Está en la página 1de 1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

1
1/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

1. Genesis
2. Exodus
3. Leviticus
4. Numeri
5. Deuteronomium
6. Josue
7. Judicum
8. Ruth
9. Regum I
10. Regum II
11. Regum III
12. Regum IV
13. Paralipomenon I
14. Paralipomenon II
15. Esdr
16. Nehemi
17. Tobi
18. Judith
19. Esther
20. Job
21. Psalmi
22. Proverbia
23. Ecclesiastes
24. Canticum Canticorum
25. Sapientia
26. Ecclesiasticus
27. Isaias
28. Jeremias
29. Lamentationes
30. Baruch
31. Ezechiel
32. Daniel
33. Osee

2/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

34. Jol
35. Amos
36. Abdias
37. Jonas
38. Micha
39. Nahum
40. Habacuc
41. Sophonias
42. Aggus
43. Zacharias
44. Malachias
45. Machaborum I
46. Machaborum II
47. Matthus
48. Marcus
49. Lucas
50. Joannes
51. Actus Apostolorum
52. ad Romanos
53. ad Corinthios I
54. ad Corinthios II
55. ad Galatas
56. ad Ephesios
57. ad Philippenses
58. ad Colossenses
59. ad Thessalonicenses I
60. ad Thessalonicenses II
61. ad Timotheum I
62. ad Timotheum II
63. ad Titum
64. ad Philemonem
65. ad Hebros
66. Jacobi

3/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

67. Petri I
68. Petri II
69. Joannis I
70. Joannis II
71. Joannis III
72. Jud
73. Apocalypsis
Ex Concilio Tridentino, sess. 4 (8 aprilis 1546)
Decretum de canonicis Scripturis
Sacrosancta cumenica et generalis Tridentina Synodus, in Spiritu
Sancto legitime congregata, prsidentibus in ea eisdem tribus Apostolic
Sedis legatis, hoc sibi perpetuo ante oculos proponens, ut, sublatis
erroribus, puritas ipsa Evangelii in Ecclesia conservetur : quod promissum
ante per prophetas in Scripturis sanctis, Dominus noster Jesus Christus, Dei
Filius, proprio ore primum promulgavit, deinde per suos apostolos,
tamquam fontem omnis et salutaris veritatis et morum disciplin, omni
creatur prdicari jussit : perspiciensque hanc veritatem et disciplinam
contineri in libris scriptis et sine scripto traditionibus, qu ab ipsius Christi
ore ab apostolis accept, aut ab ipsis apostolis Spiritu Sancto dictante,
quasi per manus tradit, ad nos usque pervenerunt : orthodoxorum Patrum
exempla secuta, omnes libros tam Veteris quam Novi Testamenti, cum
utriusque unus Deus sit auctor, nec non traditiones ipsas, tum ad fidem, tum
ad mores pertinentes, tamquam vel oretenus a Christo, vel a Spiritu Sancto
dictatas, et continua successione in Ecclesia catholica conservatas, pari
pietatis affectu ac reverentia suscipit ac veneratur.
Sacrorum vero librorum indicem huic decreto ascribendum censuit,
ne cui dubitatio suboriri possit, quinam sint, qui ab ipsa Synodo
suscipiuntur. Sunt vero infrascripti :
Testamenti Veteris : quinque Moysi, id est Genesis, Exodus,
Leviticus, Numeri, Deuteronomium ; Josue, Judicum, Ruth, quatuor
Regum, duo Paralipomenon, Esdr primus et secundus, qui dicitur
Nehemias, Tobias, Judith, Esther, Job, Psalterium Davidicum centum
quinquaginta psalmorum, Parabol, Ecclesiastes, Canticum Canticorum,
Sapientia, Ecclesiasticus, Isaias, Jeremias cum Baruch, Ezechiel, Daniel,
duodecim prophet minores, id est : Osee, Jol, Amos, Abdias, Jonas,

4/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Michas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggus, Zacharias, Malachias ;


duo Machaborum, primus et secundus.
Testamenti Novi : quatuor Evangelia, secundum Matthum,
Marcum, Lucam, Joannem ; Actus Apostolorum a Luca Evangelista
conscripti ; quatuordecim epistol Pauli Apostoli : ad Romanos, du ad
Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, du
ad Thessalonicenses, du ad Timotheum, ad Titum, ad Philemonem, ad
Hebros ; Petri Apostoli du ; Joannis Apostoli tres ; Jacobi Apostoli una ;
Jud Apostoli una et Apocalypsis Joannis Apostoli.
Si quis autem libros ipsos integros cum omnibus suis partibus, prout
in Ecclesia catholica legi consueverunt, et in veteri Vulgata latina editione
habentur, pro sacris et canonicis non susceperit, et traditiones prdictas
sciens et prudens contempserit, anathema sit.
Decretum de editione et usu sacrorum librorum
Insuper eadem sacrosancta Synodus, considerans non parum utilitatis
accedere posse Ecclesi Dei, si ex omnibus latinis editionibus, qu
circumferuntur sacrorum librorum, qu nam pro authentica habenda sit,
innotescat : statuit et declarat, ut hc ipsa vetus et Vulgata editio, qu
longo tot sculorum usu in ipsa Ecclesia probata est, in publicis
lectionibus, disputationibus, prdicationibus et expositionibus pro
authentica habeatur, ut nemo illam rejicere quovis prtextu audeat vel
prsumat.
Prterea ad corcenda petulantia ingenia decernit, ut nemo, su
prudenti innixus, in rebus fidei et morum ad dificationem doctrin
christian pertinentium, sacram Scripturam ad suos sensus contorquens,
contra eum sensum, quem tenuit et tenet sancta mater Ecclesia, cujus est
judicare de vero sensu et interpretatione Scripturarum sanctarum, aut etiam
contra unanimen consensum Patrum, ipsam Scripturam sacram interpretari
audeat, etiamsi hujusmodi interpretationes nullo umquam tempore in lucem
edend forent. Qui contravenerint, per Ordinarios declarentur, et pnis a
jure statutis puniantur.
Sed et impressoribus modum in hac parte, ut par est, imponere
volens, qui jam sine modo, hoc est putantes sibi licere, quidquid libet, sine
licentia superiorum ecclesiasticorum, ipsos sacr Scriptur libros, et super
illis annotationes et expositiones quorumlibet indifferenter, spe tacito,
spe etiam ementito prelo, et quod gravius est, sine nomine auctoris
imprimunt, alibi etiam impressos libros hujusmodi temere venales habent :
decernit et statuit, ut posthac sacra Scriptura, potissimum vero hc ipsa

5/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vetus et Vulgata editio, quam emendatissime imprimatur, nullique liceat


imprimere, vel imprimi facere, quosvis libros de rebus sacris sine nomine
auctoris, neque illos in futurum vendere, aut etiam apud se retinere, nisi
primum examinati probatique fuerint ab Ordinario, sub pna anathematis
et pecuni in canone Concilii novissimi Lateranensis apposita. Et si
regulares fuerint, ultra examinationem et probationem hujusmodi, licentiam
quoque a suis superioribus impetrare teneantur, recognitis per eos libris,
juxta formam suarum ordinationum. Qui autem scripto eos communicant,
vel evulgant, nisi antea examinati probatique fuerint, eisdem pnis
subjaceant, quibus impressores. Et qui eos habuerint vel legerint, nisi
prodiderint auctorem, pro auctoribus habeantur. Ipsa vero hujusmodi
librorum probatio in scriptis detur, atque ideo in fronte libri vel scripti vel
impressi authentice appareat ; idque totum, hoc est, et probatio et examen,
gratis fiat, ut probanda probentur et reprobentur improbanda.
Post hc temeritatem illam reprimere volens, qua ad profana quque
convertuntur et torquentur verba et sententi sacr Scriptur, ad scurrilia
scilicet, fabulosa, vana, adulationes, detractiones, superstitiones, impias et
diabolicas incantationes, divinationes, sortes, libellos etiam famosos,
mandat et prcipit, ad tollendam hujusmodi irreverentiam et contemptum,
et ne de cetero quisquam quomodolibet verba Scriptur sacr ad hc et
similia audeat usurpare, ut omnes hujus generis homines, temeratores et
violatores verbi Dei, juris et arbitrii pnis per Episcopos corceantur.
Clemens Papa VIII ad perpetuam rei memoriam
Cum sacrorum Bibliorum Vulgat editionis textus summis laboribus
ac vigiliis restitutus, et quam accuratissime mendis expurgatus, benedicente
Domino, ex nostra typographia Vaticana in lucem prodeat ; Nos, ut in
posterum idem textus incorruptus, ut decet, conservetur, opportune
providere volentes, auctoritate apostolica, tenore prsentium districtius
inhibemus, ne intra decem annos a data prsentium numerandos, tam citra
quam ultra montes, alibi quam in nostra Vaticana typographia, a quoquam
imprimatur. Elapso autem pr fato decennio, eam cautionem adhiberi
prcipimus, ut nemo hanc sanctarum Scripturarum editionem typis
mandare prsumat, nisi habito prius exemplari in typographia Vaticana
excuso : cujus exemplaris forma, ne minima quidem particula de textu
mutata, addita, vel ab eo detracta, nisi aliquid occurrat, quod typographic
incuri manifeste ascribendum sit, inviolabiliter observetur.
Si quis vero typographus in quibuscumque regnis, civitatibus,
provinciis, et locis tam nostr et S. R. E. ditioni in temporalibus subjectis,
quam non subjectis, hanc eamdem sacrarum Scripturarum editionem intra

6/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

decennium pr dictum quoquo modo, elapso autem decennio, aliter quam


juxta hujusmodi exemplar, ut prfertur, imprimere, vendere, venales
habere, aut alias edere vel evulgare : aut si quis bibliopola a se vel ab aliis
quibusvis, post datam prsentium, hujus editionis impressos libros, seu
imprimendos a prfato restituto et correcto textu in aliquo discrepantes, seu
ab alio, quam a typographo Vaticano, intra decennium excusos, pariter
vendere, venales proponere, vel evulgare prsumpserit, ultra amissionem
omnium librorum, et alias arbitrio nostro infligendas pnas temporales,
etiam majoris excommunicationis sententiam eo ipso incurrat : a qua nisi a
Romano Pontifice, prterquam in mortis articulo constitutus, absolvi non
possit.
Mandamus itaque universis et singulis, Patriarchis, Archiepiscopis,
Episcopis, ceterisque Ecclesiarum et locorum, etiam regularium Prlatis, ut
pr sentes litteras in suis quisque Ecclesiis et jurisdictionibus ab omnibus
inviolate perpetuo observari curent ac faciant. Contradictores per censuras
ecclesiasticas, aliaque opportuna juris et facti remedia, appellatione
postposita, compescendo, invocato etiam ad hoc, si opus fuerit, auxilio
brachii scularis ; non obstantibus constitutionibus, et ordinationibus
apostolicis, ac in generalibus, provincialibus, vel synodalibus Conciliis
editis generalibus, vel specialibus, ac quarumcumque Ecclesiarum,
Ordinum, Congregationum, Collegiorum atque Universitatum, etiam
studiorum generalium juramento, confirmatione apostolica, vel quavis
firmitate alia roboratis, statutis, et consuetudinibus, ac privilegiis, indultis,
ac litteris apostolicis in contrarium quomodocumque emanatis, et
emanandis : quibus omnibus ad hunc effectum latissime derogamus, ac
derogatum esse decernimus. Volumus autem, ut prsentium trans sumptis
etiam in ipsis voluminibus impressis eadem, in judicio et extra, fides
ubique adhibeatur, qu ipsis prsentibus adhiberetur, si forent exhibit,
vel ostens.
Datum Rom, apud Sanctum Petrum sub Annulo Piscatoris, die IX
novembris MDXCII, Pont. Nostri anno I.
M. Vestrius Barbianus
Prfatio ad lectorem (ex editione vaticana anni 1592)
In multis magnisque beneficiis, qu per sacram Tridentinam
Synodum Ecclesi su Deus contulit, id in primis numerandum videtur,
quod inter tot latinas editiones divinarum Scripturarum, solam veterem ac
Vulgatam, qu longo tot sculorum usu in Ecclesia probata fuerat,
gravissimo Decreto authenticam declaravit. Nam, ut illud omittamus, quod

7/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

ex recentibus editionibus non pauc ad hreses hujus temporis


confirmandas licenter detort videbantur : ipsa certe tanta versionum
varietas, atque diversitas magnam in Ecclesia Dei confusionem parere
potuisset. Jam enim hac nostra tate illud fere evenisse constat, quod
sanctus Hieronymus tempore suo accidisse testatus est, tot scilicet fuisse
exemplaria, quot codices ; cum unusquisque pro arbitrio suo adderet, vel
detraheret.
Hujus autem veteris ac Vulgat editionis tanta semper fuit auctoritas,
tamque excellens prstantia, ut eam ceteris omnibus latinis editionibus
longe anteferendam esse, apud quos judices in dubium revocari non
posset. Qui namque in ea libri continentur (ut a majoribus nostris quasi per
manus traditum nobis est) partim ex sancti Hieronymi translatione, vel
emendatione suscepti sunt ; partim retenti ex antiquissima quadam editione
latina, quam sanctus Hieronymus communem et Vulgatam, sanctus
Augustinus Italam, sanctus Gregorius Veterem translationem appellat.
Ac de Veteris quidem hujus, sive Ital editionis sinceritate atque pr
stantia prclarum sancti Augustini testimonium exstat in secundo libro De
doctrina christiana, ubi latinis omnibus editionibus, qu tunc plurim
circumferebantur, Italam prferendam censuit, quod esset, ut ipse loquitur,
verborum tenacior cum perspicuitate sententi. De sancto vero Hieronymo
multa exstant veterum Patrum egregia testimonia : eum enim sanctus
Augustinus hominem doctissimum, ac trium linguarum peritissimum vocat,
atque ejus translationem ipsorum quoque hebrorum testimonio veracem
esse confirmat. Eumdem sanctus Gregorius ita prdicat, ut ejus
translationem, quam novam appellat, ex hebro eloquio cuncta verius
transfudisse dicat : atque idcirco dignissimam esse, cui fides in omnibus
habeatur. Sanctus autem Isidorus non uno in loco Hieronymianam
versionem ceteris omnibus anteponit, eamque ab ecclesiis christianis
communiter recipi ac probari affirmat, quod sit in verbis clarior, et veracior
in sententiis. Sophronius quoque, vir eruditissimus, sancti Hieronymi
translationem non latinis modo, sed etiam grcis valde probari
animadvertens, tanti eam fecit, ut psalterium et prophetas ex Hieronymi
versione in grcum eleganti sermone transtulerit. Porro qui secuti sunt, viri
doctissimi, Remigius, Beda, Rabanus, Haymo, Anselmus, Petrus Damiani,
Richardus, Hugo, Bernardus, Rupertus, Petrus Lombardus, Alexander,
Albertus, Thomas, Bonaventura, ceterique omnes, qui his nongentis annis
in Ecclesia floruerunt, sancti Hieronymi versione ita sunt usi, ut ceter,
qu pene innumerabiles erant, quasi laps de manibus theologorum,
penitus obsoleverint. Quare non immerito catholica Ecclesia sanctum
Hieronymum doctorem maximum, atque ad Scripturas sacras
interpretandas divinitus excitatum ita celebrat, ut jam difficile non sit

8/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

illorum omnium damnare judicium, qui vel tam eximii doctoris


lucubrationibus non acquiescunt, vel etiam meliora, aut certe paria prstare
se posse confidunt.
Ceterum ne tam fidelis translatio, tamque in omnes partes Ecclesi
utilis, vel injuria temporum, vel impressorum incuria, vel temere
emendantium audacia, ulla ex parte corrumperetur, eadem sacrosancta
Synodus Tridentina illud Decreto suo sapienter adjecit, ut hc ipsa vetus ac
Vulgata editio emendatissime, quoad fieri posset, imprimeretur : neque ulli
liceret eam sine facultate et approbatione superiorum excudere. Quo
Decreto simul typographorum temeritati ac licenti modum imposuit, et
pastorum Ecclesi in tanto bono quam diligentissime retinendo, et
conservando, vigilantiam, atque industriam excitavit.
Et quamvis insignium Academiarum Theologi in editione Vulgata
pristino suo nitori restituenda magna cum laude laboraverint ; quia tamen in
tanta re nulla potest esse nimia diligentia, et codices manuscripti complures
et vetustiores Summi Pontificis jussu conquisiti, atque in Urbem advecti
erant ; et demum, quoniam executio generalium Conciliorum, et ipsa
Scripturarum integritas ac puritas ad curam Apostolic Sedis potissimum
pertinere cognoscitur ; ideo Pius IV Pontifex Maximus pro sua in omnes
Ecclesi partes incredibili vigilantia, lectissimis aliquot sanct roman
Ecclesi Cardinalibus, aliisque tum Sacrarum litterarum, tum variarum
linguarum peritissimis viris, eam provinciam demandavit, ut Vulgatam
editionem latinam, adhibitis antiquissimis codicibus manuscriptis, inspectis
quoque hebraicis, grcisque bibliorum fontibus ; consultis denique veterum
Patrum commentariis, accuratissime castigarent. Quod itidem institutum
Pius V prosecutus est. Verum conventum illum ob varias, gravissimasque
Sedis Apostolic occupationes jamdudum intermissum, Sixtus V divina
providentia ad summum Sacerdotium evocatus, ardentissimo studio
revocavit, et opus tandem confectum typis mandari jussit. Quod cum jam
esset excusum, et ut in lucem emitteretur, idem Pontifex operam daret,
animadvertens non pauca in sacra Biblia prli vitio irrepsisse, qu iterata
diligentia indigere viderentur, totum opus sub incudem revocandum censuit
atque decrevit. Id vero cum morte prventus pr stare non potuisset,
Gregorius XIV qui, post Urbani VII duodecim dierum Pontificatum, Sixto
successerat, ejus animi intentionem executus perficere aggressus est,
amplissimis aliquot Cardinalibus, aliisque doctissimis viris ad hoc iterum
deputatis. Sed eo quoque, et qui illi successit, Innocentio IX brevissimo
tempore de hac luce subtractis ; tandem sub initium Pontificatus
Clementis VIII qui nunc Ecclesi univers gubernacula tenet, opus, in
quod Sixtus V intenderat, Deo bene juvante perfectum est.

9/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Accipe igitur, christiane lector, eodem Clemente Summo Pontifice


annuente, ex Vaticana typographia veterem ac Vulgatam sacr Scriptur
editionem, quanta fieri potuit diligentia castigatam : quam quidem sicut
omnibus numeris absolutam, pro humana imbecillitate affirmare difficile
est, ita ceteris omnibus, qu ad hanc usque diem prodierunt,
emendatiorem, purioremque esse, minime dubitandum. Et vero quamvis in
hac Bibliorum recognitione in codicibus manuscriptis, hebris, grcisque
fontibus, et ipsis veterum Patrum commentariis conferendis non mediocre
studium adhibitum fuerit ; in hac tamen pervulgata lectione sicut nonnulla
consulto mutata, ita etiam alia, qu mutanda videbantur, consulto immutata
relicta sunt ; tum quod ita faciendum esse ad offensionem populorum
vitandam sanctus Hieronymus non semel admonuit : tum quod facile fieri
posse credendum est, ut majores nostri, qui ex hebris, et grcis latina
fecerunt, copiam meliorum, et emendatiorum librorum habuerint, quam ii,
qui post illorum tatem ad nos pervenerunt, qui fortasse tam longo tempore
identidem describendo minus puri, atque integri evaserunt ; tum denique
quia sacr Congregationi amplissimorum Cardinalium, aliisque
eruditissimis viris ad hoc opus a Sede Apostolica delectis propositum non
fuit, novam aliquam editionem cudere, vel antiquum interpretem ulla ex
parte corrigere, vel emendare ; sed ipsam veterem, ac Vulgatam editionem
latinam a mendis veterum librariorum, necnon pravarum emendationum
erroribus repurgatam, su pristin integritati, ac puritati, quoad ejus fieri
potuit, restituere ; eaque restituta, ut quam emendatissime imprimeretur
juxta Concilii cumenici Decretum pro viribus operam dare.
Porro in hac editione nihil non canonicum, nihil ascititium, nihil
extraneum apponere visum est : atque ea causa fuit, cur liber tertius et
quartus Esdr inscripti, quos inter canonicos libros sacra Tridentina
Synodus non annumeravit, ipsa etiam Manass regis Oratio, qu neque
hebraice, neque grce quidem exstat, neque in manuscriptis antiquioribus
invenitur, neque pars est ullius canonici libri, extra canonic Scriptur
seriem posita sint : et null ad marginem concordanti (qu posthac inibi
apponi non prohibentur), null not, null vari lectiones, null denique
prfationes, nulla argumenta ad librorum initia conspiciantur.
Sed sicut Apostolica Sedes industriam eorum non damnat, qui
concordantias locorum, varias lectiones, prfationes sancti Hieronymi, et
alia id genus in aliis editionibus inseruerunt ; ita quoque non prohibet, quin
alio genere caracteris in hac ipsa Vaticana editione ejusmodi adjumenta pro
studiosorum commoditate, atque utilitate in posterum adjiciantur ; ita
tamen, ut lectiones vari ad marginem ipsius textus minime annotentur.

10/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

RESPONSA ET DECLARATIONES PONTIFICIAE COMMISSIONIS DE


RE BIBLICA
ClRCA CITATIONES
IMPLICITAS
IN SACRA SCRIPTURA
CONTENTAS (Acta Sanctae Sedis 37 [1904-1905] p. 666 ). (13 februarii
1905)
Cum ad normam directivam habendam pro studiosis Sacrae Scripturae
proposita fuerit Commissioni Pontificiae de Re Biblica sequens quaestio,
videlicet :
Utrum ad enodandas difficultates quae occurrunt in nonnullis S. Scripturae
textibus, qui facta historica referre videntur, liceat Exegetae catholico
asserere agi in his de citatione tacita vel implicita documenti ab auctore non
inspirato conscripti, cuius adserta omnia auctor inspiratus minime
adprobare aut sua facere intendit, quaeque ideo ab errore immunia haberi
non possunt?
Praedicta Commissio respondendum censuit:
Negative, excepto casu in quo, salvis sensu ac iudicio Ecclesiae, solidis
argumentis probetur: 1. Hagiographum alterius dicta vel documenta revera
citare; et 2. eadem nec probare, nec sua facere, ita ut iure censeatur non
proprio nomine loqui.
DE NARRATIONIBUS SPECIETENUS TANTUM HISTORICIS IN S.
SCRIPTURAE LIBRIS, QUI PRO HISTORICIS HABENTUR (Acta
Sanctae Sedis 38 [1905-1906] p. 124 s.).
(23 iunii 1905.)
Proposito sequenti dubio Consilium Pontificium pro studiis de Re Biblica
provehendis respondendum censuit prout sequitur:
Dubium: Utrum admitti possit tamquam principium rectae exegeseos
sententia quae tenet S. Scripturae libros qui pro historicis habentur, sive
totaliter sive ex parte, non historiam proprie dictam et obiective veram
quandoque narrare, sed speciem tantum historiae prae se ferre ad aliquid
significandum a proprie litterali seu historica verborum significatione
alienum?
Resp. Negative. excepto tamen casu, non facile nec temere admittendo, in
quo, Ecclesiae sensu non refragante ciusque salvo iudicio, solidis
argumentis probetur Hagiographum voluisse non veram et proprie dictam

11/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

historiam tradere, sed sub specie et forma historiae parabolam, allegoriam,


vel sensum aliquem a proprie litterali seu historica verborum significatione
remotum proponere.
DE MOSAICA AUTHENTIA PENTATEUCHl (Acta Sanctae Sedis 39
[1906] p. 377 s.).
(27 iunii 1906. )
Propositis sequentibus dubiis Consilium Pontificium pro studiis de Re
Biblica provehendis respondendum censuit prout sequitur :
I.
Utrum argumenta a criticis congesta ad impugnandam authentiam
mosaicam sacrorum librorum, qui Pcntateuchi nomine designantur, tanti
sint ponderis,
ut posthabitis quampluribus testimoniis utriusque
Testamenti collective sumptis, perpetua consensione populi iudaici,
Ecclcsiae quoque constanti traditione necnon indiciis internis quae ex ipso
textu eruuntur, ius tribuant afiirmandi hos libros non Moysen habere
auctorem, sed ex fontibus maxima ex parte aetate mosaica posterioribus
fuisse confectos?
Resp.

Negative.

II. Utrum mosaica authentia Pentateuchi talem necessario postulet


redactionem totius operis, ut prorsus tenendum sit Moysen omnia et singula
manu sua scripsisse vel ammanuensibus dictasse; an etiam eorum
hypothesis permitti possit qui existimant eum opus ipsum a se sub divinae
inspirationis afflatu conceptum alteri vel pluribus scribendum commisisse,
ita taraen ut sensa sua fideliter redderent, nihil contra suam voluntatem
scriberent, nihil omitterent; ac tandem opus hac ratione confectum, ab
eodem Moyse principe inspiratoque auctore probat cum ipsiusmet nomine
vulgaretur?
Resp.

Negative ad primam partem, affirmative ad secundam.

III. Utrum absque praeiudicio mosaicae authentiae Pentateuchi concedi


possit Moysen ad suum conficiendum opus fontes adhibuisse, scripta
videlicet documenta vel orales traditiones, ex quibus, secundum peculiarem
scopum sibi propositum et sub divinae inspirationis afflatu, nonnulla
hauserit eaque ad verbum vel quoad sententiam, contracta vel amplificata
ipsi operi in-seruerit?
Resp.

Affirmative.

12/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

IV.
Utrum, salva substantialiter mosaica authentia et integritate
Pentateuchi, admitti possit tam longo saeculorum decursu nonnullas ei
modificationes obvenisse, uti: additamenta post Moysi mortem vel ab
auctore inspirato apposita, vel glossas et explicationes textui interiectas;
vocabula quaedam et formas e sermone antiquato in sermonem recentiorem
translatas; mendosas demum lectiones vitio ammanuensium adscribendas,
de quibus fas sit ad normas artis criticae disquirere et iudicare?
Resp. Affirmative, salvo Ecclesiae iudicio.
DE AUCTORE ET VERITATE HISTORICA
QUARTI EVANGELII (ACTA SANCTAE SEDIS 40 [1907] P. 383 S.).
maii 1907.)

(29

Propositis sequentibus dubiis Commissio Pontificia de Re Biblica sequenti


modo respondit:
Dubium I: Utrum ex constanti, universali ac sollemni Ecclesiae traditione
iam a saeculo II decurrente, prout maxime eruitur: a) ex SS. Patrum,
scriptorum ecclesiasticorum, immo etiam haereticorum, testimoniis et
allusionibus, quae, cum ab Apostolorum discipulis vel primis successoribus
derivasse oportuerit, necessario nexu cum ipsa libri origine cohaerent; b) ex
recepto semper et ubique nomine auctoris quarti Evangelii in canone et
catalogis sacrorum librorum; c) ex eorumdem librorum vetustissimis
manuscriptis codicibus et in varia idiomata versionibus; d) ex publico usu
liturgico inde ab Ecclesiae primordiis toto orbe obtinente; praescin-dendo
ab argumcnto theologico, tam solido argumento historico demonstretur
Iohannem Apostolum et non alium quarti Evangelii auctorem esse
agnoscendum, ut rationes a criticis in oppositum adductae hanc traditionem
nullatenus infirment?
Resp. Affirmative.
Dubium II. Utrum etiam rationes internae quae eruuntur ex textu quarti
Evangelii seiunctim considerato, ex scribentis testimonio et Evangelii
ipsius cum prima epistula lohannis Apostoli manifesta cognatione
censendae sint confirmare traditionem quae eidem Apostolo quartum
Evangelium indubitanter attribuit? Et utrum difficultates quae ex
"collatione ipsius Evangelii cum aliis tribus desumuntur, habita prae oculis
diversitate temporis, scopi et auditorum pro quibus vel contra quos auctor
scripsit, solvi rationabiliter possint, prout SS. Patres et exegetae catholici
passim praestiterunt?
Resp. Affirmative ad utramque partem.

13/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Dubium III. Utrum, non obstante praxi quae a primis temporibus in


universa Ecclesia constantissime viguit, arguendi ex quarto Evangetio
tanquam ex documento proprie historico, considerata nihilominus indole
peculiari eiusclem Evangelii et intentione auctoris manifesta illustrandi et
vindicandi Christi divinitatem ex ipsis factis et sermonibus Domini, dici
possit facta narrata in quarto Evangelio esse totaliter vel ex parte conficta
ad hoc ut sint allegoriae vel symbola doctrinalia, sermones vero Domini
non proprie et vere esse ipsius Domini sermones, sed compositiones
theologicas scriptoris, licet in ore Do-mini positas?
Resp. Negative.
DE LIBRI ISAIAE INDOLE ET AUCTORE (Acta Sanctae Sedis 41
[1908] p. 613 s.).
(28 iunii 1908.)
Propositis sequentibus dubiis Commissio Pontificia de Re Biblica sequenti
modo respondit:
Dubium I. Utrum doceri possit, vaticinia quae leguntur in libro Isaiaeet
passim in Scripturis, non esse veri nominis vaticinia, sed vel narrationes
post eventum confictas, vel, si ante eventum praenuntiatum quidpiam
agnosci opus sit, id prophetam non ex supernaturali Dei futurorum praescii
revelatione, sed ex his quae iam contigerunt, felici quadam sagacitate et
naturali ingenii acumine, coniiciendo praenuntiasse?
Resp. Negative.
Dubium II. Utrum sententia quae tenet, Isaiam ceterosque prophetas
vaticinia non edidisse nisi de his quae in continenti vel post non grande
temporis spatium eventura erant, conciliari possit cum vaticiniis, imprimis
messia-nicis et eschatologicis, ab eisdem prophetis de longinquo certo
editis, necnon cum communi SS. Patrum sententia concorditer adserentium,
prophetas ea quoque praedixisse, quae post multa saecula essent implenda?
Resp. Negative.
Dubium III. Utrum admitti possit, prophetas non modo tanquam correctores
pravitatis humanae divinique verbi in profectum audientium praecones,
verum etiam tamquam praenuntios eventuum futurorum, constanter alloqui
debuisse auditores non quidem futuros, sed praesentes et sibi aequales, ita
ut ab ipsis plane intellegi potuerint; proindeque secundam partem libri

14/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Isaiae (cap. 40-66), in qua vates non Iudaeos Isaiae aequales, at Iudaeos in
exsilio babylonico lugentes veluti inter ipsos vivens alloquitur et solatur,
non posse ipsum Isaiam iamdiu emortuum auctorem babere, sed oportere
eam ignoto cuidam vati inter exsules viventi assignare?
Resp. Negative.
Dubium IV. Utrum, ad impugnandam identitatem auctoris libri Isaiae,
argumenttun philologicum, ex lingua stiloque desumptum, tale sit
censcndum, ut virum gravem, criticae artis et hebraicae linguae peritum,
cogat in eodem libro pluralitatem auctorum agnoscere?
Resp. Negative.
Dubium V. Utrum solida prostent argumenta, etiam cumulative sumpta, ad
evincendum Isaiae librum non ipsi soli Isaiae, sed duobus, immo pluribus
auctoribus esse tribuendum?
Resp. Negative.
DE CHARACTERE HISTORICO TRIUM PRIORUM CAPITUM
GENESEOS (Acta Apostolicae Sedis 1 [1909] p. 567-569). (30 iunii
1909.)
I. Utrum varia systemata exegetica, quae ad excludendum sensum
litteralem historicum trium priorum capitum libri Geneseos excogitata et
scientiae fuco propugnata sunt, solido fundamento fulciantur?
Resp. Negative.
II.
Utrum non obstantibus indole et forma historica libri Geneseos,
peculiari trium priorum capitum inter se et cum sequentibus capittibus
nexu, multiplici testimonio Scripturarum tum Veteris tum Novi Testamenti,
unanimi fere sanctorum Patrum sententia ac traditionali sensu, quem, ab
israelitico etiam populo transmissum, semper tenuit Ecclesia, doceri possit,
praedicta tria capita Geneseos continere non rerum vere gestarum
narrationes, quae scilicet obiectivae realitati et historicae veritati
respondeant; sed vel fabulosa ex veterum populorum mythologiis et
cosmogoniis deprompta et ab auctore sacro, expurgato quovis polytheismi
errore, doctrinae monotheisticae accommodata; vel allegorias et symbola,
fundamento obiectivae realitatis destituta, sub historiae specie ad religiosas
et philosophicas veritates inculcandas proposita; vel tandem legendas ex

15/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

parte historicas et ex parte ficticias ad animorum instructionem et


aedificationem libere compositas?
Resp. Negative ad utramque partem.
III. Utrum speciatim sensus litteralis historicus vocari in dubium possit,
ubi agitur de factis in eisdem capitibus enarratis, quae christianae religionis
fundamenta attingunt: uti sunt, inter cetera, rerum universarum creatio a
Deo facta in initio temporis; pcculiaris creatio hominis; formatio primae
mulieris ex primo homine; generis humani unitas; originalis protoparentum
felicitas in statu iustitiae, integritatis et immortalitatis; praeceptum a Deo
homini datum ad eius oboedientiam probandam: divini praecepti, diabolo
sub serpentis specie suasore, transgressio; protoparentum deiectio ab illo
primaevo innocentiae statu; nec non Reparatoris futuri promissio?
Resp. Ncgative.
IV.
Utrum in interpretandis illis horum capitum locis, quos Patres et
Doctores diverso modo intellexerunt. quin certi quidpiam definitique
tradiderint, liceat, salvo Ecclesiae iudicio servataque fidei analogia, eam
quam quisque prudenter probaverit, sequi tuerique sententiam?
Resp. Affirmative.
V. Utrum omnia et singula, verba videlicet et phrases, quae in praedictis
capitibus occurrunt, semper et necessario accipienda sint sensu proprio, ita
ut ab eo discedere nunquam liceat, etiam cum locutiones ipsae manifeste
appareant improprie seu metaphorice vel anthropomorphice usurpatae, et
sensum proprium vel ratio tenere prohibeat vel necessitas cogat dimittere?
Resp. Negative.
VI.
Utrum. praesupposito litterali et historico sensu, nonnullorum
locorum eorumdem capitum interpretatio allegorica et prophettca,
praefulgente sanctorum Patrum et Ecclesiae ipsius exemplo, adhiberi
sapienter et utiliter possit?
Resp. Affirmative.
VII. Utrum, cum in conscribendo primo Geneseos capite non fuerit sacri
auctoris mens intimam adspectabilium rerum constitutionem ordinemque
creationis completum scientifico more docere, sed potius suae genti tradere
notitiam popularem, prout communis sermo ferebat per ea tempora,

16/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sensibus et captui hominum accom-modatam, sit in horum interpretatione


adamussim semperque investiganda scientifici sermonis proprietas?
Resp. Negative.
VIII.
Utrum in illa sex dierum denominatione atque distinctione, de
quibus in Geneseos capite primo, sumi possit vox yom (dies) sive sensu
proprio pro die naturali, siye sensu improprio pro quodam temporis spatio,
deque huiusmodi quaestione libere inter exegetas disceptare liceat?
Resp. Affirmative.
DE
AUCTORIBUS
ET
DE
TEMPORE
COMPOSITIONIS
PSALMORUM (Acta Apostolicae Sedis 2 [1910] p. 354). (1 maii 1910.)
I.
Utrum appellationes Psalmi David, Hymni David, Liber Psalmorum
David, Psalterium Davidicum, in antiquis collectionibus et in Conciliis
ipsis usurpatae ad dcsignandum Veteris Testamenti librum 150 Psalmorum,
sicut etiam plurium Patrum et Doctorum sententia, qui te-nuerunt omnes
prorsus Psalterii psalmos uni David esse adscribendos, tantam vim habeant,
ut Psalterii totius unicus auctor David haberi debeat?
Resp. Negative.
II. Utrum ex concordantia textus hebraici cum graeco textu alexandrino
aliisque vetustis versionibus argui iure possit, titulos psalmorum hebraico
textui praefixos antiquiores esse versione sic dicta LXX virorum; ac
proinde si non directe ab auctoribus ipsis psalmorum, a vetusta saltem
iudaica traditione derivasse?
Resp.

Affirmative.

III. Utrum praedicti psalmorum tituli, iudaicae traditionis testes, quando


nulla ratio gravis est contra eorum genuinitatem, prudenter possint in
dubium revocari?
Resp. Negative.
IV.
Utrum, si considerentur Sacrae Scripturas haud infrequentia
testimonia circa naturalem Davidis peritiam, Spiritus Sancti charismate
illustratam in componendis carminibus religiosis, institutiones ab ipso
conditae de cantu psalmorum liturgico attributiones psalmorum ipsi factae
tum in Veteri Testamento, tum in Novo, tum in ipsis inscriptionibus, quae
psalmis ab antiquo praefixae sunt; insuper cpnsensus ludaeorum, Patrum et

17/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Doctorum Ecclesiae, prudenter denegari possit, praecipuum Psalterii


carminum Davidem esse auctorem, vel contra af-firmari pauca dumtaxat
eidem regio psalti carmina esse tribuenda?
Resp. Negative ad utramque partem.
V. Utrum in specie denegari possit davidica origo eorum psalmorum qui
in Veteri vel Novo Testamento diserte sub Davidis nomine citantur, inter
quos prae ceteris recensendi veniunt Ps 2 Quare fremuerunt gentes : Ps 15
Conserva me, Domine; Ps 17 Diligam te, Domine, fortitudo mea; Ps 31
Beati quorum remissae sunt iniquitates; Ps 68 Salvum me fac, Deus; Ps
109 Dixit Dominus Domino meo?
Resp. Negative.
VI.
Utrum sententia eorum admitti possit qui tenent inter Psalterii
psalmos nonnullos esse sive Davidis sive aliorum auctorum, qui propter
rationes liturgicas et musicales, oscitantiam ammanuensium aliasve
incompertas causas in plures fuerint divisi vel in unum coniuncti; itemque
alios esse psalmos, uti Miserere mei, Deus, qui ut melius aptarentur
circumstantiis historicis vel sollemnitatibus populi iudaici, leviter fuerint
retractati vel modificati, subtractione aut additione unius alteriusve
versiculi, salva tamen totius textus sacri inspiratione?
Resp. Affirmative ad utramque partem.
VII. Utrum sententia eorum inter recentiores scriptorum, qui indiciis
dumtaxat internis innixi vel minus recta sacri textus interpretatione
demonstrari conati sunt non paucos esse psalmos post tempora Esdrae et
Nehemiae, quin-immo aevo Machabaeorum, compositos, probabiliter
sustineri possit?
Resp. Negative.
VIII. Utrum ex multiplici sacrorum librorum Novi Tcstamenti testimonio et
unanimi Patrum consensu, fatentibus etiam iudaicae gentis scriptoribus,
plures agnoscendi sint psalmi prophetici et messianici, qui futuri
Liberatoris adventum, regnum, sacerdotium, passionem, mortem et
resurrectionem vaticinati sunt; ac proinde reiicienda prorsus eorum
sententia sit, qui indolem psalmorum propheticam ac messianicam
pervertentes, eadem de Christo oracula ad futuram tantum sortem populi
electi praenuntiandara coarctant?

18/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Resp. Affirmative ad utramque partem.


DE AUCTORE, DE TEMPORE COMPOSITIONIS ET DE HISTORICA
VERITATE EVANGELII SECUNDUM MATTHAEUM (Acta
Apostolicae Sedis 3 [1911] p. 294-296). (19 iunii 1911.)
Propositis sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica ita
respondendum decrevit:
I.
Utrum, attento universali a primis saeculis constanti Ecclesiae
consensu, quem luculenter ostendunt diserta Patrum testimonia, codicum
Evangeliorum inscriptiones, sacrorum librorum versiones vel antiquissimae
et catalogi a Sanctis Patribus, ab ecclesiasticis scriptoribus, a Summis
Pontificibus et Conciliis traditi, ac tandem usus liturgicus Ecclesiae
orientalis et occidentalis, affirmari certo possit et debeat Matthaeum,
Christi Apostolum, revera Evangelii sub eius nomine vulgati esse
auctorem?
Resp. Affirmative.
II.
Utrum traditionis suffragio satis fulciri censenda sit sententia quae
tenet Matthaeum et ceteros Evangelistas in scribendo praecessisse, et
primum Evangelium patrio sermone a Iudaeis palaestinensibus tunc usitato,
quibus opus illud erat directum, conscripsisse ?
Resp. Affirmative ad utramque partem.
III.
Utrum redactio huius originalis textus differri possit ultra tempus
eversionis lerusalem, ita ut vaticinia quae de eadem eversione ibi leguntur,
scripta fuerint post eventum; aut, quod allegari solet Irenaei testimonium
(Adv. haer., 1.3 c.3 n.2), incertae et controversae interpretationis, tanti
ponderis sit existimandum, ut cogat reiicere eorum sententiam qui
congruentius traditioni censent eamdem redactionem etiam ante Pauli in
Urbem adventum fuisse confectam?
Resp. Negative ad utramque partem.
IV. Utrum sustinert vel probabiliter possit illa modernorum quorumdam
opinio, iuxta quam Matthaeus non proprie et stricte Evangelium
composuisset, quale nobis est traditum, sed tantummodo collectionem
aliquam dictorum seu sermonum Christi, quibus tamquam fontibus usus
esset alius auctor anonymus, quem Evan-gelii ipsius redactorem faciunt?

19/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Resp.

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Negative.

V.
Utrum ex eo quod Patres et ecclesiastici scriptores omnes, immo
Ecclesia ipsa iam a suis incunabulis unice usi sunt, tamquam canonico,
graeco textu Evangelii sub Matthaei nomine cogniti, ne iis quidem
exceptis, qui Matthaeum Apostolum patrio scripsisse sermone expresse
tradiderunt, certo probari possit ipsum Evange-lium graecum identicum
esse quoad substantiam cum Evangelio illo, patrio sermone ab eodem
Apostolo exarato?
Resp.

Affirmative.

VI.
Utrum ex eo quod auctor primi Evangelii scopum prosequitur
praecipue dogmaticum et apologeticum, demonstrandi nempe Iudaeis
Iesum esse Messiam a prophetis praenuntiatum et a Davidica stirpe
progenitum, et quod insuper in disponendis factis et dictis quae enarrat et
refert, non semper ordinem chronologicum te-net, deduci inde liceat ea non
esse ut vera recipienda; aut etiam affirmari possit narrationes gestorum et
sermonum Christi, quae in ipso Evangelio leguntur, alterationem quamdam
et adaptationem sub influxu prophetiarum Veteris Testamenti et adultioris
Ecclesiae status subiisse, ac proinde historicae veritati haud esse
conformes?
Resp.

Negative ad utramque partem.

VII.
Utrum speciatim solido fundamcnto destitutae censeri iure
debeant opiniones eorum, qui in dubium evocant authenticitatem
historicam duorum priorum capitum, in quibus genealogia et infantia
Christi narrantur, sicut et quarumdam in re dogmatica magni momenti
sententiarum, uti sunt illae quae respiciunt primatum Petri (Mt 16,17-19),
formam baptizandi cum universali missione praedicandi Apostolis traditam
(Mt 28,19-20), professionem fidei Apostolorum in divinitatem Christi (Mt
14,33), et alia huiusmodi, quae apud Matthaeum peculiari modo enuntiata
occurrunt?
Resp. Affirmative.
DE AUCTORE, DE TEMPORE COMPOSITIONIS ET DE HISTORICA
VERITATE
EVANGELIORUM
SECUNDUM
MARCUM
ET
SECUNDUM LUCAM (ACTA APOSTOLICAE SEDIS 4 [1912] P. 463-465).
(26 iunii 1912.)

20/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Propositis sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica ita


respondendum decrevit:
I. Utrum luculentum traditionis suffragium inde ab Ecciesiae primordiis
mire consentiens ac multiplici argumento firmatum, nimirum disertis
Sanctorum Patrum et scriptorum ecclesiasticorum testimoniis, citationibus
et allusionibus in eorumdem scriptis occurrentibus, veterum haereticorum
usu, versionibus librorum Novi Testamenti, codicibus manuscriptis antiquissimis et pene universis, atque etiam internis rationibus ex ipso
sacrorum librorum textu desumptis, certo affirmare cogat Marcum, Petri
discipulum et interpretem, Lucam vero medicum, Pauli adiutorem et
comitem, revera Evangeliorum quae ipsis respective attribuuntur, esse
auctores ?
Resp.

Affirmative.

II.
Utrum rationes, quibus nonnulli critici demonstrare nituntur
postremos duodecim versus Evangelii Marci (Mc 16,9-20) non esse ab ipso
Marco conscriptos, sed ab aliena manu appositos, tales sint, quae ius
tribuant affirmandi eos non esse ut inspiratos et canonicos reci-piendos; vel
saltem demonstrent versuum eorumdem Marcum non esse auctorem?
Resp. Negative ad utramque partem.
III.
Utrum pariter dubitare liceat de inspiratione et canonicitate
narrationum Lucae de infantia Christi (Lc 1-2) aut de apparitione angeli
Iesum confortantis et de sudore sanguineo (Lc 22,43 s.); vel solidis saltem
rationibus ostendi possit quod placuit antiquis haereticis et quibusdam
etiam recentioribus criticis ar-ridet easdem narrationes ad genuinum
Lucae Evangelium non pertinere?
Resp.

Negative ad utramque partem.

IV.
Utrum rarissima illa et prorsus singularia documenta, in quibus
Canticum Magnificat non Beatae Virgini Mariae, sed Elisabeth tribuitur,
ullo modo praevalere possint ac debeant contra testimonium concors
omnium fere codicum tum graeci textus originalis tum versionum, necnon
contra interpretationem quam plane exigunt non minus contextus quam
ipsius Virginis animus et constans Ecclesiae traditio?
Resp. Negative.

21/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

V. Utrum, quoad ordinem chronologicum Evangeliorum, ab ea sententia


recedere fas sit, quae, antiquissimo aeque ac constanti traditionis testimonio
roborata, post Matthaeum, qui omnium primus Evangelium suum patrio
sermone conscripsit, Marcum ordine secundum et Lucam tertium scripsisse
testatur; aut huic sententiae adversari vicissim censenda sit eorum opinio,
quae asserit Evangelium secundum et tertium ante graecam primi Evangelii
versionem esse compositum?
Resp. Negative ad utramque partem.
VI. Utrum tempus compositionis Evangeliorum Marci et Lucae usque ad
urbem Ierusalem eversam differre liceat; vel, eo quod apud Lucam
prophetia Domini circa huius urbis eversionem magis determinata videatur,
ipsius saltem Evangelium obsidione iam inchoata fuisse conscriptum,
sustineri possit?
Resp. Negative ad utramque partem.
VII. Utrum affirmari debeat Evangelium Lucae
praecessisse librum
Actuum Apostolorum (Act 1,1 s.); et cum hic liber, eodem Luca auctore,
ad finem captivttatis romanae Apostoli fuerit absolutus (Act 28, 30 s.),
eiusdem Evangelium non post hoc tempus fuisse compositum ?
Resp. Affirmative.
VIII. Utrum, prae oculis habitis tum traditionis testimoniis,
tum
argumentis internis, quoad fontes quibus uterque Evangelista in
conscribendo Evangclio usus est, in dubium vocari prudenter queat
sententia quae tenet Marcum iuxta praedicationem Petri, Lucam
autem iuxta praedicationem Pauli scripsisse; simulque asserit iisdem
Evangelistis praesto fuisse alios quoque fontes fide dignos sive orales sive
etiam iam scriptis consignatos?
Resp. Negative.
IX. Utrum dicta et gesta, quae a Marco iuxta Petri praedicationem
accurate
et quasi graphice enarrantur; et a Luca, assecuto omnia a
principio diligenter per testes fide plane dignos, quippe qui ab initio ipsi
viderunt et ministri fuerunt sermonis (Lc 1,2 s.), sincerissime exponun-tur,
plenam sibi eam fidem historicam iure vindicent, quam eisdem semper
praestitit Ecclesia; an e contrario eadem facta et gesta censenda sint
historica veritate, saltem ex parte, destituta, sive quod scriptores non fuerint
testes oculares, sive quod apud utrumque Evangelistam defectus ordinis ac

22/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

discrepantia in successione factorum haud raro deprehendantur, sive quod,


cum tardius venerint et scripserint, necessario conceptiones menti Christi et
Apostolorum extraneas aut facta plus minusve iam imaginatione populi
inquinata referre debuerint, sive demum quod dogmaticis ideis
praeconceptis, quisque pro suo scopo, indulserint?
Resp. Affirmative ad primam partem, negative ad alteram.
DE QUAESTIONE SYNOPTICA SIVE DE MUTUIS RELATIONIBUS
INTER TRIA PRIORA EVANGELIA (Acta Apostolicae Sedis 4 [1913]
p. 465). (26 iunii I912.)
Propositis pariter sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica
ita respondendum decrevit:
I. Utrum, servatis quae iuxta praecedenter statuta omnino servanda sunt,
praesertim de authenticitate et integritate trium Evangeliorum Matthaei,
Marci et Lucae, de identitate substantiali Eyangelii graeci Matthaei cum
eius originali primitivo, necnon de ordine temporum quo eadem scripta
fuerunt, ad explicandum eorum ad
invicem similitudines aut
dissimilitudines, inter tot varias oppositasque auctorum sententias, liceat
exegetis libere disputare et ad hypotheses traditionis sive scriptae sive
oralis vel etiam dependentiae unius a praecedenti seu a praecedentibus
appellare?
Resp. Affirmative.
II. Utrum ea quae superius statuta sunt, ii servare censeri debeant, qui,
nullo fulti traditionis testimonio nec historico argumento, facile
amplectuntur hypothesim vulgo duorum fontium nuncupatam, quae
cotrapsitionem Evanglii graeci Matthaei et Evangelii Lucae ex eorum
potisstmum dependentia ab Evangelio Marci et a collectione sic dicta
sermonum Domini contendit explicare; ac proinde eam libere propugnare
valeant?
Resp.

Negative ad utramque partem.

DE AUCTORE, DE TEMPORE COMPOSITIONIS ET DE HISTORICA


VERITATE LIBRI ACTUUM APOSTOLORUM (ACTA APOSTOLICAE
SEDIS 5 [1913] P. 291-292). (12 iunii 1913.)
Propositis sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica ita
respondendum decrevit:

23/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

I. Utrum perspecta potissimum Ecclesiae universae traditione usque ad


primaevos ecclesiasticos scriptores assurgente, attentisque internis
rationibus libri Actuum sive in se sive in sua ad tertium Evangelium
relatione considerati et praesertim mutua utriusque prologi affinitate et connexione (Lc 1,1-4; Act 1,1 s.), uti certum tenendum sit volumen,
quod titulo Actus Apostolorum praenotatur, Lucam Evangelistam habere
auctorem?
Resp. Affirmative.
II.
Utrum criticis rationibus desumptis tum ex lingua et stilo, tum ex
enarrandi modo, tum ex unitate scopi et doctrinae, demonstrari possit
librum Actuum Apostolorum uni dumtaxat auctori tribui debere; ac proinde
eam recentiorum scriptorum sententiam, quae tenet Lucam non esse libri
auctorem unicum, sed diversos esse agnoscendos eiusdem libri auctores
quovis fundamento esse destitutam?
Resp. Affirmative ad utramque partem.
III. Utrum, m specie, pericopae in Actis conspicuae, in quibus, abrupto
usu tertiae personae, inducitur prima pluralis (Wirstcke), unitatem
compositionis et authenticitatem infirment; vel potius historice et
philologice consideratae eam confirmare dicendae sint?
Resp. Negative ad primam partem, affirmative ad secundam.
IV.
Utrum ex eo quod liber ipse, vix mentione facta biennii primae
romanae Pauli captivitatis, abrupte clauditur, inferri liceat auctorem
volumen alterum deperditum conscripsisse, aut conscribere intendisse, ac
proinde tempus compositionis libri Actuum longe possit post eamdem
captivitatem differri; vel potius iure et me-rito retinendum sit Lucam sub
finem primae captivitatis romanae Apostoli Pauli librum absolvisse?
Resp. Negative ad primam partem, affirmative ad secundam.
V.
Utrum, si simul considerentur tum frequens ac facile commercium
quod procul dubio habult Lucas cum primis et praccipuis ecclesiae
palaestinensis fundatoribus nec non cum Paulo gentium Apostolo, cuius et
in evangelica praedicatione adiutor et in itineribus comes fuit, tum solita
eius industria et diligentia in exquirendis testibus rebusquc suis oculis
observandis; tum denique plerumque evidens et mirabilis consensus libri
Actuum cum ipsis Pauli epistulis et cum sincerioribus historiae
monumentis; certo teneri debeat Lucam fontes omni fide dignos prae

24/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

manibus habuisse eosque accurate, probe et fideliter adhibuisse, adeo ut


plenam auctoritatem historicam sibi iure vindicet?
Resp. Affirmative.
VI.
Utrum difficultates, quae passim obiici solent tum ex factis
supernaturalibus a Luca narratis; tum ex relatione quorumdam sermonum,
qui, cum sint compendiose traditi, censentur conficti et circumstantiis
adaptati; tum ex non-nullis locis ab historia sive profana sive biblica
apparenter saltem dissentientibus; tum demum ex narrationibus quibusdam
quae sive cum ipso Actuum auctore sive cum aliis auctoribus sacris
pugnare videntur; tales sint, ut auctoritatem Actuum historicam in dubium
revocare vel saltem aliquo modo minuere possint?
Resp. Negative.
DE AUCTORE, DE INTEGRITATE ET DE COMPOSITIONIS
TEMPORE EPISTULARUM PASTORALIUM PAULI APOSTOLI (Acta
Apostolicae Sedis 5 [1913] p. 292-293). (l2 iunii 1913).
Propositis pariter sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica
ita respondendum decrevit:
I.
Utrum prae oculis habita Ecclesiae traditione inde a primordiis
universaliter firmiterque perseverante, prout multimodis ecclesiastica
monumenta vetusta testantur, teneri certo debeat epistulas quae pastorales
dicuntur, nempe ad Timotheum utramque et aliam ad Titum, non obstante
quorumdam haereticorum ausu, qui eas, utpote suo dogmati contrarias, de
numero paulinarum, nulla reddita causa, eraserunt, ab ipso Apostolo Paulo
fuisse conscriptas et inter genuinas et canonicas perpetuo recensitas?
Resp. Affirmative.
II.
Utrum hypothesis sic dicta fragmentaria a quibusdam recentioribus
criticis invecta et varie proposita, qui nulla ceteroquin probabili ratione,
immo inter se pugnantes, contendunt epistulas pastorales posteriori tempore
ex fragmentis epistularum sive ex epistulis paulinis deperditis ab ignotis
auctoribus fuisse contextas et notabiliter auctas, perspicuo et firmissimo
traditionis testimonio aliquod vel leve praeiudicium inferre possit?
Resp. Negative.
III. Utrum difficultates quae multifariam obiici solent sive ex stilo et
lingua auctoris, sive ex erroribus praesertim gnosticorum, qui uti iam tunc
serpentes describuntur, sive ex statu ecclesiasticae hierarchiae, quae iam

25/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

evoluta supponitur, aliaeque huiuscemodi in contrarium rationes,


sententiam, quae genuinitatem epistularum pastoralium ratam certamque
habet, quo-modolibet infirment?
Resp. Negative.
IV. Utrum, cum non minus ex historicis rationibus quam ex ecclesiastica
traditione, SS. Patrum orientalium et occidentalium testimoniis consona,
necnon ex indiciis ipsis, quae tum ex abrupta conclusione libri Actuum tum
ex paulinis epistulis Romae conscriptis et praesertim ex secunda ad
Timotheum facile eruuntur, uti certa haberi debeat sententia de duplici
romana captivitate Apostoli Pauli; tuto affirmari possit epistulas pastorales
conscriptas esse in illo temporis spatio quod intercedit inter liberationem a
prima captivitate et mortem Apostoli?
Resp. Affirmative.
DE AUCTORE ET DE MODO COMPOSITIONIS EPISTULAE AD
HEBRAEOS (Acta Apostolicae Sedis 6 [1914] p. 417 s.). (24 iunii 1914.)
Propositis sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica ita
respondendum decrevit:
I. Utrum dubiis, quae primis saeculis, ob haereticorum imprimis abusum,
aliquorum in Occidente animos tenuere circa divinam inspirationem ac
paulinam originem epistulae ad Hebraeos, tanta via tribuenda sit, ut, attenta
perpetua, unanimi ac constanti orientalium Patrum affirmatione, cui post
saeculum IV totius occidentalis Ecclesiae plenus accessit consensus;
perpensis quoque Summorum Pontificum sacrorumque Conciliorum,
tridentini praesertim, actis, necnon perpetuo Ecclesiae universalis usu,
haesitare liceat, eam non solum inter canonicasquod de fide definitum
estverum etiam inter genuinas Apostoli Pauli epistulas certo recensere?
Resp.

Negative.

II. Utrum argumenta, quae desumi solent sive ex insolita nominis Pauli
absentia et consueti exordii salutationisque omissione in epistula ad
Hebraeos, sive ex eiusdem linguae graecae puritate, dictionis ac stili
elegantia et perfectione, sive ex modo quo in ea Vetus Testamentum
allegatur et ex eo arguitur, sive ex dif-ferentiis quibusdam, quae inter huius
ceterarumque Pauli epistularum doctrinam existere praetenduntur,
aliquomodo eiusdem paulinam originem infirmare valeant; an potius
perfecta doctrinae ac sententiarum consensio, admonitionum et
exhortationum similitudo, necnon locutionum ac ipsorum verborum

26/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

concordia a nonnullis quoque acatholicis celebrata, quae inter eam et


reliqua Apostoli gentium scripta observantur, eamdem paulinam originem
commonstrent atque confirment?
Resp. Negative ad primam partem, affirmative ad alteram.
III. Utrum Paulus Apostolus ita huius epistulae auctor censendus sit, ut
necessario afirrmari debeat, ipsum eam totam non solum Spiritu Sancto
inspirante concepisse et expressisse, verum etiam ea forma donasse qua
prostat?
Resp. Negative, salvo ulteriori Ecclesiae iudicio.
DE PAROUSIA SEU DE SECUNDO ADVENTU D. N. IESU CHRISTI
IN EPISTOLIS S. PAULI APOSTOLI (ACTA APOSTOLICAE SEDIS 7 [1915]
P. 357 S.) (18 iunii 1915.)
Propositis sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Re Biblica ita
respondendum decrevit:
I.
Utrum ad solvendas difficultates quae in epistolis sancti Pauli
aliorumque Apostolorum occurrunt, ubi de parousia ut aiunt, seu de
secundo adventu D. N. lesu Christi, sermo est, exegetae catholico
permissum sit adserere, Apostolos, licet sub inspiratione Spiritus Sancti
nul-lum doceant errorern, proprips nihilominus hu-manos sensus
exprimere, quibus error vel deceptio subesse possit?
Resp. Negative.
II.
Utrum, prae oculis habitis genuina muneris apostolici notione et
indubia sancti Pauli fidelitate erga doctrinam Magistri, dogmate item
catholico de inspiratione et inerrantia Sacrarum Scripturarum, quo omne id,
quod hagiographus asserit. enuntiat, insinuat, retineri debet assertum
enuntiatum, insinuatum a Spiritu Sancto, perpensis quoque textibus
epistolarum Apostoli, in se consideratis, modo loquendi ipsius Domini
apprime consonis, affirmare pporteat, Apostolum Paulum in scriptis suis
nihil omnino dixisse, quod non perfecte concordet cum illa temporis
parousiae ignorantia, quam ipse Christus hominum esse proclamavit?
Resp.

Affirmative.

II. Utrum, attenta locution graeca emeis oi zontes oi perileipomenoi,


perpensa quoque expositione Patrum, imprimis sancti loannis Chrysostomi,
tum in patrio idiomate, tum in epistolis paulinis versatissimi, liceat

27/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tamquam longius petitam et solido fundamento destitutam reiicere


interpretationem in scholis catholicis traditionalem (ab ipsis quoque
novatoribus saeculi XVI retentam), quae verba sancti Pauli in I Thess., IV,
15-17, explicat quin ullo modo involvat affirmationem parousiae tam
proximae ut Apostolus seipsum suosque lectores adnumeret fidelibus illis,
qui superstites futuri sunt obviam Christo?
Resp. Negative.
DECLARATIO DE ADDITIONE VARIARUM LECTIONUM IN
EDITIONIBUS VERSIONIS VULGATAE N. ET V. T. (Acta Apostolicae
Sedis 14 [1922] p. 27). (17 novembris 1921.)
In Praefatione ad lectorem editionis Clementinae versionis Vulgatae
Sacrarum Scripturarum legitur: Porro in hac editione nihil non
canonicum..., nullae ad marginem concordantiae (quae post hac inibi
apponi non prohibentur), nullae notae, nullae variae lectiones, nullae
denique praefationes... Sed sicut Apostolica Sedes industriam eorum non
damnat, qui concordias locorum, varias lectiones, praefationes S.
Hieronymi et alia id genus in aliis editionibus inseruerunt; ita quoque non
prohibet, quin alio genere characteris, in hac ipsa Vaticana editione
eiusmodi adiumenta pro studiosorum commoditate atque utilitate in
posterum adiiciantur; ita tamen, ut lectiones variae ad marginem ipsius
textus minime adnotentur.
Cum autem sint, qui putent ultimis hisce verbis prohiberi additionem
variarum lcctionum non solum in margine laterali, verum etiam in inferiore
seu ad calcem textus, quaesitum est a Pontificia Commissione Biblica:
utrum liceat in editionibus versionis Vulgatae tam Novi quam Veteris
Testamenti lectiones varias aliave huiusmodi studiosorum adiumenta ad
calcem textus adiicere?
Re examinata, Ppntificia Commissio Biblica respondit: Affirmative.
DE
FALSA DUORUM TEXTUUM INTERPRETATIONE (Acta
Apostolicae Sedis 25 [1933] p. 344). (l iulii 1933.)
Propositis sequentibus dubiis Pontifida Commissio de Re Biblica ita
respondendum decrevit:
l. Utrum viro catholico fas sit, maxime data interpretatione authentica
Principum Apostolorum (Act., II 24-33; XIII, 35-37), verba Psalmi XV, 1011: Non derelinques anlmam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum

28/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

videre corruptionem. Notos mihi fecisti vias vitae, sic interpretari quasi
auctor sacer non sit locutus de resurrectione Domini Nostri lesu Christi?
Resp. Negative.
II. Utrum asserere liceat verba lesu Christi quae leguntur apud. S.
Matthaeum, XVI, 26: Qitid prodest homini, si mundum universum lucretur,
animae vero suae detrimentum patiatur? Aut quam dabit homo
commutationem pro anima sua?, et pariter ea quae habentur apud S.
Lucam, IX, 25: Quid enim proficit homo si lucretur universum mundum, se
autem ipsum perdat et detrimentum sui faciat? sensu litterali non respicere
aeternam salutem animae, sed solam vitam temporalem hominis, non
obstantibus ipsorum verborum tenore eorumque contextu, nec non unanimi
interpretatione catholica?
Resp. Negative.
Liber Genesis
Cap. 1 In principio creavit Deus clum et terram. 2 Terra autem
erat inanis et vacua, et tenebr erant super faciem abyssi : et spiritus Dei
ferebatur super aquas. 3 Dixitque Deus : Fiat lux. Et facta est lux. 4 Et vidit
Deus lucem quod esset bona : et divisit lucem a tenebris. 5 Appellavitque
lucem Diem, et tenebras Noctem : factumque est vespere et mane, dies
unus. 6 Dixit quoque Deus : Fiat firmamentum in medio aquarum : et
dividat aquas ab aquis. 7 Et fecit Deus firmamentum, divisitque aquas, qu
erant sub firmamento, ab his, qu erant super firmamentum. Et factum est
ita. 8 Vocavitque Deus firmamentum, Clum : et factum est vespere et
mane, dies secundus. 9 Dixit vero Deus : Congregentur aqu, qu sub clo
sunt, in locum unum : et appareat arida. Et factum est ita. 10 Et vocavit
Deus aridam Terram, congregationesque aquarum appellavit Maria. Et vidit
Deus quod esset bonum. 11 Et ait : Germinet terra herbam virentem, et
facientem semen, et lignum pomiferum faciens fructum juxta genus suum,
cujus semen in semetipso sit super terram. Et factum est ita. 12 Et protulit
terra herbam virentem, et facientem semen juxta genus suum, lignumque
faciens fructum, et habens unumquodque sementem secundum speciem
suam. Et vidit Deus quod esset bonum. 13 Et factum est vespere et mane,
dies tertius. 14 Dixit autem Deus : Fiant luminaria in firmamento cli, et
dividant diem ac noctem, et sint in signa et tempora, et dies et annos : 15 ut
luceant in firmamento cli, et illuminent terram. Et factum est ita.
16
Fecitque Deus duo luminaria magna : luminare majus, ut presset diei :
et luminare minus, ut presset nocti : et stellas. 17 Et posuit eas in
firmamento cli, ut lucerent super terram, 18 et pressent diei ac nocti, et
dividerent lucem ac tenebras. Et vidit Deus quod esset bonum. 19 Et factum
est vespere et mane, dies quartus. 20 Dixit etiam Deus : Producant aqu
1

29/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

reptile anim viventis, et volatile super terram sub firmamento cli.


