pertinet ad adspectum.Secundo,
exteriori o])eris, ibi, « Non est qui jaciat quautum pertinet ad atreclum, ibi, « Aut
bonuin. » requircns. »
In prima duo. Primo, corruptio. Se- Legitur autem dupliciter, quia respe-
cundo, corruptionis abominatio ipsi Deo ctus bic potest sonare misericordiam, vel
videnti, ibi, «Dcus de cado prospcxit. » simpHcem inquisitionem. Ait enim Sic :

Sic quantum ad lldem, eteliani « cor- omnes peccant in lide et inmoribus, quia
ruptt sunt » inlerius in mentc quippe : Dominus « prospexity* oculo misericor-
inlidelitas necessario corruptum relin- disp, « super filios hominum, proximo-

quit alTectum. I ad Corinth. v, (5 : Mo- rum parentum et hoc,«G^ecte/o,»supple :

dicum fermentum totain massam cor- mittendo Filium. Ilic respectus de quo
rumpit. Est autem duplex corruptio. Sapient. iv, I.") : Gratia Dei et miscricor-
rrupUo Corporalis et pcena quae est involuntaria: dia est in sanclos ejus^ et respectus in
jplex.
iniis et
et mentis quie voluntaria est, et tanto electos illius. Exod. iii, 7: Vidiafflictio-
poris.
magis culpabilis cst. Augustinus de Li- nem populi mei,(\\\\ est in /Eggplo. Yel
bero arbifrio : « Omnium corruplionum « Dominus rcspcxit, » diligenter atten-
« sola quoe vitiosa est, recte vituperatur. dendo, « super filios hominum : » et hoc,
« Sed quia corruptionem sequitur fcEtor, « de coslo, » scilicet de sanctis animabus
« corporalem corporalis, et spiritualem in quibus celatur, et quasi latens abs-
a spiritualis, sequilur \ » conditur. Tsa. lxvi, Coelum scdes rnea, 1 :

« Corrupti sunt, et abominabilcs facti supple, est. Sap. vii, 27 In animas :

sunt in inujuitatibus suis. » Ezech. viii, sanctas se transfert. Psal. ci, 20 Pro- :

1) : Vide abominationes pessimas, quas spexit de excelso sancto suo.


isti faciunt. Job, xv, lt>: Abominabilis « Utvidealsi est intelligens, n quantum
ct inutilis hoino, qui bibil quasi aquam ad adspectum, « aut requircns Dcuin, »

iniquitatem. Provcrb. xvi, Abomina- ;] : quantum ad aifectum, quem requirit.


tio est iJomino omnis arrogans. « Xon Psal. vii, 10 : Scrutans corda, et renes
est qui faciat bonum, » exlcrius in oj)e- Dcus. Ouantum ad primum potuit invc-
ratione. I^t dicit ininus, et plus signiii- nire nihil, Isa. v, 13: ProjjLerca captivus
cat, id est, faciunt malum : (juippe mala ductus est populus meus, quia non Jia-
arbor non potest bonos fructus facere ^. buit scicntiam. Osee, iv, 1 : Non est veri-
Sed contra .\onnc Patriarchae, et Apo-
: tus, non est misericordia, noncst scientia
stoli, et Propbeta) bona fecerunt ? Imo in terra. Quantum ad sccundum, Je-
et ipsi inali qui sunt d(; corpore ejus rem. viir, (i : Attendi ct auscultavi, ne-
niulla faciuut frcquenter bona. Picsp. rno quod bonum cst loquilur : nullus csl

S. .\uGUSTi.Nus, I.ili. II do I.iljiTO arl)ilrlo. * Cf. Uc. VI, 43 et 44.


12 D. ALB. MAG. ORD. PR^D.
qui agat pcenitentiam super peccato suo, « nonne scient, » supple, ipsi, qui modo
dicens : Qiiid feci ? Deum esse negant justum, quoniam ju-
stus est experimento pcenarum sibi infli-
ctarum ? Quasi diceret Utique. Proverb.
:

« Omnes declinaverunt. » Hic invenlio xxviii, l) : Viri mali non cogitant judi-
carentise boni in omnibus. Et primo, ca- cium. Sed tunc scient, Psal. ix, 17 : Co-
rentiae boni in corde. Secundo, in ore, gnoscetur Dominus judicia faciens.
ibi, « Simul inutiles. » Tertio, in opere, « Nonne ergo scient omnes qui operan-
ibi, « Non est qui faciat honum. » tur iniquitatem ? » Constat, quod sic. Si
Dicit ergo : Sic inquisivit, et hoc in- enim pro sola boni omissione puniun-
venit, « Omnes declinaverunt » ab eo tur, Matth. xxv, il et 42 : Esurivi etnon
corde, etiam majores, non tantum mi- dedistis mihi comedere, etc. Et post :

nores. Isa. lvi, M : Ipsi pastores igno- Discedite a me, maledicti, etc. multo :

raverunt hitelligeniiam, omnes in viam fortius pro mali commissione, Luc. xiii,

suam declinaverunt. « Et inutiles facti 27. Discedite a me omnes operarii ini-


sunt simul, » in ore, et doctrina. Ali- quitatis.
quando enim homo malus est in corde, « Qui devorant plebem meam. » Quo-
sed proficit aliis in sermone. Isa. xiv, modo ? « Ut cibum panis. » Devorant,
19 : Projectus es quasi stirps inutilis. inquam, muitipliciter animam rapiendo,
« Non est qui faciat bonum, » in opere, et corpori diaboli uniendo. Hi sunt hse-
7ion est usque ad unum. » Jerem. v, 1 retici et Doctores perversi. Si enim boni
Circuite vias Jerusalcm^ et adspicite, et dicuntur os Christi, et dentes, quia bo-
considerare, et quserite in plateis ejusan nos illi incorporant, Act. x, 13 : Petre,
inveniatis virum facientem jjidicium, et occide, et manduca, cur non dicentur
quserentem fidem : et propitius ero. isti os diaboli, devorantes, et ejuscorpori
unientes animas Sanctorum quas deci-
piunt ? Ezech. xxii, 25 : Conjuratio pro~
« Nonne scient omnes. » Hic subjun- phetarumin medio ejus., sicut leo rugiens.
gitur comminatio
pcenee et dicuntur :
Devorant etiain corpusoccidendo tyranni,
duo. Primo, comminatio pcense in gene- qui sic corpora destruunt, ut nec rema-
rali. Secundo, ratio quare debent puniri, neat vestigium occisorum. Sic credens
in quo qua^dam illorum mala replican- occisum filium suum Jacob dicebat, Ge-
tur ibi statim, « Omnes qui operantur nes. XXXVII, 33 : Tunica filii mei est,

iniquitatem. » Fera pessima, coynedit eum bestia devo- ,

Tangitur autem primo eorum malitia ravil Joseph. Devorant quoad possessio-
generaliter, ibi, « Omnes qui operantur nem, omnes auferendo. Eccli. xni, 23 :

iniquitatem. » Secundo, specialiter, ibi, Pascua divitum sunt pauperes. MicluT.


« Qui devorant pleliem meam. )> iii, 2 Tollitis pelles eorum desuper eis,
:

Et tangitur primo amor male inflam- quantum ad vestimenta : et quantum ad


mans. Secundo, timor male humilians. carnes et vestimenta simul, in eodem,
Primum, ibi, « Qui devorant. Secun- t. 3: Comederunt carnes populi mei, et

dum, ibi, « Trepidaverunt timore. » pellem eorum desuper excoriaverunt


In prima duo tanguntur quee surgunt Carnes comederunt, quando cibariaunde
ex amore illo male inflammante, scilicet carnes nutriri deberent auferunt : pelles,

cupiditas in rapiendo. Secundo, avarilia quando vestimenta.


inordinate diligendo rapta, et habita.
Primum, « Qui devorant. » Secundum,
« Deum non invocaverunt. » « Deum
non invocaverunt, » in ipsum
Dicit ergo : Tales sunt mali, sed confidendo, sedmagis in pecuniam suam
COMMENTARII IN PSALMUM IJI. 13

lamquain in Deiim. Osee, viii, i : Argen- dinavit « ossa, » id est, vires anima^ in-

linn suum ci aurum smnn fecerwil sibi teriores ij)sam sustentantes, « eoru))i qui
ulula. Kcclt^ X, 19 : Et pecunice obe- /)onii))ibus placoil, » id est, placere de-
diunt omnia. siderant, hoc est. (jui ([uaerunt hic conso-
« IUic trepidacerunt. » Hic taniiitur hitionem. Ad Gal. i, 10 : Si /iO)ninibus
de tiniore male liumiliante. VA prinio placere))i, Christi servus no)i esseni. VA
ostendilur dejectio illoruni per vanuni glossandum, placendi actionem appctens,
timorem. Secundo, ratio quare sic per- vel quaerens inordinate, hoc est, ipsam

mittuntur (lcjici, il)i, « Quo)iia))i dissi/)a- placentiam faciens finem : ipse enim di-
vit. » cit ad Roman. xii, 17 : Provident.es bo)ia
Dicit ergo : Ita nudo amore inllam- non tanlum coram Deo, sed etiarn coram
mantur. el etiam « trepidaveru)it illic, » hominibus. I ad Cor. x, 33 : Placete om-
scilicet in mundo, et in miseriis munda- nibus per omnia, sicut et ego per o))inia
nis, « tiuiore » eos interius concutiente, om))ibus placeo : sed linem placentiae po-
« ubi no)i fuit linior. » Sed quid est no animarum utilitatem *. Sed ossa ju-
hoc? Quomodo timere potuerunt ubi storum non dissipantur, ,Ioan. xix, 30 :

non esset timor? Xonne ubique est ti- Os no)i comminuctis ex eo: sed de malis,
mor ? Primo si timebant, ibi erat timor: alibi, in Psal. cxl,7 : Dissipata sunt ossa
quomodo crgo timuerunt ubi non fuit nostra secus infernum.
timor? Ubi » non est locale,
Rcsp. « « Deus sprevit
Co)ifusi swit, quo)iiam
sed causale. Quasi dicerct Timuerunt : eos. » Spernendi recidcndo, amentegra-

sine causa rationabili timoris. Si enim tiam removendo in praesenti. Ethocju-


sint in hac vita ferae insidiantes carni, stum, utquispernitjSpernatur. Isa. xxxiii,
secundum illud Eccli. xxvii, 11 : Leo 1 : Vsc, qui spernis, nonne et ipse sper-
venaiioni i)isidiatur : sic homines insi- )icris ? I Reg. ii, 30 : Qui aulem contem-
diantes possessioni. Prov. i, 13 : Om- nunl me, erinit ignobiles. Vel praeteri-
ncm pretiosain substantiam reperiemus, tum pro futuro, « co)ifusi simt, » id est,
i))iplebinius domos )iostras spoliis. Et confundentur. Jerem. xx, 11 : Confwi-
daemones insidiantes spiritui secundum dcniur vehe))ie)iier, quia non intellexc-
illud Psal. XXX, 14 : Dwn convenirent runt opprobrium se^npiternum, quod
simul adversu)7i me, accipere animam numquam delebitur. Et ii, 2G : Quomo-
mea)n co)isiliaiisunt. Tamen hsec nullo do confwidiiur fur quaiido coinprchoidi-
modo timcnda comparatione ad doctri- tur, sicconfusi swit dornus Israel.
nam malam :hoc est enim timere um-
bram, et non veritatem timere secuii-
dum illud .lob, vi, U\ Qui timoil prui- : « Quis dabii ex Sion ? » Ilic secunda 7
nam, irruet super eos nix. pars Psalmi, in qua subjungit de bonis, secunda

postquam praecessit de malis : et prsemit- Psaimi.

« Quoniatn Doini))us dissipavit. » Hic titur quasi increpantis interrogatio. Se-


tangitur ratio talis tirnoris duplex. IJna, cundo subjungitur laeta promissio, ibi,
divisio virium aiiimee. Secunda, separa- « C)im avcrterii Dominus. »
tio verae vita? ab anima, ibi^ « Con/usi Dicit ergo : Sic mali dicitis Deum non
SU)lt. » esse, ct sic, ut dixi, recipietis. Sed quos ?
Dicit ergo : Sic trepidaverunt : etc. « Ex de Judaeis, qui per
Siott », id est,
Et hoc quoniam « Domimis dissipavii, » Sion inlelligunlur, veniens « dabii salu-
dissipari permisit, et ut dissiparentur.or- tarc, » id cst, salutem, vel ^ratiam sa-

' I ad Corintli. x, .32 el '.V.S : .St;je u/feiislone <'l eyo per ornnia omnibiis placco, non qinerena
estole Jidaeia, et Gentibus, el Ecclesiae Dei : sicul qiiod miUi ulile esl,sed quod multis, ut salvi (iant.
14 13. ALB. MAG. ORD. PR^D.

lutarem, vcl salutarem doctrinam, « Is- et quibus, quia « Jacoh, » id est, activis,
racly>, id est, populo videiiti Deum, ui- et « Israel », id est, contemplativis.
mirum ille cjuem vos dicitis non esse Ait enim : Sic quaero, quis dabit? Et
juslum, et sic non esse Deum. Quasi di- responsio est : « Cum averterit Dominus
ceret ; Ipse dabit. Jacob. i, 17 : Omne captivitatem plehis suse, » secundum il-
dalum optimum, ct omne donum perfe- lud Jerem. xxix, 11: Iteducam captivi-
cturn desursum cst^ dcscendcns a Patre lalcm vestram. « Tunc exsultabit Jacob, %
luminum. Et dicit « Dahil., » non red- : aclivi boni, qui in lucta sunt : « et Ix-
det. Non enim meritis est redditus. Ad tahitur Israel, » id est, contemplativi.
Til. 111, 5 : No)i ex operibus justitise quse Soph. 111, 20 : Dabo vos in nomen et in
fccimus nos, sed sccundum suam, ctc. laudcm omnibus populis, cum convertero
captivitatcm vestram coram oculis ve-
« Cum averterit. » Ilic laela responsio, stris. Amos, ix,li Convertam captivita'-
:

in qua tangitur, et quando dabilur salus, tem plebis meie Israel.

PSALMUS LIIL

David auxiliuin Dei implorat adpersus hostiuni insidias.

1. Injinem, Incarminibus, intellectus Deum ante conspectum


suerunt
David^ suum.
2. Cum venissent Ziphcei, et dixissent 6. Ecce enim Deus adjuvat me, et
ad Saul Nonne Dai>id abscondi-
: Dominus susceptor est anim£e
tus est apud nos ? (I Reg. xxiii, mese.
1 9 et xxxvi, 1
7. Averte mala inimicis meis et in :

3. Deus,in nomine tuo salvum mefac: veritate tua disperde illos.


et in virtutetua judica me. 8. Voluntarie sacrificabo tibi, et con-
4. Deus, oralionem meam
exaudi : fitebor nomini tuo,Domine: quo-
auribus percipe verba oris mei. niam bonum est.
5. Quoniam alieni insurrexunt adver- 9. Quoniam ex omni tribulatione
sum me, et fortes qua^sierunt eripuisti me,
super inimicos et
animam meam et non propo- : mcos despexit oculus meus.
COMMMXTAUH 1\ PSALMllM I.lll, 18

clsi scriplum non sit in carminibus ct


bymnis, Deum laudavil. Inlclligebat
enim in lioc facto David Ziplueos signili-
l.\ PSAI .Mr.M Mll
care malos : Ziphaei enim inteq^retantur
florenles, et mali llorent in bac vita. Jc-
rem. XLvn[, U :Date floreni Moah qui
at.M.MKNT.VlULS.
cito Iransit. Moab, illius scilicet qui ex
piilre diabolo. .lob, xiv, 2 : Quasi jlos

Iii /iiirui. !ii (nymiiiihiis, intollccliis l)a- cgrcdilur cl conlcritur, cl furjit vclul

viil. uinhra. Inter hos llores lalent boni, non


Cuni criiisscnl Ziphxi, et dixissent ad apparent. Ad Coloss. iii, 3 : Mortui estis,

Saiil : Xu)nic David absconditus est ct vila veslra abscondila esl cum Chrislo
apuil nos '
? in Deo malos qui vos cooperiunt,
: inter
quia mulli sunt, et vos pauci. Ecclc. i,
13 Stullorum infinilus est numeriis,
:

« Dcus,in noniinc tuo salvuin mc fac. » Eccle. VII, 29 : Virum de mille, unum
II ic Psalmus quinquagosimus teilius in rcpcri. Sed mali eos quasi manifestant,

lolo libro, sed in secunda quiufjuagena quando ad morlem trahunt. Quai mors
terlius. Poslquam enim de malorum ne- per Saul designatur, ut supra dictum
quitia qui glorianlur in malo, et blas- fuit. Sed refugium habent ad fontem :

phemant contra Dominum in quinquage- sic enim interprelatur Engaddi, id est,


simo primo et quinquagesimo secundo ad Christum, qui est fons. Dsal. xxxv,
actum est, subjungitur de malitia eorum 10 : Quoniam apud le csl fons vitas. El
qui bonos opprimunt, scd tandeni non fons hcEdi, foctidi scilicet pcccatoris. qui
pra}valel)unt. in illo abluitur, Zach. xiii, 1 : Erit fons
Inde a^ilur de clamore bonorum ad palens domui David, et liabitantihus Je-
Deum, et liberatione ipsorum a malorum rusalem in ahlutionem pcccatoris, et

oppressione : quod innuitur in titulo qui mcnstruaise.


talis est : « In finem, In carminihus, in- Ergo sensus liluli est : In hoc Psalmo
tcllcctus David, cum venissent Ziphcci, et continelur « intellectus, » quem liabuit
dixissent ad Saul : Nonne David abscon- « David, cum venissent Ziphsei ad Saul,
dilus est apud nos ? » Tangit bisloriam etc. » In hoc enim intellexit bonos qui

([ua' babelur l Hei^. x.xui, 19, do Zipba^is inter malos latent, ab ipsis qua?rendos ad
qui David lalitantem apud se timore mortem, sed per Christum liberandos.
Saul, ipsi manifestaverunt, et morti ex- IJnde carmina et b^-mni sunt cantandi.
posucrunt. Sed David fugit ad loca tutis- Et estintelleclus dirigensnos « in fincm »

sima Engaddi, et ibi salvatus est : undc nostrum, scilicet Christum. Ad Uom. x.

'
Lu lilre d»; ce psaume, dit M. Lesetre, iu- a ccttc occasioa ([u"il coinposu cc psaume pour
tliquo clairenient rev6nernent qui 1'iiispira. implorcr le secours divin.
Apn-s ic niourtre cl"Aciiim»'lecli et des quatre- S. Hilaire cntend cc psaumc de Jcsus-Christ
vin^'lcinq pr<Hres par Doi^j,', Uavid avait dclivn'' livrc par lcs Juifs. Lcs
du pro- persecuteurs
la ville de Ceila d'une attaque des Pliilistins. phele representent aussi les ennemis du salut;
A cf;tte nouvelle, Sanl resolut de lo surprendre c'est pourquoi rEglise fait rcciter cliaque jour
dans cette citf^ ; mals David, informe quc les cepsaume au commcnccment de son office.
habitants etaicnt disf)0ses a le livrer, s'enfuit «(Juando inchoamus in prima hora diei vitare
dans le desert de Ziph. Les Ziphecns a leur pirsccutioncs cl insidias diaboli, canlamua
tour d«^noncerent sa presence au roi, I Reg., liunc i)salmiim pro toto itinere dlei. » Ama-
xxni, 19 ; xxvi, 1, et lc fugitif sc vit ohligt- dc lairc.

chercher un abri dans le desert de Maon. Cest


16 1). ALB. MAG. ORD. PRtED.
4 : Finis legis, Christus. Vel hic intelle- « Et in virtute tua, » hoc est, in judi-
ctus mentes figentibus in aiternis,
est cio, quando virtus tua, quie nunc latet,
non in robus transitoriis. II ad Corinlh. apparebit, « Judica me. » Sed quid est
IV, 18 Non contemplantihus quidem
: quod dicit, quomodo petit secundum vir-
nohis qucT videntur ,sed quae non oidentur. tutem judicari ? Ahbi dicit Non intres :

in judicium cum servo tuo^. Job, xxvi,


Dividitur ergo Psahiius in duas partes. 11 : Columnse coeli contremiscunt, et pa-
Primo enim orat Ecclcsia pro se ut h- vent ad nutum ejus. Amos, iii, G : Clan-
beretur a Zipha^s, id est, a mahs in get tuha, divini judicii in virtute, et po-
mundo florentibus. Secundo, quia opti- pulus non expavescet ? Quasi diceret :

mus hberationis modus quando inimici Non est hoc possibile. Resp. Est judi-
convertuntur, orat pro illis, ut et ad cium districtse discussionis secundum
Deum convertantur, et ad bonum, ibi, merita. Sic iudicari nemo petit, Sed est Judidur
. 1. . • •
Tii 1 • • separatioi
« Averte mala. » ludicium separalionis. lilud petit, ut sci- a maiif
1- T 1 •!! 1
petendur
In prima duo. Primo, orat. Secundo, licet a malis scparetur, secundum ulud
pronuntiat se esse exauditam, ibi, « Ecce Psal. xLii, 1 : Judica me, Deus, et dis~
enim Deus adjuvat me. » cerne causam meam de gente non sancta.
Item, in primaduo. Primo, oratio. Se-
cundo, persuasio, quod debeat exaudiri,
ibi, « Quoniam alieni. » « Deus exaudi. » Ecce secundum, ^
In primaPrimo, quod veht pro-
tria. quod liic peto, quod proposui. Et o tu

ponit. Secundo, ad effectum exaudiri « Deus, » qui potes^ « exaudi, » ad effe-

petit, ibi, « Deus exaudi. » Tertio, ut ctum perducendo, « orationem meam, »


hoc possit fieri verbis perfecte attendere quia terrenorum non quaero florem sicut I
requirit, ibi, « Aurihus percipe. » mali. Baruch, ii, 14 Exaudi^ Domine, :

In prima tria petit.


Salutem et os- :
preces nostras, et oraiiones nostras. Dan.
tendit in quo veht habere salutem iham, IX, 17 Exaudi, Deus noster, orationem
:

ibi, « Et in nomine tuo. » Et ex hoc ul- servi tui. Nec per hoc intelligendum

lerius separationem a mahs in judicio, quoniam aliquando non sit orandum


ibi, « Et in virtute tua judica me. » etiam pro temporalibus habendis, sed non
sicut Ziphsei, hoc est, ut finis in ilhs po-
natur, sed ut ad seterna ordinantur.

3 Dicit ergo : Sic mah blasphemant, et « Auribus ». Hic tertium. Quasi dice-
Prima pars nos tribulaut : unde, o « Deus, '
» peto ret : Sic peto, ut ad eflectum perducas,
Psalmi. ^

« salvum Psah cv,


nie fac. » Ahbi, 47 :
quod ut sit, « aurihus percipe, » hoc est,

Salvos nos fac Domine Deus noster, non diligenter attende, « verha oris mei. »

in quocumque nomine, sed « in nomhie Anthropopatos, in quo attribuitur Deo


tuo, » quod prsedicabitur in mundo, quod hominis cst, cum tamen secundum
quod est Jesus. Act. iv, 12 Nec aliud :
divinitatem membris corporeis non dis-
nomen datum hominihus, in
est sub caelo tcndatur. Sed aures suae sua pietas ap-
quo oporteat nos salvos fieri. IIoc nomcn pelialur, quie auditomnia. Sapient. i, 10:
excedens omnia nomina. Ad Philip. ii, Auris zeli audit omnia.
9 Donavit illi nomen, quod est super
:

omne nomen, ut in nomine Jesu, omne


genu flectatur. Hocnomen quodsuperius « Quoniam alieni insurrexerunt. »

se Exspectaho nomen
exspectare dixit : Ilic secundum, sciiicet persuasio ut ac-
luum, quqniain honum est\. quiescat petitioni, ct allegat tria quae

* Psal. Li, H. 2 Psal. cxLii, 2.


COMMEMAKII IN PSALMl .M IJII. 17

siiiit in inlvcrsariis a (iiiilms pclit salvaii. tiludo (livini adjutorii. Sccuiido, inodi
Priiimiii est extraiicitas. Seciindiiiii, for- adjuvandi, ibi, (( Qtiitt Domintis suseeplor
titudo, ibi. « f\t fortes. » Terliuni, inli- esl. »

delitus, ibi, « Et )wn proposuvninl Dicit ergo ; Sic [jctii, et « ecce Domi-
Deuni. » Isli alieni, sunt inali oinnes ijc- ntts adjuval me. » Isa. l, 9 : Domintis
neraliter, (|ni quasi aliunde nati sunt, quia hetts auxiliator meus. Deut. xxxiii, 2() :

quasi ex diabobj. Boni, ex Deo. I*sal. Asccnsor cosii, aifxiHalor tuus. Quod si

rAxxii, 8 et '.)
: Etenini Asst/r venit ctini est, potes dicere illud Apostoli ad Roni.
illis : alienit/eme cuni habilantilnis Tij- VIII, 31 : Si Deits pro nobis, qttis contra
rum. Sed alieni sunt diuniones, de qui- nos ?
bus Prov. V, 11 : Xe des alioiis Iwnorcni « Eccc. » Hic notatur quod Deus adju-
luuni, el annos tuos crudeli. Alieiii hq- vat occulte, evidcntcr et continuc.
mines, et mundani, qui bonos perse- « Deus, » qui potest, scit, et vult. Pot-
quuntur, de quibus Job, xix, 13 : Noti est, quia fortis : scit, quia sapiens : vult,
mei, (juasi alieni rceesserunt a me. Qua- quia bonus. « Me, » debilem, inscium,
si diceret : Qui prius erant ainici, facti ctinlirmum. « Adjuval, » liberando, con-
sunt inimici. Alieni etiam caro ipsa, et servando, defendcndo. Libcrando a ma-
motus ex ipsa nat"i. Osee, vii, 9 ; Come- lis in quibus fui, conservando in b(jnis
derunl alicni robur ejus, el ipse nesciuit. in quibus sum, defcndendo a recidivo.
Motus enim carnis comedunt vircs spiri- « Adjuvat » quem redimcndo adjuvit,
tus. quem adjuvabit glorificando. PsaL xciii,

« Kt fortes (juxsieruiit. » Ecce forti- 17 : Dominiis adjuvit me,


Nisi cjuia
tudo Saul ad litteram, et niinistri ejus paulo minus habilasset, cl.c. Et alibi,
animam David qua^rentes, hoc est, vi- Psal. XLV, () : Adjuvabit eam Deus mane
tam, ad perdendum. Fortes etiam dce- diluculo.
mones, Job, xli, 2i : Non est super ter- « Kl Dominus siisceplor est atiinisR
rampoteslas.quie comparctur ei. Luc. xi, mcie. » Hic adjuvandi modus. (Juasi di-
21 : ('um fortis armatus custodit atrium ccret : Sic jam adjuvat, ct « Dominus
suum, in pace sunt ea cjuic possidct, elc. susceptor est animse mese, » etsi corpus
Hic quaerit animam, quia (jrcgorius di- miseriis exponat. Sap. iii, 1 : Justorum
cit : « Quid non potuit Dominus? ct ni- aninise in manu Dei sunt. Sed de carne
« hil se fecisse aestimat cuin animas non non sic. Job, ix, 2i : Terra data cst in
« sanat. » manus impii. Sed de anima unde Job, :

Kt twn proposucrunt Deum ante


« II, (i, dicit Deus ad Satan Vcrumtamen :

conspectum situm, » putantes eum sua animam illius serva.


ignorare. Job, xxii, 13 et i Qttasi pcr I :

califjitiem judical. Nttbes lalibttltitii ejus,


ner nostra considerat. Daniel. xiii, '.) : « Avertcniala. » llic secunda pars hu- y
Evcrterunt sensum suum, el declinaue- jus Psalmi. Iluc usque enim oravit pro secunda

runt octilos suos, ut non vidcrent coeltim, se, hic pro adversariis : et dicunlur tria. Psaimi.

neqiw recordarenlur judiciorum juslo- Primo, oratio. Secundo, proinissio sacri-


rtim. licii si consenserit Dcus, ibi, « Volunla-
rie sacrificabo tibi. » Tertio, ratio quare
sic oratpro illis, ibi, (( Qtioniam ex om-
« Erce enim Deus adjuvat me. » II ic ni tribulatione. »
secundum priiiue parlis totius Psalmi, in prima duo. Primo cniin oral eis li-
In
qiio conlidcnter asserunt non tanluin berationem a inalo. Sccundo, piolcclum
exaudiendos, sed quasi jain factum sit, in bono, ibi, « In verilate tua. »

exauditos : et dicuntur duo. Primo, cer- Item, orat amoveri maliim (bqdiciter.
XVI
18 D. ALB. MAG. ORD. PR/ED.

Primo,pa3nGe. Secundo, culpai, ibi, « Dis- voluntarius offerat eas, scilicet primitias,
perde. » Domino.TaXa enim sacrilicium fructuosum
Legitur lamcn dupliciter. Llno modo, est. J^>.ech. xlvi, 12 : Cum fecerit prin-
ut sit preedictio mali pcense, ct pendet ex ceps spontaneum holocaustum, aut paci-
praedictis. Secundo, ut sit oratio secun- fica voluntaria Domino : aperietur ei
dum quod dicturn esl. porta quse respicit ad Orientem.
Dicit ergo : Sic adjuva me Iioc modo, « Et confitebor. » Ilic spocificat : et
quia Domine, « averte, » id ost, avertes sacrilicium primo, ct modum sacrilicii
« mala inimicis meis, » mala quae in me secundo alium a pra:'dictis, scilicet quia
modo faciunt, in illos convertendo.Eccli. voluntarie, etpro nihilo, ibi, « Quoniam
xxvii, 30': Facienti nequissimiim consi- bonum est. »
liurn, super ipsum devolvetur, ipso libe- Dicit ergo : Sic sacrificabo voluntarie^
rato contra quem machinatur. .lerem. « Et confitebor nomini tuo, o Domine, »
XVII, 18 Confundantur qui me perse-
: confessione laudis. Psal. cxii, 1 Laudate
:

quuntur, et non confundar ego. nornen Domini. Et lioc confessione cor-


« Et in veritate tua. » Quasi diceret : dis, oris, et operis. Ne sim de illis de qui-
Sic praedixi futurum. Luc. vi, 24: V<b bus Apostolus ad Tit. i, 16 : Confitentur
vobis divitibus, quia habetis consolatio- se nosse Deum, factis autem negant.
nem vestram., scilicet hic super tcrram. Gonfessio cordis est incipientium, oris
« Disperde illos, » quos tolerasti in tua prolicientium, operis perfectorum : et
infirmitate persequentes, vel in tua pa- hoc non aliqua remuneratione temporali,
tientia. Eccli. v, 4 : Altissimus est pa- vel etiam aeterna quoniam bonum; sed «

ticns redditor. Vel sic : « Averte mala, » est, » hoc est, gratis, puram speclans no-

subaudi, pcenee, « inimicis meis, » id est, minis charitalem. Bonum incipienti, me-
ab inimicis meis, ut non aflligantur. « Et lius proficienti, sed optimum consum-
disperde illos, a mala intentione, in qua mato.
vivunt, ut a culpa liberentur, Et hoc, «m
veritate tua » ponendo illos, et sic exhi-
bebis bona. Ecce quomodo boni rogant « Quoniam ex omni tribulalione. »
pro inimicis, et sequuntur Magistri doc- Hic est tertium in quo subjungit ratio-
trinam, Matth. v, 44 Orate pro perse- : nem quare oraverit pro inimicis conver-
quentibus, et calumniantibus vos. Et tendis, quia eorum conversio ei est uti-

exemplum, Luc. xxui, 3i Pater, di- : lis : unde tanguntur duo. Primo, libera-
mitte illis, non enini sciunt quid fa- tio ejus ab inimicis per hanc vitam. Se-
ciunt. cundo, ipsorum despectio de csetero ad-
versantium, ibi, « Et super inimicos
meos. »
(( Voluntarie sacrificabo tibi. » Hic est Dicit ergoRogo quod avertas mala
:

secundum, scilicet proinissio sacrilicii, si inimicis quoniam hoc faciendo,


meis :

consenserit facere quod rogalur : et di- « eripuisti me, » boiio et honcsto modo,

cuntur duo. Primo, sacrificium volunta- « cx oinni tribulatione. » Vel sic Bo- :

rium promittitur. Secundo, specificatur num est, et vore, « quoniam eripuisti me


illud sacrilicium, Et confitebor. »
ibi, « ex omni tribulatione. » Et cavendum ut
Dicit ergo Sic rogo quod si feceris,
: : non continuetur ad hoc quod dictum est,
« sacrificabo iibi,» non coaclo sicut anti- « Confitebor nomini tuo : » jain eiiim
quitus, sed « vohmtarie : » quia tale pla- dictum ost sicut etiam in Glossahabotur,
cet. Lxod. xxv, 2 : Ab omni /lomi/ie qui quod illi conlitotur propter bonitatom ip-
offeret ultroneus, non ab alio, accipietis sam, et gratis, non propter aliud. Rogo
eas, scilicet primitias : et xxxv, 5 : (hnnis orgo, « qiioniam ex omni, otc. » Job, v,
:

PSALMIIS LIV i9

l'.l ; In scx Iribulalionibus libcnibil lc, cl sp<'dit, » lain(|uani nihil curans, vcl ap-
inseplima non tantjct tc maluni quando : prclians illa, (( oculus mcus, » inenlis
valtlo bonuin est et (luloo liberari.» Kceli. ineie in Deuin ra[)(us. Quasi dicerct :

xxxv, 2li : Spcciosa cst miscricunlia l)ci Xoii tiineo mala, sed illa despicio, non
in temporc tribu/ationis, sicut nubcs plu- personas inferenles illa. Tsa. xxxi, 1 :

vice in tempore siccitatis. Sap. xvi, 8 : Tce (/ui speriiis, nonne et ipse sperneris ?
Tu csqui libcras ab omm malo. Sed de malis qui inferunt, dtctum est in
« Et supcr inimicos. n Kcce secuiiduin. Psal. Lv, /// Dco spcravi, non tiniebo
1 1 :

Quasi diceret : .\on soluin iiberas, iino quid faciat mi/ii /lomo. VA alibi, PsaL
« et super inimicosmcosy n id est, ab in- cxvii, 7 Dominus mUti adjutor : ct crjo
:

fercndo de ctetero inimicis inala. « I)c- despiciam inimicos meos.

PSALMUS LIV.

Darid postulat inimicorum et Jictorum amicorum confusionem.

Injincm, hi carminihus, intcllectus tem et contradictionem in civi-

Darid. tate.

Exaudi, Deus, orationem meam, et 1 1. Die ac nocte circumdabit cam su-


nc despexeris deprecationem per muros ejus iniquitas : ct la-
meam : bor in medio ejus,
Intende mihi, et exaudi me. 12. Et injustitia :

Contristatus sum in exercitatione Et non defecit de plateis cjus usura


mea : et conturbatus sum et dolus.
A voce inimici, et a tribulatione i3. Quoniam si inimicus meus malc-
peccatoris. dixissct mihi, sustinuissem uti-
Quoniam declinaverunt in me ini- quc.
quitates, et in ira molesti erant Et si is super me
qui oderat me
mihi. magna locutus fuisset, abscon-
Cor meum conturbatum est in me, dissem meforsitan ab eo.
et formido mortis cecidit super 14. Tuvero homo unanimis, duxmeus,
me. et notus mcus :

Timor tremor venerunt super


et i5. Qui simul mecum dulces capicbas
mc, etcontcxerunt me tenebra^ cibos, in domo Dci ambulavi-
Et dixi Quis dabit mihi pennas
: mus cum consensu.
sicut columba.% et volabo, et rc- iG. Veniat mors supcr illos, et de-
quiescam? scendant in infcrnum vivcntes,
Ecce elongavi fugiens .•
etmansi in Quoniam ncquitia? in habitaculis
solitudine. eorum, in medio corum.
Exspcctabam cum qui salvum mc 17. Egoautcm ad Dcum clamavi, ct
fccit a pusillanimitate spiritus Dominus salvabit me.
ct tcmpestatc. 18. Vesperc, et manc, et mcridic, nar-
10 Pra^cipita, Dominc, dividc linguas rabo ct annuntiabo: ct cxaudiet
corum : quoniam vidi iniquita- voccm mcam.
20 D. ALB. MAG. ORD. PR/ED.

Kj. Redimet in pace animam meam ab 22. Divisi sunt ab ira vultus ejus : et

his qui appropinquant mihi : appropinquavit corillius.


quoniam intermultos erant me- Molliti sunt sermoncs ejus super
cum. oleum: et ipsi sunt jacula.
20. Exaudiet Deus, et humiliabit illos, 23.Jacta superDominum curam tuam,
qui est ante stecula. et ipse te enutriet '
: non dabit
Non enim
cst illis commutatio, et in aeternum fluctuationcm justo.
non timuerunt Deum. 24. Tu vero, Deus, dcduces cos in pu-
2i.Extendit manum suam in retri- teum interitus.
buendo : Viri sanguinum, ct dolosi non di-
Contaminaverunt testamentum midiabunt dies suos ego autem :

cjus : sperabo in te, Domine.

gena. Gam enini clamaverit Ecclesia pro Aigutm


tu:n Psal
IN PSALMUM LIV cruJelitale et fortitudinepersequentium Juslus
liens huj
i

in Psahno praBcedenti, nunc orat pro viiee nii


rias.
muUitudine miseriarum quas sustinet in
GOMMENTARIUS. hoc statu. Sed sic clamat ut habens ocu-
lum mentis in (inem suum, non despe-
rut, sed magis exsultet semper in illo, si-

1)1 finem, ve sit in prosperis, sive sit in adversis. Et


lu canninibus, intellectus David^. hoc ostendilur in tilulo, qui tahs est :

« Li finem, In carmlnibus, intelleciiis

David. » Et est sensus : In hoc subjecto


« Exaiidi.Deiis, ovationenimeam.fi Hic Psalmo est « intellectus David., >) id est,

est Psahiius quartus in secunda quinqua- res ab Ecclesia, vel a justo quohbet in-

1 Matth. VI, 2o ; Luc. xu, 22 ; I Petr. v, 7. 34, et 1 Par., m, o, il parait que


Ileg., xxiii,
2 Par le sujet traile, dit M. labbe Lesetre, ce bethsabee 6tait pelite-iillo d'Achitopliel ce ;

psauine est analogue au psauine XL. 11 a tout a dernier, en prenant parti pour le revolte, n"au-
fait la resseinblance dii^s coinpositions inspi- rait donc que venger Tlionneur de sa fa-
fait

rees par la revolte d'Absalon, et s'adapte bien mille, et David serait bien mal venu a accuser
!
aux circonstances auxquelles le rapporte ia de felonie celui dont il avait viole les droits
tradition, c'esta-dire a la fuite de David hors paternels eii s'einparant de Fepouse d'Urie.
de Jerusalein a la trabison d"Achitophel.
et Cf. Phillott, Dict. of the Hibl. Bathshaba. Mal-

Celte idee, admise par la plupart des moder* heureusement, celte parente ii'est rien nioins
nes, Delitzsch, Moll, Gook, etc, ne laisse pas que prouvee, et le futelle, pourquoi Achito-
que de soulever des difiicultes dans Tesprit de phel, depuis radultere, aurait-il accepte les
plusieurs commentateurs. Pairizi trouve le fonctions de conseiller et le titre d'ami intime?
style rocailleux, compliqu^, et il in-
obscur et Meme la vengeante a laquelle on fait allusion
un poete contem-
cline a attribuer ce maskil a excuseraitelle la trahison chez celui qui avait
porain qui Taurait compos(5 sous le nom de vecu dans rintiinite de son roi? On pretend
David fuyant devant Absalon ; inais ces carac- aussi que le psalmiste est a rinterieur de la

teres du style ne sont pas aussi extraordinai- ville, loin de laquolle il voudrait pouvoir fuir ;

res qu'on pourrait le croire au premier abord. cette assertion ne peutvraiment pas s'appuyer
David ne recule dovant aucune forme abrupte sur le texte dn psauino. David est sorti a la
quand elle exprime bien sa pens6e, et ici hc\te de Jerusalem, mais il redoutc la pour-

coinme ailleurs, l'elat d'ame du psalmiste suite d'Absalon (jui pourrait facilement Latten-
suffit a expliquer tout ce qui pourrait elonner dre, et se rappelant tous les dangers qu"il a

lc lecteur. D'autres vont beaucoup plus loin, et courus au temps de Saiil, sentant le poids de
nient peremptoirement quc le psaume s'appli- la vieillesse et n'ayant plus la force de mener
que a la circonstance indiquee ; d'apres II comiiie aulrefois une vie d'avenlures, il souliaite
CO.MMKNTAKII L\ PSAIJirM LIV. 21

telliiTonda, et dili^^enter advertonda, sci- adversnm semetipsnm contradictionem,


Ucet quod praesens vita miseriis et aflli- nt ne fatigcmini, animis uesfris de/i-

ctionibus est plena, ad puriiandum bonos, cientes.

sicut fornax in iirne. Job. xwiii. I :


.1//-

ru lucKS vst, in qno cun/latnr. llie locus, Potest autem Psalinus dividi in tres
de quo Kxod. xx\ui, 21 : PJcce, inqnit, partes. Primo quidem liberari a miscriis

est locns npnd ine, ct stabis snpra pe- praesentibus deprecatur. Secundo, spc-
trani, scilicet tribulationuin duritiam, et rans exaudiri, adversariis imprccatur,
inde vidcre me poteris, tanuMi adhuc ibi, « Exspectabam enm. » Tcrtio, quid
transeunteni '. Hic de quo Job, xxxviii, sit pro quo oravit, et iniinicis contra
12: Xnmqnid ostendisti anror<e locnrn quos oravit, prophetice nuntiatur, ibi,

snnni, anim£e luce gratia' illuslratae. « Eyo autem ad Dominum. »

« Intcllcctns. » inquam, habendus « in Item, quiaorare non valet aliquid, ni-


carniinibns. » vel hvmnis, in ketitia sci- si homo faciat quod in se est, in prima
licet spirituali, quia pro modica tribula- dicuntur duo. Primo petit. Sccundo,
tione transitoria, et tem[»orali, venict quod in se est, fecisse ostendit, ut a mi-
puryala anima ad gaudia indeHcientia. seriis liberetur, ibi, « Quis dabit mihi. »

11 adtlorintb. iv, 17: Id eniin, qnod in Itcm, in prima duo. Primo petit. Se-
pr/esenti est inumcntanenni et leve tri- cundo, necessitatem clamandi et petendi
bnlatiunis nustrx, snpra mudnni in sn- ostendit, ipsam miseriam in qua est, ibi,

blimitate wternnm gluriie pondns opera- « Contristalus snm. »


tnr in nobis. Sed Iioc « in finem, » Chri- In prima tria secundum tria qua? petit,

stum, tendentibus et intendentibus, non tamquam alicui homini magno loquere-


in aliis. Deficit enim cito in pricsentibus tur. Primo, ut orationem audiat. Secun-
miseriis, qui in ipsum mentis oculos non do, ut auditam non despiciat, vel con-
intendit. Ad Ilebr. xii, 3 : Recogitnte temnat, ibi, « Et ne despcxeris. » Tertio,

enni, qni talem snslinnit a peccatoribns quod magis impleat, ibi, « Intende mihi. »

ardemmcnt de pouvoir se relirer loin des agi- potest?.... Accedit quod lii versus amicum in-
talions et d'y trouver le repos ; c'est le senti- lidelem non alloquuntur. Cette derniere partie
ment qui raccompagnait dans sa fuite. II pourrait donc n'etre qu'un fragment mis a la
ajouto qu'il voit la ville en proie a la <liscorde, suite du Psaume I.IV.

i. 10mais il n'est pasnecessaire d'6tre a 1'in-


; Le sens spirituel apparait ici tres clairement
lerieur pour «Hre temoin de ce spectacle : a travers le sens litt^ral ces revoltes, ce sont
;

d'ailleurs David saura par Cliusai tout ce qui se les Juifs, ce traitre, c'est Judas, ce pers<^cut(5,
passe dans la cito, II Reg., xv, 33-.3(). c'est Jesus-Christ. S. Athan., Euseb., Demonst.
Dans ces tristes conjonctures, « k celto lioure evang. x, 2, etc. .Mais c'est par dessus tout la
de grande angoisse, David fait entendre ce perfidie de Tami infidele qui emeut le cceur dc
psaume au Seigneur dans le principe, (luand
; David etdu Messie qu'il figure « querela non :

il se retirait dc Jorusaleni, son ca-ur avait ai- de passione cst, sod do apostolo proditore. »
sement porto sa peine, Ps., III mais a psesenl, ; S. Hilar., in v. 14. igitur divinus David
« Ilic

en apprenant Toutrage que lui fait son propre et iniquilatem in se patratam docet, et futu-
fils, le parli (|ue prend Acliitophel et les nou- rain contra Dominum impielalem adumbrat,
veaux cou[)s que celuiri frap[ie pour sa ruine de communione crucialuum exsullans, et fere
comph'"te, il est profondement •'mu. Tlio- -> cum Paulo exclamans Ecjo sliginata Domini :

luk. Christi .lesu in corpore mco porlo. » Theod.


Hickell dil desf|uatre deinierfjs slropiies, vy. Exod xxxni,2i et seq.: Et iteriim dicit Domi-
'

21 2t; • Psaliiium separandiim esse, non so- nus ad .Moyson Ecce, inqiiil, cstluciis apud me, et
:

lum impossibilitas ronjunctionis cuni prajce- stabia siipru pclrani. Cumqiie transibil (jloria

d<'ntil>us, sed etiam tota sententiarum series mea, ponam tc in foraniine peirx, et protegam
docet. Quomodo enim, jam suo ordine pra-mis- dextera mea, doncc trameam : tollamciue manum
sis invocatione Dei, etc, idom carnien iterum tiiam, et videbis posleriora mca : facicm autcm
ail querelas et exhortationem (iducia> reverli mcam videre non j^oteris.
22 1). ALB. MAG. ORD. PR.ED.

« Dicit ergo Sic oravi coiilra Iribu- vebementiam, ibi, « Cor meum. » Mise-
2 :

Prima pars lantes, et o « JJeiis. »


Psalmi. ,

tcr
.

expositum est, qui potes, scis, et vis.


... Expoiioutfrequen-
. , •
riam autem tangit duplicem. Affcctus
primo. Secundo, intcllectus, ibi_, « Et
« Exaiidi orationem meam, » fusam pro conturhatus.
liberationc amalis. Dicit ergo : Sic rogo et clamo, ct ne-
« Et ne despexeris. » Ecce secundum. cesse babeo, quia eccc « contristatus
Quasi diceret : Sic audi orationem, « et sum, » ratione et sensualitate tristatusin
ne despe.xeris, » postquam audieris, ade- affectu. II Reg. xviii, 33 : Contristalus
precationem meam.. » Dcprecatio idem itaque rex, ascendit ccenaculum portse, et

est quod oratio. Vel deprecatio pro malis flevit.Sed contra, Prov. xu, 21 Non con- :

amovendis, oratiopro bonis adipiscendis. tristahit justum cpiidciuid ei acciderit.


Notandum enim, sicut dicit Olossa, quod Resp. Non tristitia quae non sit secun-
aliquorum orationes Deus audit, ct au- dum Deum, sed tristitia saeculi quae mor-
ditas despicit, illorum scilicet qui pe- tem opcratur. Sed tristitia quee est se-
tunt temporalia : audit quidem Deus ora- cundum Dcum, bene contristntur etiam
tiones illorum, illis dando quod petunt, usquG ad turbalionem rationis. 11 ad Cor.
sed contemnit, quia ad malum illorum VII, 9 : Gaudeo... quia contristati estis

est quod illis tribuit, et ex ira Dei. Sic secundum Deum.


petentibus cibaria dedit in dcsorto, ct Et lioc, « in exercitatione mea, » id
statim interfecit quibus dederat '. Psal. est, in prenis et miseriis quae me cxer-
Lxxvii, 24: Etpluit illis manna ad man- ccnt. Est enim exercitatio tentationis, de
ducandum. Et statim sequitur, j 30 : qua in Psal. lxxvi, 7 : Exercitabar, a
AdJiuc escse eorum erant in ore ipsorum, diabolo ct carne tentationibus, et scope-
et ira iJei ascendit super eos, Cum cnim ham spiritum meum,, in scopa confessio-
petuntur temporalia ad superbiendum, nis puriie. Gregorius « Tentatio non est :

si dantur, ex ira dantur. Augustinus : « nova generatio vitiorum, sed exercita-


« Aliud est petere ut superbias, aliud « tio virtutum. » Sapientise in studio,
« unde vivas : licite enim petuntur tem- Genes. xxiv, 63, ubi nos habemus Egres- :

« poralia sub fine seternorum, et ad illa sus fuerat Isaac ad meditandum in agro,
« ordinata. » alia littcra liabet : « Ad exercitandum
se. » Poenitcntise, I ad Timoth. iv, 8 :

Corporalis exercitatio ad modicum uti-

3 Sic non despicias, sed magis « inten- lis est. JVlisericordiae, In codem, y. 7 :

de mihi, » meam videndo miseriam et Exercc autem teipsum ad pietatem. Pie-


intentionem : « Etexaudi, » ad elTectum tas enim... promissioncm hahet vitie quse

audi. Eccli. xxxv, 17 : Non despiciet Do- nunc est, et futurse. Et justitiae in operi-
minus prcciis pupilli : nec viduam si ef- bus legis, Psal. cxviii, 23 : Servus autem
fundat loquelam gemitus. Dan. ix, 19 : tuus exercebatur in justificationibus luis.
Exaudi Domine... attendc, et fac. Et tribulationis et molestiee sicut hic.
Gregorius : « Abel esse renuit, quom
« Hic secundum,
Contristatus sum. » « Cain malitia non exerceret. »

in quo ostendit necessitatem, miseriam « Et conturhatus sum, » intellectu.


scilicet quam sustinet : et dicuntur qua- Thron. i, 20 : Vide Domine quoniam iri-

tuor. Primo exprimit miseriam. Secun- bulor : conturhatus est oculus meus, cl

do, miserise causam, ibi, « A voce. » Ter- ventcr meus.


tio, modum infercndi illam miseriam,
ibi, « Quoniam decHnaveru)it. » Quarlo,

\ Cf. Niim. XI, 33.


COMMEMAKIl IN PSALMUM LIV. 23

« .1 vuce. » \\'\c secundiim. in quo tan- do turbationis causa, vel ratio, non me
iril causani duplironi : vilupciia oris, ot possuiit contiirbaro exterius molestantes.
llag^olla optM"is. I^t Iuvt contrislalio, et (ireirorius : « .lustumesl ut in se senjper
conturbalio sunt. « A voce inimici, » vi- «mcerorem inveniat,qui reliclo vero gau-
tuperia infercntis, « ef a /ribulatioiie « dio in segaudiumqujcrit. » Psal. xxxvii,
peccatoris, » flairella imponentis. Psal. 1 1 : Cor meum conturbatuni est^ dereli-
XL, () : Iiiimici inei dixenait. l)e utroque quit me virtus mea.
alil)i,Psal. xlhi, 17 : .1 voce exprobrantis et « Et formido mortis, » lioc est, for-

of//otji(eiitis,(i fficie inimicietpersequenfis. mido qua limeo mortem, « cecidit super


me, » super oppressionem nolatam.
« Qiioniam declinavcrunf. » llic mo- Ezech. VII, 18 : Opcriet eos fonnido, et
(lus quo contristant loquentes : et lan- in omni facie confusio. Tbren. iii, 47 ;

guntur duo. Prinio, quia culpam falso Eormido et laqueus, scilicet est vobis.
imponunt. Secundo, quia sine causa mo- Deuler. xxviii, (io : Dabit tibi Dominus
lestiam inferunt, ibi, « Et in ira. » cor pavidum, et deficientes ocu/os, ef

Dicit ergo .•
Sic turbor a voce et tribu- animani cimsumptam niwrore.
lalione. Sed numquid contra te talia fa-

ciunt ? Sic Quoniam decHnavenmt »


: « ,

id est, cum quodam impetu imposuerunt « Timor ef trenior. » llic tangit exte-
O
« in yne ini(/uitates : » quu3 erant in se- riorem miseriam, primo, tangit misc- et
metipsis, etiam in me declinaverunt : riam. Secundo, causam, ibi, « Et con-
sicut factum est in Christo a Judceis, qui texeriint. »
cum daemoniis pleni essent, dicebant Dicit enim : Sic interius, et etiam « //-

Christo, Joan. viii, 48 : Diemonium ha- mor et fremor, » hoc est tremor ex exle-
/jes. » Psal. XX, 12 : Declinaverunt in te riori timore surgens, « venerunt super

)nala. me. » Job, IV, \i : Pavor' ieiiuit me, ct


« Ef in ira siia, » non alia dc causa, iremor, cf omnia ossa mca perferrita
« mo/esti erant, » molestiam inferebant, sunt. Eccli. Cu?n conspexerit
xvi, 19 :

« mihi. » Eccli. xxix, 4: Multi priestite- i//a Deus, fremorc Et di- c.onciifie)if((r.
runt molestiam his qui se adjuverunt, cit, « Venerunt super me, » tamquam
velut his qui ])ona faciunt. Matth. xxvi, lluctus ad obruenduin mc. Psal. iaxxvii,
10 Quid mo/es/i estis huic mulieri ?
:
8 : 0)nnes f/uctus tuos, etc.
bonum enim opus operala esi in me. « Et coniexenoii )ne ienebnE. » Ecce
causa timoris : quia tenebrosa. Tenebrosi
j)eccatores empbaticc dicli « foiebrx. »
« Cor meum cou/urbalum est. » llic Confexoninf me, abundanter circum- ))

quartum, in quo osleudit turl)ationis et dando me. Ad Ephes. v, 8 Erafis a/i- :

contristationisvehcmcntiam. Et primo quando tenebrse, nunc autem /ux, etc.


ostendit miseriam interiorein. Secundo, Tenebroe autem dicuntiir mali, quia iji
exteriorem, ibi, « Timor el tremor. » tenebris sunt peccatorum. lixod. x, 21 :

Inleriorem ostendit quantum ad intel- In tenfsbris erant .Egyptii, maxime qui


lectum primo, postea quantum ad eirec- suiil iii odio. 1 Joan. ii, II : Qui odit
tuni, ibi, « Et formido mortis. » fratrem suuni, ii) tcncbris est. Et etiaiii
Dicit ergo : iXunc conli-isfatus, et con- fcucbne dicuntur, quia lendunt ad a'ter-
lurbatus siiin, « (/uia cor meum. » \'el nas. Job, x, 22 Terram m'iser'ue el fe- :

sic, mihi molesti sunt, et ita « cor meum ne/)rar(())i, u/n, etr. Et vii. i : lic/t/e/xir
conturbatum cst. » Tliren. ii, I I : Con- do/or'if>((s usf/((e ad /cnebras. Sap. xvii,
turbata sunf viscera mea : et hor, « m 1 7 : IJiia ca/cna /enebrarum ftnines erani
me : » quia si non est in ine aliquo mo- coiligati.
24 D. ALB. MAG. ORD. PRvED.

« Et dixi Quis dahil. » Hic seciin- Isa. Lix, 11 Quasi coiumhse mcditantes,
y :
:

dutn primaB partis totius liujus Psalmi : gememus. Ad Rom. vui, 20 : Spiritus
in quo postquam petiit, ostendit se fe- postulat pro nobis gemitibus inenarrabi-
cisse quod in se fuit et dicuntur duo. : libus. UUimo_, nidificat in petra, Christo.
Primo, quod habuit appetitum separan- I ad Corinth. x, 4 : Petra aulem erat
se a malis quantum posset. Secundo, Christus. Jerem. xlviii, 28 : Relinquite
quod ad effectum perduxit, ibi, « Ecce civitales, ct hahitatc in petra, habitato-
elongavi fugietis. » res Moab : et estote quasi columba ni-
In prima duo. Primo, desiderium difcans in summo ore foraminis. Ecce
suum exprimit. Secundo, de quo fuerit pennee columbae virtutes, quibus ad alta
illud desiderium, et ad quid, ibi, « Et volatur. Sed sunt altiores pennse aquilae

volaho. » in viris jam perfectis in contemplatione,


Dicit ergo : Sic afUiclus sum a malis, de quibus Isa. xl, 31 : Qui sperant in
et sic rogo liberari ab eis. Etquid facies? Domino, mutabunt fortitudinem, assu-
Aliquid. « Et dixi » interius in corde ment pennas ut aquil/e. Qui fiunt sic
meo dcliberando et quairendo : « Quis pennati, non timent retia diaboli. Prov.
dahit mihi pennas ? Non milvi rapacis, i, 17 : Erustra jacitur rcte ante ocidos
de quibus Jerem. ii, 3i : hwenlus est in pennatorum.
alis vestris sanguis aninianawpauperum. « Et volabo. » llic tangit ad quid ve-
jastus co- Sed « columhse », quoe simplex est, lit, et proximum, ut bona
tangit finem
paratur. Matth. X, Ib : Estote pruaentcs sicut operotur. « Et volabo, » bona operando,
serpentes, et simplices sicut columhse. et alas movendo. Ezcchiel. \,H: Et ma-

Felle caret, Ad Hebr. xii, 15 : Ne qua nus hominis suh pennis eorum. Et ulli-

radix amaritudinis sursum germinans mum, « /s7 reciuiescam, » in Deo. Au-


impediat. Sapient. viii, JG. Non hahet gustinus « Inquietum est Domine cor
:

amaritudineni co/iversatio illius. (}rega- « meum, donec quiescam in rc. » Joan.


tim vohxt, ^xcie. iv, 9 et 10 : Melius est XVI, 33 In mundo pressuram habebilis
: :

duos esse simul, quam unum solum ha- : sed confidite, etc.

bent enim ambo emolumentum societatis


suse... Vsesoli: qicia cum ceciderit, noii
hahet suhlevantem se. Nutrit pullos alie- « Ecce clongavi fugiens. » Ilic adim-
nos, non tantum proprios. Matth. v, ii, pletio desiderii, seu propositi : et dicun-
et Luc. VI, 27 : Diligite inimicos vestros, tur duo. Primo, elongatio a tumultu.

bene facite his, qui oderunt vos. Oscu- Secundo, perseverantia vel duralio in

lum habet, Ad
quod est pacis signum. illa elongatione, ibi, « Et mansi in soli-

Rom. XII, 18 cum : Quod cx vohis est, tudine. »

omnihus hominibus paeem /labcnies. Ad Ait enim : Sic ordinavi, desideravi,

Hebr. xii, li •.Pacem seqiiimini ciim et proposui, et « ecce elongavi fu-


oninibus, et sanctitnoniam, si)ie qua, giens, » non distantia corporali, sed mo-
etc. Puro grano vescitur, non cadaveri- rum dissimilitudine, a malis elonoavi.
bus ut corvus.Proverb. xxin, 20 A^oli esse : Job, 111, 13 et 1 i : Nunc — somno meo re-
in conviviis potatoriim, ncc in comessa- quiescerem : cuni regibus et consulibus
tionibus eorum, qui carnes ad vescenduni terrse, qui sedificant sibi solitudines. Go-
con/erunl. Osee, xiv, 8 : Vivent tritico. nes. XIX, 17 : Ne stes in omni circa rc-
Super aquas residet, ut caveat ab acci- giotie : sed iti motitc salvutn tc fac. Qua-
pilre, id est, super Scripturas. Caiitic. si diceret : Non tantuin separeris, sed
V, 12 : Oculi ejus sicut columhie super olongeris. Apocalyps. xii, 14 : Datse sunt
rivulos aquarum. Gemitum doloris ha- mulieri alic duse — ut volarcl iti deser-
bet pro cantu lascivise, et dissolutionis. tutti, et ibi pcperit. Et sic elongatus,
COM.MK.VrAini I\ PS.\L.Ml .M MV 25

« nifinsi in soli/iidinc, » non .«^latiin lo- quasi mare /ervens, quod quiescere non
dii : i't [)ropter lioc dignus fui divina con- potcst. Kt facta cst etiam tcmpestas nia-
solaliono. Oseo, ii, 1 1 : Ducani cani in gna. Isti vonti sunt tonlatio gi'avis ol Quairui.iex
-,, , . lerUhiio
,

solitudinoti, ct loqnar a<l cor rjus. occulta, (luic sulllal o\ una parto : lovis tiuaiuor
. .
veniis f.oni-
Kt nola, quod in soliludinoni non fu- ot aporta,ol quasi a contrario : gravis ol paiata.

gil, noc nianot, qui in di\ iliis ol honori- aporla ox altera : ievis ot occulta e.K op-
bus ol doliciis vivit : niiiil onini taliuni posito. Sed T)eus salvat. ab iis, in deser-
in solitudino. Proptor hoc (Hcit Bernar- to soiitudinis. Toi). iii, '1'1
: Posl lenipc-
dus : « Kuailo fratres do niodio Hahyhi- statcni, tranquilluni facis. Jorom. xxxi,
« nis, niundi sciUcet : poriclitatur enini 2 : f)icenil graliani in dcscrto populus.
« castilas in dohciis, pietas in negotiis, Isa. x.xxii, 2 : Et cril vir sicut qui abs-
« vorilas in niultiioquio, cliarilas in no- co)uHtur a roilo, ei celat sc a tc))ipcsta-
« quani sioculo. » Kt idoni : « l''uuito lc. Maltli. VIII, 2() : Lnpcravil coitis, ct

« fratros ad civitates rofugii, ut possilis niari, et facta cst trcuiquiUitns ))ia(j)ia.


« de prreteritis agere pcEnitontiam, et in Vol quatuor alTectiones : gaudium, tri-

« priesonti ohtinere gratiam, et fulurani stitia, spes, et timor. Hje timent (juod non
« irloriam nducialiter prcestoiari. » oportot, et sporant quod non docct : do-
iont vane, gaudont vanius.

I « Exspectahani efon. » Hic secunda


jiiia pars totius Psaimi, in qua sperans oxau- Proecipita, Domine.-f> Hic socundum,
«
|o
iiii. diri pro se, inimicis improeatur : sccun- iii quo sulijungitur iniprecatio. Kt pri-
(hiin (|uod (luo dicuntur. I*riino, (|uo(i mo, conlra impugnantes aportc. Sccun-
sperans Iiabuit in Deu liduciam. Sccun- (lo, contra impugnanles occuite, il)i,
do, sul)jungit improcationcm conlra ma- « Quo)iicu)i si i)ii))iicus )ncus. »
los, ibi, « PriBcipitn f)o)ni)ie. » In prima duo. Drimo, imprecatio p(P-
Iii |)riina duo, seounduiu duj)iicom ra- UiT. Secundo, ralio imprccationis, ibi,

tioiiom conlidontiee quani tangit. Prima « Quo)iiam vidi. »


praecedens iiberatio apusilianimitate iia- socundum duo quoe iliis
In prima duo,
bita ex se, et turbatione iiahita ox aiiis, improcatur. Primum, prsecipitatio a sta-
ii)i, « Et lonpestate. » tu dignitatis. Secundum, dissipatio per-
Dicit ergo : Sic in soiitiidinem sccessi, versao unltatis, ut non [lossint convonire
et quid ihi facicbas ? « Exspectaba)n, » ut ad maium pcrpetrandum, ii)i, « Ei divi-
mc perfecte al) omni miseria iiberaret. de linguas eorum. »

(ienes. xlix, IiS : Salulare Imnn exspe- Dicit orgo : Sic confideham iihcrari
clnbo, Do)nine. Ad Phiiip. iii, 20 : Sal- pione : et tu, o Domine, qiii potos,
vatorcni cxspcclarnus, otc. Kuc. xii, 31) : « priecipila, » munitioncs maioruin con-
/:,'/ vos similcs lunni^dbus cxspectantibns tra mo, ne stont, sicut dsemonem prreci-
do))iinum suum. « Plu))i qui salvwn mc pitasti. Luc. X, 18 : Videbam satanam,
fccit, » jam, « a pusilla)ii))iitate spiri- sicul fulgur de cirlo cadcnlon. Sicut
t/is, » (jujc grando maium ost. Kccii. vii, praecipitas omnem sup(!il)iam. riiron. ii,

'.)
: Xoli csse pusilla)umis iii aniino iuo. 2 : Prxcipilavil Domhius, ncc pcpcrcit,
Isa. XXXV, i- : Dicile pusHla)ii))iis : Co)i- onuiia spcciosa Jacob. Sicut et in fuluro
fortaniuii, cl )iolile timcre. « Et tc))ipc- pra'ci[)itabis ipsam morlcm. Isa. xxv,
stnlc, » orla in mo ox concussione ton- 8 : Prxcipilnhil Donihius )norton in
talioiniin. Daii.\ii, 2 : (hiniiiorvoilior- scmpilcriiiini. Miinitioiics oniiiis iiialiliic
li puijnabant i)i ))tafj)io niari, (piatuor contra oinncin juslitiam, sunt malorum
genora tontationum in cordo poccatoiis, advocatorum iinguui. Ilas [lotit tain-
quod est marc. Isa. lvii, 20 : Irnpii quani [)cssimas maohinas priccipilaii ; cl
26 D. ALB. MAG. OIID. PRtED.

sic fiet. Job, XL, 28 : Videnlihtts cwiclis est, Psah Lxxxvi, 3 : Gloriosa dicta sunt
praicipitahiliir. Et linguae adulatorum, de te, civitas Dei. Nec illa, de qua Malth.
et istfE pra^cipitabuntur cum illis quibus V, 14 : Nonpotesl civitas ahscondi supra
adulantur. Isa. ix, 10 : Eriint qui heati- montem posita.
ficant populum isium ,scdncentes : ct qui
heatiftcantttr,prsecipitati.
« Et dioide linguas eorum, » nc ve- « Die ac nocte circumdahit. » Ilic se- ff
niant in unitatem et concordiam conlra cunduin, in quo tangit inordinationem
me, sicut divisisti antiquitus turrim Ba- ad proximum et dicuntur tria. Primo, :

bel frabricantes '. Tbren. iv, 16 : Facies iniquitatis in proximum continuitas. Se-
Domini divisit eos. Aliquando enim unio cundo, iniquitatis generalitas, ibi, « La-
mala est, quando scilicet ad mahim : et hor in medio. » Tertio, ejusdem fraus et
l)onum est ut dissipetur. Gregorius : « Si doh^sitas, ibi, « Et non defecit. »
« injustorum unitas noxia non fuisset, Dicit ergo : Tales sunt in Deum, et
« divina prudentia linguarum unitatem etiam « circumdahit eam iniquitas : »

« in tantam divcrsitatcm non dissipas- iniquitas, inquam, existens « super mu-


« set. » ros ejus, » ad Htteram in majoribus, et
« Quoniam vidi inicptitatem. » Ilic principihus, et pr«latis, qui debent esse
subjungit rationcm, scilicet eorum cul- muri. Isa. xlix, 16 : Aluri tui coram
pam apertam quare sunt puniendi. Et oculis meis semper. Et lxu, 6 : Super
primo, tangit culpam in Deum. Secun- muros tuos, Jerusalem, constitui custodes,
do, contra proximum, ibi, « D/e ac no- scilicet Prselatos et Angelos. Isa. i, 23 :

cte. » Principcs tui, ecce muri infideles, socii :

Duplicem autem culpam tangit contra furum, ecce iniquitas super muros. Et
Deum. Perfidiam contra ca qua? sunt V, 7 Exspcctavi ut faceret judicium, et
:

fidei, inobedientiam contra ea qua? sunt ccce iniquitas : et justitiam, et ecce cla-
moris, ibi, « Et conlradictionem. n mor pauperum quos opprimunt. Et hoc
Dicit ergo : Sic pra^cipita, et dlvide, non ad lioram, sed « die ac nocte. » Qua-
« quoniam vidi, » tamquam apertum ma- si diceret : Continue, vel in die prospe-
lum, « iniqtdtatem. » Glossa : « Perfi- ritatis, ac nocte adversitatis. « Et la-
« diam eorum qui non crcdunt nec fidci hor, » supei'flua acquirendi, in quo no-
« arliculis, nec sacramentis, nec divinis tatur cupiditas non habitorum « ct in- :

« promissis. » Ezecb. xxi, 27 : Jniqttita- justitia » retinendi aliena, in quo avari-


lom, iniquitatem, iniquitatem ponam tia relinendorum « «'» mcdio ejus, » in :

eam : ter contratria pr^edicta : perfidiam, omnihus gcncraliter et aperle. Jer. vi,
contradiclionem, inobedientiam. Osce, 13 y[ minore usque ad majorem omnes
:

IV, i : Popuius tuus sicut lii, qtii con- avariti.r student.


tradicunt sacerdoti. Isa. lxv, 2 : Expandi Ycl ut conjunctim lcgalur : « Lahor
ma)ius meas tota die ad populum incre- et injustitia, » id est, laboriosa injusli-
diilum, et contradicentem mihi. Et boc tia, « /;/ medio cjiis. » .ler. ix, o : Ut ini-
« in civitate » Babylonia, in malorum que agerent, lahoraverunt. Ecclo. x, 15 :

vita confusione plena. ILtc civitas, do jMhor stultorum affligcl eos, quinesciunt
qua Osee, xi, 9 Beus in mcdio tui sanc-
:
in urbem pergere. Proptor lioc dicturi
tifs^ et non ingrediar civitatcm. ITcCc est sunt : Jassati sumits in via iniqiiitatis,
civitas de qua V//.ccb. xxi, 26 ILec est :
et perditionis '.

qu;e humilcm suhlevavit ct suhlimem ,

/iitmiliavit. JVon est ilhi de qua scriplum

1 Cf. r.enes, xr, 7. 2 Sapient. v, 7,


COMMEMAmi 1\ PSALMI M LIV. 27

•5 « ill ndii ilc/cril. » llic tcrtiuiu. On^i^i Priiuo, inauilcslat cnrum cul[)am. So-
diccret : Sic conliiiue, ct ouuics : « cl cuiido, iin[)rccatur paMiam, ibi, « Veniat
noN de/ecit ile plaleis ejiis, » non i]c an- mors sttpcr illos, » Tcrtio, oslendit poMKo
gulis, ut totuni sit in puhlico, « iisuni cl diiinitatom, ibi, « Quoniam nequitifV. »
doliis, » itl ost, dolosa usura, quu ictiui- lii priiiia, ad aygravandam eoriiiu lua-
ritur iiltra surtem ali(|ui(I, contra illud litiaiu •
dicuntur duo. l*rinio, ostendit
Douler. xxiii, 20 : Fratri tuo ahsque usu- persecutionis aportfo facilcm csse lolc-
ra commodahis. Luc. vi, X) : Mutitum rantiam. Sccundo, occultam per dome-
date, iiiliil inde sperantes. « /sV noii de- sticos importabilem, ibi, « Tuvero homo
fccit. » Xotatur continuilas, vcl pci-seve- unaiiiniis. »

ranlia : « de plateis, manifestalio : « usu- In prima duo. Priino, porlabilcin in


ra, » culpae augmontatio : « ct dolus, » verbis opprobriosis. Secundo, in commi-
pietalis simulatio. natoriis, ibi, « Et si is qui odcrat me. »
'.."«s Kt nola, (luod
1
usurarius comparalur
i
Dicit ergo : Sic prffidicli pcrscquuntur
ni va- _

liniiii-
lappae, tenaci valde et rapaci. Osce, w, me, et mali sunt, sed sunt alii detorioros
xpres- .