21
Creavitque Deus cete grandia, et omnem animam viventem atque
motabilem, quam produxerant aqu in species suas, et omne volatile
secundum genus suum. Et vidit Deus quod esset bonum. 22 Benedixitque
eis, dicens : Crescite, et multiplicamini, et replete aquas maris : avesque
multiplicentur super terram. 23 Et factum est vespere et mane, dies quintus.
24
Dixit quoque Deus : Producat terra animam viventem in genere suo,
jumenta, et reptilia, et bestias terr secundum species suas. Factumque est
ita. 25 Et fecit Deus bestias terr juxta species suas, et jumenta, et omne
reptile terr in genere suo.
Et vidit Deus quod esset bonum, 26 et ait : Faciamus hominem ad imaginem
et similitudinem nostram : et prsit piscibus maris, et volatilibus cli, et
bestiis, universque terr, omnique reptili, quod movetur in terra. 27 Et
creavit Deus hominem ad imaginem suam : ad imaginem Dei creavit illum,
masculum et feminam creavit eos. 28 Benedixitque illis Deus, et ait :
Crescite et multiplicamini, et replete terram, et subjicite eam, et
dominamini piscibus maris, et volatilibus cli, et universis animantibus,
qu moventur super terram. 29 Dixitque Deus : Ecce dedi vobis omnem
herbam afferentem semen super terram, et universa ligna qu habent in
semetipsis sementem generis sui, ut sint vobis in escam : 30 et cunctis
animantibus terr, omnique volucri cli, et universis qu moventur in
terra, et in quibus est anima vivens, ut habeant ad vescendum. Et factum est
ita. 31 Viditque Deus cuncta qu fecerat, et erant valde bona. Et factum est
vespere et mane, dies sextus.
Cap. 2 1 Igitur perfecti sunt cli et terra, et omnis ornatus eorum.
2
Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat : et requievit die
septimo ab universo opere quod patrarat. 3 Et benedixit diei septimo, et
sanctificavit illum, quia in ipso cessaverat ab omni opere suo quod creavit
Deus ut faceret.
4

Ist sunt generationes cli et terr, quando creata sunt, in die quo fecit
Dominus Deus clum et terram, 5 et omne virgultum agri antequam orietur
in terra, omnemque herbam regionis priusquam germinaret : non enim
pluerat Dominus Deus super terram, et homo non erat qui operaretur
terram : 6 sed fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terr.
7
Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terr, et inspiravit in
faciem ejus spiraculum vit, et factus est homo in animam viventem.
8
Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio, in quo
posuit hominem quem formaverat. 9 Produxitque Dominus Deus de humo
omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave lignum etiam vit in
medio paradisi, lignumque scienti boni et mali. 10 Et fluvius egrediebatur

30/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor


capita. 11 Nomen uni Phison : ipse est qui circuit omnem terram Hevilath,
ubi nascitur aurum : 12 et aurum terr illius optimum est ; ibi invenitur
bdellium, et lapis onychinus. 13 Et nomen fluvii secundi Gehon ; ipse est
qui circumit omnem terram thiopi. 14 Nomen vero fluminis tertii,
Tigris : ipse vadit contra Assyrios. Fluvius autem quartus, ipse est
Euphrates. 15 Tulit ergo Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso
voluptatis, ut operaretur, et custodiret illum : 16 prcepitque ei, dicens : Ex
omni ligno paradisi comede ; 17 de ligno autem scienti boni et mali ne
comedas : in quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris. 18 Dixit
quoque Dominus Deus : Non est bonum esse hominem solum : faciamus ei
adjutorium simile sibi. 19 Formatis igitur Dominus Deus de humo cunctis
animantibus terr, et universis volatilibus cli, adduxit ea ad Adam, ut
videret quid vocaret ea : omne enim quod vocavit Adam anim viventis,
ipsum est nomen ejus. 20 Appellavitque Adam nominibus suis cuncta
animantia, et universa volatilia cli, et omnes bestias terr : Ad vero non
inveniebatur adjutor similis ejus. 21 Immisit ergo Dominus Deus soporem in
Adam : cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et replevit carnem
pro ea. 22 Et dificavit Dominus Deus costam, quam tulerat de Adam, in
mulierem : et adduxit eam ad Adam. 23 Dixitque Adam : Hoc nunc os ex
ossibus meis, et caro de carne mea : hc vocabitur Virago, quoniam de viro
sumpta est. 24 Quam ob rem relinquet homo patrem suum, et matrem, et
adhrebit uxori su : et erunt duo in carne una. 25 Erat autem uterque
nudus, Adam scilicet et uxor ejus : et non erubescebant.
Cap. 3 1 Sed et serpens erat callidior cunctis animantibus terr qu
fecerat Dominus Deus. Qui dixit ad mulierem : Cur prcepit vobis Deus ut
non comederetis de omni ligno paradisi ? 2 Cui respondit mulier : De fructu
lignorum, qu sunt in paradiso, vescimur : 3 de fructu vero ligni quod est in
medio paradisi, prcepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus
illud, ne forte moriamur. 4 Dixit autem serpens ad mulierem : Nequaquam
morte moriemini. 5 Scit enim Deus quod in quocumque die comederitis ex
eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bonum et malum.
6
Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum
oculis, aspectuque delectabile : et tulit de fructu illius, et comedit : deditque
viro suo, qui comedit. 7 Et aperti sunt oculi amborum ; cumque
cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi
perizomata. 8 Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in
paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et uxor ejus a facie
Domini Dei in medio ligni paradisi. 9 Vocavitque Dominus Deus Adam, et
dixit ei : Ubi es ? 10 Qui ait : Vocem tuam audivi in paradiso, et timui, eo
quod nudus essem, et abscondi me. 11 Cui dixit : Quis enim indicavit tibi
quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo prceperam tibi ne comederes,

31/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

comedisti ? 12 Dixitque Adam : Mulier, quam dedisti mihi sociam, dedit


mihi de ligno, et comedi. 13 Et dixit Dominus Deus ad mulierem : Quare
hoc fecisti ? Qu respondit : Serpens decepit me, et comedi.
14

Et ait Dominus Deus ad serpentem :


Quia fecisti hoc,
maledictus es inter omnia animantia, et bestias terr :
super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vit tu.
15
Inimicitias ponam inter te et mulierem,
et semen tuum et semen illius :
ipsa conteret caput tuum,
et tu insidiaberis calcaneo ejus.
16
Mulieri quoque dixit : Multiplicabo rumnas tuas, et conceptus tuos : in
dolore paries filios, et sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. 17 Ad
vero dixit : Quia audisti vocem uxoris tu, et comedisti de ligno, ex quo
prceperam tibi ne comederes, maledicta terra in opere tuo : in laboribus
comedes ex ea cunctis diebus vit tu. 18 Spinas et tribulos germinabit tibi,
et comedes herbam terr. 19 In sudore vultus tui vesceris pane, donec
revertaris in terram de qua sumptus es : quia pulvis es et in pulverem
reverteris. 20 Et vocavit Adam nomen uxoris su, Heva : eo quod mater
esset cunctorum viventium. 21 Fecit quoque Dominus Deus Ad et uxori
ejus tunicas pelliceas, et induit eos : 22 et ait : Ecce Adam quasi unus ex
nobis factus est, sciens bonum et malum : nunc ergo ne forte mittat manum
suam, et sumat etiam de ligno vit, et comedat, et vivat in ternum. 23 Et
emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram de
qua sumptus est. 24 Ejecitque Adam : et collocavit ante paradisum
voluptatis cherubim, et flammeum gladium, atque versatilem, ad
custodiendam viam ligni vit.
Cap. 4 1 Adam vero cognovit uxorem suam Hevam, qu concepit et
peperit Cain, dicens : Possedi hominem per Deum. 2 Rursumque peperit
fratrem ejus Abel. Fuit autem Abel pastor ovium, et Cain agricola.
3
Factum est autem post multos dies ut offerret Cain de fructibus terr
munera Domino. 4 Abel quoque obtulit de primogenitis gregis sui, et de
adipibus eorum : et respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus. 5 Ad Cain
vero, et ad munera illius non respexit : iratusque est Cain vehementer, et
concidit vultus ejus. 6 Dixitque Dominus ad eum : Quare iratus es ? et cur
concidit facies tua ? 7 nonne si bene egeris, recipies : sin autem male, statim
in foribus peccatum aderit ? sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis
illius. 8 Dixitque Cain ad Abel fratrem suum : Egrediamur foras. Cumque
essent in agro, consurrexit Cain adversus fratrem suum Abel, et interfecit
eum. 9 Et ait Dominus ad Cain : Ubi est Abel frater tuus ? Qui respondit :
Nescio : num custos fratris mei sum ego ? 10 Dixitque ad eum : Quid

32/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

fecisti ? vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. 11 Nunc igitur


maledictus eris super terram, qu aperuit os suum, et suscepit sanguinem
fratris tui de manu tua. 12 Cum operatus fueris eam, non dabit tibi fructus
suos : vagus et profugus eris super terram. 13 Dixitque Cain ad Dominum :
Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. 14 Ecce ejicis me hodie a
facie terr, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra :
omnis igitur qui invenerit me, occidet me. 15 Dixitque ei Dominus :
Nequaquam ita fiet : sed omnis qui occiderit Cain, septuplum punietur.
Posuitque Dominus Cain signum, ut non interficeret eum omnis qui
invenisset eum. 16 Egressusque Cain a facie Domini, habitavit profugus in
terra ad orientalem plagam Eden.
17

Cognovit autem Cain uxorem suam, qu concepit, et peperit Henoch : et


dificavit civitatem, vocavitque nomen ejus ex nomine filii sui, Henoch.
18
Porro Henoch genuit Irad, et Irad genuit Mavial, et Mavial genuit
Mathusal, et Mathusal genuit Lamech. 19 Qui accepit duas uxores, nomen
uni Ada, et nomen alteri Sella. 20 Genuitque Ada Jabel, qui fuit pater
habitantium in tentoriis, atque pastorum. 21 Et nomen fratris ejus Jubal :
ipse fuit pater canentium cithara et organo. 22 Sella quoque genuit
Tubalcain, qui fuit malleator et faber in cuncta opera ris et ferri. Soror
vero Tubalcain, Noma. 23 Dixitque Lamech uxoribus suis Ad et Sell :
Audite vocem meam, uxores Lamech ;
auscultate sermonem meum :
quoniam occidi virum in vulnus meum,
et adolescentulum in livorem meum.
24
Septuplum ultio dabitur de Cain :
de Lamech vero septuagies septies.
25

Cognovit quoque adhuc Adam uxorem suam : et peperit filium,


vocavitque nomen ejus Seth, dicens : Posuit mihi Deus semen aliud pro
Abel, quem occidit Cain. 26 Sed et Seth natus est filius, quem vocavit
Enos : iste cpit invocare nomen Domini.
Cap. 5 1 Hic est liber generationis Adam. In die qua creavit Deus
hominem, ad similitudinem Dei fecit illum. 2 Masculum et feminam creavit
eos, et benedixit illis : et vocavit nomen eorum Adam, in die quo creati
sunt. 3 Vixit autem Adam centum triginta annis : et genuit ad imaginem et
similitudinem suam, vocavitque nomen ejus Seth. 4 Et facti sunt dies
Adam, postquam genuit Seth, octingenti anni : genuitque filios et filias. 5 Et
factum est omne tempus quod vixit Adam, anni nongenti triginta, et
mortuus est. 6 Vixit quoque Seth centum quinque annis, et genuit Enos.
7
Vixitque Seth, postquam genuit Enos, octingentis septem annis, genuitque

33/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

filios et filias. 8 Et facti sunt omnes dies Seth nongentorum duodecim


annorum, et mortuus est. 9 Vixit vero Enos nonaginta annis, et genuit
Cainan. 10 Post cujus ortum vixit octingentis quindecim annis, et genuit
filios et filias. 11 Factique sunt omnes dies Enos nongenti quinque anni, et
mortuus est. 12 Vixit quoque Cainan septuaginta annis, et genuit Malaleel.
13
Et vixit Cainan, postquam genuit Malaleel, octingentis quadraginta annis,
genuitque filios et filias. 14 Et facti sunt omnes dies Cainan nongenti decem
anni, et mortuus est. 15 Vixit autem Malaleel sexaginta quinque annis, et
genuit Jared. 16 Et vixit Malaleel, postquam genuit Jared, octingentis
triginta annis, et genuit filios et filias. 17 Et facti sunt omnes dies Malaleel
octingenti nonaginta quinque anni, et mortuus est. 18 Vixitque Jared centum
sexaginta duobus annis, et genuit Henoch. 19 Et vixit Jared, postquam
genuit Henoch, octingentis annis, et genuit filios et filias. 20 Et facti sunt
omnes dies Jared nongenti sexaginta duo anni, et mortuus est. 21 Porro
Henoch vixit sexaginta quinque annis, et genuit Mathusalam. 22 Et
ambulavit Henoch cum Deo : et vixit, postquam genuit Mathusalam,
trecentis annis, et genuit filios et filias. 23 Et facti sunt omnes dies Henoch
trecenti sexaginta quinque anni. 24 Ambulavitque cum Deo, et non
apparuit : quia tulit eum Deus. 25 Vixit quoque Mathusala centum octoginta
septem annis, et genuit Lamech. 26 Et vixit Mathusala, postquam genuit
Lamech, septingentis octoginta duobus annis, et genuit filios et filias. 27 Et
facti sunt omnes dies Mathusala nongenti sexaginta novem anni, et mortuus
est. 28 Vixit autem Lamech centum octoginta duobus annis, et genuit
filium : 29 vocavitque nomen ejus No, dicens : Iste consolabitur nos ab
operibus et laboribus manuum nostrarum in terra, cui maledixit Dominus.
30
Vixitque Lamech, postquam genuit No, quingentis nonaginta quinque
annis, et genuit filios et filias. 31 Et facti sunt omnes dies Lamech
septingenti septuaginta septem anni, et mortuus est. No vero cum
quingentorum esset annorum, genuit Sem, Cham et Japheth.
Cap. 6 1 Cumque cpissent homines multiplicari super terram, et
filias procreassent, 2 videntes filii Dei filias hominum quod essent pulchr,
acceperunt sibi uxores ex omnibus, quas elegerant. 3 Dixitque Deus : Non
permanebit spiritus meus in homine in ternum, quia caro est : eruntque
dies illius centum viginti annorum. 4 Gigantes autem erant super terram in
diebus illis : postquam enim ingressi sunt filii Dei ad filias hominum,
illque genuerunt, isti sunt potentes a sculo viri famosi. 5 Videns autem
Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio cordis
intenta esset ad malum omni tempore, 6 pnituit eum quod hominum
fecisset in terra. Et tactus dolore cordis intrinsecus, 7 Delebo, inquit,
hominem, quem creavi, a facie terr, ab homine usque ad animantia, a
reptili usque ad volucres cli : pnitet enim me fecisse eos.

34/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

No vero invenit gratiam coram Domino. 9 H sunt generationes No :


No vir justus atque perfectus fuit in generationibus suis ; cum Deo
ambulavit. 10 Et genuit tres filios, Sem, Cham et Japheth. 11 Corrupta est
autem terra coram Deo, et repleta est iniquitate. 12 Cumque vidisset Deus
terram esse corruptam (omnis quippe caro corruperat viam suam super
terram), 13 dixit ad No : Finis univers carnis venit coram me : repleta est
terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra. 14 Fac tibi
arcam de lignis lvigatis ; mansiunculas in arca facies, et bitumine linies
intrinsecus et extrinsecus. 15 Et sic facies eam : trecentorum cubitorum erit
longitudo arc, quinquaginta cubitorum latitudo, et triginta cubitorum
altitudo illius. 16 Fenestram in arca facies, et in cubito consummabis
summitatem ejus : ostium autem arc pones ex latere ; deorsum, cnacula
et tristega facies in ea.
17
Ecce ego adducam aquas diluvii super terram, ut interficiam omnem
carnem, in qua spiritus vit est subter clum : universa qu in terra sunt,
consumentur. 18 Ponamque fdus meum tecum : et ingredieris arcam tu et
filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum. 19 Et ex cunctis
animantibus univers carnis bina induces in arcam, ut vivant tecum :
masculini sexus et feminini. 20 De volucribus juxta genus suum, et de
jumentis in genere suo, et ex omni reptili terr secundum genus suum :
bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. 21 Tolles igitur
tecum ex omnibus escis, qu mandi possunt, et comportabis apud te : et
erunt tam tibi, quam illis in cibum. 22 Fecit igitur No omnia qu
prceperat illi Deus.
Cap. 7 1 Dixitque Dominus ad eum : Ingredere tu et omnis domus
tua in arcam : te enim vidi justum coram me in generatione hac. 2 Ex
omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et
feminam : de animantibus vero immundis duo et duo, masculum et
feminam. 3 Sed et de volatilibus cli septena et septena, masculum et
feminam : ut salvetur semen super faciem univers terr. 4 Adhuc enim, et
post dies septem ego pluam super terram quadraginta diebus et quadraginta
noctibus : et delebo omnem substantiam, quam feci, de superficie terr.
5
Fecit ergo No omnia qu mandaverat ei Dominus. 6 Eratque
sexcentorum annorum quando diluvii aqu inundaverunt super terram. 7 Et
ingressus est No et filii ejus, uxor ejus et uxores filiorum ejus cum eo in
arcam propter aquas diluvii. 8 De animantibus quoque mundis et immundis,
et de volucribus, et ex omni quod movetur super terram, 9 duo et duo
ingressa sunt ad No in arcam, masculus et femina, sicut prceperat
Dominus No. 10 Cumque transissent septem dies, aqu diluvii
inundaverunt super terram. 11 Anno sexcentesimo vit No, mense
secundo, septimodecimo die mensis, rupti sunt omnes fontes abyssi
magn, et cataract cli apert sunt : 12 et facta est pluvia super terram

35/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

quadraginta diebus et quadraginta noctibus. 13 In articulo diei illius


ingressus est No, et Sem, et Cham, et Japheth filii ejus ; uxor illius, et tres
uxores filiorum ejus cum eis in arcam : 14 ipsi et omne animal secundum
genus suum, universaque jumenta in genere suo, et omne quod movetur
super terram in genere suo, cunctumque volatile secundum genus suum,
univers aves, omnesque volucres, 15 ingress sunt ad No in arcam, bina
et bina ex omni carne, in qua erat spiritus vit. 16 Et qu ingressa sunt,
masculus et femina ex omni carne introierunt, sicut prceperat ei Deus : et
inclusit eum Dominus deforis.
17

Factumque est diluvium quadraginta diebus super terram : et


multiplicat sunt aqu, et elevaverunt arcam in sublime a terra.
18
Vehementer enim inundaverunt, et omnia repleverunt in superficie
terr : porro arca ferebatur super aquas. 19 Et aqu prvaluerunt nimis
super terram : opertique sunt omnes montes excelsi sub universo clo.
20
Quindecim cubitis altior fuit aqua super montes, quos operuerat.
21
Consumptaque est omnis caro qu movebatur super terram, volucrum,
animantium, bestiarum, omniumque reptilium, qu reptant super terram :
universi homines, 22 et cuncta, in quibus spiraculum vit est in terra,
mortua sunt. 23 Et delevit omnem substantiam qu erat super terram, ab
homine usque ad pecus, tam reptile quam volucres cli : et deleta sunt de
terra. Remansit autem solus No, et qui cum eo erant in arca.
24
Obtinueruntque aqu terram centum quinquaginta diebus.
Cap. 8 1 Recordatus autem Deus No, cunctorumque animantium, et
omnium jumentorum, qu erant cum eo in arca, adduxit spiritum super
terram, et imminut sunt aqu. 2 Et clausi sunt fontes abyssi, et cataract
cli : et prohibit sunt pluvi de clo. 3 Reversque sunt aqu de terra
euntes et redeuntes : et cperunt minui post centum quinquaginta dies.
4
Requievitque arca mense septimo, vigesimo septimo die mensis, super
montes Armeni. 5 At vero aqu ibant et decrescebant usque ad decimum
mensem : decimo enim mense, primo die mensis, apparuerunt cacumina
montium. 6 Cumque transissent quadraginta dies, aperiens No fenestram
arc, quam fecerat, dimisit corvum, 7 qui egrediebatur, et non revertebatur,
donec siccarentur aqu super terram. 8 Emisit quoque columbam post eum,
ut videret si jam cessassent aqu super faciem terr. 9 Qu cum non
invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad eum in arcam : aqu
enim erant super universam terram : extenditque manum, et apprehensam
intulit in arcam. 10 Expectatis autem ultra septem diebus aliis, rursum
dimisit columbam ex arca. 11 At illa venit ad eum ad vesperam, portans
ramum oliv virentibus foliis in ore suo : intellexit ergo No quod
cessassent aqu super terram. 12 Expectavitque nihilominus septem alios
dies : et emisit columbam, qu non est reversa ultra ad eum. 13 Igitur

36/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sexcentesimo primo anno, primo mense, prima die mensis, imminut sunt
aqu super terram : et aperiens No tectum arc, aspexit, viditque quod
exsiccata esset superficies terr. 14 Mense secundo, septimo et vigesimo die
mensis arefacta est terra.
15

Locutus est autem Deus ad No, dicens : 16 Egredere de arca, tu et uxor


tua, filii tui et uxores filiorum tuorum tecum. 17 Cuncta animantia, qu sunt
apud te, ex omni carne, tam in volatilibus quam in bestiis et universis
reptilibus, qu reptant super terram, educ tecum, et ingredimini super
terram : crescite et multiplicamini super eam. 18 Egressus est ergo No, et
filii ejus : uxor illius, et uxores filiorum ejus cum eo. 19 Sed et omnia
animantia, jumenta, et reptilia qu reptant super terram, secundum genus
suum, egressa sunt de arca. 20 dificavit autem No altare Domino : et
tollens de cunctis pecoribus et volucribus mundis, obtulit holocausta super
altare. 21 Odoratusque est Dominus odorem suavitatis, et ait : Nequaquam
ultra maledicam terr propter homines : sensus enim et cogitatio humani
cordis in malum prona sunt ab adolescentia sua : non igitur ultra percutiam
omnem animam viventem sicut feci. 22 Cunctis diebus terr, sementis et
messis, frigus et stus, stas et hiems, nox et dies non requiescent.
Cap. 9 1 Benedixitque Deus No et filiis ejus. Et dixit ad eos :
Crescite, et multiplicamini, et replete terram. 2 Et terror vester ac tremor sit
super cuncta animalia terr, et super omnes volucres cli, cum universis
qu moventur super terram : omnes pisces maris manui vestr traditi sunt.
3
Et omne, quod movetur et vivit, erit vobis in cibum : quasi olera virentia
tradidi vobis omnia. 4 Excepto, quod carnem cum sanguine non comedetis.
5
Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de manu cunctarum
bestiarum : et de manu hominis, de manu viri, et fratris ejus requiram
animam hominis. 6 Quicumque effuderit humanum sanguinem, fundetur
sanguis illius : ad imaginem quippe Dei factus est homo. 7 Vos autem
crescite et multiplicamini, et ingredimini super terram, et implete eam.
8

Hc quoque dixit Deus ad No, et ad filios ejus cum eo : 9 Ecce ego


statuam pactum meum vobiscum, et cum semine vestro post vos : 10 et ad
omnem animam viventem, qu est vobiscum, tam in volucribus quam in
jumentis et pecudibus terr cunctis, qu egressa sunt de arca, et universis
bestiis terr. 11 Statuam pactum meum vobiscum, et nequaquam ultra
interficietur omnis caro aquis diluvii, neque erit deinceps diluvium
dissipans terram. 12 Dixitque Deus : Hoc signum fderis quod do inter me
et vos, et ad omnem animam viventem, qu est vobiscum in generationes
sempiternas : 13 arcum meum ponam in nubibus, et erit signum fderis
inter me et inter terram. 14 Cumque obduxero nubibus clum, apparebit
arcus meus in nubibus : 15 et recordabor fderis mei vobiscum, et cum

37/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

omni anima vivente qu carnem vegetat : et non erunt ultra aqu diluvii ad
delendum universam carnem. 16 Eritque arcus in nubibus, et videbo illum,
et recordabor fderis sempiterni quod pactum est inter Deum et omnem
animam viventem univers carnis qu est super terram. 17 Dixitque Deus
ad No : Hoc erit signum fderis, quod constitui inter me et omnem
carnem super terram.
18

Erant ergo filii No, qui egressi sunt de arca, Sem, Cham et Japheth :
porro Cham ipse est pater Chanaan. 19 Tres isti filii sunt No : et ab his
disseminatum est omne genus hominum super universam terram.
20
Cpitque No vir agricola exercere terram, et plantavit vineam.
21
Bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in tabernaculo suo. 22 Quod
cum vidisset Cham, pater Chanaan, verenda scilicet patris sui esse nudata,
nuntiavit duobus fratribus suis foras. 23 At vero Sem et Japheth pallium
imposuerunt humeris suis, et incedentes retrorsum, operuerunt verenda
patris sui : faciesque eorum avers erant, et patris virilia non viderunt.
24
Evigilans autem No ex vino, cum didicisset qu fecerat ei filius suus
minor, 25 ait :
Maledictus Chanaan,
servus servorum erit fratribus suis.
26
Dixitque :
Benedictus Dominus Deus Sem,
sit Chanaan servus ejus.
27
Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis Sem,
sitque Chanaan servus ejus.
28
Vixit autem No post diluvium trecentis quinquaginta annis. 29 Et impleti
sunt omnes dies ejus nongentorum quinquaginta annorum : et mortuus est.
Cap. 10 1 H sunt generationes filiorum No, Sem, Cham et
Japheth : natique sunt eis filii post diluvium. 2 Filii Japheth : Gomer, et
Magog, et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. 3 Porro filii
Gomer : Ascenez et Riphath et Thogorma. 4 Filii autem Javan : Elisa et
Tharsis, Cetthim et Dodanim. 5 Ab his divis sunt insul gentium in
regionibus suis, unusquisque secundum linguam suam et familias suas in
nationibus suis.
6

Filii autem Cham : Chus, et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. 7 Filii Chus :


Saba, et Hevila, et Sabatha, et Regma, et Sabatacha. Filii Regma : Saba et
Dadan. 8 Porro Chus genuit Nemrod : ipse cpit esse potens in terra, 9 et
erat robustus venator coram Domino. Ob hoc exivit proverbium : Quasi
Nemrod robustus venator coram Domino. 10 Fuit autem principium regni
ejus Babylon, et Arach et Achad, et Chalanne, in terra Sennaar. 11 De terra
illa egressus est Assur, et dificavit Niniven, et plateas civitatis, et Chale.

38/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

12

Resen quoque inter Niniven et Chale : hc est civitas magna. 13 At vero


Mesraim genuit Ludim, et Anamim et Laabim, Nephthuim, 14 et Phetrusim,
et Chasluim : de quibus egressi sunt Philisthiim et Caphtorim. 15 Chanaan
autem genuit Sidonem primogenitum suum. Hethum, 16 et Jebusum, et
Amorrhum, Gergesum, 17 Hevum, et Aracum : Sinum, 18 et
Aradium, Samarum, et Amathum : et post hc disseminati sunt populi
Chananorum. 19 Factique sunt termini Chanaan venientibus a Sidone
Geraram usque Gazam, donec ingrediaris Sodomam et Gomorrham, et
Adamam, et Seboim usque Lesa. 20 Hi sunt filii Cham in cognationibus, et
linguis, et generationibus, terrisque et gentibus suis.
21

De Sem quoque nati sunt, patre omnium filiorum Heber, fratre Japheth
majore. 22 Filii Sem : lam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. 23 Filii
Aram : Us, et Hul, et Gether, et Mes. 24 At vero Arphaxad genuit Sale, de
quo ortus est Heber. 25 Natique sunt Heber filii duo : nomen uni Phaleg, eo
quod in diebus ejus divisa sit terra : et nomen fratris ejus Jectan. 26 Qui
Jectan genuit Elmodad, et Saleph, et Asarmoth, Jare, 27 et Aduram, et Uzal,
et Decla, 28 et Ebal, et Abimal, Saba, 29 et Ophir, et Hevila, et Jobab :
omnes isti, filii Jectan. 30 Et facta est habitatio eorum de Messa pergentibus
usque Sephar montem orientalem. 31 Isti filii Sem secundum cognationes, et
linguas, et regiones in gentibus suis. 32 H famili No juxta populos et
nationes suas. Ab his divis sunt gentes in terra post diluvium.
Cap. 11 1 Erat autem terra labii unius, et sermonum eorumdem.
2
Cumque proficiscerentur de oriente, invenerunt campum in terra Senaar,
et habitaverunt in eo. 3 Dixitque alter ad proximum suum : Venite, faciamus
lateres, et coquamus eos igni. Habueruntque lateres pro saxis, et bitumen
pro cmento : 4 et dixerunt : Venite, faciamus nobis civitatem et turrim,
cujus culmen pertingat ad clum : et celebremus nomen nostrum antequam
dividamur in universas terras. 5 Descendit autem Dominus ut videret
civitatem et turrim, quam dificabant filii Adam, 6 et dixit : Ecce, unus est
populus, et unum labium omnibus : cperuntque hoc facere, nec desistent a
cogitationibus suis, donec eas opere compleant. 7 Venite igitur,
descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, ut non audiat
unusquisque vocem proximi sui. 8 Atque ita divisit eos Dominus ex illo
loco in universas terras, et cessaverunt dificare civitatem. 9 Et idcirco
vocatum est nomen ejus Babel, quia ibi confusum est labium univers
terr : et inde dispersit eos Dominus super faciem cunctarum regionum.
10

H sunt generationes Sem : Sem erat centum annorum quando genuit


Arphaxad, biennio post diluvium. 11 Vixitque Sem, postquam genuit
Arphaxad, quingentis annis : et genuit filios et filias. 12 Porro Arphaxad
vixit triginta quinque annis, et genuit Sale. 13 Vixitque Arphaxad, postquam

39/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

genuit Sale, trecentis tribus annis : et genuit filios et filias. 14 Sale quoque
vixit triginta annis, et genuit Heber. 15 Vixitque Sale, postquam genuit
Heber, quadringentis tribus annis : et genuit filios et filias. 16 Vixit autem
Heber triginta quatuor annis, et genuit Phaleg. 17 Et vixit Heber postquam
genuit Phaleg, quadringentis triginta annis : et genuit filios et filias. 18 Vixit
quoque Phaleg triginta annis, et genuit Reu. 19 Vixitque Phaleg, postquam
genuit Reu, ducentis novem annis : et genuit filios et filias. 20 Vixit autem
Reu triginta duobus annis, et genuit Sarug. 21 Vixit quoque Reu, postquam
genuit Sarug, ducentis septem annis : et genuit filios et filias. 22 Vixit vero
Sarug triginta annis, et genuit Nachor. 23 Vixitque Sarug, postquam genuit
Nachor, ducentis annis : et genuit filios et filias. 24 Vixit autem Nachor
viginti novem annis, et genuit Thare. 25 Vixitque Nachor, postquam genuit
Thare, centum decem et novem annis : et genuit filios et filias. 26 Vixitque
Thare septuaginta annis, et genuit Abram, et Nachor, et Aran.
27

H sunt autem generationes Thare : Thare genuit Abram, Nachor et


Aran. Porro Aran genuit Lot. 28 Mortuusque est Aran ante Thare patrem
suum, in terra nativitatis su, in Ur Chaldorum. 29 Duxerunt autem
Abram et Nachor uxores : nomen uxoris Abram, Sarai : et nomen uxoris
Nachor, Melcha filia Aran, patris Melch, et patris Jesch. 30 Erat autem
Sarai sterilis, nec habebat liberos. 31 Tulit itaque Thare Abram filium suum,
et Lot filium Aran, filium filii sui, et Sarai nurum suam, uxorem Abram
filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldorum, ut irent in terram Chanaan :
veneruntque usque Haran, et habitaverunt ibi. 32 Et facti sunt dies Thare
ducentorum quinque annorum, et mortuus est in Haran.
Cap. 12 1 Dixit autem Dominus ad Abram : Egredere de terra tua, et
de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstrabo
tibi. 2 Faciamque te in gentem magnam, et benedicam tibi, et magnificabo
nomen tuum, erisque benedictus. 3 Benedicam benedicentibus tibi, et
maledicam maledicentibus tibi, atque in te benedicentur univers
cognationes terr. 4 Egressus est itaque Abram sicut prceperat ei
Dominus, et ivit cum eo Lot : septuaginta quinque annorum erat Abram
cum egrederetur de Haran. 5 Tulitque Sarai uxorem suam, et Lot filium
fratris sui, universamque substantiam quam possederant, et animas quas
fecerant in Haran : et egressi sunt ut irent in terram Chanaan. Cumque
venissent in eam, 6 pertransivit Abram terram usque ad locum Sichem,
usque ad convallem illustrem : Chananus autem tunc erat in terra.
7
Apparuit autem Dominus Abram, et dixit ei : Semini tuo dabo terram
hanc. Qui dificavit ibi altare Domino, qui apparuerat ei. 8 Et inde
transgrediens ad montem, qui erat contra orientem Bethel, tetendit ibi
tabernaculum suum, ab occidente habens Bethel, et ab oriente Hai :
dificavit quoque ibi altare Domino, et invocavit nomen ejus. 9 Perrexitque

40/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Abram vadens, et ultra progrediens ad meridiem.


10

Facta est autem fames in terra : descenditque Abram in gyptum, ut


peregrinaretur ibi : prvaluerat enim fames in terra. 11 Cumque prope esset
ut ingrederetur gyptum, dixit Sarai uxori su : Novi quod pulchra sis
mulier : 12 et quod cum viderint te gyptii, dicturi sunt : Uxor ipsius est : et
interficient me, et te reservabunt. 13 Dic ergo, obsecro te, quod soror mea
sis : ut bene sit mihi propter te, et vivat anima mea ob gratiam tui. 14 Cum
itaque ingressus esset Abram gyptum, viderunt gyptii mulierem quod
esset pulchra nimis. 15 Et nuntiaverunt principes Pharaoni, et laudaverunt
eam apud illum : et sublata est mulier in domum Pharaonis. 16 Abram vero
bene usi sunt propter illam : fueruntque ei oves et boves et asini, et servi et
famul, et asin et cameli. 17 Flagellavit autem Dominus Pharaonem plagis
maximis, et domum ejus, propter Sarai uxorem Abram. 18 Vocavitque
Pharao Abram, et dixit ei : Quidnam est hoc quod fecisti mihi ? quare non
indicasti quod uxor tua esset ? 19 quam ob causam dixisti esse sororem
tuam, ut tollerem eam mihi in uxorem ? Nunc igitur ecce conjux tua, accipe
eam, et vade. 20 Prcepitque Pharao super Abram viris : et deduxerunt eum,
et uxorem illius, et omnia qu habebat.
Cap. 13 1 Ascendit ergo Abram de gypto, ipse et uxor ejus, et
omnia qu habebat, et Lot cum eo, ad australem plagam. 2 Erat autem dives
valde in possessione auri et argenti. 3 Reversusque est per iter, quo venerat,
a meridie in Bethel, usque ad locum ubi prius fixerat tabernaculum inter
Bethel et Hai, 4 in loco altaris quod fecerat prius : et invocavit ibi nomen
Domini. 5 Sed et Lot qui erat cum Abram, fuerunt greges ovium, et
armenta, et tabernacula. 6 Nec poterat eos capere terra, ut habitarent simul :
erat quippe substantia eorum multa, et nequibant habitare communiter.
7
Unde et facta est rixa inter pastores gregum Abram et Lot. Eo autem
tempore Chananus et Pherezus habitabant in terra illa. 8 Dixit ergo
Abram ad Lot : Ne quso sit jurgium inter me et te, et inter pastores meos
et pastores tuos : fratres enim sumus. 9 Ecce universa terra coram te est :
recede a me, obsecro : si ad sinistram ieris, ego dexteram tenebo : si tu
dexteram elegeris, ego ad sinistram pergam. 10 Elevatis itaque Lot oculis,
vidit omnem circa regionem Jordanis, qu universa irrigabatur antequam
subverteret Dominus Sodomam et Gomorrham, sicut paradisus Domini, et
sicut gyptus venientibus in Segor. 11 Elegitque sibi Lot regionem circa
Jordanem, et recessit ab oriente : divisique sunt alterutrum a fratre suo.
12
Abram habitavit in terra Chanaan ; Lot vero moratus est in oppidis, qu
erant circa Jordanem, et habitavit in Sodomis. 13 Homines autem Sodomit
pessimi erant, et peccatores coram Domino nimis.
14

Dixitque Dominus ad Abram, postquam divisus est ab eo Lot : Leva

41/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

oculos tuos et vide a loco, in quo nunc es, ad aquilonem et meridiem, ad


orientem et occidentem. 15 Omnem terram, quam conspicis, tibi dabo, et
semini tuo usque in sempiternum. 16 Faciamque semen tuum sicut pulverem
terr : si quis potest hominum numerare pulverem terr, semen quoque
tuum numerare poterit. 17 Surge, et perambula terram in longitudine et in
latitudine sua : quia tibi daturus sum eam. 18 Movens igitur tabernaculum
suum Abram, venit, et habitavit juxta convallem Mambre, qu est in
Hebron : dificavitque ibi altare Domino.
Cap. 14 1 Factum est autem in illo tempore, ut Amraphel rex Senaar,
et Arioch rex Ponti, et Chodorlahomor rex Elamitarum, et Thadal rex
gentium 2 inirent bellum contra Bara regem Sodomorum, et contra Bersa
regem Gomorrh, et contra Sennaab regem Adam, et contra Semeber
regem Seboim, contraque regem Bal, ipsa est Segor. 3 Omnes hi
convenerunt in vallem Silvestrem, qu nunc est mare salis. 4 Duodecim
enim annis servierunt Chodorlahomor, et tertiodecimo anno recesserunt ab
eo. 5 Igitur quartodecimo anno venit Chodorlahomor, et reges qui erant cum
eo : percusseruntque Raphaim in Astarothcarnaim, et Zuzim cum eis, et
Emim in Save Cariathaim, 6 et Chorros in montibus Seir, usque ad
Campestria Pharan, qu est in solitudine. 7 Reversique sunt, et venerunt ad
fontem Misphat, ipsa est Cades : et percusserunt omnem regionem
Amalecitarum, et Amorrhum, qui habitabat in Asasonthamar. 8 Et egressi
sunt rex Sodomorum, et rex Gomorrh, rexque Adam, et rex Seboim,
necnon et rex Bal, qu est Segor : et direxerunt aciem contra eos in valle
Silvestri : 9 scilicet adversus Chodorlahomor regem Elamitarum, et Thadal
regem Gentium, et Amraphel regem Sennaar, et Arioch regem Ponti :
quatuor reges adversus quinque. 10 Vallis autem Silvestris habebat puteos
multos bituminis. Itaque rex Sodomorum, et Gomorrh, terga verterunt,
cecideruntque ibi : et qui remanserant, fugerunt ad montem. 11 Tulerunt
autem omnem substantiam Sodomorum et Gomorrh, et universa qu ad
cibum pertinent, et abierunt : 12 necnon et Lot, et substantiam ejus, filium
fratris Abram, qui habitabat in Sodomis.
13

Et ecce unus, qui evaserat, nuntiavit Abram Hebro, qui habitabat in


convalle Mambre Amorrhi, fratris Escol, et fratris Aner : hi enim
pepigerant fdus cum Abram. 14 Quod cum audisset Abram, captum
videlicet Lot fratrem suum, numeravit expeditos vernaculos suos trecentos
decem et octo : et persecutus est usque Dan. 15 Et divisis sociis, irruit super
eos nocte : percussitque eos, et persecutus est eos usque Hoba, qu est ad
lvam Damasci. 16 Reduxitque omnem substantiam, et Lot fratrem suum
cum substantia illius, mulieres quoque et populum. 17 Egressus est autem
rex Sodomorum in occursum ejus postquam reversus est a cde
Chodorlahomor, et regum qui cum eo erant in valle Save, qu est vallis

42/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

regis.
18

At vero Melchisedech rex Salem, proferens panem et vinum, erat enim


sacerdos Dei altissimi, 19 benedixit ei, et ait : Benedictus Abram Deo
excelso, qui creavit clum et terram : 20 et benedictus Deus excelsus, quo
protegente, hostes in manibus tuis sunt. Et dedit ei decimas ex omnibus.
21
Dixit autem rex Sodomorum ad Abram : Da mihi animas, cetera tolle
tibi. 22 Qui respondit ei : Levo manum meam ad Dominum Deum excelsum
possessorem cli et terr, 23 quod a filo subtegminis usque ad corigiam
calig, non accipiam ex omnibus qu tua sunt, ne dicas : Ego ditavi
Abram : 24 exceptis his, qu comederunt juvenes, et partibus virorum, qui
venerunt mecum, Aner, Escol et Mambre : isti accipient partes suas.
Cap. 15 1 His itaque transactis, factus est sermo Domini ad Abram
per visionem dicens : Noli timere, Abram : ego protector tuus sum, et
merces tua magna nimis. 2 Dixitque Abram : Domine Deus, quid dabis
mihi ? ego vadam absque liberis, et filius procuratoris domus me iste
Damascus Eliezer. 3 Addiditque Abram : Mihi autem non dedisti semen, et
ecce vernaculus meus, hres meus erit. 4 Statimque sermo Domini factus
est ad eum, dicens : Non erit hic hres tuus, sed qui egredietur de utero tuo,
ipsum habebis hredem. 5 Eduxitque eum foras, et ait illi : Suscipe clum,
et numera stellas, si potes. Et dixit ei : Sic erit semen tuum. 6 Credidit
Abram Deo, et reputatum est illi ad justitiam. 7 Dixitque ad eum : Ego
Dominus qui eduxi te de Ur Chaldorum ut darem tibi terram istam, et
possideres eam. 8 At ille ait : Domine Deus, unde scire possum quod
possessurus sim eam ? 9 Et respondens Dominus : Sume, inquit, mihi
vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem
quoque et columbam. 10 Qui tollens universa hc, divisit ea per medium, et
utrasque partes contra se altrinsecus posuit ; aves autem non divisit.
11
Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abram.
12
Cumque sol occumberet, sopor irruit super Abram, et horror magnus et
tenebrosus invasit eum. 13 Dictumque est ad eum : Scito prnoscens quod
peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos
servituti, et affligent quadringentis annis. 14 Verumtamen gentem, cui
servituri sunt, ego judicabo : et post hc egredientur cum magna substantia.
15
Tu autem ibis ad patres tuos in pace, sepultus in senectute bona.
16
Generatione autem quarta revertentur huc : necdum enim complet sunt
iniquitates Amorrhorum usque ad prsens tempus. 17 Cum ergo
occubuisset sol, facta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumans, et
lampas ignis transiens inter divisiones illas. 18 In illo die pepigit Dominus
fdus cum Abram, dicens : Semini tuo dabo terram hanc a fluvio gypti
usque ad fluvium magnum Euphraten, 19 Cinos, et Cenezos,

43/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cedmonos, 20 et Hethos, et Pherezos, Raphaim quoque, 21 et


Amorrhos, et Chananos, et Gergesos, et Jebusos.
Cap. 16 1 Igitur Sarai, uxor Abram, non genuerat liberos : sed habens
ancillam gyptiam nomine Agar, 2 dixit marito suo : Ecce, conclusit me
Dominus, ne parerem. Ingredere ad ancillam meam, si forte saltem ex illa
suscipiam filios. Cumque ille acquiesceret deprecanti, 3 tulit Agar
gyptiam ancillam suam post annos decem quam habitare cperant in terra
Chanaan : et dedit eam viro suo uxorem. 4 Qui ingressus est ad eam. At illa
concepisse se videns, despexit dominam suam. 5 Dixitque Sarai ad Abram :
Inique agis contra me : ego dedi ancillam meam in sinum tuum, qu videns
quod conceperit, despectui me habet : judicet Dominus inter me et te. 6 Cui
respondens Abram : Ecce, ait, ancilla tua in manu tua est, utere ea ut libet.
Affligente igitur eam Sarai, fugam iniit. 7 Cumque invenisset eam angelus
Domini juxta fontem aqu in solitudine, qui est in via Sur in deserto, 8 dixit
ad illam : Agar ancilla Sarai, unde venis ? et quo vadis ? Qu respondit : A
facie Sarai domin me ego fugio. 9 Dixitque ei angelus Domini :
Revertere ad dominam tuam, et humiliare sub manu illius. 10 Et rursum :
Multiplicans, inquit, multiplicabo semen tuum, et non numerabitur pr
multitudine. 11 Ac deinceps : Ecce, ait, concepisti, et paries filium :
vocabisque nomen ejus Ismal, eo quod audierit Dominus afflictionem
tuam. 12 Hic erit ferus homo : manus ejus contra omnes, et manus omnium
contra eum : et e regione universorum fratrum suorum figet tabernacula.
13
Vocavit autem nomen Domini qui loquebatur ad eam : Tu Deus qui
vidisti me. Dixit enim : Profecto hic vidi posteriora videntis me.
14
Propterea appellavit puteum illum Puteum viventis et videntis me. Ipse
est inter Cades et Barad. 15 Peperitque Agar Abr filium : qui vocavit
nomen ejus Ismal. 16 Octoginta et sex annorum erat Abram quando peperit
ei Agar Ismalem.
Cap. 17 1 Postquam vero nonaginta et novem annorum esse cperat,
apparuit ei Dominus, dixitque ad eum : Ego Deus omnipotens : ambula
coram me, et esto perfectus. 2 Ponamque fdus meum inter me et te, et
multiplicabo te vehementer nimis. 3 Cecidit Abram pronus in faciem.
4
Dixitque ei Deus : Ego sum, et pactum meum tecum, erisque pater
multarum gentium. 5 Nec ultra vocabitur nomen tuum Abram, sed
appellaberis Abraham : quia patrem multarum gentium constitui te.
6
Faciamque te crescere vehementissime, et ponam te in gentibus, regesque
ex te egredientur. 7 Et statuam pactum meum inter me et te, et inter semen
tuum post te in generationibus suis, fdere sempiterno : ut sim Deus tuus,
et seminis tui post te. 8 Daboque tibi et semini tuo terram peregrinationis
tu, omnem terram Chanaan in possessionem ternam, eroque Deus
eorum.

44/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Dixit iterum Deus ad Abraham : Et tu ergo custodies pactum meum, et


semen tuum post te in generationibus suis. 10 Hoc est pactum meum quod
observabitis inter me et vos, et semen tuum post te : circumcidetur ex vobis
omne masculinum : 11 et circumcidetis carnem prputii vestri, ut sit in
signum fderis inter me et vos. 12 Infans octo dierum circumcidetur in
vobis, omne masculinum in generationibus vestris : tam vernaculus, quam
emptitius circumcidetur, et quicumque non fuerit de stirpe vestra : 13 eritque
pactum meum in carne vestra in fdus ternum. 14 Masculus, cujus
prputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo :
quia pactum meum irritum fecit.
15

Dixit quoque Deus ad Abraham : Sarai uxorem tuam non vocabis Sarai,
sed Saram. 16 Et benedicam ei, et ex illa dabo tibi filium cui benedicturus
sum : eritque in nationes, et reges populorum orientur ex eo. 17 Cecidit
Abraham in faciem suam, et risit, dicens in corde suo : Putasne centenario
nascetur filius ? et Sara nonagenaria pariet ? 18 Dixitque ad Deum : Utinam
Ismal vivat coram te. 19 Et ait Deus ad Abraham : Sara uxor tua pariet tibi
filium, vocabisque nomen ejus Isaac, et constituam pactum meum illi in
fdus sempiternum, et semini ejus post eum. 20 Super Ismal quoque
exaudivi te : ecce, benedicam ei, et augebo, et multiplicabo eum valde :
duodecim duces generabit, et faciam illum in gentem magnam. 21 Pactum
vero meum statuam ad Isaac, quem pariet tibi Sara tempore isto in anno
altero. 22 Cumque finitus esset sermo loquentis cum eo, ascendit Deus ab
Abraham.
23

Tulit autem Abraham Ismal filium suum, et omnes vernaculos domus


su, universosque quos emerat, cunctos mares ex omnibus viris domus
su : et circumcidit carnem prputii eorum statim in ipsa die, sicut
prceperat ei Deus. 24 Abraham nonaginta et novem erat annorum quando
circumcidit carnem prputii sui. 25 Et Ismal filius tredecim annos
impleverat tempore circumcisionis su. 26 Eadem die circumcisus est
Abraham et Ismal filius ejus : 27 et omnes viri domus illius, tam vernaculi,
quam emptitii et alienigen pariter circumcisi sunt.
Cap. 18 1 Apparuit autem ei Dominus in convalle Mambre sedenti in
ostio tabernaculi sui in ipso fervore diei. 2 Cumque elevasset oculos,
apparuerunt ei tres viri stantes prope eum : quos cum vidisset, cucurrit in
occursum eorum de ostio tabernaculi, et adoravit in terram. 3 Et dixit :
Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, ne transeas servum tuum : 4 sed
afferam pauxillum aqu, et lavate pedes vestros, et requiescite sub arbore.
5
Ponamque buccellam panis, et confortate cor vestrum : postea transibitis :
idcirco enim declinastis ad servum vestrum. Qui dixerunt : Fac ut locutus

45/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

es. 6 Festinavit Abraham in tabernaculum ad Saram, dixitque ei : Accelera,


tria sata simil commisce, et fac subcinericios panes. 7 Ipse vero ad
armentum cucurrit, et tulit inde vitulum tenerrimum et optimum, deditque
puero : qui festinavit et coxit illum. 8 Tulit quoque butyrum et lac, et
vitulum quem coxerat, et posuit coram eis : ipse vero stabat juxta eos sub
arbore.
9

Cumque comedissent, dixerunt ad eum : Ubi est Sara uxor tua ? Ille
respondit : Ecce in tabernaculo est. 10 Cui dixit : Revertens veniam ad te
tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua. Quo audito, Sara
risit post ostium tabernaculi. 11 Erant autem ambo senes, provectque
tatis, et desierant Sar fieri muliebria. 12 Qu risit occulte dicens :
Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo ?
13
Dixit autem Dominus ad Abraham : Quare risit Sara, dicens : Num vere
paritura sum anus ? 14 Numquid Deo quidquam est difficile ? juxta
condictum revertar ad te hoc eodem tempore, vita comite, et habebit Sara
filium. 15 Negabit Sara, dicens : Non risi, timore perterrita. Dominus
autem : Non est, inquit, ita : sed risisti.
16

Cum ergo surrexissent inde viri, direxerunt oculos contra Sodomam : et


Abraham simul gradiebatur, deducens eos. 17 Dixitque Dominus : Num
celare potero Abraham qu gesturus sum : 18 cum futurus sit in gentem
magnam, ac robustissimam, et benedicend sint in illo omnes nationes
terr ? 19 Scio enim quod prcepturus sit filiis suis, et domui su post se ut
custodiant viam Domini, et faciant judicium et justitiam : ut adducat
Dominus propter Abraham omnia qu locutus est ad eum. 20 Dixit itaque
Dominus : Clamor Sodomorum et Gomorrh multiplicatus est, et peccatum
eorum aggravatum est nimis. 21 Descendam, et videbo utrum clamorem qui
venit ad me, opere compleverint ; an non est ita, ut sciam.
22
Converteruntque se inde, et abierunt Sodomam : Abraham vero adhuc
stabat coram Domino. 23 Et appropinquans ait : Numquid perdes justum
cum impio ? 24 si fuerint quinquaginta justi in civitate, peribunt simul ? et
non parces loco illi propter quinquaginta justos, si fuerint in eo ? 25 Absit a
te ut rem hanc facias, et occidas justum cum impio, fiatque justus sicut
impius, non est hoc tuum : qui judicas omnem terram, nequaquam facies
judicium hoc. 26 Dixitque Dominus ad eum : Si invenero Sodomis
quinquaginta justos in medio civitatis, dimittam omni loco propter eos.
27
Respondensque Abraham, ait : Quia semel cpi, loquar ad Dominum
meum, cum sim pulvis et cinis. 28 Quid si minus quinquaginta justis
quinque fuerint ? delebis, propter quadraginta quinque, universam urbem ?
Et ait : Non delebo, si invenero ibi quadraginta quinque. 29 Rursumque
locutus est ad eum : Sin autem quadraginta ibi inventi fuerint, quid facies ?
Ait : Non percutiam propter quadraginta. 30 Ne quso, inquit, indigneris,

46/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Domine, si loquar : quid si ibi inventi fuerint triginta ? Respondit : Non


faciam, si invenero ibi triginta. 31 Quia semel, ait, cpi loquar ad Dominum
meum : quid si ibi inventi fuerint viginti ? Ait : Non interficiam propter
viginti. 32 Obsecro, inquit, ne irascaris, Domine, si loquar adhuc semel :
quid si inventi fuerint ibi decem ? Et dixit : Non delebo propter decem.
33
Abiitque Dominus, postquam cessavit loqui ad Abraham : et ille reversus
est in locum suum.
Cap. 19 1 Veneruntque duo angeli Sodomam vespere, et sedente Lot
in foribus civitatis. Qui cum vidisset eos, surrexit, et ivit obviam eis :
adoravitque pronus in terram, 2 et dixit : Obsecro, domini, declinate in
domum pueri vestri, et manete ibi : lavate pedes vestros, et mane
proficiscemini in viam vestram. Qui dixerunt : Minime, sed in platea
manebimus. 3 Compulit illos oppido ut diverterent ad eum : ingressisque
domum illius fecit convivium, et coxit azyma, et comederunt. 4 Prius autem
quam irent cubitum, viri civitatis vallaverunt domum a puero usque ad
senem, omnis populus simul. 5 Vocaveruntque Lot, et dixerunt ei : Ubi sunt
viri qui introierunt ad te nocte ? educ illos huc, ut cognoscamus eos.
6
Egressus ad eos Lot, post tergum occludens ostium, ait : 7 Nolite, quso,
fratres mei, nolite malum hoc facere. 8 Habeo duas filias, qu necdum
cognoverunt virum : educam eas ad vos, et abutimini eis sicut vobis
placuerit, dummodo viris istis nihil mali faciatis, quia ingressi sunt sub
umbra culminis mei. 9 At illi dixerunt : Recede illuc. Et rursus : Ingressus
es, inquiunt, ut advena ; numquid ut judices ? te ergo ipsum magis quam
hos affligemus. Vimque faciebant Lot vehementissime : jamque prope erat
ut effringerent fores. 10 Et ecce miserunt manum viri, et introduxerunt ad se
Lot, clauseruntque ostium : 11 et eos, qui foris erant, percusserunt ccitate a
minimo usque ad maximum, ita ut ostium invenire non possent. 12 Dixerunt
autem ad Lot : Habes hic quempiam tuorum ? generum, aut filios, aut filias,
omnes, qui tui sunt, educ de urbe hac : 13 delebimus enim locum istum, eo
quod increverit clamor eorum coram Domino, qui misit nos ut perdamus
illos. 14 Egressus itaque Lot, locutus est ad generos suos qui accepturi erant
filias ejus, et dixit : Surgite, egredimini de loco isto : quia delebit Dominus
civitatem hanc. Et visus est eis quasi ludens loqui.
15

Cumque esset mane, cogebant eum angeli, dicentes : Surge, tolle uxorem
tuam, et duas filias quas habes : ne et tu pariter pereas in scelere civitatis.
16
Dissimulante illo, apprehenderunt manum ejus, et manum uxoris, ac
duarum filiarum ejus, eo quod parceret Dominus illi. 17 Eduxeruntque eum,
et posuerunt extra civitatem : ibique locuti sunt ad eum, dicentes : Salva
animam tuam : noli respicere post tergum, nec stes in omni circa regione :
sed in monte salvum te fac, ne et tu simul pereas. 18 Dixitque Lot ad eos :
Quso, domine mi, 19 quia invenit servus tuus gratiam coram te, et

47/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

magnificasti misericordiam tuam quam fecisti mecum, ut salvares animam


meam, nec possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, et
moriar : 20 est civitas hc juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor
in ea : numquid non modica est, et vivet anima mea ? 21 Dixitque ad eum :
Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas, ut non subvertam urbem pro qua
locutus es. 22 Festina, et salvare ibi : quia non potero facere quidquam
donec ingrediaris illuc. Idcirco vocatum est nomen urbis illius Segor. 23 Sol
egressus est super terram, et Lot ingressus est Segor. 24 Igitur Dominus
pluit super Sodomam et Gomorrham sulphur et ignem a Domino de clo :
25
et subvertit civitates has, et omnem circa regionem, universos habitatores
urbium, et cuncta terr virentia. 26 Respiciensque uxor ejus post se, versa
est in statuam salis. 27 Abraham autem consurgens mane, ubi steterat prius
cum Domino, 28 intuitus est Sodomam et Gomorrham, et universam terram
regionis illius : viditque ascendentem favillam de terra quasi fornacis
fumum. 29 Cum enim subverteret Deus civitates regionis illius, recordatus
Abrah, liberavit Lot de subversione urbium in quibus habitaverat.
30

Ascenditque Lot de Segor, et mansit in monte, du quoque fili ejus


cum eo (timuerat enim manere in Segor) et mansit in spelunca ipse, et du
fili ejus cum eo. 31 Dixitque major ad minorem : Pater noster senex est, et
nullus virorum remansit in terra, qui possit ingredi ad nos juxta morem
univers terr. 32 Veni, inebriemus eum vino, dormiamusque cum eo, ut
servare possimus ex patre nostro semen. 33 Dederunt itaque patri suo bibere
vinum nocte illa. Et ingressa est major, dormivitque cum patre ; at ille non
sensit, nec quando accubuit filia, nec quando surrexit. 34 Altera quoque die
dixit major ad minorem : Ecce dormivi heri cum patre meo, demus ei
bibere vinum etiam hac nocte, et dormies cum eo, ut salvemus semen de
patre nostro. 35 Dederunt etiam et illa nocte patri suo bibere vinum,
ingressaque minor filia, dormivit cum eo : et ne tunc quidem sensit quando
concubuerit, vel quando illa surrexerit. 36 Conceperunt ergo du fili Lot
de patre suo. 37 Peperitque major filium, et vocavit nomen ejus Moab : ipse
est pater Moabitarum usque in prsentem diem. 38 Minor quoque peperit
filium, et vocavit nomen ejus Ammon, id est, Filius populi mei : ipse est
pater Ammonitarum usque hodie.
Cap. 20 1 Profectus inde Abraham in terram australem, habitavit
inter Cades et Sur : et peregrinatus est in Geraris. 2 Dixitque de Sara uxore
suo : Soror mea est. Misit ergo Abimelech rex Gerar, et tulit eam. 3 Venit
autem Deus ad Abimelech per somnium nocte, et ait illi : En morieris
propter mulierem quam tulisti : habet enim virum. 4 Abimelech vero non
tetigerat eam, et ait : Domine, num gentem ignorantem et justam
interficies ? 5 nonne ipse dixit mihi : Soror mea est : et ipsa ait : Frater
meus est ? In simplicitate cordis mei, et munditia manuum mearum feci

48/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

hoc. 6 Dixitque ad eum Deus : Et ego scio quod simplici corde feceris : et
ideo custodivi te ne peccares in me, et non dimisi ut tangeres eam. 7 Nunc
ergo redde viro suo uxorem, quia propheta est : et orabit pro te, et vives : si
autem nolueris reddere, scito quod morte morieris tu, et omnia qu tua
sunt. 8 Statimque de nocte consurgens Abimelech, vocavit omnes servos
suos : et locutus est universa verba hc in auribus eorum, timueruntque
omnes viri valde. 9 Vocavit autem Abimelech etiam Abraham, et dixit ei :
Quid fecisti nobis ? quid peccavimus in te, quia induxisti super me et super
regnum meum peccatum grande ? qu non debuisti facere, fecisti nobis.
10
Rursumque expostulans, ait : Quid vidisti, ut hoc faceres ? 11 Respondit
Abraham : Cogitavi mecum, dicens : Forsitan non est timor Dei in loco
isto : et interficient me propter uxorem meam : 12 alias autem et vere soror
mea est, filia patris mei, et non filia matris me, et duxi eam in uxorem.
13
Postquam autem eduxit me Deus de domo patris mei, dixi ad eam : Hanc
misericordiam facies mecum : in omni loco, ad quem ingrediemur, dices
quod frater tuus sim. 14 Tulit igitur Abimelech oves et boves, et servos et
ancillas, et dedit Abraham : reddiditque illi Saram uxorem suam, 15 et ait :
Terra coram vobis est, ubicumque tibi placuerit habita. 16 Sar autem dixit :
Ecce mille argenteos dedi fratri tuo, hoc erit tibi in velamen oculorum ad
omnes qui tecum sunt, et quocumque perrexeris : mementoque te
deprehensam. 17 Orante autem Abraham, sanavit Deus Abimelech et
uxorem, ancillasque ejus, et pepererunt : 18 concluserat enim Dominus
omnem vulvam domus Abimelech propter Saram uxorem Abrah.
Cap. 21 1 Visitavit autem Dominus Saram, sicut promiserat : et
implevit qu locutus est. 2 Concepitque et peperit filium in senectute sua,
tempore quo prdixerat ei Deus. 3 Vocavitque Abraham nomen filii sui,
quem genuit ei Sara, Isaac : 4 et circumcidit eum octavo die, sicut
prceperat ei Deus, 5 cum centum esset annorum : hac quippe tate patris,
natus est Isaac. 6 Dixitque Sara : Risum fecit mihi Deus : quicumque
audierit, corridebit mihi. 7 Rursumque ait : Quis auditurus crederet
Abraham quod Sara lactaret filium, quem peperit et jam seni ? 8 Crevit
igitur puer, et ablactatus est : fecitque Abraham grande convivium in die
ablactationis ejus.
9

Cumque vidisset Sara filium Agar gypti ludentem cum Isaac filio suo,
dixit ad Abraham : 10 Ejice ancillam hanc, et filium ejus : non enim erit
hres filius ancill cum filio meo Isaac. 11 Dure accepit hoc Abraham pro
filio suo. 12 Cui dixit Deus : Non tibi videatur asperum super puero, et super
ancilla tua : omnia qu dixerit tibi Sara, audi vocem ejus : quia in Isaac
vocabitur tibi semen. 13 Sed et filium ancill faciam in gentem magnam,
quia semen tuum est. 14 Surrexit itaque Abraham mane, et tollens panem et
utrem aqu, imposuit scapul ejus, tradiditque puerum, et dimisit eam.