"»• )> : Desiderahile argentiim eorum urtica eis. « Quoniam si inimicits meus, » apor-
hxreditahit pungiliva : lap/xi, id est, [us,n maledixissct mihi,y) opprobria,l)las-
tonacitas, iit tahcrnaculis corum. '>i^i\ pbomias inferondo, « sustinuisscm itti-

(juantuuKumque fortiler teneat, relinquet que,-»^ pationter tolerando,sicut Davidsus-


tandem omnia. Job, xxvii, 19 Dives : tinuit Semoi maledicentom sibi, II Reg.
eum dormierit, nihil secum au/eret. El XVI, 11 : Diinittc cum ut m.aledicat , sci-
talpiP, quae tantum super se de terra cu- licet mibi. Et de Cbristo dicit Petrus,
mulat, qiiod se sulfocat, et occidit. I Pot. II, 23 : Qni citni malcdiccretur,
Ilabac. II, () : Vse qiti mulliplicat non non maledicehat : cum jntterelur, otc.
sua : itstiueqito et atjtjravat contra se
densum littum ? IJuboni, quoe est avis Et si is qui oderat me, » aporto,
«
odio liabens lucem, et amatrix tenebra- « adversum me magna locutus fuissct, »
rum. Sic usurarius occultat semper suam comminando, « ahscondissem me forsi-
iniquilatem, et palliat. Joan. 111, 20 :
tan ah eo, » sicut caput mcum Cdirislus
Qiti male ajit, odit luccm, el non icnil focit. Joan. viii, o9 : Jesus aulem ahs~
ad htcem, itt non argiianiur opera ejiis. condit se, et exivit de tcmplo. Sicut eliam
Da'moni, qiii pro modico mullum ex- docuit, Matth. x, 2.'^ : Cum perseqiientnr
pctit, |»ro dclectalioue transitoria, a-terna vos in civitate isla, /iifjile in aliam :

simplicia, sicut dicilur Isa. xiv, i : Quo- qiiia, sicut dicit (Jlossa, « jacula pra--
modo cessavit exactor ? quievit tfihutum ? « visa miniis feriunl, (juaui
non praivisa.»
Et de fa^neratorc dicitur, IV Rojj:. iv, 1 : Sic Moysos cessit fiirori Pharaonis, ot
Creditor venit ut tollal tluos filios rncos. fugit in Madian '. Ncc cst contrarium
Ouielem dili^Mt, et niliil vult facere, sic- quod dicilur Joan. x, 12 ct i:}, de mer-
ut diabolus. Isa. xiv, |:} : Sedeho in conario, qui vidct lupitm vcnicntem, cl
monte testamenti, in latcrihus Aquilonis. dimitlil oves, ct fucjil,... quin mcrcena-
Et I)ei sentenlia! conlradicit, (ienes. iii, rius e.st : quia illud intelligitur in per-
10 : I11 siidorc vultits tui vesceris ptine. secutione Ecclesia; generali, quod
et lioc
hic dicitur, in particulari.

^t « Quoniam si iiiimicits meus. » llicso-


cunduiu, in quo inprecatur a[)orlis poi- « y^ ym> homo uiianimis. »Hicsccun- XI
sccutoribus, et inimicis: ot dicuntur Iria. duiu, iii quo ostendit importtabilem por

• Cf. Exod. M, i.i.


D. ALB. MAG. ORD. PR^D.

mulfas condiliones occultam impugna- Beo placet. Matth. v, 23 : Si offers mu-


lionem. Primo, naturalis conformitas, nus tuiim ad altare, et ibi rccordalus
ibi, « Ilomo. » Secundo, voluntatum quod habet frater tuus aliquid
fiicris,

unitas, ibi, « Unanimis. » Terlio, pal- adversum te, etc. Et post, in eodem, y.
liata l)onitas, \h\, « Dux mcus. » Quarto, 2.J : Esto consentiens adversario tuo,
cullus identitas, ibi, « Et nolus meus. » dum es in via. (jen. xlv, 2i : Dixit Jo-
Quinto, communitas in victu, ibi, « Qui seph fratribus suis : N^e irascamini in
shnul mecum. » Sexto, in oflicio et actu, via. Tu, inquam, taliter me persecutus
ibi, « In domo Dei amhulavimus. » es, quod est importabile magis. Propter
Dicit ergo : Sic illum sustinere forte hoc dicitur, Michffi.vii, 5 : Nolite credere
possem, vel ab eo cavere. « Tu vero, » amico, et nolite confidere in duce. Can-
qui persequeris me, es « homo « mihi tic. I, 5 : Eilii matris mese pugnaverunt
conformisin natura, et propter iioc debes contra me. Isa. xxxviii, 17 : Ecce inpacc
me diligere naturaliter. Eccli. xiii, 11) : amaritudo mea amarissima.
Omiie aninial diligit similc sibi. Et vo- omnia aliter leguntur ab illo lo-
Ilffic LegUi
r-t /n • totuni I
latilia ad similia congregantur. Et mihi co, Lxspectabam, » ut loquatur (ihri-
<(
/ 1

de Chri:

« unanimis » fuisti, in una voluntate stussic: « Exspectabam, » Patrem scili-


Ad IMiilip. ii, 2
conjunctus. Implete : cet meum, « qui salvum me fccit a pu-
gaudium meum, ui idcm sapiatis, earn- sillanimitate spiritus, » ne deficerem in
dem charitatem habentes, unanimes, id- passionibus « et tempestate, »ne irasce-:

ipsuni sentientes. « Dux meus, » qui me rer contra persequentes, secundum illud
in multis dirigebas, et ducebas, tam- Isa. xLii, i : Non crit tristis, pusillani-
quam verus esses amicus. Sed, ut video, mitate : neque turbulentus, iracundia.
de illis eras, de quibus Malth. xv, 14 :
Sed, o tu Domine, « prsecipita illos, »
deci sunt, et duces csecorum. Proverb. Judseos me persequentes, in miseriam :

XVI, 29 : Vir iniquus lactat amicum « et divide linguas eorum, » per dissen-
suum et ducit eumpcr viam non bonam,
: sionem quod et factum est
inter ipsos, :

« Et notus mcus, » qui in eadem Ec- quia post quadraginta annos a Christi
clesia mecum fuisti. In hoc cultu idonti- passione, obsessi sunt a Romanis, et pu-
tas. Tsa. i, 21 : Quomodo facta est mere- gnabant per dicm contra illos, et per no-
trix, civitas fidelis? Job, xix, 13 : Noti ctem adinvicem. Alibi, in Psal. Lvni, 12:
mei, quasi alicni recesserunt a me. Disperge illos in virtutc tua, ct depone
illos, protector meus, Domine. Sed quare
haec fient? Et hoc peto. « Quoniam vidi

4S « Qui siniul mecum, » id est, associa- iniquitatem, et contradictionem in civita-


tus aliis. Hoc notat simul. « Mecuni te, » Jerusalem. Hoc non mufatur usque
dulces capiebas cibos. » Ecce communi- i])i, « Quoiiiam si inimicus meus : » et

tas in victu. Cibos, inquaui, corporides. tunc spccialiter contra factum ipsorum
Eccli. VI, 10 : Est aniicus socius mensse, per Judam. Nec inuiatur lectura usquc
ct non pcrmanebit in dic neccssitatis. Et ibi, « Tu vero homo unanimis, » qui mea
spirituales Scripturarum, qui nunc dul- sciebas consilia. Joan. xv, iri : Vos au-
ces sunt, Psal. cxviii, 103 : Quam diilcia tem dixi amicos : quia omnia qumcum-
faucibus meis cloquia lua, supermcl ori que audivi a Patre, etc. Ad Rom. iii, 2 :

meo. Ezecli. iii, 2 et 3 Et aperuit os : Credita sunt illis eloquia Dci. « Dux
nieuni, ctcibavitmc voluminc illo :... et meus, » id esf, meorum, quiapraMlicafor
comedi istud, ct in orc nieo factum est eras et doctor. lv, 4 Dedi cum Isa. :

sicutmel dulce. ducem ac prseceptorem Gentibus. « Et


« lii domo Dci, » id est, in Ecchisia, notus mcus, » inler alios specialior, quia
« ambulavimus cum conscnsu : » quod tofum tibi commiseram. Psal. lx.wvh,
CO.MMKM AKII I.N l'SALMl M LIV, 29

I',) : I-UniKjasli a nir (unicuin ct proxi- VA iiota, (|ii(i(I iio^o j.;('ncri [)C(cali,

nunn. VA .lol), .\i\, l'.l : Quein uuuinic nova dcbctur p^eiia, lV'ccaverunt Sodo-
dHiyjbam, adcersalus cst nie. « Qui si- mitie novo yenere peccati, et nova morle
rnul meciun dulces eapiebas eibos, » jn- [)crempti sunt'. Similiter Dathan et .\bi-
dicia Scripliirarum. (iiuT craiit aiitiquis ron nova morte occisi siinl, i\uni. \vi,

delectahilia. VA (juautuni ad pcccaluui 2'.) : N/ consucta lioiniiium inorte interic-


.ludre specialitei', corporales. (loniedit rint, et visitavcril cos plaija, qua ct cw-
enini cuin (-iii-isto in eadeni scutella. tcri visitari solent, non misit me Domi-
.loan. \m. '1(S : I^t euni intinxissct pa- nus. Et post pauca, >'. 33 : Dcsccndcrunt
nem, dedit Jud;e Simonis fseariolis. viri in inferuuin opcrti Ininio. Yel pot-

Proditori eniin soli corporales dulces est legi ut pctatur duplex poena, sicut et
erant, iion spirituales illi de quibus Sap. in illis fuit. l*ro minoribus pcena mortis,
.\vi, 20 : Pancm de eoelo prsestitisti iUis « Veniat rnors super illos : » quantum ad
sine laborc, omne dclectamcntuin iii se minores cum inajoribus conseiiserint.

liabcntem, omnis saporis suavitatcm.


et Ad Hom. I, 32 : Quoniam, qui talia
« In domo I)ei, » ad litteram, in matc- ayunl, digni suiit morie : et non soluin
riali teinplo, « ambulavimus cum coii' qui ea faciunt, sed etiam qui consentiunt
seiisu.)) Simul enim cum (llirislo templum facientibus. Et imprecatur eis it;nem,
intral)at, et priedicationihus assistebat. quia igne ir(E et furoris acccnsi sunt a
suis ducibus contra Cdiristum, qucm vi-
derant lot miracula facientem. « Et dc-

5 « Vcniat mors supcr illos. » Hic secun- sccndanl in inferniim,y> terrenae cupidita-
dum, in quo imprecalur eis pcenam : ct tis, « viventcs, » non ignoranter, scd
di( uiilur duo. Primo, mortis imprecatio. scientes se peccare. Num, xxiv, 3 et i :

Secundo, exposilio illius imprecationis^ Dixit lioino... qui cadit, ct sic aperiuntur
ibi, ^( Et descendant . » oculi ejus.
Dicit ergo : Tales sunt inimici, et sic
infestant me, et propter lioc rogo, « vc- « Qitoniam neqiiitice. » llic tanyitur
niat mors, » nova, « super illos. » In dii;nitas poeuce impositte, hoc cst, quia
hoc quod dicit « iUos, » iimuit, quod digni sunt tanta poena propter duo qucC
non erat tantum unus sini,^ularis inimi- tangit. Priino, rapina. Secundo, quodvo-
cus, cui supra lo([uebatur. Si in illo lo- luntarie, et cum deliberatione facta, uno
quebatur omnibus. « ]'ll desccndant iii inodo legendo. Vel melius secundum
infcrnum ricentcs^ » sicut Dathan et aliam lccturam, primo iniquilatis occul-
Abironi. Sed nunc opponitur quod nihil tatio. Secundo, occultala} tandem mani-
tale legimus, vel de .fudceis qui (Ihristum festatio, ibi, « In mcdio. »

sunt persecuti, V(d dc malis Ecclesiam Dicit erj^^o : Sic puniantur, et digni
p(,'rsequcntibus. Sud responsio cst, quod sunt, « quoniam nequilice, » res scilicet
sicut illi, scilicct Dathan et Abiron a ter- per nequitiam acquisitie, « in labernacu-
ra sunl absorpti, et per hoc dcscenderunt lis eorum, » id est, in hospitiis vel domi-
in inf(.'rnum, sic .ludcei, sic Kcclesiae pt i- bus. Isa. 111, li: Hapina paupcris in do-
secutorcs absorb(jntur a terra, lerrena rno veslra. Amos, iii, 10 : Tlicsaurizan-
scilicet concu[)is('('ntia, et sic quasi scicn- lcs inif/uitalcm, ct rapinam in domibus
tcr descenduiil in iiircniuiii. Sciuiil ciiim suis. .Icr. II, 3i : In alis tuis inventus cst
.lud;ei certissime periculum suiim, ma- sanyuis animarwnpauperuin ^ iii familiis
xiine majores, scd projitcr invidiam noii ct sociis vestris. Doinns labernfuuflu di-
rcsi[)iscunt. cunliir, quia tota vila est peregrinatio, et

' Cf. Niiiiioi'. .wi, I ft spf|. ^ Cf. (ir-nos. .\i.v, 2i- el •ain.{.
30 I) ALB. MAG. ORD. PR^D.
peregrini inhabitant. (jen. xlvii, U : Dics niendi. « Autem, » sed « ego clamavi, »
pcregritiatlonis mciu parvi ct mali. II ad non tantuin cLamore oris, sed magis cor-
Gor. V, Diim swniis in corporc, pcrc-
(')
:
dis in contristatione qua exerccbar, sicut

grinamur a Doniino. Ad Ilebr. xi, 13 : Susanna falso a sacerdolibus impugna-


Et confitentcs quia pcregrini ct hospitcs la '. Et sicut Moyscs et hUi Israel ^Egyp-

sunt si/pcr tcrrani, quia non naturales. tiis persequentibus^ Sciens illud II Pa-

Sap. I, 13 Dcifs mortem non fecit, sed


:
ral. XX, 12 Cum ignoramus quid agere
:

impii. « In medio eorum, » id cst, in cor- deheamus, hoc solum habemus rcsidui,
dibus ipsis. Psal. lxxii, 7 : Transierunt, ut oculos nostros dirigamus ad tc.
iniquitales ct peccata, in affectum cor- « Et Dominus salvabit me, » vel « sal-

dis. vavit. » Isa. xix, 20 Clamabunt ad Do- :

Vel sic : « Ncquitia in Itabitaculis co- minum a facic trihulantis , ct mittct eis
rum, » id est, in occulto, et latentcr est salvatorem. Psal. cxvii, o : Be trihula-
in eis. Ad Ephes. v, 12 : Quas in occulto tionc invocavi Dominum, ct exaudivit
ah cis fnint, lurpc cst dicerc. « In mcdio mCf Joel, II, 32 : Et erit, omnis qui in-
corum, » venientes tandein ut omnibus vocaverit, intus vocaverit, nomcn Domi-
notee liant. Vel quia ipsimet illas aliis ni, saivus erit^
proedicant. Isa. iii, 1» : Peccatum suum
quasi Sodonia pnedicaverunt, nec ahs-
conderunt : quia certe aliis ipsis volenti- « Vcspere et mane. » Hic secundura, in
bus ftttcnt. Luc. xir, 2 Nihil opcrtum : quo subjungit gratitudinem, et cam fru-
quod non rcveletur, ct nihil occultum ctuosamvaUlc unde dicuntur duo. Pri-
:

quod non sciatur. Joel, ii, 20 : Ascoi- ino, pia?niittit laudem tamquam gratus

dit foetor ejus, et asccndit putredo cjus. pro acceptisjam honis. Secundo, subjuii-
Amos, IV, 10 : Ascendere feci putredinem git utihtatis certitudinem, ibi, « Et exau-
castrorum vestrorum. diet vocem mcam. »

Dicit crgo : Sic oravi et accepi, et


proptcr hocnolens ingratus inveniri. Du-

ly « autem ad Dominum. » Hic ter-


J-fJ'^
phcitcr autem legitur : Vel ut flat nar-
Tertia pars tia nars Psahiii, in qua postquam oravit ratio, vel cnuntiatio bonorum Dei facto-
Psalnii. ^
,

pro sualiberatione, et pro adversanorum


,
.
1
rum vel faciendorum generahler, vcl

punilione, proedicitur quid futurum sit aliquorum, passionis scihcct vel resurre-
utrisque. Et primo, qui dfuturum sit ho- ctionis specialiter. Dicit crgo : Sic clama-

nis, in quorum gratiam primo oratum. vi, et sic cxauditus sum, et propler hoc
Secundo, quid mahs, ihi, « Exaudict tamquam gratus, « vespere narrabo : »

Deus. » (jlossa, de pra?,teritis : « et mane annun-


In prima duo, Primo, ostendit prcemis- tiaho, » de futuris.

sse oFationisfructum. Secundo, se lauda- Scd opponunt, quod magis dcberet di-
turum tamquam gratum, et haudationis ci e contrario. Potius enim per vesperc

honum quod assequetur, ibi, « Vcspcre futura debent intclhgi, et per manc pra--

et mane. » terita, quam e conlrario. Respondentom-


Iii priina duo. Primo, tangit orationis nes: Quia vespere manepraecessit,et ma-
fervorcm. Secundo, fervoris utihtatem, ne secutum cst, secundum illud Gencs. i,
ibi, « Et Dominus salvahit. » 8 Eactum est vespcrc et mane, etc, sic
:

Dicit ergo : Tales illi, et in uperto, ct mehus per vesperc pra^tcrila, pcr mane
in occnlto, proptcr quod juste sunt pu- futura. Sed inehius })otest dici, si henc

1
Cf. Dauiel. xiii, 24.
"'
Cf. Ad l\oiuaii. X., ['}.

2 Cf. Exod. XIV, 10 cl seq.


.

COMiMi:NTAl{|l IX PSALMl M LIV. 31

i nlelliirulur lillora, (luod t>i'usus cst : ct lauuuutur Iria. l*rimo, i-cdcniplio. Sr-
« Vfspere nanabo » ilo pra'k'rilis, id est, cuiulo, quo erit illa i-cdcinplio, ihi,
a

praeterita bcncricia niihi iu ilic facta : « cl « Ab/iis quiappropinquant. » Tertio, nc-


inane, » tlc futuris, {\nx lutura cxspccta- ccssitas rcdiincudi, ihi, « Quoiiiain intcr

bo, « aiuimiliabo » aliis, supplc, ut lau- multos. »

dent ipsuni. Luc. viii, 31) ; licdi iii do- Dicit crgo : Sic cxaudict, cl iii hoc,
iiiuni tnain, cl narra tjnan/a Ubi /ccit « (luod rcdimcl aiiimam mcain. » Scd
Dcns. Vt'l sic : « Xarrabo ccsjicrc, » id nunc jain rcdcmit ipsc. Supcrius dixisti,

est, Itcncliciuni in vcspcrc facluni, scili- quod salvavit tc. Ues[). Kcdiincnduiii sc
cel mortcni. Ad (loloss. i, LJ : Qni cri- dicit David loqucns temporc suo, iii quo

pnit nos dc potestale tenebrariini. « Et non crat adhuc facta rcdemptio. Supc-
annnnliabo nianc, » id est hcucliciuui rc- rius autcin dicit sc salvatum ab inimicis
surrcctionis, in quo nos traustulit in rc- nialcrialihus qui cum Sed
infcstabant.
gnumclaritatissucc.Ideni,ibidcm,ii7//Y/y/- melius cst ut dicatur, quod redemit Deus
stiilit nos in rcfjnuni /ilii dilcctionis suce. pi'ied(!Stinando ad rcdeinptionem. Isa.

« A7 c.randiet. » 11 ic tangit fructuni xLiii, i : A'oli iimcre, scrvusmeus Jacob :

i;ratitudiuis : et dicuntur duo. l'iiuio, cgo redcini tc, lioc cst, rcdiincrc dispo-
quod cxaudictur. Sccuudo, iu quo dc- sui, sicut iii libcratione ^f^gyptioruin rc-
terminatur. ibi, k /iediniet animani. » dcmit suos, hoc est, redimcndos ligura-
Dicit crgo : Sic narrabo vespcrc, ct vit. Sic accipitur in Psal. cxxxv, 24, ubi
annuntiabo mano : *< et in nieridie, » postquam locutus est de transitu lilio-
exislens Dominus, id est, ad dcxtcram rum Isracl pcr marc Uubruni, ct dc suh-
Patris. Marc. xvi, lU : Assnmptus est iii mcrsionc yEgyptiorum, intulit Qui re- :

ca^lum, et sedet a dcxtris Dci, Ad Ilebr. demit nos, id est, redimct iios, ab inimi-
VIII, 1 Consedit in dcxtcra scdis magni-
: cis noslris. Et pretium rcdemptionis mit-
tudinis in cadis, ubi interpcUat pro no- lcndo, sicut in Psal. cx, \) : liedemptio-
bis. IliEC est meridies, de qua Gant. i, : nem Dominus, etc. Luc, i, 08
misit :

"•'- Indica mi/ii quem tliligit anima mca, ubi Visitavit, et fecit rcdemptionem plcbis
am. pascas, vbi cubes in mcridie. Et sic red- sux. Prctium solvendo. Sic accipitur pro-
duntur tria tribus : vespcre, mane, mcri- pric, I Petr. i, 18 et V\) Scientes quod :

die, narrabo, annuntiabo, cxaudict. Et non corruptibilibus auro vel augcnlo


tanguntur Iriabi-ncticia, passionis, resur- redempti eslis dc vana vestra conversa-
rcctionis, ct asccnsionis. Vel posset legi tione j)aternai iraditionis, sed preiioso
>ic : « Vespere, » sencctutis, « mane^ » sanguine quasi agni immaculati C/iristi
juventutis, « et meridie, » virilis aetatis, et incontaminatij istam adim[)lcndo rc-
« narrabo, » sermone simplici, « annun- demptionein. Isa. i, 27 : Sion in judicio
tiabo, » priEdicalione solcmni tua benefi- redimctur. Sic accipitur hic, et sic con-
cia. Sic acci|)itur manc, et hora sexta, et venit cuilibet justo, in quocumquc stalu
novissima '. xxxni,2: Jicnedicam
Fsal. in hac vita. rnde signantcr addit, « in
Dominum in oinni temporc, scmper laus pucc, » supplc, aitcrna, de qiia ad Philip.
ejus, etc. Toi), iv, 20 Omni tcmpore : i\ ,Et pax Dei, qu;e cxsuperai om-
7 :

bencdic Dcum. nemsensuin, ctc. l']l lioc, « ab iis qui ap-


propiii<in(int mi/d, » convcrsationis si-

niiHtiidinc, dicit justus, (|ui vidciilui'

1 « /iediinct in pacc. » llic secundum, iii Cdirisliaiii confcssionc oris, scd contiarii
quo dicit in quo cxaudietur, quia in hoc sunt factis. Ad Tit. i, 10 : Con/itentur se
quod phMic lihcrabitur, scu rcdiuKslur : nossc Dcum, /actis aulcin ncgdiil

'Cf. Matlli. XX, 1,10.


32 D. ALB. MAG. ORD. PR/ED.
Vol in persona Christi Appropin- : « Diciter^o : Ilaec nuae praiuiisi, mihi .\on es

quant niihl, » ore laudando mo, sod cor- Iiont roganti pro me, ot etiam ahis im- niuiaiio

de elongando. Isa. xxix, 13 Appropin- : precanti,


....
scihcet mahs.
.

« Exaudict
,. nialo, qu
sum oi^g

qtiat populus iste ore suo, et lahiis suis Deus, » ad votum audiot, quia niea peti-
glorificat me, cor autcni ejus lonc/e est a tio concordat justitiae ejus : iUo « qui est
me. Quasi gens qus' justi-
Isa. lviii, 2 : ante ssecula, » etsi cum hominibus in
tiam fecerit, el judicium Dei sui non de- s^Eculisconversotur. Baruch, 38 Post iii, :

relic/uerit... appropinquare Deo volunt. hoc in tcrris visus est, et cuni hominihus
Et nccesse erat ut ab iis redimeretur ani- conversatus cst : Anle Stocula tamen exi-
ma, « quoniam inter multos. » Alia litte- stons. EccH. xxiv, 14, dicit Dei sajnentia :

ra, c( In multis : » et tunc exponunt de Ah initio, cl ante siecula creata sum, id


Sacramentis, festis, doctrina, et tali- est, genita. Prov. vm, 23: Ah seterno
bus. « Erant mccum, » in Ecclesiis, sed ordinata sum. « Humiliahit eos, » ipsos
non in fide formata, et charitate, et spe, dejiciendo in hac vita, Isa. ii, 11 : Oculi
sine quibus non potest quis placere Deo. suhlimes homincs humiliati sunt. Et hoc
De fide, ad Hebr. xi, G Sine fide im- : justum, quia Luc. xiv, 11 : Qui se humi-
possihile est placere Dco. De charitate, liat, exaltahitur. Et Psal. cxlvi, G : Hu-
I ad Corinth. xiii, 3 Charitatem autcm : milians auteni pcccatores, otc.
non hahuero, nihil sum. De intermedia
spo nuUi dubium qui enim desperat, to- : « Non enim est illis commutatio . » Hic
tum perdit. Exemplum de Cain (Genos. iv, secundum, in quo ostenduntur digni hu-
13 et seq.), mihatione, per culpam ipsorum : et quia
Vel, « inter multos.i » vocatos, (iera)it niliilestdequo Deus non eliciat bonum,
mccum, » palea cum grano in multitu- duo dicuntur. Primo, ostendit eorum
dine niajj^na. Eccle. i, 13 Stultorum in- : culpam. Secundo, ostendit eorum utili-
finitus cst numerus. Et nota Glossain :
tatem inde consequentem in bonis,
« De uno enini semine. » Et concludo, ibi, « Et appropinquavit. »
Mattli. XIII, 30 : Colligite zizania, et al- prima dicuntur quatuor. Primo,
in
ligate in fasciculosad comhurendum., obstinatio in malo. Sccundo, divini
triticum autem congregate in horreum amoris abjectio, ibi, « Et non timuc-
meum. runl. » Tertio, avcrsio a divina lege tam-
quam contemptibili, ibi, « Contaminavc-
runt. » Quarto, divisio illorum per va-
<^0 « Eiaudiet Dcus. » Ilic secundum, in rios orrores, ibi, « Divisi sunt. »
quo pramuntiato quid fietbonis, subjun- Dicit ergo : Humiliabunlur, ot digni
gitur do malis, et dicuntur duo. Primo, suiit. « Enim, quia, non est illis commu-
praenuntiatio eorum qua; illis futurasunt. tatio, » a pervorsitate sua. Proverb. ii,

Secundo^ conversio Prophetoe in Deum, 19 : Omnes qui ingrediuntur ad eam,


tamquam volentis otTugere miserias illo- non revertentur. Et xxvii, 22 : Si contu-
rum, il)i, « Ego aulem speraho. » Et est deris .9tultu))i i)i pila quosi ptisanas, fe-
ultimum vorsum Psahni, rientc dcsuper pilo, 710)1 aufcretur ah eo
Item, in prima duo. Primo, quid cis stultitia ejus. Eccle. i, 13 : Perversi
futurum sit in prcesenti. Socundo, quid difficile corriguntur. Jercm. xiii, 23 ; »Si

in futuro, ibi, « Tu vero Deus dedu- ))iutare potest ^Ethiops pellem sua))i,

ces. >> etc. Propter hoc dicitur, Jcr. xlviu, 11 :

prima duo. Primo, pocna. Socundo,


In Eertilis fuit Moah ah adolescoitia sua, ef

ut monstretur quod digni sunt, subjun- rcquievit i)i faicihus suis : )iec fra)}sfusus
gitur culpa, ibi, « Non illis commuta- csf de vase i)i vas, etin tra)is)nigratio)ie)n
iio. » 110)1 ahiit : idcirco pei'mansit gustus ejus
COM.MblMAlUl l.N PSALMIM LIV 33

cum eu, scilicet peccali dclectulio : el mntata. Propter hoc Dominus liii^uas

ndor ejus, fcelor scilicet iiifaiuiie, uoii est Apo>(()h)rum commutavit -. llabitus, ut
hinnutatus. Osec, v, i : Ao;/ dahunt (|iii prius moUibus, nunc duris vestialur.
eotjitatioties suas, ut revertantur ad (ieues. XLi. l \ : Eductum de carcere Jo-
Deuni. Propter lioc dicitur, Sopli. i, \'l: scph tolondcrunt, ct vestc mutata obtule-
\'isital>o super viros defixos in fa^cibus runt ci, Exod. xix, 10,
scilicet Uegi.
suis. praeceptum est ut populus reccpturus lc-
gem,mutaret vestem. Et actus, ut nunc
bona faciatqui priusmala facicbat, donec
Et non tiinucrunt Deuin. » llic se-
«
al)eat in perfectain transmutationem.
cunduin, iii quo dicuntur duo. Primo,di- Job, XIV, \i : Cunctis dicbus quibus
vini timoris abjectio. Secundo, ostenditur milito, cxspccto donec vcniat iinmutatio
(|uasi eiVcctus piopriushujus peccati, sci- mea.
licet majorexacerbatioirae Dei, ibi, « Ef-
teudit. »
commu-
«^
.Vit enim : Sic non est in illis « Containinavcrunt tcstameutum. » Hic
tatio : et hoc, quia « non tiniuerunt tertium,dispersiotestamcnti Dei. Etetiam
Deum : » si enim timuissent, mutati essent. « contaminaverunt contaminatum re- , »

Kccli. II, 20 Quitiment Doininum, prx-


: putaverunt « testamentum ejus, » pro-
parahunt corda sua. Malach. i, G Si Do- : missionem scilicet ejus contemnando :

ininus eyo sum, ubi est timor mcus ? Et illam, inquam, promissionem, quaj estde
propter hoc, « extendit manuin suam,y> Gentium vocatione ad lidei unitatem.
prieparandosein repercutiendo, nin retri- Genes. xxii, 18 : Dcnediccntur in scmine
buendo, » id est, ad retribuendum. Isa. tuo omnes gentes. Putantes illud semper
IX, 12 et 13 : adhuc manus ejus ex-
ii7 durare ad litteram : Notus in Judsea Deus,
tcnta : et populus non est rcversus ad tantum, in Israel magnum nomen ejus i.

5i percuticnfcm se. Scripluras etiam corrumpendo, vel con-


iJ^n. Kt nota hic, quod est mutatio naturae, traria illis faciendo, contaminant testa-
^*a- sicut in avibus, et cervo, et serpente, de mentum Dei, sicut vinum bonum conta-
^'"^
quibus alibi dictum est >. Et est mutatio minatur, cum aquae admiscetur. Isa. i,
{xenitentiam veram. I Reg. x, gratiae per 22 Vinum tuum mistum est aqua.Yel,
:

i : Insilict in te spiritus Domini,prophcta- tertio modo « contaminant tcstamentum »


bis cumeis, et mutaberis in virumalium. qui viliter tractant quodlibet sacramen-
(ilossa : l)e quo Zach. iii, 4 : Aufcrte ves- tum, maxime altaris. I Machab. i, 30 :

timcnta sordida ab co. Et dixit ad eum : Contaminaceruntsanctificatioiicmmeam.


Ecce...indui tc mutatoriis. In contrarium Ezech. vii, 22 : Violabunt arcanum
autcmdebet mutari intentio primo, ut qui mcum : et introibunt ad illud emissariiy
faciebat bona aliqua propter mundum, ct contaminabunt illud. Malach. i, 12 :

nunc faciat propter Deum. De quo in Mcnsa Domini contaminata cst. Sed ad

PsaL Lxxvi, 11: Ihec mutatio dcxtcr/e Hebr. x, 20, dicitur : Quanto magis pu-
Excelsi. Debet mutari sermo, ut qui [irius tatis deteriora mereri supplicia, qui Ei-
lurpia hjfjuchatur, nunc honesta proferat. lium Dci conculcavcrit, et sanguincm
Isa. XIX, 18 : In dic illa, nunc poeniten- testamcnti pollutum duxerit ? « Divisi
li;e scilicet: erunt quinquc cicitates, ho- sunt, » pcr varios errores, et haireses.
mines prius quinque sensibus servientes: r)see, X, 2 : Divisum cst cor corum, nunc
loquentes liitfjua Chanaan, hoc est, coin- interibunt. VA hoc, « Ab ira vuitus cjiis, »

' Cf. Libr. XX et se(j. de .Viiiiualibus, lom. ' Act. u, 7 et 8.


\I1 liujusce novaj edilionis. ^ Psal. Lxxv, 2.

xvt
34 D. ALB. MAG. ORD. PR.^D.

id est, Doi : hoc eniin ab ira ex ejus in- super vos, et discite a me, quia mitis sum,
clignationc prsecedento factum. Cuni enim etc. Et illud Matth. xii, 7 : Si autem sci-

poccatum sine timorc Dei perpetratur, relis, (/uid estMisericordiam volo, et :

juste datur anima usque in crrores et nonsacrificium. Et hoc « super oleum, »


haereses. Ad Rom. i, 28 Propterhoc Ira- :
quod est suave multum : quia sicut inel.

didit illos Deiis in reprohinn sensum : ut Prov. XXV, 10 : Fili mi, mel invenisti,

quilibet sequatur errorem suum. Thren. comede quod sufficit tibi.


IV, 16 Facies Domini divisil eos, non
:
Et nota, quod oleum est clarum, sed Compar
1 . . . 1
sapian
addet ut respiciat eos. Luc. xn, 40 : Di- clarior sapientia. Sap. vi, 13 : Clara est, cum^
videt euni, partcmque ejus cum infideli- et qucB numquam marcescit sapientia.
hus ponet. Sanativum, similiter et sapientia. Luc.
X, 34^ Samaritanus infudit sauciati vul-
« Et appropincittavit cor itlius. » Hic neribus vinum et oleum. Cibativum est

secundum, in quo posita malorum puni- sic et scientia unde panis dicitur, Dei :

tione inpraesenti, subjungitur de utilitate Thron. iv, 4: Parvuli petierunt panem.


bonorum ex illaproveniento : et tangitur Conditivum eorum quee sunt insipida :

triplex. Prima, Scripturarum apertio. sic sapientia. Psal. xvi, 4 : Propter verba
Secunda, eorum mitigatio quae videban- labiorum tuorum, ego custodivi vias du-
tur crudius dicta in Scripturis,ibi, «il/o/- ras.Haec est farinula Elisei, quae condivit
liti sunt. » Torlia, bonorum coniirmatio pulmentum \ Colores ligat cum subje-
in bono, ibi, « Et non dabit. » cto sic virtutes cum anima tenetsapien-
:

Dicit ergo : Dati sunt in sensum repro- tia. Psal. xxxvi, 31 Lex Dei ejusin cor- :

bum facti hseretici, et per hoc « appro- de ipsius, et non supplantabuntw\ etc.

pinquavit, » id est, innotuit, sicut res Isa. V, 13 : Propterea caplivus ductus est

quee propinqua est, « cor illius, » volun- populus meus, quia non habuit scicn-
tas Dei bonis. Deut. xxxiii, 3 Qui ap- : tiani. Ardori fomentum praestat : sic sa-
propinquant pedibus ejus, justi scilicet pienlia charitati. PsaL cxviii, 140: Igni-
qui Doctoribus se humiliaverunt, acci- tum elociuium tuum vehementer Vel sic, .

pient de doctrina ejus. Jacob. iv, 8: Ap- PsaL civ, \SS Eloquium Domini inflam- :

propinquate Deo, et appropincpiabit vo- maviteum. Illuminat sic Dei sapientia. :

bis. Felices quibus cor Dei appropinquat. PsaL cxviii, 103 : Lucerna pedihus meis
Baruch, iv, 4 Beaii sumus Israel, quia
: vcrbuni tuum^ etc. Hoc oleo debent re-
quse Deo manifcsta sunt nobis,
placent, pleri lucernae super candelabrum positae
« Molliti sunt sermones. » Hic secun- (Exod. XXV, 37). Sed caveant ne a bubo-
dum bonum, quo tria dicuntur. Pri-
in nibus ebibatiir, id est, a daemonibus de
ino, mitigatio verborum Scriptura. Se- nocte volantibus. PsaL xc, 0; A negotio
cundo, necessitas mitigandi, ibi, « Et ip- perambulante in tenebris.
si sunt. » Tertio, responsio queestioni « El ipsi, » sermones, quamvis ita
quaeposset lleri, ibi, a Jacta super Do- molhti sint, « sunt di({\mc jacula, » pun-

minum. y> giiiva : unde nocesse est ilia emolliri.