49/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Qu cum abiisset, errabat in solitudine Bersabee. 15 Cumque consumpta


esset aqua in utre, abjecit puerum subter unam arborum, qu ibi erant. 16 Et
abiit, seditque e regione procul quantum potest arcus jacere : dixit enim :
Non videbo morientem puerum : et sedens contra, levavit vocem suam et
flevit. 17 Exaudivit autem Deus vocem pueri : vocavitque angelus Dei Agar
de clo, dicens : Quid agis Agar ? noli timere : exaudivit enim Deus vocem
pueri de loco in quo est. 18 Surge, tolle puerum, et tene manum illius : quia
in gentem magnam faciam eum. 19 Aperuitque oculos ejus Deus : qu
videns puteum aqu, abiit, et implevit utrem, deditque puero bibere. 20 Et
fuit cum eo : qui crevit, et moratus est in solitudine, factusque est juvenis
sagittarius. 21 Habitavitque in deserto Pharan, et accepit illi mater sua
uxorem de terra gypti.
22

Eodem tempore dixit Abimelech, et Phicol princeps exercitus ejus, ad


Abraham : Deus tecum est in universis qu agis. 23 Jura ergo per Deum, ne
noceas mihi, et posteris meis, stirpique me : sed juxta misericordiam,
quam feci tibi, facies mihi, et terr in qua versatus es advena. 24 Dixitque
Abraham : Ego jurabo. 25 Et increpavit Abimelech propter puteum aqu
quem vi abstulerunt servi ejus. 26 Responditque Abimelech : Nescivi quis
fecerit hanc rem : sed et tu non indicasti mihi, et ego non audivi prter
hodie. 27 Tulit itaque Abraham oves et boves, et dedit Abimelech :
percusseruntque ambo fdus. 28 Et statuit Abraham septem agnas gregis
seorsum. 29 Cui dixit Abimelech : Quid sibi volunt septem agn ist, quas
stare fecisti seorsum ? 30 At ille : Septem, inquit, agnas accipies de manu
mea : ut sint mihi in testimonium, quoniam ego fodi puteum istum.
31
Idcirco vocatus est locus ille Bersabee : quia ibi uterque juravit. 32 Et
inierunt fdus pro puteo juramenti. 33 Surrexit autem Abimelech, et Phicol
princeps exercitus ejus, reversique sunt in terram Palstinorum. Abraham
vero plantavit nemus in Bersabee, et invocavit ibi nomen Domini Dei
terni. 34 Et fuit colonus terr Palstinorum diebus multis.
Cap. 22 1 Qu postquam gesta sunt, tentavit Deus Abraham, et dixit
ad eum : Abraham, Abraham. At ille respondit : Adsum. 2 Ait illi : Tolle
filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram visionis,
atque ibi offeres eum in holocaustum super unum montium quem
monstravero tibi. 3 Igitur Abraham de nocte consurgens, stravit asinum
suum, ducens secum duos juvenes, et Isaac filium suum : cumque
concidisset ligna in holocaustum, abiit ad locum quem prceperat ei Deus.
4
Die autem tertio, elevatis oculis, vidit locum procul : 5 dixitque ad pueros
suos : Expectate hic cum asino : ego et puer illuc usque properantes,
postquam adoraverimus, revertemur ad vos. 6 Tulit quoque ligna holocausti,
et imposuit super Isaac filium suum : ipse vero portabat in manibus ignem
et gladium. Cumque duo pergerent simul, 7 dixit Isaac patri suo : Pater mi.

50/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

At ille respondit : Quid vis, fili ? Ecce, inquit, ignis et ligna : ubi est
victima holocausti ? 8 Dixit autem Abraham : Deus providebit sibi
victimam holocausti, fili mi. Pergebant ergo pariter. 9 Et venerunt ad locum
quem ostenderat ei Deus, in quo dificavit altare, et desuper ligna
composuit ; cumque alligasset Isaac filium suum, posuit eum in altare super
struem lignorum. 10 Extenditque manum, et arripuit gladium, ut immolaret
filium suum. 11 Et ecce angelus Domini de clo clamavit, dicens :
Abraham, Abraham. Qui respondit : Adsum. 12 Dixitque ei : Non extendas
manum tuam super puerum, neque facias illi quidquam : nunc cognovi
quod times Deum, et non pepercisti unigenito filio tuo propter me.
13
Levavit Abraham oculos suos, viditque post tergum arietem inter vepres
hrentem cornibus, quem assumens obtulit holocaustum pro filio.
14
Appellavitque nomen loci illius, Dominus videt. Unde usque hodie
dicitur : In monte Dominus videbit.
15

Vocavit autem angelus Domini Abraham secundo de clo, dicens : 16 Per


memetipsum juravi, dicit Dominus : quia fecisti hanc rem, et non pepercisti
filio tuo unigenito propter me : 17 benedicam tibi, et multiplicabo semen
tuum sicut stellas cli, et velut arenam qu est in littore maris : possidebit
semen tuum portas inimicorum suorum, 18 et benedicentur in semine tuo
omnes gentes terr, quia obedisti voci me. 19 Reversus est Abraham ad
pueros suos, abieruntque Bersabee simul, et habitavit ibi.
20

His ita gestis, nuntiatum est Abrah quod Melcha quoque genuisset filios
Nachor fratri suo : 21 Hus primogenitum, et Buz fratrem ejus, et Camuel
patrem Syrorum, 22 et Cased, et Azau, Pheldas quoque et Jedlaph, 23 ac
Bathuel, de quo nata est Rebecca : octo istos genuit Melcha, Nachor fratri
Abrah. 24 Concubina vero illius, nomine Roma, peperit Tabee, et Gaham,
et Thahas, et Maacha.
Cap. 23 1 Vixit autem Sara centum viginti septem annis. 2 Et mortua
est in civitate Arbee, qu est Hebron, in terra Chanaan : venitque Abraham
ut plangeret et fleret eam. 3 Cumque surrexisset ab officio funeris, locutus
est ad filios Heth, dicens : 4 Advena sum et peregrinus apud vos : date mihi
jus sepulchri vobiscum, ut sepeliam mortuum meum. 5 Responderunt filii
Heth, dicentes : 6 Audi nos, domine : princeps Dei es apud nos : in electis
sepulchris nostris sepeli mortuum tuum, nullusque te prohibere poterit quin
in monumento ejus sepelias mortuum tuum. 7 Surrexit Abraham, et adoravit
populum terr, filios videlicet Heth : 8 dixitque ad eos : Si placet anim
vestr ut sepeliam mortuum meum, audite me, et intercedite pro me apud
Ephron filium Seor : 9 ut det mihi speluncam duplicem, quam habet in
extrema parte agri sui : pecunia digna tradat eam mihi coram vobis in
possessionem sepulchri. 10 Habitabat autem Ephron in medio filiorum Heth.

51/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Responditque Ephron ad Abraham, cunctis audientibus qui ingrediebantur


portam civitatis illius, dicens : 11 Nequaquam ita fiat, domine mi, sed tu
magis ausculta quod loquor. Agrum trado tibi, et speluncam qu in eo est,
prsentibus filiis populi mei ; sepeli mortuum tuum. 12 Adoravit Abraham
coram populo terr. 13 Et locutus est ad Ephron circumstante plebe : Quso
ut audias me : dabo pecuniam pro agro : suscipe eam, et sic sepeliam
mortuum meum in eo. 14 Responditque Ephron : 15 Domine mi, audi me :
terra, quam postulas, quadringentis siclis argenti valet : istud est pretium
inter me et te : sed quantum est hoc ? sepeli mortuum tuum. 16 Quod cum
audisset Abraham, appendit pecuniam, quam Ephron postulaverat,
audientibus filiis Heth, quadringentos siclos argenti probat monet
public. 17 Confirmatusque est ager quondam Ephronis, in quo erat
spelunca duplex, respiciens Mambre, tam ipse, quam spelunca, et omnes
arbores ejus in cunctis terminis ejus per circuitum, 18 Abrah in
possessionem, videntibus filiis Heth, et cunctis qui intrabant portam
civitatis illius. 19 Atque ita sepelivit Abraham Saram uxorem suam in
spelunca agri duplici, qu respiciebat Mambre. Hc est Hebron in terra
Chanaan. 20 Et confirmatus est ager, et antrum quod erat in eo, Abrah in
possessionem monumenti a filiis Heth.
Cap. 24 1 Erat autem Abraham senex, dierumque multorum : et
Dominus in cunctis benedixerat ei. 2 Dixitque ad servum seniorem domus
su, qui prerat omnibus qu habebat : Pone manum tuam subter femur
meum, 3 ut adjurem te per Dominum Deum cli et terr, ut non accipias
uxorem filio meo de filiabus Chananorum, inter quos habito : 4 sed ad
terram et cognationem meam proficiscaris et inde accipias uxorem filio
meo Isaac. 5 Respondit servus : Si noluerit mulier venire mecum in terram
hanc, numquid reducere debeo filium tuum ad locum, de quo egressus es ?
6
Dixitque Abraham : Cave nequando reducas filium meum illuc.
7
Dominus Deus cli, qui tulit me de domo patris mei, et de terra nativitatis
me, qui locutus est mihi, et juravit mihi, dicens : Semini tuo dabo terram
hanc : ipse mittet angelum suum coram te, et accipies inde uxorem filio
meo : 8 sin autem mulier noluerit sequi te, non teneberis juramento : filium
meum tantum ne reducas illuc. 9 Posuit ergo servus manum sub femore
Abraham domini sui, et juravit illi super sermone hoc. 10 Tulitque decem
camelos de grege domini sui, et abiit, ex omnibus bonis ejus portans secum,
profectusque perrexit in Mesopotamiam ad urbem Nachor. 11 Cumque
camelos fecisset accumbere extra oppidum juxta puteum aqu vespere,
tempore quo solent mulieres egredi ad hauriendam aquam, dixit :
12
Domine Deus domini mei Abraham, occurre, obsecro, mihi hodie, et fac
misericordiam cum domino meo Abraham. 13 Ecce ego sto prope fontem
aqu, et fili habitatorum hujus civitatis egredientur ad hauriendam
aquam. 14 Igitur puella, cui ego dixero : Inclina hydriam tuam ut bibam : et

52/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

illa responderit : Bibe, quin et camelis tuis dabo potum : ipsa est quam
prparasti servo tuo Isaac : et per hoc intelligam quod feceris
misericordiam cum domino meo. 15 Necdum intra se verba compleverat, et
ecce Rebecca egrediebatur, filia Bathuel, filii Melch uxoris Nachor fratris
Abraham, habens hydriam in scapula sua : 16 puella decora nimis, virgoque
pulcherrima, et incognita viro : descenderat autem ad fontem, et impleverat
hydriam, ac revertebatur. 17 Occurritque ei servus, et ait : Pauxillum aqu
mihi ad bibendum prbe de hydria tua. 18 Qu respondit : Bibe, domine
mi : celeriterque deposuit hydriam super ulnam suam, et dedit ei potum.
19
Cumque ille bibisset, adjecit : Quin et camelis tuis hauriam aquam, donec
cuncti bibant. 20 Effundensque hydriam in canalibus, recurrit ad puteum ut
hauriret aquam : et haustam omnibus camelis dedit. 21 Ipse autem
contemplabatur eam tacitus, scire volens utrum prosperum iter suum
fecisset Dominus, an non. 22 Postquam autem biberunt cameli, protulit vir
inaures aureas, appendentes siclos duos, et armillas totidem pondo siclorum
decem. 23 Dixitque ad eam : Cujus es filia ? indica mihi, est in domo patris
tui locus ad manendum ? 24 Qu respondit : Filia sum Bathuelis, filii
Melch, quem peperit ipsi Nachor. 25 Et addidit, dicens : Palearum quoque
et fni plurimum est apud nos, et locus spatiosus ad manendum.
26
Inclinavit se homo, et adoravit Dominum, 27 dicens : Benedictus
Dominus Deus domini mei Abraham, qui non abstulit misericordiam et
veritatem suam a domino meo, et recto itinere me perduxit in domum
fratris domini mei.
28

Cucurrit itaque puella, et nuntiavit in domum matris su omnia qu


audierat. 29 Habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban, qui festinus
egressus est ad hominem, ubi erat fons. 30 Cumque vidisset inaures et
armillas in manibus sororis su, et audisset cuncta verba referentis : Hc
locutus est mihi homo : venit ad virum qui stabat juxta camelos, et prope
fontem aqu : 31 dixitque ad eum : Ingredere, benedicte Domini : cur foris
stas ? prparavi domum, et locum camelis. 32 Et introduxit eum in
hospitium : ac destravit camelos, deditque paleas et fnum, et aquam ad
lavandos pedes ejus, et virorum qui venerant cum eo. 33 Et appositus est in
conspectu ejus panis. Qui ait : Non comedam, donec loquar sermones
meos. Respondit ei : Loquere. 34 At ille : Servus, inquit, Abraham sum :
35
et Dominus benedixit domino meo valde, magnificatusque est : et dedit
ei oves et boves, argentum et aurum, servos et ancillas, camelos et asinos.
36
Et peperit Sara uxor domini mei filium domino meo in senectute sua,
deditque illi omnia qu habuerat. 37 Et adjuravit me dominus meus, dicens :
Non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananorum, in quorum terra
habito : 38 sed ad domum patris mei perges, et de cognatione mea accipies
uxorem filio meo. 39 Ego vero respondi domino meo : Quid si noluerit
venire mecum mulier ? 40 Dominus, ait, in cujus conspectu ambulo, mittet

53/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

angelum suum tecum, et diriget viam tuam : accipiesque uxorem filio meo
de cognatione mea, et de domo patris mei. 41 Innocens eris a maledictione
mea, cum veneris ad propinquos meos, et non dederint tibi. 42 Veni ergo
hodie ad fontem aqu, et dixi : Domine Deus domini mei Abraham, si
direxisti viam meam, in qua nunc ambulo, 43 ecce sto juxta fontem aqu, et
virgo, qu egredietur ad hauriendam aquam, audierit a me : Da mihi
pauxillum aqu ad bibendum ex hydria tua : 44 et dixerit mihi : Et tu bibe,
et camelis tuis hauriam : ipsa est mulier, quam prparavit Dominus filio
domini mei. 45 Dumque hc tacitus mecum volverem, apparuit Rebecca
veniens cum hydria, quam portabat in scapula : descenditque ad fontem, et
hausit aquam. Et aio ad eam : Da mihi paululum bibere. 46 Qu festinans
deposuit hydriam de humero, et dixit mihi : Et tu bibe, et camelis tuis
tribuam potum. Bibi, et adaquavit camelos. 47 Interrogavique eam, et dixi :
Cujus es filia ? Qu respondit : Filia Bathuelis sum, filii Nachor, quem
peperit ei Melcha. Suspendi itaque inaures ad ornandam faciem ejus, et
armillas posui in manibus ejus. 48 Pronusque adoravi Dominum, benedicens
Domino Deo domini mei Abraham, qui perduxit me recto itinere, ut
sumerem filiam fratris domini mei filio ejus. 49 Quam ob rem si facitis
misericordiam et veritatem cum domino meo, indicate mihi : sin autem
aliud placet, et hoc dicite mihi, ut vadam ad dextram, sive ad sinistram.
50

Responderuntque Laban et Bathuel : A Domino egressus est sermo : non


possumus extra placitum ejus quidquam aliud loqui tecum. 51 En Rebecca
coram te est, tolle eam, et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut
locutus est Dominus. 52 Quod cum audisset puer Abraham, procidens
adoravit in terram Dominum. 53 Prolatisque vasis argenteis, et aureis, ac
vestibus, dedit ea Rebecca pro munere : fratribus quoque ejus et matri dona
obtulit. 54 Inito convivio, vescentes pariter et bibentes manserunt ibi.
Surgens autem mane, locutus est puer : Dimitte me, ut vadam ad dominum
meum. 55 Responderuntque fratres ejus et mater : Maneat puella saltem
decem dies apud nos, et postea proficiscetur. 56 Nolite, ait, me retinere, quia
Dominus direxit viam meam : dimittite me ut pergam ad dominum meum.
57
Et dixerunt : Vocemus puellam, et quramus ipsius voluntatem.
58
Cumque vocata venisset, sciscitati sunt : Vis ire cum homine isto ? Qu
ait : Vadam. 59 Dimiserunt ergo eam, et nutricem illius, servumque
Abraham, et comites ejus, 60 imprecantes prospera sorori su, atque
dicentes : Soror nostra es, crescas in mille millia, et possideat semen tuum
portas inimicorum suorum. 61 Igitur Rebecca et puell illius, ascensis
camelis, secut sunt virum : qui festinus revertebatur ad dominum suum.
62
Eo autem tempore deambulabat Isaac per viam qu ducit ad puteum,
cujus nomen est Viventis et videntis : habitabat enim in terra australi : 63 et
egressus fuerat ad meditandum in agro, inclinata jam die : cumque
elevasset oculos, vidit camelos venientes procul. 64 Rebecca quoque,

54/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

conspecto Isaac, descendit de camelo, 65 et ait ad puerum : Quis est ille


homo qui venit per agrum in occursum nobis ? Dixitque ei : Ipse est
dominus meus. At illa tollens cito pallium, operuit se. 66 Servus autem
cuncta, qu gesserat, narravit Isaac. 67 Qui introduxit eam in tabernaculum
Sar matris su, et accepit eam uxorem : et in tantum dilexit eam, ut
dolorem, qui ex morte matris ejus acciderat, temperaret.
Cap. 25 1 Abraham vero aliam duxit uxorem nomine Ceturam :
2
qu peperit ei Zamran et Jecsan, et Madam, et Madian, et Jesboc, et Sue.
3
Jecsan quoque genuit Saba et Dadan. Filii Dadan fuerunt Assurim, et
Latusim, et Loomin. 4 At vero ex Madian ortus est Epha, et Opher, et
Henoch, et Abida, et Eldaa : omnes hi filii Cetur. 5 Deditque Abraham
cuncta qu possederat, Isaac : 6 filiis autem concubinarum largitus est
munera, et separavit eos ab Isaac filio suo, dum adhuc ipse viveret, ad
plagam orientalem. 7 Fuerunt autem dies vit Abrah, centum septuaginta
quinque anni. 8 Et deficiens mortuus est in senectute bona, provectque
tatis et plenus dierum : congregatusque est ad populum suum. 9 Et
sepelierunt eum Isaac et Ismal filii sui in spelunca duplici, qu sita est in
agro Ephron filii Seor Hethi, e regione Mambre, 10 quem emerat a filiis
Heth : ibi sepultus est ipse, et Sara uxor ejus. 11 Et post obitum illius
benedixit Deus Isaac filio ejus, qui habitabat juxta puteum nomine Viventis
et videntis.
12

H sunt generationes Ismal filii Abrah, quem peperit ei Agar


gyptia, famula Sar : et 13 hc nomina filiorum ejus in vocabulis et
generationibus suis. Primogenitus Ismalis Nabaioth, deinde Cedar, et
Adbeel, et Mabsam, 14 Masma quoque, et Duma, et Massa, 15 Hadar, et
Thema, et Jethur, et Naphis, et Cedma. 16 Isti sunt filii Ismalis : et hc
nomina per castella et oppida eorum, duodecim principes tribuum suarum.
17
Et facti sunt anni vit Ismalis centum triginta septem, deficiensque
mortuus est, et appositus ad populum suum. 18 Habitavit autem ab Hevila
usque Sur, qu respicit gyptum intrountibus Assyrios ; coram cunctis
fratribus suis obiit.
19

H quoque sunt generationes Isaac filii Abraham : Abraham genuit


Isaac : 20 qui cum quadraginta esset annorum, duxit uxorem Rebeccam
filiam Bathuelis Syri de Mesopotamia, sororem Laban. 21 Deprecatusque
est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis : qui exaudivit
eum, et dedit conceptum Rebecc. 22 Sed collidebantur in utero ejus
parvuli ; qu ait : Si sic mihi futurum erat, quid necesse fuit concipere ?
perrexitque ut consuleret Dominum. 23 Qui respondens ait :
Du gentes sunt in utero tuo,
et duo populi ex ventre tuo dividentur,

55/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

populusque populum superabit,


et major serviet minori.
24
Jam tempus pariendi advenerat, et ecce gemini in utero ejus reperti sunt.
25
Qui prior egressus est, rufus erat, et totus in morem pellis hispidus :
vocatumque est nomen ejus Esau. Protinus alter egrediens, plantam fratris
tenebat manu : et idcirco appellavit eum Jacob. 26 Sexagenarius erat Isaac
quando nati sunt ei parvuli. 27 Quibus adultis, factus est Esau vir gnarus
venandi, et homo agricola : Jacob autem vir simplex habitabat in
tabernaculis. 28 Isaac amabat Esau, eo quod de venationibus illius
vesceretur : et Rebecca diligebat Jacob. 29 Coxit autem Jacob pulmentum :
ad quem cum venisset Esau de agro lassus, 30 ait : Da mihi de coctione hac
rufa, quia oppido lassus sum. Quam ob causam vocatum est nomen ejus
Edom. 31 Cui dixit Jacob : Vende mihi primogenita tua. 32 Ille respondit :
En morior, quid mihi proderunt primogenita ? 33 Ait Jacob : Jura ergo mihi.
Juravit ei Esau et vendidit primogenita. 34 Et sic, accepto pane et lentis
edulio, comedit et bibit, et abiit, parvipendens quod primogenita
vendidisset.
Cap. 26 1 Orta autem fame super terram post eam sterilitatem, qu
acciderat in diebus Abraham, abiit Isaac ad Abimelech regem
Palstinorum in Gerara. 2 Apparuitque ei Dominus, et ait : Ne descendas in
gyptum, sed quiesce in terra quam dixero tibi, 3 et peregrinare in ea :
eroque tecum, et benedicam tibi : tibi enim et semini tuo dabo universas
regiones has, complens juramentum quod spopondi Abraham patri tuo. 4 Et
multiplicabo semen tuum sicut stellas cli : daboque posteris tuis universas
regiones has : et benedicentur in semine tuo omnes gentes terr, 5 eo quod
obedierit Abraham voci me, et custodierit prcepta et mandata mea, et
cremonias legesque servaverit. 6 Mansit itaque Isaac in Geraris.
7

Qui cum interrogaretur a viris loci illius super uxore sua, respondit : Soror
mea est : timuerat enim confiteri quod sibi esset sociata conjugio, reputans
ne forte interficerent eum propter illius pulchritudinem. 8 Cumque
pertransissent dies plurimi, et ibidem moraretur, prospiciens Abimelech rex
Palstinorum per fenestram, vidit eum jocantem cum Rebecca uxore sua.
9
Et accersito eo, ait : Perspicuum est quod uxor tua sit : cur mentitus es
eam sororem tuam esse ? Respondit : Timui ne morerer propter eam.
10
Dixitque Abimelech : Quare imposuisti nobis ? potuit coire quispiam de
populo cum uxore tua, et induxeras super nos grande peccatum.
Prcepitque omni populo, dicens : 11 Qui tetigerit hominis hujus uxorem,
morte morietur.
12

Sevit autem Isaac in terra illa, et invenit in ipso anno centuplum :


benedixitque ei Dominus. 13 Et locupletatus est homo, et ibat proficiens

56/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

atque succrescens, donec magnus vehementer effectus est : 14 habuit


quoque possessiones ovium et armentorum, et famili plurimum. Ob hoc
invidentes ei Palstini, 15 omnes puteos, quos foderant servi patris illius
Abraham, illo tempore obstruxerunt, implentes humo : 16 in tantum, ut ipse
Abimelech diceret ad Isaac : Recede a nobis, quoniam potentior nobis
factus es valde. 17 Et ille discedens, ut veniret ad torrentem Gerar,
habitaretque ibi, 18 rursum fodit alios puteos, quos foderant servi patris sui
Abraham, et quos, illo mortuo, olim obstruxerant Philisthiim :
appellavitque eos eisdem nominibus quibus ante pater vocaverat.
19
Foderuntque in torrente, et repererunt aquam vivam. 20 Sed et ibi jurgium
fuit pastorum Gerar adversus pastores Isaac, dicentium : Nostra est aqua,
quam ob rem nomen putei ex eo, quod acciderat, vocavit Calumniam.
21
Foderunt autem et alium : et pro illo quoque rixati sunt, appellavitque
eum Inimicitias. 22 Profectus inde fodit alium puteum, pro quo non
contenderunt : itaque vocavit nomen ejus Latitudo, dicens : Nunc dilatavit
nos Dominus, et fecit crescere super terram.
23

Ascendit autem ex illo loco in Bersabee, 24 ubi apparuit ei Dominus in


ipsa nocte, dicens : Ego sum Deus Abraham patris tui : noli timere, quia
ego tecum sum : benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum propter
servum meum Abraham. 25 Itaque dificavit ibi altare : et invocato nomine
Domini, extendit tabernaculum, prcepitque servis suis ut foderunt
puteum. 26 Ad quem locum cum venissent de Geraris Abimelech, et
Ochozath amicus illius, et Phicol dux militum, 27 locutus est eis Isaac :
Quid venistis ad me, hominem quem odistis, et expulistis a vobis ? 28 Qui
responderunt : Vidimus tecum esse Dominum, et idcirco nos diximus : Sit
juramentum inter nos, et ineamus fdus, 29 ut non facias nobis quidquam
mali, sicut et nos nihil tuorum attigimus, nec fecimus quod te lderet : sed
cum pace dimisimus auctum benedictione Domini. 30 Fecit ergo eis
convivium, et post cibum et potum 31 surgentes mane, juraverunt sibi
mutuo : dimisitque eos Isaac pacifice in locum suum. 32 Ecce autem
venerunt in ipso die servi Isaac annuntiantes ei de puteo, quem foderant,
atque dicentes : Invenimus aquam. 33 Unde appellavit eum Abundantiam :
et nomen urbi impositum est Bersabee, usque in prsentem diem. 34 Esau
vero quadragenarius duxit uxores, Judith filiam Beeri Hethi, et Basemath
filiam Elon ejusdem loci : 35 qu amb offenderant animum Isaac et
Rebecc.
Cap. 27 1 Senuit autem Isaac, et caligaverunt oculi ejus, et videre
non poterat : vocavitque Esau filium suum majorem, et dixit ei : Fili mi ?
Qui respondit : Adsum. 2 Cui pater : Vides, inquit, quod senuerim, et
ignorem diem mortis me. 3 Sume arma tua, pharetram, et arcum, et
egredere foras : cumque venatu aliquid apprehenderis, 4 fac mihi inde

57/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

pulmentum sicut velle me nosti, et affer ut comedam : et benedicat tibi


anima mea antequam moriar. 5 Quod cum audisset Rebecca, et ille abiisset
in agrum ut jussionem patris impleret, 6 dixit filio suo Jacob : Audivi
patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo, et dicentem ei : 7 Affer mihi
de venatione tua, et fac cibos ut comedam, et benedicam tibi coram
Domino antequam moriar. 8 Nunc ergo, fili mi, acquiesce consiliis meis :
9
et pergens ad gregem, affer mihi duos hdos optimos, ut faciam ex eis
escas patri tuo, quibus libenter vescitur : 10 quas cum intuleris, et comederit,
benedicat tibi priusquam moriatur. 11 Cui ille respondit : Nosti quod Esau
frater meus homo pilosus sit, et ego lenis : 12 si attrectaverit me pater meus,
et senserit, timeo ne putet me sibi voluisse illudere, et inducam super me
maledictionem pro benedictione. 13 Ad quem mater : In me sit, ait, ista
maledictio, fili mi : tantum audi vocem meam, et pergens, affer qu dixi.
14
Abiit, et attulit, deditque matri. Paravit illa cibos, sicut velle noverat
patrem illius. 15 Et vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat domi,
induit eum : 16 pelliculasque hdorum circumdedit manibus, et colli nuda
protexit : 17 deditque pulmentum, et panes, quos coxerat, tradidit. 18 Quibus
illatis, dixit : Pater mi ? At ille respondit : Audio. Quis es tu, fili mi ?
19
Dixitque Jacob : Ego sum primogenitus tuus Esau : feci sicut prcepisti
mihi : surge, sede, et comede de venatione mea, ut benedicat mihi anima
tua. 20 Rursumque Isaac ad filium suum : Quomodo, inquit, tam cito
invenire potuisti, fili mi ? Qui respondit : Voluntas Dei fuit ut cito
occurreret mihi quod volebam. 21 Dixitque Isaac : Accede huc, ut tangam
te, fili mi, et probem utrum tu sis filius meus Esau, an non. 22 Accessit ille
ad patrem, et palpato eo, dixit Isaac : Vox quidem, vox Jacob est : sed
manus, manus sunt Esau. 23 Et non cognovit eum, quia pilos manus
similitudinem majoris expresserant. Benedicens ergo illi, 24 ait : Tu es filius
meus Esau ? Respondit : Ego sum. 25 At ille : Affer mihi, inquit, cibos de
venatione tua, fili mi, ut benedicat tibi anima mea. Quos cum oblatos
comedisset, obtulit ei etiam vinum. Quo hausto, 26 dixit ad eum : Accede ad
me, et da mihi osculum, fili mi. 27 Accessit, et osculatus est eum. Statimque
ut sensit vestimentorum illius fragrantiam, benedicens illi, ait :
Ecce odor filii mei
sicut odor agri pleni,
cui benedixit Dominus.
28
Det tibi Deus de rore cli
et de pinguedine terr
abundantiam frumenti et vini.
29
Et serviant tibi populi,
et adorent te tribus :
esto dominus fratrum tuorum,
et incurventur ante te filii matris tu :

58/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

qui maledixerit tibi, sit ille maledictus,


et qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur.
30

Vix Isaac sermonem impleverat, et egresso Jacob foras, venit Esau,


coctosque de venatione cibos intulit patri, dicens : Surge, pater mi, et
comede de venatione filii tui, ut benedicat mihi anima tua. 32 Dixitque illi
Isaac : Quis enim es tu ? Qui respondit : Ego sum filius tuus primogenitus
Esau. 33 Expavit Isaac stupore vehementi : et ultra quam credi potest
admirans, ait : Quis igitur ille est qui dudum captam venationem attulit
mihi, et comedi ex omnibus priusquam tu venires ; benedixique ei, et erit
benedictus ? 34 Auditis Esau sermonibus patris, irrugiit clamore magno : et
consternatus, ait : Benedic etiam et mihi, pater mi. 35 Qui ait : Venit
germanus tuus fraudulenter, et accepit benedictionem tuam. 36 At ille
subjunxit : Juste vocatum est nomen ejus Jacob : supplantavit enim me en
altera vice : primogenita mea ante tulit, et nunc secundo surripuit
benedictionem meam. Rursumque ad patrem : Numquid non reservasti, ait,
et mihi benedictionem ? 37 Respondit Isaac : Dominum tuum illum
constitui, et omnes fratres ejus servituti illius subjugavi ; frumento et vino
stabilivi eum : et tibi post hc, fili mi, ultra quid faciam ? 38 Cui Esau :
Num unam, inquit, tantum benedictionem habes, pater ? mihi quoque
obsecro ut benedicas. Cumque ejulatu magno fleret, 39 motus Isaac, dixit ad
eum :
In pinguedine terr,
et in rore cli desuper, 40 erit benedictio tua.
Vives in gladio, et fratri tuo servies :
tempusque veniet, cum excutias et solvas jugum ejus de cervicibus tuis.
31

41

Oderat ergo semper Esau Jacob pro benedictione qua benedixerat ei


pater : dixitque in corde suo : Venient dies luctus patris mei, et occidam
Jacob fratrem meum. 42 Nuntiata sunt hc Rebecc : qu mittens et vocans
Jacob filium suum, dixit ad eum : Ecce Esau frater tuus minatur ut occidat
te. 43 Nunc ergo, fili mi, audi vocem meam, et consurgens fuge ad Laban
fratrem meum in Haran : 44 habitabisque cum eo dies paucos, donec
requiescat furor fratris tui, 45 et cesset indignatio ejus, obliviscaturque
eorum qu fecisti in eum : postea mittam, et adducam te inde huc : cur
utroque orbabor filio in uno die ? 46 Dixitque Rebecca ad Isaac : Tdet me
vit me propter filias Heth : si acceperit Jacob uxorem de stirpe hujus
terr, nolo vivere.
Cap. 28 1 Vocavit itaque Isaac Jacob, et benedixit eum, prcepitque
ei dicens : Noli accipere conjugem de genere Chanaan : 2 sed vade, et

59/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

proficiscere in Mesopotamiam Syri, ad domum Bathuel patris matris tu,


et accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban avunculi tui. 3 Deus autem
omnipotens benedicat tibi, et crescere te faciat, atque multiplicet, ut sis in
turbas populorum. 4 Et det tibi benedictiones Abrah, et semini tuo post te :
ut possideas terram peregrinationis tu, quam pollicitus est avo tuo.
5
Cumque dimisisset eum Isaac, profectus venit in Mesopotamiam Syri ad
Laban filium Bathuel Syri, fratrem Rebecc matris su. 6 Videns autem
Esau quod benedixisset pater suus Jacob, et misisset eum in Mesopotamiam
Syri, ut inde uxorem duceret ; et quod post benedictionem prcepisset ei,
dicens : Non accipies uxorem de filiabus Chanaan : 7 quodque obediens
Jacob parentibus suis isset in Syriam : 8 probans quoque quod non libenter
aspiceret filias Chanaan pater suus : 9 ivit ad Ismalem, et duxit uxorem
absque iis, quas prius habebat, Maheleth filiam Ismal filii Abraham,
sororem Nabaioth.
10

Igitur egressus Jacob de Bersabee, pergebat Haran. 11 Cumque venisset


ad quemdam locum, et vellet in eo requiescere post solis occubitum, tulit
de lapidibus qui jacebant, et supponens capiti suo, dormivit in eodem loco.
12
Viditque in somnis scalam stantem super terram, et cacumen illius
tangens clum : angelos quoque Dei ascendentes et descendentes per eam,
13
et Dominum innixum scal dicentem sibi : Ego sum Dominus Deus
Abraham patris tui, et Deus Isaac : terram, in qua dormis, tibi dabo et
semini tuo. 14 Eritque semen tuum quasi pulvis terr : dilataberis ad
occidentem, et orientem, et septentrionem, et meridiem : et benedicentur in
te et in semine tuo cunct tribus terr. 15 Et ero custos tuus quocumque
perrexeris, et reducam te in terram hanc : nec dimittam nisi complevero
universa qu dixi. 16 Cumque evigilasset Jacob de somno, ait : Vere
Dominus est in loco isto, et ego nesciebam. 17 Pavensque, Quam terribilis
est, inquit, locus iste ! non est hic aliud nisi domus Dei, et porta cli.
18
Surgens ergo Jacob mane, tulit lapidem quem supposuerat capiti suo, et
erexit in titulum, fundens oleum desuper. 19 Appellavitque nomen urbis
Bethel, qu prius Luza vocabatur. 20 Vovit etiam votum, dicens : Si fuerit
Deus mecum, et custodierit me in via, per quam ego ambulo, et dederit
mihi panem ad vescendum, et vestimentum ad induendum, 21 reversusque
fuero prospere ad domum patris mei : erit mihi Dominus in Deum, 22 et
lapis iste, quem erexi in titulum, vocabitur Domus Dei : cunctorumque qu
dederis mihi, decimas offeram tibi.
Cap. 29 1 Profectus ergo Jacob venit in terram orientalem. 2 Et vidit
puteum in agro, tres quoque greges ovium accubantes juxta eum : nam ex
illo adaquabantur pecora, et os ejus grandi lapide claudebatur. 3 Morisque
erat ut cunctis ovibus congregatis devolverent lapidem, et refectis gregibus
rursum super os putei ponerent. 4 Dixitque ad pastores : Fratres, unde

60/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

estis ? Qui responderunt : De Haran. 5 Quos interrogans, Numquid, ait,


nostis Laban filium Nachor ? Dixerunt : Novimus. 6 Sanusne est ? inquit.
Valet, inquiunt : et ecce Rachel filia ejus venit cum grege suo. 7 Dixitque
Jacob : Adhuc multum diei superest, nec est tempus ut reducantur ad caulas
greges : date ante potum ovibus, et sic eas ad pastum reducite. 8 Qui
responderunt : Non possumus, donec omnia pecora congregentur, et
amoveamus lapidem de ore putei, ut adaquemus greges. 9 Adhuc
loquebantur, et ecce Rachel veniebat cum ovibus patris sui : nam gregem
ipsa pascebat. 10 Quam cum vidisset Jacob, et sciret consobrinam suam,
ovesque Laban avunculi sui, amovit lapidem quo puteus claudebatur. 11 Et
adaquato grege, osculatus est eam : et elevata voce flevit, 12 et indicavit ei
quod frater esset patris sui, et filius Rebecc : at illa festinans nuntiavit
patri suo. 13 Qui cum audisset venisse Jacob filium sororis su, cucurrit
obviam ei : complexusque eum, et in oscula ruens, duxit in domum suam.
Auditis autem causis itineris, 14 respondit : Os meum es, et caro mea. Et
postquam impleti sunt dies mensis unius, 15 dixit ei : Num quia frater meus
es, gratis servies mihi ? dic quid mercedis accipias.
16

Habebat vero duas filias : nomen majoris Lia, minor vero appellabatur
Rachel. 17 Sed Lia lippis erat oculis : Rachel decora facie, et venusto
aspectu. 18 Quam diligens Jacob, ait : Serviam tibi pro Rachel filia tua
minore, septem annis. 19 Respondit Laban : Melius est ut tibi eam dem
quam alteri viro : mane apud me. 20 Servivit ergo Jacob pro Rachel septem
annis : et videbantur illi pauci dies pr amoris magnitudine. 21 Dixitque ad
Laban : Da mihi uxorem meam : quia jam tempus impletum est, ut
ingrediar ad illam. 22 Qui vocatis multis amicorum turbis ad convivium,
fecit nuptias. 23 Et vespere Liam filiam suam introduxit ad eum, 24 dans
ancillam fili, Zelpham nomine. Ad quam cum ex more Jacob fuisset
ingressus, facto mane vidit Liam : 25 et dixit ad socerum suum : Quid est
quod facere voluisti ? nonne pro Rachel servivi tibi ? quare imposuisti
mihi ? 26 Respondit Laban : Non est in loco nostro consuetudinis, ut
minores ante tradamus ad nuptias. 27 Imple hebdomadam dierum hujus
copul : et hanc quoque dabo tibi pro opere quo serviturus es mihi septem
annis aliis. 28 Acquievit placito : et hebdomada transacta, Rachel duxit
uxorem : 29 cui pater servam Balam tradiderat. 30 Tandemque potitus optatis
nuptiis, amorem sequentis priori prtulit, serviens apud eum septem annis
aliis.
31

Videns autem Dominus quod despiceret Liam, aperuit vulvam ejus,


sorore sterili permanente. 32 Qu conceptum genuit filium, vocavitque
nomen ejus Ruben, dicens : Vidit Dominus humilitatem meam : nunc
amabit me vir meus. 33 Rursumque concepit et peperit filium, et ait :
Quoniam audivit me Dominus haberi contemptui, dedit etiam istum mihi ;

61/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vocavitque nomen ejus Simeon. 34 Concepitque tertio, et genuit alium


filium : dixitque : Nunc quoque copulabitur mihi maritus meus : eo quod
pepererim ei tres filios : et idcirco appellavit nomen ejus Levi. 35 Quarto
concepit, et peperit filium, et ait : Modo confitebor Domino, et ob hoc
vocavit eum Judam : cessavitque parere.
Cap. 30 1 Cernens autem Rachel quod infecunda esset, invidit sorori
su, et ait marito suo : Da mihi liberos, alioquin moriar. 2 Cui iratus
respondit Jacob : Num pro Deo ego sum, qui privavit te fructu ventris tui ?
3
At illa : Habeo, inquit, famulam Balam : ingredere ad illam, ut pariat
super genua mea, et habeam ex illa filios. 4 Deditque illi Balam in
conjugium : qu, 5 ingresso ad se viro, concepit, et peperit filium.
6
Dixitque Rachel : Judicavit mihi Dominus, et exaudivit vocem meam,
dans mihi filium, et idcirco appellavit nomen ejus Dan. 7 Rursumque Bala
concipiens, peperit alterum, 8 pro quo ait Rachel : Comparavit me Deus
cum sorore mea, et invalui : vocavitque eum Nephthali. 9 Sentiens Lia quod
parere desiisset, Zelpham ancillam suam marito tradidit. 10 Qua post
conceptum edente filium, 11 dixit : Feliciter, et idcirco vocavit nomen ejus
Gad. 12 Peperit quoque Zelpha alterum. 13 Dixitque Lia : Hoc pro
beatitudine mea : beatam quippe me dicent mulieres : propterea appellavit
eum Aser. 14 Egressus autem Ruben tempore messis tritice in agrum,
reperit mandragoras, quas matri Li detulit. Dixitque Rachel : Da mihi
partem de mandragoris filii tui. 15 Illa respondit : Parumne tibi videtur quod
prripueris maritum mihi, nisi etiam mandragoras filii mei tuleris ? Ait
Rachel : Dormiat tecum hac nocte pro mandragoris filii tui. 16 Redeuntique
ad vesperam Jacob de agro, egressa est in occursum ejus Lia, et Ad me,
inquit, intrabis : quia mercede conduxi te pro mandragoris filii mei.
Dormivitque cum ea nocte illa. 17 Et exaudivit Deus preces ejus,
concepitque et peperit filium quintum, 18 et ait : Dedit Deus mercedem
mihi, quia dedi ancillam meam viro meo : appellavitque nomen ejus
Issachar. 19 Rursum Lia concipiens, peperit sextum filium, 20 et ait : Dotavit
me Deus dote bona : etiam hac vice mecum erit maritus meus, eo quod
genuerim ei sex filios : et idcirco appellavit nomen ejus Zabulon. 21 Post
quem peperit filiam, nomine Dinam. 22 Recordatus quoque Dominus
Rachelis, exaudivit eam, et aperuit vulvam ejus. 23 Qu concepit, et peperit
filium, dicens : Abstulit Deus opprobrium meum. 24 Et vocavit nomen ejus
Joseph, dicens : Addat mihi Dominus filium alterum. 25 Nato autem Joseph,
dixit Jacob socero suo : Dimitte me ut revertar in patriam, et ad terram
meam. 26 Da mihi uxores, et liberos meos, pro quibus servivi tibi, ut
abeam : tu nosti servitutem qua servivi tibi.
27

Ait illi Laban : Inveniam gratiam in conspectu tuo, experimento didici,


quia benedixerit mihi Deus propter te : 28 constitue mercedem tuam quam

62/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

dem tibi. 29 At ille respondit : Tu nosti quomodo servierim tibi, et quanta in


manibus meis fuerit possessio tua. 30 Modicum habuisti antequam venirem
ad te, et nunc dives effectus es : benedixitque tibi Dominus ad introitum
meum. Justum est igitur ut aliquando provideam etiam domui me.
31
Dixitque Laban : Quid tibi dabo ? At ille ait : Nihil volo : sed si feceris
quod postulo, iterum pascam, et custodiam pecora tua. 32 Gyra omnes
greges tuos, et separa cunctas oves varias, et sparso vellere ; quodcumque
furvum, et maculosum, variumque fuerit, tam in ovibus quam in capris, erit
merces mea. 33 Respondebitque mihi cras justitia mea, quando placiti
tempus advenerit coram te : et omnia qu non fuerint varia, et maculosa, et
furva, tam in ovibus quam in capris, furti me arguent. 34 Dixitque Laban :
Gratum habeo quod petis. 35 Et separavit in die illa capras, et oves, et
hircos, et arietes varios, atque maculosos : cunctum autem gregem
unicolorem, id est albi et nigri velleris, tradidit in manu filiorum suorum.
36
Et posuit spatium itineris trium dierum inter se et generum, qui pascebat
reliquos greges ejus. 37 Tollens ergo Jacob virgas populeas virides, et
amygdalinas, et ex platanis, ex parte decorticavit eas : detractisque
corticibus, in his, qu spoliata fuerant, candor apparuit : illa vero qu
integra fuerant, viridia permanserunt : atque in hunc modum color effectus
est varius. 38 Posuitque eas in canalibus, ubi effundebatur aqua : ut cum
venissent greges ad bibendum, ante oculos haberent virgas, et in aspectu
earum conciperent. 39 Factumque est ut in ipso calore coitus, oves
intuerentur virgas, et parerent maculosa, et varia, et diverso colore respersa.
40
Divisitque gregem Jacob, et posuit virgas in canalibus ante oculos
arietum : erant autem alba et nigra quque, Laban ; cetera vero, Jacob,
separatis inter se gregibus. 41 Igitur quando primo tempore ascendebantur
oves, ponebat Jacob virgas in canalibus aquarum ante oculos arietum et
ovium, ut in earum contemplatione conciperent : 42 quando vero serotina
admissura erat, et conceptus extremus, non ponebat eas. Factaque sunt ea
qu erant serotina, Laban : et qu primi temporis, Jacob. 43 Ditatusque est
homo ultra modum, et habuit greges multos, ancillas et servos, camelos et
asinos.
Cap. 31 1 Postquam autem audivit verba filiorum Laban dicentium :
Tulit Jacob omnia qu fuerunt patris nostri, et de illius facultate ditatus,
factus est inclytus : 2 animadvertit quoque faciem Laban, quod non esset
erga se sicut heri et nudiustertius, 3 maxime dicente sibi Domino :
Revertere in terram patrum tuorum, et ad generationem tuam, eroque
tecum. 4 Misit, et vocavit Rachel et Liam in agrum, ubi pascebat greges,
5
dixitque eis : Video faciem patris vestri quod non sit erga me sicut heri et
nudiustertius : Deus autem patris mei fuit mecum. 6 Et ips nostis quod
totis viribus meis servierim patri vestro. 7 Sed et pater vester circumvenit
me et mutavit mercedem meam decem vicibus : et tamen non dimisit eum

63/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Deus ut noceret mihi. 8 Si quando dixit : Vari erunt mercedes tu :


pariebant omnes oves varios ftus ; quando vero e contrario, ait : Alba
quque accipies pro mercede : omnes greges alba pepererunt. 9 Tulitque
Deus substantiam patris vestri, et dedit mihi. 10 Postquam enim conceptus
ovium tempus advenerat, levavi oculos meos, et vidi in somnis ascendentes
mares super feminas, varios et maculosos, et diversorum colorum.
11
Dixitque angelus Dei ad me in somnis : Jacob ? Et ego respondi : Adsum.
12
Qui ait : Leva oculos tuos, et vide universos masculos ascendentes super
feminas, varios, maculosos, atque respersos. Vidi enim omnia qu fecit tibi
Laban. 13 Ego sum Deus Bethel, ubi unxisti lapidem, et votum vovisti mihi.
Nunc ergo surge, et egredere de terra hac, revertens in terram nativitatis
tu. 14 Responderuntque Rachel et Lia : Numquid habemus residui
quidquam in facultatibus et hreditate domus patris nostri ? 15 nonne quasi
alienas reputavit nos, et vendidit, comeditque pretium nostrum ? 16 Sed
Deus tulit opes patris nostri, et eas tradidit nobis, ac filiis nostris : unde
omnia qu prcepit tibi Deus, fac. 17 Surrexit itaque Jacob, et impositis
liberis ac conjugibus suis super camelos, abiit. 18 Tulitque omnem
substantiam suam, et greges, et quidquid in Mesopotamia acquisierat,
pergens ad Isaac patrem suum in terram Chanaan.
19

Eo tempore ierat Laban ad tondendas oves, et Rachel furata est idola


patris sui. 20 Noluitque Jacob confiteri socero suo quod fugeret. 21 Cumque
abiisset tam ipse quam omnia qu juris sui erant, et amne transmisso
pergeret contra montem Galaad, 22 nuntiatum est Laban die tertio quod
fugeret Jacob. 23 Qui, assumptis fratribus suis, persecutus est eum diebus
septem : et comprehendit eum in monte Galaad. 24 Viditque in somnis
dicentem sibi Deum : Cave ne quidquam aspere loquaris contra Jacob.
25
Jamque Jacob extenderat in monte tabernaculum : cumque ille
consecutus fuisset eum cum fratribus suis, in eodem monte Galaad fixit
tentorium. 26 Et dixit ad Jacob : Quare ita egisti, ut clam me abigeres filias
meas quasi captivas gladio ? 27 cur ignorante me fugere voluisti, nec
indicare mihi, ut prosequerer te cum gaudio, et canticis, et tympanis, et
citharis ? 28 Non es passus ut oscularer filios meos et filias : stulte operatus
es : et nunc quidem 29 valet manus mea reddere tibi malum : sed Deus
patris vestri heri dixit mihi : Cave ne loquaris contra Jacob quidquam
durius. 30 Esto, ad tuos ire cupiebas, et desiderio erat tibi domus patris tui :
cur furatus es deos meos ? 31 Respondit Jacob : Quod inscio te profectus
sum, timui ne violenter auferres filias tuas. 32 Quod autem furti me arguis :
apud quemcumque inveneris deos tuos, necetur coram fratribus nostris :
scrutare, quidquid tuorum apud me inveneris, et aufer. Hc dicens,
ignorabat quod Rachel furata esset idola. 33 Ingressus itaque Laban
tabernaculum Jacob, et Li, et utriusque famul, non invenit. Cumque
intrasset tentorium Rachelis, 34 illa festinans abscondit idola subter

64/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

stramenta cameli, et sedit desuper : scrutantique omne tentorium, et nihil


invenienti, 35 ait : Ne irascatur dominus meus quod coram te assurgere
nequeo : quia juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi : sic
delusa sollicitudo qurentis est. 36 Tumensque Jacob, cum jurgio ait :
Quam ob culpam meam, et ob quod peccatum meum sic exarsisti post me,
37
et scrutatus es omnem supellectilem meam ? quid invenisti de cuncta
substantia domus tu ? pone hic coram fratribus meis, et fratribus tuis, et
judicent inter me et te. 38 Idcirco viginti annis fui tecum ? oves tu et capr
steriles non fuerunt, arietes gregis tui non comedi : 39 nec captum a bestia
ostendi tibi, ego damnum omne reddebam : quidquid furto peribat, a me
exigebas : 40 die noctuque stu urebar, et gelu, fugiebatque somnus ab
oculis meis. 41 Sicque per viginti annos in domo tua servivi tibi,
quatuordecim pro filiabus, et sex pro gregibus tuis : immutasti quoque
mercedem meam decem vicibus. 42 Nisi Deus patris mei Abraham, et timor
Isaac affuisset mihi, forsitan modo nudum me dimisisses : afflictionem
meam et laborem manuum mearum respexit Deus, et arguit te heri.
43

Respondit ei Laban : Fili me et filii, et greges tui, et omnia qu


cernis, mea sunt : quid possum facere filiis et nepotibus meis ? 44 Veni
ergo, et ineamus fdus, ut sit in testimonium inter me et te. 45 Tulit itaque
Jacob lapidem, et erexit illum in titulum : 46 dixitque fratribus suis : Afferte
lapides. Qui congregantes fecerunt tumulum, comederuntque super eum :
47
quem vocavit Laban Tumulum testis : et Jacob, Acervum testimonii,
uterque juxta proprietatem lingu su. 48 Dixitque Laban : Tumulus iste
erit testis inter me et te hodie, et idcirco appellatum est nomen ejus Galaad,
id est, Tumulus testis. 49 Intueatur et judicet Dominus inter nos quando
recesserimus a nobis, 50 si afflixeris filias meas, et si introduxeris alias
uxores super eas : nullus sermonis nostri testis est absque Deo, qui prsens
respicit. 51 Dixitque rursus ad Jacob : En tumulus hic, et lapis quem erexi
inter me et te, 52 testis erit : tumulus, inquam, iste et lapis sint in
testimonium, si aut ego transiero illum pergens ad te, aut tu prterieris,
malum mihi cogitans. 53 Deus Abraham, et Deus Nachor, judicet inter nos,
Deus patris eorum. Juravit ergo Jacob per timorem patris sui Isaac :
54
immolatisque victimis in monte, vocavit fratres suos ut ederent panem.
Qui cum comedissent, manserunt ibi : 55 Laban vero de nocte consurgens,
osculatus est filios, et filias suas, et benedixit illis : reversusque est in
locum suum.
Cap. 32 1 Jacob quoque abiit itinere quo cperat : fueruntque ei
obviam angeli Dei. 2 Quos cum vidisset, ait : Castra Dei sunt hc : et
appellavit nomen loci illius Mahanaim, id est, Castra. 3 Misit autem et
nuntios ante se ad Esau fratrem suum in terram Seir, in regionem Edom :
4
prcepitque eis, dicens : Sic loquimini domino meo Esau : Hc dicit

65/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

frater tuus Jacob : Apud Laban peregrinatus sum, et fui usque in prsentem
diem. 5 Habeo boves, et asinos, et oves, et servos, et ancillas : mittoque
nunc legationem ad dominum meum, ut inveniam gratiam in conspectu tuo.
6
Reversique sunt nuntii ad Jacob, dicentes : Venimus ad Esau fratrem
tuum, et ecce properat tibi in occursum cum quadringentis viris. 7 Timuit
Jacob valde : et perterritus divisit populum qui secum erat, greges quoque
et oves, et boves, et camelos, in duas turmas, 8 dicens : Si venerit Esau ad
unam turmam, et percusserit eam, alia turma, qu relicta est, salvabitur.
9
Dixitque Jacob : Deus patris mei Abraham, et Deus patris mei Isaac :
Domine qui dixisti mihi : Revertere in terram tuam, et in locum nativitatis
tu, et benefaciam tibi : 10 minor sum cunctis miserationibus tuis, et
veritate tua quam explevisti servo tuo. In baculo meo transivi Jordanem
istum : et nunc cum duabus turmis regredior. 11 Erue me de manu fratris
mei Esau, quia valde eum timeo : ne forte veniens percutiat matrem cum
filiis. 12 Tu locutus es quod benefaceres mihi, et dilatares semen meum
sicut arenam maris, qu pr multitudine numerari non potest. 13 Cumque
dormisset ibi nocte illa, separavit de his qu habebat, munera Esau fratri
suo, 14 capras ducentas, hircos viginti, oves ducentas, et arietes viginti,
15
camelos ftas cum pullis suis triginta, vaccas quadraginta, et tauros
viginti, asinas viginti et pullos earum decem. 16 Et misit per manus
servorum suorum singulos seorsum greges, dixitque pueris suis :
Antecedite me, et sit spatium inter gregem et gregem. 17 Et prcepit priori,
dicens : Si obvium habueris fratrem meum Esau, et interrogaverit te : Cujus
es ? aut, Quo vadis ? aut, Cujus sunt ista qu sequeris ? 18 respondebis :
Servi tui Jacob, munera misit domino meo Esau, ipse quoque post nos
venit. 19 Similiter dedit mandata secundo, et tertio, et cunctis qui
sequebantur greges, dicens : Iisdem verbis loquimini ad Esau cum
inveneritis eum. 20 Et addetis : Ipse quoque servus tuus Jacob iter nostrum
insequitur. Dixit enim : Placabo illum muneribus qu prcedunt, et postea
videbo illum : forsitan propitiabitur mihi. 21 Prcesserunt itaque munera
ante eum, ipse vero mansit nocte illa in castris.
22

Cumque mature surrexisset, tulit duas uxores suas, et totidem famulas


cum undecim filiis, et transivit vadum Jaboc. 23 Traductisque omnibus qu
ad se pertinebant, 24 mansit solus : et ecce vir luctabatur cum eo usque
mane. 25 Qui cum videret quod eum superare non posset, tetigit nervum
femoris ejus, et statim emarcuit. 26 Dixitque ad eum : Dimitte me : jam
enim ascendit aurora. Respondit : Non dimittam te, nisi benedixeris mihi.
27
Ait ergo : Quod nomen est tibi ? Respondit : Jacob. 28 At ille :
Nequaquam, inquit, Jacob appellabitur nomen tuum, sed Isral : quoniam si
contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines prvalebis ?
29
Interrogavit eum Jacob : Dic mihi, quo appellaris nomine ? Respondit :
Cur quris nomen meum ? Et benedixit ei in eodem loco. 30 Vocavitque

66/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Jacob nomen loci illius Phanuel, dicens : Vidi Deum facie ad faciem, et
salva facta est anima mea. 31 Ortusque est ei statim sol, postquam
transgressus est Phanuel : ipse vero claudicabat pede. 32 Quam ob causam
non comedunt nervum filii Isral, qui emarcuit in femore Jacob, usque in
prsentem diem : eo quod tetigerit nervum femoris ejus, et obstupuerit.
Cap. 33 1 Elevans autem Jacob oculos suos, vidit venientem Esau, et
cum eo quadringentos viros : divisitque filios Li et Rachel, ambarumque
famularum : 2 et posuit utramque ancillam, et liberos earum, in principio :
Liam vero, et filios ejus, in secundo loco : Rachel autem et Joseph
novissimos. 3 Et ipse progrediens adoravit pronus in terram septies, donec
appropinquaret frater ejus. 4 Currens itaque Esau obviam fratri suo,
amplexatus est eum : stringensque collum ejus, et osculans flevit.
5
Levatisque oculis, vidit mulieres et parvulos earum, et ait : Quid sibi
volunt isti ? et si ad te pertinent ? Respondit : Parvuli sunt quos donavit
mihi Deus servo tuo. 6 Et appropinquantes ancill et filii earum, incurvati
sunt. 7 Accessit quoque Lia cum pueris suis : et cum similiter adorassent,
extremi Joseph et Rachel adoraverunt. 8 Dixitque Esau : Qunam sunt ist
turm quas obviam habui ? Respondit : Ut invenirem gratiam coram
domino meo. 9 At ille ait : Habeo plurima, frater mi, sint tua tibi.
10
Dixitque Jacob : Noli ita, obsecro : sed si inveni gratiam in oculis tuis,
accipe munusculum de manibus meis. Sic enim vidi faciem tuam, quasi
viderim vultum Dei : esto mihi propitius, 11 et suscipe benedictionem quam
attuli tibi, et quam donavit mihi Deus tribuens omnia. Vix fratre
compellente, suscipiens, 12 ait : Gradiamur simul, eroque socius itineris tui.
13
Dixitque Jacob : Nosti, domine mi, quod parvulos habeam teneros, et
oves, et boves ftas mecum : quas si plus in ambulando fecero laborare,
morientur una die cuncti greges. 14 Prcedat dominus meus ante servum
suum : et ego sequar paulatim vestigia ejus, sicut videro parvulos meos
posse, donec veniam ad dominum meum in Seir. 15 Respondit Esau : Oro
te, ut de populo qui mecum est, saltem socri remaneant vi tu. Non est,
inquit, necesse : hoc uno tantum indigeo, ut inveniam gratiam in conspectu
tuo, domine mi. 16 Reversus est itaque illo die Esau itinere quo venerat in
Seir. 17 Et Jacob venit in Socoth : ubi dificata domo et fixis tentoriis
appellavit nomen loci illius Socoth, id est, Tabernacula. 18 Transivitque in
Salem urbem Sichimorum, qu est in terra Chanaan, postquam reversus est
de Mesopotamia Syri : et habitavit juxta oppidum. 19 Emitque partem
agri, in qua fixerat tabernacula, a filiis Hemor patris Sichem centum agnis.
20
Et erecto ibi altari, invocavit super illud fortissimum Deum Isral.
Cap. 34 1 Egressa est autem Dina filia Li ut videret mulieres
regionis illius. 2 Quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevi, princeps
terr illius, adamavit eam : et rapuit, et dormivit cum illa, vi opprimens
virginem. 3 Et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque delinivit

67/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

blanditiis. 4 Et pergens ad Hemor patrem suum : Accipe, inquit, mihi


puellam hanc conjugem. 5 Quod cum audisset Jacob absentibus filiis, et in
pastu pecorum occupatis, siluit donec redirent.
6

Egresso autem Hemor patre Sichem ut loqueretur ad Jacob, 7 ecce filii


ejus veniebant de agro : auditoque quod acciderat, irati sunt valde, eo quod
fdam rem operatus esset in Isral et, violata filia Jacob, rem illicitam
perpetrasset. 8 Locutus est itaque Hemor ad eos : Sichem filii mei adhsit
anima fili vestr : date eam illi uxorem : 9 et jungamus vicissim
connubia : filias vestras tradite nobis, et filias nostras accipite, 10 et habitate
nobiscum : terra in potestate vestra est : exercete, negotiamini, et possidete
eam. 11 Sed et Sichem ad patrem et ad fratres ejus ait : Inveniam gratiam
coram vobis : et qucumque statueritis, dabo : 12 augete dotem, et munera
postulate, et libenter tribuam quod petieritis : tantum date mihi puellam
hanc uxorem. 13 Responderunt filii Jacob Sichem et patri ejus in dolo,
svientes ob stuprum sororis : 14 Non possumus facere quod petitis, nec
dare sororem nostram homini incircumciso : quod illicitum et nefarium est
apud nos. 15 Sed in hoc valebimus fderari, si volueritis esse similes nostri,
et circumcidatur in vobis omne masculini sexus ; 16 tunc dabimus et
accipiemus mutuo filias vestras ac nostras : et habitabimus vobiscum,
erimusque unus populus. 17 Si autem circumcidi nolueritis, tollemus filiam
nostram, et recedemus. 18 Placuit oblatio eorum Hemor, et Sichem filio
ejus, 19 nec distulit adolescens quin statim quod petebatur expleret : amabat
enim puellam valde, et ipse erat inclytus in omni domo patris sui.
20
Ingressique portam urbis, locuti sunt ad populum : 21 Viri isti pacifici
sunt, et volunt habitare nobiscum : negotientur in terra, et exerceant eam,
qu spatiosa et lata cultoribus indiget : filias eorum accipiemus uxores, et
nostras illis dabimus. 22 Unum est quo differtur tantum bonum : si
circumcidamus masculos nostros, ritum gentis imitantes. 23 Et substantia
eorum, et pecora, et cuncta qu possident, nostra erunt : tantum in hoc
acquiescamus, et habitantes simul, unum efficiemus populum.
24
Assensique sunt omnes, circumcisis cunctis maribus.
25

Et ecce, die tertio, quando gravissimus vulnerum dolor est : arreptis duo
filii Jacob, Simeon et Levi fratres Din, gladiis, ingressi sunt urbem
confidenter : interfectisque omnibus masculis, 26 Hemor et Sichem pariter
necaverunt, tollentes Dinam de domo Sichem sororem suam. 27 Quibus
egressis, irruerunt super occisos ceteri filii Jacob : et depopulati sunt urbem
in ultionem stupri. 28 Oves eorum, et armenta, et asinos, cunctaque
vastantes qu in domibus et in agris erant, 29 parvulos quoque eorum et
uxores duxerunt captivas. 30 Quibus patratis audacter, Jacob dixit ad
Simeon et Levi : Turbastis me, et odiosum fecistis me Chananis, et
Pherezis habitatoribus terr hujus : nos pauci sumus ; illi congregati

68/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

percutient me, et delebor ego, et domus mea. 31 Responderunt : Numquid ut


scorto abuti debuere sorore nostra ?
Cap. 35 1 Interea locutus est Deus ad Jacob : Surge, et ascende
Bethel, et habita ibi, facque altare Deo qui apparuit tibi quando fugiebas
Esau fratrem tuum. 2 Jacob vero convocata omni domo sua, ait : Abjicite
deos alienos qui in medio vestri sunt, et mundamini, ac mutate vestimenta
vestra. 3 Surgite, et ascendamus in Bethel, ut faciamus ibi altare Deo : qui
exaudivit me in die tribulationis me, et socius fuit itineris mei. 4 Dederunt
ergo ei omnes deos alienos quos habebant, et inaures qu erant in auribus
eorum : at ille infodit ea subter terebinthum, qu est post urbem Sichem.
5
Cumque profecti essent, terror Dei invasit omnes per circuitum civitates,
et non sunt ausi persequi recedentes. 6 Venit igitur Jacob Luzam, qu est in
terra Chanaan, cognomento Bethel : ipse et omnis populus cum eo.
7
dificavitque ibi altare, et appellavit nomen loci illius, Domus Dei : ibi
enim apparuit ei Deus cum fugeret fratrem suum. 8 Eodem tempore mortua
est Debora nutrix Rebecc, et sepulta est ad radices Bethel subter
quercum : vocatumque est nomen loci illius, Quercus fletus. 9 Apparuit
autem iterum Deus Jacob postquam reversus est de Mespotamia Syri,
benedixitque ei 10 dicens : Non vocaberis ultra Jacob, sed Isral erit nomen
tuum. Et appellavit eum Isral, 11 dixitque ei : Ego Deus omnipotens :
cresce, et multiplicare : gentes et populi nationum ex te erunt, reges de
lumbis tuis egredientur, 12 terramque quam dedi Abraham et Isaac, dabo
tibi et semini tuo post te. 13 Et recessit ab eo. 14 Ille vero erexit titulum
lapideum in loco quo locutus fuerat ei Deus : libans super eum libamina, et
effundens oleum : 15 vocansque nomen loci illius Bethel.
16

Egressus autem inde, venit verno tempore ad terram qu ducit


Ephratam : in qua cum parturiret Rachel, 17 ob difficultatem partus
periclitari cpit. Dixitque ei obstetrix : Noli timere, quia et hunc habebis
filium. 18 Egrediente autem anima pr dolore, et imminente jam morte,
vocavit nomen filii sui Benomi, id est, Filius doloris mei : pater vero
appellavit eum Benjamin, id est, Filius dextr. 19 Mortua est ergo Rachel,
et sepulta est in via qu ducit Ephratam, hc est Bethlehem. 20 Erexitque
Jacob titulum super sepulchrum ejus : hic est titulus monumenti Rachel,
usque in prsentem diem. 21 Egressus inde, fixit tabernaculum trans
Turrem gregis. 22 Cumque habitaret in illa regione, abiit Ruben, et dormivit
cum Bala concubina patris sui : quod illum minime latuit. Erant autem filii
Jacob duodecim. 23 Filii Li : primogenitus Ruben, et Simeon, et Levi, et
Judas, et Issachar, et Zabulon. 24 Filii Rachel : Joseph et Benjamin. 25 Filii
Bal ancill Rachelis : Dan et Nephthali. 26 Filii Zelph ancill Li : Gad
et Aser : hi sunt filii Jacob, qui nati sunt ei in Mesopotamia Syri.