Dicit ergo : Sic apparet quod Dei bonis, Eccle. XII, 11 : Verba sapientium su)it

et etiam per cxercitium disputalionis quasi stimuli, et quasi clavi in altum


cum haerolicis, « molliti sunt, » molles dcfixi. Ad Hebr. iv, 12 : Vivus est sermo
etsuaves ostensi sunt, « sermones cjus. » Dei, et cfficax, et pcnetrabiUor omni gla-

Psal. cxviii, 103: Quam dulcia faucibus dio ancipiti. Aliquando enim quod in
meis cloquia tua ! Sentiunt cnim illud sc lcno esi, et suave, procul dubio pene-
Matth. XI, 29 : Tollite jucjum mcum trativuin est valde.

» Cf. IV Reg. IV, 41.


COiMMR.NIAIUl l\ PSALM^M LIV. X\

l « Jacla siipcr Domi^ntmcurani liiain. » factus estvagus ct profugus super ter-


llic tcrtiuni, scilicet rcspoiisio ei quod ram. Tales iluctuant inmari hujus mun-
(]u;i'ri possot : quia non vitlotur quotl di. Jacoh. i, h : Qui autem h,rsitat, si-

uiollis sit scrnio Dei, sed v.ilde puntiili- mi/is cst /tttctui muris, qiti tt vciito nto-
vus. El respondel, quia jactanli se in vclitr et circum/erliir. Sed de juslo,
Deo datur paulatim laclis uutriinenluni, Prov. X, 2o : Justits qitasi /undamcn-
ul hoc senlire {)ossit. Dicit eriio duo. titmscmpitcrnum. Maltli. vii, 'l'i Dicam
:

l*rinio. qua^renti rcspontlct (juid ei sit vuhis cui similis est, Assimilabitur viro
lacienduni. Secundo, oslendit hujus oLc- sapicnti, qtti a'di/icavit domum sttani su-
dienlia» frucluni, ihi, « J'^t ipse le enu- pra petrttm.
trict. ))

Dicit er^'o : Sic dixi, quod sermones


cjus molliti sunt, nec lihi vichnitur incre- « Tu vero, Deus, deditccs. » Ilic secun- ^4
dii)ile, quia adliuc rudis es : scd k jacta dum totius tertia; partis hujus Psalmi.
super Duniinum curam tuam, » tam- Postquam enim praemisit de poena in
quam anchoram quamdam super inniani pra-senli, sul)jungit consequenter de
l)etram. I ad Corinth. x, l- : Pctra autcm p(Ena eorumdem in futuro. Et tangun-
crat (liristus. Aui;ustinus : « Projice te tur duo. Primo, ptcnaj inevitahilitas, hoc
« in Dominum. Non est tam crudelis ut cst, aeternitas. Secundo, veiocitas, ihi,

« se suhtraiiat, ct te cadere permittat. » « Viri sanguinum. y)

1 Pet. V, 7 .•
Omiwm sollicitudinem pro- Dicit ergo : Sic punientur in prtesenti
eum.
jicic/ttes in ut pra^missum est, Sed quid crit tandem
Et ipsc te etiutrict, » propter hujus-
« eis? Hoc : « Tu vero, Deus, » qui potes,
modi conlidentiam, ut possis inteliigere, scis, et vis malos punire, « deditces eos
ct sentire quam nunc sermones ejus in puteum interitus, » unde non evadi-
mulles suul. Prinio, lactc simplicioris tur, sicut nec de puleo, hoc est, in in-
doctrinae, secundum illud I ad Corinth. fernum. Est enim puteus bonus, et hic
ui, 1 et2 Tftmquamparvulis inChristo,
: duplex. Misericordise,Beata Virgo. (^ant.
lac vobis potutn dedi, non escam. Ad IV, Puteus aquaritm viventiuin, qitas
VS :

llchr. v, 12: Quitjus lacte opus sit, non /luitnt inipetu de Libano. Vitae, ipse
solido cibo. Osee, xi, 3 : Etjo tjuasi nu- (^hristus. Eoderunt servi Ahraham pu-
tritius Ephraim. l*ostea ciho solidiori, teum ', id est, Judtci, Christum. PsaL
Isa. xxviii, 1) : Qucni docebit scientiani ? XXI, 17 : Foderunt maiuts tncas, etc. Et
et qucm intclligere faciet aitditum ? indifferens, poenalitatis, et miseriie hu-
ablactatos a lacte, avitlsos ab tibcribus. manse. Joan. iv, G: Jesits aulem fatitja-
Kt tunc est magnum festum. (jenes. xxi, tus ex itinere, sedebat sic super /ontem.
8, Ahraham fecit mapnum fesluni in Scquitur in oodcni, y. 1 i : Puteus altus
ahlactalione Isaac. est, neque in quo hattrias Jiabes. Malus,
« Xon ilatiit . » Mic tcrliuni, scilicet pcccati. Psal. lxvih, IC) : Neque tirgeat
(Onfirmalio jusltjrum in jjono. supcr mc putcus os suttm. Inferni, ut liic.

Ait enim : Sic volunlas l)ei scitur, et Apocal. IX, 2: Et aperuit pttleum abys-
scriptura emollitur. Kt proptor hoc, pro- si : et asctmdit fumus putei.
plcr ipsaiii liaMcliroruiM divisionem,
« tion dal)it /Jominus /luctuationem « Viri sanguinum el dolosi. » llic se-
jitsto, » sed slahilitatem. Ihren. i, 8 :
cundum, pfena; proj)in(}uitas. Ouasi dice-
Peccatum pcccavit Jerusalem, propterea rol : Sic in puteum deducos, et cito, quia
instabitis facta o.st. (len. in, I i, Cain « virisanguinuin , » liumicidu' auimarum

'
Cf. Genes. .\xi, 2;i cl st-q.
36 D. ALB. MAG. OKU. FU.*:i).

et corporum, omnes generaliter peccato- stltia sua, et impius multo vivit tempore
res in peccato perseverantes hujusmodi : Sed responsio est, quod non dimidiat im-
enini ulrumque occidunt. Et dicuntur pius de diebus, quos existimat, et pro-
« viri sanguimmi, » quia subditi et servi mittit sibi, sicut ille qui dicebat, Luc.
sunt peccato, quod sanguis est. Psal. l, xii, 19 et 20 : .l^i/ma, Jiabes multa bona
10 : Lihcra me de sanfjimiibus, etc. Osee, reposita in annos plurimos, etc. Et post
IV, 2 : Et sanguis sanguinem teligit. « Et Stulte., Jiac nocte animam tuam repe-
dolosi. » Viri sanguinum dicuntur, qui tunt a te, etc. Isa. xxxviii, 10 Ego : dixi:
ad libitum peccant : et aperte « dolosi, » Indimidio dicrum meorum, vadam, etc.
qui se justos simulant. Job, xxxvi, 13: « Ego autem, o Domine, » me similis

Simulatores et cal lidi provocant iram JJei. liam illis, « speraho in te, » non in alio
« No)i dimidiabunt dies siios, » sed homine. Jerem. xvii, .5 Maledictus ho- :

cito morientur. Proverb, x, 27 : Timor mo c/ui confidit in homine. Non in divi-


Domini apponel dies, et anni impiorum tiis. Prov. XI, 28: Qui confidit in divitiis

breviabuntur. Sapient. iv, 3 : Spuria vi- suis corruet. Sed « in te, » in quem qui
tulamina non dabunt radices altas, nec sperat, beatus est. Jerem. xvii, 7 Bea- :

stabilefundamentum collaudabunt. Sed Domino,


tus vir c[ui sperat hi et erit Do-
contra Eccle. vii, 16: Justusperit in ju~ minus fiducia ej us Amen. .

PSALMUS LV.

Promissionibus Dei fretus inpocat pro adversariorum exitio.

1 . In finem, Pro populo qui a sanctis 8. Pro nihiio salvos facies illos : in
longe factus est, David in titiili ira populos confringes.
inscriptionem, cum tenuerunt Deus,
eum Allophj-li in Geth (I Reg. (). Vitam meam annuntiavi tibi po- :

XXI, 12). suisti lacrymas meas in conspe-


2. Miserere mci,Deus, quoniam con- ctu tuo,
culcavit me homo : tota die im- Sicut et in promissione tua :

pugnans, tribulavit me. 10. Tunc convertcntur inimici mei re-


3. Conculcaverunt me inimici mci trorsum :

tota die: quoniam multi bcllan- In quacumque die invocavero te,


tesadversum me. ecce cognovi quoniam Deus
4. Ab altitudine diei timebo : ego ve- mcus es.
ro in te sperabo. ii.InDeo laudabo verbum in Do- :

5. In Deolaudabo sermones meos in : mino laudabo sermonem. In


Deo speravi non timebo quid
: Deo speravi non timebo quid :

mihi caro.
faciat faciat mihi homo.
G. Tota die verba mea exsccrabantur : 12. In me sunt, Deus, vota tua, qua*
adversum me omnes cogiiatio- reddam, laudationes tibi
nes eorum in malum. i3. Quoniam eripuisti animam mcam
7. Inhabitabunt, abscondent ipsi
et : de morte, ci pedes mcos de lap-
calcaneum meum observabunt. su, ut placeam coram Dco in lu-
Sicut sustinueruntanimam meam, mine viventiuni.
COMMEXTARII IN PSALMTM LV. 37

Quod autem non tanliuu hic oret


Christus vel Hcclesiapro se, satis appa-
ret in titulo qui talis est : « In finem,
l.\ PSALMTM LV pro populo, qui a sanctis longe factus
est^ David in tituli inscriptionem, cum
tenuerunt eum Allophyli in Geth. Nota
COMMKNTARirS, ergo ad intelligentiam liujus tituli quod
hahetur in Evangelio Joannis, xix, 21,
quod proposito titulo inscriplo super ca-
In fincih. put crucifixi Christi, JudaM clamaverunt
Pro populo qui a sanc/is lonye faclus Pihito, quod non scriherct Jesus Xazare-
est, David in lituli inscriptionem, cum nus liex Judieorum, sed quia •
dicit se
tenuerunt eum Mlophi/ii in (ieth '.
Uegem " : quod noluit PihUus, implens
illud tituli Psal. xv, I : Tituli inscriptio
ipsi David. Ne ergo corrumpas tituli in-
inen- « Miserere mei, Dcus. » llii* est Psal- scriptionem. Pro qua pelitione nunc po-
laliiii:
Chri nius iii sccLinda parte quintus. Postquani pulus Judaeorum longe a sanctis Prophe-
fc-
pro enim in Psalmo prcecedenti orans pro tis, et Patribus factus est, qui Christum
1 ini-
ruin seipso Christus, vcl Kcclesia, et etiam fulurum Regem praedicebant. Cenes. xlix,
e ut
irat
us.
inimicis multa mala imprecati sunt : nc 10, dicebat Jacob Non auferetur scep- :

videretur fuisse imprecalio ex malitia, trum de Juda, et dux de femore ejus, do-
vel contra omnes inimicos g^eneraliter nec veniat qui mittendus est. In quo.regla
facla, suhjungitur consequenter in hoc consummanda. Et Isa. xxxni,
dignitas est
Psalmo oratio capitis Christi, vel corpo- 22 Domimis jiidex noster, Dominus le-
:

ris, Ecclesiae scilicet, pro sua liheratione gifer noster, Dominus rex noster ipsc :

a mahs, et inimicorum saiute : ut sic salvahit nos. Et Jerem. xxiii, 5 : Susci-


aperte relinquatur, quod in prapcedenti taho David germen justum, et regnahit
imprecatum sit obstinatis: etnon ex ma- Rex, et sapiens erit. Et Zachar. ix, 9 :

litia, sed ut divinae justitiiP, voluntas Bex tuus veniet, etc. IIoc autem factum
Christi vel Ecclesi» conformis ostenda- est uttituli inscriptionem negarent, cuni
tur. (ientiles (^hristum tenerent cruci afllxum.

* I Reg. XXI, 12. chercho un refuge dans Geth, lorsque les Phi-
Ce milvtliam porle on tilro : lial ionath de sa prosonce et rayant en leur
listins avertis
elem rechoqim, « sur la colombe dii muot pouvoir (nnx, achouz) euroiit Tidee de se ven-
des fpays) eloi;.'nf's », ou « sur la colombe ger do leurs dofaites precedentes. David dut
muolte dos pays oloignos: » \(\. j-sp Trev.jxEpS? : contrefaire le fou pour leur echapper. I Uog.,
iXaXoj aa/.p'j7ijiojv. Au lieu de dSn. elem, muot, XXI, 10-15. II se plaint ici de tous les ennemis
los Soplanto et Syr. lisont cnS, leom, « pro qui lo prossont, tant etrangers ([uo concitoyons,
populo », et encore prol»al»ltMn<'nt S.X^Z, mcel et dans un stylo qui tialiit ragilalioii et la
« a Deo, a sanctis. » D'autres elim, tf^rebin- crainte de son ame, il se tourne ploin de con-
thes sur la colombe des terebinthes. Les an-
: liance vers son protecteur ordinairo, Johova.
ciens se sont appliquf-s a chorclier a ce litre Comme dans les autres psaumes dont le su-
un sons allogoriquo David sorait celte co- : jet est analogue, David reprf^-sente encore lo
lombe muotte ot rrsignee au milieu dos ^tran- Mossie [loisoculo par los Juifs, ot le chretien
gers. II est a peu pr6s certain que cos mols, on bulto aiix attaquos des onnomis du salut.
comme ceux quo nous avons dt^-ja lencontros
en t^to derortains psaumos, sont lodebul d'uTi H. Lesi^tre.
air roniui sur loriufd co rliant dovail s'adap-
tor. 2 Joan. XIX, 21 : Diteliant erijo Vilato Ponlifi-
I.cs circonslances dans les<iuelles il futcom- cea .ludaeorurii : Noli arribere, Re.c Jiulworum : scd
poso sont clairemcnt indiquoos. David avait guia ipse dixit : Re.Tfmm Judxorum.
38 D. ALB. MAG. ORD. PRiED.
tamquam jn lorculuri, do quo sanguis se certa spe roborari. Secundo ostendi-
ipsiusemanabat. Qua- Isa. lxiu, 2 et 3 : tur, qualiter per patientiam et orationem
re ergo riibrum est indumentum iuum ? inimicos ad bonum convertit, ibi, « Tola
Respondet: Torcular calcavi sohis. Ve- die verha mea. » Tertio^ tamquam com-
rum est dum in eo calcareris : sic enim pleta liberatione sua a malis, vel liic, vel
calcatur (/Jiristus in torciilaii crucis in futuro, laudem pramitlit, il)i^ (( In me
ulinam amplius non calcetur in eo quan- Deus sunt vota tua. »
tum in se cst.Sed calcatur in membris In prima tria. Primo, oratio ut libere-
suis, usque ad diem extremum quando tur. Secundo, qua^, patitur, ut ab iis libe-
jam plene erit, et in memijris, et in ca- rari pclat, ibi, Quoniamconculcavitme. »

pite ab hoc torculari libcratus, secun- Et in hoc secundo.ostendit primo qure


dum illud Tsa. xvi, 10 : Vinum in torcu- patitur, ct quse sunt ex parte afllictionis.
lari non calcahit, qui calcare consueverat. Secundo, ex parte aftligcntis, ibi_, « Con-
Sensus ergo tituli cst hic : « In fincni, » culcavcrunt mc. »

nos dirigens, scilicet Ghiistum, vel « in Ex parte afflictionis sunt duo, vilitas
finem » charitatis, utdiligamus inimicos, conculcationis, et continuitas, ibi, a Tota
et oremus pro ipsis et est charitas con- : die impug)uins trihulavit me. »
summata. Psal. cxviii, 9G Omnis con- :

summationis vidi finem, lalum manda-


tum, etc. Editus est « pro populo » con- Dicit ergo : Sic misericordiam petis,
vertendo ad bonum, vel contra populum sed cum misericordiarespiciat miseriam, pr ima pai
Psalnii
dono-suo, « fjui a sanctis, » Patribus et quid mali pateris? Multum. (( Quoniam
Prophetis omnibus Ghristo obedientibus, homo » longe factus a sanctis, vel AUo-
(( lo7ige factus est, in tituli inscriptio- phylus Gentilis, vel diabolus qui homo
nem » factam « ipsi David, » Ghristo se- dicitur. Matth. xiii, 28 : Inimicus homo
cundum regulam superius datam quia : hocfecit. « Conculcavit me, » pedibussu-,
ubi ipsi additur adDavid, Ghristum intel- perbicB suae quasi me comprimendo. Pro-
ligere debemus : quam Scripturam nite- pter quod alibi oralur : Non veniat mihi
bantur Judsei delere : et obhoc « a sanctis pes superhicB\ Gonculcavit Ghristum, et

longe » erant. Dan. ix, 26: Non erit po- sanctos quotidie conculcat, sicut uvas in
pulus ejus., qui eum negaturus est. Us- torculari tribulationum. (Jsee. ix, 10 :

que huc totum quod dicitur in titulo, de Quasi uras in deserto, inveni Israel. Et
Evangelio sumitur Joan. xix, 19. Quoe eliquatur vinum boni cxempli, ad quod
inscriptio facta est, et delectionis petitio, bibendum invitnmur. (^ant. v, l : Bihite,
« cum Allophyli, » id est, Gentiles, « te- et inehriamini charissimi. Gonculcat sic-
nuerunt eum, » id est, Gliristum, « in ut fullo vestes, ut candidiores reddat.
Geth, » id est, in torculari, id est, in Alatth. xvu, 2 : Facta sunt vestimenta
cruce. Geth eniin torcular interprelatur, ejus alba sicut nix, qualia fullo non
et tangit hisloriam, qu;e tangitur I Reg'. potest facere super terram. Gesset ergo
XXI, 12, quando David fugit in (ieth Pa- clamor Habacuc, i,13 : Quarenon respicis
Isestinoruin non tamen ibi detentus lc-
: super iniqua agoites, et taces, impio con-
gitur, sed inagis ad sensum spiritualem culcante justiorem se ? Quia hinc vinum
referendum. eliquatur, liinc pulchriores efficiunlur.
Sed peccatores conculcat in luto peccati.
Dividitur auleni Psaimus in tres par- l^rimo quidem eos invaditper suggestio-
tes. Primo, Ghristus vel Ecclesia praemit- nem mali. Secundo, arripit per delecta-
tit orationem pro liberationo, ostendens tionem. Tertio, inncclit fortiter per con-

1
Psal. XXXV, 12.
COM.MENTARIl IN PSALMTM I.V. 39

sensum. Ouarto, (lejicil per aotum. I)an. nio, quia iii r.ltciiiui siteni nou posuit.
vu, 7 : Cuf/ic(/ens alque comininuens, ct Seeundo, quia ad ipsuni soluni releil,

rcli(jua pedibus suis concuicuns. (auue- (luidquid liabet honi, ibi, « /n Dco lau-
dit atque eomminuit quos ad infernuiu (labo scruioncni. » Terlio, quia sperans
trahit. sed conculeat quos in peecatis in- in Deo oninem afnictioncm despicit, ibi,
volvit. X»H boc ad tempus, imo « lo/a « I'i Deo speravi. »
dic iuipufjnanfi iribulavit me, » bomo In prima duo. Primo. quod nou time-
malus et dial)olus. Job, xxx, 17 : Qui me l^it bumauam altitudiiiem. Secundo,
comcdunt, non dormiunt. (Iregorius :
quod in Doiuiuo babcbit spem, ibi,

« Assiduis tentationibuspulsat, ut saltem « Ego vero. »


« tiedio vincat. » Sic bonis. Sed et malos Ait ergo : Sic rogo hac necessilate
continue conculcat. Jer. xvi, ['d : Ser- compulsus, et exaudire dehes, quia « e^o
r/(7/.v ihi (/iis alicnis dic ac noc/c, qui /intcbo ab al/i/iidine, » non £Eternitatis,
)uni dabuii/ cobis rc(/uicni. sed diei qui cilo transit. Quasi diceret :
Aiiitudodiei
Altitudo humana est altitudo diei, prop-
f,^;;,pSs'
ter brevitatem. Kccli. x, 11 et 12 : Oin-
« Coiuulcaverun/ mc. » Ilic tangit quae nis potentatus brevis vita. Et infra : Hex
sunt ex parte tribulationem inferentis. Et hodie est, et cras morietur. Et propter
sunt perversitas, quia sola malitia con- apparentiam exteriorem et gloriam. Je-
culcant : et nmlliplicitas, quia non unus '"cm. xvii, 16 : Dicm /lominis non desi-
tantum, sed nmlti. deravi : tuscis. Joh, ui, 3 : Pereat dies
Dicit erg-o : Sic conculcor, ct incessan- it^ qno. natiis sum. Propter prosperita-
ter, et etiam inimici mei, non meo nu^- tem quae in ea est, etiain dies dicitur in
rito, sed quia inimici mei tantum, « con- Psnl. cxx, Per diem sol non uret te,
:

culcaverunt me. » Au<^ustinus : « Uva necjue iuna per noctem. ¥ji^o vero quan-
« conculcatur, premitur a diaholo. Sed tumcumque timeant alii hanc altiludi-
« h;ec uva sterilis non est. » Ilem, idem nem, <( in tc sperabo, » quia spes reddit
Augustinus : « Plane conculcavit, sed forliorem. Tsa. xl, 31 : Qui sperant in
« quid erit ? Uva eram, vinum ero. ))Ini- Domino, rnutabunl fortiludinem. Ad
inici etiam qiiibus Deus multa hona con- Hehr. vi, 18 et P.) Ut... fortissimum :

tulit, et sola malitia persequuntur, et soiatimn /labeamus, qui confmjimus ad


conculcant, sunt praelati et pastores mali, tenendam propositam spem : quam sicut
(jui pauperes opprimunt et afdigunt. Je- anc/ioram /labemus animse tutam ct fir-
rem. xii. 10 : Pastorcs mulii demoiili niam. Item, quia tuam facies sentire
sunt vineammcam, concuicaverunt par- dulcedinem. Thren. Bonus cst iii, 2.^5 :

lem meam. « Quoniam multi. » (Juasi Dominus sperantibus in eum, animfe


diceret : Miserere, et necesse est, quia quserenii iiium. Item, quia jam prsebes
non solum perversitas in persequentibus, mibi bcatitudinem. Prov. xvi, 20 Qui :

imo « qjtoniam mui/i bcliantes adversu?n sperat in D(nnino, bca/us est. Ilanc
me. » lufra, in Psal. lwiii, o : Muitipli- litteram non mutato sensu, sed ordina-
cati sunt supcr capillos capitis mci qui tione modica, legil aliter (^ilossa sic :

oderunt me gralis. Eccle. i, 1.") : Slnlio- « (Juoniam multi bellanles adversum me


rum infinitus est numerus. « sunt, timeho ego ah allitudine diei ?
« iion vere, sed, in te .speraho ego. »
.Miain iittcram ponit Auguslinus in
« Ab ailitudinc dici. >) llic tertiiim, tn (llossa, ct legit ipsam multipliciter, et
(juo praemi.s.sa oratione, et orandi neces- plana est leclura intuenti (ilossas.
sitate, subjungitur persuasio ut exaudia-
tur. clsiint tria jtcr (lure pcrsuadct. Pii-
40 D. ALB. MAG. ORD. mJED.
•>
« In Deo laudabo sennones meos. » « Tota dic verha. » Ilic est secunda ^
Dic secundum, in quo promiltit se omnia pars Psalmi, in qua ostendit conversio- secunda

in Christum relaturum. Quasi diceret : nem inimicorum per patientiam et ora- Ps&imi.

Sic sperabo, et etiam sermones meos, a tionem suam. Undetria dicuntur. Primo,
pie scilicct prolatos, et qui maxime vi- ostensio patientia? per memorationem
dentur esse : « Lfuidaho, » non in suo illorum quae sustinuit ab inimicis. Se-
nitore et decore, « sed in Deo. » Eccli. iv, cundo, inimicorum salus gratissima sine
28: Non abscondas sapientiam tuam in de- aliquo ipsorum merito, ibi, « Pro nihilo
coresuo. Yultenim Deussermones impo- salvos. » Tertio, lacrymosa oratio et

litos,non ex decore ornatos. Exod. xx, fructuosa pro ipsis convertendis et sal-

25 altare lapideum feceris mihi,


: Si vandis, ibi, « meam. » Deus viam.
eloquium ex Scripturoe sententiis colle- In prima duo, secundum duo mala
ctum, non sedificahis illud de sectis lapi- quae inferunt. Primo, detestatio doctri-

dihus, non in sublimitate auditoribus nae suse. SecunJo, contra ipsum machi-
incomparabili magis enim diligit Deus : natio, ibi, « Adversum me omnes cogita-
ruditatem, Isa. u, 4 : Conflabunt gladios hant. »
suos in vomeres, et lanceas siias in fal- Dicit ergo" : Sic non timebo quid caro
ces. Et recte si laudantur sermones, in faciat. Sed facitne contra te aliquid ?
eo sunt laudandi, et opera, et cogitatio- Ita, quia « verha mea, » et ad bonum
nes. II ad Corinth. iv, 7 : Quid hahes informanlia, « exsecrabantur » tamquam
quod non accepisli ? II ad Corinth. iu, mala, « tota die : » et hoc « adversum
5 : Non c/uod sufficientes simus cogitare me » stando. Amos, v, 10 : Odio habue-
aliquid a nobis, quasi ex nobis : sedsuff- runt corripientem in porta : etloquentem
cientia nostra ex Deo est. Sap. vu, 16 : perfecte ahominati sunt. Gregorius :

Inmanu illius sumus, etnos, et sermones « Mens mala praedicationem suslinere


nostri. « non valet, quiatacta in vulnere dolet. »
Eccli. I, 32 : Exsecratio peccalori, cul-
« hi Dco speravi. » Hic tertium, sci- tura Dei.
licet quod contemnit omnia illata ab ho- » Adversum me. » Hic machinatio, et

mine : et dicuntur duo. Primo, causam tanguntur tria. Machinatio, et modus,


contemptus tangit. Secundo, ipsum ibi, « Inhahitahunt. » Tertio, tinis, ibi,

contemptum subjungit, ibi, « No7i time- Ipsi calcaneum meum ohservabunt. »

ho. » Dicit ergo : Sic doctrinam detestaban-


Dicit enim : Sic in Deo solo sperabo, tur, et etiam « omnes cogitationes co-
ad ipsum referam omne. Et ex quo « i)i rum, » non una tantum, « in mahim »

Deo speravi, non timeho cjuid faciatmihi lendentcs (sic nulla bona est) « sunt ad-
caro, » homo scilicet vilis ct fragilis, et versum me, » ut quasi asscrtio insit. Je-
cito sicut caro transions. Isa. xl, G : Oin- rem. xviii, 23 : Tu scis omne consilium
nis caro foenum, omnis gloria ejus
et eorum. IMatlh. Ut c[uid cogitatis
ix, 4 :

c^uasi flos agri. Et ob hoc non timenda a mala in cordihus vestris ? Jerem. iv, 1 i :

sperante in Domino. Isa. li, \'1 : Quis Usquequo morahuntur in te cogitaliones


tu ut timeres ah homine mortali, et a filio noxiic ? Isa. Aufcrte malum cogi-
i, 16 :

hominis, c/ui quasi foenum ita arescet ? tationum vcstrarum ab oculis meis.
Ecce caro. 1 iMach. ii, 62 et 63 : A verhis
viri peccatoris nc timiuritis : cpda gloria
ejiis stercus, et vermis est : hodie extolli- « Jnhabitabunt et ahscondcnt . » Hic
tur, ct cras non invenietur. sccundum. Quasi diceret : Sic cogitabunt
malum : sed numquid statim manifesta-
bunt ? Imo, « inJiabitahunt, » id est intus
rOMMIvNTARII I\ PSAKMTM LV 41

habitabunt iiiin bonis. Vcl « ini-olent, » quod nnx/imm tempus /label. Statius :

alia iittera, et sic maiitiani suani ouni « Mon [)arcit [)o[)iiiis rojinum breve. »

bunis absoonikMU : ot incolatus facit crc- Oiiarto, ([uia tiiuc Dous magis ad pioni-
(b'ic t[uo(l sint boni. cl sul) Jioc latcnt tonliam cxcilat, ct proplerhoc ipse magis
mala. K/.ecli. ii. <J : Fi/i /loniinis... snbver- ad o[)positum. Psal. i.xxxii, 17 : Imp/e
sores sioit teciini, et cuni scorpionibjis/ia- facies eornm ignominia, maximc ([uod
bitas. ScJ non jiotcst oorum corda in iiac lit in die mortis, et (ju^eroit nonwn tuuni,
peregrinationis \ita cognoscero. Aul:u- Domine.
stinus : « Onino cor omni coitii clausum Sicut sustinuerunt. llic sccundum,
« est. » .lerem. wii, \) : Pravnni est cor ratio insidiandi : quia gravis est eis. Ait
oninin/n. et inserntabi/e, cpiis eor/noscet enim sic : Calcaneum meum oi)servave-
i//nd ? Tales sunt subdoli. qui intor ruiit sicut iili : ([uia « suslinuerunl ani-
bonos latent, et explorant facta eoruni mam mcam, » id est, vitam mcam lia-

contra eos machinando, sicut illi de qui- buorunt tamquam grave pondus : vita
bus Apostolusad dalat. ii, t : Propter enim juslorum gravis est malis homini-
subintrodnctos fa/sos jratres, ciui subin- bus. Sap. II, IT) : Gravis cst nobis etiam
troirrunt exp/orare /ibertateni uostrani. ai/ videndum. Eccli. xiii, 2 : Pondus su-
per se to//et, qui /lonestiori se communi-
« Ipsi ca/caneuni nientji. » Ilic tor- cat.

tium, linis machinationis occulta^ scilicot Alia iittera habet : « Sicut sustinuit
nt lini insidientur : et tangitur [)rimo. anima : » et logilur lunc cum litlera se-
Socundo, causa seu ratio (inis illius so- qucnti sicut slatim dicetur.
cundum nostram litteram, ibi, « Sicut
sustinnerunl. »

Dicit eruo : Sic abscondent, ct hic « Pro ni/ii/o sa/vos. secundum


» Ilic ^
linis. « fpsi observabmit ca/cancuni totius iiujus parlis. Ostcnsa enim pation-
nieum, » id ost, sicut qui ^ ult dejicoro tia por oa qure sustinuit, subjungitur sal-
pedem, observat et calcaneum sic ipsi : vatio populi, qui iiia maia intulit ot :

omnia verba. si possint in eis aliquid tangitur modus, ibi, « Pro nilii/o. » Vel
calumniari. Sic ,Matth. xxn, l'J, Pliari- « sicut suslinuerunt , » sic « sa/vos fa-

sfei miserunt, quasi aucupes suos, iit Jc- cics, » ct pcr quid ? « In ira popu/os. »
suni capcrent in scrmone. Jerem. v, 2G : Dicit ergo : Jlffic mihi fecerunt, « el lu
Invenli sunt in popu/o mco impii insi- sa/vos facies i//os : » et hoc « pro ni/ii-

diantes cjuasi aucupes, /acpieos ponentes /o, gravamine tuo, et difficuitate.