69/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

27

Venit etiam ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem Arbee, hc est


Hebron, in qua peregrinatus est Abraham et Isaac. 28 Et completi sunt dies
Isaac centum octoginta annorum. 29 Consumptusque tate mortuus est : et
appositus est populo suo senex et plenus dierum : et sepelierunt eum Esau
et Jacob filii sui.
Cap. 36 1 H sunt autem generationes Esau, ipse est Edom. 2 Esau
accepit uxores de filiabus Chanaan : Ada filiam Elon Hethi, et Oolibama
filiam An fili Sebeon Hevi : 3 Basemath quoque filiam Ismal sororem
Nabaioth. 4 Peperit autem Ada Eliphaz : Basemath genuit Rahuel :
5
Oolibama genuit Jehus et Ihelon et Core. Hi filii Esau qui nati sunt ei in
terra Chanaan. 6 Tulit autem Esau uxores suas et filios et filias, et omnem
animam domus su, et substantiam, et pecora, et cuncta qu habere poterat
in terra Chanaan : et abiit in alteram regionem, recessitque a fratre suo
Jacob. 7 Divites enim erant valde, et simul habitare non poterant : nec
sustinebat eos terra peregrinationis eorum pr multitudine gregum.
8
Habitavitque Esau in monte Seir, ipse est Edom. 9 H autem sunt
generationes Esau patris Edom in monte Seir, 10 et hc nomina filiorum
ejus : Eliphaz filius Ada uxoris Esau : Rahuel quoque filius Basemath
uxoris ejus. 11 Fueruntque Eliphaz filii : Theman, Omar, Sepho, et Gatham,
et Cenez. 12 Erat autem Thamna concubina Eliphaz filii Esau : qu peperit
ei Amalech. Hi sunt filii Ada uxoris Esau. 13 Filii autem Rahuel : Nahath et
Zara, Samma et Meza : hi filii Basemath uxoris Esau. 14 Isti quoque erant
filii Oolibama fili An fili Sebeon, uxoris Esau, quos genuit ei, Jehus et
Ihelon et Core. 15 Hi duces filiorum Esau : filii Eliphaz primogeniti Esau :
dux Theman, dux Omra, dux Sepho, dux Cenez, 16 dux Core, dux Gathan,
dux Amalech. Hi filii Eliphaz in terra Edom, et hi filii Ada. 17 Hi quoque
filii Rahuel filii Esau : dux Nahath, dux Zara, dux Samma, dux Meza : hi
autem duces Rahuel in terra Edom : isti filii Basemath uxoris Esau. 18 Hi
autem filii Oolibama uxoris Esau : dux Jehus, dux Ihelon, dux Core : hi
duces Oolibama fili An uxoris Esau. 19 Isti sunt filii Esau, et hi duces
eorum : ipse est Edom. 20 Isti sunt filii Seir Horri, habitatores terr :
Lotan, et Sobal, et Sebeon, et Ana, 21 et Dison, et Eser, et Disan : hi duces
Horri, filii Seir in terra Edom. 22 Facti sunt autem filii Lotan : Hori et
Heman. Erat autem soror Lotan, Thamna. 23 Et isti filii Sobal : Alvan et
Manahat et Ebal, et Sepho et Onam. 24 Et hi filii Sebeon : Aja et Ana. Iste
est Ana qui invenit aquas calidas in solitudine, cum pasceret asinos Sebeon
patris sui : 25 habuitque filium Dison, et filiam Oolibama. 26 Et isti filii
Dison : Hamdan, et Eseban, et Jethram, et Charan. 27 Hi quoque filii Eser :
Balaan, et Zavan, et Acan. 28 Habuit autem filios Disan : Hus et Aram. 29 Hi
duces Horrorum : dux Lotan, dux Sobal, dux Sebeon, dux Ana, 30 dux
Dison, dux Eser, dux Disan : isti duces Horrorum qui imperaverunt in
terra Seir. 31 Reges autem qui regnaverunt in terra Edom antequam haberent

70/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

regem filii Isral, fuerunt hi : 32 Bela filius Beor, nomenque urbis ejus
Denaba. 33 Mortuus est autem Bela, et regnavit pro eo Jobab filius Zar de
Bosra. 34 Cumque mortuus esset Jobab, regnavit pro eo Husam de terra
Themanorum. 35 Hoc quoque mortuo, regnavit pro eo Adad filius Badad,
qui percussit Madian in regione Moab : et nomen urbis ejus Avith.
36
Cumque mortuus esset Adad, regnavit pro eo Semla de Masreca. 37 Hoc
quoque mortuo regnavit pro eo Saul de fluvio Rohoboth. 38 Cumque et hic
obiisset, successit in regnum Balanan filius Achobor. 39 Isto quoque mortuo
regnavit pro eo Adar, nomenque urbis ejus Phau : et appellabatur uxor ejus
Meetabel, filia Matred fili Mezaab. 40 Hc ergo nomina ducum Esau in
cognationibus, et locis, et vocabulis suis : dux Thamna, dux Alva, dux
Jetheth, 41 dux Oolibama, dux Ela, dux Phinon, 42 dux Cenez, dux Theman,
dux Mabsar, 43 dux Magdiel, dux Hiram : hi duces Edom habitantes in terra
imperii sui, ipse est Esau pater Idumorum.
Cap. 37 1 Habitavit autem Jacob in terra Chanaan, in qua pater suus
peregrinatus est. 2 Et h sunt generationes ejus : Joseph cum sedecim esset
annorum, pascebat gregem cum fratribus suis adhuc puer : et erat cum filiis
Bal et Zelph uxorum patris sui : accusavitque fratres suos apud patrem
crimine pessimo. 3 Isral autem diligebat Joseph super omnes filios suos, eo
quod in senectute genuisset eum : fecitque ei tunicam polymitam.
4
Videntes autem fratres ejus quod a patre plus cunctis filiis amaretur,
oderant eum, nec poterant ei quidquam pacifice loqui. 5 Accidit quoque ut
visum somnium referret fratribus suis : qu causa majoris odii seminarium
fuit. 6 Dixitque ad eos : Audite somnium meum quod vidi : 7 putabam nos
ligare manipulos in agro : et quasi consurgere manipulum meum, et stare,
vestrosque manipulos circumstantes adorare manipulum meum.
8
Responderunt fratres ejus : Numquid rex noster eris ? aut subjiciemur
ditioni tu ? Hc ergo causa somniorum atque sermonum, invidi et odii
fomitem ministravit. 9 Aliud quoque vidit somnium, quod narrans fratribus,
ait : Vidi per somnium, quasi solem, et lunam, et stellas undecim adorare
me. 10 Quod cum patri suo, et fratribus retulisset, increpavit eum pater suus,
et dixit : Quid sibi vult hoc somnium quod vidisti ? num ego et mater tua, et
fratres tui adorabimus te super terram ? 11 Invidebant ei igitur fratres sui :
pater vero rem tacitus considerabat.
12

Cumque fratres illius in pascendis gregibus patris morarentur in Sichem,


dixit ad eum Isral : Fratres tui pascunt oves in Sichimis : veni, mittam te
ad eos. Quo respondente, 14 Prsto sum, ait ei : Vade, et vide si cuncta
prospera sint erga fratres tuos, et pecora : et renuntia mihi quid agatur.
Missus de valle Hebron, venit in Sichem : 15 invenitque eum vir errantem in
agro, et interrogavit quid qureret. 16 At ille respondit : Fratres meos
quro : indica mihi ubi pascant greges. 17 Dixitque ei vir : Recesserunt de
13

71/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

loco isto : audivi autem eos dicentes : Eamus in Dothain. Perrexit ergo
Joseph post fratres suos, et invenit eos in Dothain. 18 Qui cum vidissent
eum procul, antequam accederet ad eos, cogitaverunt illum occidere : 19 et
mutuo loquebantur : Ecce somniator venit : 20 venite, occidamus eum, et
mittamus in cisternam veterem : dicemusque : Fera pessima devoravit
eum : et tunc apparebit quid illi prosint somnia sua. 21 Audiens autem hoc
Ruben, nitebatur liberare eum de manibus eorum, et dicebat : 22 Non
interficiatis animam ejus, nec effundatis sanguinem : sed projicite eum in
cisternam hanc, qu est in solitudine, manusque vestras servate innoxias :
hoc autem dicebat, volens eripere eum de manibus eorum, et reddere patri
suo. 23 Confestim igitur ut pervenit ad fratres suos, nudaverunt eum tunica
talari et polymita : 24 miseruntque eum in cisternam veterem, qu non
habebat aquam. 25 Et sedentes ut comederent panem, viderunt Ismalitas
viatores venire de Galaad, et camelos eorum portantes aromata, et resinam,
et stacten in gyptum. 26 Dixit ergo Judas fratribus suis : Quid nobis
prodest si occiderimus fratrem nostrum, et celaverimus sanguinem ipsius ?
27
melius est ut venundetur Ismalitis, et manus nostr non polluantur :
frater enim et caro nostra est. Acquieverunt fratres sermonibus illius. 28 Et
prtereuntibus Madianitis negotiatoribus, extrahentes eum de cisterna,
vendiderunt eum Ismalitis, viginti argenteis : qui duxerunt eum in
gyptum. 29 Reversusque Ruben ad cisternam, non invenit puerum : 30 et
scissis vestibus pergens ad fratres suos, ait : Puer non comparet, et ego quo
ibo ? 31 Tulerunt autem tunicam ejus, et in sanguine hdi, quem occiderant,
tinxerunt : 32 mittentes qui ferrent ad patrem, et dicerent : Hanc invenimus :
vide utrum tunica filii tui sit, an non. 33 Quam cum agnovisset pater, ait :
Tunica filii mei est : fera pessima comedit eum, bestia devoravit Joseph.
34
Scissisque vestibus, indutus est cilicio, lugens filium suum multo
tempore. 35 Congregatis autem cunctis liberis ejus ut lenirent dolorem
patris, noluit consolationem accipere, sed ait : Descendam ad filium meum
lugens in infernum. Et illo perseverante in fletu, 36 Madianit vendiderunt
Joseph in gypto Putiphari eunucho Pharaonis, magistro militum.
Cap. 38 1 Eodem tempore, descendens Judas a fratribus suis, divertit
ad virum Odollamitem, nomine Hiram. 2 Viditque ibi filiam hominis
Chanani, vocabulo Sue : et accepta uxore, ingressus est ad eam. 3 Qu
concepit, et peperit filium, et vocavit nomen ejus Her. 4 Rursumque
concepto ftu, natum filium vocavit Onan. 5 Tertium quoque peperit :
quem appellavit Sela ; quo nato, parere ultra cessavit. 6 Dedit autem Judas
uxorem primogenito suo Her, nomine Thamar. 7 Fuit quoque Her
primogenitus Jud nequam in conspectu Domini : et ab eo occisus est.
8
Dixit ergo Judas ad Onan filium suum : Ingredere uxorem fratris tui, et
sociare illi, ut suscites semen fratri tuo. 9 Ille sciens non sibi nasci filios,
introiens ad uxorem fratris sui, semen fundebat in terram, ne liberi fratris

72/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

nomine nascerentur. 10 Et idcirco percussit eum Dominus, quod rem


detestabilem faceret. 11 Quam ob rem dixit Judas Thamar nurui su : Esto
vidua in domo patris tui, donec crescat Sela filius meus : timebat enim ne et
ipse moreretur, sicut fratres ejus. Qu abiit, et habitavit in domo patris sui.
12
Evolutis autem multis diebus, mortua est filia Sue uxor Jud : qui, post
luctum consolatione suscepta, ascendebat ad tonsores ovium suarum, ipse
et Hiras opilio gregis Odollamites, in Thamnas. 13 Nuntiatumque est
Thamar quod socer illius ascenderet in Thamnas ad tondendas oves.
14
Qu, depositis viduitatis vestibus, assumpsit theristrum : et mutato
habitu, sedit in bivio itineris, quod ducit Thamnam : eo quod crevisset Sela,
et non eum accepisset maritum. 15 Quam cum vidisset Judas, suspicatus est
esse meretricem : operuerat enim vultum suum, ne agnosceretur.
16
Ingrediensque ad eam, ait : Dimitte me ut coam tecum : nesciebat enim
quod nurus sua esset. Qua respondente : Quid dabis mihi ut fruaris
concubitu meo ? 17 dixit : Mittam tibi hdum de gregibus. Rursumque illa
dicente : Patiar quod vis, si dederis mihi arrhabonem, donec mittas quod
polliceris. 18 Ait Judas : Quid tibi vis pro arrhabone dari ? Respondit :
Annulum tuum, et armillam, et baculum quem manu tenes. Ad unum igitur
coitum mulier concepit, 19 et surgens abiit : depositoque habitu quem
sumpserat, induta est viduitatis vestibus. 20 Misit autem Judas hdum per
pastorem suum Odollamitem, ut reciperet pignus quod dederat mulieri : qui
cum non invenisset eam, 21 interrogavit homines loci illius : Ubi est mulier
qu sedebat in bivio ? Respondentibus cunctis : Non fuit in loco ista
meretrix. 22 Reversus est ad Judam, et dixit ei : Non inveni eam : sed et
homines loci illius dixerunt mihi, numquam sedisse ibi scortum. 23 Ait
Judas : Habeat sibi, certe mendacii arguere nos non potest, ego misi hdum
quem promiseram : et tu non invenisti eam. 24 Ecce autem post tres menses
nuntiaverunt Jud, dicentes : Fornicata est Thamar nurus tua, et videtur
uterus illius intumescere. Dixitque Judas : Producite eam ut comburatur.
25
Qu cum duceretur ad pnam, misit ad socerum suum, dicens : De viro,
cujus hc sunt, concepi : cognosce cujus sit annulus, et armilla, et baculus.
26
Qui, agnitis muneribus, ait : Justior me est : quia non tradidi eam Sela
filio meo. Attamen ultra non cognovit eam. 27 Instante autem partu,
apparuerunt gemini in utero : atque in ipsa effusione infantium unus
protulit manum, in qua obstetrix ligavit coccinum, dicens : 28 Iste egredietur
prior. 29 Illo vero retrahente manum, egressus est alter : dixitque mulier :
Quare divisa est propter te maceria ? et ob hanc causam, vocavit nomen
ejus Phares. 30 Postea egressus est frater ejus, in cujus manu erat coccinum :
quem appellavit Zara.
Cap. 39 1 Igitur Joseph ductus est in gyptum, emitque eum
Putiphar eunuchus Pharaonis, princeps exercitus, vir gyptius, de manu
Ismalitarum, a quibus perductus erat. 2 Fuitque Dominus cum eo, et erat

73/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vir in cunctis prospere agens : habitavitque in domo domini sui, 3 qui


optime noverat Dominum esse cum eo, et omnia, qu gerebat, ab eo dirigi
in manu illius. 4 Invenitque Joseph gratiam coram domino suo, et
ministrabat ei : a quo prpositus omnibus gubernabat creditam sibi
domum, et universa qu ei tradita fuerant : 5 benedixitque Dominus domui
gyptii propter Joseph, et multiplicavit tam in dibus quam in agris
cunctam ejus substantiam : 6 nec quidquam aliud noverat, nisi panem quo
vescebatur. Erat autem Joseph pulchra facie, et decorus aspectu. 7 Post
multos itaque dies injecit domina sua oculos suos in Joseph, et ait : Dormi
mecum. 8 Qui nequaquam acquiescens operi nefario, dixit ad eam : Ecce
dominus meus, omnibus mihi traditis, ignorat quid habeat in domo sua :
9
nec quidquam est quod non in mea sit potestate, vel non tradiderit mihi,
prter te, qu uxor ejus es : quomodo ergo possum hoc malum facere, et
peccare in Deum meum ? 10 Hujuscemodi verbis per singulos dies, et
mulier molesta erat adolescenti : et ille recusabat stuprum. 11 Accidit autem
quadam die ut intraret Joseph domum, et operis quippiam absque arbitris
faceret : 12 et illa, apprehensa lacinia vestimenti ejus, diceret : Dormi
mecum. Qui relicto in manu ejus pallio fugit, et egressus est foras.
13
Cumque vidisset mulier vestem in manibus suis, et se esse contemptam,
14
vocavit ad se homines domus su, et ait ad eos : En introduxit virum
hebrum, ut illuderet nobis : ingressus est ad me, ut coiret mecum :
cumque ego succlamassem, 15 et audisset vocem meam, reliquit pallium
quod tenebam, et fugit foras. 16 In argumentum ergo fidei retentum pallium
ostendit marito revertenti domum, 17 et ait : Ingressus est ad me servus
hebrus quem adduxisti, ut illuderet mihi : 18 cumque audisset me clamare,
reliquit pallium quod tenebam, et fugit foras. 19 His auditis dominus, et
nimium credulus verbis conjugis, iratus est valde : 20 tradiditque Joseph in
carcerem, ubi vincti regis custodiebantur, et erat ibi clausus.
21

Fuit autem Dominus cum Joseph, et misertus illius dedit ei gratiam in


conspectu principis carceris. 22 Qui tradidit in manu illius universos vinctos
qui in custodia tenebantur : et quidquid fiebat, sub ipso erat. 23 Nec noverat
aliquid, cunctis ei creditis : Dominus enim erat cum illo, et omnia opera
ejus dirigebat.
Cap. 40 1 His ita gestis, accidit ut peccarent duo eunuchi, pincerna
regis gypti, et pistor, domino suo. 2 Iratusque contra eos Pharao (nam
alter pincernis prerat, alter pistoribus), 3 misit eos in carcerem principis
militum, in quo erat vinctus et Joseph. 4 At custos carceris tradidit eos
Joseph, qui et ministrabat eis : aliquantulum temporis fluxerat, et illi in
custodia tenebantur. 5 Videruntque ambo somnium nocte una, juxta
interpretationem congruam sibi : 6 ad quos cum introisset Joseph mane, et
vidisset eos tristes, 7 sciscitatus est eos, dicens : Cur tristior est hodie solito

74/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

facies vestra ? 8 Qui responderunt : Somnium vidimus, et non est qui


interpretetur nobis. Dixitque ad eos Joseph : Numquid non Dei est
interpretatio ? referte mihi quid videritis. 9 Narravit prior, prpositus
pincernarum, somnium suum : Videbam coram me vitem, 10 in qua erant
tres propagines, crescere paulatim in gemmas, et post flores uvas
maturescere : 11 calicemque Pharaonis in manu mea : tuli ergo uvas, et
expressi in calicem quem tenebam, et tradidi poculum Pharaoni.
12
Respondit Joseph : Hc est interpretatio somnii : tres propagines, tres
adhuc dies sunt : 13 post quos recordabitur Pharao ministerii tui, et restituet
te in gradum pristinum : dabisque ei calicem juxta officium tuum, sicut ante
facere consueveras. 14 Tantum memento mei, cum bene tibi fuerit, et facias
mecum misericordiam : ut suggeras Pharaoni ut educat me de isto carcere :
15
quia furto sublatus sum de terra Hebrorum, et hic innocens in lacum
missus sum. 16 Videns pistorum magister quod prudenter somnium
dissolvisset, ait : Et ego vidi somnium : quod tria canistra farin haberem
super caput meum : 17 et in uno canistro quod erat excelsius, portare me
omnes cibos qui fiunt arte pistoria, avesque comedere ex eo. 18 Respondit
Joseph : Hc est interpretatio somnii : tria canistra, tres adhuc dies sunt :
19
post quos auferet Pharao caput tuum, ac suspendet te in cruce, et
lacerabunt volucres carnes tuas. 20 Exinde dies tertius natalitius Pharaonis
erat : qui faciens grande convivium pueris suis, recordatus est inter epulas
magistri pincernarum, et pistorum principis. 21 Restituitque alterum in
locum suum, ut porrigeret ei poculum : 22 alterum suspendit in patibulo, ut
conjectoris veritas probaretur. 23 Et tamen succedentibus prosperis,
prpositus pincernarum oblitus est interpretis sui.
Cap. 41 1 Post duos annos vidit Pharao somnium. Putabat se stare
super fluvium, 2 de quo ascendebant septem boves, pulchr et crass
nimis : et pascebantur in locis palustribus. 3 Ali quoque septem
emergebant de flumine, fd confectque macie : et pascebantur in ipsa
amnis ripa in locis virentibus : 4 devoraveruntque eas, quarum mira species
et habitudo corporum erat. Expergefactus Pharao, 5 rursum dormivit, et
vidit alterum somnium : septem spic pullulabant in culmo uno plen
atque formos : 6 ali quoque totidem spic tenues, et percuss uredine
oriebantur, 7 devorantes omnium priorum pulchritudinem. Evigilans Pharao
post quietem, 8 et facto mane, pavore perterritus, misit ad omnes
conjectores gypti, cunctosque sapientes, et accersitis narravit somnium,
nec erat qui interpretaretur. 9 Tunc demum reminiscens pincernarum
magister, ait : Confiteor peccatum meum : 10 iratus rex servis suis, me et
magistrum pistorum retrudi jussit in carcerem principis militum : 11 ubi una
nocte uterque vidimus somnium prsagum futurorum. 12 Erat ibi puer
hebrus, ejusdem ducis militum famulus : cui narrantes somnia,
13
audivimus quidquid postea rei probavit eventus ; ego enim redditus sum

75/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

officio meo, et ille suspensus est in cruce. 14 Protinus ad regis imperium


eductum de carcere Joseph totonderunt : ac veste mutata obtulerunt ei.
15
Cui ille ait : Vidi somnia, nec est qui edisserat : qu audivi te
sapientissime conjicere. 16 Respondit Joseph : Absque me Deus respondebit
prospera Pharaoni. 17 Narravit ergo Pharao quod viderat : Putabam me stare
super ripam fluminis, 18 et septem boves de amne conscendere, pulchras
nimis, et obesis carnibus : qu in pastu paludis virecta carpebant. 19 Et
ecce, has sequebantur ali septem boves, in tantum deformes et macilent,
ut numquam tales in terra gypti viderim : 20 qu, devoratis et consumptis
prioribus, 21 nullum saturitatis dedere vestigium : sed simili macie et
squalore torpebant. Evigilans, rursus sopore depressus, 22 vidi somnium.
Septem spic pullulabant in culmo uno plen atque pulcherrim. 23 Ali
quoque septem tenues et percuss uredine, oriebantur e stipula : 24 qu
priorum pulchritudinem devoraverunt. Narravi conjectoribus somnium, et
nemo est qui edisserat. 25 Respondit Joseph : Somnium regis unum est :
qu facturus est Deus, ostendit Pharaoni. 26 Septem boves pulchr, et
septem spic plen, septem ubertatis anni sunt : eamdemque vim somnii
comprehendunt. 27 Septem quoque boves tenues atque macilent, qu
ascenderunt post eas, et septem spic tenues, et vento urente percuss,
septem anni ventur sunt famis. 28 Qui hoc ordine complebuntur : 29 ecce
septem anni venient fertilitatis magn in universa terra gypti, 30 quos
sequentur septem anni alii tant sterilitatis, ut oblivioni tradatur cuncta
retro abundantia : consumptura est enim fames omnem terram, 31 et
ubertatis magnitudinem perditura est inopi magnitudo. 32 Quod autem
vidisti secundo ad eamdem rem pertinens somnium : firmitatis indicium
est, eo quod fiat sermo Dei, et velocius impleatur. 33 Nunc ergo provideat
rex virum sapientem et industrium, et prficiat eum terr gypti : 34 qui
constituat prpositos per cunctas regiones : et quintam partem fructuum
per septem annos fertilitatis, 35 qui jam nunc futuri sunt, congreget in
horrea : et omne frumentum sub Pharaonis potestate condatur, serveturque
in urbibus. 36 Et prparetur futur septem annorum fami, qu oppressura
est gyptum, et non consumetur terra inopia. 37 Placuit Pharaoni consilium
et cunctis ministris ejus : 38 locutusque est ad eos : Num invenire poterimus
talem virum, qui spiritu Dei plenus sit ? 39 Dixit ergo ad Joseph : Quia
ostendit tibi Deus omnia qu locutus es, numquid sapientiorem et
consimilem tui invenire potero ?
40

Tu eris super domum meam, et ad tui oris imperium cunctus populus


obediet : uno tantum regni solio te prcedam. 41 Dixitque rursus Pharao ad
Joseph : Ecce, constitui te super universam terram gypti. 42 Tulitque
annulum de manu sua, et dedit eum in manu ejus : vestivitque eum stola
byssina, et collo torquem auream circumposuit. 43 Fecitque eum ascendere
super currum suum secundum, clamante prcone, ut omnes coram eo genu

76/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

flecterent, et prpositum esse scirent univers terr gypti. 44 Dixit


quoque rex ad Joseph : Ego sum Pharao : absque tuo imperio non movebit
quisquam manum aut pedem in omni terra gypti. 45 Vertitque nomen
ejus, et vocavit eum, lingua gyptiaca, Salvatorem mundi. Deditque illi
uxorem Aseneth filiam Putiphare sacerdotis Heliopoleos. Egressus est
itaque Joseph ad terram gypti 46 (triginta autem annorum erat quando
stetit in conspectu regis Pharaonis), et circuivit omnes regiones gypti.
47
Venitque fertilitas septem annorum : et in manipulos redact segetes
congregat sunt in horrea gypti. 48 Omnis etiam frugum abundantia in
singulis urbibus condita est. 49 Tantaque fuit abundantia tritici, ut aren
maris coquaretur, et copia mensuram excederet. 50 Nati sunt autem Joseph
filii duo antequam veniret fames : quos peperit ei Aseneth filia Putiphare
sacerdotis Heliopoleos. 51 Vocavitque nomen primogeniti Manasses,
dicens : Oblivisci me fecit Deus omnium laborum meorum, et domus patris
mei. 52 Nomen quoque secundi appellavit Ephraim, dicens : Crescere me
fecit Deus in terra paupertatis me. 53 Igitur transactis septem ubertatis
annis, qui fuerant in gypto, 54 cperunt venire septem anni inopi, quos
prdixerat Joseph : et in universo orbe fames prvaluit, in cuncta autem
terra gypti panis erat. 55 Qua esuriente, clamavit populus ad Pharaonem,
alimenta petens. Quibus ille respondit : Ite ad Joseph : et quidquid ipse
vobis dixerit, facite. 56 Crescebat autem quotidie fames in omni terra :
aperuitque Joseph universa horrea, et vendebat gyptiis : nam et illos
oppresserat fames. 57 Omnesque provinci veniebant in gyptum, ut
emerent escas, et malum inopi temperarent.
Cap. 42 1 Audiens autem Jacob quod alimenta venderentur in
gypto, dixit filiis suis : Quare negligitis ? 2 audivi quod triticum
venundetur in gypto : descendite, et emite nobis necessaria, ut possimus
vivere, et non consumamur inopia. 3 Descendentes igitur fratres Joseph
decem, ut emerent frumenta in gypto, 4 Benjamin domi retento a Jacob,
qui dixerat fratribus ejus : Ne forte in itinere quidquam patiatur mali :
5
ingressi sunt terram gypti cum aliis qui pergebant ad emendum. Erat
autem fames in terra Chanaan. 6 Et Joseph erat princeps in terra gypti,
atque ad ejus nutum frumenta populis vendebantur. Cumque adorassent
eum fratres sui, 7 et agnovisset eos, quasi ad alienos durius loquebatur,
interrogans eos : Unde venistis ? Qui responderunt : De terra Chanaan, ut
emamus victui necessaria. 8 Et tamen fratres ipse cognoscens, non est
cognitus ab eis. 9 Recordatusque somniorum, qu aliquando viderat, ait ad
eos : Exploratores estis : ut videatis infirmiora terr venistis. 10 Qui
dixerunt : Non est ita, domine, sed servi tui venerunt ut emerent cibos.
11
Omnes filii unius viri sumus : pacifici venimus, nec quidquam famuli tui
machinantur mali. 12 Quibus ille respondit : Aliter est : immunita terr
hujus considerare venistis. 13 At illi : Duodecim, inquiunt, servi tui, fratres

77/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sumus, filii viri unius in terra Chanaan : minimus cum patre nostro est,
alius non est super. 14 Hoc est, ait, quod locutus sum : exploratores estis.
15
Jam nunc experimentum vestri capiam : per salutem Pharaonis non
egrediemini hinc, donec veniat frater vester minimus. 16 Mittite ex vobis
unum, et adducat eum : vos autem eritis in vinculis, donec probentur qu
dixistis utrum vera an falsa sint : alioquin per salutem Pharaonis
exploratores estis. 17 Tradidit ergo illos custodi tribus diebus. 18 Die autem
tertio eductis de carcere, ait : Facite qu dixi, et vivetis : Deum enim timeo.
19
Si pacifici estis, frater vester unus ligetur in carcere : vos autem abite, et
ferte frumenta qu emistis, in domos vestras, 20 et fratrem vestrum
minimum ad me adducite, ut possim vestros probare sermones, et non
moriamini. Fecerunt ut dixerat, 21 et locuti sunt ad invicem : Merito hc
patimur, quia peccavimus in fratrem nostrum, videntes angustiam anim
illius, dum deprecaretur nos, et non audivimus : idcirco venit super nos ista
tribulatio. 22 E quibus unus Ruben, ait : Numquid non dixi vobis : Nolite
peccare in puerum : et non audistis me ? en sanguis ejus exquiritur.
23
Nesciebant autem quod intelligeret Joseph, eo quod per interpretem
loqueretur ad eos. 24 Avertitque se parumper, et flevit : et reversus locutus
est ad eos.
25

Tollensque Simeon, et ligans illis prsentibus, jussit ministris ut


implerent eorum saccos tritico, et reponerent pecunias singulorum in
sacculis suis, datis supra cibariis in viam : qui fecerunt ita. 26 At illi
portantes frumenta in asinis suis, profecti sunt. 27 Apertoque unus sacco, ut
daret jumento pabulum in diversorio, contemplatus pecuniam in ore
sacculi, 28 dixit fratribus suis : Reddita est mihi pecunia, en habetur in
sacco. Et obstupefacti, turbatique, mutuo dixerunt : Quidnam est hoc quod
fecit nobis Deus ? 29 Veneruntque ad Jacob patrem suum in terram
Chanaan, et narraverunt ei omnia qu accidissent sibi, dicentes : 30 Locutus
est nobis dominus terr dure, et putavit nos exploratores esse provinci.
31
Cui respondimus : Pacifici sumus, nec ullas molimur insidias.
32
Duodecim fratres uno patre geniti sumus : unus non est super, minimus
cum patre nostro est in terra Chanaan. 33 Qui ait nobis : Sic probabo quod
pacifici sitis : fratrem vestrum unum dimittite apud me, et cibaria domibus
vestris necessaria sumite, et abite, 34 fratremque vestrum minimum adducite
ad me, ut sciam quod non sitis exploratores : et istum, qui tenetur in
vinculis, recipere possitis : ac deinceps qu vultis, emendi habeatis
licentiam. 35 His dictis, cum frumenta effunderent, singuli repererunt in ore
saccorum ligatas pecunias, exterritisque simul omnibus, 36 dixit pater
Jacob : Absque liberis me esse fecistis : Joseph non est super, Simeon
tenetur in vinculis, et Benjamin auferetis : in me hc omnia mala
reciderunt. 37 Cui respondit Ruben : Duos filios meos interfice, si non
reduxero illum tibi : trade illum in manu mea, et ego eum tibi restituam.

78/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

38

At ille : Non descendet, inquit, filius meus vobiscum : frater ejus mortuus
est, et ipse solus remansit : si quid ei adversi acciderit in terra ad quam
pergitis, deducetis canos meos cum dolore ad inferos.

Cap. 43 1 Interim fames omnem terram vehementer premebat.


2
Consumptisque cibis quos ex gypto detulerant, dixit Jacob ad filios
suos : Revertimini, et emite nobis pauxillum escarum. 3 Respondit Judas :
Denuntiavit nobis vir ille sub attestatione jurisjurandi, dicens : Non
videbitis faciem meam, nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis
vobiscum. 4 Si ergo vis eum mittere nobiscum, pergemus pariter, et
ememus tibi necessaria : 5 sin autem non vis, non ibimus : vir enim, ut spe
diximus, denuntiavit nobis, dicens : Non videbitis faciem meam absque
fratre vestro minimo. 6 Dixit eis Isral : In meam hoc fecistis miseriam, ut
indicaretis ei et alium habere vos fratrem. 7 At illi responderunt :
Interrogavit nos homo per ordinem nostram progeniem : si pater viveret : si
haberemus fratrem : et nos respondimus ei consequenter juxta id quod
fuerat sciscitatus : numquid scire poteramus quod dicturus esset : Adducite
fratrem vestrum vobiscum ? 8 Judas quoque dixit patri suo : Mitte puerum
mecum, ut proficiscamur, et possimus vivere : ne moriamur nos et parvuli
nostri. 9 Ego suscipio puerum : de manu mea require illum : nisi reduxero,
et reddidero eum tibi, ero peccati reus in te omni tempore. 10 Si non
intercessisset dilatio, jam vice alter venissemus. 11 Igitur Isral pater eorum
dixit ad eos : Si sic necesse est, facite quod vultis : sumite de optimis terr
fructibus in vasis vestris, et deferte viro munera, modicum resin, et mellis,
et storacis, stactes, et terebinthi, et amygdalarum. 12 Pecuniam quoque
duplicem ferte vobiscum : et illam, quam invenistis in sacculis, reportate,
ne forte errore factum sit : 13 sed et fratrem vestrum tollite, et ite ad virum.
14
Deus autem meus omnipotens faciat vobis eum placabilem : et remittat
vobiscum fratrem vestrum quem tenet, et hunc Benjamin : ego autem quasi
orbatus absque liberis ero.
15

Tulerunt ergo viri munera, et pecuniam duplicem, et Benjamin :


descenderuntque in gyptum, et steterunt coram Joseph. 16 Quos cum ille
vidisset et Benjamin simul, prcepit dispensatori domus su, dicens :
Introduc viros domum, et occide victimas, et instrue convivium : quoniam
mecum sunt comesturi meridie. 17 Fecit ille quod sibi fuerat imperatum, et
introduxit viros domum. 18 Ibique exterriti, dixerunt mutuo : Propter
pecuniam, quam retulimus prius in saccis nostris, introducti sumus : ut
devolvat in nos calumniam, et violenter subjiciat servituti et nos, et asinos
nostros. 19 Quam ob rem in ipsis foribus accedentes ad dispensatorem
domus, 20 locuti sunt : Oramus, domine, ut audias nos. Jam ante
descendimus ut emeremus escas : 21 quibus emptis, cum venissemus ad
diversorium, aperuimus saccos nostros, et invenimus pecuniam in ore

79/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

saccorum : quam nunc eodem pondere reportavimus. 22 Sed et aliud


attulimus argentum, ut emamus qu nobis necessaria sunt : non est in
nostra conscientia quis posuerit eam in marsupiis nostris. 23 At ille
respondit : Pax vobiscum, nolite timere : Deus vester, et Deus patris vestri,
dedit vobis thesauros in saccis vestris : nam pecuniam, quam dedistis mihi,
probatam ego habeo. Eduxitque ad eos Simeon. 24 Et introductis domum,
attulit aquam, et laverunt pedes suos, deditque pabulum asinis eorum. 25 Illi
vero parabant munera, donec ingrederetur Joseph meridie : audierant enim
quod ibi comesturi essent panem. 26 Igitur ingressus est Joseph domum
suam, obtuleruntque ei munera, tenentes in manibus suis : et adoraverunt
proni in terram. 27 At ille, clementer resalutatis eis, interrogavit eos, dicens :
Salvusne est pater vester senex, de quo dixeratis mihi ? adhuc vivit ? 28 Qui
responderunt : Sospes est servus tuus pater noster, adhuc vivit. Et incurvati,
adoraverunt eum. 29 Attollens autem Joseph oculos, vidit Benjamin fratrem
suum uterinum, et ait : Iste est frater vester parvulus, de quo dixeratis
mihi ? Et rursum : Deus, inquit, misereatur tui, fili mi. 30 Festinavitque,
quia commota fuerant viscera ejus super fratre suo, et erumpebant
lacrim : et introiens cubiculum flevit. 31 Rursumque lota facie egressus,
continuit se, et ait : Ponite panes. 32 Quibus appositis, seorsum Joseph, et
seorsum fratribus, gyptiis quoque qui vescebantur simul, seorsum
(illicitum est enim gyptiis comedere cum Hebris, et profanum putant
hujuscemodi convivium) 33 sederunt coram eo, primogenitus juxta
primogenita sua, et minimus juxta tatem suam. Et mirabantur nimis,
34
sumptis partibus quas ab eo acceperant : majorque pars venit Benjamin,
ita ut quinque partibus excederet. Biberuntque et inebriati sunt cum eo.
Cap. 44 1 Prcepit autem Joseph dispensatori domus su, dicens :
Imple saccos eorum frumento, quantum possunt capere : et pone pecuniam
singulorum in summitate sacci. 2 Scyphum autem meum argenteum, et
pretium quod dedit tritici, pone in ore sacci junioris. Factumque est ita. 3 Et
orto mane, dimissi sunt cum asinis suis. 4 Jamque urbem exierant, et
processerant paululum : tunc Joseph accersito dispensatore domus, Surge,
inquit, et persequere viros : et apprehensis dicito : Quare reddidistis malum
pro bono ? 5 scyphus, quem furati estis, ipse est in quo bibit dominus meus,
et in quo augurari solet : pessimam rem fecistis. 6 Fecit ille ut jusserat : et
apprehensis per ordinem locutus est. 7 Qui responderunt : Quare sic loquitur
dominus noster, ut servi tui tantum flagitii commiserint ? 8 pecuniam, quam
invenimus in summitate saccorum, reportavimus ad te de terra Chanaan : et
quomodo consequens est ut furati simus de domo domini tui aurum vel
argentum ? 9 apud quemcumque fuerit inventum servorum tuorum quod
quris, moriatur, et nos erimus servi domini nostri. 10 Qui dixit eis : Fiat
juxta vestram sententiam : apud quemcumque fuerit inventus, ipse sit
servus meus, vos autem eritis innoxii. 11 Itaque festinato deponentes in

80/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

terram saccos, aperuerunt singuli. 12 Quos scrutatus, incipiens a majore


usque ad minimum, invenit scyphum in sacco Benjamin. 13 At illi, scissis
vestibus, oneratisque rursum asinis, reversi sunt in oppidum. 14 Primusque
Judas cum fratribus ingressus est ad Joseph (necdum enim de loco abierat)
omnesque ante eum pariter in terram corruerunt. 15 Quibus ille ait : Cur sic
agere voluistis ? an ignoratis quod non sit similis mei in augurandi
scientia ? 16 Cui Judas : Quid respondebimus, inquit, domino meo ? vel
quid loquemur, aut juste poterimus obtendere ? Deus invenit iniquitatem
servorum tuorum : en omnes servi sumus domini mei, et nos, et apud quem
inventus est scyphus. 17 Respondit Joseph : Absit a me ut sic agam : qui
furatus est scyphum, ipse sit servus meus : vos autem abite liberi ad patrem
vestrum. 18 Accedens autem propius Judas, confidenter ait : Oro, domini
mi, loquatur servus tuus verbum in auribus tuis, et ne irascaris famulo tuo :
tu es enim post Pharaonem 19 dominus meus. Interrogasti prius servos tuos :
Habetis patrem aut fratrem ? 20 et nos respondimus tibi domino meo : Est
nobis pater senex, et puer parvulus, qui in senectute illius natus est : cujus
uterinus frater mortuus est : et ipsum solum habet mater sua, pater vero
tenere diliget eum. 21 Dixistique servis tuis : Adducite eum ad me, et ponam
oculos meos super illum. 22 Suggessimus domino meo : Non potest puer
relinquere patrem suum : si enim illum dimiserit, morietur. 23 Et dixisti
servis tuis : Nisi venerit frater vester minimus vobiscum, non videbitis
amplius faciem meam. 24 Cum ergo ascendissemus ad famulum tuum
patrem nostrum, narravimus ei omnia qu locutus est dominus meus. 25 Et
dixit pater noster : Revertimini, et emite nobis parum tritici. 26 Cui
diximus : Ire non possumus : si frater noster minimus descenderit
nobiscum, proficiscemur simul : alioquin illo absente, non audemus videre
faciem viri. 27 Ad qu ille respondit : Vos scitis quod duos genuerit mihi
uxor mea. 28 Egressus est unus, et dixistis : Bestia devoravit eum : et
hucusque non comparet. 29 Si tuleritis et istum, et aliquid ei in via
contigerit, deducetis canos meos cum mrore ad inferos. 30 Igitur si
intravero ad servum tuum patrem nostrum, et puer defuerit (cum anima
illius ex hujus anima pendeat), 31 videritque eum non esse nobiscum,
morietur, et deducent famuli tui canos ejus cum dolore ad inferos. 32 Ego
proprie servus tuus sim qui in meam hunc recepi fidem, et spopondi
dicens : Nisi reduxero eum, peccati reus ero in patrem meum omni
tempore. 33 Manebo itaque servus tuus pro puero in ministerio domini mei,
et puer ascendat cum fratribus suis. 34 Non enim possum redire ad patrem
meum, absente puero : ne calamitatis, qu oppressura est patrem meum,
testis assistam.
Cap. 45 1 Non se poterat ultra cohibere Joseph multis coram
astantibus : unde prcepit ut egrederentur cuncti foras, et nullus interesset
alienus agnitioni mutu. 2 Elevavitque vocem cum fletu, quam audierunt

81/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

gyptii, omnisque domus Pharaonis. 3 Et dixit fratribus suis : Ego sum


Joseph : adhuc pater meus vivit ? Non poterant respondere fratres nimio
terrore perterriti. 4 Ad quos ille clementer : Accedite, inquit, ad me. Et cum
accessissent prope : Ego sum, ait, Joseph, frater vester, quem vendidistis in
gyptum. 5 Nolite pavere, neque vobis durum esse videatur quod
vendidistis me in his regionibus : pro salute enim vestra misit me Deus ante
vos in gyptum. 6 Biennium est enim quod cpit fames esse in terra : et
adhuc quinque anni restant, quibus nec arari poterit, nec meti.
7
Prmisitque me Deus ut reservemini super terram, et escas ad vivendum
habere possitis. 8 Non vestro consilio, sed Dei voluntate huc missum sum :
qui fecit me quasi patrem Pharaonis, et dominum univers domus ejus, ac
principem in omni terra gypti. 9 Festinate, et ascendite ad patrem meum,
et dicetis ei : Hc mandat filius tuus Joseph : Deus fecit me dominum
univers terr gypti : descende ad me, ne moreris, 10 et habitabis in terra
Gessen : erisque juxta me tu, et filii tui, et filii filiorum tuorum, oves tu, et
armenta tua, et universa qu possides : 11 ibique te pascam (adhuc enim
quinque anni residui sunt famis) ne et tu pereas, et domus tua, et omnia
qu possides. 12 En oculi vestri, et oculi fratris mei Benjamin, vident quod
os meum loquatur ad vos. 13 Nuntiate patri meo universam gloriam meam,
et cuncta qu vidistis in gypto : festinate, et adducite eum ad me.
14
Cumque amplexatus recidisset in collum Benjamin fratris sui, flevit : illo
quoque similiter flente super collum ejus. 15 Osculatusque est Joseph omnes
fratres suos, et ploravit super singulos : post qu ausi sunt loqui ad eum.
16
Auditumque est, et celebri sermone vulgatum in aula regis : Venerunt
fratres Joseph : et gavisus est Pharao, atque omnis familia ejus. 17 Dixitque
ad Joseph ut imperaret fratribus suis, dicens : Onerantes jumenta, ite in
terram Chanaan, 18 et tollite inde patrem vestrum et cognationem, et venite
ad me : et ego dabo vobis omnia bona gypti, ut comedatis medullam
terr. 19 Prcipe etiam ut tollant plaustra de terra gypti, ad subvectionem
parvulorum suorum ac conjugum : et dicito : Tollite patrem vestrum, et
properate quantocius venientes. 20 Nec dimittatis quidquam de supellectili
vestra : quia omnes opes gypti vestr erunt.
21

Feceruntque filii Isral ut eis mandatum fuerat. Quibus dedit Joseph


plaustra, secundum Pharaonis imperium, et cibaria in itinere. 22 Singulis
quoque proferri jussit binas stolas : Benjamin vero dedit trecentos
argenteos cum quinque stolis optimis : 23 tantumdem pecuni et vestium
mittens patri suo, addens et asinos decem, qui subveherent ex omnibus
divitiis gypti, et totidem asinas, triticum in itinere, panesque portantes.
24
Dimisit ergo fratres suos, et proficiscentibus ait : Ne irascamini in via.
25
Qui ascendentes ex gypto, venerunt in terram Chanaan ad patrem suum
Jacob. 26 Et nuntiaverunt ei, dicentes : Joseph filius tuus vivit : et ipse
dominatur in omni terra gypti. Quo audito Jacob, quasi de gravi somno

82/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

evigilans, tamen non credebat eis. 27 Illi e contra referebant omnem


ordinem rei. Cumque vidisset plaustra et universa qu miserat, revixit
spiritus ejus, 28 et ait : Sufficit mihi si adhuc Joseph filius meus vivit :
vadam, et videbo illum antequam moriar.
Cap. 46 1 Profectusque Isral cum omnibus qu habebat, venit ad
Puteum juramenti : et mactatis ibi victimis Deo patris sui Isaac, 2 audivit
eum per visionem noctis vocantem se, et dicentem sibi : Jacob, Jacob. Cui
respondit : Ecce adsum. 3 Ait illi Deus : Ego sum fortissimus Deus patris
tui : noli timere, descende in gyptum, quia in gentem magnam faciam te
ibi. 4 Ego descendam tecum illuc, et ego inde adducam te revertentem :
Joseph quoque ponet manus suas super oculos tuos. 5 Surrexit autem Jacob
a Puteo juramenti : tuleruntque eum filii cum parvulis et uxoribus suis in
plaustris qu miserat Pharao ad portandum senem, 6 et omnia qu
possederat in terra Chanaan : venitque in gyptum cum omni semine suo,
7
filii ejus, et nepotes, fili, et cuncta simul progenies. 8 Hc sunt autem
nomina filiorum Isral, qui ingressi sunt in gyptum, ipse cum liberis suis.
Primogenitus Ruben. 9 Filii Ruben : Henoch et Phallu et Hesron et Charmi.
10
Filii Simeon : Jamuel et Jamin et Ahod, et Jachin et Sohar, et Saul filius
Chanaanitidis. 11 Filii Levi : Gerson et Caath et Merari. 12 Filii Juda : Her et
Onan et Sela et Phares et Zara ; mortui sunt autem Her et Onan in terra
Chanaan. Natique sunt filii Phares : Hesron et Hamul. 13 Filii Issachar :
Thola et Phua et Job et Semron. 14 Filii Zabulon : Sared et Elon et Jahelel.
15
Hi filii Li quos genuit in Mesopotamia Syri cum Dina filia sua :
omnes anim filiorum ejus et filiarum, triginta tres. 16 Filii Gad : Sephion
et Haggi et Suni et Esebon et Heri et Arodi et Areli. 17 Filii Aser : Jamne et
Jesua et Jessui et Beria, Sara quoque soror eorum. Filii Beria : Heber et
Melchiel. 18 Hi filii Zelph, quam dedit Laban Li fili su : et hos genuit
Jacob sedecim animas. 19 Filii Rachel uxoris Jacob : Joseph et Benjamin.
20
Natique sunt Joseph filii in terra gypti, quos genuit ei Aseneth filia
Putiphare sacerdotis Heliopoleos : Manasses et Ephraim. 21 Filii Benjamin :
Bela et Bechor et Asbel et Gera et Naaman et Echi et Ros et Mophim et
Ophim et Ared. 22 Hi filii Rachel quos genuit Jacob : omnes anim,
quatuordecim. 23 Filii Dan : Husim. 24 Filii Nephthali : Jasiel et Guni et
Jeser et Sallem. 25 Hi filii Bal, quam dedit Laban Racheli fili su : et
hos genuit Jacob : omnes anim, septem. 26 Cunct anim, qu ingress
sunt cum Jacob in gyptum, et egress sunt de femore illius, absque
uxoribus filiorum ejus, sexaginta sex. 27 Filii autem Joseph, qui nati sunt ei
in terra gypti, anim du. Omnes anim domus Jacob, qu ingress
sunt in gyptum, fuere septuaginta.
28

Misit autem Judam ante se ad Joseph, ut nuntiaret ei, et occurreret in


Gessen. 29 Quo cum pervenisset, juncto Joseph curro suo, ascendit obviam

83/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

patri suo ad eumdem locum : vidensque eum, irruit super collum ejus, et
inter amplexus flevit. 30 Dixitque pater ad Joseph : Jam ltus moriar, quia
vidi faciem tuam, et superstitem te relinquo. 31 At ille locutus est ad fratres
suos, et ad omnem domum patris sui : Ascendam, et nuntiabo Pharaoni,
dicamque ei : Fratres mei, et domus patris mei, qui erant in terra Chanaan,
venerunt ad me : 32 et sunt viri pastores ovium, curamque habent alendorum
gregum : pecora sua, et armenta, et omnia qu habere potuerunt,
adduxerunt secum. 33 Cumque vocaverit vos, et dixerit : Quod est opus
vestrum ? 34 respondebitis : Viri pastores sumus servi tui, ab infantia nostra
usque in prsens, et nos et patres nostri. Hc autem dicetis, ut habitare
possitis in terra Gessen : quia detestantur gyptii omnes pastores ovium.
Cap. 47 1 Ingressus ergo Joseph nuntiavit Pharaoni, dicens : Pater
meus et fratres, oves eorum et armenta, et cuncta qu possident, venerunt
de terra Chanaan : et ecce consistunt in terra Gessen. 2 Extremos quoque
fratrum suorum quinque viros constituit coram rege : 3 quos ille
interrogavit : Quid habetis operis ? Responderunt : Pastores ovium sumus
servi tui, et nos et patres nostri. 4 Ad peregrinandum in terra tua venimus :
quoniam non est herba gregibus servorum tuorum, ingravescente fame in
terra Chanaan : petimusque ut esse nos jubeas servos tuos in terra Gessen.
5
Dixit itaque rex ad Joseph : Pater tuus et fratres tui venerunt ad te. 6 Terra
gypti in conspectu tuo est : in optimo loco fac eos habitare, et trade eis
terram Gessen. Quod si nosti in eis esse viros industrios, constitue illos
magistros pecorum meorum. 7 Post hc introduxit Joseph patrem suum ad
regem, et statuit eum coram eo : qui benedicens illi, 8 et interrogatus ab eo :
Quot sunt dies annorum vit tu ? 9 respondit : Dies peregrinationis me
centum triginta annorum sunt, parvi et mali, et non pervenerunt usque ad
dies patrum meorum quibus peregrinati sunt. 10 Et benedicto rege, egressus
est foras. 11 Joseph vero patri et fratribus suis dedit possessionem in
gypto in optimo terr loco, Ramesses, ut prceperat Pharao. 12 Et alebat
eos, omnemque domum patris sui, prbens cibaria singulis.
13

In toto enim orbe panis deerat, et oppresserat fames terram, maxime


gypti et Chanaan. 14 E quibus omnem pecuniam congregavit pro
venditione frumenti, et intulit eam in rarium regis. 15 Cumque defecisset
emptoribus pretium, venit cuncta gyptus ad Joseph, dicens : Da nobis
panes : quare morimur coram te, deficiente pecunia ? 16 Quibus ille
respondit : Adducite pecora vestra, et dabo vobis pro eis cibos, si pretium
non habetis. 17 Qu cum adduxissent, dedit eis alimenta pro equis, et
ovibus, et bobus, et asinis : sustentavitque eos illo anno pro commutatione
pecorum. 18 Venerunt quoque anno secundo, et dixerunt ei : Non celabimus
dominum nostrum quod deficiente pecunia, pecora simul defecerunt : nec
clam te est, quod absque corporibus et terra nihil habeamus. 19 Cur ergo

84/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

moriemur te vidente ? et nos et terra nostra tui erimus : eme nos in


servitutem regiam, et prbe semina, ne pereunte cultore redigatur terra in
solitudinem. 20 Emit igitur Joseph omnem terram gypti, vendentibus
singulis possessiones suas pr magnitudine famis. Subjecitque eam
Pharaoni, 21 et cunctos populos ejus a novissimis terminis gypti usque ad
extremos fines ejus, 22 prter terram sacerdotum, qu a rege tradita fuerat
eis : quibus et statuta cibaria ex horreis publicis prbebantur, et idcirco non
sunt compulsi vendere possessiones suas. 23 Dixit ergo Joseph ad populos :
En ut cernitis, et vos et terram vestram Pharao possidet : accipite semina, et
serite agros, 24 ut fruges habere possitis. Quintam partem regi dabitis :
quatuor reliquas permitto vobis in sementem, et in cibum familiis et liberis
vestris. 25 Qui responderunt : Salus nostra in manu tua est : respiciat nos
tantum dominus noster, et lti serviemus regi. 26 Ex eo tempore usque in
prsentem diem, in universa terra gypti regibus quinta pars solvitur, et
factum est quasi in legem, absque terra sacerdotali, qu libera ab hac
conditione fuit.
27

Habitavit ergo Isral in gypto, id est, in terra Gessen, et possedit eam :


auctusque est, et multiplicatus nimis. 28 Et vixit in ea decem et septem
annis : factique sunt omnes dies vit illius, centum quadraginta septem
annorum. 29 Cumque appropinquare cerneret diem mortis su, vocavit
filium suum Joseph, et dixit ad eum : Si inveni gratiam in conspectu tuo,
pone manum tuam sub femore meo : et facies mihi misericordiam et
veritatem, ut non sepelias me in gypto : 30 sed dormiam cum patribus
meis, et auferas me de terra hac, condasque in sepulchro majorum meorum.
Cui respondit Joseph : Ego faciam quod jussisti. 31 Et ille : Jura ergo,
inquit, mihi. Quo jurante, adoravit Isral Deum, conversus ad lectuli caput.
Cap. 48 1 His ita transactis, nuntiatum est Joseph quod grotaret
pater suus : qui, assumptis duobus filiis Manasse et Ephraim, ire perrexit.
2
Dictumque est seni : Ecce filius tuus Joseph venit ad te. Qui confortatus
sedit in lectulo. 3 Et ingresso ad se ait : Deus omnipotens apparuit mihi in
Luza, qu est in terra Chanaan : benedixitque mihi, 4 et ait : Ego te augebo
et multiplicabo, et faciam te in turbas populorum : daboque tibi terram
hanc, et semini tuo post te in possessionem sempiternam. 5 Duo ergo filii
tui, qui nati sunt tibi in terra gypti antequam huc venirem ad te, mei
erunt : Ephraim et Manasses, sicut Ruben et Simeon reputabuntur mihi.
6
Reliquos autem quos genueris post eos, tui erunt, et nomine fratrum
suorum vocabuntur in possessionibus suis. 7 Mihi enim, quando veniebam
de Mesopotamia, mortua est Rachel in terra Chanaan in ipso itinere,
eratque vernum tempus : et ingrediebar Ephratam, et sepelivi eam juxta
viam Ephrat, qu alio nomine appellatur Bethlehem. 8 Videns autem
filios ejus dixit ad eum : Qui sunt isti ? 9 Respondit : Filii mei sunt, quos

85/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

donavit mihi Deus in hoc loco. Adduc, inquit, eos ad me, ut benedicam
illis. 10 Oculi enim Isral caligabant pr nimia senectute, et clare videre non
poterat. Applicitosque ad se, deosculatus et circumplexus eos, 11 dixit ad
filium suum : Non sum fraudatus aspectu tuo : insuper ostendit mihi Deus
semen tuum. 12 Cumque tulisset eos Joseph de gremio patris, adoravit
pronus in terram. 13 Et posuit Ephraim ad dexteram suam, id est, ad
sinistram Isral : Manassen vero in sinistra sua, ad dexteram scilicet patris,
applicuitque ambos ad eum. 14 Qui extendens manum dexteram, posuit
super caput Ephraim minoris fratris : sinistram autem super caput Manasse
qui major natu erat, commutans manus. 15 Benedixitque Jacob filiis Joseph,
et ait : Deus, in cujus conspectu ambulaverunt patres mei Abraham, et
Isaac ; Deus qui pascit me ab adolescentia mea usque in prsentem diem :
16
angelus, qui eruit me de cunctis malis, benedicat pueris istis : et
invocetur super eos nomen meum, nomina quoque patrum meorum
Abraham et Isaac, et crescant in multitudinem super terram. 17 Videns
autem Joseph quod posuisset pater suus dexteram manum super caput
Ephraim, graviter accepit : et apprehensam manum patris levare conatus est
de capite Ephraim, et transferre super caput Manasse. 18 Dixitque ad
patrem : Non ita convenit, pater : quia hic est primogenitus, pone dexteram
tuam super caput ejus. 19 Qui renuens, ait : Scio, fili mi, scio : et iste
quidem erit in populos, et multiplicabitur : sed frater ejus minor, major erit
illo : et semen illius crescet in gentes. 20 Benedixitque eis in tempore illo,
dicens : In te benedicetur Isral, atque dicetur : Faciat tibi Deus sicut
Ephraim, et sicut Manasse. Constituitque Ephraim ante Manassen. 21 Et ait
ad Joseph filium suum : En ego morior, et erit Deus vobiscum, reducetque
vos ad terram patrum vestrorum. 22 Do tibi partem unam extra fratres tuos,
quam tuli de manu Amorrhi in gladio et arcu meo.
Cap. 49 1 Vocavit autem Jacob filios suos, et ait eis : Congregamini,
ut annuntiem qu ventura sunt vobis in diebus novissimis.
2
Congregamini, et audite, filii Jacob,
audite Isral patrem vestrum :
3
Ruben, primogenitus meus,
tu fortitudo mea, et principium doloris mei ;
prior in donis, major in imperio.
4
Effusus es sicut aqua, non crescas : quia ascendisti cubile patris tui,
et maculasti stratum ejus.
5
Simeon et Levi fratres
vasa iniquitatis bellantia.
6
In consilium eorum non veniat anima mea,
et in ctu illorum non sit gloria mea :
quia in furore suo occiderunt virum,
et in voluntate sua suffoderunt murum.

86/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Maledictus furor eorum, quia pertinax :


et indignatio eorum, quia dura :
dividam eos in Jacob,
et dispergam eos in Isral.
8
Juda, te laudabunt fratres tui :
manus tua in cervicibus inimicorum tuorum,
adorabunt te filii patris tui.
9
Catulus leonis Juda :
ad prdam, fili mi, ascendisti :
requiescens accubuisti ut leo,
et quasi lena : quis suscitabit eum ?
10
Non auferetur sceptrum de Juda,
et dux de femore ejus,
donec veniat qui mittendus est,
et ipse erit expectatio gentium.
11
Ligans ad vineam pullum suum,
et ad vitem, o fili mi, asinam suam,
lavabit in vino stolam suam
et in sanguine uv pallium suum.
12
Pulchriores sunt oculi ejus vino,
et dentes ejus lacte candidiores.
13
Zabulon in littore maris habitabit,
et in statione navium
pertingens usque ad Sidonem.
14
Issachar asinus fortis
accubans inter terminos.
15
Vidit requiem, quod esset bona
et terram, quod optima :
et supposuit humerum suum ad portandum,
factusque est tributis serviens.
16
Dan judicabit populum suum
sicut et alia tribus in Isral.
17
Fiat Dan coluber in via,
cerastes in semita,
mordens ungulas equi,
ut cadat ascensor ejus retro.
18
Salutare tuum expectabo, Domine.
19
Gad, accinctus prliabatur ante eum :
et ipse accingetur retrorsum.
20
Aser, pinguis panis ejus,
et prbebit delicias regibus.
21
Nephthali, cervus emissus,
et dans eloquia pulchritudinis.

87/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

22

Filius accrescens Joseph, filius accrescens et decorus aspectu :


fili discurrerunt super murum.
23
Sed exasperaverunt eum et jurgati sunt,
invideruntque illi habentes jacula.
24
Sedit in forti arcus ejus,
et dissoluta sunt vincula brachiorum et manuum illius
per manus potentis Jacob :
inde pastor egressus est, lapis Isral.
25
Deus patris tui erit adjutor tuus,
et omnipotens benedicet tibi
benedictionibus cli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum,
benedictionibus uberum et vulv.
26
Benedictiones patris tui confortat sunt benedictionibus patrum ejus,
donec veniret desiderium collium ternorum :
fiant in capite Joseph,
et in vertice Nazari inter fratres suos.
27
Benjamin lupus rapax,
mane comedat prdam,
et vespere dividet spolia.
28
Omnes hi in tribubus Isral duodecim : hc locutus est eis pater suus,
benedixitque singulis benedictionibus propriis.
29

Et prcepit eis, dicens : Ego congregor ad populum meum : sepelite me


cum patribus meis in spelunca duplici qu est in agro Ephron Hethi,
30
contra Mambre in terra Chanaan, quam emit Abraham cum agro ab
Ephron Hetho in possessionem sepulchri. 31 Ibi sepelierunt eum, et Saram
uxorem ejus : ibi sepultus est Isaac cum Rebecca conjuge sua : ibi et Lia
condita jacet. 32 Finitisque mandatis quibus filios instruebat, collegit pedes
suos super lectulum, et obiit : appositusque est ad populum suum.
Cap. 50 1 Quod cernens Joseph, ruit super faciem patris, flens et
deosculans eum. 2 Prcepitque servis suis medicis ut aromatibus condirent
patrem. 3 Quibus jussa explentibus, transierunt quadraginta dies : iste
quippe mos erat cadaverum conditorum : flevitque eum gyptus
septuaginta diebus. 4 Et expleto planctus tempore, locutus est Joseph ad
familiam Pharaonis : Si inveni gratiam in conspectu vestro, loquimini in
auribus Pharaonis : 5 eo quod pater meus adjuraverit me dicens : En
morior : in sepulchro meo, quod fodi mihi in terra Chanaan, sepelies me.
Ascendam igitur, et sepeliam patrem meum, ac revertar. 6 Dixitque ei
Pharao : Ascende, et sepeli patrem tuum sicut adjuratus es. 7 Quo
ascendente, ierunt cum eo omnes senes domus Pharaonis, cunctique
majores natu terr gypti : 8 domus Joseph cum fratribus suis, absque
parvulis, et gregibus atque armentis, qu dereliquerant in terra Gessen.

88/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Habuit quoque in comitatu currus et equites : et facta est turba non


modica. 10 Veneruntque ad Aream Atad, qu sita est trans Jordanem : ubi
celebrantes exequias planctu magno atque vehementi impleverunt septem
dies. 11 Quod cum vidissent habitatores terr Chanaan, dixerunt : Planctus
magnus est iste gyptiis. Et idcirco vocatum est nomen loci illius, Planctus
gypti. 12 Fecerunt ergo filii Jacob sicut prceperat eis : 13 et portantes
eum in terram Chanaan, sepelierunt eum in spelunca duplici, quam emerat
Abraham cum agro in possessionem sepulchri ab Ephron Hetho, contra
faciem Mambre. 14 Reversusque est Joseph in gyptum cum fratribus suis,
et omni comitatu, sepulto patre.
15

Quo mortuo, timentes fratres ejus, et mutuo colloquentes : Ne forte


memor sit injuri quam passus est, et reddat nobis omne malum quod
fecimus, 16 mandaverunt ei dicentes : Pater tuus prcepit nobis antequam
moreretur, 17 ut hc tibi verbis illius diceremus : Obsecro ut obliviscaris
sceleris fratrum tuorum, et peccati atque maliti quam exercuerunt in te :
nos quoque oramus ut servis Dei patris tui dimittas iniquitatem hanc.
Quibus auditis flevit Joseph. 18 Veneruntque ad eum fratres sui : et proni
adorantes in terram, dixerunt : Servi tui sumus. 19 Quibus ille respondit :
Nolite timere : num Dei possumus resistere voluntati ? 20 Vos cogitastis de
me malum : sed Deus vertit illud in bonum, ut exaltaret me, sicut in
prsentiarum cernitis, et salvos faceret multos populos. 21 Nolite timere :
ego pascam vos et parvulos vestros : consolatusque est eos, et blande ac
leniter est locutus. 22 Et habitavit in gypto cum omni domo patris sui :
vixitque centum decem annis. Et vidit Ephraim filios usque ad tertiam
generationem. Filii quoque Machir filii Manasse nati sunt in genibus
Joseph. 23 Quibus transactis, locutus est fratribus suis : Post mortem meam
Deus visitabit vos, et ascendere vos faciet de terra ista ad terram quam
juravit Abraham, Isaac et Jacob. 24 Cumque adjurasset eos atque dixisset :
Deus visitabit vos, asportate ossa mea vobiscum de loco isto : 25 mortuus
est, expletis centum decem vit su annis. Et conditus aromatibus,
repositus est in loculo in gypto.

Liber Exodus
Cap. 1 1 Hc sunt nomina filiorum Isral qui ingressi sunt in
gyptum cum Jacob : singuli cum domibus suis introierunt : 2 Ruben,
Simeon, Levi, Judas, 3 Issachar, Zabulon et Benjamin, 4 Dan et Nephthali,
Gad et Aser. 5 Erant igitur omnes anim eorum qui egressi sunt de femore
Jacob, septuaginta : Joseph autem in gypto erat. 6 Quo mortuo, et
universis fratribus ejus, omnique cognatione illa, 7 filii Isral creverunt, et

89/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

quasi germinantes multiplicati sunt : ac roborati nimis, impleverunt terram.


8

Surrexit interea rex novus super gyptum, qui ignorabat Joseph. 9 Et ait
ad populum suum : Ecce, populus filiorum Isral multus, et fortior nobis
est. 10 Venite, sapienter opprimamus eum, ne forte multiplicetur : et si
ingruerit contra nos bellum, addatur inimicis nostris, expugnatisque nobis
egrediatur de terra. 11 Prposuit itaque eis magistros operum, ut affligerent
eos oneribus : dificaveruntque urbes tabernaculorum Pharaoni, Phithom et
Ramesses. 12 Quantoque opprimebant eos, tanto magis multiplicabantur, et
crescebant : 13 oderantque filios Isral gyptii, et affligebant illudentes eis,
14
atque ad amaritudinem perducebant vitam eorum operibus duris luti et
lateris, omnique famulatu, quo in terr operibus premebantur. 15 Dixit
autem rex gypti obstetricibus Hebrorum, quarum una vocabatur
Sephora, altera Phua, 16 prcipiens eis : Quando obstetricabitis Hebras, et
partus tempus advenerit : si masculus fuerit, interficite eum : si femina,
reservate. 17 Timuerunt autem obstetrices Deum, et non fecerunt juxta
prceptum regis gypti, sed conservabant mares. 18 Quibus ad se
accersitis, rex ait : Quidnam est hoc quod facere voluistis, ut pueros
servaretis ? 19 Qu responderunt : Non sunt Hebre sicut gypti
mulieres : ips enim obstetricandi habent scientiam, et priusquam
veniamus ad eas, pariunt. 20 Bene ergo fecit Deus obstetricibus : et crevit
populus, confortatusque est nimis. 21 Et quia timuerunt obstetrices Deum,
dificavit eis domos. 22 Prcepit ergo Pharao omni populo suo, dicens :
Quidquid masculini sexus natum fuerit, in flumen projicite : quidquid
feminini, reservate.
Cap. 2 1 Egressus est post hc vir de domo Levi : et accepit uxorem
stirpis su. 2 Qu concepit, et peperit filium : et videns eum elegantem,
abscondit tribus mensibus. 3 Cumque jam celare non posset, sumpsit
fiscellam scirpeam, et linivit eam bitumine ac pice : posuitque intus
infantulum, et exposuit eum in carecto rip fluminis, 4 stante procul sorore
ejus, et considerante eventum rei. 5 Ecce autem descendebat filia Pharaonis
ut lavaretur in flumine : et puell ejus gradiebantur per crepidinem alvei.
Qu cum vidisset fiscellam in papyrione, misit unam e famulabus suis : et
allatam 6 aperiens, cernensque in ea parvulum vagientem, miserta ejus, ait :
De infantibus Hebrorum est hic. 7 Cui soror pueri : Vis, inquit, ut vadam,
et vocem tibi mulierem hebram, qu nutrire possit infantulum ?
8
Respondit : Vade. Perrexit puella et vocavit matrem suam. 9 Ad quam
locuta filia Pharaonis : Accipe, ait, puerum istum, et nutri mihi : ego dabo
tibi mercedem tuam. Suscepit mulier, et nutrivit puerum : adultumque
tradidit fili Pharaonis. 10 Quem illa adoptavit in locum filii, vocavitque
nomen ejus Moyses, dicens : Quia de aqua tuli eum.

90/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

11

In diebus illis postquam creverat Moyses, egressus est ad fratres suos :


viditque afflictionem eorum, et virum gyptium percutientem quemdam de
Hebris fratribus suis. 12 Cumque circumspexisset huc atque illuc, et
nullum adesse vidisset, percussum gyptium abscondit sabulo. 13 Et
egressus die altero conspexit duos Hebros rixantes : dixitque ei qui
faciebat injuriam : Quare percutis proximum tuum ? 14 Qui respondit : Quis
te constituit principem et judicem super nos ? num occidere me tu vis, sicut
heri occidisti gyptium ? Timuit Moyses, et ait : Quomodo palam factum
est verbum istud ?
15

Audivitque Pharao sermonem hunc, et qurebat occidere Moysen : qui


fugiens de conspectu ejus, moratus est in terra Madian, et sedit juxta
puteum. 16 Erant autem sacerdoti Madian septem fili, qu venerunt ad
hauriendam aquam : et impletis canalibus adaquare cupiebant greges patris
sui. 17 Supervenere pastores, et ejecerunt eas : surrexitque Moyses, et
defensis puellis, adaquavit oves earum. 18 Qu cum revertissent ad Raguel
patrem suum, dixit ad eas : Cur velocius venistis solito ? 19 Responderunt :
Vir gyptius liberavit nos de manu pastorum : insuper et hausit aquam
nobiscum, potumque dedit ovibus. 20 At ille : Ubi est ? inquit : quare
dimisistis hominem ? vocate eum ut comedat panem. 21 Juravit ergo
Moyses quod habitaret cum eo. Accepitque Sephoram filiam ejus uxorem :
22
qu peperit ei filium, quem vocavit Gersam, dicens : Advena fui in terra
aliena. Alterum vero peperit, quem vocavit Eliezer, dicens : Deus enim
patris mei adjutor meus eripuit me de manu Pharaonis.
23

Post multum vero tempore mortuus est rex gypti : et ingemiscentes filii
Isral, propter opera vociferati sunt : ascenditque clamor eorum ad Deum
ab operibus. 24 Et audivit gemitum eorum, ac recordatus est fderis quod
pepigit cum Abraham, Isaac et Jacob. 25 Et respexit Dominus filios Isral et
cognovit eos.
Cap. 3 1 Moyses autem pascebat oves Jethro soceri sui sacerdotis
Madian : cumque minasset gregem ad interiora deserti, venit ad montem
Dei Horeb. 2 Apparuitque ei Dominus in flamma ignis de medio rubi : et
videbat quod rubus arderet, et non combureretur. 3 Dixit ergo Moyses :
Vadam, et videbo visionem hanc magnam, quare non comburatur rubus.
4
Cernens autem Dominus quod pergeret ad videndum, vocavit eum de
medio rubi, et ait : Moyses, Moyses. Qui respondit : Adsum. 5 At ille : Ne
appropies, inquit, huc : solve calceamentum de pedibus tuis : locus enim, in
quo stas, terra sancta est. 6 Et ait : Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham,
Deus Isaac et Deus Jacob. Abscondit Moyses faciem suam : non enim
audebat aspicere contra Deum. 7 Cui ait Dominus : Vidi afflictionem populi
mei in gypto, et clamorem ejus audivi propter duritiam eorum qui

91/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

prsunt operibus : 8 et sciens dolorem ejus, descendi ut liberem eum de


manibus gyptiorum, et educam de terra illa in terram bonam, et
spatiosam, in terram qu fluit lacte et melle, ad loca Chanani et Hethi,
et Amorrhi, et Pherezi, et Hevi, et Jebusi. 9 Clamor ergo filiorum
Isral venit ad me : vidique afflictionem eorum, qua ab gyptiis
opprimuntur. 10 Sed veni, et mittam te ad Pharaonem, ut educas populum
meum, filios Isral, de gypto.
11

Dixitque Moyses ad Deum : Quis sum ego ut vadam ad Pharaonem, et


educam filios Isral de gypto ? 12 Qui dixit ei : Ego ero tecum : et hoc
habebis signum, quod miserim te : cum eduxeris populum meum de
gypto, immolabis Deo super montem istum. 13 Ait Moyses ad Deum :
Ecce ego vadam ad filios Isral, et dicam eis : Deus patrum vestrorum misit
me ad vos. Si dixerint mihi : Quod est nomen ejus ? quid dicam eis ?
14
Dixit Deus ad Moysen : Ego sum qui sum. Ait : Sic dices filiis Isral :
Qui est, misit me ad vos. 15 Dixitque iterum Deus ad Moysen : Hc dices
filiis Isral : Dominus Deus patrum vestrorum, Deus Abraham, Deus Isaac
et Deus Jacob, misit me ad vos : hoc nomen mihi est in ternum, et hoc
memoriale meum in generationem et generationem. 16 Vade, et congrega
seniores Isral, et dices ad eos : Dominus Deus patrum vestrorum apparuit
mihi, Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob, dicens : Visitans visitavi
vos : et vidi omnia qu acciderunt vobis in gypto. 17 Et dixi ut educam
vos de afflictione gypti in terram Chanani, et Hethi, et Amorrhi, et
Pherezi, et Hevi, et Jebusi, ad terram fluentem lacte et melle. 18 Et
audient vocem tuam : ingredierisque tu, et seniores Isral, ad regem
gypti, et dices ad eum : Dominus Deus Hebrorum vocavit nos : ibimus
viam trium dierum in solitudinem, ut immolemus Domino Deo nostro.
19
Sed ego scio quod non dimittet vos rex gypti ut eatis nisi per manum
validam. 20 Extendam enim manum meam, et percutiam gyptum in
cunctis mirabilibus meis, qu facturus sum in medio eorum : post hc
dimittet vos. 21 Daboque gratiam populo huic coram gyptiis : et cum
egrediemini, non exibitis vacui : 22 sed postulabit mulier a vicina sua et ab
hospita sua, vasa argentea et aurea, ac vestes : ponetisque eas super filios et
filias vestras, et spoliabitis gyptum.
Cap. 4 1 Respondens Moyses ait : Non credent mihi, neque audient
vocem meam, sed dicent : Non apparuit tibi Dominus. 2 Dixit ergo ad eum :
Quid est quod tenes in manu tua ? Respondit : Virga. 3 Dixitque Dominus :
Projice eam in terram. Projecit, et versa est in colubrum, ita ut fugeret
Moyses. 4 Dixitque Dominus : Extende manum tuam, et apprehende
caudam ejus. Extendit, et tenuit, versaque est in virgam. 5 Ut credant,
inquit, quod apparuerit tibi Dominus Deus patrum suorum, Deus Abraham,
Deus Isaac et Deus Jacob. 6 Dixitque Dominus rursum : Mitte manum tuam

92/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

in sinum tuum. Quam cum misisset in sinum, protulit leprosam instar nivis.
7
Retrahe, ait, manum tuam in sinum tuum. Retraxit, et protulit iterum, et
erat similis carni reliqu. 8 Si non crediderint, inquit, tibi, neque audierint
sermonem signi prioris, credent verbo signi sequentis. 9 Quod si nec duobus
quidem his signis crediderint, neque audierint vocem tuam : sume aquam
fluminis, et effunde eam super aridam, et quidquid hauseris de fluvio,
vertetur in sanguinem.
10

Ait Moyses : Obsecro, Domine, non sum eloquens ab heri et


nudiustertius : et ex quo locutus es ad servum tuum, impeditioris et
tardioris lingu sum. 11 Dixit Dominus ad eum : Quis fecit os hominis ? aut
quis fabricatus est mutum et surdum, videntem et ccum ? nonne ego ?
12
Perge, igitur, et ego ero in ore tuo : doceboque te quid loquaris. 13 At
ille : Obsecro, inquit, Domine, mitte quem missurus es. 14 Iratus Dominus
in Moysen, ait : Aaron frater tuus Levites, scio quod eloquens sit : ecce ipse
egreditur in occursum tuum, vidensque te ltabitur corde. 15 Loquere ad
eum, et pone verba mea in ore ejus : et ego ero in ore tuo, et in ore illius, et
ostendam vobis quid agere debeatis. 16 Ipse loquetur pro te ad populum, et
erit os tuum : tu autem eris ei in his qu ad Deum pertinent. 17 Virgam
quoque hanc sume in manu tua, in qua facturus es signa. 18 Abiit Moyses, et
reversus est ad Jethro socerum suum, dixitque ei : Vadam et revertar ad
fratres meos in gyptum, ut videam si adhuc vivant. Cui ait Jethro : Vade
in pace.
19

Dixit ergo Dominus ad Moysen in Madian : Vade, et revertere in


gyptum, mortui sunt enim omnes qui qurebant animam tuam. 20 Tulit
ergo Moyses uxorem suam, et filios suos, et imposuit eos super asinum :
reversusque est in gyptum, portans virgam Dei in manu sua. 21 Dixitque
ei Dominus revertenti in gyptum : Vide ut omnia ostenta qu posui in
manu tua, facias coram Pharaone : ego indurabo cor ejus, et non dimittet
populum. 22 Dicesque ad eum : Hc dicit Dominus : Filius meus
primogenitus Isral. 23 Dixi tibi : Dimitte filium meum ut serviat mihi ; et
noluisti dimittere eum : ecce ego interficiam filium tuum primogenitum.
24
Cumque esset in itinere, in diversorio occurrit ei Dominus, et volebat
occidere eum. 25 Tulit idcirco Sephora acutissimam petram, et circumcidit
prputium filii sui, tetigitque pedes ejus, et ait : Sponsus sanguinum tu
mihi es. 26 Et dimisit eum postquam dixerat : Sponsus sanguinum ob
circumcisionem. 27 Dixit autem Dominus ad Aaron : Vade in occursum
Moysi in desertum. Qui perrexit obviam ei in montem Dei, et osculatus est
eum. 28 Narravitque Moyses Aaron omnia verba Domini quibus miserat
eum, et signa qu mandaverat. 29 Veneruntque simul, et congregaverunt
cunctos seniores filiorum Isral. 30 Locutusque est Aaron omnia verba qu
dixerat Dominus ad Moysen : et fecit signa coram populo, 31 et credidit

93/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

populus. Audieruntque quod visitasset Dominus filios Isral, et respexisset


afflictionem illorum : et proni adoraverunt.
Cap. 5 1 Post hc ingressi sunt Moyses et Aaron, et dixerunt
Pharaoni : Hc dicit Dominus Deus Isral : Dimitte populum meum ut
sacrificet mihi in deserto. 2 At ille respondit : Quis est Dominus, ut audiam
vocem ejus, et dimittam Isral ? nescio Dominum, et Isral non dimittam.
3
Dixeruntque : Deus Hebrorum vocavit nos, ut eamus viam trium dierum
in solitudinem, et sacrificemus Domino Deo nostro : ne forte accidat nobis
pestis aut gladius. 4 Ait ad eos rex gypti : Quare Moyses et Aaron
sollicitatis populum ab operibus suis ? ite ad onera vestra.
5

Dixitque Pharao : Multus est populus terr : videtis quod turba


succreverit : quanto magis si dederitis eis requiem ab operibus ? 6 Prcepit
ergo in die illo prfectis operum et exactoribus populi, dicens :
7
Nequaquam ultra dabitis paleas populo ad conficiendos lateres, sicut
prius : sed ipsi vadant, et colligant stipulas. 8 Et mensuram laterum, quam
prius faciebant, imponetis super eos, nec minuetis quidquam : vacant enim,
et idcirco vociferantur, dicentes : Eamus, et sacrificemus Deo nostro.
9
Opprimantur operibus, et expleant ea : ut non acquiescant verbis
mendacibus. 10 Igitur egressi prfecti operum et exactores ad populum,
dixerunt : Sic dicit Pharao : Non do vobis paleas : 11 ite, et colligite sicubi
invenire poteritis, nec minuetur quidquam de opere vestro. 12 Dispersusque
est populus per omnem terram gypti ad colligendas paleas. 13 Prfecti
quoque operum instabant, dicentes : Complete opus vestrum quotidie, ut
prius facere solebatis quando dabantur vobis pale. 14 Flagellatique sunt
qui prerant operibus filiorum Isral, ab exactoribus Pharaonis, dicentibus :
Quare non impletis mensuram laterum sicut prius, nec heri, nec hodie ?
15
Veneruntque prpositi filiorum Isral, et vociferati sunt ad Pharaonem
dicentes : Cur ita agis contra servos tuos ? 16 pale non dantur nobis, et
lateres similiter imperantur : en famuli tui flagellis cdimur, et injuste
agitur contra populum tuum. 17 Qui ait : Vacatis otio, et idcirco dicitis :
Eamus, et sacrificemus Domino. 18 Ite ergo, et operamini : pale non
dabuntur vobis, et reddetis consuetum numerum laterum. 19 Videbantque se
prpositi filiorum Isral in malo, eo quod diceretur eis : Non minuetur
quidquam de lateribus per singulos dies. 20 Occurreruntque Moysi et Aaron,
qui stabant ex adverso, egredientibus a Pharaone : 21 et dixerunt ad eos :
Videat Dominus et judicet, quoniam ftere fecistis odorem nostrum coram
Pharaone et servis ejus, et prbuistis ei gladium, ut occideret nos.
22
Reversusque est Moyses ad Dominum, et ait : Domine, cur afflixisti
populum istum ? quare misisti me ? 23 ex eo enim quo ingressus sum ad
Pharaonem ut loquerer in nomine tuo, afflixit populum tuum : et non
liberasti eos.

94/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 6 1 Dixitque Dominus ad Moysen : Nunc videbis qu facturus


sim Pharaoni : per manum enim fortem dimittet eos, et in manu robusta
ejiciet illos de terra sua. 2 Locutusque est Dominus ad Moysen dicens : Ego
Dominus 3 qui apparui Abraham, Isaac et Jacob in Deo omnipotente : et
nomen meum Adonai non indicavi eis. 4 Pepigique fdus cum eis, ut darem
eis terram Chanaan, terram peregrinationis eorum, in qua fuerunt adven.
5
Ego audivi gemitum filiorum Isral, quo gyptii oppresserunt eos : et
recordatus sum pacti mei. 6 Ideo dic filiis Isral : Ego Dominus qui educam
vos de ergastulo gyptiorum, et eruam de servitute, ac redimam in brachio
excelso et judiciis magnis. 7 Et assumam vos mihi in populum, et ero vester
Deus : et scietis quod ego sum Dominus Deus vester qui eduxerim vos de
ergastulo gyptiorum, 8 et induxerim in terram, super quam levavi manum
meam ut darem eam Abraham, Isaac et Jacob : daboque illam vobis
possidendam. Ego Dominus.
9

Narravit ergo Moyses omnia filiis Isral : qui non acquieverunt ei propter
angustiam spiritus, et opus durissimum. 10 Locutusque est Dominus ad
Moysen, dicens : 11 Ingredere, et loquere ad Pharaonem regem gypti, ut
dimittat filios Isral de terra sua. 12 Respondit Moyses coram Domino :
Ecce filii Isral non audiunt me : et quomodo audiet Pharao, prsertim cum
incircumcisus sim labiis ? 13 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron,
et dedit mandatum ad filios Isral, et ad Pharaonem regem gypti ut
educerent filios Isral de terra gypti.
14

Isti sunt principes domorum per familias suas. Filii Ruben primogeniti
Isralis : Henoch et Phallu, Hesron et Charmi : 15 h cognationes Ruben.
Filii Simeon : Jamuel, et Jamin, et Ahod, et Jachin, et Soar, et Saul filius
Chananitidis : h progenies Simeon. 16 Et hc nomina filiorum Levi per
cognationes suas : Gerson, et Caath, et Merari. Anni autem vit Levi
fuerunt centum triginta septem. 17 Filii Gerson : Lobni et Semei, per
cognationes suas. 18 Filii Caath : Amram, et Isaar, et Hebron, et Oziel ; anni
quoque vit Caath, centum triginta tres. 19 Filii Merari : Moholi et Musi :
h cognationes Levi per familias suas. 20 Accepit autem Amram uxorem
Jochabed patruelem suam : qu peperit ei Aaron et Moysen. Fueruntque
anni vit Amram, centum triginta septem. 21 Filii quoque Isaar : Core, et
Nepheg, et Zechri. 22 Filii quoque Oziel : Misal, et Elisaphan, et Sethri.
23
Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab, sororem
Nahason, qu peperit ei Nadab, et Abiu, et Eleazar, et Ithamar. 24 Filii
quoque Core : Aser, et Elcana, et Abiasaph : h sunt cognationes
Coritarum. 25 At vero Eleazar filius Aaron accepit uxorem de filiabus
Phutiel : qu peperit ei Phinees. Hi sunt principes familiarum Leviticarum
per cognationes suas. 26 Iste est Aaron et Moyses, quibus prcepit Dominus

95/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

ut educerent filios Isral de terra gypti per turmas suas. 27 Hi sunt, qui
loquuntur ad Pharaonem regem gypti, ut educant filios Isral de gypto :
iste est Moyses et Aaron, 28 in die qua locutus est Dominus ad Moysen, in
terra gypti.
29

Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : Ego Dominus : loquere ad


Pharaonem regem gypti, omnia qu ego loquor tibi. 30 Et ait Moyses
coram Domino : En incircumcisus labiis sum, quomodo audiet me Pharao ?
Cap. 7 1 Dixitque Dominus ad Moysen : Ecce constitui te Deum
Pharaonis : et Aaron frater tuus erit propheta tuus. 2 Tu loqueris ei omnia
qu mando tibi : et ille loquetur ad Pharaonem, ut dimittat filios Isral de
terra sua. 3 Sed ego indurabo cor ejus, et multiplicabo signa et ostenta mea
in terra gypti, 4 et non audiet vos : immittamque manum meam super
gyptum, et educam exercitum et populum meum filios Isral de terra
gypti per judicia maxima. 5 Et scient gyptii quia ego sum Dominus qui
extenderim manum meam super gyptum, et eduxerim filios Isral de
medio eorum. 6 Fecit itaque Moyses et Aaron sicut prceperat Dominus :
ita egerunt. 7 Erat autem Moyses octoginta annorum, et Aaron octoginta
trium, quando locuti sunt ad Pharaonem.
8

Dixitque Dominus ad Moysen et Aaron : 9 Cum dixerit vobis Pharao,


Ostendite signa : dices ad Aaron : Tolle virgam tuam, et projice eam coram
Pharaone, ac vertetur in colubrum. 10 Ingressi itaque Moyses et Aaron ad
Pharaonem, fecerunt sicut prceperat Dominus : tulitque Aaron virgam
coram Pharaone et servis ejus, qu versa est in colubrum. 11 Vocavit autem
Pharao sapientes et maleficos : et fecerunt etiam ipsi per incantationes
gyptiacas et arcana qudam similiter. 12 Projeceruntque singuli virgas
suas, qu vers sunt in dracones : sed devoravit virga Aaron virgas eorum.
13
Induratumque est cor Pharaonis, et non audivit eos, sicut prceperat
Dominus.
14

Dixit autem Dominus ad Moysen : Ingravatum est cor Pharaonis : non


vult dimittere populum. 15 Vade ad eum mane, ecce egredietur ad aquas : et
stabis in occursum ejus super ripam fluminis : et virgam qu conversa est
in draconem, tolles in manu tua. 16 Dicesque ad eum : Dominus Deus
Hebrorum misit me ad te, dicens : Dimitte populum meum ut sacrificet
mihi in deserto : et usque ad prsens audire noluisti. 17 Hc igitur dicit
Dominus : In hoc scies quod sim Dominus : ecce percutiam virga, qu in
manu mea est, aquam fluminis, et vertetur in sanguinem. 18 Pisces quoque,
qui sunt in fluvio, morientur, et computrescent aqu, et affligentur gyptii
bibentes aquam fluminis. 19 Dixit quoque Dominus ad Moysen : Dic ad
Aaron : Tolle virgam tuam, et extende manum tuam super aquas gypti, et

96/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

super fluvios eorum, et rivos ac paludes, et omnes lacus aquarum, ut


vertantur in sanguinem : et sit cruor in omni terra gypti, tam in ligneis
vasis quam in saxeis. 20 Feceruntque Moyses et Aaron sicut prceperat
Dominus : et elevans virgam percussit aquam fluminis coram Pharaone et
servis ejus : qu versa est in sanguinem. 21 Et pisces, qui erant in flumine,
mortui sunt : computruitque fluvius, et non poterant gyptii bibere aquam
fluminis, et fuit sanguis in tota terra gypti. 22 Feceruntque similiter
malefici gyptiorum incantationibus suis : et induratum est cor Pharaonis,
nec audivit eos, sicut prceperat Dominus. 23 Avertitque se, et ingressus est
domum suam, nec apposuit cor etiam hac vice. 24 Foderunt autem omnes
gyptii per circuitum fluminis aquam ut biberent : non enim poterant
bibere de aqua fluminis. 25 Impletique sunt septem dies, postquam percussit
Dominus fluvium.
Cap. 8 1 Dixit quoque Dominus ad Moysen : Ingredere ad
Pharaonem, et dices ad eum : Hc dicit Dominus : Dimitte populum
meum, ut sacrificet mihi : 2 sin autem nolueris dimittere, ecce ego
percutiam omnes terminos tuos ranis, 3 et ebulliet fluvius ranas : qu
ascendent, et ingredientur domum tuam, et cubiculum lectuli tui, et super
stratum tuum, et in domos servorum tuorum, et in populum tuum, et in
furnos tuos, et in reliquias ciborum tuorum : 4 et ad te, et ad populum tuum,
et ad omnes servos tuos intrabunt ran. 5 Dixitque Dominus ad Moysen :
Dic ad Aaron : Extende manum tuam super fluvios ac super rivos et
paludes, et educ ranas super terram gypti. 6 Et extendit Aaron manum
super aquas gypti, et ascenderunt ran, operueruntque terram gypti.
7
Fecerunt autem et malefici per incantationes suas similiter, eduxeruntque
ranas super terram gypti. 8 Vocavit autem Pharao Moysen et Aaron, et
dixit eis : Orate Dominum ut auferat ranas a me et a populo meo, et
dimittam populum ut sacrificet Domino. 9 Dixitque Moyses ad Pharaonem :
Constitue mihi quando deprecer pro te, et pro servis tuis, et pro populo tuo,
ut abigantur ran a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a populo tuo : et
tantum in flumine remaneant. 10 Qui respondit : Cras. At ille : Juxta, inquit,
verbum tuum faciam : ut scias quoniam non est sicut Dominus Deus noster.
11
Et recedent ran a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a populo tuo : et
tantum in flumine remanebunt. 12 Egressique sunt Moyses et Aaron a
Pharaone : et clamavit Moyses ad Dominum pro sponsione ranarum quam
condixerat Pharaoni. 13 Fecitque Dominus juxta verbum Moysi : et mortu
sunt ran de domibus, et de villis, et de agris. 14 Congregaveruntque eas in
immensos aggeres, et computruit terra. 15 Videns autem Pharao quod data
esset requies, ingravavit cor suum, et non audivit eos, sicut prceperat
Dominus.
16

Dixitque Dominus ad Moysen : Loquere ad Aaron : Extende virgam

97/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tuam, et percute pulverem terr : et sint sciniphes in universa terra gypti.


17
Feceruntque ita. Et extendit Aaron manum, virgam tenens : percussitque
pulverem terr, et facti sunt sciniphes in hominibus, et in jumentis : omnis
pulvis terr versus est in sciniphes per totam terram gypti. 18 Feceruntque
similiter malefici incantationibus suis, ut educerent sciniphes, et non
potuerunt : erantque sciniphes tam in hominibus quam in jumentis. 19 Et
dixerunt malefici ad Pharaonem : Digitus Dei est hic ; induratumque est cor
Pharaonis, et non audivit eos sicut prceperat Dominus.
20

Dixit quoque Dominus ad Moysen : Consurge diluculo, et sta coram


Pharaone : egredietur enim ad aquas : et dices ad eum : Hc dicit
Dominus : Dimitte populum meum ut sacrificet mihi. 21 Quod si non
dimiseris eum, ecce ego immittam in te, et in servos tuos, et in populum
tuum, et in domos tuas, omne genus muscarum : et implebuntur domus
gyptiorum muscis diversi generis, et universa terra in qua fuerint.
22
Faciamque mirabilem in die illa terram Gessen, in qua populus meus est,
ut non sint ibi musc : et scias quoniam ego Dominus in medio terr.
23
Ponamque divisionem inter populum meum et populum tuum : cras erit
signum istud. 24 Fecitque Dominus ita. Et venit musca gravissima in domos
Pharaonis et servorum ejus, et in omnem terram gypti : corruptaque est
terra ab hujuscemodi muscis. 25 Vocavitque Pharao Moysen et Aaron, et ait
eis : Ite et sacrificate Deo vestro in terra hac. 26 Et ait Moyses : Non potest
ita fieri : abominationes enim gyptiorum immolabimus Domino Deo
nostro : quod si mactaverimus ea qu colunt gyptii coram eis, lapidibus
nos obruent. 27 Viam trium dierum pergemus in solitudinem : et
sacrificabimus Domino Deo nostro, sicut prcepit nobis. 28 Dixitque
Pharao : Ego dimittam vos ut sacrificetis Domino Deo vestro in deserto :
verumtamen longius ne abeatis, rogate pro me. 29 At ait Moyses : Egressus
a te, orabo Dominum : et recedet musca a Pharaone, et a servis suis, et a
populo ejus cras : verumtamen noli ultra fallere, ut non dimittas populum
sacrificare Domino. 30 Egressusque Moyses a Pharaone, oravit Dominum.
31
Qui fecit juxta verbum illius, et abstulit muscas a Pharaone, et a servis
suis, et a populo ejus : non superfuit ne una quidem. 32 Et ingravatum est
cor Pharaonis, ita ut nec hac quidem vice dimitteret populum.
Cap. 9 1 Dixit autem Dominus ad Moysen : Ingredere ad Pharaonem,
et loquere ad eum : Hc dicit Dominus Deus Hebrorum : Dimitte
populum meum ut sacrificet mihi. 2 Quod si adhuc renuis, et retines eos,
3
ecce manus mea erit super agros tuos, et super equos, et asinos, et
camelos, et boves, et oves, pestis valde gravis. 4 Et faciet Dominus mirabile
inter possessiones Isral et possessiones gyptiorum, ut nihil omnino
pereat ex eis qu pertinent ad filios Isral. 5 Constituitque Dominus
tempus, dicens : Cras faciet Dominus verbum istud in terra. 6 Fecit ergo

98/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Dominus verbum hoc altera die : mortuaque sunt omnia animantia


gyptiorum ; de animalibus vero filiorum Isral, nihil omnino periit. 7 Et
misit Pharao ad videndum : nec erat quidquam mortuum de his qu
possidebat Isral. Ingravatumque est cor Pharaonis, et non dimisit
populum.
8

Et dixit Dominus ad Moysen et Aaron : Tollite plenas manus cineris de


camino, et spargat illum Moyses in clum coram Pharaone. 9 Sitque pulvis
super omnem terram gypti : erunt enim in hominibus et jumentis ulcera,
et vesic turgentes in universa terra gypti. 10 Tuleruntque cinerem de
camino, et steterunt coram Pharaone, et sparsit illum Moyses in clum :
factaque sunt ulcera vesicarum turgentium in hominibus et jumentis : 11 nec
poterant malefici stare coram Moyse propter ulcera qu in illis erant, et in
omni terra gypti. 12 Induravitque Dominus cor Pharaonis, et non audivit
eos, sicut locutus est Dominus ad Moysen.
13

Dixitque Dominus ad Moysen : Mane consurge, et sta coram Pharaone,


et dices ad eum : Hc dicit Dominus Deus Hebrorum : Dimitte populum
meum ut sacrificet mihi. 14 Quia in hac vice mittam omnes plagas meas
super cor tuum, et super servos tuos, et super populum tuum : ut scias quod
non sit similis mei in omni terra. 15 Nunc enim extendens manum percutiam
te, et populum tuum peste, peribisque de terra. 16 Idcirco autem posui te, ut
ostendam in te fortitudinem meam, et narretur nomen meum in omni terra.
17
Adhuc retines populum meum, et non vis dimittere eum ? 18 En pluam
cras hac ipsa hora grandinem multam nimis, qualis non fuit in gypto a die
qua fundata est, usque in prsens tempus. 19 Mitte ergo jam nunc, et
congrega jumenta tua, et omnia qu habes in agro : homines enim, et
jumenta, et universa qu inventa fuerint foris, nec congregata de agris,
cecideritque super ea grando, morientur. 20 Qui timuit verbum Domini de
servis Pharaonis, facit confugere servos suos et jumenta in domos : 21 qui
autem neglexit sermonem Domini, dimisit servos suos et jumenta in agris.
22
Et dixit Dominus ad Moysen : Extende manum tuam in clum, ut fiat
grando in universa terra gypti super homines, et super jumenta, et super
omnem herbam agri in terra gypti. 23 Extenditque Moyses virgam in
clum, et Dominus dedit tonitrua, et grandinem, ac discurrentia fulgura
super terram : pluitque Dominus grandinem super terram gypti. 24 Et
grando et ignis mista pariter ferebantur : tantque fuit magnitudinis, quanta
ante numquam apparuit in universa terra gypti ex quo gens illa condita
est. 25 Et percussit grando in omni terra gypti cuncta qu fuerunt in agris,
ab homine usque ad jumentum : cunctamque herbam agri percussit grando,
et omne lignum regionis confregit. 26 Tantum in terra Gessen, ubi erant filii
Isral, grando non cecidit. 27 Misitque Pharao, et vocavit Moysen et Aaron,
dicens ad eos : Peccavi etiam nunc : Dominus justus ; ego et populus meus,

99/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

impii. 28 Orate Dominum ut desinant tonitrua Dei, et grando : ut dimittam


vos, et nequaquam hic ultra maneatis. 29 Ait Moyses : Cum egressus fuero
de urbe, extendam palmas meas ad Dominum, et cessabunt tonitrua, et
grando non erit, ut scias quia Domini est terra : 30 novi autem quod et tu et
servi tui necdum timeatis Dominum Deum. 31 Linum ergo et hordeum
lsum est, eo quod hordeum esset virens, et linum jam folliculos
germinaret : 32 triticum autem et far non sunt lsa, quia serotina erant.
33
Egressusque Moyses a Pharaone ex urbe, tetendit manus ad Dominum :
et cessaverunt tonitrua et grando, nec ultra stillavit pluvia super terram.
34
Videns autem Pharao quod cessasset pluvia, et grando, et tonitrua, auxit
peccatum : 35 et ingravatum est cor ejus, et servorum illius, et induratum
nimis : nec dimisit filios Isral, sicut prceperat Dominus per manum
Moysi.
Cap. 10 1 Et dixit Dominus ad Moysen : Ingredere ad Pharaonem :
ego enim induravi cor ejus, et servorum illius, ut faciam signa mea hc in
eo : 2 et narres in auribus filii tui, et nepotum tuorum, quoties contriverim
gyptios, et signa mea fecerim in eis : et sciatis quia ego Dominus.
3
Introierunt ergo Moyses et Aaron ad Pharaonem, et dixerunt ei : Hc dicit
Dominus Deus Hebrorum : Usquequo non vis subjici mihi ? dimitte
populum meum, ut sacrificet mihi. 4 Sin autem resistis, et non vis dimittere
eum : ecce ego inducam cras locustam in fines tuos : 5 qu operiat
superficiem terr, ne quidquam ejus appareat, sed comedatur quod
residuum fuerit grandini : corrodet enim omnia ligna qu germinant in
agris. 6 Et implebunt domos tuas, et servorum tuorum, et omnium
gyptiorum, quantam non viderunt patres tui, et avi, ex quo orti sunt super
terram, usque in prsentem diem. Avertitque se, et egressus est a Pharaone.
7
Dixerunt autem servi Pharaonis ad eum : Usquequo patiemur hoc
scandalum ? dimitte homines, ut sacrificent Domino Deo suo ; nonne vides
quod perierit gyptus ? 8 Revocaveruntque Moysen et Aaron ad
Pharaonem : qui dixit eis : Ite, sacrificate Domino Deo vestro : quinam sunt
qui ituri sunt ? 9 Ait Moyses : Cum parvulis nostris, et senioribus pergemus,
cum filiis et filiabus, cum ovibus et armentis : est enim solemnitas Domini
Dei nostri. 10 Et respondit Pharao : Sic Dominus sit vobiscum, quomodo
ego dimittam vos, et parvulos vestros, cui dubium est quod pessime
cogitetis ? 11 non fiet ita, sed ite tantum viri, et sacrificate Domino : hoc
enim et ipsi petistis. Statimque ejecti sunt de conspectu Pharaonis. 12 Dixit
autem Dominus ad Moysen : Extende manum tuam super terram gypti ad
locustam, ut ascendat super eam, et devoret omnem herbam qu residua
fuerit grandini. 13 Et extendit Moyses virgam super terram gypti : et
Dominus induxit ventum urentem tota die illa et nocte : et mane facto,
ventus urens levavit locustas. 14 Qu ascenderunt super universam terram
gypti : et sederunt in cunctis finibus gyptiorum innumerabiles, quales

100/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

ante illud tempus non fuerant, nec postea futur sunt. 15 Operueruntque
universam superficiem terr, vastantes omnia. Devorata est igitur herba
terr, et quidquid pomorum in arboribus fuit, qu grando dimiserat :
nihilque omnino virens relictum est in lignis et in herbis terr, in cuncta
gypto. 16 Quam ob rem festinus Pharao vocavit Moysen et Aaron, et dixit
eis : Peccavi in Dominum Deum vestrum, et in vos. 17 Sed nunc dimittite
peccatum mihi etiam hac vice, et rogate Dominum Deum vestrum, ut
auferat a me mortem istam. 18 Egressusque Moyses de conspectu Pharaonis,
oravit Dominum. 19 Qui flare fecit ventum ab occidente vehementissimum,
et arreptam locustam projecit in mare Rubrum : non remansit ne una
quidem in cunctis finibus gypti. 20 Et induravit Dominus cor Pharaonis,
nec dimisit filios Isral.
21

Dixit autem Dominus ad Moysen : Extende manum tuam in clum : et


sint tenebr super terram gypti tam dens, ut palpari queant.
22
Extenditque Moyses manum in clum : et fact sunt tenebr horribiles
in universa terra gypti tribus diebus. 23 Nemo vidit fratrem suum, nec
movit se de loco in quo erat : ubicumque autem habitabant filii Isral, lux
erat. 24 Vocavitque Pharao Moysen et Aaron, et dixit eis : Ite, sacrificate
Domino : oves tantum vestr et armenta remaneant, parvuli vestri eant
vobiscum. 25 Ait Moyses : Hostias quoque et holocausta dabis nobis, qu
offeramus Domino Deo nostro. 26 Cuncti greges pergent nobiscum ; non
remanebit ex eis ungula : qu necessaria sunt in cultum Domini Dei nostri :
prsertim cum ignoremus quid debeat immolari, donec ad ipsum locum
perveniamus. 27 Induravit autem Dominus cor Pharaonis, et noluit dimittere
eos. 28 Dixitque Pharao ad Moysen : Recede a me, et cave ne ultra videas
faciem meam : quocumque die apparueris mihi, morieris. 29 Respondit
Moyses : Ita fiet ut locutus es : non videbo ultra faciem tuam.
Cap. 11 1 Et dixit Dominus ad Moysen : Adhuc una plaga tangam
Pharaonem et gyptum, et post hc dimittet vos, et exire compellet.
2
Dices ergo omni plebi ut postulet vir ab amico suo, et mulier a vicina sua,
vasa argentea et aurea. 3 Dabit autem Dominus gratiam populo suo coram
gyptiis. Fuitque Moyses vir magnus valde in terra gypti coram servis
Pharaonis et omni populo. 4 Et ait : Hc dicit Dominus : Media nocte
egrediar in gyptum : 5 et morietur omne primogenitum in terra
gyptiorum, a primogenito Pharaonis, qui sedet in solio ejus, usque ad
primogenitum ancill qu est ad molam, et omnia primogenita
jumentorum. 6 Eritque clamor magnus in universa terra gypti, qualis nec
ante fuit, nec postea futurus est. 7 Apud omnes autem filios Isral non
mutiet canis ab homine usque ad pecus : ut sciatis quanto miraculo dividat
Dominus gyptios et Isral. 8 Descendentque omnes servi tui isti ad me, et
adorabunt me, dicentes : Egredere tu, et omnis populus qui subjectus est

101/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tibi : post hc egrediemur. 9 Et exivit a Pharaone iratus nimis. Dixit autem


Dominus ad Moysen : Non audiet vos Pharao ut multa signa fiant in terra
gypti. 10 Moyses autem et Aaron fecerunt omnia ostenta, qu scripta
sunt, coram Pharaone. Et induravit Dominus cor Pharaonis, nec dimisit
filios Isral de terra sua.
Cap. 12 1 Dixit quoque Dominus ad Moysen et Aaron in terra
gypti : 2 Mensis iste, vobis principium mensium : primus erit in mensibus
anni. 3 Loquimini ad universum ctum filiorum Isral, et dicite eis :
Decima die mensis hujus tollat unusquisque agnum per familias et domos
suas. 4 Sin autem minor est numerus ut sufficere possit ad vescendum
agnum, assumet vicinum suum qui junctus est domui su, juxta numerum
animarum qu sufficere possunt ad esum agni. 5 Erit autem agnus absque
macula, masculus, anniculus : juxta quem ritum tolletis et hdum. 6 Et
servabitis eum usque ad quartamdecimam diem mensis hujus :
immolabitque eum universa multitudo filiorum Isral ad vesperam. 7 Et
sument de sanguine ejus, ac ponent super utrumque postem, et in
superliminaribus domorum, in quibus comedent illum. 8 Et edent carnes
nocte illa assas igni, et azymos panes cum lactucis agrestibus. 9 Non
comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed tantum assum igni :
caput cum pedibus ejus et intestinis vorabitis. 10 Nec remanebit quidquam
ex eo usque mane ; si quid residuum fuerit, igne comburetis. 11 Sic autem
comedetis illum : renes vestros accingetis, et calceamenta habebitis in
pedibus, tenentes baculos in manibus, et comedetis festinanter : est enim
Phase (id est, transitus) Domini.
12

Et transibo per terram gypti nocte illa, percutiamque omne


primogenitum in terra gypti ab homine usque ad pecus : et in cunctis diis
gypti faciam judicia. Ego Dominus. 13 Erit autem sanguis vobis in
signum in dibus in quibus eritis : et videbo sanguinem, et transibo vos :
nec erit in vobis plaga disperdens quando percussero terram gypti.
14
Habebitis autem hunc diem in monimentum : et celebrabitis eam
solemnem Domino in generationibus vestris cultu sempiterno. 15 Septem
diebus azyma comedetis : in die primo non erit fermentum in domibus
vestris : quicumque comederit fermentatum, peribit anima illa de Isral, a
primo die usque ad diem septimum. 16 Dies prima erit sancta atque
solemnis, et dies septima eadem festivitate venerabilis : nihil operis facietis
in eis, exceptis his, qu ad vescendum pertinent. 17 Et observabitis azyma :
in eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra gypti, et
custodietis diem istum in generationes vestras ritu perpetuo. 18 Primo
mense, quartadecima die mensis ad vesperam, comedetis azyma usque ad
diem vigesimam primam ejusdem mensis ad vesperam. 19 Septem diebus
fermentum non invenietur in domibus vestris : qui comederit fermentatum,

102/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

peribit anima ejus de ctu Isral, tam de advenis quam de indigenis terr.
20
Omne fermentatum non comedetis : in cunctis habitaculis vestris edetis
azyma. 21 Vocavit autem Moyses omnes seniores filiorum Isral, et dixit ad
eos : Ite tollentes animal per familias vestras, et immolate Phase.
22
Fasciculumque hyssopi tingite in sanguine qui est in limine, et aspergite
ex eo superliminare, et utrumque postem : nullus vestrum egrediatur ostium
domus su usque mane. 23 Transibit enim Dominus percutiens gyptios :
cumque viderit sanguinem in superliminari, et in utroque poste, transcendet
ostium domus, et non sinet percussorem ingredi domos vestras et ldere.
24
Custodi verbum istud legitimum tibi et filiis tuis usque in ternum.
25
Cumque introieritis terram, quam Dominus daturus est vobis ut pollicitus
est, observabitis cremonias istas. 26 Et cum dixerint vobis filii vestri : Qu
est ista religio ? 27 Dicetis eis : Victima transitus Domini est, quando
transivit super domos filiorum Isral in gypto, percutiens gyptios, et
domos nostras liberans. Incurvatusque populus adoravit. 28 Et egressi filii
Isral fecerunt sicut prceperat Dominus Moysi et Aaron.
29

Factum est autem in noctis medio, percussit Dominus omne


primogenitum in terra gypti, a primogenito Pharaonis, qui in solio ejus
sedebat, usque ad primogenitum captiv qu erat in carcere, et omne
primogenitum jumentorum. 30 Surrexitque Pharao nocte, et omnes servi
ejus, cunctaque gyptus : et ortus est clamor magnus in gypto : neque
enim erat domus in qua non jaceret mortuus.
31

Vocatisque Pharao Moyse et Aaron nocte, ait : Surgite et egredimini a


populo meo, vos et filii Isral : ite, immolate Domino sicut dicitis. 32 Oves
vestras et armenta assumite ut petieratis, et abeuntes benedicite mihi.
33
Urgebantque gyptii populum de terra exire velociter, dicentes : Omnes
moriemur. 34 Tulit igitur populus conspersam farinam antequam
fermentaretur : et ligans in palliis, posuit super humeros suos.
35
Feceruntque filii Isral sicut prceperat Moyses : et petierunt ab
gyptiis vasa argentea et aurea, vestemque plurimam. 36 Dominus autem
dedit gratiam populo coram gyptiis ut commodarent eis : et spoliaverunt
gyptios.
37

Profectique sunt filii Isral de Ramesse in Socoth, sexcenta fere millia


peditum virorum, absque parvulis. 38 Sed et vulgus promiscuum
innumerabile ascendit cum eis, oves et armenta et animantia diversi generis
multa nimis. 39 Coxeruntque farinam, quam dudum de gypto conspersam
tulerant : et fecerunt subcinericios panes azymos : neque enim poterant
fermentari, cogentibus exire gyptiis, et nullam facere sinentibus moram :
nec pulmenti quidquam occurrerat prparare. 40 Habitatio autem filiorum
Isral qua manserunt in gypto, fuit quadringentorum triginta annorum.

103/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

41

Quibus expletis, eadem die egressus est omnis exercitus Domini de terra
gypti. 42 Nox ista est observabilis Domini, quando eduxit eos de terra
gypti : hanc observare debent omnes filii Isral in generationibus suis.
43

Dixitque Dominus ad Moysen et Aaron : Hc est religio Phase : omnis


alienigena non comedet ex eo. 44 Omnis autem servus emptitius
circumcidetur, et sic comedet. 45 Advena et mercenarius non edent ex eo.
46
In una domo comedetur, nec efferetis de carnibus ejus foras, nec os illius
confringetis. 47 Omnis ctus filiorum Isral faciet illud. 48 Quod si quis
peregrinorum in vestram voluerit transire coloniam, et facere Phase
Domini, circumcidetur prius omne masculinum ejus, et tunc rite celebrabit :
eritque sicut indigena terr : si quis autem circumcisus non fuerit, non
vescetur ex eo. 49 Eadem lex erit indigen et colono qui peregrinatur apud
vos. 50 Feceruntque omnes filii Isral sicut prceperat Dominus Moysi et
Aaron. 51 Et eadem die eduxit Dominus filios Isral de terra gypti per
turmas suas.
Cap. 13 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Sanctifica
mihi omne primogenitum quod aperit vulvam in filiis Isral, tam de
hominibus quam de jumentis : mea sunt enim omnia. 3 Et ait Moyses ad
populum : Mementote diei hujus in qua egressi estis de gypto et de domo
servitutis, quoniam in manu forti eduxit vos Dominus de loco isto : ut non
comedatis fermentatum panem. 4 Hodie egredimini mense novarum
frugum. 5 Cumque introduxerit te Dominus in terram Chanani, et Hethi,
et Amorrhi, et Hevi, et Jebusi, quam juravit patribus tuis ut daret tibi,
terram fluentem lacte et melle, celebrabis hunc morem sacrorum mense
isto. 6 Septem diebus vesceris azymis : et in die septimo erit solemnitas
Domini. 7 Azyma comedetis septem diebus : non apparebit apud te aliquid
fermentatum, nec in cunctis finibus tuis. 8 Narrabisque filio tuo in die illo,
dicens : Hoc est quod fecit mihi Dominus quando egressus sum de gypto.
9
Et erit quasi signum in manu tua, et quasi monimentum ante oculos tuos :
et ut lex Domini semper sit in ore tuo, in manu enim forti eduxit te
Dominus de gypto. 10 Custodies hujuscemodi cultum statuto tempore a
diebus in dies. 11 Cumque introduxerit te Dominus in terram Chanani,
sicut juravit tibi et patribus tuis, et dederit tibi eam : 12 separabis omne quod
aperit vulvam Domino, et quod primitivum est in pecoribus tuis : quidquid
habueris masculini sexus, consecrabis Domino. 13 Primogenitum asini
mutabis ove : quod si non redemeris, interficies. Omne autem
primogenitum hominis de filiis tuis, pretio redimes. 14 Cumque
interrogaverit te filius tuus cras, dicens : Quid est hoc ? respondebis ei : In
manu forti eduxit nos Dominus de terra gypti, de domo servitutis. 15 Nam
cum induratus esset Pharao, et nollet nos dimittere, occidit Dominus omne
primogenitum in terra gypti, a primogenito hominis usque ad

104/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

primogenitum jumentorum : idcirco immolo Domino omne quod aperit


vulvam masculini sexus, et omnia primogenita filiorum meorum redimo.
16
Erit igitur quasi signum in manu tua, et quasi appensum quid, ob
recordationem, inter oculos tuos : eo quod in manu forti eduxit nos
Dominus de gypto.
17

Igitur cum emisisset Pharao populum, non eos duxit Deus per viam terr
Philisthiim qu vicina est : reputans ne forte pniteret eum, si vidisset
adversum se bella consurgere, et reverteretur in gyptum. 18 Sed
circumduxit per viam deserti, qu est juxta mare Rubrum : et armati
ascenderunt filii Isral de terra gypti. 19 Tulit quoque Moyses ossa Joseph
secum : eo quod adjurasset filios Isral, dicens : Visitabit vos Deus ; efferte
ossa mea hinc vobiscum. 20 Profectique de Socoth castrametati sunt in
Etham, in extremis finibus solitudinis. 21 Dominus autem prcedebat eos ad
ostendendam viam per diem in columna nubis, et per noctem in columna
ignis : ut dux esset itineris utroque tempore. 22 Numquam defuit columna
nubis per diem, nec columna ignis per noctem, coram populo.
Cap. 14 1 Locutus est autem Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
filiis Isral : Reversi castrametentur e regione Phihahiroth, qu est inter
Magdalum et mare contra Beelsephon : in conspectu ejus castra ponetis
super mare. 3 Dicturusque est Pharao super filiis Isral : Coarctati sunt in
terra ; conclusit eos desertum. 4 Et indurabo cor ejus, ac persequetur vos : et
glorificabor in Pharaone, et in omni exercitu ejus ; scientque gyptii quia
ego sum Dominus. Feceruntque ita.
5

Et nuntiatum est regi gyptiorum quod fugisset populus : immutatumque


est cor Pharaonis et servorum ejus super populo, et dixerunt : Quid
voluimus facere ut dimitteremus Isral, ne serviret nobis ? 6 Junxit ergo
currum, et omnem populum suum assumpsit secum. 7 Tulitque sexcentos
currus electos, et quidquid in gypto curruum fuit : et duces totius
exercitus. 8 Induravitque Dominus cor Pharaonis regis gypti, et
persecutus est filios Isral : at illi egressi sunt in manu excelsa. 9 Cumque
persequerentur gyptii vestigia prcedentium, repererunt eos in castris
super mare : omnis equitatus et currus Pharaonis, et universus exercitus,
erant in Phihahiroth contra Beelsephon. 10 Cumque appropinquasset
Pharao, levantes filii Isral oculos, viderunt gyptios post se, et timuerunt
valde : clamaveruntque ad Dominum, 11 et dixerunt ad Moysen : Forsitan
non erant sepulchra in gypto, ideo tulisti nos ut moreremur in solitudine :
quid hoc facere voluisti, ut educeres nos ex gypto ? 12 nonne iste est
sermo, quem loquebamur ad te in gypto, dicentes : Recede a nobis, ut
serviamus gyptiis ? multo enim melius erat servire eis, quam mori in
solitudine. 13 Et ait Moyses ad populum : Nolite timere : state, et videte

105/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

magnalia Domini qu facturus est hodie : gyptios enim, quos nunc


videtis, nequaquam ultra videbitis usque in sempiternum. 14 Dominus
pugnabit pro vobis, et vos tacebitis. 15 Dixitque Dominus ad Moysen : Quid
clamas ad me ? loquere filiis Isral ut proficiscantur. 16 Tu autem eleva
virgam tuam, et extende manum tuam super mare, et divide illud : ut
gradiantur filii Isral in medio mari per siccum. 17 Ego autem indurabo cor
gyptiorum ut persequantur vos : et glorificabor in Pharaone, et in omni
exercitu ejus, et in curribus et in equitibus illius. 18 Et scient gyptii quia
ego sum Dominus cum glorificatus fuero in Pharaone, et in curribus atque
in equitibus ejus. 19 Tollensque se angelus Dei, qui prcedebat castra Isral,
abiit post eos : et cum eo pariter columna nubis, priora dimittens, post
tergum 20 stetit, inter castra gyptiorum et castra Isral : et erat nubes
tenebrosa, et illuminans noctem, ita ut ad se invicem toto noctis tempore
accedere non valerent. 21 Cumque extendisset Moyses manum super mare,
abstulit illud Dominus flante vento vehementi et urente tota nocte, et vertit
in siccum : divisaque est aqua. 22 Et ingressi sunt filii Isral per medium
sicci maris : erat enim aqua quasi murus a dextra eorum et lva.
23
Persequentesque gyptii ingressi sunt post eos, et omnis equitatus
Pharaonis, currus ejus et equites per medium maris. 24 Jamque advenerat
vigilia matutina, et ecce respiciens Dominus super castra gyptiorum per
columnam ignis et nubis, interfecit exercitum eorum, 25 et subvertit rotas
curruum, ferebanturque in profundum. Dixerunt ergo gyptii : Fugiamus
Isralem : Dominus enim pugnat pro eis contra nos. 26 Et ait Dominus ad
Moysen : Extende manum tuam super mare, ut revertantur aqu ad
gyptios super currus et equites eorum. 27 Cumque extendisset Moyses
manum contra mare, reversum est primo diluculo ad priorem locum :
fugientibusque gyptiis occurrerunt aqu, et involvit eos Dominus in
mediis fluctibus. 28 Reversque sunt aqu, et operuerunt currus et equites
cuncti exercitus Pharaonis, qui sequentes ingressi fuerant mare : nec unus
quidem superfuit ex eis. 29 Filii autem Isral perrexerunt per medium sicci
maris, et aqu eis erant quasi pro muro a dextris et a sinistris :
30
liberavitque Dominus in die illa Isral de manu gyptiorum. 31 Et
viderunt gyptios mortuos super littus maris, et manum magnam quam
exercuerat Dominus contra eos : timuitque populus Dominum, et
crediderunt Domino, et Moysi servo ejus.
Cap. 15 1 Tunc cecinit Moyses et filii Isral carmen hoc Domino, et
dixerunt :
Cantemus Domino : gloriose enim magnificatus est,
equum et ascensorem dejecit in mare.
2
Fortitudo mea, et laus mea Dominus,
et factus est mihi in salutem :
iste Deus meus, et glorificabo eum :

106/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Deus patris mei, et exaltabo eum.


3
Dominus quasi vir pugnator,
Omnipotens nomen ejus,
4
currus Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare :
electi principes ejus submersi sunt in mari Rubro.
5
Abyssi operuerunt eos ;
descenderunt in profundum quasi lapis.
6
Dextera tua, Domine, magnificata est in fortitudine :
dextera tua, Domine, percussit inimicum.
7
Et in multitudine glori tu deposuisti adversarios tuos :
misisti iram tuam, qu devoravit eos sicut stipulam.
8
Et in spiritu furoris tui congregat sunt aqu :
stetit unda fluens, congregata sunt abyssi in medio mari.
9
Dixit inimicus : Persequar et comprehendam,
dividam spolia, implebitur anima mea :
evaginabo gladium meum, interficiet eos manus mea.
10
Flavit spiritus tuus, et operuit eos mare :
submersi sunt quasi plumbum in aquis vehementibus.
11
Quis similis tui in fortibus, Domine ?
quis similis tui, magnificus in sanctitate,
terribilis atque laudabilis, faciens mirabilia ?
12
Extendisti manum tuam, et devoravit eos terra.
13
Dux fuisti in misericordia tua populo quem redemisti :
et portasti eum in fortitudine tua, ad habitaculum sanctum tuum.
14
Ascenderunt populi, et irati sunt :
dolores obtinuerunt habitatores Philisthiim.
15
Tunc conturbati sunt principes Edom,
robustos Moab obtinuit tremor :
obriguerunt omnes habitatores Chanaan.
16
Irruat super eos formido et pavor, in magnitudine brachii tui :
fiant immobiles quasi lapis,
donec pertranseat populus tuus, Domine,
donec pertranseat populus tuus iste, quem possedisti.
17
Introduces eos, et plantabis in monte hreditatis tu,
firmissimo habitaculo tuo quod operatus es, Domine :
sanctuarium tuum, Domine, quod firmaverunt manus tu.
18
Dominus regnabit in ternum et ultra.
19
Ingressus est enim eques Pharao
cum curribus et equitibus ejus in mare :
et reduxit super eos Dominus
aquas maris :
filii autem Isral ambulaverunt per siccum in medio ejus.

107/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

20

Sumpsit ergo Maria prophetissa, soror Aaron, tympanum in manu sua :


egressque sunt omnes mulieres post eam cum tympanis et choris,
21
quibus prcinebat, dicens :
Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est :
equum et ascensorem ejus dejecit in mare.
22

Tulit autem Moyses Isral de mari Rubro, et egressi sunt in desertum


Sur : ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem, et non inveniebant
aquam. 23 Et venerunt in Mara, nec poterant bibere aquas de Mara, eo quod
essent amar : unde et congruum loco nomen imposuit, vocans illum Mara,
id est, amaritudinem. 24 Et murmuravit populus contra Moysen, dicens :
Quid bibemus ? 25 At ille clamavit ad Dominum, qui ostendit ei lignum :
quod cum misisset in aquas, in dulcedinem vers sunt : ibi constituit ei
prcepta, atque judicia, et ibi tentavit eum, 26 dicens : Si audieris vocem
Domini Dei tui, et quod rectum est coram eo feceris, et obedieris mandatis
ejus, custodierisque omnia prcepta illius, cunctum languorem, quem posui
in gypto, non inducam super te : ego enim Dominus sanator tuus.
27
Venerunt autem in Elim filii Isral, ubi erant duodecim fontes aquarum,
et septuaginta palm : et castrametati sunt juxta aquas.
Cap. 16 1 Profectique sunt de Elim, et venit omnis multitudo
filiorum Isral in desertum Sin, quod est inter Elim et Sinai, quintodecimo
die mensis secundi, postquam egressi sunt de terra gypti. 2 Et murmuravit
omnis congregatio filiorum Isral contra Moysen et Aaron in solitudine.
3
Dixeruntque filii Isral ad eos : Utinam mortui essemus per manum
Domini in terra gypti, quando sedebamus super ollas carnium, et
comedebamus panem in saturitate : cur eduxistis nos in desertum istud, ut
occideretis omnem multitudinem fame ? 4 Dixit autem Dominus ad
Moysen : Ecce ego pluam vobis panes de clo : egrediatur populus, et
colligat qu sufficiunt per singulos dies : ut tentem eum utrum ambulet in
lege mea, an non. 5 Die autem sexto parent quod inferant : et sit duplum
quam colligere solebant per singulos dies. 6 Dixeruntque Moyses et Aaron
ad omnes filios Isral : Vespere scietis quod Dominus eduxerit vos de terra
gypti, 7 et mane videbitis gloriam Domini : audivit enim murmur vestrum
contra Dominum : nos vero quid sumus, quia mussitastis contra nos ? 8 Et
ait Moyses : Dabit vobis Dominus vespere carnes edere, et mane panes in
saturitate : eo quod audierit murmurationes vestras quibus murmurati estis
contra eum : nos enim quid sumus ? nec contra nos est murmur vestrum,
sed contra Dominum. 9 Dixit quoque Moyses ad Aaron : Dic univers
congregationi filiorum Isral : Accedite coram Domino : audivit enim
murmur vestrum. 10 Cumque loqueretur Aaron ad omnem ctum filiorum
Isral, respexerunt ad solitudinem : et ecce gloria Domini apparuit in nube.