» sine
et pedicas ad capiendos viros. Calcaneum Genes, xviii, 14 Numciuid Deo quid- :

oliain finis vit?e, cui inimici S[)irilualos quam est diffici/e ? Jerem. xxxii, 27 :

iiisidiantur. (jon. iii, 1.") : /i7 tu insidia- Numqiiid eril diffici/e mi/ii omne ver-
*;nus
^^''''^'^ ca/caneo ejus. Et hoc primo, quia bum ?
3
(11)61
,gj'i[^,
vull auferrcquod homo in hac vita magis Voi sic : Sicut sustinuil anima mea
(h;siderat, scilicet (inoin bonuin. Xum. im[)ugnationes illorum, « pro nilii/o, »

XXIII, Moriatur anima mca morle


Hl : id esl, sino moiitis meis : ita « sa/vos
jnstorum. Socundo, quia in tiito ost, si facies i//os pro ni/ii/o, » sine merito il-
tunc ovadit. Psai. cxxiii, 7 : Lafjneus loiuiii. Isa. i.ii, '^
: (iralis venumdati
contritus csl^ el nos /itierali sumus. I'^ccie. eslis, et sine ari/enlo re(/imeinini. Ad Tit.
XI, 3 : Si cecidcrit /ifjnum ad Aus- III, ') : Non cr (»peri/nis juslilix (pua' fe-
Iruni ibi rril. Tcrtio, ([uia tuuc poto- cimus nos, sed secundnm misericordiam
stas ejus in iiominom, linom accipit. suam sa/vos nos fccit. Sed per ([uid ?
ApocaIy[)s. xii, 12 : Descendit ad vos « In ira po/ni/os confriiif/es : » « in ira, »

diabo/us, /tabens iram magnam, sciens inquam, corroptionis liliorum, non con-
42 D. ALB. MAG. ORD. PR/ED.
suniplioiiis iiiimicorum. Prima est de de quibus in T^sal. vi, 7 : Lac)'gmis mcis uivers

qua Habacuc, iii, 2 : Cmn iratiis fiicris, stratum ^ncinn rigaho. Conquestionis, opeeie

misericordiiV rccordahcris. liernardus : Eccli. XXXV, T8 ; Non)ie lacrgrme vidux


« Ulinam modo irascaris, bonc Jesu, ad maxillam descendimt, et exclamatio
« quia cuni iralus fueris, misericordite ejus supcr dcducoitcm cas ? Devotionis, |

« recordaberis. » Augusiinus : « Trascc- Psal. Lxxix, 6 : Poturn dabo vohis in i

« ris, et deducis : Stevis, et salvas : ter- lacrgmis i)i ))iensura. Dilationis patriee
« res, et vocas. » « Ttem, idcni)) Augusti- coilestis, Tob. iii, 6, Tobias cum lacry- 1

nus : « Tralus pater lilio, colaphizat, mis dixit Praecipe : pace recipi spiri- i)i I

« caeilit^ aurem evellit, inanu trahit, et ad tu)n ))icu))i. Congratulationis, Tob. xi,
« schohunducil. Itcm, idem : Quare mulli 11 : Ca>pcru)it amho flcre prse gaudio.
« ingressi sunt ? Ouam multi implebunt Compassiouis pro ipsis inimicis, de qui-
« domum Domini iii ira ejus deducti ! bus hic. Job, xxx, 25 : Flcham quo))da))i

« Sed de aliis, Tamqiiam vas figidi co)i- supcr eo qui afflictus crat. Luc. xix, ii :

« fri)iges cos. '


» jMatth. xxi, 4i : Quis cc- Videns civitaton Jerusalem, flevit super
ciderit supcr lapidem.istu)7i^co)}fri)igctur: illaui. TJa3 sunt sex hydriaj positie ad
'^
supcrqucm vero cecidcrit co)iteret cum. Juda^orum purificationem

9 « Dcus, vitani ))ica))i. » TTic terlium,in « Sicut el i)i pro)nissio)ie. » TTic con- fg^
quo sul)jungitur fructuosa oralio pro ini- vcrsio inimicorum. Posset tamen lciji

micis convcrlendis : et dicuntur duo. hoc, « Sicut et in promissio)ie, » cum


T^rimo, exauditio pro inimicis. Secundo, antecedentibus, sub hoc sensu : Lacry-
certitudo, quod semper sit cxaudiendus mas meas posuisti in conspectu tuo,
sive in his, sive in aliis, ibi, « Li qua- « sicul et in pro)nissio)ie tua, » id est,
cwnfjuc die invocavero te. » sicut promiseras exauditurum te me
Tn prirna tria. l^rimo confessio, qua^ llentem^ et omncm alium. Tsa. xxxviii,
necessaria cst omni qui vult exaudiri. 3 et seq, ad lacrymas Ezechite Regis
Secundo, hicrymarum accepta ellusio revocavit eum statim ad vitam, et quin-
pro inimicis, ibi, « Posuisti. » Tertio, denos annos superaddidit : y. 5 : Audivi
inimicorum reductio ad bonum, merito orationcm tuam, ct vidi lacrgmas tuas.
illarum lacrymarum, i])i, « Sic ct iii Pi'opter lioc dicitur, Juditli, viii, 14 :

pro)iiissio)ic tua. » Lululgoitiam cjus fusis lacrginis postu-


Dicit ergo : Sic salvos facies populos, lennrs. Vel sic Tta laciymas suscepisti,
:

ad bonum eos confringendo : et hoc quia, et tunc verissime, quia a te gratiam in-
o « Deus, vitam ))ieam » du[)licem, fundentc, « co))vcrtcntur i)iimici mci re-
« cumuntiavi tihi, » gratias pro cis refe- trorsu))i : » ad te ab idolis, ad veritatem a
rendo, quia primam mihi tu dedisli : falsitaie quam liabel^ant anlea. « lictro)--
secundam mihi uKjrte tua meruisli. 11 ad su))i. » Jerein. vii, 2t : Facti sunt rctro)'-
Corinth. v, 15 : L*ro oninihus )nortuus suni.ZiiQ.hav. vii,l 1 lAverterunt scapulam
esf,Christus : ut ,et quivivu)it,ja))i )iO)i sihi rccedoitem. YA hoc, « sicut ct i)i proinis-
vivant, scd ci, scilicet T)eo, q?(i pro ipsis sionc iua » fixum est, qua dixisti Ahra-
))iortuus est. \\\. post hoc eliain <( posuisti hffi, (ienes. xxii, 18 : Bencdicoitur in
lacrgmas mcas, » pro convertendis ini- semhie tuo 0))ines goites. Vel in ilia pro-
inicis factas, « i)i conspcctu tuo, » ipsas missionetua, qua dixisti perEzech. xviii,
acceptando, quia sunt optimse. Sunt 21 et 22 : Si it)ipius cgcrit p<v)utoitioni
enim lacrynue contrilionis de peccatis. ah onmihus peccatis suis,... vnmiuin

1 Psal. M, 9. - Joan. u, 6.
COMMENTARIl IN PSALMrM LV. 43

intf/iiifcittan cjtts, (/ttas opcra/tts es/, ttoti Oinitis seniio inaltis c.r ore ccslro ttoii
iccordahnr. procedat : sed si (/uis honus ad sediftca-
tioitetn ftdei, ul det (jraliatn audienti-
« lit f/i/(tcttiti'/tic t/ic. » llic scciiikIiiih, htis. Vel vcrbum potest refcrri ad ora-
iii (luo sul)junu;itur cerliludo, quod soiu- lioueni, sermo ad pi-9edicationem.
per exaudiolur : el tanguntur duo. l*ri-

mo. oertitudo quod semper cxaudietur, « In Deo speraei. » Tlic secunduni,

et velociter. Seeuudo, cojiversio sui in quo promitlit securilatem, et tangil pri-


Deum (XX toto. ex quo sic est corde, ibi. mo, causam securitatis, scilicct spem.
« 1)1 Deo laudftbo. » Secundo, supponit ipsam, il)i, « j\on fi-
Dicit eriio : Sic exaudisti pro iuimicis meho. »

orantem, quod sciebam. quia « itt qua- Ait enim : Sic laudabo, ol eliaui « iit

ctttttfjuc dic iiivocavero tc, » di(\ iu- Deo ]i\m speravi. » Et beno : quia dives
quam, materiali, vel spirituali, qui est est, Prov. ui, l(t : Longittido dieritm in
illuminalio gratia^, « ecce » statim et iu dcdtera ejtis, el in sinistra illiiis divi-
coutinenti, « cogttovi, » cognitionc ex- ticV, et (jloria. Et largus, Esth. ii, 18 :

perimentali, « rjuoiiiam Deus iiieus cs, » Dona largilus est juocta magnificentiam
mihi pra^stando quod postulo, vel ceque principalem. Matlh. vi, 33 : Quwrite pri-
l)onum pro illo. Joan. xvi, 21 Petife, :
„^,^„^ regnttm Dci, et hiec omtiia, ctc.
ct aecipietis. Intus, inquam, in cordc, 0^;^ yerlja bona dat quic roliciunt, non
quia non tantum audis pctitionem oris, quai doliciuut. Matlb. xi, 28 : Venitc ad
sed cordis. Isa. lxv, 24 : Erifcjtte ante- me, omnes qui lahoratis et onerati esiis,
t/ttam clament, ore, ego exaudiam : imo ct ego reficiam vos. Eccli. xxiv, 20 A :

ante. Psal. x, 7 : Prseparationem cordis generationihus meis implcntini. Data


cortiin audivit auris ftia. conscrvat, Job, i, 12, Nihil poluit tan-
gere satan eorum quae erant Job absque
Dei permissione. Dat velociter, Luc.
« ]n l)eo laudaho verhum. » Hic so Hodie meciim
XXIII, 'i-3 : eris in paradi-
cundum, in quo subjungit convcrsionem so. Prov. 111, 28 : Ne dicas ainico iiio :

sui in Dcum propter hoc bencficium : ot


Vade ct revertere : cras dabo tibi : cum
dicuulur duo. Primo, praemittit laudom^
statim possis dare. VA liboraliter, hoc,
quie res[»icit (juasi ad cognitivam. Secun-
est, sine improperatione,Jacob. i,3 : Dat
do, sccuritatom, et stabilitatem, qute ro-
oinnihus afflttciilcr, ct non impropcral VA .

spicit ad motivam, ibi, « In Deo spera- proplcr hoc quia spcravi, « non liincbo
(lum /;/. ))
qttid faciat tiiilti homo, » quilibct scilicot
Ait ouiin : Sic me cxaudis seinpei', ol
impius, qui homo dicitur sicut supra di-
volociter,ct proptoi' hoc, « in Dco lauda- ctum est a [)rIncipio Psalmi. Ad Roman.
ho, », id cst, laudabilc faciam « ver-
VIII, 31 : Si Dcus pro nohis, quis con-
hiim » doctrina' eorum quae pertinent
tra nos? Job, xvii, 3 : Libera me,Doini-
ad Deum. « /// JJomino laudaho, » id
et pone me juxta cujusvis ma-
ne, ie, et
est, laudabil(.'iu faciaiu « scrmtjncm »
nus Scd bsec parum si
/)tignel contra ine.
eorum quae spcctant ad proximum. Oua- nou tiinos iin*^) magis ipse timcbit to.
:

si diceret : (jonvertam me ut in pra^di- (irogorius iu Dialogis « Plorumquo ox :

cando et docendo quasram bouorem Dei, « divina bonitatc agitur, ut non soluiu
el utililatom proximi. Dopriiuo, I ad Co- diabolus non timeatur, sed ctiam bcne
((

rinlli. X, '\\ : Omiiia iii gloriam l)ei fa- « viventiuin virtuto terreatur. » (^ant.
cilc. In Psal. XXI, 23 : Narraho nomen VI, 3 : Terribilis ut castrorum acics or-
iuum fratrihtis meis : in medio Ecclc'
dinata.
six, etc. De secundo, ad Ephes. iv, 2!) :
44 D. ALB. MAG. ORD. PR^D.

« Iii me sinil, Deus. » Ilic terlia pars et culpae secundo, ibi^ « Ef pedesmeos. »
jl^
Tertia pars Psalmi, iii qua promiUitur in futuro laus, Dicit ergo, ut primo legatur de prae-
Psaimi.
^^ o,-atiarum actio pro liberatione plenis- senti, sicutlegit Glossa,sic : Reddam lau-

sima, quamvis possint legi qu» dicuntur dationes, ethocjustum, « quoniam eri~

hic eliam de pra^senti : et dicuntur duo. puisti, » tua potestate, « animam meam
Primo, promittit sc promptissime lau- de morte, » culpae scilicet de qua Apos-
daturum in gloria. Secundo, subjungit tolus ad Eph. v, li : Surge qui dormis,
rationem promplae laudis in illa, ibi, el exsurge a mortuis. « Et pedes meos a
« Quoniam eripuisti. n lapsu, » aflectus a pronitate ruendi in

Dicit ergo : Sic hic securus ero, nec peccatum. Alibi,in Psal. cxiv, 8, idem.
timeljo : et tu « Deus, in me sunt, » Et ila eripuisti, ut placoam coram Domi-
non ex me, « votn tua, » ea quae deside- no, coram toipso. Ego dico, « in lumine

ras et requiris, scilicet voluntas bona et viventium, » scilicet superna dilectione,


fervens sanctis desideriis. Plus enim con- in qua sunt qui vivunt vita gratise, tam-
siderat Deus afTcctum quam censum. quam in luce. I Joan. ii, 10 : Qui diligit

Marc. XII, 13, de vidua qua3 plus omni- fratrem suum, in lumine manet. Sed
bus misit in gazophyhicium, cum tamen quomodo hoc dicit, cum sicut dicit Glos-
non misisset nisi minuta duo. Prov. xvi, sa, (( Ncmo hoc de se scire possit, quod
2 Spiriluum, voluntalum scilicet pon-
:
« sit ereptus, quod sit in lumine posi-
derator est Dominus. Sic justus implet « tus. » Eccle. IX, 1 : Nescit homo utrum
legem. Exod. xxiii, lo Non apparebis : (( amorc an odio dignus sit. » Resp. Hoc

in conspectu nieo semper cnim vacuus : dicit quadam certiludine, non scientiae.

bona volunlate plenus est, quod Deo suf- Vel sic de futuro, ut dictum est : Sic
tlcit, dum aliud non possit. Poeta ,
reddam in futuro, quoniam tunc dicere
potero : Eripuisti me de morte aeterna,
Hoc ego contentos auguror esse deos. et etiam de omni mortalitate, et corrup-
tione.

Et Gregorius : « Numquam est vacua Alia littera addit : « Oculos mcos a


« manus a munere, dum arca cordis ple- lacrymis » , id est, a causis lacrymarum,
(( na est bona voluntate. » Vota, in- prsesentibus scilicet miseriis. Apocal. vii,

quam, « laudationes. Vel secundum


» 17, et Isa. XXV, 8 : Absterget Deus
aliam litteram, « Laudationis. » Supra, omnem lacrgmam ab oculis sanctorum.
in Psal. xLix, 23 : Sacrificium laudis quando implctum erit illud Apostoh in

honorificabit me. I ad Corinth. xv, 53 Oportet mortale :

(( Quie reddam tibi, » in eeternilate hoc induere immortalitatem. « Pedes


plene et perfectc. Augustinus de Civitate meos, » afTectus scilicet intimos, quibus
Dei « Vacabimus et videbimus, vide-
: itur ad te, « a lapsu, » a pronitale, et
« bimus et amabimus, amabimus et lau- omni inclinatione ad culpam ut jam :

dabimus. » Vel hic etiam in pra^senti. non oporteat timere de inquinatione pe-
Psal. ciii, 33 Cantabo Domino in vita : dum, sicut illa timebat quae dicebat,
mea psallam Deo meo quamdiu sum.
: Cant. V, 3 Lavi pedes meos, quomodo
:

inquinabo illos?¥A sic eripuisti a poena


et a culpa : « [/t placeaui coram Domino,r)
13 « Quoniam eripuisti. » Hic secuiidum, perfectus in omni bono. Jerem. xviii, i :

ratio prompta' hiudis in futuro : et tangi- Fecit illud vas alterum, sicut placue-
tur duplex. Plena a malo ereptio, et con- rat in oculis ejus ut faceret. Ego dixi,
summata bono perfectio, ibi, « It
in « in lumine vioentium, » in coelo empy-
placeam coram Deo. » Ereptio autcm reo, quae regio lucis est, et viventium
tangitur a duplici malo. Poenae primo, vita aeterna. Vel, luraen viventium ipse
PSALMLS LVL 45

Dcus qui omncs vivificaL l*sal. \.\\v, 10 : nos perducat .losus qiii vivil in sa^-ula

In luininf lito vidcbiinus linncn, ail quotl sa'cuL)runi. Anien.

PSALMUS LVL

De iiiiiuicis rictoriain roL^at : Dei miscricordiain ct vcritatcm exaltat.

1. In Jinem, Xe disperdas, Darid in 6. Exaltarc super ccelos, Deus, et in


tituli iiiscriptioncm, cum fugeret omnem terram gloria tua.
a facie Saul in speluncam (II 7. Laqucumparavcruntpedibusmeis,
Reg. xxn, i, et xxiv, 4). ct incurvavcruntanimam meam.
2. Miscrere mei, Deus miserere mei, L"oderunt ante faciem meam fo-
quoniaminteconfiditanimamea. vcam, et incidcrunt in eam.
Et in umbra alarum tuarum spc- 8. Paratum cor meum, Deus, para-
rabo, donec transeat iniquitas. tum cor meum cantabo, et :

3. Clamabo ad Deum aitisslmum, psalmum dicam.


Deum qui benefecit mihi. 9. Exsurge, gloria mea : cxsurge,
4. Misitde coeio,etlibcravit me : dedit psalterium etcithara : exsurgam
inopprobriumconculcantes mc. diluculo.
Misit Deus misericordiam suam 10. Confitcbor tibi in populis, Domi-
ct veritatem suam, ne : et psalmum dicam tibi in
5. Et eripuit animam mcam dc mc- gentibus :

dio catulorum leonum dormivi : j 1 . Quoniam magnificata est usque ad


conturbatus. coelos misericordia tua, et us-
Filii hominum dcntes corum ar- que ad nubes vcritas tua.
ma et sagittcC, et lingua corum 12. Exaltare super ccelos, Deus, ct
giadius acutus. super omnem terram gloria tua.

Hic Psalmus sextus in secunda quin-


est Argunien-
tum Psalmi:
1\ PSALML.M LVl quaj^^ena, in quo postquam monstrata cst Kesnum
Ciiristi
Christi pictas orantis, ct salulcm iniprc- cruce par-
tuni.
cantis iliis qui titulo regiae dignitalis ejus
COMMENTAIULS. contradixerunt, suhjungitur ProplietaB
cxclamatio prae stuporc magno, ct admi-
rationc, ut jam cjus regiie dignitati nul-
In finrin, lus contradicat, sed omnis anima ipsuni
Ae disperdas, David in tiluli in.scrip- rcgcm rccognoscat, ct dicat illud Psal.
tioncin, cian juijcrct a /acic Saul in XLUi, Tu es ipsc Kcx meus, el Dcus
.")
:

spcluncani '.
mcus. Non jam regnantem, quia lioc pa-
rum est. Ad Rom. xiii, I Omnis aniina :

potestatibus sublimioribus subditn sit.

« Miscrcrc nici^ TJcus, iniscrcrc nici. Scd etiam palicntcm in crucc, quando

' .Vprcb le iiiuL lamiialseach, au inaitrc de cluiiil, le Ulre ajoule les deux auUes inals
4f) 1). ALB. MAG. OBD. PR^D.

sibi sceplruin impciii poilavit. Isa. ix, : latenspropter inlirmitatcin nostram, non
Faclus cst prnncipatus super humenim apparebat Deus. Tsa. xlv, J") Vere tu es :

ejus. Et ostenditur in tilulo qui talis Deus ahsconditus. Figuravit cliam magis
est. « In fmcm, ne corrumpas, vcl dls- proprie latitationcm ejus in passione sua,
perdas, David in tliuli inscriptioncm ,
cum secundum illud Jlabacuc. iii, i : Cornua
fugerct a facie Saul in spcluncam. » in nianilnis ejus, ibi
abscondita est for-
Est enim sensus tituli : « J)i finem » nos titudo ejus. Magis in sepulcro, ubi abs-
dirigcns Psalmus iste, scilicet in Chri- conduntur morlui sub terra. Isa. xxvi,
stum, lioc intcndit Nc corrumpas,
: « 20 Vade popule mcus, intra in cubicula
:

vel disperdas » quicumque sis, « Da- tua, sepulcra, ahsanidcrc modicum ad


vid, » id cst, Christum, non secundum nio)ncntum.
suam substantiam, quia secundum il-

lam immortalis est jam, et impassibilis. Psalmus in tres par-


Dividilur' autein

Ad Rom. VI, 1) : Christus resurgens cx tes secundum Glossam. Primo, Christus,


mortuis jamnon moritur. Sed secundum vcl Ecclesia prcemittit orationem tam-

suam dignitatcm, ut dicas cum Judseis quam pro liberdtionc sua. Secundo, tam-
ipsum non csse Christum quia Danicl. : quam qui impetraverit, ostcndit malo-
IX, 2(3Non crit populus cjus qui eum
: rum a quibus liberatus est, diversilatem,
negaturus est. Sed dicas cum Isa. xxxiii, et inagnitudinem, ibi, « Misit Deus )ni-

22 Dominusjudex nostcr, Dominus


: lc' scricordiam. » Tertio, subjungit gralia-
gifer nostcr, Dominus rex nostcr. Et « in rum actionis promissioncm propter li-

iituli inscriptionem, » qui erat de ipsius berationem, ibi, « Paralum cor nicum,
dignitate. Joan. xix, 19 : Jcsus Nazare- Deus. »

nus, etc. inquam, facta,


Inscriptione, In prima Primo, orando clamat, tria.

« cum fugeret a facie Saul in spelun- et replicat orationem. Secundo,


probat
cam, » id est, factum iii illo figuratum quod debcat cxaudiri, ibi, « Quoniani i/i
ageret Christus. Euga enim David in te confdit. » Tcrlio, declarat moduni
speluncam, I Rcg. xxiv, 4 ', figuravitlati- quomodo potcrit hcri quod petit, ibi,

tationcm Christi in nostra carne, in qua « Et i)i U))ibra. »

nni:'."! Sn, al thashoheth, que les versioiis ont ici profession de mettre toute son esperance
traduits [i.rj o'.a'-;f)^''p^^, )ii' dispcrdaa. Hougsten- dans le Seigneur. Les sentiments sont ceux
berg, qui les traduit aussi, pense quMls sont cles psaumes analogues, mais ici la confiance
comme un resume de la priere de David, el un joyeuse remporte finalement sur la tristesse
eclio du cri de son coeur. Cette idee, qu'on le- el la crainte. Le propbete reproduit plusieurs
trouve d'aillcurs dans plusieurs commentateurs idees empruntees a ses autres cbants ; il appelle
anciens, esl plus que contestable. Jamais ou son ame « sa gloire, » comme au psaume vii,0,il
ne lit en tete des psaumcs de pareilles invoca- compare ses ennemis a des lions acbarnes,
tions, et il en est, comiue le LXXIV, d'Asapli, Ibid. .3, et le peril qui le mcnace a une fosse,
qui portent la lueme mention, et dont le sujet Ibi(L IG ; la langue des enneinis est un glaive,
Les mots al Ihashrhcth sont
esl tout difTercnt. comme LI, 4 ; LVJIl, 8, etc. A son tour ce
donc a peu pres certaineraenlfindication d'im psaume serarepete a partir du v. 8, avec quel-
air qui commenrait ainsi, et sur lequel il faut ques varianles que iious signalerons en leur
meltre cc psaume. lieu, pour commencer le psaume CVIl.
Le encoro la circonstance qui
titre indiriuc Coinme toujours la priere de David convient
inspira David dans sa fuite devant Saiil, il
: tres bienau serviteur de Dieu cn butte a la
s'etait refugie dans une caverne, celle d"Odol- persecution. « Refertur eliam ad ea qua'' no-
lam, 1 Reg. xxn, 1, ou celle d'Engaddi, I Reg. strum gratia Cbristus peregil. « S. Alban.
XXIV, 4 on n'a point de raisuii formelle jtour
;

preferer Tune a 1'autrc Kusebo ccpendant in- ;


H. LEsrrnE.
cline ici pour la premiere, rcservant le I's.CXLI
pour la seconde. David persecute fait encore '
11 Reg. xxii, 1 et xxiv, 4.
r.OMMUlM AHII IN PSALMl.M L\ I i7

hi prima duo. IMiiiK», Dialk). Sooim- « A7 /// i/inbr/i iil//ruii/ /i/ari/ni. » llic

ilo, oralionis iiiculcalio, ibi, « JJiscrcre. » tcrliuin, in ([iio ostciKbt ([uod [)ossit im-
pleri sua petitio, quia nibil ex parte sua
dcerit : quia piH-severanlcr sperabit, lioc
Dicil ciut) ("-iiiislus. u ic Jjc//s » Patci'. [)iiiniiin : orabit ardcntcr, lioc secun-
pars « niisercre mci, » a inisoriis lonnenlo- diiin, ibi, « Clainabo a/l Hcuin. » 1^1

ruin lil)erandu : misorore inei ab injuiiis conlidcnlcr taiii([uain ex[)erlus I)ei be-

ct miseriis verborum eii[)ien(lo : lioe nelicia, lioc tertiuin, ibi, « Ad IJcuin qui

eniin inoiio dupliei et ipse, el sui afllicli bcnc fccil . »

suut. Sa|). II, lU : Coulitinclid ct lor- In |)riina duo. Priino, [^romittil se spe-
itioito interrogcnius cuin. I*sal. lwiii, raturum. Secundo, in spe perseveratu-
27 : Supcr dolorcni vulncruni nicorum, ruin, ibi, « D/nicc transcal. »
ecce tormenla, addidcru/it, confuinelias Ail ergo : Sic misererc, et debes, ncc
et verbci-a. Miseria eliam Cibrisli (lu[)leN. crit obstaculum misericordioe ex parte
fuit. Contracta voluntarie quaiulo nalu- mei^ qui non tantum confido niodo, imo,
ram nostram assum[)sit. Psal. lxxxvu, « el in. umbra alarunt tuarum, » in tua
I(i Paupcr sum ajo.ct
: in laJjoribus a protectione, qure refrigerat ul umbra, et
juventute mea. II ad Corintb. vin, '.I : fovet ut ala, « spcrabo. » llmbram scn-
Propter vos cfjenus faclus cst. VA inflicta serat quce dicebat, (jant. ii^ 3 Sub i/m-
:

ab adversariis confodientibus manus et bra illius quem desidcraveram, sedi. ]\cc


[ledes. Psal. xxi, 17 Fodcrunt manus : fomenlo caruerat, addit cnim Et fru- :

meas, etc. In nobis autem duplex pav : ctus ejus dulcis gutturi mco. Tliren. iv,
nae, et culpte. De prima, Apoc. iii, 17 : 20 : Spirilus oris noslri, Christus Doini-
Quia tu dicis quod divcssum, et locuple- nus : in umbra tua vivemus in genlibus.
tatus, et nullius egeo : et nescis quia tu es Ilas alas mali refugiunt exponendo se
iniser, et miserabiHs. I)e secundo, Pro- accipilri, id est, diabolo. Maltli. xxm,
verb. XIV, 3i : Miseros facil populos pec- 37 : Quotics volui congrcgarc filios luos^
catuni. Et dicil (jilossa : « quoniain rc- qucmadmodum gallina congregat puUos
« plicatio niagnum periculum ostendit. » suos sub aias,et noluisti ? VA hoc non ad
« Quoniam in te confidit anima mea. » horam, sedtamdiu sperabo.
Ilic probatio, quod exaudiri del)et. (Juasi « Doncc transcat iniquifas, hoc esl, >)

diceret : Sic misereri de])es, « quoniam usque in (inem mundi. Glossa « Usque :

in te solo confidit anima mca. » Om- « in iinem sieculi, nec ini([uitas deerit
nis enim crealura vana et corruptibi « premens, ncc justitia patiens : iniqui-
lis, unde non est in ipsa conlidendum. « tas scmpcr iinpiignat juslitiam,
cniin
Isa. xxwi, Con/idis supcr baculuiu
() : « el justitia semper exercetur, et acui-

(irundineum confractum, istum super « lur. » (iregorius « Bonus non fuit, :

/Egi/ptum : cui si innixus fucrit Jiomo, « quem malorum pravitas non limavit. »

intrabit in inanuni cjus, el pcrforabit Kt iterum, idcm (Irciiorius « Lerrum :

c/nn.Nec eliain in spiritualibus bonis, in « anima^ nostive non pcrducetur ad sub-

quibus magis videtur innilendum. Prov. « tililatem acuminis, nisi illud acuerit li-

III, ;) : Ne innitaris prudeniiiB tucjc, etc. « ma alieuce iniquitatis. »


Scd supcr (]!bristum tantum cum sponsa,
Cant. VIII, .")
: Innixa supcr dilcclum
siium. VA dicit, nAniina rnea, » ad majo-
reni expressionem, sicut illud Num. xxi, « Clamabo ad Deuin. )) Ilic secunduin. 3
.")
: Anima nostra nauseat super cibo is- (Juasi dicerct : Perseveranler, et etiani
/o. VA ex op|)osito, Proverb. vi, l(i : « clamaho, » orabo ardenter, llic est
Sfp/iinuin dctrsta/ur aniina cjus. eniin claiuor, scilicct fervor cordis, cla-
4-8 I). ALJ5. iMAG. Olll). PRtED.

mor tacentis Moysi Et Susannae - Au-


: lo, » de secreto divinitatis suce. 1 ad
gustinus : « Non clamor, sed amor. » Timoth. VI, D» : Luccm inJiabital iiiacces-

Hic desiderii fervor sonat in aurc Dci. sabilem. De Anjj^elorum occulla coi^ni-

Psal. X, 17 Desiderium paupennii :


lione ad oculos meos, ut ipsum in huma-
cxaudivit Domiims. nitate viderem. liaruch. iii, 38 : Post hoc
« Ad Deum altissimum, » lioc est, ad in terris visus est.

J)eum qui altissimus est, et ego infimus : (( Et liberavit me, » jam in spe, tan-

ct propter hoc necesse habeo clamare dem hberabit in re, ut non oporteat ge-
tamquam valde remotus. Ecch. xxxviii, mendo dicere Infelix ego homo, quis :

4 -.Altissimus creavit dc terra mcdicamen- me liberabit de corporc mcjrtis hujus^?


ta. Et Luc. 1, 3o, dictum est Virgini : Osee, xiii, 14 De manu mortis liberabo :

Et virtus Altissimi obumhrabit tibi. eos, de morte redimam eos. Heec visio

« Ad Deum qui benefecit. » Hic ter- figurata fuit, Genes. xxxvii, 13, quando
tium, in quo ostendit quod orabit con- .lacob misit iihum suum Joseph ad visi-

fidenter tamquam expertus Dei bene- tandos fratres suos. Et Exod. in, 10, in

ficia : et dicuntur duo. Primo, quod ex- missione Moysis in /Egyptum, ut inde

pertus est Dei beneficia. Secundo, speci- educeret populum Domini. Tobise, iv,

ficat ifia quffi est expertus, ibi, « Misit 21 et seq., in missione tihi Tobiae, ut pe-

de ccbIo, et liberavit me. » cuniam reportaret. Sumus enim summi


Dicit ergo : Sic clamabo ad Altissi- Regis lihi, populus, et pecunia ejus ima-
mum, propter altitudinem non diffidens, gine insignita, et desiderata. Exod. iv,

quia « clamabo ad Deum qui benefecit 13 Obsecro, Domine, mitte quem mis-
:

mihi. » Ahas, Glossa : « Et si impios surus es. Et Isa. xvi, 1 Emitte Agnum, :

« qua^sivit qui eum non quserebant, et Domine, dominatorem terrse. Ad Gahat.


« pro impiis mori voluit, chmiantes quo- IV, 4 At ubi venit plenitudo temporis,
:

« modo non exaudiet? Bene autem fe- misit Deus Filiiim suum, factum ex mu-

« cit, dando bona naturse, sed mehus su- liere, faclum sub lege.

(( peraddendo bona fortuna^, sed optime « Dedit in opprobrium conculcantes


« cumulando bonalgratice totum enim :
me, » ut conculcarentur qui me concul-

« ab ipso. » Jacob. i, 17 : Omne datum cabant. Hoc justum est. Sapient. xi, 17 :

opiimum, ct omnc doiium perfectum, Fer quse pcccat quis, per lisec el torciuetur.

Quid habes Isa. xxxiii, 1 Vse qui spernis, et alios


etc. I ad Corinth. iv, 7 :
:

conculcas nonne ct ipse sperneris 7 Cuin


quod non accepisti ? Nihil. :

fatigatus desieris contemnere, contemne-


ris. Hoc autem erit quando fiet illud Isa.

« Hic secundum, in
Misit de coelo. » XVI, 4 : Finitus est pulvis, consumma-
quo specificat quie bona receperit. Et tus cst miser : defecit (jui conculcabat

sunt duo. Liberatio a malis hominibus. terram, et ipse conculcabitur. Isa. x, 6 :

Secundo, ipsorum adversariorum concul- Ponat in conculcationem, quasi luium

catio, ibi, « Dedit. » Et legitur duphciter platearum.


versus, de corpore scihcet, et de capite, Leiiitur et de Christo : « Misit, » Deus
hoc cst, dcEcchisia, et de Christo. Pater, « et libcracit me, » de morte : et

Dicit ergo Ecclesia : Nunc benefecit quid misit de coelo ? Gratiam resuscita-
mihi, quia « misit de coelo. » « Misit, » tionis, ut aiite omnes suscitaretur : « et

inquam, Pater non servum ahquem, dedit inopprobrium conculcantes me, »


sed Yerbum, proprium Fihum, « de coe- Judaeos, qui toti mundo sunt in oppro-

1 Cf. Exod. XVI, 1'1. 3 A(l Romau. vii, 24.

2
Cf. Daniel, xiii, 2i.
COMMK.MAKIl L\ PSALMIM \M. 49

briuin et dorisionom. Jereni. xx, I I « est spes. » Deut. xxiv, (i : Non acci-
Cuiifinidentur ve/ienicntcr, (/nia non in- pies loco pignoris inferiorem, el superio-
tellexenoit opprobriiun senipiterninn, rem niolam. Ycl misericordia, quoad
(lui)d numquani delebitur. Magna confu- (jentes quibus promissus non fuerat :

sio et o|>prol)riuni valde niaiznum, quod veritas, quoad Judceos quibus erat pro-
videnl adorari quem crucilixerunt. inissus. Psal. xcvii, .'}
: Uecordatus est
misericordise suse, quantum ad (jcntes :

et veriiatis suse domui Israel.


unda >' -I//.S77 Dcus tnisericordia)n. » Ilic

iinii. secunda pars i*salmi, in qua ostendit se


exauditum, demonstrando se plane libe- « Et eripnit anirnam mccun, » vitain

ratum. et specilicando a quibus sit libe- scilicet meam. Ecce secundum : quia est
ralus, et monstrando se verc duo pnc- ereptus. Joan. xii, TS, accipitur sic ani-
missa impetrasse, scilicet propriam libe- ma Qui odit animam suam in hoc
:

rationem : et lioc primo. Secundo, ini- mwido, etc. Sed unde eripuit? « De me-
micorum dejectionem et captioncm in dio catulonun lconwn. » Leones vocat
iniquitate propria et versutia, ibi, « La- majores Judseorum, Principes sacerdo-
queutn paraverwit. » tum, et Pharisa^os, et Scribas ut refe- :

prima duo. Primo, liberatio oslen-


In ratur lectura ad caput Christum : catulos
ditur. Secundo, ut plena sit liberatio, leonum, minores, qui omnes rugierunt
invitatio a Propheta ad ascendendum, contra Christum. Jerem. xii, 8 Facta :

ibi, « Kxaltarc supcr ccelos, Deus. » cst mihi hsereditas mea c/uasi leo in sil-

In prima duo. Primo, liberatio ab ad- va : dedit contra me vocem. Secunduin


versariis. Secundo, descriptio diligentior quod legitur de Ecclesia, tunc leones ap-
ipsorum adversariorum, ibi, « Filiiho- pellantur mali principes et tyranni ca- :

uiinum. » tuli vero illorum subditi, a quibus Deus


In prima quatuor. Primo, per quid sit suos eripuit frequenter, et cripit. Psal.
liberatus vel ereptus. Secundo, secun- xxi, 14 : Aperuerunt supcr me ossuum,
dum quid, ibi, « Et eripuit. » Terlio, a etc.Dan. vi, 22 ^Fisit Dcus angelum
:

quibus, ibi, « De medio. » Quarto, quali- sumn, et conclusit ora leonwn : et non
tcr, ibi^ « Dormivi conturbatus. » nocuerunt mihi. Et dicit « de rnedio, »
Dicil erj^'0 : Sic expeiius sum bona, et quasi obsessum undiqueab eis. Job, xix,
nunc quoniam « misit Deus de cailo nii- 12 : Obsederunt in ggro tabernaculum
sericordiam suam et veritatem, » Fiiium meum.
miltendo : ipse enim est misericordia « Dormivi. » Quasi diceret : Ereptus
Dei patris. Supra,in alio Psal. xlvh, 10 : fuisti, scd quomodo? De facili, sicut dor-
Susccpimus, Dcus, tnisericordiam tuam, miens de faciii excitatur. Ait enim : Sic
etc. Et alibi petebatur haec misericordia : eripuit animam meam, quia « conturba-
Ostende nobis misericordiam tuam^. tus » in passione, « dormlvi » in morte, a
« /s7 veritatcm tuam, » quoniam misit qua excitatus de facili fui, sicut dormiens
(jhristum qui veritas esl. Joan. xiv, (> : a somno. Quare autem mors (^hristi
E(jo sum via, et veritas, ct vita. Auj^u- comparetur dormitioni, causae assignatae
stinus : « Non est misericordia solum ne fuerunt supra Psalmo III *. Sed dubitalur
« priesumas, sed simul veritas ut timeas : cum de eo scriptum sit,Isa. xui, i : Non
« non tantum veritas ut desperes, sed crit tristis, ne^iue turbulentus, quare nec
« misericordia ut confidas : et sic media conturbatus. Resp. Non fuit conturbatus

'
PsaL Lxxxiv, 8. XV liujus oditionis.
' Cf. Psal. III, commenlarios in y. G, lomo
XVI
50 D. ALB. MAG. ORD. PR^D.
secundum rci vcritatcm^ scd sccundum mus\ Et illud Sap. ii, 8 : Nullum pra-
eorum opinionem qui eum crcdcbant tum sit., quod non pertranseat luxuria
conturbatum : ct sic loquitur. Vcl cun- nostra. Et cst lingua mundi quse loquitur
turbatum sc dicit conturbalione quae est vana, quae dicit ; lieatus populus cui haec
propassio, non quse sit passio. Augusti- sunt. Et illud Prov. i, 1-3 : Omnem pre"
nus « Placatus erat iste tarbatus,
: et tiosam substantiam reperiemus, implebi-
« obdormivit cum vellet. » Jcrcm. xxxi, mus domos nostras spoliis. Et est lingua
2() : Quasi de somno suscitalus sum : et diabohca, lingua detractoris, de qua hic,
sommus meus dulcis mihi. Sic
vidi, ct et Eccli. XXVIII, IB : Lingua tertia mul-
omnium justorum mors dormitio appel- tos commovit.
latur ab Apostolo, I ad Thessal. iv, 12 :

Nolumus vos ignorare de dormientibus. « Exaltare super ccelos. » Hic secun-


I ad Gorinth. xv, 6 Ex : quibus multi dum, exclamatio Prophelee ut ascendat

manent usque adhuc, quidam autem Ghristus ab iis miseriis, quasi sic libran-

dormierunt do sc super ccelos : et dicuntur duo. Pri-


mo, exhortatio tllii ad asccndendum. Se-
« Filii autem hoininum. » Hic secun- cundo, ostendit ascensionis fructum, ibi,

dum, dihgentior descriptio eorum qui « Et super omnem terram. »


mala inferunt. Et primo, ostenditur mali- Dupliciter tamen legitur. Primo, ut sit
tia cordis. Secundo, oris, ibi, « Et sagit- vox Eilii adPatrem. Quasi diceret Talcs :

tx. » Et monstratur duplex. Occulta, de- sunt qui me impugnant. Et propter hoc,
trahendo. Aperta, postulando mortcm o Deus Pater, « exaltare, » id est, exal-

ejus, ibi, « Et lingua. » tatus appare in mea suscitatione, « super


Ait ergo animam meam
: Sic eripuit coilos, » super omnes ccelcstes Angelos.
dc medio catulorum leonum. Numquid Gonsuctudo enim Scripturge est ut res
leonumnaturalium? Non. Imo, « filii ho- dicatur fieri, cum facta innotescit : et

minum » hoc patiuntur, ut locum ha- Deus facere quasi in se quod nobis fecit.

beat sequens relatio. Yel potest ordinari Genes. xxii, 12 : Nunc cognovi c/uod ti-

hoc ad aliud quod sequitur « Laqueum : mes Dominum. Et sic erit, (( super om-
paraverunt, dentes eorum.^ » corrosiones nem terram » manifesta gloria tua, quam
« arma, » ad
in occultis cordis consiliis : quaero, non meam. Joan. viii, 50 :Ego
defendendum peccata sua. Job, xli, 5 : gloriam meam non qusero : et vii, 18 :

Per gjjrum dentium ejus formido. Prov. Qui quserit gloriam ejus, qui misit eunij
XXX, 14 : Generatio, quse pro denlibus, hic verax est.
gladios habet, id est, dentes pro gladiis, Legitur etiam ut sit vox Prophetse ex-
et commandit molaribus suis, ut come- clamantis, et excitare volentis Ghristum
dat inopes de terra. « Et sagittse, » ad ad ascendendum, ut dictum est. Quasi
vulnerandum in occulto, quasi de longe. dicerct : Tales sunt inimici, et sic te per-
Jer. IX, 8 : Sagitta vulnerans lingua eo^ scquuntur, et propter hoc o « iu Deus, »

ru7n, dolum locuta est. qui potes, « exallarc super coelos, » su-
« Et lingua eorum gladius acutus, » pcr omnes angelicos spiritus. Isa. lu,
qui vclocitcr nccat. Sic ipsi velociter pcr 13 : Ecce intelliget servus meus, exalta-
linguam suam morlcm meam procura- bitur, et elecabitur, ct sublimis erit val-
Tripiex lin- Ywwi cum clamaverunt, Joan. xix, C :
de. Ad Philip. ii, 9 : Propter quod et
gua, carnis,
n.uniii, et
Crucifiqe, crucifiqe. Et nota, quod est ])eus exaltavit illum. Etin Psal. viii, 2 ;

cletractons. i J ^ i o i '
^

lingua carnis qute loquitur nobis suavia. Elcvata est magnificcntia tua super cce-

Yox sua est illa : Comcdamus et biba- los Deus. Et hoc erit, « super omnem

* Isa. XXII, 13.