108/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

11

Locutus est autem Dominus ad Moysen, dicens : 12 Audivi


murmurationes filiorum Isral. Loquere ad eos : Vespere comedetis carnes,
et mane saturabimini panibus : scietisque quod ego sum Dominus Deus
vester. 13 Factum est ergo vespere, et ascendens coturnix, cooperuit castra :
mane quoque ros jacuit per circuitum castrorum. 14 Cumque operuisset
superficiem terr, apparuit in solitudine minutum, et quasi pilo tusum in
similitudinem pruin super terram. 15 Quod cum vidissent filii Isral,
dixerunt ad invicem : Manhu ? quod significat : Quid est hoc ? ignorabant
enim quid esset. Quibus ait Moyses : Iste est panis quem Dominus dedit
vobis ad vescendum. 16 Hic est sermo, quem prcepit Dominus : Colligat
unusquisque ex eo quantum sufficit ad vescendum : gomor per singula
capita, juxta numerum animarum vestrarum qu habitant in tabernaculo sic
tolletis. 17 Feceruntque ita filii Isral : et collegerunt, alius plus, alius minus.
18
Et mensi sunt ad mensuram gomor : nec qui plus collegerat, habuit
amplius : nec qui minus paraverat, reperit minus : sed singuli juxta id quod
edere poterant, congregaverunt. 19 Dixitque Moyses ad eos : Nullus
relinquat ex eo in mane. 20 Qui non audierunt eum, sed dimiserunt quidam
ex eis usque mane, et scatere cpit vermibus, atque computruit : et iratus
est contra eos Moyses.
21

Colligebant autem mane singuli, quantum sufficere poterat ad


vescendum : cumque incaluisset sol, liquefiebat. 22 In die autem sexta
collegerunt cibos duplices, id est, duo gomor per singulos homines :
venerunt autem omnes principes multitudinis, et narraverunt Moysi. 23 Qui
ait eis : Hoc est quod locutus est Dominus : Requies sabbati sanctificata est
Domino cras : quodcumque operandum est, facite, et qu coquenda sunt
coquite : quidquid autem reliquum fuerit, reponite usque in mane.
24
Feceruntque ita ut prceperat Moyses, et non computruit, neque vermis
inventus est in eo. 25 Dixitque Moyses : Comedite illud hodie, quia
sabbatum est Domini : non invenietur hodie in agro. 26 Sex diebus
colligite : in die autem septimo sabbatum est Domini, idcirco non
invenietur. 27 Venitque septima dies : et egressi de populo ut colligerent,
non invenerunt. 28 Dixit autem Dominus ad Moysen : Usquequo non vultis
custodire mandata mea et legem meam ? 29 videte quod Dominus dederit
vobis sabbatum, et propter hoc die sexta tribuit vobis cibos duplices :
maneat unusquisque apud semetipsum ; nullus egrediatur de loco suo die
septimo. 30 Et sabbatizavit populus die septimo. 31 Appellavitque domus
Isral nomen ejus Man : quod erat quasi semen coriandri album, gustusque
ejus quasi simil cum melle. 32 Dixit autem Moyses : Iste est sermo, quem
prcepit Dominus : Imple gomor ex eo, et custodiatur in futuras retro
generationes : ut noverint panem, quo alui vos in solitudine, quando educti
estis de terra gypti. 33 Dixitque Moyses ad Aaron : Sume vas unum, et
mitte ibi man, quantum potest capere gomor, et repone coram Domino ad

109/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

servandum in generationes vestras, 34 sicut prcepit Dominus Moysi.


Posuitque illud Aaron in tabernaculo reservandum. 35 Filii autem Isral
comederunt man quadraginta annis, donec venirent in terram habitabilem :
hoc cibo aliti sunt, usquequo tangerent fines terr Chanaan. 36 Gomor
autem decima pars est ephi.
Cap. 17 1 Igitur profecta omnis multitudo filiorum Isral de deserto
Sin per mansiones suas, juxta sermonem Domini, castrametati sunt in
Raphidim, ubi non erat aqua ad bibendum populo. 2 Qui jurgatus contra
Moysen, ait : Da nobis aquam, ut bibamus. Quibus respondit Moyses :
Quid jurgamini contra me ? cur tentatis Dominum ? 3 Sitivit ergo ibi
populus pr aqu penuria, et murmuravit contra Moysen, dicens : Cur
fecisti nos exire de gypto, ut occideres nos, et liberos nostros, ac jumenta
siti ? 4 Clamavit autem Moyses ad Dominum, dicens : Quid faciam populo
huic ? adhuc paululum, et lapidabit me. 5 Et ait Dominus ad Moysen :
Antecede populum, et sume tecum de senioribus Isral : et virgam qua
percussisti fluvium, tolle in manu tua, et vade. 6 En ego stabo ibi coram te,
supra petram Horeb : percutiesque petram, et exibit ex ea aqua, ut bibat
populus. Fecit Moyses ita coram senioribus Isral : 7 et vocavit nomen loci
illius, Tentatio, propter jurgium filiorum Isral, et quia tentaverunt
Dominum, dicentes : Estne Dominus in nobis, an non ?
8

Venit autem Amalec, et pugnabat contra Isral in Raphidim. 9 Dixitque


Moyses ad Josue : Elige viros : et egressus, pugna contra Amalec : cras ego
stabo in vertice collis, habens virgam Dei in manu mea. 10 Fecit Josue ut
locutus erat Moyses, et pugnavit contra Amalec : Moyses autem et Aaron et
Hur ascenderunt super verticem collis. 11 Cumque levaret Moyses manus,
vincebat Isral : sin autem paululum remisisset, superabat Amalec.
12
Manus autem Moysi erant graves : sumentes igitur lapidem, posuerunt
subter eum, in quo sedit : Aaron autem et Hur sustentabant manus ejus ex
utraque parte. Et factum est ut manus illius non lassarentur usque ad
occasum solis. 13 Fugavitque Josue Amalec, et populum ejus in ore gladii.
14
Dixit autem Dominus ad Moysen : Scribe hoc ob monimentum in libro,
et trade auribus Josue : delebo enim memoriam Amalec sub clo.
15
dificavitque Moyses altare : et vocavit nomen ejus, Dominus exaltatio
mea, dicens : 16 Quia manus solii Domini, et bellum Domini erit contra
Amalec, a generatione in generationem.
Cap. 18 1 Cumque audisset Jethro, sacerdos Madian, cognatus
Moysi, omnia qu fecerat Deus Moysi, et Israli populo suo, et quod
eduxisset Dominus Isral de gypto, 2 tulit Sephoram uxorem Moysi quam
remiserat, 3 et duos filios ejus : quorum unus vocabatur Gersam, dicente
patre : Advena fui in terra aliena ; 4 alter vero Eliezer : Deus enim, ait,

110/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

patris mei adjutor meus, et eruit me de gladio Pharaonis. 5 Venit ergo Jethro
cognatus Moysi, et filii ejus, et uxor ejus ad Moysen in desertum, ubi erat
castrametatus juxta montem Dei. 6 Et mandavit Moysi, dicens : Ego Jethro
cognatus tuus venio ad te, et uxor tua, et duo filii cum ea. 7 Qui egressus in
occursum cognati sui, adoravit, et osculatus est eum : salutaveruntque se
mutuo verbis pacificis. Cumque intrasset tabernaculum, 8 narravit Moyses
cognato suo cuncta qu fecerat Dominus Pharaoni et gyptiis propter
Isral : universumque laborem, qui accidisset eis in itinere, et quod
liberaverat eos Dominus. 9 Ltatusque est Jethro super omnibus bonis, qu
fecerat Dominus Israli, eo quod eruisset eum de manu gyptiorum. 10 Et
ait : Benedictus Dominus, qui liberavit vos de manu gyptiorum, et de
manu Pharaonis ; qui eruit populum suum de manu gypti. 11 Nunc
cognovi, quia magnus Dominus super omnes deos : eo quod superbe
egerint contra illos. 12 Obtulit ergo Jethro cognatus Moysi holocausta et
hostias Deo : veneruntque Aaron et omnes seniores Isral, ut comederent
panem cum eo coram Deo.
13

Altera autem die sedit Moyses ut judicaret populum, qui assistebat Moysi
a mane usque ad vesperam. 14 Quod cum vidisset cognatus ejus, omnia
scilicet qu agebat in populo, ait : Quid est hoc quod facis in plebe ? cur
solus sedes, et omnis populus prstolatur de mane usque ad vesperam ?
15
Cui respondit Moyses : Venit ad me populus qurens sententiam Dei :
16
cumque acciderit eis aliqua disceptatio, veniunt ad me ut judicem inter
eos, et ostendam prcepta Dei, et leges ejus. 17 At ille : Non bonam, inquit,
rem facis. 18 Stulto labore consumeris et tu, et populus iste qui tecum est :
ultra vires tuas est negotium ; solus illud non poteris sustinere. 19 Sed audi
verba mea atque consilia, et erit Deus tecum. Esto tu populo in his qu ad
Deum pertinent, ut referas qu dicuntur ad eum : 20 ostendasque populo
cremonias et ritum colendi, viamque per quam ingredi debeant, et opus
quod facere debeant. 21 Provide autem de omni plebe viros potentes, et
timentes Deum, in quibus sit veritas, et qui oderint avaritiam, et constitue
ex eis tribunos, et centuriones, et quinquagenarios, et decanos, 22 qui
judicent populum omni tempore : quidquid autem majus fuerit, referant ad
te, et ipsi minora tantummodo judicent : leviusque sit tibi, partito in alios
onere. 23 Si hoc feceris, implebis imperium Dei, et prcepta ejus poteris
sustentare : et omnis hic populus revertetur ad loca sua cum pace. 24 Quibus
auditis, Moyses fecit omnia qu ille suggesserat. 25 Et electis viris strenuis
de cuncto Isral, constituit eos principes populi, tribunos, et centuriones, et
quinquagenarios, et decanos. 26 Qui judicabant plebem omni tempore :
quidquid autem gravius erat, referebant ad eum, faciliora tantummodo
judicantes. 27 Dimisitque cognatum suum : qui reversus abiit in terram
suam.

111/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 19 1 Mense tertio egressionis Isral de terra gypti, in die hac


venerunt in solitudinem Sinai. 2 Nam profecti de Raphidim, et pervenientes
usque in desertum Sinai, castrametati sunt in eodem loco, ibique Isral fixit
tentoria e regione montis.
3

Moyses autem ascendit ad Deum : vocavitque eum Dominus de monte, et


ait : Hc dices domui Jacob, et annuntiabis filiis Isral : 4 Vos ipsi vidistis
qu fecerim gyptiis, quomodo portaverim vos super alas aquilarum, et
assumpserim mihi. 5 Si ergo audieritis vocem meam, et custodieritis pactum
meum, eritis mihi in peculium de cunctis populis : mea est enim omnis
terra : 6 et vos eritis mihi in regnum sacerdotale, et gens sancta. Hc sunt
verba qu loqueris ad filios Isral. 7 Venit Moyses : et convocatis
majoribus natu populi, exposuit omnes sermones quos mandaverat
Dominus. 8 Responditque omnis populus simul : Cuncta qu locutus est
Dominus, faciemus. Cumque retulisset Moyses verba populi ad Dominum,
9
ait ei Dominus : Jam nunc veniam ad te in caligine nubis, ut audiat me
populus loquentem ad te, et credat tibi in perpetuum. Nuntiavit ergo
Moyses verba populi ad Dominum.
10

Qui dixit ei : Vade ad populum, et sanctifica illos hodie, et cras,


laventque vestimenta sua. 11 Et sint parati in diem tertium : in die enim
tertia descendet Dominus coram omni plebe super montem Sinai.
12
Constituesque terminos populo per circuitum, et dices ad eos : Cavete ne
ascendatis in montem, nec tangatis fines illius : omnis qui tetigerit montem,
morte morietur. 13 Manus non tanget eum, sed lapidibus opprimetur, aut
confodietur jaculis : sive jumentum fuerit, sive homo, non vivet : cum
cperit clangere buccina, tunc ascendant in montem. 14 Descenditque
Moyses de monte ad populum, et sanctificavit eum. Cumque lavissent
vestimenta sua, 15 ait ad eos : Estote parati in diem tertium, et ne
appropinquetis uxoribus vestris.
16

Jamque advenerat tertius dies, et mane inclaruerat : et ecce cperunt


audiri tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densissima operire montem,
clangorque buccin vehementius perstrepebat : et timuit populus qui erat in
castris. 17 Cumque eduxisset eos Moyses in occursum Dei de loco
castrorum, steterunt ad radices montis. 18 Totus autem mons Sinai fumabat,
eo quod descendisset Dominus super eum in igne : et ascenderet fumus ex
eo quasi de fornace, eratque omnis mons terribilis. 19 Et sonitus buccin
paulatim crescebat in majus, et prolixius tendebatur : Moyses loquebatur, et
Deus respondebat ei. 20 Descenditque Dominus super montem Sinai in ipso
montis vertice, et vocavit Moysen in cacumen ejus. Quo cum ascendisset,
21
dixit ad eum : Descende, et contestare populum : ne forte velit
transcendere terminos ad videndum Dominum, et pereat ex eis plurima

112/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

multitudo. 22 Sacerdotes quoque qui accedunt ad Dominum, sanctificentur,


ne percutiat eos. 23 Dixitque Moyses ad Dominum : Non poterit vulgus
ascendere in montem Sinai : tu enim testificatus es, et jussisti, dicens : Pone
terminos circa montem, et sanctifica illum. 24 Cui ait Dominus : Vade,
descende : ascendesque tu, et Aaron tecum : sacerdotes autem et populus ne
transeant terminos, nec ascendant ad Dominum, ne forte interficiat illos.
25
Descenditque Moyses ad populum, et omnia narravit eis.
Cap. 20 1 Locutusque est Dominus cunctos sermones hos : 2 Ego
sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra gypti, de domo servitutis.
3
Non habebis deos alienos coram me. 4 Non facies tibi sculptile, neque
omnem similitudinem qu est in clo desuper, et qu in terra deorsum,
nec eorum qu sunt in aquis sub terra. 5 Non adorabis ea, neque coles : ego
sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in
filios, in tertiam et quartam generationem eorum qui oderunt me : 6 et
faciens misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt prcepta
mea. 7 Non assumes nomen Domini Dei tui in vanum : nec enim habebit
insontem Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra.
8
Memento ut diem sabbati sanctifices. 9 Sex diebus operaberis, et facies
omnia opera tua. 10 Septimo autem die sabbatum Domini Dei tui est : non
facies omne opus in eo, tu, et filius tuus et filia tua, servus tuus et ancilla
tua, jumentum tuum, et advena qui est intra portas tuas. 11 Sex enim diebus
fecit Dominus clum et terram, et mare, et omnia qu in eis sunt, et
requievit in die septimo : idcirco benedixit Dominus diei sabbati, et
sanctificavit eum. 12 Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longvus
super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi. 13 Non occides. 14 Non
mchaberis. 15 Non furtum facies. 16 Non loqueris contra proximum tuum
falsum testimonium. 17 Non concupisces domum proximi tui, nec
desiderabis uxorem ejus, non servum, non ancillam, non bovem, non
asinum, nec omnia qu illius sunt.
18

Cunctus autem populus videbat voces et lampades, et sonitum buccin,


montemque fumantem : et perterriti ac pavore concussi, steterunt procul,
19
dicentes Moysi : Loquere tu nobis, et audiemus : non loquatur nobis
Dominus, ne forte moriamur. 20 Et ait Moyses ad populum : Nolite timere :
ut enim probaret vos venit Deus, et ut terror illius esset in vobis, et non
peccaretis. 21 Stetitque populus de longe. Moyses autem accessit ad
caliginem in qua erat Deus.
22

Dixit prterea Dominus ad Moysen : Hc dices filiis Isral : Vos vidistis


quod de clo locutus sim vobis. 23 Non facietis deos argenteos, nec deos
aureos facietis vobis. 24 Altare de terra facietis mihi, et offeretis super eo
holocausta et pacifica vestra, oves vestras et boves in omni loco in quo

113/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

memoria fuerit nominis mei : veniam ad te, et benedicam tibi. 25 Quod si


altare lapideum feceris mihi, non dificabis illud de sectis lapidibus : si
enim levaveris cultrum super eo, polluetur. 26 Non ascendes per gradus ad
altare meum, ne reveletur turpitudo tua.
Cap. 21 1 Hc sunt judicia qu propones eis. 2 Si emeris servum
hebrum, sex annis serviet tibi : in septimo egredietur liber gratis. 3 Cum
quali veste intraverit, cum tali exeat : si habens uxorem, et uxor egredietur
simul. 4 Sin autem dominus dederit illi uxorem, et pepererit filios et filias :
mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo.
5
Quod si dixerit servus : Diligo dominum meum et uxorem ac liberos ; non
egrediar liber : 6 offeret eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et
postes, perforabitque aurem ejus subula : et erit ei servus in sculum. 7 Si
quis vendiderit filiam suam in famulam, non egredietur sicut ancill exire
consueverunt. 8 Si displicuerit oculis domini sui cui tradita fuerat, dimittet
eam : populo autem alieno vendendi non habebit potestatem, si spreverit
eam. 9 Sin autem filio suo desponderit eam, juxta morem filiarum faciet illi.
10
Quod si alteram ei acceperit, providebit puell nuptias, et vestimenta, et
pretium pudiciti non negabit. 11 Si tria ista non fecerit, egredietur gratis
absque pecunia.
12

Qui percusserit hominem volens occidere, morte moriatur. 13 Qui autem


non est insidiatus, sed Deus illum tradidit in manus ejus, constituam tibi
locum in quem fugere debeat. 14 Si quis per industriam occiderit proximum
suum, et per insidias : ab altari meo evelles eum, ut moriatur. 15 Qui
percusserit patrem suum aut matrem, morte moriatur. 16 Qui furatus fuerit
hominem, et vendiderit eum, convictus nox, morte moriatur. 17 Qui
maledixerit patri suo, vel matri, morte moriatur.
18

Si rixati fuerint viri, et percusserit alter proximum suum lapide vel


pugno, et ille mortuus non fuerit, sed jacuerit in lectulo : 19 si surrexerit, et
ambulaverit foris super baculum suum, innocens erit qui percusserit, ita
tamen ut operas ejus et impensas in medicos restituat. 20 Qui percusserit
servum suum, vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus ejus,
criminis reus erit. 21 Sin autem uno die vel duobus supervixerit, non
subjacebit pn, quia pecunia illius est. 22 Si rixati fuerint viri, et
percusserit quis mulierem prgnantem, et abortivum quidem fecerit, sed
ipsa vixerit : subjacebit damno quantum maritus mulieris expetierit, et
arbitri judicaverint. 23 Sin autem mors ejus fuerit subsecuta, reddet animam
pro anima, 24 oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu,
pedem pro pede, 25 adustionem pro adustione, vulnus pro vulnere, livorem
pro livore. 26 Si percusserit quispiam oculum servi sui aut ancill, et luscos
eos fecerit, dimittet eos liberos pro oculo quem eruit. 27 Dentem quoque si

114/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

excusserit servo vel ancill su, similiter dimittet eos liberos.


28

Si bos cornu percusserit virum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus


obruetur : et non comedentur carnes ejus, dominus quoque bovis innocens
erit. 29 Quod si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati
sunt dominum ejus, nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem :
et bos lapidibus obruetur, et dominum ejus occident. 30 Quod si pretium
fuerit ei impositum, dabit pro anima sua quidquid fuerit postulatus.
31
Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententi subjacebit.
32
Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti domino dabit, bos
vero lapidibus opprimetur. 33 Si quis aperuerit cisternam, et foderit, et non
operuerit eam, cecideritque bos aut asinus in eam, 34 reddet dominus
cistern pretium jumentorum : quod autem mortuum est, ipsius erit. 35 Si
bos alienus bovem alterius vulneraverit, et ille mortuus fuerit : vendent
bovem vivum, et divident pretium, cadaver autem mortui inter se
dispertient. 36 Sin autem sciebat quod bos cornupeta esset ab heri et
nudiustertius, et non custodivit eum dominus suus : reddet bovem pro bove,
et cadaver integrum accipiet.
Cap. 22 1 Si quis furatus fuerit bovem aut ovem, et occiderit vel
vendiderit : quinque boves pro uno bove restituet, et quatuor oves pro una
ove. 2 Si effringens fur domum sive suffodiens fuerit inventus, et accepto
vulnere mortuus fuerit, percussor non erit reus sanguinis. 3 Quod si orto
sole hoc fecerit, homicidium perpetravit, et ipse morietur. Si non habuerit
quod pro furto reddat, ipse venundabitur. 4 Si inventum fuerit apud eum
quod furatus est, vivens : sive bos, sive asinus, sive ovis, duplum restituet.
5

Si lserit quispiam agrum vel vineam, et dimiserit jumentum suum ut


depascatur aliena : quidquid optimum habuerit in agro suo, vel in vinea, pro
damni stimatione restituet. 6 Si egressus ignis invenerit spinas, et
comprehenderit acervos frugum, sive stantes segetes in agris, reddet
damnum qui ignem succenderit. 7 Si quis commendaverit amico pecuniam
aut vas in custodiam, et ab eo, qui susceperat, furto ablata fuerint : si
invenitur fur, duplum reddet : 8 si latet fur, dominus domus applicabitur ad
deos, et jurabit quod non extenderit manum in rem proximi sui, 9 ad
perpetrandam fraudem, tam in bove quam in asino, et ove ac vestimento, et
quidquid damnum inferre potest : ad deos utriusque causa perveniet, et si
illi judicaverit, duplum restituet proximo suo. 10 Si quis commendaverit
proximo suo asinum, bovem, ovem, et omne jumentum ad custodiam, et
mortuum fuerit, aut debilitatum, vel captum ab hostibus, nullusque hoc
viderit : 11 jusjurandum erit in medio, quod non extenderit manum ad rem
proximi sui : suscipietque dominus juramentum, et ille reddere non cogetur.
12
Quod si furto ablatum fuerit, restituet damnum domino ; 13 si comestum a

115/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

bestia, deferat ad eum quod occisum est, et non restituet. 14 Qui a proximo
suo quidquam horum mutuo postulaverit, et debilitatum aut mortuum fuerit
domino non prsente, reddere compelletur. 15 Quod si imprsentiarum
dominus fuerit, non restituet, maxime si conductum venerat pro mercede
operis sui.
16

Si seduxerit quis virginem necdum desponsatam, dormieritque cum ea :


dotabit eam, et habebit eam uxorem. 17 Si pater virginis dare noluerit,
reddet pecuniam juxta modum dotis, quam virgines accipere consueverunt.
18
Maleficos non patieris vivere. 19 Qui coierit cum jumento, morte
moriatur. 20 Qui immolat diis, occidetur, prterquam Domino soli.
21

Advenam non contristabis, neque affliges eum : adven enim et ipsi


fuistis in terra gypti. 22 Vidu et pupillo non nocebitis. 23 Si lseritis eos,
vociferabuntur ad me, et ego audiam clamorem eorum : 24 et indignabitur
furor meus, percutiamque vos gladio, et erunt uxores vestr vidu, et filii
vestri pupilli. 25 Si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi qui
habitat tecum, non urgebis eum quasi exactor, nec usuris opprimes. 26 Si
pignus a proximo tuo acceperis vestimentum, ante solis occasum reddes ei.
27
Ipsum enim est solum, quo operitur, indumentum carnis ejus, nec habet
aliud in quo dormiat : si clamaverit ad me, exaudiam eum, quia misericors
sum. 28 Diis non detrahes, et principi populi tui non maledices.
29

Decimas tuas et primitias tuas non tardabis reddere : primogenitum


filiorum tuorum dabis mihi. 30 De bobus quoque, et ovibus similiter facies :
septem diebus sit cum matre sua, die octava reddes illum mihi. 31 Viri
sancti eritis mihi : carnem, qu a bestiis fuerit prgustata, non comedetis,
sed projicietis canibus.
Cap. 23 1 Non suscipies vocem mendacii, nec junges manum tuam ut
pro impio dicas falsum testimonium. 2 Non sequeris turbam ad faciendum
malum : nec in judicio, plurimorum acquiesces sententi, ut a vero devies.
3
Pauperis quoque non misereberis in judicio. 4 Si occurreris bovi inimici
tui, aut asino erranti, reduc ad eum. 5 Si videris asinum odientis te jacere
sub onere, non pertransibis, sed sublevabis cum eo. 6 Non declinabis in
judicium pauperis. 7 Mendacium fugies. Insontem et justum non occides :
quia aversor impium. 8 Nec accipies munera, qu etiam exccant
prudentes, et subvertunt verba justorum. 9 Peregrino molestus non eris.
Scitis enim advenarum animas : quia et ipsi peregrini fuistis in terra
gypti.
10

Sex annis seminabis terram tuam, et congregabis fruges ejus : 11 anno


autem septimo dimittes eam, et requiescere facies, ut comedant pauperes

116/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

populi tui : et quidquid reliquum fuerit, edant besti agri : ita facies in
vinea et in oliveto tuo. 12 Sex diebus operaberis : septimo die cessabis, ut
requiescat bos et asinus tuus, et refrigeretur filius ancill tu, et advena.
13
Omnia qu dixi vobis, custodite. Et per nomen externorum deorum non
jurabitis, neque audietur ex ore vestro.
14

Tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis. 15 Solemnitatem


azymorum custodies. Septem diebus comedes azyma, sicut prcepi tibi,
tempore mensis novorum, quando egressus es de gypto : non apparebis in
conspectu meo vacuus. 16 Et solemnitatem messis primitivorum operis tui,
qucumque seminaveris in agro : solemnitatem quoque in exitu anni,
quando congregaveris omnes fruges tuas de agro. 17 Ter in anno apparebit
omne masculinum tuum coram Domino Deo tuo. 18 Non immolabis super
fermento sanguinem victim me, nec remanebit adeps solemnitatis me
usque mane. 19 Primitias frugum terr tu deferes in domum Domini Dei
tui. Non coques hdum in lacte matris su.
20

Ecce ego mittam angelum meum, qui prcedat te, et custodiat in via, et
introducat in locum quem paravi. 21 Observa eum, et audi vocem ejus, nec
contemnendum putes : quia non dimittet cum peccaveris, et est nomen
meum in illo. 22 Quod si audieris vocem ejus, et feceris omnia qu loquor,
inimicus ero inimicis tuis, et affligam affligentes te.
23

Prcedetque te angelus meus, et introducet te ad Amorrhum, et


Hethum, et Pherezum, Chananumque, et Hevum, et Jebusum, quos
ego conteram. 24 Non adorabis deos eorum, nec coles eos : non facies opera
eorum, sed destrues eos, et confringes statuas eorum. 25 Servietisque
Domino Deo vestro, ut benedicam panibus tuis et aquis, et auferam
infirmitatem de medio tui. 26 Non erit infcunda, nec sterilis in terra tua :
numerum dierum tuorum implebo. 27 Terrorem meum mittam in prcursum
tuum, et occidam omnem populum, ad quem ingredieris : cunctorumque
inimicorum tuorum coram te terga vertam : 28 emittens crabrones prius, qui
fugabunt Hevum, et Chananum, et Hethum, antequam introas. 29 Non
ejiciam eos a facie tua anno uno : ne terra in solitudinem redigatur, et
crescant contra te besti. 30 Paulatim expellam eos de conspectu tuo, donec
augearis, et possideas terram. 31 Ponam autem terminos tuos a mari Rubro
usque ad mare Palstinorum, et a deserto usque ad fluvium : tradam in
manibus vestris habitatores terr, et ejiciam eos de conspectu vestro.
32
Non inibis cum eis fdus, nec cum diis eorum. 33 Non habitent in terra
tua, ne forte peccare te faciant in me, si servieris diis eorum : quod tibi
certe erit in scandalum.

117/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 24 1 Moysi quoque dixit : Ascende ad Dominum tu, et Aaron,


Nadab et Abiu, et septuaginta senes ex Isral, et adorabitis procul.
2
Solusque Moyses ascendet ad Dominum, et illi non appropinquabunt : nec
populus ascendet cum eo. 3 Venit ergo Moyses et narravit plebi omnia
verba Domini, atque judicia : responditque omnis populus una voce :
Omnia verba Domini, qu locutus est, faciemus. 4 Scripsit autem Moyses
universos sermones Domini : et mane consurgens, dificavit altare ad
radices montis, et duodecim titulos per duodecim tribus Isral. 5 Misitque
juvenes de filiis Isral, et obtulerunt holocausta, immolaveruntque victimas
pacificas Domino, vitulos. 6 Tulit itaque Moyses dimidiam partem
sanguinis, et misit in crateras : partem autem residuam fudit super altare.
7
Assumensque volumen fderis, legit audiente populo : qui dixerunt :
Omnia qu locutus est Dominus, faciemus, et erimus obedientes. 8 Ille vero
sumptum sanguinem respersit in populum, et ait : Hic est sanguis fderis
quod pepigit Dominus vobiscum super cunctis sermonibus his.
9

Ascenderuntque Moyses et Aaron, Nadab et Abiu, et septuaginta de


senioribus Isral : 10 et viderunt Deum Isral : et sub pedibus ejus quasi
opus lapidis sapphirini, et quasi clum, cum serenum est. 11 Nec super eos
qui procul recesserant de filiis Isral, misit manum suam, videruntque
Deum, et comederunt, ac biberunt. 12 Dixit autem Dominus ad Moysen :
Ascende ad me in montem, et esto ibi : daboque tibi tabulas lapideas, et
legem, ac mandata qu scripsi : ut doceas eos. 13 Surrexerunt Moyses et
Josue minister ejus : ascendensque Moyses in montem Dei, 14 senioribus
ait : Expectate hic donec revertamur ad vos. Habetis Aaron et Hur
vobiscum : si quid natum fuerit qustionis, referetis ad eos. 15 Cumque
ascendisset Moyses, operuit nubes montem, 16 et habitavit gloria Domini
super Sinai, tegens illum nube sex diebus : septimo autem die vocavit eum
de medio caliginis. 17 Erat autem species glori Domini quasi ignis ardens
super verticem montis in conspectu filiorum Isral. 18 Ingressusque Moyses
medium nebul, ascendit in montem : et fuit ibi quadraginta diebus, et
quadraginta noctibus.
Cap. 25 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
filiis Isral, ut tollant mihi primitias : ab omni homine qui offeret ultroneus,
accipietis eas. 3 Hc sunt autem qu accipere debeatis : aurum, et
argentum, et s, 4 hyacinthum et purpuram, coccumque bis tinctum, et
byssum, pilos caprarum, 5 et pelles arietum rubricatas, pellesque janthinas,
et ligna setim : 6 oleum ad luminaria concinnanda : aromata in unguentum,
et thymiamata boni odoris : 7 lapides onychinos, et gemmas ad ornandum
ephod, ac rationale. 8 Facientque mihi sanctuarium, et habitabo in medio
eorum : 9 juxta omnem similitudinem tabernaculi quod ostendam tibi, et
omnium vasorum in cultum ejus.

118/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Sicque facietis illud : 10 arcam de lignis setim compingite, cujus longitudo


habeat duos et semis cubitos : latitudo, cubitum et dimidium : altitudo,
cubitum similiter ac semissem. 11 Et deaurabis eam auro mundissimo intus
et foris : faciesque supra, coronam auream per circuitum : 12 et quatuor
circulos aureos, quos pones per quatuor arc angulos : duo circuli sint in
latere uno, et duo in altero. 13 Facies quoque vectes de lignis setim, et
operies eos auro. 14 Inducesque per circulos qui sunt in arc lateribus, ut
portetur in eis : 15 qui semper erunt in circulis, nec umquam extrahentur ab
eis. 16 Ponesque in arca testificationem quam dabo tibi. 17 Facies et
propitiatorium de auro mundissimo : duos cubitos et dimidium tenebit
longitudo ejus, et cubitum ac semissem latitudo. 18 Duos quoque cherubim
aureos et productiles facies, ex utraque parte oraculi. 19 Cherub unus sit in
latere uno, et alter in altero. 20 Utrumque latus propitiatorii tegant
expandentes alas, et operientes oraculum, respiciantque se mutuo versis
vultibus in propitiatorium quo operienda est arca, 21 in qua pones
testimonium quod dabo tibi. 22 Inde prcipiam, et loquar ad te supra
propitiatorium, ac de medio duorum cherubim, qui erunt super arcam
testimonii, cuncta qu mandabo per te filiis Isral.
23

Facies et mensam de lignis setim, habentem duos cubitos longitudinis, et


in latitudine cubitum, et in altitudine cubitum et semissem. 24 Et inaurabis
eam auro purissimo : faciesque illi labium aureum per circuitum, 25 et ipsi
labio coronam interrasilem altam quatuor digitis : et super illam, alteram
coronam aureolam. 26 Quatuor quoque circulos aureos prparabis, et pones
eis in quatuor angulis ejusdem mens per singulos pedes. 27 Subter
coronam erunt circuli aurei, ut mittantur vectes per eos, et possit mensa
portari. 28 Ipsos quoque vectes facies de lignis setim, et circumdabis auro ad
subvehendam mensam. 29 Parabis et acetabula, ac phialas, thuribula, et
cyathos, in quibus offerenda sunt libamina, ex auro purissimo. 30 Et pones
super mensam panes propositionis in conspectu meo semper.
31

Facies et candelabrum ductile de auro mundissimo, hastile ejus, et


calamos, scyphos, et sphrulas, ac lilia ex ipso procedentia. 32 Sex calami
egredientur de lateribus, tres ex uno latere, et tres ex altero. 33 Tres scyphi
quasi in nucis modum per calamos singulos, sphrulaque simul, et lilium :
et tres similiter scyphi instar nucis in calamo altero, sphrulaque simul et
lilium. Hoc erit opus sex calamorum, qui producendi sunt de hastili : 34 in
ipso autem candelabro erunt quatuor scyphi in nucis modum, sphrulque
per singulos, et lilia. 35 Sphrul sub duobus calamis per tria loca, qui
simul sex fiunt procedentes de hastili uno. 36 Et sphrul igitur et calami
ex ipso erunt, universa ductilia de auro purissimo. 37 Facies et lucernas
septem, et pones eas super candelabrum, ut luceant ex adverso.

119/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

38

Emunctoria quoque, et ubi qu emuncta sunt extinguantur, fiant de auro


purissimo. 39 Omne pondus candelabri cum universis vasis suis habebit
talentum auri purissimi. 40 Inspice, et fac secundum exemplar quod tibi in
monte monstratum est.
Cap. 26 1 Tabernaculum vero ita facies : decem cortinas de bysso
retorta, et hyacintho, ac purpura, coccoque bis tincto, variatas opere
plumario facies. 2 Longitudo cortin unius habebit viginti octo cubitos :
latitudo, quatuor cubitorum erit. Unius mensur fient universa tentoria.
3
Quinque cortin sibi jungentur mutuo, et ali quinque nexu simili
cohrebunt. 4 Ansulas hyacinthinas in lateribus ac summitatibus facies
cortinarum, ut possint invicem copulari. 5 Quinquagenas ansulas cortina
habebit in utraque parte, ita insertas ut ansa contra ansam veniat, et altera
alteri possit aptari. 6 Facies et quinquaginta circulos aureos quibus
cortinarum vela jungenda sunt, ut unum tabernaculum fiat. 7 Facies et saga
cilicina undecim, ad operiendum tectum tabernaculi. 8 Longitudo sagi unius
habebit triginta cubitos, et latitudo, quatuor : qua erit mensura sagorum
omnium. 9 E quibus quinque junges seorsum, et sex sibi mutuo copulabis,
ita ut sextum sagum in fronte tecti duplices. 10 Facies et quinquaginta ansas
in ora sagi unius, ut conjungi cum altero queat, et quinquaginta ansas in ora
sagi alterius, ut cum altero copuletur. 11 Facies et quinquaginta fibulas
neas quibus jungantur ans, ut unum ex omnibus operimentum fiat.
12
Quod autem superfuerit in sagis qu parantur tecto, id est unum sagum
quod amplius est, ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. 13 Et
cubitus ex una parte pendebit, et alter ex altera qui plus est in sagorum
longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens. 14 Facies et operimentum
aliud tecto de pellibus arietum rubricatis : et super hoc rursum aliud
operimentum de janthinis pellibus. 15 Facies et tabulas stantes tabernaculi
de lignis setim, 16 qu singul denos cubitos in longitudine habeant, et in
latitudine singulos ac semissem. 17 In lateribus tabul, du incastratur
fient, quibus tabula alteri tabul connectatur : atque in hunc modum
cunct tabul parabuntur. 18 Quarum viginti erunt in latere meridiano quod
vergit ad austrum. 19 Quibus quadraginta bases argenteas fundes, ut bin
bases singulis tabulis per duos angulos subjiciantur. 20 In latere quoque
secundo tabernaculi quod vergit ad aquilonem, viginti tabul erunt,
21
quadraginta habentes bases argenteas, bin bases singulis tabulis
supponentur. 22 Ad occidentalem vero plagam tabernaculi facies sex
tabulas, 23 et rursum alias duas qu in angulis erigantur post tergum
tabernaculi. 24 Eruntque conjunct a deorsum usque sursum, et una omnes
compago retinebit. Duabus quoque tabulis qu in angulis ponend sunt,
similis junctura servabitur. 25 Et erunt simul tabul octo, bases earum
argente sedecim, duabus basibus per unam tabulam supputatis. 26 Facies
et vectes de lignis setim quinque ad continendas tabulas in uno latere

120/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tabernaculi, 27 et quinque alios in altero, et ejusdem numeri ad


occidentalem plagam : 28 qui mittentur per medias tabulas a summo usque
ad summum. 29 Ipsas quoque tabulas deaurabis, et fundes in eis annulos
aureos per quos vectes tabulata contineant : quos operies laminis aureis.
30
Et eriges tabernaculum juxta exemplar quod tibi in monte monstratum
est.
31

Facies et velum de hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso


retorta, opere plumario et pulchra varietate contextum : 32 quod appendes
ante quatuor columnas de lignis setim, qu ips quidem deaurat erunt, et
habebunt capita aurea, sed bases argenteas. 33 Inseretur autem velum per
circulos, intra quod pones arcam testimonii, quo et sanctuarium, et
sanctuarii sanctuaria dividentur. 34 Pones et propitiatorium super arcam
testimonii in Sancto sanctorum, 35 mensamque extra velum, et contra
mensam candelabrum in latere tabernaculi meridiano : mensa enim stabit in
parte aquilonis. 36 Facies et tentorium in introitu tabernaculi de hyacintho,
et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumarii. 37 Et
quinque columnas deaurabis lignorum setim, ante quas ducetur tentorium :
quarum erunt capita aurea, et bases ne.
Cap. 27 1 Facies et altare de lignis setim, quod habebit quinque
cubitus in longitudine, et totidem in latitudine, id est, quadrum, et tres
cubitos in altitudine. 2 Cornua autem per quatuor angulos ex ipso erunt : et
operies illud re. 3 Faciesque in usus ejus lebetes ad suscipiendos cineres,
et forcipes atque fuscinulas, et ignium receptacula ; omnia vasa ex re
fabricabis. 4 Craticulamque in modum retis neam : per cujus quatuor
angulos erunt quatuor annuli nei. 5 Quos pones subter arulam altaris :
eritque craticula usque ad altaris medium. 6 Facies et vectes altaris de lignis
setim duos, quos operies laminis neis : 7 et induces per circulos, eruntque
ex utroque latere altaris ad portandum. 8 Non solidum, sed inane et cavum
intrinsecus facies illud, sicut tibi in monte monstratum est.
9

Facies et atrium tabernaculi, in cujus australi plaga contra meridiem erunt


tentoria de bysso retorta : centum cubitos unum latus tenebit in longitudine.
10
Et columnas viginti cum basibus totidem neis, qu capita cum
claturis suis habebunt argentea. 11 Similiter et in latere aquilonis per
longum erunt tentoria centum cubitorum, column viginti, et bases ne
ejusdem numeri, et capita earum cum claturis suis argentea. 12 In
latitudine vero atrii, quod respicit ad occidentem, erunt tentoria per
quinquaginta cubitos, et column decem, basesque totidem. 13 In ea quoque
atrii latitudine, qu respicit ad orientem, quinquaginta cubiti erunt. 14 In
quibus quindecim cubitorum tentoria lateri uno deputabuntur, columnque
tres et bases totidem : 15 et in latere altero erunt tentoria cubitos obtinentia

121/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

quindecim, column tres, et bases totidem. 16 In introitu vero atrii fiet


tentorium cubitorum viginti ex hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et
bysso retorta, opere plumarii : columnas habebit quatuor, cum basibus
totidem. 17 Omnes column atrii per circuitum vestit erunt argenteis
laminis, capitibus argenteis, et basibus neis. 18 In longitudine occupabit
atrium cubitos centum, in latitudine quinquaginta, altitudo quinque
cubitorum erit : fietque de bysso retorta, et habebit bases neas. 19 Cuncta
vasa tabernaculi in omnes usus et cremonias, tam paxillos ejus quam atrii,
ex re facies. 20 Prcipe filiis Isral ut afferant tibi oleum de arboribus
olivarum purissimum, piloque contusum, ut ardeat lucerna semper 21 in
tabernaculo testimonii, extra velum quod oppansum est testimonio. Et
collocabunt eam Aaron et filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino.
Perpetuus erit cultus per successiones eorum a filiis Isral.
Cap. 28 1 Applica quoque ad te Aaron fratrem tuum cum filiis suis
de medio filiorum Isral, ut sacerdotio fungantur mihi : Aaron, Nadab, et
Abiu, Eleazar, et Ithamar. 2 Faciesque vestem sanctam Aaron fratri tuo in
gloriam et decorem. 3 Et loqueris cunctis sapientibus corde quos replevi
spiritu prudenti, ut faciant vestes Aaron, in quibus sanctificatus ministret
mihi. 4 Hc autem erunt vestimenta qu faciet : rationale et superhumerale,
tunicam et lineam strictam, cidarim et balteum. Facient vestimenta sancta
fratri tuo Aaron et filiis ejus, ut sacerdotio fungantur mihi. 5 Accipientque
aurum, et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum.
6

Facient autem superhumerale de auro et hyacintho et purpura, coccoque


bis tincto, et bysso retorta, opere polymito. 7 Duas oras junctas habebit in
utroque latere summitatum, ut in unum redeant. 8 Ipsa quoque textura et
cuncta operis varietas erit ex auro et hyacintho, et purpura, coccoque bis
tincto, et bysso retorta. 9 Sumesque duos lapides onychinos, et sculpes in
eis nomina filiorum Isral : 10 sex nomina in lapide uno, et sex reliqua in
altero, juxta ordinem nativitatis eorum. 11 Opere sculptoris et clatura
gemmarii, sculpes eos nominibus filiorum Isral, inclusos auro atque
circumdatos : 12 et pones in utroque latere superhumeralis, memoriale filiis
Isral. Portabitque Aaron nomina eorum coram Domino super utrumque
humerum, ob recordationem. 13 Facies et uncinos ex auro, 14 et duas
catenulas ex auro purissimo sibi invicem cohrentes, quas inseres uncinis.
15

Rationale quoque judicii facies opere polymito juxta texturam


superhumeralis, ex auro, hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et
bysso retorta. 16 Quadrangulum erit et duplex : mensuram palmi habebit
tam in longitudine quam in latitudine. 17 Ponesque in eo quatuor ordines
lapidum : in primo versu erit lapis sardius, et topazius, et smaragdus : 18 in
secundo carbunculus, sapphirus, et jaspis : 19 in tertio ligurius, achates, et

122/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

amethystus : 20 in quarto chrysolithus, onychinus, et beryllus. Inclusi auro


erunt per ordines suos. 21 Habebuntque nomina filiorum Isral : duodecim
nominibus clabuntur, singuli lapides nominibus singulorum per duodecim
tribus. 22 Facies in rationali catenas sibi invicem cohrentes ex auro
purissimo, 23 et duos annulos aureos, quos pones in utraque rationalis
summitate : 24 catenasque aureas junges annulis, qui sunt in marginibus
ejus, 25 et ipsarum catenarum extrema duobus copulabis uncinis in utroque
latere superhumeralis quod rationale respicit. 26 Facies et duos annulos
aureos, quos pones in summitatibus rationalis, in oris, qu e regione sunt
superhumeralis, et posteriora ejus aspiciunt. 27 Necnon et alios duos
annulos aureos, qui ponendi sunt in utroque latere superhumeralis deorsum,
quod respicit contra faciem junctur inferioris, ut aptari possit cum
superhumerali, 28 et stringatur rationale annulis suis cum annulis
superhumeralis vitta hyacinthina, ut maneat junctura fabrefacta, et a se
invicem rationale et superhumerale nequeant separari. 29 Portabitque Aaron
nomina filiorum Isral in rationali judicii super pectus suum, quando
ingredietur Sanctuarium, memoriale coram Domino in ternum. 30 Pones
autem in rationali judicii Doctrinam et Veritatem, qu erunt in pectore
Aaron, quando ingredietur coram Domino : et gestabit judicium filiorum
Isral in pectore suo, in conspectu Domini semper.
31

Facies et tunicam superhumeralis totam hyacinthinam, 32 in cujus medio


supra erit capitium, et ora per gyrum ejus textilis, sicut fieri solet in
extremis vestium partibus, ne facile rumpatur. 33 Deorsum vero, ad pedes
ejusdem tunic, per circuitum, quasi mala punica facies, ex hyacintho, et
purpura, et cocco bis tincto, mistis in medio tintinnabulis, 34 ita ut
tintinnabulum sit aureum et malum punicum : rursumque tintinnabulum
aliud aureum et malum punicum. 35 Et vestietur ea Aaron in officio
ministerii, ut audiatur sonitus quando ingreditur et egreditur sanctuarium in
conspectu Domini, et non moriatur.
36

Facies et laminam de auro purissimo, in qua sculpes opere clatoris,


Sanctum Domino. 37 Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super tiaram,
38
imminens fronti pontificis. Portabitque Aaron iniquitates eorum, qu
obtulerunt et sanctificaverunt filii Isral, in cunctis muneribus et donariis
suis. Erit autem lamina semper in fronte ejus, ut placatus sit eis Dominus.
39
Stringesque tunicam bysso, et tiaram byssinam facies, et balteum opere
plumarii.
40

Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis et balteos ac tiaras in gloriam et


decorem : 41 vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum et filios ejus cum
eo. Et cunctorum consecrabis manus, sanctificabisque illos, ut sacerdotio
fungantur mihi. 42 Facies et feminalia linea, ut operiant carnem turpitudinis

123/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

su, a renibus usque ad femora : 43 et utentur eis Aaron et filii ejus quando
ingredientur tabernaculum testimonii, vel quando appropinquant ad altare
ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur. Legitimum
sempiternum erit Aaron, et semini ejus post eum.
Cap. 29 1 Sed et hoc facies, ut mihi in sacerdotio consecrentur. Tolle
vitulum de armento, et arietes duos immaculatos, 2 panesque azymos, et
crustulam absque fermento, qu conspersa sit oleo, lagana quoque azyma
oleo lita : de simila triticea cuncta facies. 3 Et posita in canistro offeres :
vitulum autem et duos arietes. 4 Et Aaron ac filios ejus applicabis ad ostium
tabernaculi testimonii. Cumque laveris patrem cum filiis suis aqua, 5 indues
Aaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali et rationali,
quod constringes balteo. 6 Et pones tiaram in capite ejus, et laminam
sanctam super tiaram, 7 et oleum unctionis fundes super caput ejus : atque
hoc ritu consecrabitur. 8 Filios quoque illius applicabis, et indues tunicis
lineis, cingesque balteo, 9 Aaron scilicet et liberos ejus, et impones eis
mitras : eruntque sacerdotes mihi religione perpetua. Postquam initiaveris
manus eorum, 10 applicabis et vitulum coram tabernaculo testimonii.
Imponentque Aaron et filii ejus manus super caput illius, 11 et mactabis
eum in conspectu Domini, juxta ostium tabernaculi testimonii.
12
Sumptumque de sanguine vituli, pones super cornua altaris digito tuo,
reliquum autem sanguinem fundes juxta basim ejus. 13 Sumes et adipem
totum qui operit intestina, et reticulum jecoris, ac duos renes, et adipem qui
super eos est, et offeres incensum super altare : 14 carnes vero vituli et
corium et fimum combures foris extra castra, eo quod pro peccato sit.
15

Unum quoque arietem sumes, super cujus caput ponent Aaron et filii ejus
manus. 16 Quem cum mactaveris, tolles de sanguine ejus, et fundes circa
altare. 17 Ipsum autem arietem secabis in frustra : lotaque intestina ejus ac
pedes, pones super concisas carnes, et super caput illius. 18 Et offeres totum
arietem in incensum super altare : oblatio est Domino, odor suavissimus
victim Domini.
19

Tolles quoque arietem alterum, super cujus caput Aaron et filii ejus
ponent manus. 20 Quem cum immolaveris, sumes de sanguine ejus, et pones
super extremum auricul dextr Aaron et filiorum ejus, et super pollices
manus eorum ac pedis dextri, fundesque sanguinem super altare per
circuitum. 21 Cumque tuleris de sanguine qui est super altare, et de oleo
unctionis, asperges Aaron et vestes ejus, filios et vestimenta eorum.
Consecratisque ipsis et vestibus, 22 tolles adipem de ariete, et caudam et
arvinam, qu operit vitalia, ac reticulum jecoris, et duos renes, atque
adipem, qui super eos est, armumque dextrum, eo quod sit aries
consecrationis : 23 tortamque panis unius, crustulam conspersam oleo,

124/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

laganum de canistro azymorum, quod positum est in conspectu Domini :


24
ponesque omnia super manus Aaron et filiorum ejus, et sanctificabis eos
elevans coram Domino. 25 Suscipiesque universa de manibus eorum : et
incendes super altare in holocaustum, odorem suavissimum in conspectu
Domini, quia oblatio ejus est. 26 Sumes quoque pectusculum de ariete, quo
initiatus est Aaron, sanctificabisque illud elevatum coram Domino, et cedet
in partem tuam. 27 Sanctificabisque et pectusculum consecratum, et armum
quem de ariete separasti, 28 quo initiatus est Aaron et filii ejus, cedentque in
partem Aaron et filiorum ejus jure perpetuo a filiis Isral : quia primitiva
sunt et initia de victimis eorum pacificis qu offerunt Domino.
29

Vestem autem sanctam, qua utetur Aaron, habebunt filii ejus post eum, ut
ungantur in ea, et consecrantur manus eorum. 30 Septem diebus utetur illa
qui pontifex pro eo fuerit constitutus de filiis ejus, et qui ingredietur
tabernaculum testimonii ut ministret in sanctuario.
31

Arietem autem consecrationis tolles, et coques carnes ejus in loco


sancto : 32 quibus vescetur Aaron et filii ejus. Panes quoque, qui sunt in
canistro, in vestibulo tabernaculi testimonii comedent, 33 ut sit placabile
sacrificium, et sanctificentur offerentium manus. Alienigena non vescetur
ex eis, quia sancti sunt. 34 Quod si remanserit de carnibus consecratis, sive
de panibus usque mane, combures reliquias igni : non comedentur, quia
sanctificata sunt.
35

Omnia, qu prcepi tibi, facies super Aaron et filiis ejus. Septem diebus
consecrabis manus eorum : 36 et vitulum pro peccato offeres per singulos
dies ad expiandum. Mundabisque altare cum immolaveris expiationis
hostiam, et unges illud in sanctificationem. 37 Septem diebus expiabis
altare, et sanctificabis, et erit Sanctum sanctorum : omnis, qui tetigerit illud,
sanctificabitur.
38

Hoc est quod facies in altari : agnos anniculos duos per singulos dies
jugiter, 39 unum agnum mane, et alterum vespere, 40 decimam partem
simil conspers oleo tuso, quod habeat mensuram quartam partem hin, et
vinum ad libandum ejusdem mensur in agno uno. 41 Alterum vero agnum
offeres ad vesperam juxta ritum matutin oblationis, et juxta ea qu
diximus, in odorem suavitatis : 42 sacrificium est Domino, oblatione
perpetua in generationes vestras, ad ostium tabernaculi testimonii coram
Domino, ubi constituam ut loquar ad te. 43 Ibique prcipiam filiis Isral, et
sanctificabitur altare in gloria mea. 44 Sanctificabo et tabernaculum
testimonii cum altari, et Aaron cum filiis suis, ut sacerdotio fungantur mihi.
45
Et habitabo in medio filiorum Isral, eroque eis Deus, 46 et scient quia

125/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

ego Dominus Deus eorum, qui eduxi eos de terra gypti, ut manerem inter
illos, ego Dominus Deus ipsorum.
Cap. 30 1 Facies quoque altare ad adolendum thymiama, de lignis
setim, 2 habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est,
quadrangulum, et duos cubitos in altitudine. Cornua ex ipso procedent.
3
Vestiesque illud auro purissimo, tam craticulam ejus, quam parietes per
circuitum, et cornua. Faciesque ei coronam aureolam per gyrum, 4 et duos
annulos aureos sub corona per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et
altare portetur. 5 Ipsos quoque vectes facies de lignis setim, et inaurabis.
6
Ponesque altare contra velum, quod ante arcum pendet testimonii coram
propitiatorio quo tegitur testimonium, ubi loquar tibi. 7 Et adolebit
incensum super eo Aaron, suave fragrans, mane. Quando componet
lucernas, incendet illud : 8 et quando collocabit eas ad vesperum, uret
thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. 9 Non
offeretis super eo thymiama compositionis alterius, nec oblationem, et
victimam, nec libabitis libamina. 10 Et deprecabitur Aaron super cornua
ejus semel per annum, in sanguine quod oblatum est pro peccato, et
placabit super eo in generationibus vestris. Sanctum sanctorum erit
Domino.
11

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 12 Quando tuleris summam


filiorum Isral juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis
Domino, et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti. 13 Hoc autem dabit
omnis qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi (siclus
viginti obolos habet) ; media pars sicli offeretur Domino. 14 Qui habetur in
numero, a viginti annis et supra, dabit pretium. 15 Dives non addet ad
medium sicli, et pauper nihil minuet. 16 Susceptamque pecuniam, qu
collata est a filiis Isral, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit
monimentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum.
17

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 18 Facies et labrum neum


cum basi sua ad lavandum : ponesque illud inter tabernaculum testimonii et
altare. Et missa aqua, 19 lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac
pedes, 20 quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando
accessuri sunt ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino, 21 ne forte
moriantur ; legitimum sempiternum erit ipsi, et semini ejus per
successiones.
22

Locutusque est Dominus ad Moysen, 23 dicens : Sume tibi aromata,


prim myrrh et elect quingentos siclos, et cinnamomi medium, id est,
ducentos quinquaginta siclos, calami similiter ducentos quinquaginta,
24
casi autem quingentos siclos, in pondere sanctuarii, olei de olivetis

126/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

mensuram hin : 25 faciesque unctionis oleum sanctum, unguentum


compositum opere unguentarii, 26 et unges ex eo tabernaculum testimonii,
et arcam testamenti, 27 mensamque cum vasis suis, et candelabrum, et
utensilia ejus, altaria thymiamatis, 28 et holocausti, et universam
supellectilem qu ad cultum eorum pertinet. 29 Sanctificabisque omnia, et
erunt Sancta sanctorum ; qui tetigerit ea, sanctificabitur. 30 Aaron et filios
ejus unges, sanctificabisque eos, ut sacerdotio fungantur mihi. 31 Filiis
quoque Isral dices : Hoc oleum unctionis sanctum erit mihi in
generationes vestras. 32 Caro hominis non ungetur ex eo, et juxta
compositionem ejus non facietis aliud, quia sanctificatum est, et sanctum
erit vobis. 33 Homo quicumque tale composuerit, et dederit ex eo alieno,
exterminabitur de populo suo. 34 Dixitque Dominus ad Moysen : Sume tibi
aromata, stacten et onycha, galbanum boni odoris, et thus lucidissimum ;
qualis ponderis erunt omnia : 35 faciesque thymiama compositum opere
unguentarii, mistum diligenter, et purum, et sanctificatione dignissimum.
36
Cumque in tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo
coram tabernaculo testimonii, in quo loco apparebo tibi. Sanctum
sanctorum erit vobis thymiama. 37 Talem compositionem non facietis in
usus vestros, quia sanctum est Domino. 38 Homo quicumque fecerit simile,
ut odore illius perfruatur, peribit de populis suis.
Cap. 31 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Ecce,
vocavi ex nomine Beseleel filium Uri filii Hur de tribu Juda, 3 et implevi
spiritu Dei, sapientia, et intelligentia et scientia in omni opere, 4 ad
excogitandum quidquid fabrefieri potest ex auro, et argento, et re,
5
marmore, et gemmis, et diversitate lignorum. 6 Dedique ei socium Ooliab
filium Achisamech de tribu Dan. Et in corde omnis eruditi posui
sapientiam : ut faciant cuncta qu prcepi tibi, 7 tabernaculum fderis, et
arcam testimonii, et propitiatorium, quod super eam est, et cuncta vasa
tabernaculi, 8 mensamque et vasa ejus, candelabrum purissimum cum vasis
suis, et altaris thymiamatis, 9 et holocausti, et omnia vasa eorum, labrum
cum basi sua, 10 vestes sanctas in ministerio Aaron sacerdoti, et filiis ejus,
ut fungantur officio suo in sacris : 11 oleum unctionis, et thymiama
aromatum in sanctuario, omnia qu prcepi tibi, facient.
12

Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 13 Loquere filiis Isral, et


dices ad eos : Videte ut sabbatum meum custodiatis : quia signum est inter
me et vos in generationibus vestris : ut sciatis quia ego Dominus, qui
sanctifico vos. 14 Custodite sabbatum meum, sanctum est enim vobis : qui
polluerit illud, morte morietur ; qui fecerit in eo opus, peribit anima illius
de medio populi sui. 15 Sex diebus facietis opus : in die septimo sabbatum
est, requies sancta Domino ; omnis qui fecerit opus in hac die, morietur.
16
Custodiant filii Isral sabbatum, et celebrent illud in generationibus suis.

127/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Pactum est sempiternum 17 inter me et filios Isral, signumque perpetuum ;


sex enim diebus fecit Dominus clum et terram, et in septimo ab opere
cessavit. 18 Deditque Dominus Moysi, completis hujuscemodi sermonibus
in monte Sinai, duas tabulas testimonii lapideas, scriptas digito Dei.
Cap. 32 1 Videns autem populus quod moram faceret descendendi de
monte Moyses, congregatus adversus Aaron, dixit : Surge, fac nobis deos,
qui nos prcedant : Moysi enim huic viro, qui nos eduxit de terra gypti,
ignoramus quid acciderit. 2 Dixitque ad eos Aaron : Tollite inaures aureas
de uxorum, filiorumque et filiarum vestrarum auribus, et afferte ad me.
3
Fecitque populus qu jusserat, deferens inaures ad Aaron. 4 Quas cum ille
accepisset, formavit opere fusorio, et fecit ex eis vitulum conflatilem :
dixeruntque : Hi sunt dii tui Isral, qui te eduxerunt de terra gypti. 5 Quod
cum vidisset Aaron, dificavit altare coram eo, et prconis voce clamavit
dicens : Cras solemnitas Domini est. 6 Surgentesque mane, obtulerunt
holocausta, et hostias pacificas, et sedit populus manducare, et bibere, et
surrexerunt ludere.
7

Locutus est autem Dominus ad Moysen, dicens : Vade, descende :


peccavit populus tuus, quem eduxisti de terra gypti. 8 Recesserunt cito de
via, quam ostendisti eis : feceruntque sibi vitulum conflatilem, et
adoraverunt, atque immolantes ei hostias, dixerunt : Isti sunt dii tui Isral,
qui te eduxerunt de terra gypti. 9 Rursumque ait Dominus ad Moysen :
Cerno quod populus iste dur cervicis sit : 10 dimitte me, ut irascatur furor
meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam.
11
Moyses autem orabat Dominum Deum suum, dicens : Cur, Domine,
irascitur furor tuus contra populum tuum, quem eduxisti de terra gypti, in
fortitudine magna, et in manu robusta ? 12 Ne quso dicant gyptii :
Callide eduxit eos, ut interficeret in montibus, et deleret e terra : quiescat
ira tua, et esto placabilis super nequitia populi tui. 13 Recordare Abraham,
Isaac, et Isral servorum tuorum, quibus jurasti per temetipsum, dicens :
Multiplicabo semen vestrum sicut stellas cli ; et universam terram hanc,
de qua locutus sum, dabo semini vestro, et possidebitis eam semper.
14
Placatusque est Dominus ne faceret malum quod locutus fuerat adversus
populum suum.
15

Et reversus est Moyses de monte, portans duas tabulas testimonii in


manu sua, scriptas ex utraque parte, 16 et factas opere Dei : scriptura
quoque Dei erat sculpta in tabulis. 17 Audiens autem Josue tumultum populi
vociferantis, dixit ad Moysen : Ululatus pugn auditur in castris. 18 Qui
respondit : Non est clamor adhortantium ad pugnam, neque vociferatio
compellentium ad fugam : sed vocem cantantium ego audio. 19 Cumque
appropinquasset ad castra, vidit vitulum, et choros : iratusque valde,

128/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

projecit de manu tabulas, et confregit eas ad radicem montis :


20
arripiensque vitulum quem fecerant, combussit, et contrivit usque ad
pulverem, quem sparsit in aquam, et dedit ex eo potum filiis Isral.
21
Dixitque ad Aaron : Quid tibi fecit hic populus, ut induceres super eum
peccatum maximum ? 22 Cui ille respondit : Ne indignetur dominus meus :
tu enim nosti populum istum, quod pronus sit ad malum : 23 dixerunt mihi :
Fac nobis deos, qui nos prcedant : huic enim Moysi, qui nos eduxit de
terra gypti, nescimus quid acciderit. 24 Quibus ego dixi : Quis vestrum
habet aurum ? Tulerunt, et dederunt mihi : et projeci illud in ignem,
egressusque est hic vitulus.
25

Videns ergo Moyses populum quod esset nudatus (spoliaverat enim eum
Aaron propter ignominiam sordis, et inter hostes nudum constituerat), 26 et
stans in porta castrorum, ait : Si quis est Domini, jungatur mihi.
Congregatique sunt ad eum omnes filii Levi : 27 quibus ait : Hc dicit
Dominus Deus Isral : Ponat vir gladium super femur suum : ite, et redite
de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisque
fratrem, et amicum, et proximum suum. 28 Feceruntque filii Levi juxta
sermonem Moysi, cecideruntque in die illa quasi viginti tria millia
hominum. 29 Et ait Moyses : Consecrastis manus vestras hodie Domino,
unusquisque in filio, et in fratre suo, ut detur vobis benedictio. 30 Facto
autem altero die, locutus est Moyses ad populum : Peccastis peccatum
maximum : ascendam ad Dominum, si quomodo quivero eum deprecari pro
scelere vestro. 31 Reversusque ad Dominum, ait : Obsecro, peccavit populus
iste peccatum maximum, feceruntque sibi deos aureos : aut dimitte eis hanc
noxam, 32 aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsisti. 33 Cui
respondit Dominus : Qui peccaverit mihi, delebo eum de libro meo : 34 tu
autem vade, et duc populum istum quo locutus sum tibi : angelus meus
prcedet te. Ego autem in die ultionis visitabo et hoc peccatum eorum.
35
Percussit ergo Dominus populum pro reatu vituli, quem fecerat Aaron.
Cap. 33 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : Vade,
ascende de loco isto tu, et populus tuus quem eduxisti de terra gypti, in
terram quam juravi Abraham, Isaac et Jacob, dicens : Semini tuo dabo
eam : 2 et mittam prcursorem tui angelum, ut ejiciam Chananum, et
Amorrhum, et Hethum, et Pherezum, et Hevum, et Jebusum, 3 et
intres in terram fluentem lacte et melle. Non enim ascendam tecum, quia
populus dur cervicis es : ne forte disperdam te in via. 4 Audiensque
populus sermonem hunc pessimum, luxit : et nullus ex more indutus est
cultu suo. 5 Dixitque Dominus ad Moysen : Loquere filiis Isral : Populus
dur cervicis es : semel ascendam in medio tui, et delebo te. Jam nunc
depone ornatum tuum, ut sciam quid faciam tibi. 6 Deposuerunt ergo filii
Isral ornatum suum a monte Horeb.

129/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Moyses quoque tollens tabernaculum, tetendit extra castra procul,


vocavitque nomen ejus, Tabernaculum fderis. Et omnis populus, qui
habebat aliquam qustionem, egrediebatur ad tabernaculum fderis, extra
castra. 8 Cumque egrederetur Moyses ad tabernaculum, surgebat universa
plebs, et stabat unusquisque in ostio papilionis sui, aspiciebantque tergum
Moysi, donec ingrederetur tentorium. 9 Ingresso autem illo tabernaculum
fderis, descendebat columna nubis, et stabat ad ostium, loquebaturque
cum Moyse, 10 cernentibus universis quod columna nubis staret ad ostium
tabernaculi. Stabantque ipsi, et adorabant per fores tabernaculorum suorum.
11
Loquebatur autem Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut solet loqui
homo ad amicum suum. Cumque ille reverteretur in castra, minister ejus
Josue filius Nun, puer, non recedebat de tabernaculo.
12

Dixit autem Moyses ad Dominum : Prcipis ut educam populum istum :


et non indicas mihi quem missurus es mecum, prsertim cum dixeris :
Novi te ex nomine, et invenisti gratiam coram me. 13 Si ergo inveni gratiam
in conspectu tuo, ostende mihi faciem tuam, ut sciam te, et inveniam
gratiam ante oculos tuos : respice populum tuum gentem hanc. 14 Dixitque
Dominus : Facies mea prcedet te, et requiem dabo tibi. 15 Et ait Moyses :
Si non tu ipse prcedas, ne educas nos de loco isto. 16 In quo enim scire
poterimus ego et populus tuus invenisse nos gratiam in conspectu tuo, nisi
ambulaveris nobiscum, ut glorificemur ab omnibus populis qui habitant
super terram ? 17 Dixit autem Dominus ad Moysen : Et verbum istud, quod
locutus es, faciam : invenisti enim gratiam coram me, et teipsum novi ex
nomine.
18

Qui ait : Ostende mihi gloriam tuam. 19 Respondit : Ego ostendam omne
bonum tibi, et vocabo in nomine Domini coram te : et miserebor cui
voluero, et clemens ero in quem mihi placuerit. 20 Rursumque ait : Non
poteris videre faciem meam : non enim videbit me homo et vivet. 21 Et
iterum : Ecce, inquit, est locus apud me, et stabis supra petram. 22 Cumque
transibit gloria mea, ponam te in foramine petr, et protegam dextera mea,
donec transeam : 23 tollamque manum meam, et videbis posteriora mea :
faciem autem meam videre non poteris.
Cap. 34 1 Ac deinceps : Prcide, ait, tibi duas tabulas lapideas instar
priorum, et scribam super eas verba, qu habuerunt tabul quas fregisti.
2
Esto paratus mane, ut ascendas statim in montem Sinai, stabisque mecum
super verticem montis. 3 Nullus ascendat tecum, nec videatur quispiam per
totum montem : boves quoque et oves non pascantur e contra. 4 Excidit
ergo duas tabulas lapideas, quales antea fuerant : et de nocte consurgens
ascendit in montem Sinai, sicut prceperat ei Dominus, portans secum

130/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tabulas. 5 Cumque descendisset Dominus per nubem, stetit Moyses cum eo,
invocans nomen Domini. 6 Quo transeunte coram eo, ait : Dominator
Domine Deus, misericors et clemens, patiens et mult miserationis, ac
verax, 7 qui custodis misericordiam in millia ; qui aufers iniquitatem, et
scelera, atque peccata, nullusque apud te per se innocens est ; qui reddis
iniquitatem patrum filiis, ac nepotibus in tertiam et quartam progeniem.
8
Festinusque Moyses, curvatus est pronus in terram, et adorans 9 ait : Si
inveni gratiam in conspectu tuo, Domine, obsecro ut gradiaris nobiscum
(populus enim dur cervicis est) et auferas iniquitates nostras atque
peccata, nosque possideas.
10

Respondit Dominus : Ego inibo pactum videntibus cunctis : signa faciam


qu numquam visa sunt super terram, nec in ullis gentibus, ut cernat
populus iste, in cujus es medio, opus Domini terribile quod facturus sum.
11
Observa cuncta qu hodie mando tibi : ego ipse ejiciam ante faciem
tuam Amorrhum, et Chananum, et Hethum, Pherezum quoque, et
Hevum, et Jebusum. 12 Cave ne umquam cum habitatoribus terr illius
jungas amicitias, qu sint tibi in ruinam : 13 sed aras eorum destrue,
confringe statuas, lucosque succide : 14 noli adorare deum alienum.
Dominus zelotes nomen ejus ; Deus est mulator. 15 Ne ineas pactum cum
hominibus illarum regionum : ne, cum fornicati fuerint cum diis suis, et
adoraverint simulacra eorum, vocet te quispiam ut comedas de immolatis.
16
Nec uxorem de filiabus eorum accipies filiis tuis : ne, postquam ips
fuerint fornicat, fornicari faciant et filios tuos in deos suos. 17 Deos
conflatiles non facies tibi. 18 Solemnitatem azymorum custodies. Septem
diebus vesceris azymis, sicut prcepi tibi, in tempore mensis novorum :
mense enim verni temporis egressus es de gypto. 19 Omne quod aperit
vulvam generis masculini, meum erit. De cunctis animantibus, tam de
bobus, quam de ovibus, meum erit. 20 Primogenitum asini redimes ove : sin
autem nec pretium pro eo dederis, occidetur. Primogenitum filiorum
tuorum redimes : nec apparebis in conspectu meo vacuus. 21 Sex diebus
operaberis ; die septimo cessabis arare et metere. 22 Solemnitatem
hebdomadarum facies tibi in primitiis frugum messis tu tritice, et
solemnitatem, quando redeunte anni tempore cuncta conduntur. 23 Tribus
temporibus anni apparebit omne masculinum tuum in conspectu
omnipotentis Domini Dei Isral. 24 Cum enim tulero gentes a facie tua, et
dilatavero terminos tuos, nullus insidiabitur terr tu, ascendente te, et
apparente in conspectu Domini Dei tui ter in anno. 25 Non immolabis super
fermento sanguinem hosti me : neque residebit mane de victima
solemnitatis Phase. 26 Primitias frugum terr tu offeres in domo Domini
Dei tui. Non coques hdum in lacte matris su. 27 Dixitque Dominus ad
Moysen : Scribe tibi verba hc, quibus et tecum et cum Isral pepigi
fdus.

131/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

28

Fuit ergo ibi cum Domino quadraginta dies et quadraginta noctes : panem
non comedit, et aquam non bibit, et scripsit in tabulis verba fderis decem.
29
Cumque descenderet Moyses de monte Sinai, tenebat duas tabulas
testimonii, et ignorabat quod cornuta esset facies sua ex consortio sermonis
Domini. 30 Videntes autem Aaron et filii Isral cornutam Moysi faciem,
timuerunt prope accedere. 31 Vocatique ab eo, reversi sunt tam Aaron,
quam principes synagog. Et postquam locutus est ad eos, 32 venerunt ad
eum etiam omnes filii Isral : quibus prcepit cuncta qu audierat a
Domino in monte Sinai. 33 Impletisque sermonibus, posuit velamen super
faciem suam. 34 Quod ingressus ad Dominum, et loquens cum eo, auferebat
donec exiret, et tunc loquebatur ad filios Isral omnia qu sibi fuerant
imperata. 35 Qui videbant faciem egredientis Moysi esse cornutam, sed
operiebat ille rursus faciem suam, siquando loquebatur ad eos.
Cap. 35 1 Igitur congregata omni turba filiorum Isral, dixit ad eos :
Hc sunt qu jussit Dominus fieri. 2 Sex diebus facietis opus : septimus
dies erit vobis sanctus, sabbatum, et requies Domini : qui fecerit opus in eo,
occidetur. 3 Non succendetis ignem in omnibus habitaculis vestris per diem
sabbati. 4 Et ait Moyses ad omnem catervam filiorum Isral : Iste est sermo
quem prcepit Dominus, dicens : 5 Separate apud vos primitias Domino.
Omnis voluntarius et prono animo offerat eas Domino : aurum et argentum,
et s, 6 hyacinthum et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum, pilos
caprarum, 7 pellesque arietum rubricatas, et janthinas, ligna setim, 8 et
oleum ad luminaria concinnanda, et ut conficiatur unguentum, et thymiama
suavissimum, 9 lapides onychinos, et gemmas ad ornatum superhumeralis
et rationalis. 10 Quisque vestrum sapiens est, veniat, et faciat quod Dominus
imperavit : 11 tabernaculum scilicet, et tectum ejus, atque operimentum,
annulos, et tabulata cum vectibus, paxillos, et bases : 12 arcam et vectes,
propitiatorium, et velum, quod ante illud oppanditur : 13 mensam cum
vectibus et vasis, et propositionis panibus : 14 candelabrum ad luminaria
sustentanda, vasa illius et lucernas, et oleum ad nutrimenta ignium :
15
altare thymiamatis, et vectes, et oleum unctionis et thymiama ex
aromatibus : tentorium ad ostium tabernaculi : 16 altare holocausti, et
craticulam ejus neam cum vectibus et vasis suis : labrum et basim ejus :
17
cortinas atrii cum columnis et basibus, tentorium in foribus vestibuli,
18
paxillos tabernaculi et atrii cum funiculis suis : 19 vestimenta, quorum
usus est in ministerio sanctuarii, vestes Aaron pontificis ac filiorum ejus, ut
sacerdotio fungantur mihi. 20 Egressaque omnis multitudo filiorum Isral de
conspectu Moysi, 21 obtulerunt mente promptissima atque devota primitias
Domino, ad faciendum opus tabernaculi testimonii. Quidquid ad cultum et
ad vestes sanctas necessarium erat, 22 viri cum mulieribus prbuerunt,
armillas et inaures, annulos et dextralia : omne vas aureum in donaria

132/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Domini separatum est. 23 Si quis habebat hyacinthum, et purpuram,


coccumque bis tinctum, byssum et pilos caprarum, pelles arietum
rubricatas, et janthinas, 24 argenti, risque metalla, obtulerunt Domino,
lignaque setim in varios usus. 25 Sed et mulieres doct, qu neverant,
dederunt hyacinthum, purpuram, et vermiculum, ac byssum, 26 et pilos
caprarum, sponte propria cuncta tribuentes. 27 Principes vero obtulerunt
lapides onychinos, et gemmas ad superhumerale et rationale, 28 aromataque
et oleum ad luminaria concinnanda, et ad prparandum unguentum, ac
thymiama odoris suavissimi componendum. 29 Omnes viri et mulieres
mente devota obtulerunt donaria, ut fierent opera, qu jusserat Dominus
per manum Moysi. Cuncti filii Isral voluntaria Domino dedicaverunt.
30

Dixitque Moyses ad filios Isral : Ecce, vocavit Dominus ex nomine


Beseleel filium Uri, filii Hur de tribu Juda, 31 implevitque eum spiritu Dei,
sapientia et intelligentia, et scientia et omni doctrina, 32 ad excogitandum, et
faciendum opus in auro, et argento, et re, 33 sculpendisque lapidibus, et
opere carpentario, quidquid fabre adinveniri potest, 34 dedit in corde ejus :
Ooliab quoque filium Achisamech de tribu Dan : 35 ambos erudivit
sapientia, ut faciant opera abietarii, polymitarii, ac plumarii, de hyacintho
ac purpura, coccoque bis tincto, et bysso, et texant omnia, ac nova quque
reperiant.
Cap. 36 1 Fecit ergo Beseleel, et Ooliab, et omnis vir sapiens, quibus
dedit Dominus sapientiam et intellectum, ut scirent fabre operari qu in
usus sanctuarii necessaria sunt, et qu prcepit Dominus. 2 Cumque
vocasset eos Moyses et omnem eruditum virum, cui dederat Dominus
sapientiam, et qui sponte sua obtulerant se ad faciendum opus, 3 tradidit eis
universa donaria filiorum Isral. Qui cum instarent operi, quotidie mane
vota populus offerebat. 4 Unde artifices venire compulsi, 5 dixerunt Moysi :
Plus offert populus quam necessarium est. 6 Jussit ergo Moyses prconis
voce cantari : Nec vir, nec mulier quidquam offerat ultra in opere
sanctuarii. Sicque cessatum est a muneribus offerendis, 7 eo quod oblata
sufficerent et superabundarent.
8

Feceruntque omnes corde sapientes ad explendum opus tabernaculi,


cortinas decem de bysso retorta, et hyacintho, et purpura, coccoque bis
tincto, opere vario, et arte polymita : 9 quarum una habebat in longitudine
viginti octo cubitos, et in latitudine quatuor ; una mensura erat omnium
cortinarum. 10 Conjunxitque cortinas quinque, alteram alteri, et alias
quinque sibi invicem copulavit. 11 Fecit et ansas hyacinthinas in ora cortin
unius ex utroque latere, et in ora cortin alterius similiter, 12 ut contra se
invicem venirent ans, et mutuo jungerentur. 13 Unde et quinquaginta fudit
circulos aureos, qui morderent cortinarum ansas, et fieret unum

133/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tabernaculum. 14 Fecit et saga undecim de pilis caprarum ad operiendum


tectum tabernaculi : 15 unum sagum in longitudine habebat cubitos triginta,
et in latitudine cubitos quatuor : unius mensur erant omnia saga :
16
quorum quinque junxit seorsum, et sex alia separatim. 17 Fecitque ansas
quinquaginta in ora sagi unius, et quinquaginta in ora sagi alterius, ut sibi
invicem jungerentur. 18 Et fibulas neas quinquaginta, quibus necteretur
tectum, ut unum pallium ex omnibus sagis fieret. 19 Fecit et opertorium
tabernaculi de pellibus arietum rubricatis : aliudque desuper velamentum de
pellibus janthinis. 20 Fecit et tabulas tabernaculi de lignis setim stantes.
21
Decem cubitorum erat longitudo tabul unius : et unum ac semis
cubitum latitudo retinebat. 22 Bin incastratur erant per singulas tabulas,
ut altera alteri jungeretur. Sic fecit in omnibus tabernaculi tabulis. 23 E
quibus viginti ad plagam meridianam erant contra austrum, 24 cum
quadraginta basibus argenteis. Du bases sub una tabula ponebantur ex
utraque parte angulorum, ubi incastratur laterum in angulis terminantur.
25
Ad plagam quoque tabernaculi, qu respicit ad aquilonem, fecit viginti
tabulas, 26 cum quadraginta basibus argenteis, duas bases per singulas
tabulas. 27 Contra occidentem vero, id est, ad eam partem tabernaculi qu
mare respicit, fecit sex tabulas, 28 et duas alias per singulos angulos
tabernaculi retro : 29 qu junct erant a deorsum usque sursum, et in unam
compaginem pariter ferebantur. Ita fecit ex utraque parte per angulos : 30 ut
octo essent simul tabul, et haberent bases argenteas sedecim, binas
scilicet bases sub singulis tabulis. 31 Fecit et vectes de lignis setim, quinque
ad continendas tabulas unius lateris tabernaculi, 32 et quinque alios ad
alterius lateris coaptandas tabulas : et extra hos, quinque alios vectes ad
occidentalem plagam tabernaculi contra mare. 33 Fecit quoque vectem
alium, qui per medias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret.
34
Ipsa autem tabulata deauravit, fusis basibus earum argenteis. Et circulos
eorum fecit aureos, per quos vectes induci possent : quos et ipsos laminis
aureis operuit. 35 Fecit et velum de hyacintho, et purpura, vermiculo, ac
bysso retorta, opere polymitario, varium atque distinctum : 36 et quatuor
columnas de lignis setim, quas cum capitibus deauravit, fusis basibus
earum argenteis. 37 Fecit et tentorium in introitu tabernaculi ex hyacintho,
purpura, vermiculo, byssoque retorta, opere plumarii : 38 et columnas
quinque cum capitibus suis, quas operuit auro, basesque earum fudit neas.
Cap. 37 1 Fecit autem Beseleel et arcam de lignis setim, habentem
duos semis cubitos in longitudine, et cubitum ac semissem in latitudine,
altitudo quoque unius cubiti fuit et dimidii : vestivitque eam auro purissimo
intus ac foris. 2 Et fecit illi coronam auream per gyrum, 3 conflans quatuor
annulos aureos per quatuor angulos ejus : duos annulos in latere uno, et
duos in altero. 4 Vectes quoque fecit de lignis setim, quos vestivit auro, 5 et
quos misit in annulos, qui erant in lateribus arc ad portandum eam. 6 Fecit

134/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et propitiatorium, id est, oraculum, de auro mundissimo, duorum cubitorum


et dimidii in longitudine, et cubiti ac semis in latitudine. 7 Duos etiam
cherubim ex auro ductili, quos posuit ex utraque parte propitiatorii :
8
cherub unum in summitate unius partis, et cherub alterum in summitate
partis alterius : duos cherubim in singulis summitatibus propitiatorii,
9
extendentes alas, et tegentes propitiatorium, seque mutuo et illud
respicientes.
10

Fecit et mensam de lignis setim in longitudine duorum cubitorum, et in


latitudine unius cubiti, qu habebat in altitudine cubitum ac semissem.
11
Circumdeditque eam auro mundissimo, et fecit illi labium aureum per
gyrum, 12 ipsique labio coronam auream interrasilem quatuor digitorum, et
super eamdem, alteram coronam auream. 13 Fudit et quatuor circulos
aureos, quos posuit in quatuor angulis per singulos pedes mens 14 contra
coronam : misitque in eos vectes, ut possit mensa portari. 15 Ipsos quoque
vectes fecit de lignis setim, et circumdedit eos auro. 16 Et vasa ad diversos
usus mens, acetabula, phialas, et cyathos, et thuribula, ex auro puro, in
quibus offerenda sunt libamina.
17

Fecit et candelabrum ductile de auro mundissimo, de cujus vecte calami,


scyphi, sphrulque, ac lilia procedebant : 18 sex in utroque latere, tres
calami ex parte una, et tres ex altera : 19 tres scyphi in nucis modum per
calamos singulos, sphrulque simul et lilia : et tres scyphi instar nucis in
calamo altero, sphrulque simul et lilia. quum erat opus sex
calamorum, qui procedebant de stipite candelabri. 20 In ipso autem vecte
erant quatuor scyphi in nucis modum, sphrulque per singulos simul et
lilia : 21 et sphrul sub duobus calamis per loca tria, qui simul sex fiunt
calami procedentes de vecte uno. 22 Et sphrul igitur, et calami ex ipso
erant, universa ductilia ex auro purissimo. 23 Fecit et lucernas septem cum
emunctoriis suis, et vasa ubi ea, qu emuncta sunt, extinguantur, de auro
mundissimo. 24 Talentum auri appendebat candelabrum cum omnibus vasis
suis.
25

Fecit et altare thymiamatis de lignis setim, per quadrum singulos habens


cubitos, et in altitudine duos : e cujus angulis procedebant cornua.
26
Vestivitque illud auro purissimo cum craticula ac parietibus et cornibus.
27
Fecitque ei coronam aureolam per gyrum, et duos annulos aureos sub
corona per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et possit altare portari.
28
Ipsos autem vectes fecit de lignis setim, et operuit laminis aureis.
29
Composuit et oleum ad sanctificationis unguentum, et thymiama de
aromatibus mundissimis opere pigmentarii.

135/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 38 1 Fecit et altare holocausti de lignis setim, quinque


cubitorum per quadrum, et trium in altitudine : 2 cujus cornua de angulis
procedebant, operuitque illum laminis neis. 3 Et in usus ejus paravit ex
re vasa diversa, lebetes, forcipes, fuscinulas, uncinos, et ignium
receptacula. 4 Craticulamque ejus in modum retis fecit neam, et subter
eam in altaris medio arulam, 5 fusis quatuor annulis per totidem retiaculi
summitates, ad immittendos vectes ad portandum : 6 quos et ipsos fecit de
lignis setim, et operuit laminis neis : 7 induxitque in circulos, qui in
lateribus altaris eminebant. Ipsum autem altare non erat solidum, sed
cavum ex tabulis, et intus vacuum.
8

Fecit et labrum neum cum basi sua de speculis mulierum, qu


excubabant in ostio tabernaculi. 9 Fecit et atrium, in cujus australi plaga
erant tentoria de bysso retorta, cubitorum centum, 10 column ne viginti
cum basibus suis, capita columnarum, et tota operis clatura, argentea.
11
que ad septentrionalem plagam tentoria column, basesque et capita
columnarum ejusdem mensur, et operis ac metalli, erant. 12 In ea vero
plaga, qu ad occidentem respicit, fuerunt tentoria cubitorum quinquaginta,
column decem cum basibus suis ne, et capita columnarum, et tota
operis clatura, argentea. 13 Porro contra orientem quinquaginta cubitorum
paravit tentoria : 14 e quibus, quindecim cubitos columnarum trium, cum
basibus suis, unum tenebat latus : 15 et in parte altera (quia inter utraque
introitum tabernaculi fecit) quindecim que cubitorum erant tentoria,
columnque tres, et bases totidem. 16 Cuncta atrii tentoria byssus retorta
texuerat. 17 Bases columnarum fuere ne, capita autem earum cum
cunctis claturis suis argentea : sed et ipsas columnas atrii vestivit argento.
18
Et in introitu ejus opere plumario fecit tentorium ex hyacintho, purpura,
vermiculo, ac bysso retorta, quod habebat viginti cubitos in longitudine,
altitudo vero quinque cubitorum erat juxta mensuram, quam cuncta atrii
tentoria habebant. 19 Column autem in ingressu fuere quatuor cum basibus
neis, capitaque earum et clatur argente. 20 Paxillos quoque
tabernaculi et atrii per gyrum fecit neos.
21

Hc sunt instrumenta tabernaculi testimonii, qu enumerata sunt juxta


prceptum Moysi in cremoniis Levitarum per manum Ithamar filii Aaron
sacerdotis : 22 qu Beseleel filius Uri filii Hur de tribu Juda, Domino per
Moysen jubente, compleverat, 23 juncto sibi socio Ooliab filio Achisamech
de tribu Dan : qui et ipse artifex lignorum egregius fuit, et polymitarius
atque plumarius ex hyacintho, purpura, vermiculo et bysso. 24 Omne aurum
quod expensum est in opere sanctuarii, et quod oblatum est in donariis,
viginti novem talentorum fuit, et septingentorum triginta siclorum ad
mensuram sanctuarii. 25 Oblatum est autem ab his qui transierunt ad
numerum a viginti annis et supra, de sexcentis tribus millibus et quingentis

136/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

quinquaginta armatorum. 26 Fuerunt prterea centum talenta argenti e


quibus conflat sunt bases sanctuarii, et introitus, ubi velum pendet.
27
Centum bases fact sunt de talentis centum, singulis talentis per bases
singulas supputatis. 28 De mille autem septingentis et septuaginta quinque,
fecit capita columnarum, quas et ipsas vestivit argento. 29 ris quoque
oblata sunt talenta septuaginta duo millia, et quadringenti supra sicli, 30 ex
quibus fus sunt bases in introitu tabernaculi testimonii, et altare neum
cum craticula sua, omniaque vasa qu ad usum ejus pertinent, 31 et bases
atrii tam in circuitu quam in ingressu ejus, et paxilli tabernaculi atque atrii
per gyrum.
Cap. 39 1 De hyacintho vero et purpura, vermiculo ac bysso, fecit
vestes, quibus indueretur Aaron quando ministrabat in sanctis, sicut
prcepit Dominus Moysi. 2 Fecit igitur superhumerale de auro, hyacintho,
et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, 3 opere polymitario :
inciditque bracteas aureas, et extenuavit in fila, ut possent torqueri cum
priorum colorum subtegmine, 4 duasque oras sibi invicem copulatas in
utroque latere summitatum, 5 et balteum ex eisdem coloribus, sicut
prceperat Dominus Moysi. 6 Paravit et duos lapides onychinos, astrictos
et inclusos auro, et sculptos arte gemmaria nominibus filiorum Isral :
7
posuitque eos in lateribus superhumeralis in monimentum filiorum Isral,
sicut prceperat Dominus Moysi. 8 Fecit et rationale opere polymito juxta
opus superhumeralis, ex auro, hyacintho, purpura, coccoque bis tincto, et
bysso retorta : 9 quadrangulum, duplex, mensur palmi. 10 Et posuit in eo
gemmarum ordines quatuor. In primo versu erat sardius, topazius,
smaragdus. 11 In secundo, carbunculus, sapphirus, et jaspis. 12 In tertio,
ligurius, achates, et amethystus. 13 In quarto, chrysolithus, onychinus, et
beryllus, circumdati et inclusi auro per ordines suos. 14 Ipsique lapides
duodecim sculpti erant nominibus duodecim tribuum Isral, singuli per
nomina singulorum. 15 Fecerunt in rationali et catenulas sibi invicem
cohrentes, de auro purissimo : 16 et duos uncinos, totidemque annulos
aureos. Porro annulos posuerunt in utroque latere rationalis, 17 e quibus
penderent du caten aure, quas inseruerunt uncinis, qui in
superhumeralis angulis eminebant. 18 Hc et ante et retro ita conveniebant
sibi, ut superhumerale et rationale mutuo necterentur, 19 stricta ad balteum
et annulis fortius copulata, quos jungebat vitta hyacinthina, ne laxa fluerent,
et a se invicem moverentur, sicut prcepit Dominus Moysi. 20 Feceruntque
quoque tunicam superhumeralis totam hyacinthinam, 21 et capitium in
superiori parte contra medium, oramque per gyrum capitii textilem :
22
deorsum autem ad pedes mala punica ex hyacintho, purpura, vermiculo,
ac bysso retorta : 23 et tintinnabula de auro purissimo, qu posuerunt inter
malogranata, in extrema parte tunic per gyrum : 24 tintinnabulum autem
aureum, et malum punicum, quibus ornatus incedebat pontifex quando

137/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

ministerio fungebatur, sicut prceperat Dominus Moysi. 25 Fecerunt et


tunicas byssinas opere textili Aaron et filiis ejus : 26 et mitras cum coronulis
suis ex bysso : 27 feminalia quoque linea, byssina : 28 cingulum vero de
bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, arte plumaria,
sicut prceperat Dominus Moysi. 29 Fecerunt et laminam sacr
venerationis de auro purissimo, scripseruntque in ea opere gemmario,
Sanctum Domini : 30 et strinxerunt eam cum mitra vitta hyacinthina, sicut
prceperat Dominus Moysi.
31

Perfectum est igitur omne opus tabernaculi et tecti testimonii :


feceruntque filii Isral cuncta qu prceperat Dominus Moysi. 32 Et
obtulerunt tabernaculum et tectum et universam supellectilem, annulos,
tabulas, vectes, columnas ac bases, 33 opertorium de pellibus arietum
rubricatis, et aliud operimentum de janthinis pellibus, 34 velum ; arcam,
vectes, propitiatorium, 35 mensam cum vasis suis et propositionis panibus ;
36
candelabrum, lucernas, et utensilia earum cum oleo ; 37 altare aureum, et
unguentum, et thymiama ex aromatibus, 38 et tentorium in introitu
tabernaculi ; 39 altare neum, retiaculum, vectes, et vasa ejus omnia ;
labrum cum basi sua ; tentoria atrii, et columnas cum basibus suis ;
40
tentorium in introitu atrii, funiculosque illius et paxillos. Nihil ex vasis
defuit, qu in ministerium tabernaculi, et in tectum fderis jussa sunt fieri.
41
Vestes quoque, quibus sacerdotes utuntur in sanctuario, Aaron scilicet et
filii ejus, 42 obtulerunt filii Isral, sicut prceperat Dominus. 43 Qu
postquam Moyses cuncta vidit completa, benedixit eis.
Cap. 40 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Mense
primo, prima die mensis, eriges tabernaculum testimonii, 3 et pones in eo
arcam, dimittesque ante illam velum : 4 et illata mensa, pones super eam
qu rite prcepta sunt. Candelabrum stabit cum lucernis suis, 5 et altare
aureum, in quo adoletur incensum, coram arca testimonii. Tentorium in
introitu tabernaculi pones, 6 et ante illud altare holocausti : 7 labrum inter
altare et tabernaculum, quod implebis aqua. 8 Circumdabisque atrium
tentoriis, et ingressum ejus. 9 Et assumpto unctionis oleo unges
tabernaculum cum vasis suis, ut sanctificentur : 10 altare holocausti et
omnia vasa ejus, 11 labrum cum basi sua : omnia unctionis oleo consecrabis,
ut sint Sancta sanctorum. 12 Applicabisque Aaron et filios ejus ad fores
tabernaculi testimonii, et lotos aqua 13 indues sanctis vestibus, ut ministrent
mihi, et unctio eorum in sacerdotium sempiternum proficiat. 14 Fecitque
Moyses omnia qu prceperat Dominus. 15 Igitur mense primo anni
secundi, prima die mensis, collocatum est tabernaculum. 16 Erexitque
Moyses illud, et posuit tabulas ac bases et vectes, statuitque columnas, 17 et
expandit tectum super tabernaculum, imposito desuper operimento, sicut
Dominus imperaverat. 18 Posuit et testimonium in arca, subditis infra

138/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vectibus, et oraculum desuper. 19 Cumque intulisset arcam in tabernaculum,


appendit ante eam velum ut expleret Domini jussionem. 20 Posuit et
mensam in tabernaculo testimonii ad plagam septentrionalem extra velum,
21
ordinatis coram propositionis panibus, sicut prceperat Dominus Moysi.
22
Posuit et candelabrum in tabernaculo testimonii e regione mens in parte
australi, 23 locatis per ordinem lucernis, juxta prceptum Domini. 24 Posuit
et altare aureum sub tecto testimonii contra velum, 25 et adolevit super eo
incensum aromatum, sicut jusserat Dominus Moysi. 26 Posuit et tentorium
in introitu tabernaculi testimonii, 27 et altare holocausti in vestibulo
testimonii, offerens in eo holocaustum, et sacrificia, ut Dominus
imperaverat. 28 Labrum quoque statuit inter tabernaculum testimonii et
altare, implens illud aqua. 29 Laveruntque Moyses et Aaron ac filii ejus
manus suas et pedes, 30 cum ingrederentur tectum fderis, et accederent ad
altare, sicut prceperat Dominus Moysi. 31 Erexit et atrium per gyrum
tabernaculi et altaris, ducto in introitu ejus tentorio.
Postquam omnia perfecta sunt, 32 operuit nubes tabernaculum testimonii, et
gloria Domini implevit illud. 33 Nec poterat Moyses ingredi tectum fderis,
nube operiente omnia, et majestate Domini coruscante, quia cuncta nubes
operuerat. 34 Siquando nubes tabernaculum deserebat, proficiscebantur filii
Isral per turmas suas : 35 si pendebat desuper, manebant in eodem loco.
36
Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignis in nocte,
videntibus cunctis populis Isral per cunctas mansiones suas.

Liber Leviticus
Cap. 1 1 Vocavit autem Moysen, et locutus est ei Dominus de
tabernaculo testimonii, dicens : 2 Loquere filiis Isral, et dices ad eos :
Homo, qui obtulerit ex vobis hostiam Domino de pecoribus, id est, de
bobus et ovibus offerens victimas, 3 si holocaustum fuerit ejus oblatio, ac
de armento : masculum immaculatum offeret ad ostium tabernaculi
testimonii, ad placandum sibi Dominum : 4 ponetque manum super caput
hosti, et acceptabilis erit, atque in expiationem ejus proficiens.
5
Immolabitque vitulum coram Domino, et offerent filii Aaron sacerdotes
sanguinem ejus, fundentes per altaris circuitum, quod est ante ostium
tabernaculi : 6 detractaque pelle hosti, artus in frusta concident. 7 Et
subjicient in altari ignem, strue lignorum ante composita : 8 et membra qu
sunt csa, desuper ordinantes, caput videlicet, et cuncta qu adhrent
jecori, 9 intestinis et pedibus lotis aqua : adolebitque ea sacerdos super
altare in holocaustum et suavem odorem Domino. 10 Quod si de pecoribus
oblatio est, de ovibus sive de capris holocaustum, masculum absque macula

139/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

offeret : 11 immolabitque ad latus altaris, quod respicit ad aquilonem, coram


Domino : sanguinem vero illius fundent super altare filii Aaron per
circuitum : 12 dividentque membra, caput, et omnia qu adhrent jecori, et
ponent super ligna, quibus subjiciendus est ignis : 13 intestina vero et pedes
lavabunt aqua. Et oblata omnia adolebit sacerdos super altare in
holocaustum et odorem suavissimum Domino. 14 Si autem de avibus,
holocausti oblatio fuerit Domino, de turturibus, aut pullis columb,
15
offeret eam sacerdos ad altare : et retorto ad collum capite, ac rupto
vulneris loco, decurrere faciet sanguinem super crepidinem altaris :
16
vesiculam vero gutturis, et plumas projiciet prope altare ad orientalem
plagam, in loco in quo cineres effundi solent, 17 confringetque ascellas ejus,
et non secabit, neque ferro dividet eam, et adolebit super altare, lignis igne
supposito. Holocaustum est et oblatio suavissimi odoris Domino.
Cap. 2 1 Anima cum obtulerit oblationem sacrificii Domino, simila
erit ejus oblatio ; fundetque super eam oleum, et ponet thus, 2 ac deferet ad
filios Aaron sacerdotes : quorum unus tollet pugillum plenum simil et
olei, ac totum thus, et ponet memoriale super altare in odorem suavissimum
Domino. 3 Quod autem reliquum fuerit de sacrificio, erit Aaron et filiorum
ejus, Sanctum sanctorum de oblationibus Domini. 4 Cum autem obtuleris
sacrificium coctum in clibano : de simila, panes scilicet absque fermento,
conspersos oleo, et lagana azyma oleo lita. 5 Si oblatio tua fuerit de
sartagine, simil conspers oleo et absque fermento, 6 divides eam
minutatim, et fundes super eam oleum. 7 Sin autem de craticula fuerit
sacrificium, que simila oleo conspergetur : 8 quam offerens Domino,
trades manibus sacerdotis. 9 Qui cum obtulerit eam, tollet memoriale de
sacrificio, et adolebit super altare in odorem suavitatis Domino :
10
quidquid autem reliquum est, erit Aaron, et filiorum ejus, Sanctum
sanctorum de oblationibus Domini. 11 Omnis oblatio qu offeretur
Domino, absque fermento fiet, nec quidquam fermenti ac mellis adolebitur
in sacrificio Domino. 12 Primitias tantum eorum offeretis ac munera : super
altare vero non imponentur in odorem suavitatis. 13 Quidquid obtuleris
sacrificii, sale condies, nec auferes sal fderis Dei tui de sacrificio tuo : in
omni oblatione tua offeres sal. 14 Si autem obtuleris munus primarum
frugum tuarum Domino de spicis adhuc virentibus, torrebis igni, et
confringes in morem farris, et sic offeres primitias tuas Domino, 15 fundens
supra oleum, et thus imponens, quia oblatio Domini est : 16 de qua adolebit
sacerdos in memoriam muneris partem farris fracti, et olei, ac totum thus.
Cap. 3 1 Quod si hostia pacificorum fuerit ejus oblatio, et de bobus
voluerit offerre, marem sive feminam, immaculata offeret coram Domino.
2
Ponetque manum super caput victim su, qu immolabitur in introitu
tabernaculi testimonii, fundentque filii Aaron sacerdotes sanguinem per

140/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

altaris circuitum. 3 Et offerent de hostia pacificorum in oblationem Domino,


adipem qui operit vitalia, et quidquid pinguedinis est intrinsecus : 4 duos
renes cum adipe quo teguntur ilia, et reticulum jecoris cum renunculis.
5
Adolebuntque ea super altare in holocaustum, lignis igne supposito, in
oblationem suavissimi odoris Domino. 6 Si vero de ovibus fuerit ejus
oblatio et pacificorum hostia, sive masculum obtulerit, sive feminam,
immaculata erunt. 7 Si agnum obtulerit coram Domino, 8 ponet manum
suam super caput victim su : qu immolabitur in vestibulo tabernaculi
testimonii : fundentque filii Aaron sanguinem ejus per circuitum altaris.
9
Et offerent de pacificorum hostia sacrificium Domino : adipem et caudam
totam 10 cum renibus, et pinguedinem qu operit ventrem atque universa
vitalia, et utrumque renunculum cum adipe qui est juxta ilia, reticulumque
jecoris cum renunculis. 11 Et adolebit ea sacerdos super altare in pabulum
ignis et oblationis Domini. 12 Si capra fuerit ejus oblatio, et obtulerit eam
Domino, 13 ponet manum suam super caput ejus : immolabitque eam in
introitu tabernaculi testimonii, et fundent filii Aaron sanguinem ejus per
altaris circuitum. 14 Tollentque ex ea in pastum ignis dominici, adipem qui
operit ventrem, et qui tegit universa vitalia : 15 duos renunculos cum
reticulo, quod est super eos juxta ilia, et arvinam jecoris cum renunculis :
16
adolebitque ea super altare sacerdos in alimoniam ignis, et suavissimi
odoris. Omnis adeps, Domini erit 17 jure perpetuo in generationibus, et
cunctis habitaculis vestris : nec sanguinem nec adipem omnino comedetis.
Cap. 4 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
filiis Isral : Anima, qu peccaverit per ignorantiam, et de universis
mandatis Domini, qu prcepit ut non fierent, quippiam fecerit : 3 si
sacerdos, qui unctus est, peccaverit, delinquere faciens populum, offeret
pro peccato suo vitulum immaculatum Domino : 4 et adducet illum ad
ostium tabernaculi testimonii coram Domino, ponetque manum super caput
ejus, et immolabit eum Domino. 5 Hauriet quoque de sanguine vituli,
inferens illum in tabernaculum testimonii. 6 Cumque intinxerit digitum in
sanguine, asperget eo septies coram Domino contra velum sanctuarii.
7
Ponetque de eodem sanguine super cornua altaris thymiamatis gratissimi
Domino, quod est in tabernaculo testimonii : omnem autem reliquum
sanguinem fundet in basim altaris holocausti in introitu tabernaculi. 8 Et
adipem vituli auferet pro peccato, tam eum qui vitalia operit quam omnia
qu intrinsecus sunt : 9 duos renunculos et reticulum quod est super eos
juxta ilia, et adipem jecoris cum renunculis, 10 sicut aufertur de vitulo
hosti pacificorum : et adolebit ea super altare holocausti. 11 Pellem vero et
omnes carnes, cum capite et pedibus et intestinis et fimo, 12 et reliquo
corpore, efferet extra castra in locum mundum, ubi cineres effundi solent :
incendetque ea super lignorum struem, qu in loco effusorum cinerum
cremabuntur.

141/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

13

Quod si omnis turba Isral ignoraverit, et per imperitiam fecerit quod


contra mandatum Domini est, 14 et postea intellexerit peccatum suum,
offeret pro peccato suo vitulum, adducetque eum ad ostium tabernaculi.
15
Et ponent seniores populi manus super caput ejus coram Domino.
Immolatoque vitulo in conspectu Domini, 16 inferet sacerdos, qui unctus
est, de sanguine ejus in tabernaculum testimonii, 17 tincto digito aspergens
septies contra velum. 18 Ponetque de eodem sanguine in cornibus altaris,
quod est coram Domino in tabernaculo testimonii : reliquum autem
sanguinem fundet juxta basim altaris holocaustorum, quod est in ostio
tabernaculi testimonii. 19 Omnemque ejus adipem tollet, et adolebit super
altare : 20 sic faciens et de hoc vitulo quomodo fecit et prius : et rogante pro
eis sacerdote, propitius erit eis Dominus. 21 Ipsum autem vitulum efferet
extra castra, atque comburet sicut et priorem vitulum : quia est pro peccato
multitudinis.
22

Si peccaverit princeps, et fecerit unum e pluribus per ignorantiam, quod


Domini lege prohibetur : 23 et postea intellexerit peccatum suum, offeret
hostiam Domino, hircum de capris immaculatum. 24 Ponetque manum suam
super caput ejus : cumque immolaverit eum loco ubi solet mactari
holocaustum coram Domino, quia pro peccato est, 25 tinget sacerdos
digitum in sanguine hosti pro peccato, tangens cornua altaris holocausti,
et reliquum fundens ad basim ejus. 26 Adipem vero adolebit supra, sicut in
victimis pacificorum fieri solet : rogabitque pro eo sacerdos, et pro peccato
ejus, et dimittetur ei.
27

Quod si peccaverit anima per ignorantiam, de populo terr, ut faciat


quidquam de his, qu Domini lege prohibentur, atque delinquat, 28 et
cognoverit peccatum suum, offeret capram immaculatam. 29 Ponetque
manum super caput hosti qu pro peccato est, et immolabit eam in loco
holocausti. 30 Tolletque sacerdos de sanguine in digito suo : et tangens
cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim ejus. 31 Omnem autem
adipem auferens, sicut auferri solet de victimis pacificorum, adolebit super
altare in odorem suavitatis Domino : rogabitque pro eo, et dimittetur ei.
32
Sin autem de pecoribus obtulerit victimam pro peccato, ovem scilicet
immaculatam : 33 ponet manum super caput ejus, et immolabit eam in loco
ubi solent cdi holocaustorum hosti. 34 Sumetque sacerdos de sanguine
ejus digito suo, et tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad
basim ejus. 35 Omnem quoque adipem auferens, sicut auferri solet adeps
arietis, qui immolatur pro pacificis, cremabit super altare in incensum
Domini : rogabitque pro eo, et pro peccato ejus, et dimittetur ei.

142/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 5 1 Si peccaverit anima, et audierit vocem jurantis, testisque


fuerit quod aut ipse vidit, aut conscius est : nisi indicaverit, portabit
iniquitatem suam. 2 Anima qu tetigerit aliquid immundum, sive quod
occisum a bestia est, aut per se mortuum, aut quodlibet aliud reptile : et
oblita fuerit immunditi su, rea est, et deliquit : 3 et si tetigerit quidquam
de immunditia hominis juxta omnem impuritatem, qua pollui solet,
oblitaque cognoverit postea, subjacebit delicto.
4

Anima, qu juraverit, et protulerit labiis suis, ut vel male quid faceret, vel
bene, et idipsum juramento et sermone firmaverit, oblitaque postea
intellexerit delictum suum, 5 agat pnitentiam pro peccato, 6 et offerat de
gregibus agnam sive capram, orabitque pro ea sacerdos et pro peccato ejus.
7
Sin autem non potuerit offerre pecus, offerat duos turtures, vel duos pullos
columbarum Domino, unum pro peccato, et alterum in holocaustum,
8
dabitque eos sacerdoti : qui primum offerens pro peccato, retorquebit
caput ejus ad pennulas, ita ut collo hreat, et non penitus abrumpatur. 9 Et
asperget de sanguine ejus parietem altaris ; quidquid autem reliquum fuerit,
faciet distillare ad fundamentum ejus, quia pro peccato est. 10 Alterum vero
adolebit in holocaustum, ut fieri solet : rogabitque pro eo sacerdos et pro
peccato ejus, et dimittetur ei. 11 Quod si non quiverit manus ejus duos
offerre turtures, aut duos pullos columbarum, offeret pro peccato suo
simil partem ephi decimam : non mittet in eam oleum, nec thuris aliquid
imponet, quia pro peccato est. 12 Tradetque eam sacerdoti : qui plenum ex
ea pugillum hauriens, cremabit super altare in monimentum ejus qui
obtulerit, 13 rogans pro illo et expians : reliquam vero partem ipse habebit in
munere.
14

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 15 Anima si prvaricans


cremonias, per errorem, in his qu Domino sunt sanctificata, peccaverit,
offeret pro delicto suo arietem immaculatum de gregibus, qui emi potest
duobus siclis, juxta pondus sanctuarii : 16 ipsumque quod intulit damni
restituet, et quintam partem ponet supra, tradens sacerdoti, qui rogabit pro
eo offerens arietem, et dimittetur ei. 17 Anima si peccaverit per ignorantiam,
feceritque unum ex his qu Domini lege prohibentur, et peccati rea
intellexerit iniquitatem suam, 18 offeret arietem immaculatum de gregibus
sacerdoti, juxta mensuram stimationemque peccati : qui orabit pro eo,
quia nesciens fecerit : et dimittetur ei, 19 quia per errorem deliquit in
Dominum.
Cap. 6 1 Locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Anima qu
peccaverit, et contempto Domino, negaverit proximo suo depositum quod
fidei ejus creditum fuerat, vel vi aliquid extorserit, aut calumniam fecerit,
3
sive rem perditam invenerit, et inficians insuper pejeraverit, et quodlibet

143/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

aliud ex pluribus fecerit, in quibus solent peccare homines, 4 convicta


delicti, 5 reddet omnia, qu per fraudem voluit obtinere, integra, et quintam
insuper partem domino cui damnum intulerat. 6 Pro peccato autem suo
offeret arietem immaculatum de grege, et dabit eum sacerdoti, juxta
stimationem mensuramque delicti : 7 qui rogabit pro eo coram Domino, et
dimittetur illi pro singulis qu faciendo peccavit.
8

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 9 Prcipe Aaron et filiis


ejus : Hc est lex holocausti : cremabitur in altari tota nocte usque mane :
ignis ex eodem altari erit. 10 Vestietur tunica sacerdos et feminalibus lineis :
tolletque cineres, quos vorans ignis exussit, et ponens juxta altare,
11
spoliabitur prioribus vestimentis, indutusque aliis, efferret eos extra
castra, et in loco mundissimo usque ad favillam consumi faciet. 12 Ignis
autem in altari semper ardebit, quem nutriet sacerdos subjiciens ligna mane
per singulos dies, et imposito holocausto, desuper adolebit adipes
pacificorum. 13 Ignis est iste perpetuus, qui numquam deficiet in altari.
14
Hc est lex sacrificii et libamentorum, qu offerent filii Aaron coram
Domino, et coram altari. 15 Tollet sacerdos pugillum simil, qu conspersa
est oleo, et totum thus, quod super similam positum est : adolebitque illud
in altari in monimentum odoris suavissimi Domino : 16 reliquam autem
partem simil comedet Aaron cum filiis suis, absque fermento : et comedet
in loco sancto atrii tabernaculi. 17 Ideo autem non fermentabitur, quia pars
ejus in Domini offertur incensum. Sanctum sanctorum erit, sicut pro
peccato atque delicto. 18 Mares tantum stirpis Aaron comedent illud.
Legitimum ac sempiternum erit in generationibus vestris de sacrificiis
Domini : omnis qui tetigerit illa, sanctificabitur. 19 Locutusque est Dominus
ad Moysen, dicens : 20 Hc est oblatio Aaron, et filiorum ejus, quam
offerre debent Domino in die unctionis su. Decimam partem ephi offerent
simil in sacrificio sempiterno, medium ejus mane, et medium ejus
vespere : 21 qu in sartagine oleo conspersa frigetur. Offeret autem eam
calidam in odorem suavissimum Domino 22 sacerdos, qui jure patri
successerit, et tota cremabitur in altari. 23 Omne enim sacrificium
sacerdotum igne consumetur, nec quisquam comedet ex eo.
24

Locutus est autem Dominus ad Moysen, dicens : 25 Loquere Aaron et


filiis ejus : Ista est lex hosti pro peccato : in loco ubi offertur
holocaustum, immolabitur coram Domino. Sanctum sanctorum est.
26
Sacerdos, qui offert, comedet eam in loco sancto, in atrio tabernaculi.
27
Quidquid tetigerit carnes ejus, sanctificabitur. Si de sanguine illius vestis
fuerit aspersa, lavabitur in loco sancto. 28 Vas autem fictile, in quo cocta
est, confringetur ; quod si vas neum fuerit, defricabitur, et lavabitur aqua.
29
Omnis masculus de genere sacerdotali vescetur de carnibus ejus, quia
Sanctum sanctorum est. 30 Hostia enim qu cditur pro peccato, cujus

144/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sanguis infertur in tabernaculum testimonii ad expiandum in sanctuario,


non comedetur, sed comburetur igni.
Cap. 7 1 Hc quoque lex hosti pro delicto, Sancta sanctorum est :
2
idcirco ubi immolabitur holocaustum, mactabitur et victima pro delicto :
sanguis ejus per gyrum altaris fundetur. 3 Offerent ex ea caudam et adipem
qui operit vitalia : 4 duos renunculos, et pinguedinem qu juxta ilia est,
reticulumque jecoris cum renunculis. 5 Et adolebit ea sacerdos super altare :
incensum est Domini pro delicto. 6 Omnis masculus de sacerdotali genere,
in loco sancto vescetur his carnibus, quia Sanctum sanctorum est. 7 Sicut
pro peccato offertur hostia, ita et pro delicto : utriusque hosti lex una erit :
ad sacerdotem, qui eam obtulerit, pertinebit. 8 Sacerdos qui offert
holocausti victimam, habebit pellem ejus. 9 Et omne sacrificium simil,
quod coquitur in clibano, et quidquid in craticula, vel in sartagine
prparatur, ejus erit sacerdotis a quo offertur : 10 sive oleo conspersa, sive
arida fuerint, cunctis filiis Aaron mensura qua per singulos dividetur.
11

Hc est lex hosti pacificorum qu offertur Domino. 12 Si pro gratiarum


actione oblatio fuerit, offerent panes absque fermento conspersos oleo, et
lagana azyma uncta oleo, coctamque similam, et collyridas olei admistione
conspersas : 13 panes quoque fermentatos cum hostia gratiarum, qu
immolatur pro pacificis : 14 ex quibus unus pro primitiis offeretur Domino,
et erit sacerdotis qui fundet hosti sanguinem, 15 cujus carnes eadem
comedentur die, nec remanebit ex eis quidquam usque mane. 16 Si voto, vel
sponte quispiam obtulerit hostiam, eadem similiter edetur die : sed et si
quid in crastinum remanserit, vesci licitum est : 17 quidquid autem tertius
invenerit dies, ignis absumet. 18 Si quis de carnibus victim pacificorum
die tertio comederit, irrita fiet oblatio, nec proderit offerenti : quin potius
qucumque anima tali se edulio contaminaverit, prvaricationis rea erit.
19
Caro, qu aliquid tetigerit immundum, non comedetur, sed comburetur
igni : qui fuerit mundus, vescetur ex ea. 20 Anima polluta qu ederit de
carnibus hosti pacificorum, qu oblata est Domino, peribit de populis
suis. 21 Et qu tetigerit immunditiam hominis, vel jumenti, sive omnis rei
qu polluere potest, et comederit de hujuscemodi carnibus, interibit de
populis suis.
22

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 23 Loquere filiis Isral :


Adipem ovis, et bovis, et capr non comedetis. 24 Adipem cadaveris
morticini, et ejus animalis, quod a bestia captum est, habebitis in varios
usus. 25 Si quis adipem, qui offerri debet in incensum Domini, comederit,
peribit de populo suo. 26 Sanguinem quoque omnis animalis non sumetis in
cibo, tam de avibus quam de pecoribus. 27 Omnis anima, qu ederit
sanguinem, peribit de populis suis.

145/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

28

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 29 Loquere filiis Isral,


dicens : Qui offert victimam pacificorum Domino, offerat simul et
sacrificium, id est, libamenta ejus. 30 Tenebit manibus adipem hosti, et
pectusculum : cumque ambo oblata Domino consecraverit, tradet sacerdoti,
31
qui adolebit adipem super altare, pectusculum autem erit Aaron et
filiorum ejus. 32 Armus quoque dexter de pacificorum hostiis cedet in
primitias sacerdotis. 33 Qui obtulerit sanguinem et adipem filiorum Aaron,
ipse habebit et armum dextrum in portione sua. 34 Pectusculum enim
elevationis, et armum separationis, tuli a filiis Isral de hostiis eorum
pacificis, et dedi Aaron sacerdoti, et filiis ejus, lege perpetua, ab omni
populo Isral. 35 Hc est unctio Aaron et filiorum ejus in cremoniis
Domini die qua obtulit eos Moyses, ut sacerdotio fungerentur, 36 et qu
prcepit eis dari Dominus a filiis Isral religione perpetua in
generationibus suis. 37 Ista est lex holocausti, et sacrificii pro peccato atque
delicto, et pro consecratione et pacificorum victimis, 38 quam constituit
Dominus Moysi in monte Sinai, quando mandabit filiis Isral ut offerrent
oblationes suas Domino in deserto Sinai.
Cap. 8 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Tolle Aaron
cum filiis suis, vestes eorum, et unctionis oleum, vitulum pro peccato, duos
arietes, canistrum cum azymis : 3 et congregabis omnem ctum ad ostium
tabernaculi. 4 Fecit Moyses ut Dominus imperaverat. Congregataque omni
turba ante fores tabernaculi, 5 ait : Iste est sermo, quem jussit Dominus
fieri. 6 Statimque obtulit Aaron et filios ejus. Cumque lavisset eos, 7 vestivit
pontificem subucula linea, accingens eum balteo, et induens eum tunica
hyacinthina, et desuper humerale imposuit, 8 quod astringens cingulo
aptavit rationali, in quo erat Doctrina et Veritas. 9 Cidari quoque texit
caput : et super eam, contra frontem, posuit laminam auream consecratam
in sanctificatione, sicut prceperat ei Dominus. 10 Tulit et unctionis oleum,
quo linivit tabernaculum cum omni supellectili sua. 11 Cumque sanctificans
aspersisset altare septem vicibus, unxit illud, et omnia vasa ejus, labrumque
cum basi sua sanctificavit oleo. 12 Quod fundens super caput Aaron, unxit
eum, et consecravit : 13 filios quoque ejus oblatos vestivit tunicis lineis, et
cinxit balteis, imposuitque mitras, ut jusserat Dominus.
14

Obtulit et vitulum pro peccato : cumque super caput ejus posuisset Aaron
et filii ejus manus suas, 15 immolavit eum, hauriens sanguinem, et tincto
digito, tetigit cornua altaris per gyrum : quo expiato et sanctificato, fudit
reliquum sanguinem ad fundamenta ejus. 16 Adipem vero qui erat super
vitalia, et reticulum jecoris, duosque renunculos, cum arvinulis suis,
adolevit super altare : 17 vitulum cum pelle, et carnibus, et fimo, cremans
extra castra, sicut prceperat Dominus. 18 Obtulit et arietem in

146/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

holocaustum : super cujus caput cum imposuissent Aaron et filii ejus


manus suas, 19 immolavit eum, et fudit sanguinem ejus per circuitum
altaris. 20 Ipsumque arietem in frusta concidens, caput ejus, et artus, et
adipem adolevit igni, 21 lotis prius intestinis et pedibus : totumque simul
arietem incendit super altare, eo quod esset holocaustum suavissimi odoris
Domino, sicut prceperat ei. 22 Obtulit et arietem secundum in
consecratione sacerdotum, posueruntque super caput ejus Aaron et filii ejus
manus suas : 23 quem cum immolasset Moyses, sumens de sanguine ejus,
tetigit extremum auricul dextr Aaron, et pollicem manus ejus dextr,
similiter et pedis. 24 Obtulit et filios Aaron : cumque de sanguine arietis
immolati tetigisset extremum auricul singulorum dextr, et pollices
manus ac pedis dextri, reliquum fudit super altare per circuitum : 25 adipem
vero, et caudam, omnemque pinguedinem qu operit intestina,
reticulumque jecoris, et duos renes cum adipibus suis et armo dextro
separavit.
26

Tollens autem de canistro azymorum, quod erat coram Domino, panem


absque fermento, et collyridam conspersam oleo, laganumque, posuit super
adipes, et armum dextrum, 27 tradens simul omnia Aaron et filiis ejus. Qui
postquam levaverunt ea coram Domino, 28 rursum suscepta de manibus
eorum, adolevit super altare holocausti, eo quod consecrationis esset
oblatio, in odorem suavitatis, sacrificii Domino. 29 Tulitque pectusculum,
elevans illud coram Domino, de ariete consecrationis in partem suam, sicut
prceperat ei Dominus.
30

Assumensque unguentum, et sanguinem qui erat in altari, aspersit super


Aaron et vestimenta ejus, et super filios illius ac vestes eorum. 31 Cumque
sanctificasset eos in vestitu suo, prcepit eis, dicens : Coquite carnes ante
fores tabernaculi, et ibi comedite eas ; panes quoque consecrationis edite,
qui positi sunt in canistro, sicut prcepit mihi Dominus, dicens : Aaron et
filii ejus comedent eos : 32 quidquid autem reliquum fuerit de carne et
panibus, ignis absumet. 33 De ostio quoque tabernaculi non exibitis septem
diebus, usque ad diem quo complebitur tempus consecrationis vestr ;
septem enim diebus finitur consecratio : 34 sicut et imprsentiarum factum
est, ut ritus sacrificii compleretur. 35 Die ac nocte manebitis in tabernaculo
observantes custodias Domini, ne moriamini : sic enim mihi prceptum
est. 36 Feceruntque Aaron et filii ejus cuncta qu locutus est Dominus per
manum Moysi.
Cap. 9 1 Facto autem octavo die, vocavit Moyses Aaron, et filios
ejus, ac majores natu Isral, dixitque ad Aaron : 2 Tolle de armento vitulum
pro peccato, et arietem in holocaustum, utrumque immaculatum, et offer
illos coram Domino. 3 Et ad filios Isral loqueris : Tollite hircum pro

147/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

peccato, et vitulum, atque agnum, anniculos, et sine macula in


holocaustum, 4 bovem et arietem pro pacificis : et immolate eos coram
Domino, in sacrificio singulorum similam conspersam oleo offerentes :
hodie enim Dominus apparebit vobis. 5 Tulerunt ergo cuncta qu jusserat
Moyses ad ostium tabernaculi : ubi cum omnis multitudo astaret, 6 ait
Moyses : Iste est sermo, quem prcepit Dominus : facite, et apparebit vobis
gloria ejus. 7 Et dixit ad Aaron : Accede ad altare, et immola pro peccato
tuo : offer holocaustum, et deprecare pro te et pro populo : cumque
mactaveris hostiam populi, ora pro eo, sicut prcepit Dominus.
8

Statimque Aaron accedens ad altare, immolavit vitulum pro peccato suo :


cujus sanguinem obtulerunt ei filii sui : in quo tingens digitum, tetigit
cornua altaris, et fudit residuum ad basim ejus. 10 Adipemque, et
renunculos, ac reticulum jecoris, qu sunt pro peccato, adolevit super
altare, sicut prceperat Dominus Moysi : 11 carnes vero et pellem ejus extra
castra combussit igni. 12 Immolavit et holocausti victimam : obtuleruntque
ei filii sui sanguinem ejus, quem fudit per altaris circuitum. 13 Ipsam etiam
hostiam in frusta concisam, cum capite et membris singulis obtulerunt ;
qu omnia super altare cremavit igni, 14 lotis aqua prius intestinis et
pedibus.
9

15

Et pro peccato populi offerens, mactavit hircum : expiatoque altari,


fecit holocaustum, 17 addens in sacrificio libamenta, qu pariter
offeruntur, et adolens ea super altare, absque cremoniis holocausti
matutini. 18 Immolavit et bovem atque arietem, hostias pacificas populi :
obtuleruntque ei filii sui sanguinem, quem fudit super altare in circuitum.
19
Adipem autem bovis, et caudam arietis, renunculosque cum adipibus
suis, et reticulum jecoris, 20 posuerunt super pectora : cumque cremati
essent adipes super altare, 21 pectora eorum, et armos dextros separavit
Aaron, elevans coram Domino, sicut prceperat Moyses.
16

22

Et extendens manus ad populum, benedixit ei. Sicque completis hostiis


pro peccato, et holocaustis, et pacificis, descendit. 23 Ingressi autem Moyses
et Aaron in tabernaculum testimonii, et deinceps egressi, benedixerunt
populo. Apparuitque gloria Domini omni multitudini : 24 et ecce egressus
ignis a Domino, devoravit holocaustum, et adipes qui erant super altare.
Quod cum vidissent turb, laudaverunt Dominum, ruentes in facies suas.
Cap. 10 1 Arreptisque Nadab et Abiu filii Aaron thuribulis,
posuerunt ignem, et incensum desuper, offerentes coram Domino ignem
alienum : quod eis prceptum non erat. 2 Egressusque ignis a Domino,
devoravit eos, et mortui sunt coram Domino. 3 Dixitque Moyses ad Aaron :
Hoc est quod locutus est Dominus : Sanctificabor in iis qui appropinquant

148/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

mihi, et in conspectu omnis populi glorificabor. Quod audiens tacuit Aaron.


4
Vocatis autem Moyses Misale et Elisaphan filiis Oziel, patrui Aaron, ait
ad eos : Ite, et tollite fratres vestros de conspectu sanctuarii, et asportate
extra castra. 5 Confestimque pergentes, tulerunt eos sicut jacebant, vestitos
lineis tunicis, et ejecerunt foras, ut sibi fuerat imperatum. 6 Locutusque est
Moyses ad Aaron, et ad Eleazar, et Ithamar, filios ejus : Capita vestra nolite
nudare, et vestimenta nolite scindere, ne forte moriamini, et super omnem
ctum oriatur indignatio. Fratres vestri, et omnis domus Isral, plangant
incendium quod Dominus suscitavit : 7 vos autem non egrediemini fores
tabernaculi, alioquin peribitis : oleum quippe sanct unctionis est super
vos. Qui fecerunt omnia juxta prceptum Moysi. 8 Dixit quoque Dominus
ad Aaron : 9 Vinum, et omne quod inebriare potest, non bibetis tu et filii tui,
quando intratis in tabernaculum testimonii, ne moriamini : quia prceptum
sempiternum est in generationes vestras : 10 et ut habeatis scientiam
discernendi inter sanctum et profanum, inter pollutum et mundum ;
11
doceatisque filios Isral omnia legitima mea qu locutus est Dominus ad
eos per manum Moysi.
12

Locutusque est Moyses ad Aaron, et ad Eleazar, et Ithamar, filios ejus,


qui erant residui : Tollite sacrificium, quod remansit de oblatione Domini,
et comedite illud absque fermento juxta altare, quia Sanctum sanctorum est.
13
Comedetis autem in loco sancto : quod datum est tibi et filiis tuis de
oblationibus Domini, sicut prceptum est mihi. 14 Pectusculum quoque
quod oblatum est, et armum qui separatus est, edetis in loco mundissimo tu
et filii tui, et fili tu tecum : tibi enim ac liberis tuis reposita sunt de
hostiis salutaribus filiorum Isral : 15 eo quod armum et pectus, et adipes
qui cremantur in altari, elevaverunt coram Domino, et pertineant ad te, et
ad filios tuos, lege perpetua, sicut prcepit Dominus. 16 Inter hc, hircum,
qui oblatus fuerat pro peccato, cum qureret Moyses, exustum reperit :
iratusque contra Eleazar et Ithamar filios Aaron, qui remanserant, ait :
17
Cur non comedistis hostiam pro peccato in loco sancto, qu Sancta
sanctorum est, et data vobis ut portetis iniquitatem multitudinis, et rogetis
pro ea in conspectu Domini, 18 prsertim cum de sanguine illius non sit
illatum intra sancta, et comedere debueritis eam in Sanctuario, sicut
prceptum est mihi ? 19 Respondit Aaron : Oblata est hodie victima pro
peccato, et holocaustum coram Domino : mihi autem accidit quod vides ;
quomodo potui comedere eam, aut placere Domino in cremoniis mente
lugubri ? 20 Quod cum audisset Moyses, recepit satisfactionem.
Cap. 11 1 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens :
2
Dicite filiis Isral : Hc sunt animalia qu comedere debetis de cunctis
animantibus terr : 3 omne quod habet divisam ungulam, et ruminat in
pecoribus, comedetis. 4 Quidquid autem ruminat quidem, et habet ungulam,

149/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sed non dividit eam, sicut camelus et cetera, non comedetis illud, et inter
immunda reputabitis. 5 Chrogryllus qui ruminat, ungulamque non dividit,
immundus est. 6 Lepus quoque : nam et ipse ruminat, sed ungulam non
dividit. 7 Et sus : qui cum ungulam dividat, non ruminat. 8 Horum carnibus
non vescemini, nec cadavera contingetis, quia immunda sunt vobis.
9

Hc sunt qu gignuntur in aquis, et vesci licitum est : omne quod habet


pinnulas et squamas, tam in mari quam in fluminibus et stagnis, comedetis.
10
Quidquid autem pinnulas et squamas non habet, eorum qu in aquis
moventur et vivunt, abominabile vobis, 11 execrandumque erit : carnes
eorum non comedetis, et morticina vitabitis. 12 Cuncta qu non habent
pinnulas et squamas in aquis, polluta erunt.
13

Hc sunt qu de avibus comedere non debetis, et vitanda sunt vobis :


aquilam, et gryphem, et halietum, 14 et milvum ac vulturem juxta genus
suum, 15 et omne corvini generis in similitudinem suam, 16 struthionem, et
noctuam, et larum, et accipitrem juxta genus suum : 17 bubonem, et
mergulum, et ibin, 18 et cygnum, et onocrotalum, et porphyrionem,
19
herodionem, et charadrion juxta genus suum, upupam quoque, et
vespertilionem.
20

Omne de volucribus quod graditur super quatuor pedes, abominabile erit


vobis. 21 Quidquid autem ambulat quidem super quatuor pedes, sed habet
longiora retro crura, per qu salit super terram, 22 comedere debetis, ut est
bruchus in genere suo, et attacus atque ophiomachus, ac locusta, singula
juxta genus suum. 23 Quidquid autem ex volucribus quatuor tantum habet
pedes, execrabile erit vobis : 24 et quicumque morticina eorum tetigerit,
polluetur, et erit immundus usque ad vesperum : 25 et si necesse fuerit ut
portet quippiam horum mortuum, lavabit vestimenta sua, et immundus erit
usque ad occasum solis. 26 Omne animal quod habet quidem ungulam, sed
non dividit eam, nec ruminat, immundum erit : et qui tetigerit illud,
contaminabitur. 27 Quod ambulat super manus ex cunctis animantibus, qu
incedunt quadrupedia, immundum erit : qui tetigerit morticina eorum,
polluetur usque ad vesperum. 28 Et qui portaverit hujuscemodi cadavera,
lavabit vestimenta sua, et immundus erit usque ad vesperum : quia omnia
hc immunda sunt vobis. 29 Hc quoque inter polluta reputabuntur de his
qu moventur in terra, mustela et mus et crocodilus, singula juxta genus
suum, 30 mygale, et chamleon, et stellio, et lacerta, et talpa.
31

Omnia hc immunda sunt. Qui tetigerit morticina eorum, immundus erit


usque ad vesperum : 32 et super quod ceciderit quidquam de morticinis
eorum, polluetur, tam vas ligneum et vestimentum, quam pelles et cilicia :
et in quocumque fit opus, tingentur aqua, et polluta erunt usque ad

150/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vesperum, et sic postea mundabuntur. 33 Vas autem fictile, in quod horum


quidquam intro cecidit, polluetur, et idcirco frangendum est. 34 Omnis
cibus, quem comedetis, si fusa fuerit super eum aqua, immundus erit : et
omne liquens quod bibitur de universo vase, immundum erit. 35 Et quidquid
de morticinis hujuscemodi ceciderit super illud, immundum erit : sive
clibani, sive chytropodes, destruentur, et immundi erunt. 36 Fontes vero et
cistern, et omnis aquarum congregatio munda erit. Qui morticinum eorum
tetigerit, polluetur. 37 Si ceciderit super sementem, non polluet eam. 38 Si
autem quispiam aqua sementem perfuderit, et postea morticinis tacta fuerit,
illico polluetur. 39 Si mortuum fuerit animal, quod licet vobis comedere, qui
cadaver ejus tetigerit, immundus erit usque ad vesperum : 40 et qui
comederit ex eo quippiam, sive portaverit, lavabit vestimenta sua, et
immundus erit usque ad vesperum. 41 Omne quod reptat super terram,
abominabile erit, nec assumetur in cibum. 42 Quidquid super pectus
quadrupes graditur, et multos habet pedes, sive per humum trahitur, non
comedetis, quia abominabile est. 43 Nolite contaminare animas vestras, nec
tangatis quidquam eorum, ne immundi sitis. 44 Ego enim sum Dominus
Deus vester : sancti estote, quia ego sanctus sum. Ne polluatis animas
vestras in omni reptili quod movetur super terram. 45 Ego enim sum
Dominus, qui eduxi vos de terra gypti, ut essem vobis in Deum. Sancti
eritis, quia ego sanctus sum. 46 Ista est lex animantium ac volucrum, et
omnis anim viventis, qu movetur in aqua, et reptat in terra, 47 ut
differentias noveritis mundi et immundi, et sciatis quid comedere et quid
respuere debeatis.
Cap. 12 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
filiis Isral, et dices ad eos : Mulier, si suscepto semine pepererit
masculum, immunda erit septem diebus juxta dies separationis menstru.
3
Et die octavo circumcidetur infantulus : 4 ipsa vero triginta tribus diebus
manebit in sanguine purificationis su. Omne sanctum non tanget, nec
ingredietur in sanctuarium, donec impleantur dies purificationis su. 5 Sin
autem feminam pepererit, immunda erit duabus hebdomadibus juxta ritum
fluxus menstrui, et sexaginta sex diebus manebit in sanguine purificationis
su. 6 Cumque expleti fuerint dies purificationis su, pro filio sive pro
filia, deferet agnum anniculum in holocaustum, et pullum columb sive
turturem pro peccato, ad ostium tabernaculi testimonii, et tradet sacerdoti,
7
qui offeret illa coram Domino, et orabit pro ea, et sic mundabitur a
profluvio sanguinis sui : ista est lex parientis masculum aut feminam.
8
Quod si non invenerit manus ejus, nec potuerit offerre agnum, sumet duos
turtures vel duos pullos columbarum, unum in holocaustum, et alterum pro
peccato : orabitque pro ea sacerdos, et sic mundabitur.