COM.MKiMARII IN PSALMUM LVI. 51

Irrrani i/iuriu lua, » j^li)i'io>a raiua tiui, rcnt [)cccare, et quasi de codo ad iiircr-

ut solus gloriosus re])utcris. \y\ IMiili[). niim descendero. Ecco malitia cordis par
11, D : Deus cxaltavit illutn, iii ascon- inalitiiP (loMuonis. Dicit eniin Isa. m, 2:5:
sione, ct (lonacit illi nunwn quod cst su- Incurvarc ut transcamus.XiA, « incurva-
per omnc nonicn. Kt in Psal. xia', 1 1 ; vcrunt animam nicam. » Ouasi diceret :

Edaltabor in (ientibus, ct cxaltabor in Inclinatus sum ad eos per compassio-


terra. Isa. ii, II: Exaltabitur Dominus nein, nec ereptus ah ois per ipsorum
solus in dic itla. Cant. viii, 14 Fuye
: emcndationem. Luc. xix, il : Jcsus vi-

dilectc nii, ct assiniiiarc caprew /linnu- dcns civifaicm. /ievit super iiiam. El
loquc ccrvoruni supcr niontcs aromatum. Luc. xxiii, 31, pro ipsis oravit.
Et nota, quod est incurvatio compas- incurv^io
,
, , .T r com|jassio-
sionis, (le qua Job, xxxix, o : Incurvan- ms, iniqui-
. . tatls, pfpna-
« l.aqucum paraccrunt, » II ic est illa tur ad aHum, et pariunt, ct ruqiluscnnt- liistis, et

[»ars, in qua [lostquam monstrata est li(nt.


,;....
VX iniquitatis,
1
do qua tactum
'^

est,
hun;ilitatis,

ejus liberatio, subjunjj^itur inimicorum Isa. i.i, 23 : Incurvarc, etc. Et Psal.


dejectio a [iro[)ria nialitia coruin. Primo, xxxvii, 7 Miser factus sum, ct curvatus
:

ergo tanijitur rrauilulcnlia. Secundo, [xe- sum nimis, etc. Et pcrnalitatis, do qua,
na, quae in eis consecula est ex illa, ibi, « Inciirvatus sum multo vinculo fer-
« A7 inciderunt. » reo Et humilitatis, Genes. xxxiii, 6
'. :

Kt primo, tangitur malitia in ore. Se- Appropinquantcs anciilce et fiiii carum,


cundo, in cordc, ibi^ « /ncurvaverunt. » incurvafisunt.
Tertio, in o[)ere, ibi, « Fodcrunt. »

nicit ergo : Sic ere[itus sum a leoni- « Foderunt ante faciem meam. « Ecce
bus, quia lilii bominum paraverunt « ia- tcrtium. Quasidicoret : Non tantum ver-
qucum pcdibus mcis, » sermonibus et bo, vel corde mali fuerunt contra me,
exliortationibus meis, qui erant quasi « foderunt fovcam » facto, quantum po-

duo pedes mei. Sermo exliortalionis ad tuerunt mortem meam procurantes sed :

honum erat quasi pes dexter, quo Deus hoc, « ante faciem meam, » quia me non
veniebal ad nos. Sermo dehortationis a latuit. Jerem. xviii, 20 : Foderunt fo-
malo alius similiter. Sed iis ponebanl hi- vcam a)iimsc mcse. Genes. xxxvii, 20,
queos sermonum Jud;ei. Joan, viii, 4 ot dixerunt fratres Joseph : Venifc, occida-
seq., dc adultera. Mattli. xxii, lli et seq., mus eum, ct mittamus in cisfernam ve-
de censu : sed ipsi magis capiebantur in tcrem.
illis,secundum illud Eccli. xxvii, 21) : « Et inciderunt in eam. » Ecce poena.
Qui iaqucum ponit aiii, pcribit in iilo. I*rov. XXVI, 27 : Quifodii, scilicet alii,

Eccle. IX, 12 : Sicut pisccs capiuntur ha- foveam, incidet in eam. Psal. vii, 15 :

mo, et sicut comprehendun-


aves laqueo Incidit in foveam, (/uam fecit. Sic (jo-
tur, sic capiuntur homines in icmporc ma- liatli, proprio gladio intcrficitur a Da-
lo. Sic memhris suis hodie iniilti insi- vid '. Aman suspenditur in proprio pati-
diantur, etponunt la<iiieos ut illacapiant. bulo '. Et Jlolofernes decollatur proprio
Jerem. v,20 Inventi siint in populo meo
: pugnione et flamma fornacis combus-
'
:

impii insidiantes quasi aucupes laqucos sit quos reperit de Chalda'is ministros
ponentcs ct pcdicas ad capiendos viros. Et rcgis, qui eam incendehant, ul dicitui'
hoc non lantuminvia: a incurvavcruni,y> Danicd. iii, i8.
id est, incurvare inlenderunt a sua recti-
tudiiic, « aniniam meam, » ul me face-

'
(]f. Oralioiiein M;inas:*es, circa iin^diiim. 'Cf. Esilier, vii, 10.
* Cf. JiKlitli, XIII, 8.
« Cf. I lleg. XVII, :il.
52 D. ALI3. MAG, OJd). l>ll.^]I).

S « ParaLiiin cor iiieum,Deus. » Hic tet- nem peccatorum, et cordis contritioncm,


Tertia pars tia pars Psalmi, in qua promittit se lau- et oris confessionem. Secundo, paratur
daturum pro tantis beneliciis, et in sc, ornando : non enim suflicit ut munde-
et in membris : et dicuntur duo. Primo, tur, nisi et virtutihus adornetur. Isa. xl,
promissio laudis, et per se, et per suos, 3 : Parate viam Domini, in cordibus
cum causis laudationis. Secundo, Pro- vestris. Luc. xii, 40 : Et vos estote para-
phetae congratulatio invitantis Ghristum ti. Matth. XXV, 10 : Qux paratse erant,
iterato ad ascensionem ultimo versu, intraverwit cum eo ad nuptias. Et sic

« Exaltare super coelos Deus. » paratus, « cantabo » ore. Isa. xxni, 10 :

Inprimaduo. Primo, laudis promissio, Bene cane, frequenta canlicum. Et «

in seipso. Secundo, in membris, ibi, psalmum dicam, » id est, psallam, quod


ct Confitebor tibi. » est bene operari, ut opere confirmem
In prima duo. Primo, promissio lau- quod ore dicam : ne sim sicut illi de
dis. Secundo, tangitur quasi ratio, quare quibus Apostolus ad Tit. i, 10 : Confi-
sic laudare velit, scilicet carnis resur- tentur se nosse Deum, factis autem ne-
rectio, ibi, « Consurge gloria rnea. » gant.
In prima duo. Primo, asserit se para-
tum ad laudem. Secundo, promittit ip-
sam, ibi, « Cantabo. » « Exsurge gloria mea. » Hic est secun-

Item, paratum ostendit se dupliciter, dum, in quo subjungitur de carnis resur-


idest, ad referendum gratias ore primo. tamquam de ratione laudis.
rectione,
Secundo, etiam opere, ibi, « Paratum Hoc autem fit invitando carnem ad re-
cor meum. » surrectionem unde duo dicunlur. Pri-
:

Dicit ergo : Sic illi mihi : sed ego sum mo, excitalio ad resurgendum. Secundo,
liberatus, et propter hoco « Deus^Qic^. » obedientise promptitudo, ibi, « Exsur-
Vel sic : Ita illi parant foveas, sed o gani diluculo. » Excitans autem carnem,
« Deus cor meum paratum, » supple, ad vocat eam triplici nomine, gloriam, psal-
tuam laudem, et gloriam voce proferen- terium, et citharam. Gloriam causali-
dam. « Paratum cor meum, » etiam ad ter : quia in illa sustinuit unde glorili-
quserendam illam opere, ne sim de illis de cari meruit, vel saltem accelerari gloria.
quibus Isa. xxix, 13 Populus hic la- : Psalterium quod a superioriparte sonat,
biis suis tne glorificat, cor autem ejus propter miracula quae in illa fecit. Citha-
longe est a me. Et Jerem. xii, 2 Prope : ram quae ab inferiori, propter gratiarum
es tu Domine ori eorum, et longe a actionem in passionibus quas sustinuit.
renibus eorum. Vel, « paratum cor Dicit ergo Sic cantabo et psallam quod
: :

meum, » ad contumelias suslinendas pro- ut fiat, o « gloria mea, » caro scilicet in


pter te : « paratum cor meum, » ad tor- qua merui ut acceleraretur resurrectio
menta. Sap. ii, 19 Contumelia et tor- : gloriosa, « exsurgc » de morte et « o :

mento interrogemus eum. Ad hoc para- psalterium, » quod a superiori parte ho-
tus fuit Ghristus, Psal. xxxvii, 18: Quo- nesti, quando in te miracula sunt facta :

niam ego in flagella paratus sum, Et « et cithara, » quoe ab inferiori, quando


Isa. Liii, 7 : Ohlatus est c^uia ipse voluit. malasustinens dulciter respondisti, « ex-

^er pr^aepa- ^t nolaudum, quod cor dupliciter est surgc, » accelera surgere.

dtgneiau' pi"ieparandum ut digne laudare possit. « PJxsurgam diluculo. » In hoc obc-


darl. possit.
pj.ii,^y^ immunditias removendo. 1 Reg. dientiae promptitudo, quia quasi loquens
VII, 3 : Prxparate corda vestra Domino. inlroducitur ipsa caro, et dicit Glossa,
Exod. XIX, 10 et 11 : Lavent vcstimenta quod « in hoc notatur resurrectionis ho-
sua,... ct sint parati in dietn tcrti/nn. « i-a, » cui contrarium videtur quod dicit

IIoc autem lit per diligentein meditatio- Gregorius, quod « sicut Samson surre-
^

commi:mahii i\ psal.mi m iai 53

« xit nocto media, et tulit porlas (la/.a^, « Coufitebor llic socundum tihi. » :
^
« sic Christus fracto inforno surrexit do postquam enim promisit se laudaturum
« niorte. » Item, Provorb. xxxi, 1." : in se, j)romittit, in membris et dicun- :

De )iocte sunexit, otc. I^t David di' nocte tur duo. Priino, promissio laudis. Secun-
surroxit i[uasi tribus horis anto dioni. do. ratio, ilii, « Quoniaiu cou/innata. »

Quod aulom dicitur liic, rofercn(kun ost Et primo, in conversis de .lud;eis. Se-
ad Resurrectionis manifostationem. cundo, in conversis de Gentibus. Per
Vel possunt esse verba l*alris ad Fi- hos enim sic laudabit, ut ipsi etiam cau-
lium suscitandum, revocandum a mor- et sa laudis sint, quia ad lldom conversi.
to, quem vocal i;h)riam suam, quantum Ait crgo : Sic cantabo, ct Psalmum di-
ad adornani ojus generationem. Dicit cam per me, et etiam, « in populis », Ju-
enim Ansolmus, « quod magna gloria dreis scilicet conversis, o Domine, « confi-
« est Deo Patri, quia Kilium sibi a^qua- tehor tihi-it confessione laudis, « et dicam
« lem genuit. » Proverb. xiii. 1 FiHus : tihi psalmum » laudis « iu Goitihus, » et
sapieus, iloclriua palris ergo mullo for- : in ipsis, et propter ipsas ad fidem conver-
tius qui est ipsa sapientia. \oCii[ psalte- sas. Christus enim lapis angularis con-
rium et citharam, sicut homo prao amo- jungens duos parietes, Judaeos scilicet et
re vocat filium suum viellam suam. Fuit Centiles. Ad Ephes. ii, 20 Ipso summo :

psalterium de supernis inslruendo. Thron. angulari lapide Christo Jesu. Joan. x,


III, ()3 : Ego sum psalmus eorum tota I(j:/l//fl^ oves haheo, ciuge no)i sunt ex
die, his de supernis resonando. Et citha- hoc ovili.

ra, sonos passionis emittendo. Tsa. xvi,

1 1 : Veuter meus ad Moab quasi cithara


souahit. Quouiam magnificata sunt. » Plic sc-
« W
« Ejosurgam. Eccc obodientite prom-
» cundum, ratio laudandi in mcmbris, et
ptitudo. Osee, vi, 3 Quasi diluculum : tangitur duplex, scilicet exaltatio huma-
pneparatus est egressus ejus. Et nota, nae naturae, hcec prima et manifestatio:

quod Christus fuit cithara bene tensa in veritatis suse, ibi, « Et veritas. »

QS in cruco, et dulcissimos sonos reddens. So- Dicit ergo : Sic laudabo in membris, et
velut
a sep- num casti timoris emisit ha-c clthara, hoc justum : c/uoniam misericordia tua^ »
/erha
, seji- cum dixit, Matth. xxvii, 46 : Deus meus, humanitas moa_, dicit Christus, quse ex
dona
riius Deus meus, utquid dereliquisti me? So- miscricordia tua est, « usque ad cados. »
:ti. ut
res num piclatis, cum pro inimicis rogans Supra, in Psal. viii, 2 : Elevata est ma-
eilit.

ait, Luc. xxui, 3i ; Pater, dimitte il- gnificentia tua, otc. Isa. iv, 2 : Et erit

lis. Sonum scientia?, cum de matre, qua germen Domini in magnificentia et glo-

nihil plus habcbat, ordinavit, .loan. xix, ria, et fructus terrse subHmis. Elevata
20 : Mulier ecce filius tuus. Deiude dicit est usque ad Angelos, quia usque ad
discipulo, Ecce mater iua. Sonum consi- a^qualitatem Angelorum elevata est Iiu-
lii, manus tuas com-
Luc. xxiii, iO : In mana natura, ruinam ipsorum reparando,
mendo spiritum meum. Consilium enim et tequalem gloriam participando. Matlh.
est totam animam in manus Dci ponere. XXII, 30 : Non nubent nec/ue nuhentur,
Sonuit fortitudo, Luc. xxiii, i-3 : llodie sed erunt sicut Angeli Dei in ccelo. Apo-
mecum eris in paradiso. Sed sonum in- cal. XXI, 17 : Mensura hominis^ quie est

tellectus, quando dixit, Joan. xix, 30 : Augeli.


Consummatum est : tunc enim velamina « Et veritas tua, » qua orant Ang-eli
remota sunt Scripturarum, et inlellectus illustrati quasi soli ante, « usque ad nu-
illarum ap[>aruit. Sonum sapicntia', quan- hes, » ad Apostolos otDoctores Ecclesiae,
do dixit: .Si7/o : hic est eniin qui dicit,Eccli. qui gravi toguntur carno. Sap. ix, l.') :

xxiv, 29 : Qui bibunt me, adhuc sitient. Corpus (juod corrumpitur, aggravat aui-
54 D. ALB. MAG. ORD. PR^.D.

mam. Et coruscant aliquando miraculis. « Exallare supcr caelos. » Hic secun- \%


Tcrram Ecclesiai compluunt doctrinis, et dum totius bujus quo subjun-
partis, in

inlonant minis. Sunt enim nubes de qui- gitur l'ropb('la? excbirnatio ad Cbristum
bus Isn. V, G Ntihibus maudabo ue
: ut ascen(bat : et sicut supra, tanguntur
pluant super eam imbrcui. VA Isa. lx, duo, Primo, invitatio ad ascensum. Se-
8 Qui sunt isti qui ut nubes volant, et
: cundo, ratio invitationis, scilicet fructus

quasi columbse ad fenestras suas ? Job, sequens, ibi, « Et supcr omnem tcr-

xxxvii, 11 : Frumentum desiderat nu- ram. » Et expone omnino sicut supra ex-
bes. Yide ergo concordiam inter ca^lum positum in codem Psalmo ad ji^ 0. Si au-
et terram : terra usque ad Angelorum tem qua^ritur ratio repetilionis, assigna-
celsitudinem carnem mittit, coeli vero, id tur lidei conlirmatio in Glossa. Genes.
est, Angeli, veritatem apertam, quce ju- XLi, 32 : Quod vidisli secundo ad camdeni
giter foecundat, et qua vivunt, terrenis rcm pertinens somnium : firmitatis indi-
transmittunt. cium est.

PSALMUS LVII,

Objurgatio contra calumniatores et iniquos judices.

1. Injinem, Ne disperdas, David in ipsorum molas leonum con-


:

tituli inscriptionem. fringet Dominus.


2. Si vere utique justitiam loquimini, 8. Ad nihilum devenient tamquam
recta juciicate, filii hominum. aqua dccurrens intendit arcum :

3. Etcnim in cor(de iniquitates ope- suum donec infirmentur.


rarnini : in terra injustitias ma- 0. Sicut cera quie fliuit auferentur :

nus vestrae concinnant. supercccidit ignis, et non vide-


4. Alienati sunt peccatores a vulva ;
runt solem.
erraverunt ab utero, locuti sunt 10. Priusquam intelligerent spina^
falsa. vestra^ rhamnum, sicut viven-
5. Furor illis secundum similitudi- tes sic in ira absorbet eos.
nem serpentis, sicut aspidis sur- 11. La^tabitur justus cum vidcrit vin-
dse et obturantis auressuas, dictam manus suas lavabit in
:

6. Qu£e non exaudiet voccm incan- sanguine peccatoris.


tantium, et venefici incantantis 12. Et dicet homo Si utique est fru-
:

sapienter. ctus justo, utique est Deus judi-

7. Deus conteret dentes eorum in ore cans eos in terra.


COMMKNTAHII ll\ PSALMTM LVII. 58

gasti iii passioue qiii dicebas ante, Matlh.


xxn, 1() : Maqislcr, scimns quia vcrax Argumen-
cs, el viani Dci tn venlatc iloccs. Iterum, Maiiua et

l.\ PSAJ.Ml.M LVII iu priecodeuti Psalmo actuui est de Chri- .ludteoium


, . I
• • 1 •, Clirislum
sti passioiie cl ejus gloria_, lu hoc agitur persequen-

de crucinxoribus, et eoruiu luiseria cou-


COMMKMAIULS. secuta, quia regem negaverunt et occide-

runt.

/// /inr//i, Dividitur Psalmus in tres partes. lu


\e (iisperdaSj David i/i litidi i/iscrip- prima ponitur exprobratio culpte crucifi-
'.
tionet/i xoruui. In secuu(hi, comminatio pcenae
pro culpa ipsorum, ibi, « Dcus contc-
rct. » Tertio, subjungitur bonorum cor-
« Si vere ulique juslitiani. » II ic est rectio, visa poena illorum, ibi, « Lactabi-
Psalnius septimus in secunda parte, se- tur justus. »

cunda scilicet quiuquagena, in quo post- prima duo. Primo improporat,


In
quain iii priecedeuti oslendit huuiiiitate quod mala faciunt contra Clirislum. Se-
Passionis Christum pcrvenisse ad glo- cundo, quod bonum correctionis fugiunt,
riani Resurrectionis, et Ascensionis, insu- ibi^ « Furor illis secundum. »
pcr incropationoni inridelium Judtcorum, In prima tria. Primo arguit malitiam
elabuegauliuiu Christi rcgiaiu dignitatem cordis. Secundo, operis, ibi, « hijuslitias
facto et corde, elsi aliquando videntur manus vestrai. » Tertio, oris, ibi, « 7>o-

confiteri ore, hic consequenter determi- cuti sunt falsa. »


nat miseriam quae inde consequetur. prima duo. Primo arguit. Secundo
In
Prffiiiiillit aulem titulum, eorum duri- ostendit, quod bene arguendi sunt, ibi,
tiam breviter ostendentem. Est enim ta- « Etenim iniquitates. »

lis : (L /n finem, Jie corrumpas^ David in


tituli inscriptionem. »Etestsensus Sub- :

jectus Psaimus « in fincm » nos ordi- Bicit ergo : Sic Chrislus est per pas- ^
nans, hoc monet quasi increpando, « ne, » sionem exaltatus. Ereo, o vos « filii ho- P'''Tia par«
,. . , Psalnii.
o tu Juda-e, « corrumpas, vel disperdas niinum, » Patriarcharum, Prophetarum,
David, » id est, Christum, non in se, qui hominesfuerunt, ratione sciHcet utcn-
sed « in iituli inscriptionem, » quem ne- tes. Psal. IX, 21 : Sciant gentes quoniam

'
C"est aussiniode al thashchet que
sur le concorde mieux avec Tepoque de Saiil, ou tous
doit ^tre chante ce psaume, dit M. rabbe I.e- los courtisans,pour plairo au roi, cherchaient
s^tre. IiisrTc entre deux psaumes de m^ine a donner a la violation du droit les apparences
raetre, et tous deux rapportes formellemenl de Tequite.
au temps de la persecution de Satil, celui-ci, I.e ici d'uiie grande vivacite ot
langage est
malgre 1'absence de toute indication intrinse- Iraliit emotions d"un jeune honime.
les vives

que i)0sitive, [larait bien etre du nirme tcmps. L'autour, en proie a une bouillanle indigna-
Cest la pensee d'Kusebe, de Thf^-odoret, de Pa- tion, rexpiinie par une serie d'iinagos qui se

trizi, etc. I)'autres y ont cherche des allusions ftuccodcnt sans qu'aucune donne a lapr^ce-
aux meurtriers d'Abner, II H^g., ni, 30-.'{9 donle le temps de se developper aussi rintel- ;

(Tiioluck), aux menees d'Absalon pour cbanger ligence de certains vers est-elle assez difh-
le systt';nie judiciaire de son pere, II Reg., xv, .•ilo.

3, i, aux partisans de ce dernier pendant sa Los meurlriers de Jesus-Cihrist et los enne-


revolte (Delitzsch), etc. II s'agit ici d'hommes mis de son Eglise sont repr<^sentes par les
de juslice ou de conseillers, persecuteurs porsecuteurs de David.
acharnes du psalmisle, doublo donnc-e qui
56 D. ALB. MAG. ORD. PR.ED.

homines sunt, rationem habenles et Deo « cedem desiderat,rem pretiosam pro


similes. Genes. i, 26 : Fuciamus homi- « vili pretio venalcm portat. »
nem ad imaginem^ et similitudinem no-
Rectum stvam. « liecte judicate,-» causarum mc-
^"qiw"?' rita deligenter investigando. Sicut Job, «Etenim iniquitates. » Hic secundum,
XXIX, 16 Causam, quam nescieham, di-
:
in quo probat bene argucndos de malitia
ligentissime investigabam. Personam cordis, et judicii perversitate. Quasi di-

non accipiendo, Prov. xxviii, 21 Qui : ceret Vere non judicatis recte. « Etenim
:

cognoscit in judicio faciem, non hene fa- operamini iniquitates, » e1 hoc, « in cor-
cit. Deuter. i^ 17 : Ita parvum audietis de, » intus. ^lich. (i, 1 : Vse qui cogita-
ut magnum : nec accipietis cujusquam tis inutile, et operaniini malum in cuhi-

personam. Timore non declinando a ve- libus vestris. jMatth. ix, 4 : Quid cogita-
ritate, Eccli. vii, 6 ISoli qmprere fieri :
tis mala in cordihus vestris ? Vos, di-

judex, nisi valeas virtute irrumpere ini- co, existentes « in terra, » in terrenis

quitates. Nec amore remittendo, sicut tixi, qui dihgitis terrcna. Supra, in Psal.
Felix preeses Syrise, Act. xxiv, 27 : Vo- xLiii, 25 : Humiliata est in pulvere ani-
lens gratiam prxstare Judseis Felix, re- ma nostra, conglutinatus est, etc. Vel,
liquit Paulum vinctum. Nec odio ag- « In terra operamini iniquitates in cor-
gravando sicut summus sacerdos, Act. dc : » quia propter terramcorporis, quam
xxiii, 3 : Percutiet te Deus paries deal- videtis, purum hominem in cordibus
bate. Et tu sedens judicas me secwidum vestris judicatis. Isa. Vidimus liii, 2 :

legem, et legem juhes me per-


contra eum, et non est ei species, neque decor :

cuti ? Muneribus judicium rectum non unde nec reputavimus eum.


vendendo, sicut illi de quibus Michge. ui,
11 : Principes ejus in munerihus judica- « Injustitias manus vestrse concin-
bant. Exod. xxiii, 8 Non accipies :
nant. » Ilic malum opcris, in quo primo
munera, quse excsecant etiam pruden- iniquitatis in opere multiplicatio. Se-
tes. cundo, quasi naturalis adhsesio, ibi,

Ethoc facite, « Sivere justitiam loqui- « Alienati. »


mlni. y> Quasi diceret : Si veritas est Dicit ergo : Sic peccatis in corde, et
quam dicitis, in illam vere intenditis : etiam « injustilias manus vestrse concin-

ergo rectitudinemjudicii tenete. Sapient. nant,y> congregant, coacervant. Ecce ma-


I, 1 : Diligite justitiam qui judicatis tcr- lum operis. Et nota, quod super illud
ram. II Paral. xix,6 Videte quid faciatis : Exod. XXV, 6 : Ad luminaria concinnan-
non enim hominis excrcetis judicium, sed da, dicit Strabus, quod « cinnus est col-
Domini. Nec tantum judices, imo omnes « lectio queedam cx divcrsis speciebus. »

admonentur quilibet enim, sicut loqui-


: Indetransfertur ad significandum omnem
tur justitiam alterum judicando, sic de- collectionem : unde collectio capillorum
bet judicare seipsum. Prov. xx, 10 : appellatur cincinnus, quasi capillorum
Pondus pondus, mensura et mensura,
et cinctus. Cantic. v, 2 Caput meum ple-
:

abominatio apud Deum. Pondus, quo num estrore, et cincinni mei pleni guttis
judicas alium mensura, qua punis ip- : noctiutn. Sic dicitur : Concinnant ini-

sum et pondus quo tuum peccatum ju-


: quitates, id est, coacervant et congre-
dicas, et mensura qua punis unum : gant. Osee, Maledictum, et men-
iv, 2 :

enim id debetesse. dacium, et homicidium, et furtum, et


Item, juste jiidicare debes, ut bona adultcrium inundaverunt : et sanguis
opera vitte («ternae meritoria non facias sanguincm teligit. Et xii, 1 : Tota die
pro temporali aliqua re. (iregorius : mendacium et vastitatem niultiplicat.
« Qui de bonis quse agit, lerrenam mer-
COMMKNTAHII l\ PSALMIM LVIl, 57

« Alicnad SKii/ peccatorcs. » llic so- borum boni et verilatis indiscreta impu-

cuiulum, quasi naluralis adluTsio : ct i;natio, per comparationem ad serpenlom


primo naluraiis adlucsio rolinquondi bo- furenlem. Secundum, obstinatio volun-
num. Sooundo. faoiondi nialuni, ihi. taria in illa malilia, ibi, « Sicut aspidis
« Erravcnoit. » surd.v. »

Dioit ergomanus oouuronanl in-: Sic Dioil orjj;() : Sic cordo, ol oporo, ot ore

justitias, nec est novum, imo « aliciiati perversi sunt : ct etiam « furor, » sup-
sunt » a bono « peccatorcs a vaha, » cx plo, ost, « illis, » contra bonum ot oni-

quo soilicol oxierunt de vulva. Nec mi- nem sccundum sitniHludi-


voluntatom, «

rum quia ad Kplies.ii,:}: Eramits natura


:
ncm scrpcntis, » qui venenum infundit,
ot corrumpit naturam sic ipsi animam,
filii irx. Quare alieni ab omni bono ab
:

ipsa oriiiine. Isa. i, t : Abalienati siuil infundendo doctrinam perversam. Num.


rctrorsam. Vulva etiam potest bic appol- XXI, (), Serpentes morsibus vulnerabant serpenti

lari Ecolesiio doctrina : unde a vulva alio- lilios Israel in deserto. Serpenles autem '^peica^or',"^

nantur peccatorescum ab illis Sancloruin dicunlur peccatores pessimi, Primo, quia


doctrinte relinquunlur. I)e bac vulva,Ge- sicut serpens corpus totum exponit, non
nos. XXX, 'l'-) : Hecordatus cst JJominus curat caudain, sed tantum caput : sic illi

Itachclis, et apcruit vulvam ejus. Isa. li, vitam pra^senlem iii qua sunt gcnerati,
2 : Attendite ad Abraham patrem ve- non linein curant : contra illud Eccli.

strum, ei ad Saram, quse peperit vos. VII, iO : In omnibus operibus luis memo-
VA nola (llossam qure per se facit dis- rare novissima tua, xternum non et in

linctionem in boc spiriluali conceptu et peccabis. Item, serpens pellem, non ve-
partu, et ea qute sequuntur ibi. Ezecb. ncnum deponit. Sic peccator juvenilem

XVI, 4 : In die ortus tui non est prsecisus pulcbritudinem, non vitai perversitalem.
umhiculus tuus. carnalitas, et superflui- Isa, Lx, 20 Puer centum annorum mo-
;

tas tua. IIoc videtur in aliquibusparvulis, rietiir. Dan. xiii, 5 Egrcssa est iniqui- :

qui quasi a vulva et ab utero incipiunt tas a semoribus judicibus, qui vidc-
peccare, cito rolinquentes gratiam bap- baidur regere populum. Non possunt se-

tismalem : sicut qua^dain aves, quae sta- nescere moribus. Poeta,


liin ut possunt nidum relinquunt. Osee,
IX, 11 : Ephraim quasi avis avolavit. Nequitia est qua3 te nou sinit esso senem,
Tales etiam sunt qui ab utero et vulva
occasionem suporbiendi quaerunt, de qui- Item, ante se non vidct, nec incedit aii-
busOsee, IX, II Gloriaeorum a partu., : te, sed videt a dextris et a sinistris, et
et ab utero, ct a conceptu. Sed Seneca tortuose incedit. Sic peccatores a dextris
dioit : « Vilis nobilitas, quae in locis tur- vident prosperitates ut appotant, a sini-
« pibus generalur. » stris adversitates ut fugiant : ante niliil :

« Locuti sunt falsa. » Ecce peccatum contra illud Prov. iv, 25 : Oculi tuirecta
oris. Psal, xi, :} : Vaiia locuti sunt unus- videant,et palpebrse tuseprsecedant gressus
(piisque ad pro.rimum suum : quippe tuos. Et, sicut Paulus faciebat ad Pliilip.

aversionem sequitur error et falsitas, et III, i:} : Qux retro swd obliviscens, ad ca
sic animae perditio. Sap. i, 1 1 : Os, quod vero quse suntpriora extendens meipsum.
incntitur, occidit animam. Item,toto pectore serpit. Sic peccator to-
to corporc terrenis rebus se inuerit, Ge-
nes. III, li Super pectus tuum gradic-
:

Furor illis secundum. Ilic secundum. ris, ct terram comedes cunctis dicbus vitae
Postquam redarj^uta est ipsa iniquitas, tuse. Sic peccator, Psal. xliii, 25 II u- :

bio redarg^uitur iniquitatis incorriiribili- miliata est in pulvcrc anima nostra,


tas, per duo qufe redarguit bic. Primum, conglutinatus est in terra vcnter noster.
58 I). ALB. MAG. ORD. PnJED.

Ilem, pulvci-ciu lingit. Sic peccator ina- « non exaudiet. » Hic explana-
Qur-e 0|
nem gloriam, qua' pulvis dicitur, J\ratlh. tio, inqua ostcnditur obstinatio, et obsti-
X, 1 i : Excidiie pirlvcron dc pcdihus nalionis magnitudo, ibi, « Et venefici. »
vestris. Sed de serpente, Isa. lxv, 2") : Ait ergo : Sic sunt sicutaspis obturans
Serpenti pulvis panis ejus. Micli. vii, 17 : aurcm, u quse non exaudiel, » ut exeat
lAngent pulvcrem, inanem gloriam, sicut de caverna, « vocem incantantium : »
scrpentes. Item, in occulto mordet, et sic nec illi praedicantium. Jerem. viii,

pungitlingua sua bifurcata. Sic peccator 17 : Mitiam vobis serpentes regulos, qiii-
lingua sua duplici occulte mordet, et de- bus non cst incautatio. Talcs fuerunt pes-
trahit. Eccle. x, 11 : Si mordeat serpens simi Judoei, quos non potuit Stephanus
in sileniio, nihil eo ^ninus hahet qui oc- incantare, Act. vii, 57 : Continucrunt
cultc dciraliil, lingua scilicet sua bifur- auras suas, et impetum fecerunt, etc.
cata. Eccli. xxviii, 15 : Susurro et bi- « Et vcncfici. » Quasi diceret. Non cu-
linguis yyialcdictus. Item, sputum homi- juslibet incantatoris non audit vocem,
nis timet, jejuni tamen : sic peccator inio etiam nec « venefici iticantantis sa-
contemni ct exspui a bonis. Signum enim » non simpliciter, sed secundum
pienter,
contemptus est conspuitio. Deut. xxv, 9, suam artcm. Et nota, quod veneficus ap-
Mulier spuebat in facieni discalceati. Et pelLatur incantator qui aspides quserit,
Matth. XXVI, 67, In faciem Christi Ju- quia non nisi propter venenum, ut fre-
doei exspuebant in signuiii contcmptus'. quentius, vel ad conlicicndam medici-
Item, fugit homincm nudum, inficit ve- nam, vel ad vitandum. Quantum ad hoc
stitum. Sic peccator fugit ettimet oinnia quod ad medicinam, siccomparatur pr»-
abjicientem propter Christum, infestat dicatori bono, qui ad hoc extrahit pecca-
congregantcm. Mallh. xix, 27 Ecce nos :
ta de cavernis, de cordibus sciiicct hu-
reliquimus omnia, etc. Responderc pos- manis, ut inde medicinam conficiat ani-
set illud Luc. x, 19 : Dedivohis potesta- marum. Isa. xi, 8 : Delectabitur infans
tem calcandi super serpentes, etc. ah ubere super foramine aspidis : et in

« Sicut aspidis. » Hic obstinatio pcr caverna reguli, qui ahlactatus fuerit,
comparalionein ad aspidem. Et primo manum suam mittet.
similitudo. Secundo, similitudinis ex- Et nota, quod furibundi dicuntur, qui Peocfl

ploratio, ibi, « Quse non exaudiet. » nolunt audire verbum Dei. Et hoc recte : mu
Dicit ergo : Et etiam « furor » est rcspuunt enim raedicamina, cum sint ad
« ilUs sicut furor aspidis surdse et, » id mortem a^groti. Ezech. xlvii, 12 Erunt :

est^ « ohturantis aurcs suas, » unam ter- fmctus ejus in cibum, et folia ejus ad
rce apponendo, alii caudam intus po- medicinam. Panem, cum sint famelici,
nendo. Sicut aspides sunt vencnosi, TJircn. IV, t Parvuli pctierunt panem,
:

PsaL XIII, 3 Venenuni aspidum suh


: el non crat qui frangeret eis. Panis qui

lahiis eorum. Et surdos se faciunt doctri- debet masticari per meditatioiiem, incor-
nam fugiendo sicut aspides, EzechicL porari pcr amorein, scd digcri per opcra-
xxiii, 25 : Nasum tuum, discrctioncm tionem. Aquym, cum sint sitibundi. Ec-
scilicet, et au?'Cs tuas, scilicct obedicn- cli. 3 Aqua sapientiae salutaris
XV, :

tiarn, priccident. Sed, t*rov. xxi, 13 : po/avit illum. Igncrn, cum sint congcLiti,
Qui obturat aurein suam ad clamorem Jcr. xxui, 29 Numquid verha mea suni :

pauperis, et ipse clamabit, et non ex- quasi ignis? Prov. xxx, 5 Omnis sermo :

audietur : oratio ejus fiet execrabiLis. Domini ignitus, clgpeus est sperantibus
Qaalitcr autem obturcnt, dicit (jlossa. in se. Lumcn, cuin sint invokiti lcncbiis.

' Mattli. xxYi,67 : Tiinc e.VH2merunt in fdciein Marr. xiv, Ci^.

ejm, etc. Cf. eliam Mattli. xxvii, HO ; I?a. i., 6 ;


COMMEiVrARII I\ PSALMl .M I.VIT. 50

l'siil. cxviii, in.'i : Ij(rrrn(i j^cdihus /ticis VA Dominus confringet <( ttiolas Iro-
rerbi(ni futo/i. rl Itit/irn svt/iilis inris. iiKtn. » Molie suiil dentcs qiii coiii-
liaculuiii, cuin siut, (lcbililnti. Ilic l)iicu- niiiiuuiil. Sic eoruin voces, quibus C.hri-
lus Elisei, qui praeniittitur iul piii\ uluni ^tiis iii cruci confriictus, et quasi com-
suscitaiuluni '. (lousolatioaem, cum siut minutus est, molie dicuntiir leonum. Je-
(lcsolati. Ail Hoin. xv, l : Qutucti/nquc rem. xii, 8 : Facta cst i/iihi h.rredifas
svripta su/it, ad tiost/'am doct/'ittat/i sc/'i- t/ira quasi leo in silva
: dcdif contra me
ptasu/if, ut pc/' i)afic/ttia//i ct co/isolafio- vocem. Sed confregit quando surrcxil, et
tirt/i Sc/'ipiu/'(t/'U//i, sprtti hahrat/U(s. de inferno prcedam lulil. Job, xxix, 17 :

Co/ite/'cba/n molas i/iiqui, et de dentibus


illius aufcrcba/n p/'ivdam. I*]ccli.xxi, '.\
:

« Dcus cotitcrcf. » II ic est secunda Dcntes lconis, dcnfes cjus, v[ mola ejus
i«i» pars I*salmi, in (jua prsemissa pessiino- ut catiili leonum,
ni. rum culpa, subjunuitur eorumdein prona : quod serpcnti comparati sunt
Xota,
«'t (licuntur tria. Priino, omniuin Christi propter iracundiam, aspidi propter astu-
adversariorum gcncraliter. Secundo, Dei tiam, leoni propter superbiam, Item,
misericordia comminaiitis benigniter, ut dcntes habere dicunlur propter divisio-
ipsi corrigantur, ibi, « Iiitc/idit arcutti. » nem bonorum, quain procurant : molas
Tcitio, irrevocabilis miseria his qui non propter ipsorum bonorum comminutio-
corriguntur, ibi, « Sicutcera quas fluit. » nem. De priino, Kccli. xxviii, hS : Virtic
In i^rima duo secundum po^^nam dupli- tcs populoru/n (wncidit, et gentes forfes
cem quam tang-it. Priina cst confusio il- divisit^ vel dissolvit lingua tertia. De
lorum ut jam non possint contradicerc secundo ibidem, f. 21 : Flagelli plaga
veritiiti. Secunda est annihilatio illorum, livo/'c/n facit : plaga aufetn lingux
ut non possint contraire, ibi, « Ad /lilii- cotnminucf ossa.
lur/i dcve/iie/it. »

In prima duo. Primo, confusio contra- « Ad tiihilum dcvenicnt. » llic secun- ^


dicentium praBdicationi Ghristi. Secundo, dum. Quasi dicerct Sic confundcntur, :

acclainiiutium et petentium ejus mortem, et quod plus est, si nunc videntur in suo

ibi, (( Molas leo/nitn. » cursu, tamen tandem a ad nihilum devc-


Dicit ergo : Sic falsa locuti sunt, et ve- nic/if. » Primo ad nihilum culpa^ pec- :

ritatein spernunt : sed « Deus » tandem catorcs cnim nihilum reputantur. Psal.
« cotttcrcf drtitrs roru/ti. » Verbii dolosa Lxxii, 22 : Ad nihilum redactus sum, et
ct mordentia sunt dentes, de quibus in /lescivi. Postmodum ad nihilum pceuie,
Psalmo praecedenti, y, .'i : Filii liomi/iutn, damnati in inferno, Sap. iii, 16 et 17 :

(lenfes eorutn artna ct sa(jittiv. Thren. Filii adult(;rorum... i/t nihihim compu-
iii, U) : Frcrjif ad /lut/ic/n/n dcntes //icos. iabunfur. Item, Sap. ix, : Si ab illo
« In ore ipsorum, » ut ipsi verba sua vi- abfuerii sapieniia tua, in nihilum coni-
deant essc falsa, ei sentiant quasi fracta puiabiiur. Kt hoc « sicut aqua dccur-
ct vana in seipsis, sicul fiicluin esl in .lu- rcns, » quac cito traiisit. II Ueg'. xiv, 1 i :

(heis, qiiando confractis coruin vcrbis Oinncs morimur, ei sicui aqiuv dilabi-
cornpulsi sunt diccre illud Matlb. xxviii, mur, etc. Job, vi, l'i: Fratrcs 7nci pr,v-
y\ : Dicite quia discipuliejus /locteve/w- ierirruni me, sicui torrcns qui rapiiin
runl., et furali sunl eum vobis dormietili- transit in convallibus. Et sicut torrens,
bus. Luc. xix, 22 : Dc ore tuo tc jt(diro, quia continuo, (!t cilo sicul sol proetcrit.
serve nequam. Sencca : « Quotidie morimur, et ipsuin

' IV Reg. iv, 29 : Et il I e {FMseus) ail ad Glezi : manu luu, el vade et poiies baculum
:... incurn
A(-cin(je luinbos tuos, et tolle baculum mmrn in super faciern pueri.
60 D. ALB. MAG. ORD. PR^D.

« (liem in qno vivimus, cum morte divi- abscondere ignem in sinu suo, ut vesti-
« dimus. » menta ejus non ardeanl ? Non: quia Job,
« Lilcndit arcum suum. » Hic sccun- XXXI, 12 Ignis est usque ad perditionem
:

dum, in (|uo monstratur misericordia devorans, et omnin eradicans genimina.


Dei comminantis ut resiliant. Et hinc « auferentur, » de terra sua dis-
Ait enim : Sic deduccntur ad nihilum : persi per totum mundum : quia timue-
et tamen omnes miserise istse sunt ad runt amittere illam si Christum non oc-
bonum suum, si volunt, quia « inlenditf) ciderent. Joan. xi, 48 : Venient Romani,
Dominus « arcum siium, » comminatio- et tollent nostrum locum, et gentem. Et
nem suam de longe ferientem, sicut ar- hoc, « sicut cera quse fluit a facie ignis,r>

cus, et hoc « donec infirmentur » in bo- sic ipsi a facie concupiscentise liquelient

num, id est, ut doleant de malis quae fe- pcr diversa vitia, et igne persecutionis
cerunt, et poeniteant. Haec est infirmitas fluentes ad diversas terras et loca. Job,

quai fortiorem reddit. I Reg. ii, 4 : Etin- VI, 17 : Temporc quo fuerint dissipati,

firmi accincti sunt rohore. Sic infirmatus peribunt : et ut incaluerint, solventur de


est Saulus, quando cecidit, sed postea loco suo. Mich. i, 4 : Scindentur sicut
fortior surrexit '. Psal. xxi, 2 : Infirmati cera a facie ignis, etsicut aquas, quse de-
sunt, et ceciderunt. Michse. i, 12: Infir- currunt in prseceps.
mata bonum, quse habitat in ama-
cst in « Supercecidit ignis. « Hic secundum,
ritudinibus. Etiam legitur, ut arcus ap- scilicet ratio, propter quam sunt juste
pelletur vindicta intensa. Quasi diceret : puniendi : et tangitur duplex. Primo,
« Iniendit arcum suum, »vindictam et exceecatio ijtsorum igne cupiditatis ut di-
poenam pro peccatis, « donec infirmen- ctum iion agnoscant.Secundo, plenapos-
tur, » indrmitate insanabili,scilicet mise- sessio ipsorum a concupiscentia, et invi-
ria gehenali. Hic est arcus de quo Ha- dia, ibi, « Priusc[uam. »

bac. III, 9 : Suscitans suscitabis arcum Dicit ergo : Sic auferentur, et fluent

tuum. Thren. ii, 4 : Tetendit arcum suum sicut cera per totum mundum, et digni

quasi inimicus. Hcec est infirmitas de sunt : quia « super, » supple, eos, « ceci-
qua infirmabitur omnis spiritus, et per dit ignis » superbise, qui tendit sursum.
cuncta genua fluent aciuse. Ezech. xxi, 7, Isa. xiv, 13 : In coelum conscendam, su-
per astra coeli exaltabo soliiim meum.
Et concupiscentia^ hoc est, avaritise, de
« Sicut cera quse fluit. » Hic tertium, quo, II jMach. II, 10: Dcscendit ignis de
in quo postquam preemisit pcEnam malo- coelo, et consumpsit holocaustum. « Et
rum simpliciter, ct subjunxit revocantis non viderunt solem » justitia?, hoc igne
Dei misericordiam, addit insanabilcm de quo Sap. v, 6 Er-
triplici excaecati, :

miseriam nolentium corrigi et dicun- : ravimus a via veritatis, et justitise lumen


tur duo.Primo, velox valde ipsorum de- non luxit nobis. Malach. ly, 2: Orietur
structio, sicut cito cera liquefit coram vobis timentibus nomen meuni sol jus-
igne. Secundo, destructionis ratio, ibi, titise. Hinc ostenditur, sicut dicit Glossa,

« Supercecidit. » quod « sunt qusedam peccata, qute sunt


Dicit ergo : Sicut arcum suum intendit « et peccata, et poense peccatorum. »

comminando ut ipsi convertantur, quod


non facient : et propter hoc auferentur
igne concupiscentise malse. Eccli. ix, 11 :
« Prijtsquam intelligerent. » Hic se-

Quasi ignis concupiscentia exardescit. ciindum, plena possessio a pcccato : et

Prov. VI, 27 : Numquid potest homo dicuntur duo. Primo, plena ipsorum pos-

1 Cf. Act. IX, 3 et seq.


COMMtlNTAUII IN rSALMlM LVII. 01

>os»io a inalitia. Seciimlo, (jiiod in hac sentibus ddicias co))iputabant . Itcin,

vil.i (in inferiu) eiiiin iioii cssct luiruin) , suiit spina' remorsionis conscientiae, ip-
il)i, « Pr'uis<iiia})i. » suni [(cccatum ([uod punnit conscientiam,
Sic oniin littora ordinata est : Ita suut c( cruciat i[)sam. Prov. xxiv, 31 : Opc-
excaecati igne concupiscentiiv, et siijjei- rucra))t superficiem ejus sphue. Pecca-
hiae, et irce : qui ignis « hi ira Dei sic, » tum in conscientia est sicut in pede spi-
et noii siinpliciti'r, quia Deus nou ino- na : uiide dicebat qui hanc senserat pun-
vetur cuin irascitur. Vel, « .s/r, » id ctionem: Co)ivers)(s su)n hi ceru)n)ia ))ica,

est, diminuta comparatione ad illain, du))i co)ifigitur spi))a '. \icm, est spina
qua' futura est in inferno existentibus, defensionis, et excusationis peccati. Car-
« absorbet, » id est, absorbehit. Anti- nalis eiiim homo pungit confessores pec-
qua (irammatica, sicut illud .loan. xv, catum suum excusando. II Reg. xxiii, (5

ti : JJt i)i i(j)icin ))iiftc)it, ct ardct. ^iSiciit et 7 : Prseva)'icatores quasi sphix evel-
civeiites, id est, dum adliuc sunt non vere loitur imiversi : quse )io)i tollioitur ma-
vivi, sed sicut viventes, quia carent vita )iibus. Et si quis ta)igere volucrit cas,
dimidia, scilicet vita «^n-atiae cum vita na- ar)))xibitur feiro et lig)io la)iccato. Pri-
turae. Luc. x, 30 : Abicru)il,sc))iicico rc- mae spinae ad infernum ducunt. Secundae
licto. Deut. XI, (3 : Qaos apcrto ore suo priesentire faciunt. Et tertiae tandem il-

tcrra absorbuit vivos, id est, amor terre- lum inevitabiliter procurant.


norum.
VA Jioc, a p)'iusqua))i, etc. » Hic estdu-
plex littera. Primo eniui legatur : « Prius- « Ldctabitur justus. » Ilic tertia pars m
quam spinas vestras rliamnus. » Et est qua post descriptionem
tolius Psalmi, in Tertia pars
'"''
sensus converso sermone ad illos : Et persequentium Christum, etpcenam illo- ^^

haec lient vobis, o miseri, « [)riusquam rum, subjungitur de bonorum correp-


rhamnus » divinus, adhuc in teneritudinc tione et laetitia pro Dei justitia : vel ut
sua producat « spinas vestras, » duras et ad unum dicalur fructus et utilitas se-
pungitivas. Ad quod notanduni, quod ex quens ex malorum pama. Et fructus tri-
peccatorum delectatione, quae moUis est plex est. Primus, oxsultatio de malorum Tri|.iex fru-

sicut rhaninus mollis est in j)rincipio, et afUictione. Secundus, correctio Sancto- lorum

pulcher, surgunt infernales punitiones, rum ipsorum, et protectus in munditia


-icut ex rliamno spinaj. Sensus ergo cst, et sanctitate, ibi, « Ma)ius suas lavabit. »

quod a culpa absorbentur antequam ad Tertio, commendatio justitiae divinae quae


ieternam damnationem perducantur. proficere facit bonos, et punit malos, ibi,
Alia littera communis non discordat « Et dicct horno. »
quse taliscst : « Priusqua))i hitclVujerod Dicit ergo : Sic punietur : et ex hoc,
xpi^ue vestrie, etc. » VX est sensus : Sic lietabitur justus cumviderit vhulicta)n, »

«ibsorbebit viventes ignis, et hoc factum id est, divinae justitice rectitudinem aflli-

est vobis o infelices, « priusqua^n i)itclli- gentem malos pro peccatis suis. i\oc est
fjcrott, » id cst, intelligere facerent per contra illiid ([uod dicitur .fob, xxxi, 21) :

expcrimentalemscientiam, « rha^raiwn, » Si gavisus su))i ad rui)iam ejus, qui ))ic

id est, infernum acutissime afllii^entem. odcrat, etc, quia loquitur .loh de gaudio
ilic iiota, quod est spina mundana,' quod surgit ex odio et rancore cordis :

sollicitudinis. Matlli. xiii, 7,etLuc.viii, hic autem de gaudio quo gaudet justiis
™ 7: Exortx spi)ue su/focaccru)it vo-buui. de (livina rectitudine, de qua gaudent in
^g*' Tam(,'n multi non sentiunt harum pun- praesenti Sancti. Exod. xv, I, Videntes
clioncs, de quibus .lob, xxx, 7 : Esse suh liiii Israel yEgyplios iii mari submersos,

' Psal. \x\i, i.


62 1). ALB. MAG. ORD. mAL\).

cantabantcanticumDomino, et dicebanl: rationecaret. 1 adCorintb. ii, li: Anima-


Cantemus Domino, etc. Sed inagis et lis homo non percipit ca, quse sunl Spi-
perfectius gaudebunt in futuro. Isa. lxyi, ritus Dci. « Utique cst Deus, judicans
2i Et crwil iiscjuc ad satklaiem visionis
: eos, » id est, malos, « in terra, » judicio

omni carni. Quippe sic gaudent, quia punitionis et afflictionis, de quo in Psal.
Deus ipse gaudebit. Prov. i, 26: Ego XXXIV, 1 ; Judica, Domine, noccntes me. Et
cjuoque in interitu vestro gaudeho^ et est hic « si » pro quia. Alia littera Augu-
suhsannabo cum vohis id, quod timcha-
,
stini est : « Et dicet homo, » sicutprius :

tis, advenerit. Bernardus « Non crudeli- :


« Ergo est fructus justo. » Et sequitur
« tas, sed modus ipse ordinationis et immediate « Manus suas lavabit, etc.
:

« aequitatis complaceat, quod Deus vin- Ergo est Deus judicans eos in terra, » id
« dicet in eos. » Et vere sic erit, Luc. est, malos, ex quo sic absorbentur ab

xviii, 7Deus autcm non faciet vindictam


:
ignc. Et hoc verum est quilibet enim :

clectorum suorum clamantium ad se ? comedet frucfus quales fecit. De malis,


« A/anus suas. » Quasi diceret : Non Prov. I, 31 : Comedent fructus vise suie.

tanlum gaudebit, imo etiam corrigetur, De bonis, Eccli. vi, 19 : Susline honos
et mimdior eflicietur quia « manus suas,r> :
fructus illius. Ideo monet Aposiolus ad
opera sua, « lavahit, » ab immunditia si Coloss. I, 10: Amhuletis digne Deo per
senserilimmundas; ut mundiores sint, si onmia placcntes, in omni opere hono
jam habet mundas : « in sanguine pecca- fructificantcs.

morte
in ejus scilicel miseria et Et nota, quod duodccim sunt fructus ,i^"o<^»
toris, ))
^
_ ... iructu.-»
titi« im
inde sumpta lavandi occasione. Grego- justitiaj, quos habct justus de jusfitia sua
vit

rius « In peccantium morienlium san-


:
in praescnti. Primus, temporalium abun-
« guine Sanctorum animse manuslavant, dantia. Isa. i, 19 : Si volueritis et audie-
« quia dum peccatorum pcena conspici- ritis, hona terrse coniedetis. Secundusest
« tur, inspicienlis vita mundatur. » Non habitarum subjecfio, velut ad usum
tantum in hoc sanguinc, sed et in pretio- suum, et ad bonum. Psal. viii, 8 : Omnia
sissimo sanguine Christi. Apocalyps. vii, suhjecisti suh pedibus ejus. Aliter non
14: Laverunt stolas suas ct dealbavc' essent vcre sua, sed ipse magis rerum.
runt eas in sanguine Agni: sumpta oc- I ad Corinth. iu, 22 et 23 : Oimiia vestra
casione, unde plus sordet ille, plus elu- sunt : vos autem Christi : Christus au-

cescit iste. Apocalyps. xxii, 11 : Qui in tem Dei. Tertius, spiritualium bonorum
sordihiis est, sordescat adhuc : et quisan- augmentatio. Prov. iv, 18 Justorum sc- :

ctus est, sancti/icetur adhuc. rnlta quasi luxsplendens, ct crescit etpro-


cedit usque ad pcrfeciam diem. II adCo-
rinth. iii, 18 : Transformamur aclaritaie
m « Et dicet homo : Si utique. » Hic ter- in claritatem.
radicatio. Ad
Quarfus, multiplicatorum
Ephcs. m, 17 In cliariiate
lius fructus, et prsemeditatio justitioe in :

remuneratione bonorum primo. Secun- radicati et fundati. Consueludo enim al-

do, in punitione maloruin, ibi, « Utique tera natura est. Quintus est spiritualium
i

Deus. » consolationuin frequens perceptio in do-


Dicit ergo : Sic gaudebit, et congau- loribus hujus mundi. Psal. xciii, 19 :

dendo divinse justitise, « homo, » id est, Secundum muliitudinem dolorum meo-


rationabilis ct bonus, « dicct » intra se : rum in cordc nieo, consolationes tuse lx~

« Uticiue est fructus justo. » lUique cst tificavcrwit animatn nieam. Sextus est

dulce prsemium quo rericitur, Isa. iu, 10 : secrctorum rcvelatio. Gen. xviii, 17 :

Dicitcjnsto quoniam bene: quoniam fru - Nunquid celare potero Ahraham quid
ctum adinvcntionum suarum comedet. gesturwi sum ? Joan. xv, 13 : Vos autcm
Non sic dicel homo animalis, qui quasi dixi amicos, quiaomnia quseciimque au-
PSALMUS lAIII 03

divi (i lUilrc incu, )U)t(i /rci vubis. Sepli- cJks, srilicrl Salau. lucli. wmv, 10:
inus est hilaritas \\\ operaiido, ut im[)lea- Qul iio/i cst cxpcrtns, pauca rccognoscit.

tur illud i*sal xcix, 2 : Servitc Doniino Liiuleciuius osl diviuorurn prflelibatio iu

in littilia. Eccli. xxxv, W: In onini dalo couteuiplatiouc. Psal. xxxiii, 9: (Uistatc,


hilarcin f(n- vuUiiin lituin, \\ i\(\ Cov\\\[\\. ct videtc (/uoniain suavis cst Donimus.
IX, 1 : Non ejo tristitia aut ncccssitatc : (leues. xxxii, 27, .lacol) facie ad faciem
liHarcm ciiim dalorcni dilujit Deus. Oc- vidit Domiuuiu, salva(jue facta cst auiiua
tavus. jucunditas de triumpho quein seii- ejus. nuodecimus,petitorum a J)eo adep-
tit se liahere de diabolo. lloc siguilica- tio. Psal. wxvi, t: Deleclare in Donii-

tum fuit iu hetitia lilioium Israel de no, et dabit tibi petitiones cordis tui.
/Egyptiis. I'.ccli. xxv, lU : I/omo (/ui ju- Alii duodecim uumerautur in epistohi ad
cundalur in /iliis, id est, in operibus bo- Oalat. v, 22 et seq.
uis, quautuiii ail prcTcedeus : videns sub- Suut et duodecim quos habebit iu l'u-

versioncni iniiniroruin. quautum ad hoc turo. Kzech. xlvii, 12 : Lx ulraque parte


membrum. .\onus est fomitis debililatio. scilicet torrenlis^ ligmnn omne promife-
Genes. xxxii, 2.i, Nervus femoris Jacob rum, alTerens fructusduodecim a dextris,
emarcuit ex lucla cuiu Auiiclo. .losue, XI, duodeciiu a sinistris. A dextris alfert

n. l*roece[)it Domiuus subuervari e([uos. Christus, qui est lig-num vilo', justis fru-
Decimus, per certam experieutiam eru- ctus duodecim iii patria : a siuistris, in
ditio. Sic dicebat Paulus, II ad (iOriuth. via, lluvio mortis in racdio currente.
II, II: Xon cniin ignonnnus cogitaliones

PSALMUS LVIH.

Orat ut iiiiniici disperdantur : liberatus Deuin laudat.

1. In fuiem, Ne disperdas, Darid in Et tu, Domine, Deus virtutum,


tituli inscriptionem., quando mi^ Dcus Israel,
sit Saul, et custodiint domum Intende ad visitandas omnes gen-
ejus, ut eum interjiceret (I Reg. tes : non miserearis omnibus
XIX, i j). qui operantur iniquitatem.
2. Eripe me de inimicis meis, Deus 7. Convertentur ad vesperam, et fa-

meus, etab insurgentibus in me mem patientur ut canes : et cir-

libera me. cuibunt civitatem.


3. Eripe me (de operantibus iniquita- 8. Ecce loquentur in orc suo, et f^ia-

tem, et de viris sanguinum sal- dius in labiis eorum : quoniam


va me. quis audivit?
4. Quia ecce cepcrunt animammeam: (j. Et tu, Domine, deridebis eos : ad
irruerunt in me fortes. nihilum dcduces omnes gcn-
4. Neque iniquitas mea, neque pec- tes.

catum meum, Domine : sine 10. Eortitudinem raeam ad tc custo-


iniquitate cucurri, et direxi. diam. quia, Deus, susceptor
6. Exsurge inoccursummeum, etvide. meus es.
64 D ALB. MAG. ORD. PRyED.

1 . Deus meus, misericordia ejus pme- i5. Convertentur ad vesperam, et fa-

veniet me. mem patientur ut canes : et cir-

12. Deus ostendet mihi super inimi- cuibunt civitatem.


cos meos ne occidas eos, ne-
:
16. Ipsi dispergentur ad manducan-
quandoobliviscanturpopulimei. dum : si vero non fuerint satura-
Disperge illos in virtute tua, et murmurabunt.
ti, et

depone eos,proiector meus, Do- 17. Ego autem cantabo fortitudinem


mine :
tuam, et exsultabo mane mise-
i3. Delictum oris eorum, sermonem ricordiam tuam :

labiorum ipsorum et compre- :


Quia factus es susceptor meus, et
hendantur in superbia sua. refugium meum in die tribula-
Et de exsecratione et mendacio tionis mea^.

annuntiabuntur, 18. Adjutor meus, tibi psallam, quia


14. In consummatione, in ira consum- Deus susceptor meus es : Deus
mationis et non erunt.:
meus, misericordia mea.
Et scient quia Deus dominabitur
Jacob, et finium terrce.

na, in quo postquam arguit Christi cru-


agili
IN PSALMUM LVIII cifixores, consequenter in hoc videtur cusl
se(
arguere sepulcri observatores. Primo Ch
quidem voluerunt perimere vitam. Se-
COMMENTARIUS. cundo,famam. Quod notatur in titulo qui
talis est : « In finem, Ne corrumpas, vel
disperdas, David in tiluli inscriptionetn,

In finem, quando rnisit Saul, et custodivit domurn


Ne disperdas, David in tituli iuscriptio- ejus, ut interficeret euni. » Hic notan-
nem, quando misit Saul, et custodi- dum, quod habeturl Reg. xix, 11, quod
vit dotnum ejus, ut eum interficeret^. Saul misit custodiri domum David, ut
exiens interficeretur, vel non exiret ab
illa : sed per fenestram dimissus est ab
« Eripe me de inimicis meis. » Hic est uxore sua Michol, et sic evasit.

Psalmus octavus in secunda quinquage- Prima pars tituli patet ex prsedictis.

^ I Reg. XIX, 11. timents de gratitude dont il se croit redevable

Le titre rappoiie ce psaume aux evene- vis-a-vis du Seigneur. D. Calmet, coniparant


ments racontes I Rey. xix, 11. Saiil avait en- les id6es de ce psaume avec le recit des Rois,
voye des soldats pour garder David dans sa n"y trouvepasune concordance suffisante dans
maison, et le niettre a mort le lendemain ;
tous les details ; et surtout le mot goim deux
Michol, femme de ce dernier, le lit fuir avant fois r^pete, yv. 6, 9, et applique d'ordinaire
que Tordre du roi put etre ex^cute. Cette fuite aux gentils, lui parait en contradiction avec le

fut le point de depart de la longue persecu- sujct indique par le titre ; aussi croit-il le

tion a David fut en butte de la part


laquelle psaume compose par Esdras au teraps de Ne-

de on devait donc s'attendre a ce que


Saiil ;
hemie. D'autres auteurs, protestants et en pe-
Tun de ses psaumes en immortalisat le souve- tit nombre, soutiennent une semblable con-
nir. Cest le but et le sujet de ce miktham qui, clusion. Or, ni le mot goim, quelques autres
bien entendu, ne fut pas compose a Fheure expressions parliculieres ne fournissent au-
meme, pas plus que les autres psaumes ana- cune preuve concluante contre rauUienticite
logues ;
aussi le psalmiste n'y retrace-t-il qu'en du titre.
traits generaux le danger qu'il a couru ; mais Les commentaleurs divisent ordinairement
le psaume en quatie parties assez neltement
il y consigne ses emotions, et surtout les sen-
COMMEMAUII IN PSALMUM LVIII. 63

[•salinus hic diriiiCiis nos « /// fiiwm, » Iii [iriiiia tiia, secundum tria genera
Cliristuin scilicet, nioneo « tic » tu ([ui- inimicoruin a quibus petit liberari. Pri-
cunujuo es, corruinpas vcl « dispcrdas, mi sunt inimici corde. Secundi, ore, ibi,
/tacid », non in se, sicut prius, sed « /// « Et ab insuryentibus. » Terlii, opere,ibi,
lifuli inscriptiotieui » ipsum nejiando ve- « Eripc tnc de opcrantibus. »
rum Rej^^em. « Qitatido inisit Saul, »

qui formam Jud;eorum retinuit in lioc

faclo, id esf, inajores .hukeoruin, « et Dicit ergo « Dcus » qui


: scis, elpotes, «^

custodivit » Synagoj^a iila, id esl, cuslo- « mcus, » unde bene debes : « eripe mc Prima pars
7 • • . . .
r • • • • 1 • Psalnii.
diri fecit « dottiutii ejus^ » scilicet quae dc innnicis tneis. » Inimici proprie hic
fuit doinus anliquissinia, et adliuc ab dicuntur, qui oderunt corde, quales crant
alio, .losepli scilicel ab Arimatbea, mu- Judiei ad Christum. Joan. xv, 25 : Odio
tuata, « ut iiiterficercl cutti », non corpo- Jiabueruntmegralis. Quippc Amos, v, 10 :

raliter, jain enim sic interfecerat, sed fa- Odio habuerutit corripicntcm iti porta :
mam ejus et resurrectionis quantum in et loqucntcm pcrfecte abotninati sunt.

se erat, impediret. Matlii. xxvii, Gi : Sic et mali generaliter


bonos oderunt.
Jubc, domine, custodiri sepulcrwti. Et Exod. Oderantque filios Israel
I, 13 :

tunc dixit eis Pilatus ; Ilahetis custo- yEgt/ptii^ sicut Cain Abel, Gen. iv, Is-
diam, etc. Sed inanis fuil corum inten- mael Isaac, ejusdem, xxi, et Esau Jacob,
tio, quia surrexit, et gentes ad fidem ip- ejusdem, xxviii.
sius conversie suiit : cl in line mundi .lu- Et ab insurgentibus in mc, » id est,
«

d;ei convertentur, sicut prophetalur in contra me, odium ostendendo per verba,
Psalmo, qui divisus est in tres partes. « libcra mc. » Quales erant qui dicebant
ad Christum, Joan. viii, 48 : ISonne bene
In prima praemittitur oratio. In secun- dicimus nos, quia Samaritanus es tu, etc.
da, pra-dictio, ibi, « ('oticertcntur ad ve- Et in eodem, vii, 20 : Dsemonium habes :

spcratti. » In tertia gratiarum actio, ibi, quis te qucvrit interficcre ? Sic post
" Efjo autetii catitabo. » odiumcordis quodhabent mali ad bonos,
In prinia duo. Primo orat Christus addit irrisiones. Job, xii, 4, .5 Dcride- :

pro seipso. Secundo, pro (jcntium con- tur justi sittiplicitas : lampas contempta
versione, ibi, « Et tu^ Dottiitie Deus vir- apud cogilationes divitum : unde in ti-
tutum. » ne dicturi sunt : Sapient. v, 3 Fli sunt :

Item, inprima duo, secundum duo quos aliquando habuiitms iti derisum.
quae petit. Primo petit liberationem. Se-
cundo, liberationis accelerationem, ibi,

« Exsurge in occursum. » « Eripe me de operantibus . » Ilic tcr- 3


Item, in prima duo. Primo, liberatio. tium, in quo dicuntur duo. Primo, per-
Secundo, persuasio, quod debeatexaudi- secutio opere. Secundo, persecutionis
ri, ibi, « Quia ecce ceperutd. » consuinmatio, ibi, « Et de viris. »

trancliees lapremitTe etla troisic^jmc stroplies


; Les Peres appliquent ce psaume au Messie
sc termine parun sela;le8 deux aulres commcn- pers('!cule par les Juils. « Pra^dicit genlium vo-
cent par une sorte de refrain idenfique, et finis- cationem et Jud.Torum dispersionem ». Theod.
sent par un autre dont la repetition n'cstpoint Le chretieii peut le reciter lui-m(^me,« quando
litterale. Cette division porle plutot sur laforme domus corporis aprincipe hujus niundi custo-
quesurlc fond dos idees. Pour d'tre en har- diri prajcipilur, ut capiamur et interficiamur
monio avec la mesure prosodique du mode al gladio cujuscum([ue peccali. » Arnob. ap.
thashchet, il faudrait diviser le psaume en cinq Tlialliofer.
stroplies semblahles a celles des deux psau-
mes ({ui precedent. n. LEstTRE.

XVI
66 D. ALB. MAG. ORD. PR^D.

Dicit crgo : Sic eripe a praBdiclis, et fortes sunt fortitudine mala. Jerem. xxiii,
etiani « eripe de operantibus ini(/uifa- 10 : Faclus est cursus eorum malus, et
tem » in me, et conlra me, quia colaphi- fortiludo eorum dissimilis. Sap. ii, 11 :

zant me. Mattli. xxvi, G8, El dabant ei Sit fortitudo nosira lex justitise. Forti-
alapas, dicentes : PropJietiza nohis Chri- tudo isla sanitas non est, sed insania.
sie, quis est quite percussit? Mich. v, 1 : « Ceperunt animam meam, » vitara
Percutient maxillani judicis Israel. Sic scilicet temporalem a])slulerunt. Thren.
impii pios, Isa. lvih, 4 : Ad lites et con- III, 32 : Venalione ceperunt me, quasi
tentiones jejunalis, et perculitis pugno avem. Et infra, iv, 20 : Spiritus oris
impie. Sed Deus liberabit tandem et eri- nostri Dominus capius est in
Christus
piet suos. Job, xxxvi, 13 : Eripiet de peccatis nostris. Hoc intendebantin Psal.
angustia sua pauperem. II ad Gorinth.i, XXX, 14 Accipere animam meam consi-
:

10 Qui de iantis periculis nos eripuit.


: liati sunl.
« Et de viris sanguinum, » qui san- (ilrruerunt in me fortcs, » cumimpetu,
guinem meum sitiunt effundere, « salva cum aviditate capiendi animam meam.
me. » Matth. xxvii, 23 : Sanguis ejus Job, XXX, 14 : Quasi riipto muro, ei
super nos, et super filios 7iostros. Sic fracla janua irrucrunt super me. Act.
mali sanguinem et mortem bonorum si- vii, 36: Et impelum fecerunl unanimiier
tiunt qui eos corripiunt. Prov. xxix, 10 : in eum. Hos arguit in Psal. lxi, 4 :

Viri sanguinum oderunt simplicem. Sed Quousque irruiiis in hominem .^lsa. xxv,
ab iis cito liberat, quia moriuntur cito. 4 Spirilus robuslorum quasi turho im-
:

Supra,in Psal. liv, 2i : Viri sanguinum, pellens parielem. Sed tandem miseria
et dolosi^ non dimidiahunt dies suos. irruet sicut fluvius in eos. Job, xxii, 16 :

Viri iniqui suhlevali suni ante tempus


suum, et fiuvius suhcertil fundamenta
/^ Quia ecce ceperunt. » Hic persuasio,
« eorum. Exod. xv, 16 : Irruat super eos
quod debet exaudiri, et primo suadet ab formido et pavor, in magnitudine hra-
illorum malitia. Secundo, a sua innocen- chii tui.
tia, ibi, « Neque iniquitas. »
In prima duo. Primo, perfecta iniqui-
tas. Secundo, iniquitatis aviditas, ibi, « Neque iniciuitas mea. » Hic sumitur
« Irruerunt. » ratio ab innocentia sua, quam ostendit
Ait ergo : Sic rogo, et necesse est, complete in duobus. In carentia mali, et
quod exaudias, quia « ecce fories, » id praesentia boni, ibi, « Sine iniquiiate. »

est, divites et potentes in hoc saeculo, Duo autem mala ostendit a se removere,
Pilatus, et Herodes. Prov. xviii, 11 : cordis, et operis, ibi, « Neque pecctt'
Suhstantia divitis urhs rohoris ejus. De tum. »

hac forlitudine Pihitus gloriabatur, Joan. Ait enimSic impugnant, quod debet
:

XIX, 10 Nescis quia potestatem haheo


: te movere ad eripiendum. Et eliam o
dimittere te ? Vel, « fortes, » sua repu- Domine, « ncque i)}iquitas mea, » hoc
tatione Judoei, et illorum principes, qui est, cordis mei est contra illos. Jerem.

se tam fortes reputabant, ut Dco noii II, 3 : Q^iid invenerunl patres vesiri in me
obedirent, sed suam justiliam statuerent. iniquilalis? « Neque peccatum, » est
Ad Rom. X, 3 : Ignorantes juslitiam causa quare mepersequuntur. Peccalum,
Dei, et suam quserentes siatucre, justitix inquam, in ore vel opere. 1 Petr. ii, 22 :

Dei non sunt suhjecti. Sic peccatores Qui peccatum no)i fecit, nec invenlus csi
omnes et superbi bonos impugnantes, dolus, etc'. Supra, Psal. i, 1 : Non ahiit

i
Cf. Isa. LUi, 9.
.

COM.MKXTARII IN PSALMIM LVIIl. 67

in cojisilio impionnn, et in ria /jcccafo- contineiv pius, ([uin occurrat curronti ad


runi non s/elit, ct in cathcdra pestilenlice sc. Exod. IV, II ; Aaro)i /ratcr tuua...

non seilit. cgrcditur in occu)-sum tuum. Matth. xxv,


« Sinc i)ii(]uitatc. » Hic addilur caron- 10 Quoi paratae erant, intraveru)it cum
:

ti;e niali, boni prKsenlia : el lioc (luj)licis. co ad ))uptias. Jacob. iv, (S Appropi)i- :

Primo, quautum ad se. Socuudo, (|uau- (luatc Dco, ct appropi)iquabit vobis.


tuni ad alios, ibi, « Et dirc.vi. » « Et vidc, » id est, videre fac, quod
Ait ergo : Sic siue iuiquitalo fui, « ct occurreris, non solum meam resurrectio-

cucurri. » lu via hujus vitiT anil)ulat, nom mundo manifostando, sed etiam mei
qui iui[)lot luandata : sod currit, qui ad le a;qualitatem : occurrore enim Pa-
consilia. I ad Corinth. ix, 2i : Sic curritc troui Filio, cl Filium Patri, est a^quales
ut comprehcndalis. II adTim.iv, 7 : Cur~ in omuibus csse. l^^t hoc vidcre^ id est,
sum consummavi, etc. Et hoc, « sine facere quod videatur, esthocipsum mun-
iniquitatc, » id ost, sine intentionis per- do manifestare, quamvis minor credatur
vorsitato. Isa. xxvi, 7 : Scmila justi re- ex infirmilalc. Vidore eliam facit, quod
cta csty rcctus callis ad amhulandum. alicui occurrorit, quando constantiam in

Sine obliquitate perversse intentionis, et tribulationibus se elegisse ostendit. Deu-


sine palliatione simulationis. .lacob. iii, tor. XIII, 3 : Toitat vos Domi)ius Dcus
17 : Qu.c dcsursum cst sapientia — sine vcstcr, ut pala))i fiat utru))i diligatis

<imulatione est. cu))i a)mo)i : sicut Genes. xxii, 12 ; Nu)ic


Et dircxi, » alios ad bonos quantum cog)wvi, id est, cognoscere foci, quod ti-

potui, ot verbo et exemplo implons ad : )nes Dcu))i.

quod missus oram. Luc. i, 73 Ad diri- :

(jcndos pcdes nostros in viam pacis. « Di- « Et tu Do)iii)ic Deus virtutwn, » Hic
rexi » oliam, omnia referondo ad te. socunda pars totius primie partis in qua

1 ad Cor. X, 31 : Sive comeditis sive bibi- , orat. Oratione enim praemissa pro sua
tis, sivc aliud quid facitis, omnia i)i liberatione, hic subjungitur pro gentium
fjloriam JJei facitc. convorsione et dicuntur duo. Primo,
:

confitolur quod orat potentiam, et sic al-

licit ad consentiendum. Secundo, sub-


« Exsurje hi occursum. » Ilic est se- jungit doprocationem, ibi, « FJt iniende
cundum primae partis totius Psalmi, in ad visita)idas. »
quo post pelitam liberationeni, petit li- Confitetur autem potentiam quantum
beralionis accelerationem. Et prirao, pe- ad coelestia. Secundo, quantum ad ter-
lit Secundo acceleratio-
accclorationcui. rena, ibi, « Deus Israel. t>

nis manifostationom, ut non solum cito Dicit ergo : Sic libera, ot eripe, et tu
illum liboret, sed etiam liberationem ma- etiam Domine virtutum » ccelestium.
«

nifestet, ibi, « El vide. » Supra, Psal. xxiu, 10 Domhius viriu~ :

Ait enim Sic me aflligunt, et injuste


: : tum, ipse est rex glorise. Angoli cnim
et proptor hoc o Domine « exsurgc, » virtutos coelorum appcllantur. Luc. xxi,
qui dormire vidcris, « i)i occursum 2() : Nam virtutcs coelorum movebuntur
meum, » ut occurrens liberes me, et ini- Vol, « Deus virtutu))i » gratuitarum, et
micos dissipos. Xum. x, 3.3 : Surge, ])o- gratum faciontium dator. Jacob. i, 17 :

minc, ct dissipoitur inimici tui. 0)n)ie datu))i optimuni, ct omne donum


Vol, « exsurge in occursum meiini, » pcrfectum desursum est, elc. « Dcus Is^
id est, mihi currenti ad tc per obedien- rael, » eliam hominum, sed specialiter
tiam, occurons per exauditionis accolera- Israelitarum, quasi Dous coeli et teiTse.

tionom, Isa. lxiv, 5 : Occurristi Ixtanti Judith, IX, 17 : Crcator aquarum, et Do'
ct facioili justiliam. i\on enim potest se mi)ius totius crcaturiv.
68 B. ALB. MAG. ORD. PRiED.
a Intende ad visilandas. )) II ic secun- pliciter. Primo enim iniquitas accipipot-
duin, in quo suhjungilur oralio : et Ji- est universaliter pro omni peccato. Et
cuntui- duo. Prinio, pelit. Secundo, addit sic primo legitur. Yel pro peccato in Spi-
niodum quo impleri velit pelitum, ibi, ritum sanctum : et hoc simpliciter com-
« El non miserearis. » paratione ad omnes : vel comparatione ad
Dicit ergo : Sic potens es, et propter Judaeos.
hoc peto, « intende ad visitandas omnes
Dicit ergo omnes gentes
: Sic visita
genles, » visitatione bona ut convertan- visitatione misericordiae, non tamen per-
tur, non mala ut danmentur. Notandum
eat oninis justitia imo visita, « et non :

ergo est, quod est visitatio perscrutatio-


miserearis, » penitus dimittendo omnibus
nis et discussionis, qua visitabit Deus in
qui operantur iniquitatem, ne facihtas
Variae visi-
.ationis
species.
die judicii,
, ... Soph.
Scnitabor Je-
Tusatem in tucernis, et visitaho super vi-
i, 12 :

• . ,
venice incentivum preebeat
Isa. XXVI, 15 : Indulsisti genti,
delinquendi.
Domine,
ros defixos in fsecihus suis. Et est visita-
indulsisti genti, numquid glorificatus
tio ultionis temporalis, Isa. x, 3 : Quid es ? Et in eodem, xxvi, 10 : Misereamur
facietis in die visitaiionis , et calamitatis impio, et noji discet justitiam. Propter
de longe venientis ? ad cujus confugietis
hoc flagella ad bonum ut aliquo modo
auxilium ? Et est visitatio aeternae dara-
satisfaciant, et etiam flagella ut a futuris
nationis si pr«cedens non valet, Isa. malis Sepiam
resipiscant. Osee,
n, 6 :

XXIV, 22 Post dies multos visitabuntur


:
viam tuam spinis. Et ut seternam dam-
dicitur de damnatis, non ad liberationem, nationem non exspectent. II Machach.
ut somniavit Origenes, sed renovationis
VI, 13 Etenim multo tempore nonsinere
:

ad poenam. Sed est visitatio bona libera- peccalorihus ex sententia agere, sed sta-
tionis a malo, Tu scis Jerem. xv, \^ :
tim ultiones adhihere, magni beneficii est
Domine, recordare mei, et visita me, et
indicium.
erue me. Sic visitavit Petrum '. Et bene-
WqX ad peccatum in Spiritum sanc-
flcii temporahs Sic dicitur visitasse Sa-
:
lum referatur : « Non miserearis om-
ram quando dedit ei filium, Genes. xxr,
nihus qui operantur iniquitatein, » il-
1 et2: Visitavit Dominus Saram,... con- lam quee nulla misericordia digna est,
cepitque et peperit filium, Et postmo-
scilicet qui peccant in Spiritum sanctum.
dum Rebeccam'. Superadditionis gra- I Joan. V, 16 : Est peccatum ad mortem :

tuitorum non gratum facientium, sicut


non pro illo dico ut roget quis. Yel,
propheticai inspirationis, Eccli. xlix, 18 :
« non miserearis omnihus qui operantur
Ossa ipsius visitata sunt^ ut post mor-
iniquitatem, » hanc,scilicet Judaeis,etsi ex
temproplietarent. Collationis abundantis
abundantitu aliquibus miserearis, ut sint
bonorum gratum facientium, de qua in de ilHs dequibusLuc. xii, 10 : QuiinSpi-
Psal. Lxiv, 10 Visitasti terram, liberi
:
ritum hlasphemaverit, non remiltetur ei,
arbitrii : et eam, omni gratia
inebriasti
nequc in hoc sajculo, neque in futuro ^,
spirituali. Conservationis datorum, Job,
X, 12 : Visitatio tua custodivit spiritum
meum. Et redemptionis, quod est fons et « Convertentur ad cesperam. » Ilic se- 9
origo boni, Luc. i, 78 Visitavit nos:
cunda pars totius Psalmi hujus, in qua Secu
oriens ex alto. postquam oravit, P""
pra?dicit quoe futura
sunt de convorsione Gentium et Juda^o-
« Non miserearis. » Hic secundum, in rum ad lidem. Et primo, de conversione
quo delerminatmodum : et legitur multi- Gentium. Secundo, Juda?orum,ibi, (s.Con-

1 Cl'. Act. XII, 7 et seq. 3 Cf. eliam Matlli. xii, 32, et Marc. iii, 29.
2 Cf. Cenes. xxv, 21.
COMMEXTAKII l\ PSALML.M LVIIl, 69

vertentur ad vesperam : » seoundo, po- Ecdi. xxiv, 2!) : Qid cdioil i/tf, adliuc
situm. esurienl.

In prima (jualuor. l*riino praMlii-itur Eanicm, inquam, pationlur, lali;indo


conversio primitivorum dc ("icntihus, Se- « ut canes, » per pra^dicalionem ct vitio-
cundo, devotio illorum et fervor ad alios rum repressionem : et non sunt de illis,
convertendum. ibi, « Et famem patien- de quilnis Isa. la'i, 10 : Canes muli non
tur. )) rerlio, modus convertendi ali^iuos valenfes lalrare. Ili sunt canes linguain
[)er j)ra'dicationem continuam. ibi, « /:>- liabentes medicinalem. Luc. xvi, 21 :

ce loquenlur. )) Ouarto, non credentium Canes veniebant, et lingebant ulcera


eis paMia, et credentium fructus, ibi, « FA ejus.
tu, Domine, deridebis. » « Ef circuibunt civitatem, » sollicitc
DicitRogavi ergo : ut intendas adcon- eam muniendo, « civitatem » scilicet Ec-
versionem Gentium, et sic facies, quia clesise, exemplo Christi, de quo Matth.
« convertenfur ad vesperam, » in fine sci- iv, 23 : Circuibat Jesus fotam Galilseam.
licet mundi. I ad Cor. x, 1 1 : Hsec om- Cantic. iii, 2 : Surgam, et circuibo civi-

nia... scripta sunf ad correplioiwm no- fafem. Proverb. vi, 3 : Discurre, fesfi-
sfram, in quos fines Scvcu/orum dcvene- na.
runf. I Joan. ii, 18 : Filioli,novissima Jiora
est. Et dicit, v Convertenfur, » non con-
vertent so, quia Dominus convertit eos qui « Ecce loquuntur. » Hic tertium, in »
convertuntur, quicumque sunt illi. Psal. quo tangitur modus praedicandi et di- :

Lxxxiv, o : Converte nos, Deus salutaris cuntur duo. l^'imo, declarat modum. Se-
noster. Jerem. xv, 19 : Si converteris, cundo, probat ipsum, ibi, « Quoniam
convertam te. quis. »
In prima tria. Parata voluntas ad do-
« Ef famem patientur. » Hic fervor cendum, ibi, « Ecce loquentur. » Secun-
monstratur in duobus. In desiderio inte- do, prolationisfacultas, ibi, n Inoresuo. »

riori primo. Secundo, in sollicitudine, et Tertio, efficacia verbi et potestas, ibi,

labore exteriori, ibi, « Et circuibunt. » « Et gladius. »

Dicit ergo : Sic convertentur, et con- Dicit ergo : Sic ferventes erunt ad
versi famein patientur, id est, deside- conversionem aliorum : quoniam « ecce
rium vehemens convertendi alios, et cor- loquentur. » Jn promptu est ut alios do-
rigendi. ceant. Hoc necessarium est l*raelato,

Et nota, quod justi patiuntur famem I Petr. iii, 15 : Parati semper ad safis-
quadruplicem. Primo, audiendi verbum factionem omni poscenfi vos rafionem de
lax Dei, Ainos, viii, 1 1 : AFtflam famem in ea, ciuse in vobis est, spe. Eccli. vi, 5 :

ferra, non famcm panis, iieque sifim Lmguaeucharis inbono homine abundat.
aqtae, sed audiotdi verbum Dei. liene Prov. xiv, G Doclrina prudentium faci-
:

operandi, Matlh. v, (> : Beati quiesuriunt Us.


et sitiunt Justiiiam : quoitiam ipsi sa- « /)i ore suo, » proprio non in alieno
turabunfur. Et alios incor[)orandi, sicul ore, vel vicario. Yidelur enim esse paga-
hic dicitur. Sic esuriebat Paulus ad Phi- nus, vel barbarus qui per inlerpretem
lip. I, 8 Testis est mihi Ueus, quomodo
: loquitur. (jenes. xlii, 23 : Nesciebant
cupiam omnes vos in visceribus .lcsu aufem quod inlelligeret Josepli : eo quod
Chiisti. Uxc significata fuitin fame Pe- pcr interprctem loquc.retur adeos.
tri'. ifae Ires in via. Sed tandem crit El gladius in labiis eorum,
i^ iu\ -o \)(i-

quarta in patria, scilicct videmli Dniiii. nelrandum eflicaciler corda audilorum.

» Cf. Act. X, 10.


70 D. ALB. MAG. ORD. PRJEB.
Gladius, de quo ad Ephes. vi, 17 Et : illius socii ejus, ciui non cst, diaboli sci-
gladium spiritiis, quod cst verhum Dei. Licet. Ezech. xxvin, V.), dicitur diabohj :

Hic de quo lAIatth. x, 3i No7i veni pa- : Nihili faclus es. Et Boetius dicit, quod
cemmitterc in terram, sed gladiiim. Et « mali liomines non sunt. » Isa. xl, 13 :

Isa. XLix, 2, dicit prsedicator : Posuit os Ecce gentes quasi stilla situlse. Et y. 17 :

meum quasi gladium acutum. Ad Ilebr. Omnes gentes quasi non sint, sic sunt
IV, 12 : Viuus estsermo Dei,et efficax, et coram eo. Et xxxiv, 11, de Babylone :

penetrahilior omni gladio ancipiti. Extendetur super eam mensura, ut redi-


« Quoniam quis audivit? » Ilic proba- gatur in nihilum. Act. v, 36 : Omnes,
tio modi prtemissi. Quasi diceret : Vere qui crediderunt Theodce, dissipati suni,
ita est, « quo)iiarn quis audivit » umquam et redacii ad nihilum.
talia, qua3 ab eis dicuntur? Quasi dicat :

Nullus : unde alia littera addil^ « Talia

verba. » Aliracula ut impk'atur in ipsis (( Foriiiudinem mcam ad te. » Hic se- |^


quod de Magistro illorum dicitur, Luc. iv, cundum, in quo subjungitur bonum vo-
22 Mirabantur omnes in verbis gratise
: tentium acquiescere praedicationi, con-
quiB procedcbant cx ore ejus.Ei Joan. versorum in principio Ecclesiae.
VII, 46 : Nnmquam sic locutus esthomo, Et est duplex. Bona ordinatio adDeum
sicut hic homo, supplc, loquitur. De mi- primo. Secundo, ad proximum, ibi, « Ne
raculis, Joan. xiv, 12 Qui credil in me,: occidas eos. »

opera rjuse ego facio, et ipse faciet, et In prima duo. Primo confitetur con-
majora horum faciet. Ad Hebrae. xi, 33 versus se bene ordinatum ad Deum. Se-
et 3i: Obturaverunt oraleonum, exstin- cundo, hujus rei debitum, ibi, « Quia
xerunt impetum ignis. Deus susceptor. »

Dicit ergo : Vere illi erunt derisi, et

ad nihilum redacti : « ego vero, » dicit

9 « Et tu, Domine, deridebis. » Hic quar- Ecclesia , « custodiam fortiiudinem


tum, in quo subjungit miseriam nolen- meam, » a te mihi datam. Job, xxxix,
tium illis acquiescere, ct lioc primo. Et 19 Numquid priiebebis eciuo fortitudi-
:

acquiescentium fructum, et hoc secundo, nem? Haec fortitudo dc qua Isa. xl, 31 :

ibi, Fortitudinem meam. »


« Qui sperant Domino, mutabunt forti-
in
In prima duo. Primo^ irrisio illorum tudinem. Et hoc, « ad te, » semper to-
qui non conscntient. Secundo, irrisorum tum dirigens, et numquam a te recedens,
captivatio, ibi, « Ad nihilum, » vel magis ut non dicam illud Job, vi, 11 Quse est :

elongatio a vero esse. fortitudo mea ut sustineam ? aut quis


Dicit ergo : Sic praidicabunt : aliqui finis meus ut patienier agam ? Et est
vero non credent : et propter hoc, « iu, contra fervorem novitiorum, qui fortitu-
Domine^ deridebis eos. » Prov. i, 20 : dinem suam noii custodiunt, ilUim ad
Ego ([uoque in intcritu vestro ridebo. Et Dei servitium conservando, scd statim
juslum est, Proverb. iii, 34 : Ipse deludet enervant. Sed in lege, mulier qute aufe-
illusores. Et PsaL
Qui habitat in ii, 4 : rebat virilia, sine oinni misericordia pu-
coelis irridebit eos, et Dominus, ctc. niebalur^ Hoc est contra illos, qui lotam
« Ad nihilum dcduces omnes gcntes, » eetatis Dcum,
forlitudinem volunt non ad
quffi non consentient illis a vero esse re- sed ad mundi servitium relorquerc, cum
pellendo, et jungendo ei qui non est. dictum sit, Exod. xxxiv, 26, quod Deo
Job, xviii, 13 : Uabitent in tabernaculo primitiae ollerantur".

* Cf. Deuter. xxv, 11. rius et expositio y. 11 : Dem mcus, misericordia


- Deest iii edilioue Lugdunensi coninienta- ejus prwveniet mc.
COMMKNTAHll I.\ PSALMLM LVIIl. 71

« Deus ostendet mihi. » llio signiini, Ine, exemplo ipsornni, qui de tanta
ut

quod niisericordia praevenil. cl niai;na. familiarilalc dcjecli sunt adtantam mi-


Quasi dictM'et : Sic inisei'icoi'dia pripve- seriam, tiintamus et caveamus. Prov.
niel me, et lioc « osteiidit ini/ii Deiis. » XXI. 11 Mulclato pesfilcnte sapientior
:

llujus rei dedit mihi signum, « siiper erit parviilus. In servitium, ut sint asini
inimicos meos, » id est, inimicis meis sic nostri deferentes ubi(|ue propter nos co-
reproliatis, et ad malum pi-.Tparatis, et dices Hebraica} veritatis, ad usum Eccle-
priescitis. Ad Uom. xi. 22 : \'ide boiiita- siae, si opus esset. Augustinus hic dicit,

tem et severitaiem Dei. In eos quidem quod « dispersi sunt per mundum, ut
qui ceciderunt, scveritalcin, in te antem, « nobis ubique codices dcportarent. »

bonitatem. Deus enim ad ostendendam Item, in opprobrium suum, ut vilificen-


majorem in suis misericordiam, exercet tur ab omnibus, qui omnium Dcum vi-

in aliis justitiam. Ad Kom. ix, 22 ct 2:5 :


lificaverunt. Psal. Lxxvni, 4 : Facti su-
Sustinuit in mnlla palientia, vasa ine, mus opprobrium vicinis nostris, subsan-
apta in interitum, ut ostenderet divitias natio, et illusio. In testimoninm eorum
(jlori/e sufe in vasa misericordise. qute gesta sunt contra Christum. Genes.
« Ne occidas eos. » Hic secundus fru- IV, 15 et 1(> : Posuit Dominus Cain
ctus, scilicet bona ordinatio adChristum, interfectore fratris signum, et habitavit
id est, oratio pro ipso, non pro quocum- profugus in terra. Etultimo in aculeum,
que, sed etiam pro inimico : et dicuntur ut videntes ipsos pungamur, et renove-
duo. Primo petit a quo vult illis caveri. tur in nos memoria passionis Christi, ct

Secundo, quid conferri, ibi, « Disperge doleamus. Job, xxi, 6 : Quando recor-
iilos. » datus fuero, pertimesco , et concutit car-
In prima duo. Primo, petitio. Secundo, nem meam tremor.
petitionis ratio, ibi, « Nequando oblivi- Alia littera habet Ncquando obli- : «

scantur. » viscantur mece. Et est sensus Ne oc- » :

Dicit ergo : Sic ostendit mihi super cidas, et expone, me. « Nequando obli-
inimicos meos : sed o Domine, « ne oc- viscantur legis mese » quod esset quje- :

cidas eos, » spiritualiter occidi permittas, dam mors, iino vera mors. Prov. iv, 22 :

vel etiam corporaliter antequam conver- Vita enim sunt invenientibus ea, et uni-

tantur. Matth. vi, ii : Orate pro pcrse- versx carni sanitas. Et loquitur de prae-
quentibus et calumniantibus vos, sicut et ceptis.

Chrislus fccit, Luc. xxui, 4, et Stepha-


nus, Act. vn, 0. « Disperge illos in virtute tua. » ITic
« Nequando. » llic ratio. Quasi dicc- secundum. Primo, enim quo vult petit a

ret : Ne occidas eos, « nequando oblivi- eis caveri, hic quid conferri, quia mise-

scantur popi/li mei, ifl est, ne tradant i-iam, ad bonum suum tamen. Secundo,

me oblivioni populi, ut mei sit casus utilitatem ex illa consequentem, ibi,


genilivi : niultum enim valet ad Dei me- « Delictum oris. » Pcenam petit eis du-
moriam exercitium ab inimicis infidelibus plicem. Dispersionem primo. Secundo,
lia])itum. Isa. xxviii, 19 : Vexatio intel- dejcctionem, ibi, « Et depone. »

lectiim ddbit auditui. Si autem intelli- Dicit ergo : Sic rogavi ne occidas, sed
gatur de Jndceis spccialiter, optime, quia magis « disperge illos, » quoscumque
adhiic orat Cbristus et Kcclesia ut ser- Ecclesiae inimicos, vel specialiter Judaeos :

venlur, ut per ipsos passionis memoria et hoc, « in virtute tua. » Dcut. xxviii,

suscitotur in nobis, et veritas probetur Oi : Disperget te Dominus in omnes po-


per ipsos qui adversarii sunt. pulos a summitale terrse usquc ad termi-
•'" Xolanduni eniin, (itiod .ludjei reservan- nos ejiis. Jer(;m. xv, i : Dabo eos in fer-
"• tur, ncc occiduntur in exemplum cante- vorem universis regiiis lerrx. Et infra,
72 D. ALB. MAG. ORD. PRiED.

t. 7 : Dispergam eos ventilabro inportis dendo, et contra ipsum superbiendo,


terrse. comprehensi sunt in hac confusione sua.
« Etdepone eos,protector meus,Domi- EccH. xxiii, 8 In vanitate sua appre-
:

tie, » de sua superbia et clalione : vel henditur peccator et superbus. Job, v, 1.3 :

ab omni gloria dejiciens, et honore, se- Apprehendit sapientes in astutia eorum.


cundum Yirginis prophetiam, Luc. i, 52 : Osee, x, : Confusio Ephraim capiet
Deposiiit potetifes de sede. EccH. x, 17 : eum.
Sedes ducum superhorum destruxit Deus, Et etiam comprehendantur confusi,
et sedere fecit mites pro eis. Isa. xxii, « de cxsecratione », qua Ghristum sunt

19 : Expellam te de statione tua. exsecrati. Eccli. i, 32 : Exsecratio pecca-


tori cultura Dei, Ghristus de quo I ad
Gorinth. Prsedicamus Christum
i, 23 :

f3 Delictum oris eorum. » Precatur eis


« crucifixum Dei virtutem, et Dei sapim-
utililatemconsequentem ex illa poena, et tiam.
lianc duplicem. Gonfusionem de culpa Et de mendacib, » Scripturarum ab
«

primo. Gonversionem ad Ghristum se- ipsis corruptarum, quod est perniciosum


cundo, Annuntiabuntur »
ibi, « . mendacium, de quo Sap. i, 11 Os quod :

In prima duo. Primo, ut peccatum eo- mentitur, occidit animam. PsaL v, 7 :

rum annihiletur, vel frustretur. Secun- Perdes omnes qui lociuunturmendacium.


do, quod conversio sequatur, ibi, « Et « Annuntiabuntur. » Hic secundum,

comprehendantur » . in quo prsedicendo precatur eorum con-


Dicit ergo Sic depone eos, et etiam
: versionem ad prsemissam confusionem
« delictum oris eorum. » Vel occide, vel consequentem et dicuntur tria. Primo, :

dimitte. Et inculcat « Et sermonem la- : preedicitur confusionis tempus. Secundo,


biorum ipsorum. » Vel primum refertur modus, ibi, « In ira consummationis . »

secundum Glossam ad peccatum cordis, Tertio, conversio ipsa, ibi, « Et non


et sic os cordis intelligitur : secundum ad erunt. »
peccatum oris. Vel melius potest dici, Ait enim : Sic peto utbona confusione
quod in primo tangitur peccatum oris. confundantur : et sic uherius « annun-
In secundo, diligentia in peccando. Heec tiabuntur » ab Apostolis et praedicatori-
ergo petit annihilari, quse dixerunt con- bus convertendi.
tra se, cum diccbant, Joan, viii, 48:
Nonne bene dicimus nos quia Samari-
tanus es tu, et dsemonium habes ? Et il- Et hoc « in consummatione » ssecuh,
^
Domine, recordati
lud Matth. xxvii, 63 : quemadmodum dicit Pauhis ad Roman.
sumus, quia seductor ille dixit adhuc XI, 25, quod postquam plenitudo Gen-

vivens : Post tres dies resurgam. tium intraverit, convertentur, ut sic om-
Et comprehendantur » Hic secun-
« . nis Israel salvus sit '. Vel convertendi
dum, in quo petit confusionem conse- « i)i consummatione : » erunt cnim viri
quentem. perfectissimi qui in fine convertentur,
Ait enim : Sic peccator destruatur, secundum illud Ubiad Roraan. v, 20 :

« et comprchendantur , » confusi et stu- abu)idavit delictum, superabu)idavit gra-


pefacti, « in superbia sua, » qua super- tia. Isa. X, 22 Co)isum))iatio abbreviata
:

biunt contra Ghristum : quod factum est mwulabit justitia))i. Et addit modum
in muhis Jud;eorum. Videntes enim, seu causam conversionis et ha^c lient :

quod nihil profecerunt Ghristum occi- « i)i ira co)isummationis » non consum- ,

*
Ad Roman. xi, 2.t et 2G : Cxcitas cx parte trarcl, et sic omnis Isracl salvus fieret.

contigit in Jsrael, doncc plenitudo Gentium in-


COM.MF.\TA]{TI IN PSALMl M lAIII. 73

ptionis : qiiia peiriilit tilios suos Deus ad imperium regi suo, el suhlimabit cornu
nuxlicuni ut revocet oos ah rrrore. Isa. Christi sui.
Liv, 7: A(l piiiiclum in tnudico dere/iqui
te, el in miserationibus magnis congre-
gaho te. A(l Hom. viii, 2S : Omnia coo- « Converlentur ad vesperam. » Ilic se- ^g
perantur in bo/ium, « Ipso casus, » dicit cunda pars secunda^ parlis totius Psalmi, conversio
, , • • Juiiifiorum.
secundum propositum in qua post([uam [)r;emisit de conxcrsionc
1

(ilossa, /lis f/ui vo-


cali siint sancti. Judieoruin, subjungitur hic eoruiiidem
« Kt non erunt. n Ilic teitium, ipsa Judaeoruin conversio perfecta : et dicun-
conversio plena, in quo prinio tanuitur tui quatuor. Primo, conversio. Secundo,
ipsa conversio. Sccundo, profectus post atrectio conversorum, et desiderium ad
conversionem, ibi, « Etscient. » alios converteiidum, ibi, « El famem. »

.\itenim : Sic annuntiabuntur ab Apo- Tertio, sollicitudo implendi quee deside-


stolis et prsedicatoribiis convertcndi, et rabant, ibi, « El circuihunt. » Quarto et
per iram bonam,
I)ei « et non erunt » ultimo compassio et anxietas pro illis

impii deinceps, a malo in bonum mutati. quos convertere non valebunt, ibi, « Si
1 Rej^-. X, (i : Mutaherisin virum alium. vero non fuerint saturati. »
Proverb. xii, 7 : ]'erte impios, el non Dicit ergo : Sic rogabunt pro ipsis Ju-
erunt, sicut factum est in Paulo, qui dicit daeis Gentes, et tandem converlentur,
de seipso ad Galat. ii, 20 : Vivo autem, tamen « ad vesperam, » scilicet in tinc
jam nonego, vivit vcro in me Christus. mundi plenarie, aliquibus conversiscoin-
« Et scinif quia ego sum Deus. » Ilic pleta resurrectione et ascensione, quod
tangitur profectus post conversionem, fuit etiam tarde et quasi ad vesperam.
scilicet cognitio potestatis divinoe supcr Isa. X, 22 : Si fuerit populus tuus Israel
Judfeos, et hocprimo. Et super Gentiles, quasi arena maris, reliquise converten-
ibi, a Et finium. » tur ex eo.
Dicit ergo : Sic rogo ut convertas eos, « Et famem patientur, » animas con-
et jam non erunt impii, et etiam scient vertendi, « ut canes » seipsos reputantes
onmes, « quia Deus
dominahitur Ja- non oves. Sic tangitur ipsorum humili-
cohy n Judaeorum dc Jacob descenden- tas, ut non sint similes supcrbo Phari-
tium. s^o, qui ovem se reputavit, non ca-
« Et finium terrre, » Gentilium scilicet nem*.
qui in finibus terrae babilabanl, compa- Vcl, « ut canes, » utpraedicatores alio-
rationo ad Judieos qui erant in medio, rum carnalitatem devorare cupientes.
scient tribulationibuserudiri. Isa. xxviii, Apoc. xix, l(S: Venile el manducetis car~
10 : Vexatio intellectum dahit auditui. nes regum el tribunorum. Ilinc dictum Comparatio
Kzerh. XII, 20 : Civitates qu.-n nunc Jia- est retro, Act. x, \.\ : Occide et manduca. ris cum
hitantur, desolatx
crunt, terraquc dc- VX nota, quod boiius canis est proedica-
serta quia ego Dominus, non
: et scietis tor bonus. Piimo, quia ore latrat contra
tantum Judaeorum, sed et Gentium. Isa. tyrannos et haereticos, qui lupi sunt et
Liv, Dominahitur tui qui fecit
'.')
:
te, lalrones. Unde quibusdam impropcralur,
Dominus e.rercituum nomen ejus: et re- Isa. Lvi, 10 : Canrs muli non valenles la-
demplor luus sanrtus Israel, Deus oninis Irare. Dentibus mordet ot lacerat vitia
terrx vocahitur, non tantum ture. Joel, tamquam carnes, Jerem. x, 3 : Visitabo
III, 17 : Scielis quia ego Dominus Deus super eos quatuor species, dicit Domi-
vesler liahitans in Sion. I Reg. ii, 10 : nus : Gladium adoccisioncm, et canes ad
Dominus judicahit fines lerne : et dahit larerandum. Lingua medet