151/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 13 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, et Aaron, dicens :


2
Homo, in cujus cute et carne ortus fuerit diversus color, sive pustula, aut
quasi lucens quippiam, id est, plaga lepr, adducetur ad Aaron sacerdotem,
vel ad unum quemlibet filiorum ejus. 3 Qui cum viderit lepram in cute, et
pilos in album mutatos colorem, ipsamque speciem lepr humiliorem cute
et carne reliqua : plaga lepr est, et ad arbitrium ejus separabitur.
4

Sin autem lucens candor fuerit in cute, nec humilior carne reliqua, et pili
coloris pristini, recludet eum sacerdos septem diebus : 5 et considerabit die
septimo : et si quidem lepra ultra non creverit, nec transierit in cute priores
terminos, rursum recludet eum septem diebus aliis. 6 Et die septimo
contemplabitur : si obscurior fuerit lepra, et non creverit in cute, mundabit
eum, quia scabies est : lavabitque homo vestimenta sua, et mundus erit.
7
Quod si postquam a sacerdote visus est, et redditus munditi, iterum lepra
creverit : adducetur ad eum, 8 et immunditi condemnabitur.
9

Plaga lepr si fuerit in homine, adducetur ad sacerdotem, 10 et videbit


eum. Cumque color albus in cute fuerit, et capillorum mutaverit aspectum,
ipsa quoque caro viva apparuerit : 11 lepra vetustissima judicabitur, atque
inolita cuti. Contaminabit itaque eum sacerdos, et non recludet, quia
perspicu immunditi est. 12 Sin autem effloruerit discurrens lepra in cute,
et operuerit omnem cutem a capite usque ad pedes, quidquid sub aspectum
oculorum cadit, 13 considerabit eum sacerdos, et teneri lepra mundissima
judicabit : eo quod omnis in candorem versa sit, et idcirco homo mundus
erit. 14 Quando vero caro vivens in eo apparuerit, 15 tunc sacerdotis judicio
polluetur, et inter immundos reputabitur : caro enim viva, si lepra
aspergitur, immunda est. 16 Quod si rursum versa fuerit in alborem, et
totum hominem operuerit, 17 considerabit eum sacerdos, et mundum esse
decernet.
18

Caro autem et cutis in qua ulcus natum est, et sanatum, 19 et in loco


ulceris cicatrix alba apparuerit, sive subrufa, adducetur homo ad
sacerdotem. 20 Qui cum viderit locum lepr humiliorem carne reliqua, et
pilos versos in candorem, contaminabit eum : plaga enim lepr orta est in
ulcere. 21 Quod si pilus coloris est pristini, et cicatrix subobscura, et vicina
carne non est humilior, recludet eum septem diebus : 22 et si quidem
creverit, adjudicabit eum lepr ; 23 sin autem steterit in loco suo, ulceris est
cicatrix, et homo mundus erit.
24

Caro autem et cutis, quam ignis exusserit, et sanata albam sive rufam
habuerit cicatricem, 25 considerabit eam sacerdos : et ecce versa est in
alborem, et locus ejus reliqua cute est humilior, contaminabit eum, quia
plaga lepr in cicatrice orta est. 26 Quod si pilorum color non fuerit

152/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

immutatus, nec humilior plaga carne reliqua, et ipsa lepr species fuerit
subobscura, recludet eum septem diebus, 27 et die septimo contemplabitur :
si creverit in cute lepra, contaminabit eum. 28 Sin autem in loco suo candor
steterit non satis clarus, plaga combustionis est, et idcirco mundabitur, quia
cicatrix est combustur.
29

Vir, sive mulier, in cujus capite vel barba germinaverit lepra, videbit eos
sacerdos. 30 Et si quidem humilior fuerit locus carne reliqua, et capillus
flavus, solitoque subtilior, contaminabit eos, quia lepra capitis ac barb est.
31
Sin autem viderit locum macul qualem vicin carni, et capillum
nigrum : recludet eum septem diebus, 32 et die septimo intuebitur. Si non
creverit macula, et capillus sui coloris est, et locus plag carni reliqu
qualis : 33 radetur homo absque loco macul, et includetur septem diebus
aliis. 34 Si die septimo visa fuerit stetisse plaga in loco suo, nec humilior
carne reliqua, mundabit eum : lotisque vestibus suis, mundus erit. 35 Sin
autem post emundationem rursus creverit macula in cute, 36 non quret
amplius utrum capillus in flavum colorem sit immutatus, quia aperte
immundus est. 37 Porro si steterit macula, et capilli nigri fuerint, noverit
hominem sanatum esse, et confidenter eum pronuntiet mundum.
38

Vir, sive mulier, in cujus cute candor apparuerit, 39 intuebitur eos


sacerdos. Si deprehenderit subobscurum alborem lucere in cute, sciat non
esse lepram, sed maculam coloris candidi, et hominem mundum.
40

Vir, de cujus capite capilli fluunt, calvus et mundus est : 41 et si a fronte


ceciderint pili, recalvaster et mundus est. 42 Sin autem in calvitio sive in
recalvatione albus vel rufus color fuerit exortus, 43 et hoc sacerdos viderit,
condemnabit eum haud dubi lepr, qu orta est in calvitio. 44 Quicumque
ergo maculatus fuerit lepra, et separatus est ad arbitrium sacerdotis,
45
habebit vestimenta dissuta, caput nudum, os veste contectum,
contaminatum ac sordidum se clamabit. 46 Omni tempore quo leprosus est
et immundus, solus habitabit extra castra.
47

Vestis lanea sive linea, qu lepram habuerit, 48 in stamine atque


subtegmine, aut certe pellis, vel quidquid ex pelle confectum est, 49 si alba
vel rufa macula fuerit infecta, lepra reputabitur, ostendeturque sacerdoti :
50
qui consideratam recludet septem diebus : 51 et die septimo rursus
aspiciens, si deprehenderit crevisse, lepra perseverans est : pollutum
judicabit vestimentum, et omne in quo fuerit inventa : 52 et idcirco
comburetur flammis. 53 Quod si eam viderit non crevisse, 54 prcipiet, et
lavabunt id in quo lepra est, recludetque illud septem diebus aliis. 55 Et cum
viderit faciem quidem pristinam non reversam, nec tamen crevisse lepram,
immundum judicabit, et igne comburet, eo quod infusa sit in superficie

153/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vestimenti, vel per totum, lepra. 56 Sin autem obscurior fuerit locus lepr,
postquam vestis est lota, abrumpet eum, et a solido dividet. 57 Quod si ultra
apparuerit in his locis, qu prius immaculata erant, lepra volatilis et vaga,
debet igne comburi. 58 Si cessaverit, lavabit aqua ea, qu pura sunt,
secundo, et munda erunt. 59 Ista est lex lepr vestimenti lanei et linei,
staminis, atque subtegminis, omnisque supellectilis pellice, quomodo
mundari debeat, vel contaminari.
Cap. 14 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Hic est
ritus leprosi, quando mundandus est. Adducetur ad sacerdotem : 3 qui
egressus de castris, cum invenerit lepram esse mundatam, 4 prcipiet ei, qui
purificatur, ut offerat duos passeres vivos pro se, quibus vesci licitum est, et
lignum cedrinum, vermiculumque et hyssopum. 5 Et unum ex passeribus
immolari jubebit in vase fictili super aquas viventes : 6 alium autem vivum
cum ligno cedrino, et cocco et hyssopo, tinget in sanguine passeris
immolati, 7 quo asperget illum, qui mundandus est, septies, ut jure
purgetur : et dimittet passerem vivum, ut in agrum avolet. 8 Cumque laverit
homo vestimenta sua, radet omnes pilos corporis, et lavabitur aqua :
purificatusque ingredietur castra, ita dumtaxat ut maneat extra
tabernaculum suum septem diebus, 9 et die septimo radet capillos capitis,
barbamque et supercilia, ac totius corporis pilos. Et lotis rursum vestibus et
corpore, 10 die octavo assumet duos agnos immaculatos, et ovem anniculam
absque macula, et tres decimas simil in sacrificium, qu conspersa sit
oleo, et seorsum olei sextarium. 11 Cumque sacerdos purificans hominem,
statuerit eum, et hc omnia coram Domino in ostio tabernaculi testimonii,
12
tollet agnum et offeret eum pro delicto, oleique sextarium : et oblatis ante
Dominum omnibus, 13 immolabit agnum, ubi solet immolari hostia pro
peccato, et holocaustum, id est, in loco sancto. Sicut enim pro peccato, ita
et pro delicto ad sacerdotem pertinet hostia : Sancta sanctorum est.
14
Assumensque sacerdos de sanguine hosti, qu immolata est pro delicto,
ponet super extremum auricul dextr ejus qui mundatur, et super pollices
manus dextr et pedis : 15 et de olei sextario mittet in manum suam
sinistram, 16 tingetque digitum dextrum in eo, et asperget coram Domino
septies. 17 Quod autem reliquum est olei in lva manu, fundet super
extremum auricul dextr ejus qui mundatur, et super pollices manus ac
pedis dextri, et super sanguinem qui effusus est pro delicto, 18 et super
caput ejus. 19 Rogabitque pro eo coram Domino, et faciet sacrificium pro
peccato : tunc immolabit holocaustum, 20 et ponet illud in altari cum
libamentis suis, et homo rite mundabitur.
21

Quod si pauper est, et non potest manus ejus invenire qu dicta sunt pro
delicto, assumet agnum ad oblationem, ut roget pro eo sacerdos,
decimamque partem simil conspers oleo in sacrificium, et olei

154/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sextarium, 22 duosque turtures sive duos pullos columb, quorum unus sit
pro peccato, et alter in holocaustum : 23 offeretque ea die octavo
purificationis su sacerdoti, ad ostium tabernaculi testimonii coram
Domino. 24 Qui suscipiens agnum pro delicto et sextarium olei, levabit
simul : 25 immolatoque agno, de sanguine ejus ponet super extremum
auricul dextr illius qui mundatur, et super pollices manus ejus ac pedis
dextri : 26 olei vero partem mittet in manum suam sinistram, 27 in quo
tingens digitum dextr manus asperget septies coram Domino :
28
tangetque extremum dextr auricul illius qui mundatur, et pollices
manus ac pedis dextri, in loco sanguinis qui effusus est pro delicto :
29
reliquam autem partem olei, qu est in sinistra manu, mittet super caput
purificati, ut placet pro eo Dominum : 30 et turturem sive pullum columb
offeret, 31 unum pro delicto, et alterum in holocaustum cum libamentis suis.
32
Hoc est sacrificium leprosi, qui habere non potest omnia in
emundationem sui.
33

Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens : 34 Cum ingressi


fueritis terram Chanaan, quam ego dabo vobis in possessionem, si fuerit
plaga lepr in dibus, 35 ibit cujus est domus, nuntians sacerdoti, et dicet :
Quasi plaga lepr videtur mihi esse in domo mea. 36 At ille prcipiet ut
efferant universa de domo, priusquam ingrediatur eam, et videat utrum
leprosa sit, ne immunda fiant omnia qu in domo sunt. Intrabitque postea
ut consideret lepram domus : 37 et cum viderit in parietibus illius quasi
valliculas pallore sive rubore deformes, et humiliores superficie reliqua,
38
egredietur ostium domus, et statim claudet illam septem diebus.
39
Reversusque die septimo, considerabit eam : si invenerit crevisse lepram,
40
jubebit erui lapides in quibus lepra est, et projici eos extra civitatem in
locum immundum : 41 domum autem ipsam radi intrinsecus per circuitum,
et spargi pulverem rasur extra urbem in locum immundum, 42 lapidesque
alios reponi pro his qui ablati fuerint, et luto alio liniri domum. 43 Sin autem
postquam eruti sunt lapides, et pulvis erasus, et alia terra lita, 44 ingressus
sacerdos viderit reversam lepram, et parietes respersos maculis, lepra est
perseverans, et immunda domus : 45 quam statim destruent, et lapides ejus
ac ligna, atque universum pulverem projicient extra oppidum in locum
immundum. 46 Qui intraverit domum quando clausa est, immundus erit
usque ad vesperum : 47 et qui dormierit in ea, et comederit quippiam,
lavabit vestimenta sua.
48

Quod si introiens sacerdos viderit lepram non crevisse in domo,


postquam denuo lita fuerit, purificabit eam reddita sanitate : 49 et in
purificationem ejus sumet duos passeres, lignumque cedrinum, et
vermiculum atque hyssopum : 50 et immolato uno passere in vase fictili
super aquas vivas, 51 tollet lignum cedrinum, et hyssopum, et coccum, et

155/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

passerem vivum, et tinget omnia in sanguine passeris immolati, atque in


aquis viventibus, et asperget domum septies, 52 purificabitque eam tam in
sanguine passeris quam in aquis viventibus, et in passere vivo, lignoque
cedrino et hyssopo atque vermiculo. 53 Cumque dimiserit passerem avolare
in agrum libere, orabit pro domo, et jure mundabitur. 54 Ista est lex omnis
lepr et percussur, 55 lepr vestium et domorum, 56 cicatricis et
erumpentium papularum, lucentis macul, et in varias species, coloribus
immutatis, 57 ut possit sciri quo tempore mundum quid, vel immundum sit.
Cap. 15 1 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens :
2
Loquimini filiis Isral, et dicite eis : Vir, qui patitur fluxum seminis,
immundus erit. 3 Et tunc judicabitur huic vitio subjacere, cum per singula
momenta adhserit carni ejus, atque concreverit fdus humor. 4 Omne
stratum, in quo dormierit, immundum erit, et ubicumque sederit. 5 Si quis
hominum tetigerit lectum ejus, lavabit vestimenta sua, et ipse lotus aqua,
immundus erit usque ad vesperum. 6 Si sederit ubi ille sederat, et ipse
lavabit vestimenta sua : et lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum.
7
Qui tetigerit carnem ejus, lavabit vestimenta sua : et ipse lotus aqua,
immundus erit usque ad vesperum. 8 Si salivam hujuscemodi homo jecerit
super eum qui mundus est, lavabit vestimenta sua : et lotus aqua,
immundus erit usque ad vesperum. 9 Sagma, super quo sederit, immundum
erit : 10 et quidquid sub eo fuerit, qui fluxum seminis patitur, pollutum erit
usque ad vesperum. Qui portaverit horum aliquid, lavabit vestimenta sua :
et ipse lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum. 11 Omnis, quem
tetigerit qui talis est, non lotis ante manibus, lavabit vestimenta sua, et lotus
aqua, immundus erit usque ad vesperum. 12 Vas fictile quod tetigerit
confringetur : vas autem ligneum lavabitur aqua.
13

Si sanatus fuerit qui hujuscemodi sustinet passionem, numerabit septem


dies post emundationem sui, et lotis vestibus et toto corpore in aquis
viventibus, erit mundus. 14 Die autem octavo sumet duos turtures, aut duos
pullos columb, et veniet in conspectum Domini ad ostium tabernaculi
testimonii, dabitque eos sacerdoti : 15 qui faciet unum pro peccato et
alterum in holocaustum : rogabitque pro eo coram Domino, ut emundetur a
fluxi seminis sui. 16 Vir de quo egreditur semen coitus, lavabit aqua omne
corpus suum : et immundus erit usque ad vesperum. 17 Vestem et pellem,
quam habuerit, lavabit aqua, et immunda erit usque ad vesperum. 18 Mulier,
cum qua coierit, lavabitur aqua, et immunda erit usque ad vesperum.
19

Mulier, qu redeunte mense patitur fluxum sanguinis, septem diebus


separabitur. 20 Omnis qui tetigerit eam, immundus erit usque ad vesperum :
21
et in quo dormierit vel sederit diebus separationis su, polluetur. 22 Qui
tetigerit lectum ejus, lavabit vestimenta sua : et ipse lotus aqua, immundus

156/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

erit usque ad vesperum. 23 Omne vas, super quo illa sederit, quisquis
attigerit, lavabit vestimenta sua : et ipse lotus aqua, pollutus erit usque ad
vesperum. 24 Si coierit cum ea vir tempore sanguinis menstrualis,
immundus erit septem diebus : et omne stratum, in quo dormierit, polluetur.
25
Mulier, qu patitur multis diebus fluxum sanguinis non in tempore
menstruali, vel qu post menstruum sanguinem fluere non cessat, quamdiu
subjacet huic passioni, immunda erit quasi sit in tempore menstruo.
26
Omne stratum, in quo dormierit, et vas in quo sederit, pollutum erit.
27
Quicumque tetigerit ea, lavabit vestimenta sua : et ipse lotus aqua,
immundus erit usque ad vesperam. 28 Si steterit sanguis, et fluere cessaverit,
numerabit septem dies purificationis su : 29 et die octavo offeret pro se
sacerdoti duos turtures, aut duos pullos columbarum, ad ostium tabernaculi
testimonii : 30 qui unum faciet pro peccato, et alterum in holocaustum,
rogabitque pro ea coram Domino, et pro fluxu immunditi ejus.
31
Docebitis ergo filios Isral ut caveant immunditiam, et non moriantur in
sordibus suis, cum polluerint tabernaculum meum quod est inter eos. 32 Ista
est lex ejus, qui patitur fluxum seminis, et qui polluitur coitu, 33 et qu
menstruis temporibus separatur, vel qu jugi fluit sanguine, et hominis qui
dormierit cum ea.
Cap. 16 1 Locutusque est Dominus ad Moysen post mortem duorum
filiorum Aaron, quando offerentes ignem alienum interfecti sunt : 2 et
prcepit ei, dicens : Loquere ad Aaron fratrem tuum, ne omni tempore
ingrediatur sanctuarium, quod est intra velum coram propitiatorio quo
tegitur arca, ut non moriatur (quia in nube apparebo super oraculum), 3 nisi
hc ante fecerit : vitulum pro peccato offeret, et arietem in holocaustum.
4
Tunica linea vestietur, feminalibus lineis verenda celabit : accingetur zona
linea, cidarim lineam imponet capiti : hc enim vestimenta sunt sancta :
quibus cunctis, cum lotus fuerit, induetur. 5 Suscipietque ab universa
multitudine filiorum Isral duos hircos pro peccato, et unum arietem in
holocaustum. 6 Cumque obtulerit vitulum, et oraverit pro se et pro domo
sua, 7 duos hircos stare faciet coram Domino in ostio tabernaculi
testimonii : 8 mittensque super utrumque sortem, unam Domino, alteram
capro emissario : 9 cujus exierit sors Domino, offeret illum pro peccato :
10
cujus autem in caprum emissarium, statuet eum vivum coram Domino, ut
fundat preces super eo, et emittat eum in solitudinem.
11

His rite celebratis, offeret vitulum, et rogans pro se, et pro domo sua,
immolabit eum : 12 assumptoque thuribulo, quod de prunis altaris
impleverit, et hauriens manu compositum thymiama in incensum, ultra
velum intrabit in sancta : 13 ut, positis super ignem aromatibus, nebula
eorum et vapor operiat oraculum quod est supra testimonium, et non
moriatur. 14 Tollet quoque de sanguine vituli, et asperget digito septies

157/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

contra propitiatorium ad orientem.


15

Cumque mactaverit hircum pro peccato populi, inferet sanguinem ejus


intra velum, sicut prceptum est de sanguine vituli, ut aspergat e regione
oraculi, 16 et expiet sanctuarium ab immunditiis filiorum Isral, et a
prvaricationibus eorum, cunctisque peccatis. Juxta hunc ritum faciet
tabernaculo testimonii, quod fixum est inter eos, in medio sordium
habitationis eorum. 17 Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex
sanctuarium ingreditur, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo
ctu Isral, donec egrediatur. 18 Cum autem exierit ad altare quod coram
Domino est, oret pro se, et sumptum sanguinem vituli atque hirci fundat
super cornua ejus per gyrum : 19 aspergensque digito septies, expiet, et
sanctificet illud ab immunditiis filiorum Isral.
20

Postquam emundaverit sanctuarium, et tabernaculum, et altare, tunc


offerat hircum viventem : 21 et posita utraque manu super caput ejus,
confiteatur omnes iniquitates filiorum Isral, et universa delicta atque
peccata eorum : qu imprecans capiti ejus, emittet illum per hominem
paratum, in desertum. 22 Cumque portaverit hircus omnes iniquitates eorum
in terram solitariam, et dimissus fuerit in deserto, 23 revertetur Aaron in
tabernaculum testimonii, et depositis vestibus, quibus prius indutus erat,
cum intraret sanctuarium, relictisque ibi, 24 lavabit carnem suam in loco
sancto, indueturque vestibus suis. Et postquam egressus obtulerit
holocaustum suum, ac plebis, rogabit tam pro se quam pro populo : 25 et
adipem, qui oblatus est pro peccatis, adolebit super altare. 26 Ille vero, qui
dimiserit caprum emissarium, lavabit vestimenta sua, et corpus aqua, et sic
ingredietur in castra. 27 Vitulum autem, et hircum, qui pro peccato fuerant
immolati, et quorum sanguis illatus est in sanctuarium, ut expiatio
compleretur, asportabunt foras castra, et comburent igni tam pelles quam
carnes eorum, ac fimum : 28 et quicumque combusserit ea, lavabit
vestimenta sua et carnem aqua, et sic ingredietur in castra.
29

Eritque vobis hoc legitimum sempiternum : mense septimo, decima die


mensis, affligetis animas vestras, nullumque opus facietis, sive indigena,
sive advena qui peregrinatur inter vos. 30 In hac die expiatio erit vestri,
atque mundatio ab omnibus peccatis vestris : coram Domino mundabimini.
31
Sabbatum enim requietionis est, et affligetis animas vestras religione
perpetua. 32 Expiabit autem sacerdos, qui unctus fuerit, et cujus manus
initiat sunt ut sacerdotio fungatur pro patre suo : indueturque stola linea et
vestibus sanctis, 33 et expiabit sanctuarium et tabernaculum testimonii atque
altare, sacerdotes quoque et universum populum. 34 Eritque vobis hoc
legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Isral, et pro cunctis peccatis
eorum semel in anno. Fecit igitur sicut prceperat Dominus Moysi.

158/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 17 1 Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere


Aaron et filiis ejus, et cunctis filiis Isral, dicens ad eos : Iste est sermo
quem mandavit Dominus, dicens : 3 Homo quilibet de domo Isral, si
occiderit bovem aut ovem, sive capram, in castris vel extra castra, 4 et non
obtulerit ad ostium tabernaculi oblationem Domino, sanguinis reus erit :
quasi si sanguinem fuderit, sic peribit de medio populi sui. 5 Ideo sacerdoti
offerre debent filii Isral hostias suas, quas occident in agro, ut
sanctificentur Domino ante ostium tabernaculi testimonii, et immolent eas
hostias pacificas Domino. 6 Fundetque sacerdos sanguinem super altare
Domini ad ostium tabernaculi testimonii, et adolebit adipem in odorem
suavitatis Domino : 7 et nequaquam ultra immolabunt hostias suas
dmonibus, cum quibus fornicati sunt. Legitimum sempiternum erit illis et
posteris eorum. 8 Et ad ipsos dices : Homo de domo Isral, et de advenis
qui peregrinantur apud vos, qui obtulerit holocaustum sive victimam, 9 et
ad ostium tabernaculi testimonii non adduxerit eam, ut offeratur Domino,
interibit de populo suo.
10

Homo quilibet de domo Isral et de advenis qui peregrinantur inter eos, si


comederit sanguinem, obfirmabo faciem meam contra animam illius, et
disperdam eam de populo suo, 11 quia anima carnis in sanguine est : et ego
dedi illum vobis, ut super altare in eo expietis pro animabus vestris, et
sanguis pro anim piaculo sit. 12 Idcirco dixi filiis Isral : Omnis anima ex
vobis non comedet sanguinem, nec ex advenis qui peregrinantur apud vos.
13
Homo quicumque de filiis Isral, et de advenis qui peregrinantur apud
vos, si venatione atque aucupio ceperit feram, vel avem, quibus vesci
licitum est, fundat sanguinem ejus, et operiat illum terra. 14 Anima enim
omnis carnis in sanguine est : unde dixi filiis Isral : Sanguinem univers
carnis non comedetis, quia anima carnis in sanguine est : et quicumque
comederit illum, interibit. 15 Anima, qu comederit morticinum, vel
captum a bestia, tam de indigenis, quam de advenis, lavabit vestimenta sua
et semetipsum aqua, et contaminatus erit usque ad vesperum : et hoc ordine
mundus fiet. 16 Quod si non laverit vestimenta sua et corpus, portabit
iniquitatem suam.
Cap. 18 1 Locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere filiis
Isral, et dices ad eos : Ego Dominus Deus vester : 3 juxta consuetudinem
terr gypti, in qua habitastis, non facietis : et juxta morem regionis
Chanaan, ad quam ego introducturus sum vos, non agetis, nec in legitimis
eorum ambulabitis. 4 Facietis judicia mea, et prcepta mea servabitis, et
ambulabitis in eis. Ego Dominus Deus vester. 5 Custodite leges meas atque
judicia, qu faciens homo, vivet in eis. Ego Dominus. 6 Omnis homo ad
proximam sanguinis sui non accedet, ut revelet turpitudinem ejus. Ego

159/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Dominus. 7 Turpitudinem patris tui et turpitudinem matris tu non


discooperies : mater tua est : non revelabis turpitudinem ejus.
8
Turpitudinem uxoris patris tui non discooperies : turpitudo enim patris tui
est. 9 Turpitudinem sororis tu ex patre sive ex matre, qu domi vel foris
genita est, non revelabis. 10 Turpitudinem fili filii tui vel neptis ex filia
non revelabis : quia turpitudo tua est. 11 Turpitudinem fili uxoris patris tui,
quam peperit patri tuo, et est soror tua, non revelabis. 12 Turpitudinem
sororis patris tui non discooperies : quia caro est patris tui. 13 Turpitudinem
sororis matris tu non revelabis, eo quod caro sit matris tu.
14
Turpitudinem patrui tui non revelabis, nec accedes ad uxorem ejus, qu
tibi affinitate conjungitur. 15 Turpitudinem nurus tu non revelabis, quia
uxor filii tui est : nec discooperies ignominiam ejus. 16 Turpitudinem uxoris
fratris tui non revelabis : quia turpitudo fratris tui est. 17 Turpitudinem
uxoris tu et fili ejus non revelabis. Filiam filii ejus, et filiam fili illius
non sumes, ut reveles ignominiam ejus : quia caro illius sunt, et talis coitus
incestus est. 18 Sororem uxoris tu in pellicatum illius non accipies, nec
revelabis turpitudinem ejus adhuc illa vivente.
19

Ad mulierem qu patitur menstrua non accedes, nec revelabis fditatem


ejus. 20 Cum uxore proximi tui non coibis, nec seminis commistione
maculaberis. 21 De semine tuo non dabis ut consecretur idolo Moloch, nec
pollues nomen Dei tui. Ego Dominus. 22 Cum masculo non commiscearis
coitu femineo, quia abominatio est. 23 Cum omni pecore non coibis, nec
maculaberis cum eo. Mulier non succumbet jumento, nec miscebitur ei,
quia scelus est. 24 Nec polluamini in omnibus his quibus contaminat sunt
univers gentes, quas ego ejiciam ante conspectum vestrum, 25 et quibus
polluta est terra : cujus ego scelera visitabo, ut evomat habitatores suos.
26
Custodite legitima mea atque judicia, et non faciatis ex omnibus
abominationibus istis, tam indigena quam colonus qui peregrinantur apud
vos. 27 Omnes enim execrationes istas fecerunt accol terr qui fuerunt
ante vos, et polluerunt eam. 28 Cavete ergo ne et vos similiter evomat, cum
paria feceritis, sicut evomuit gentem, qu fuit ante vos. 29 Omnis anima,
qu fecerit de abominationibus his quippiam, peribit de medio populi sui.
30
Custodite mandata mea. Nolite facere qu fecerunt hi qui fuerunt ante
vos, et ne polluamini in eis. Ego Dominus Deus vester.
Cap. 19 1 Locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere ad
omnem ctum filiorum Isral, et dices ad eos : Sancti estote, quia ego
sanctus sum, Dominus Deus vester. 3 Unusquisque patrem suum, et matrem
suam timeat. Sabbata mea custodite. Ego Dominus Deus vester. 4 Nolite
converti ad idola, nec deos conflatiles faciatis vobis. Ego Dominus Deus
vester. 5 Si immolaveritis hostiam pacificorum Domino, ut sit placabilis,
6
eo die quo fuerit immolata, comedetis eam, et die altero : quidquid autem

160/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

residuum fuerit in diem tertium, igne comburetis. 7 Si quis post biduum


comederit ex ea, profanus erit, et impietatis reus : 8 portabitque iniquitatem
suam, quia sanctum Domini polluit, et peribit anima illa de populo suo.
9

Cumque messueris segetes terr tu, non tondebis usque ad solum


superficiem terr, nec remanentes spicas colliges, 10 neque in vinea tua
racemos et grana decidentia congregabis : sed pauperibus et peregrinis
carpenda dimittes. Ego Dominus Deus vester. 11 Non facietis furtum. Non
mentiemini, nec decipiet unusquisque proximum suum. 12 Non perjurabis in
nomine meo, nec pollues nomen Dei tui. Ego Dominus. 13 Non facies
calumniam proximo tuo nec vi opprimes eum. Non morabitur opus
mercenarii tui apud te usque mane. 14 Non maledices surdo, nec coram
cco pones offendiculum : sed timebis Dominum Deum tuum, quia ego
sum Dominus. 15 Non facies quod iniquum est, nec injuste judicabis. Non
consideres personam pauperis, nec honores vultum potentis. Juste judica
proximo tuo. 16 Non eris criminator, nec susurro in populo. Non stabis
contra sanguinem proximi tui. Ego Dominus. 17 Non oderis fratrem tuum in
corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum. 18 Non
quras ultionem, nec memor eris injuri civium tuorum. Diliges amicum
tuum sicut teipsum. Ego Dominus.
19

Leges meas custodite. Jumentum tuum non facies coire cum alterius
generis animantibus. Agrum tuum non seres diverso semine. Veste, qu ex
duobus texta est, non indueris. 20 Homo, si dormierit cum muliere coitu
seminis, qu sit ancilla etiam nubilis, et tamen pretio non redempta, nec
libertate donata : vapulabunt ambo, et non morientur, quia non fuit libera.
21
Pro delicto autem suo offeret Domino ad ostium tabernaculi testimonii
arietem : 22 orabitque pro eo sacerdos, et pro peccato ejus coram Domino,
et repropitiabitur ei, dimitteturque peccatum. 23 Quando ingressi fueritis
terram, et plantaveritis in ea ligna pomifera, auferetis prputia eorum :
poma, qu germinant, immunda erunt vobis, nec edetis ex eis. 24 Quarto
autem anno omnis fructus eorum sanctificabitur, laudabilis Domino.
25
Quinto autem anno comedetis fructus, congregantes poma, qu
proferunt. Ego Dominus Deus vester. 26 Non comedetis cum sanguine. Non
augurabimini, nec observabitis somnia. 27 Neque in rotundum attondebitis
comam, nec radetis barbam. 28 Et super mortuo non incidetis carnem
vestram, neque figuras aliquas aut stigmata facietis vobis. Ego Dominus.
29
Ne prostituas filiam tuam, ne contaminetur terra et impleatur piaculo.
30
Sabbata mea custodite, et sanctuarium meum metuite. Ego Dominus.
31
Non declinetis ad magos, nec ab ariolis aliquid sciscitemini, ut
polluamini per eos. Ego Dominus Deus vester. 32 Coram cano capite
consurge, et honora personam senis : et time Dominum Deum tuum. Ego
sum Dominus.

161/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

33

Si habitaverit advena in terra vestra, et moratus fuerit inter vos, non


exprobretis ei : 34 sed sit inter vos quasi indigena, et diligetis eum quasi
vosmetipsos : fuistis enim et vos adven in terra gypti. Ego Dominus
Deus vester.
35

Nolite facere iniquum aliquid in judicio, in regula, in pondere, in


mensura. 36 Statera justa, et qua sint pondera, justus modius, quusque
sextarius. Ego Dominus Deus vester, qui eduxi vos de terra gypti.
37
Custodite omnia prcepta mea, et universa judicia, et facite ea. Ego
Dominus.
Cap. 20 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Hc
loqueris filiis Isral : Homo de filiis Isral, et de advenis qui habitant in
Isral, si quis dederit de semine suo idolo Moloch, morte moriatur :
populus terr lapidabit eum. 3 Et ego ponam faciem meam contra illum :
succidamque eum de medio populi sui, eo quod dederit de semine suo
Moloch, et contaminaverit sanctuarium meum, ac polluerit nomen sanctum
meum. 4 Quod si negligens populus terr, et quasi parvipendens imperium
meum, dimiserit hominem qui dedit de semine suo Moloch, nec voluerit
eum occidere : 5 ponam faciem meam super hominem illum, et super
cognationem ejus, succidamque et ipsum, et omnes qui consenserunt ei ut
fornicarentur cum Moloch, de medio populi sui. 6 Anima, qu declinaverit
ad magos et ariolos, et fornicata fuerit cum eis, ponam faciem meam contra
eam, et interficiam illam de medio populi sui. 7 Sanctificamini et estote
sancti, quia ego sum Dominus Deus vester. 8 Custodite prcepta mea, et
facite ea : ego Dominus qui sanctifico vos. 9 Qui maledixerit patri suo, aut
matri, morte moriatur : patri matrique maledixit : sanguis ejus sit super
eum.
10

Si mchatus quis fuerit cum uxore alterius, et adulterium perpetraverit


cum conjuge proximi sui, morte moriantur et mchus et adultera. 11 Qui
dormierit cum noverca sua, et revelaverit ignominiam patris sui, morte
moriantur ambo : sanguis eorum sit super eos. 12 Si quis dormierit cum nuru
sua, uterque moriatur, quia scelus operati sunt : sanguis eorum sit super
eos. 13 Qui dormierit cum masculo coitu femineo, uterque operatus est
nefas : morte moriantur : sit sanguis eorum super eos. 14 Qui supra uxorem
filiam, duxerit matrem ejus, scelus operatus est : vivus ardebit cum eis, nec
permanebit tantum nefas in medio vestri. 15 Qui cum jumento et pecore
coierit, morte moriatur : pecus quoque occidite. 16 Mulier, qu succubuerit
cuilibet jumento, simul interficietur cum eo : sanguis eorum sit super eos.
17
Qui acceperit sororem suam filiam patris sui, vel filiam matris su, et
viderit turpitudinem ejus, illaque conspexerit fratris ignominiam, nefariam

162/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

rem operati sunt : occidentur in conspectu populi sui, eo quod turpitudinem


suam mutuo revelaverint, et portabunt iniquitatem suam. 18 Qui coierit cum
muliere in fluxu menstruo, et revelaverit turpitudinem ejus, ipsaque
aperuerit fontem sanguinis sui, interficientur ambo de medio populi sui.
19
Turpitudinem materter et amit tu non discooperies : qui hoc fecerit,
ignominiam carnis su nudavit ; portabunt ambo iniquitatem suam. 20 Qui
coierit cum uxore patrui vel avunculi sui, et revelaverit ignominiam
cognationis su, portabunt ambo peccatum suum : absque liberis
morientur. 21 Qui duxerit uxorem fratris sui, rem facit illicitam :
turpitudinem fratris sui revelavit : absque liberis erunt.
22

Custodite leges meas, atque judicia, et facite ea : ne et vos evomat terra


quam intraturi estis et habitaturi. 23 Nolite ambulare in legitimis nationum,
quas ego expulsurus sum ante vos. Omnia enim hc fecerunt, et
abominatus sum eas. 24 Vobis autem loquor. Possidete terram eorum, quam
dabo vobis in hreditatem, terram fluentem lacte et melle. Ego Dominus
Deus vester, qui separavi vos a ceteris populis. 25 Separate ergo et vos
jumentum mundum ab immundo, et avem mundam ab immunda : ne
polluatis animas vestras in pecore, et avibus, et cunctis qu moventur in
terra, et qu vobis ostendi esse polluta. 26 Eritis mihi sancti, quia sanctus
sum ego Dominus, et separavi vos a ceteris populis, ut essetis mei. 27 Vir,
sive mulier, in quibus pythonicus, vel divinationis fuerit spiritus, morte
moriantur : lapidibus obruent eos : sanguis eorum sit super illos.
Cap. 21 1 Dixit quoque Dominus ad Moysen : Loquere ad sacerdotes
filios Aaron, et dices ad eos : Ne contaminetur sacerdos in mortibus civium
suorum, 2 nisi tantum in consanguineis, ac propinquis, id est, super patre et
matre, et filio, et filia, fratre quoque, 3 et sorore virgine qu non est nupta
viro : 4 sed nec in principe populi sui contaminabitur. 5 Non radent caput,
nec barbam, neque in carnibus suis facient incisuras. 6 Sancti erunt Deo
suo, et non polluent nomen ejus : incensum enim Domini, et panes Dei sui
offerunt, et ideo sancti erunt. 7 Scortum et vile prostibulum non ducent
uxorem, nec eam qu repudiata est a marito : quia consecrati sunt Deo suo,
8
et panes propositionis offerunt. Sint ergo sancti, quia et ego sanctus sum,
Dominus qui sanctifico eos. 9 Sacerdotis filia si deprehensa fuerit in stupro,
et violaverit nomen patris sui, flammis exuretur.
10

Pontifex, id est, sacerdos maximus inter fratres suos, super cujus caput
fusum est unctionis oleum, et cujus manus in sacerdotio consecrat sunt,
vestitusque est sanctis vestibus, caput suum non discooperiet, vestimenta
non scindet : 11 et ad omnem mortuum non ingredietur omnino : super patre
quoque suo et matre non contaminabitur. 12 Nec egredietur de sanctis, ne
polluat sanctuarium Domini, quia oleum sanct unctionis Dei sui super

163/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

eum est. Ego Dominus. 13 Virginem ducet uxorem : 14 viduam autem et


repudiatam, et sordidam, atque meretricem non accipiet, sed puellam de
populo suo : 15 ne commisceat stirpem generis sui vulgo gentis su : quia
ego Dominus, qui sanctifico eum. 16 Locutusque est Dominus ad Moysen,
dicens : 17 Loquere ad Aaron : Homo de semine tuo per familias qui
habuerit maculam, non offeret panes Deo suo, 18 nec accedet ad
ministerium ejus : si ccus fuerit, si claudus, si parvo vel grandi, vel torto
naso, 19 si fracto pede, si manu, 20 si gibbus, si lippus, si albuginem habens
in oculo, si jugem scabiem, si impetiginem in corpore, vel herniosus.
21
Omnis qui habuerit maculam de semine Aaron sacerdotis, non accedet
offerre hostias Domino, nec panes Deo suo : 22 vescetur tamen panibus qui
offeruntur in sanctuario, 23 ita dumtaxat, ut intra velum non ingrediatur, nec
accedat ad altare, quia maculam habet, et contaminare non debet
sanctuarium meum. Ego Dominus qui sanctifico eos. 24 Locutus est ergo
Moyses ad Aaron, et ad filios ejus, et ad omnem Isral cuncta qu fuerant
sibi imperata.
Cap. 22 1 Locutus quoque est Dominus ad Moysen, dicens :
2
Loquere ad Aaron et ad filios ejus, ut caveant ab his qu consecrata sunt
filiorum Isral, et non contaminent nomen sanctificatorum mihi, qu ipsi
offerunt. Ego Dominus. 3 Dic ad eos, et ad posteros eorum : Omnis homo
qui accesserit de stirpe vestra ad ea qu consecrata sunt, et qu obtulerunt
filii Isral Domino, in quo est immunditia, peribit coram Domino. Ego sum
Dominus. 4 Homo de semine Aaron, qui fuerit leprosus, aut patiens fluxum
seminis, non vescetur de his qu sanctificata sunt mihi, donec sanetur. Qui
tetigerit immundum super mortuo, et ex quo egreditur semen quasi coitus,
5
et qui tangit reptile, et quodlibet immundum cujus tactus est sordidus,
6
immundus erit usque ad vesperum, et non vescetur his qu sanctificata
sunt : sed cum laverit carnem suam aqua, 7 et occubuerit sol, tunc mundatus
vescetur de sanctificatis, quia cibus illius est. 8 Morticinum et captum a
bestia non comedent, nec polluentur in eis. Ego sum Dominus. 9 Custodiant
prcepta mea, ut non subjaceant peccato, et moriantur in sanctuario, cum
polluerint illud. Ego Dominus qui sanctifico eos. 10 Omnis alienigena non
comedet de sanctificatis ; inquilinus sacerdotis et mercenarius non
vescentur ex eis. 11 Quem autem sacerdos emerit, et qui vernaculus domus
ejus fuerit, his comedent ex eis. 12 Si filia sacerdotis cuilibet ex populo
nupta fuerit, de his qu sanctificata sunt, et de primitiis non vescetur. 13 Sin
autem vidua, vel repudiata, et absque liberis reversa fuerit ad domum patris
sui : sicut puella consueverat, aletur cibis patris sui. Omnis alienigena
comedendi ex eis non habet potestatem. 14 Qui comederit de sanctificatis
per ignorantiam, addet quintam partem cum eo quod comedit, et dabit
sacerdoti in sanctuarium. 15 Nec contaminabunt sanctificata filiorum Isral,
qu offerunt Domino : 16 ne forte sustineant iniquitatem delicti sui, cum

164/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sanctificata comederint. Ego Dominus qui sanctifico eos.


17

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 18 Loquere ad Aaron et


filios ejus, et ad omnes filios Isral, dicesque ad eos : Homo de domo
Isral, et de advenis qui habitant apud vos, qui obtulerit oblationem suam,
vel vota solvens, vel sponte offerens, quidquid illud obtulerit in
holocaustum Domini, 19 ut offeratur per vos, masculus immaculatus erit ex
bobus, et ovibus, et ex capris : 20 si maculam habuerit, non offeretis, neque
erit acceptabile. 21 Homo qui obtulerit victimam pacificorum Domino, vel
vota solvens, vel sponte offerens, tam de bobus quam de ovibus,
immaculatum offeret ut acceptabile sit : omnis macula non erit in eo. 22 Si
ccum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulas, aut scabiem, aut
impetiginem : non offeretis ea Domino, nec adolebitis ex eis super altare
Domini. 23 Bovem et ovem, aure et cauda amputatis, voluntarie offerre
potes, votum autem ex eis solvi non potest. 24 Omne animal, quod vel
contritis, vel tusis, vel sectis ablatisque testiculis est, non offeretis Domino,
et in terra vestra hoc omnino ne faciatis. 25 De manu alienigen non
offeretis panes Deo vestro, et quidquid aliud dare voluerit, quia corrupta, et
maculata sunt omnia : non suscipietis ea. 26 Locutusque est Dominus ad
Moysen, dicens : 27 Bos, ovis et capra, cum genita fuerint, septem diebus
erunt sub ubere matris su : die autem octavo, et deinceps, offerri poterunt
Domino. 28 Sive illa bos, sive ovis, non immolabuntur una die cum ftibus
suis. 29 Si immolaveritis hostiam pro gratiarum actione Domino, ut possit
esse placabilis, 30 eodem die comedetis eam : non remanebit quidquam in
mane alterius diei. Ego Dominus. 31 Custodite mandata mea, et facite ea.
Ego Dominus. 32 Ne polluatis nomen meum sanctum, ut sanctificer in
medio filiorum Isral. Ego Dominus qui sanctifico vos, 33 et eduxi de terra
gypti, ut essem vobis in Deum. Ego Dominus.
Cap. 23 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
filiis Isral, et dices ad eos : H sunt feri Domini, quas vocabitis sanctas.
3
Sex diebus facietis opus : dies septimus, quia sabbati requies est,
vocabitur sanctus : omne opus non facietis in eo : sabbatum Domini est in
cunctis habitationibus vestris. 4 H sunt ergo feri Domini sanct, quas
celebrare debetis temporibus suis.
5

Mense primo, quartadecima die mensis ad vesperum, Phase Domini est :


et quintadecima die mensis hujus, solemnitas azymorum Domini est.
Septem diebus azyma comedetis. 7 Dies primus erit vobis celeberrimus,
sanctusque : omne opus servile non facietis in eo, 8 sed offeretis sacrificium
in igne Domino septem diebus. Dies autem septimus erit celebrior et
sanctior : nullumque servile opus facietis in eo. 9 Locutusque est Dominus
ad Moysen, dicens : 10 Loquere filiis Isral, et dices ad eos : Cum ingressi
6

165/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

fueritis terram, quam ego dabo vobis, et messueritis segetem, feretis


manipulos spicarum, primitias messis vestr, ad sacerdotem : 11 qui
elevabit fasciculum coram Domino, ut acceptabile sit pro vobis, altero die
sabbati, et sanctificabit illum. 12 Atque in eodem die quo manipulus
consecratur, cdetur agnus immaculatus anniculus in holocaustum Domini.
13
Et libamenta offerentur cum eo, du decim simil conspers oleo in
incensum Domini, odoremque suavissimum : liba quoque vini, quarta pars
hin. 14 Panem, et polentam, et pultes non comedetis ex segete, usque ad
diem qua offeretis ex ea Deo vestro. Prceptum est sempiternum in
generationibus, cunctisque habitaculis vestris.
15

Numerabitis ergo ab altero die sabbati, in quo obtulistis manipulum


primitiarum, septem hebdomadas plenas, 16 usque ad alteram diem
expletionis hebdomad septim, id est, quinquaginta dies : et sic offeretis
sacrificium novum Domino 17 ex omnibus habitaculis vestris, panes
primitiarum duos de duabus decimis simil fermentat, quos coquetis in
primitias Domini. 18 Offeretisque cum panibus septem agnos immaculatos
anniculos, et vitulum de armento unum, et arietes duos, et erunt in
holocaustum cum libamentis suis, in odorem suavissimum Domini.
19
Facietis et hircum pro peccato, duosque agnos anniculos hostias
pacificorum. 20 Cumque elevaverit eos sacerdos cum panibus primitiarum
coram Domino, cedent in usum ejus. 21 Et vocabitis hunc diem
celeberrimum, atque sanctissimum : omne opus servile non facietis in eo.
Legitimum sempiternum erit in cunctis habitaculis, et generationibus
vestris. 22 Postquam autem messueritis segetem terr vestr, nec secabitis
eam usque ad solum, nec remanentes spicas colligetis : sed pauperibus et
peregrinis dimittetis eas. Ego sum Dominus Deus vester.
23

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 24 Loquere filiis Isral :


Mense septimo, prima die mensis, erit vobis sabbatum, memoriale,
clangentibus tubis, et vocabitur sanctum : 25 omne opus servile non facietis
in eo, et offeretis holocaustum Domino.
26

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 27 Decimo die mensis hujus


septimi, dies expiationum erit celeberrimus, et vocabitur sanctus :
affligetisque animas vestras in eo, et offeretis holocaustum Domino.
28
Omne opus servile non facietis in tempore diei hujus : quia dies
propitiationis est, ut propitietur vobis Dominus Deus vester. 29 Omnis
anima, qu afflicta non fuerit die hac, peribit de populis suis : 30 et qu
operis quippiam fecerit, delebo eam de populo suo. 31 Nihil ergo operis
facietis in eo : legitimum sempiternum erit vobis in cunctis generationibus,
et habitationibus vestris. 32 Sabbatum requietionis est, et affligetis animas
vestras die nono mensis : a vespera usque ad vesperam celebrabitis sabbata

166/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

vestra.
33

Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 34 Loquere filiis Isral : A


quintodecimo die mensis hujus septimi, erunt feri tabernaculorum septem
diebus Domino. 35 Dies primus vocabitur celeberrimus atque sanctissimus :
omne opus servile non facietis in eo. 36 Et septem diebus offeretis
holocausta Domino. Dies quoque octavus erit celeberrimus, atque
sanctissimus, et offeretis holocaustum Domino : est enim ctus atque
collect : omne opus servile non facietis in eo. 37 H sunt feri Domini,
quas vocabitis celeberrimas atque sanctissimas, offeretisque in eis
oblationes Domino, holocausta et libamenta juxta ritum uniuscujusque
diei : 38 exceptis sabbatis Domini, donisque vestris, et qu offeretis ex
voto, vel qu sponte tribuetis Domino. 39 A quintodecimo ergo die mensis
septimi, quando congregaveritis omnes fructus terr vestr, celebrabitis
ferias Domini septem diebus : die primo et die octavo erit sabbatum, id est,
requies. 40 Sumetisque vobis die primo fructus arboris pulcherrim,
spatulasque palmarum, et ramos ligni densarum frondium, et salices de
torrente, et ltabimini coram Domino Deo vestro. 41 Celebrabitisque
solemnitatem ejus septem diebus per annum : legitimum sempiternum erit
in generationibus vestris. Mense septimo festa celebrabitis, 42 et habitabitis
in umbraculis septem diebus : omnis, qui de genere est Isral, manebit in
tabernaculis, 43 ut discant posteri vestri quod in tabernaculis habitare
fecerim filios Isral, cum educerem eos de terra gypti. Ego Dominus
Deus vester. 44 Locutusque est Moyses super solemnitatibus Domini ad
filios Isral.
Cap. 24 1 Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Prcipe filiis
Isral, ut afferant tibi oleum de olivis purissimum, ac lucidum, ad
concinnandas lucernas jugiter, 3 extra velum testimonii in tabernaculo
fderis. Ponetque eas Aaron a vespere usque ad mane coram Domino,
cultu rituque perpetuo in generationibus vestris. 4 Super candelabrum
mundissimum ponentur semper in conspectu Domini. 5 Accipies quoque
similam, et coques ex ea duodecim panes, qui singuli habebunt duas
decimas : 6 quorum senos altrinsecus super mensam purissimam coram
Domino statues : 7 et pones super eos thus lucidissimum, ut sit panis in
monimentum oblationis Domini. 8 Per singula sabbata mutabuntur coram
Domino suscepti a filiis Isral fdere sempiterno : 9 eruntque Aaron et
filiorum ejus, ut comedant eos in loco sancto : quia Sanctum sanctorum est
de sacrificiis Domini jure perpetuo.
10

Ecce autem egressus filius mulieris Isralitidis, quem pepererat de viro


gyptio inter filios Isral, jurgatus est in castris cum viro Isralita.
11
Cumque blasphemasset nomen, et maledixisset ei, adductus est ad

167/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Moysen. (Vocabatur autem mater ejus Salumith, filia Dabri de tribu Dan.)
12
Miseruntque eum in carcerem, donec nossent quid juberet Dominus.
13
Qui locutus est ad Moysen, 14 dicens : Educ blasphemum extra castra, et
ponant omnes qui audierunt, manus suas super caput ejus, et lapidet eum
populus universus. 15 Et ad filios Isral loqueris : Homo, qui maledixerit
Deo suo, portabit peccatum suum ; 16 et qui blasphemaverit nomen Domini,
morte moriatur : lapidibus opprimet eum omnis multitudo, sive ille civis,
sive peregrinus fuerit. Qui blasphemaverit nomen Domini, morte moriatur.
17

Qui percusserit, et occiderit hominem, morte moriatur. 18 Qui percusserit


animal, reddet vicarium, id est, animam pro anima. 19 Qui irrogaverit
maculam cuilibet civium suorum, sicut fecit, sic fiet ei : 20 fracturam pro
fractura, oculum pro oculo, dentem pro dente restituet : qualem inflixerit
maculam, talem sustinere cogetur. 21 Qui percusserit jumentum, reddet
aliud. Qui percusserit hominem, punietur. 22 quum judicium sit inter vos,
sive peregrinus, sive civis peccaverit : quia ego sum Dominus Deus vester.
23
Locutusque est Moyses ad filios Isral : et eduxerunt eum, qui
blasphemaverat, extra castra, ac lapidibus oppresserunt. Feceruntque filii
Isral sicut prceperat Dominus Moysi.
Cap. 25 1 Locutusque est Dominus ad Moysen in monte Sinai,
dicens : 2 Loquere filiis Isral, et dices ad eos : Quando ingressi fueritis
terram quam ego dabo vobis, sabbatizes sabbatum Domino. 3 Sex annis
seres agrum tuum, et sex annis putabis vineam tuam, colligesque fructus
ejus : 4 septimo autem anno sabbatum erit terr, requietionis Domini :
agrum non seres, et vineam non putabis. 5 Qu sponte gignet humus, non
metes : et uvas primitiarum tuarum non colliges quasi vindemiam : annus
enim requietionis terr est : 6 sed erunt vobis in cibum, tibi et servo tuo,
ancill et mercenario tuo, et adven qui peregrinantur apud te : 7 jumentis
tuis et pecoribus, omnia qu nascuntur prbebunt cibum.
8

Numerabis quoque tibi septem hebdomadas annorum, id est, septies


septem, qu simul faciunt annos quadraginta novem : 9 et clanges buccina
mense septimo, decima die mensis, propitiationis tempore, in universa terra
vestra. 10 Sanctificabisque annum quinquagesimum, et vocabis
remissionem cunctis habitatoribus terr tu : ipse est enim jubilus.
Revertetur homo ad possessionem suam, et unusquisque rediet ad familiam
pristinam : 11 quia jubilus est, et quinquagesimus annus. Non seretis
neque metetis sponte in agro nascentia, et primitias vindemi non
colligetis, 12 ob sanctificationem jubili : sed statim oblata comedetis.
13

Anno jubili, redient omnes ad possessiones suas. 14 Quando vendes


quippiam civi tuo, vel emes ab eo, ne contristes fratrem tuum, sed juxta

168/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

numerum annorum jubili emes ab eo, 15 et juxta supputationem frugum


vendet tibi. 16 Quanto plures anni remanserint post jubilum, tanto crescet
et pretium : et quanto minus temporis numeraveris, tanto minoris et emptio
constabit : tempus enim frugum vendet tibi. 17 Nolite affligere contribules
vestros, sed timeat unusquisque Deum suum, quia ego Dominus Deus
vester. 18 Facite prcepta mea, et judicia custodite, et implete ea : ut
habitare possitis in terra absque ullo pavore, 19 et gignat vobis humus
fructus suos, quibus vescamini usque ad saturitatem, nullius impetum
formidantes. 20 Quod si dixeritis : Quid comedemus anno septimo, si non
severimus, neque collegerimus fruges nostras ? 21 dabo benedictionem
meam vobis anno sexto, et faciet fructus trium annorum : 22 seretisque anno
octavo, et comedetis veteres fruges usque ad nonum annum : donec nova
nascantur, edetis vetera. 23 Terra quoque non vendetur in perpetuum, quia
mea est, et vos adven et coloni mei estis : 24 unde cuncta regio
possessionis vestr sub redemptionis conditione vendetur. 25 Si attenuatus
frater tuus vendiderit possessiunculam suam, et voluerit propinquus ejus,
potest redimere quod ille vendiderat. 26 Sin autem non habuerit proximum,
et ipse pretium ad redimendum potuerit invenire, 27 computabuntur fructus
ex eo tempore quo vendidit : et quod reliquum est, reddet emptori, sicque
recipiet possessionem suam. 28 Quod si non invenerit manus ejus ut reddat
pretium, habebit emptor quod emerat, usque ad annum jubilum. In ipso
enim omnis venditio redibit ad dominum et ad possessorem pristinum.
29
Qui vendiderit domum intra urbis muros, habebit licentiam redimendi,
donec unus impleatur annus. 30 Si non redemerit, et anni circulus fuerit
evolutus, emptor possidebit eam, et posteri ejus in perpetuum, et redimi
non poterit, etiam in jubilo. 31 Sin autem in villa domus, qu muros non
habet, agrorum jure vendetur : si ante redempta non fuerit, in jubilo
revertetur ad dominum. 32 des Levitarum qu in urbibus sunt, semper
possunt redimi : 33 si redempt non fuerint, in jubilo revertentur ad
dominos, quia domus urbium Levitarum pro possessionibus sunt inter filios
Isral. 34 Suburbana autem eorum non veneant, quia possessio sempiterna
est.
35

Si attenuatus fuerit frater tuus, et infirmus manu, et susceperis eum quasi


advenam et peregrinum, et vixerit tecum, 36 ne accipias usuras ab eo, nec
amplius quam dedisti : time Deum tuum, ut vivere possit frater tuus apud
te. 37 Pecuniam tuam non dabis ei ad usuram, et frugum superabundantiam
non exiges. 38 Ego Dominus Deus vester, qui eduxi vos de terra gypti, ut
darem vobis terram Chanaan, et essem vester Deus.
39

Si paupertate compulsus vendiderit se tibi frater tuus, non eum opprimes


servitute famulorum, 40 sed quasi mercenarius et colonus erit : usque ad
annum jubilum operabitur apud te, 41 et postea egredietur cum liberis suis,

169/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et revertetur ad cognationem, ad possessionem patrum suorum. 42 Mei enim


servi sunt, et ego eduxi eos de terra gypti : non veneant conditione
servorum : 43 ne affligas eum per potentiam, sed metuito Deum tuum.
44
Servus et ancilla sint vobis de nationibus qu in circuitu vestro sunt :
45
et de advenis qui peregrinantur apud vos, vel qui ex his nati fuerint in
terra vestra, hos habebitis famulos : 46 et hreditario jure transmittetis ad
posteros, ac possidebitis in ternum : fratres autem vestros filios Isral ne
opprimatis per potentiam. 47 Si invaluerit apud vos manus adven atque
peregrini, et attenuatus frater tuus vendiderit se ei, aut cuiquam de stirpe
ejus : 48 post venditionem potest redimi. Qui voluerit ex fratribus suis,
redimet eum, 49 et patruus, et patruelis, et consanguineus, et affinis. Sin
autem et ipse potuerit, redimet se, 50 supputatis dumtaxat annis a tempore
venditionis su usque ad annum jubilum : et pecunia, qua venditus fuerat,
juxta annorum numerum, et rationem mercenarii supputata. 51 Si plures
fuerint anni qui remanent usque ad jubilum, secundum hos reddet et
pretium : 52 si pauci, ponet rationem cum eo juxta annorum numerum, et
reddet emptori quod reliquum est annorum, 53 quibus ante servivit
mercedibus imputatis : non affliget eum violenter in conspectu tuo. 54 Quod
si per hc redimi non potuerit, anno jubilo egredietur cum liberis suis.
55
Mei enim sunt servi filii Isral, quos eduxi de terra gypti.
Cap. 26 1 Ego Dominus Deus vester : non facietis vobis idolum, et
sculptile, nec titulos erigetis, nec insignem lapidem ponetis in terra vestra,
ut adoretis eum. Ego enim sum Dominus Deus vester. 2 Custodite sabbata
mea, et pavete ad sanctuarium meum. Ego Dominus. 3 Si in prceptis meis
ambulaveritis, et mandata mea custodieritis, et feceritis ea, dabo vobis
pluvias temporibus suis, 4 et terra gignet germen suum, et pomis arbores
replebuntur. 5 Apprehendet messium tritura vindemiam, et vindemia
occupabit sementem : et comedetis panem vestrum in saturitate, et absque
pavore habitabitis in terra vestra. 6 Dabo pacem in finibus vestris :
dormietis, et non erit qui exterreat. Auferam malas bestias, et gladius non
transibit terminos vestros. 7 Persequemini inimicos vestros, et corruent
coram vobis. 8 Persequentur quinque de vestris centum alienos, et centum
de vobis decem millia : cadent inimici vestri gladio in conspectu vestro.
9
Respiciam vos, et crescere faciam : multiplicabimini, et firmabo pactum
meum vobiscum. 10 Comedetis vetustissima veterum, et vetera novis
supervenientibus projicietis. 11 Ponam tabernaculum meum in medio vestri,
et non abjiciet vos anima mea. 12 Ambulabo inter vos, et ero Deus vester,
vosque eritis populus meus. 13 Ego Dominus Deus vester, qui eduxi vos de
terra gyptiorum, ne serviretis eis : et qui confregi catenas cervicum
vestrarum, ut incederetis erecti.
14

Quod si non audieritis me, nec feceritis omnia mandata mea, 15 si

170/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

spreveritis leges meas, et judicia mea contempseritis, ut non faciatis ea qu


a me constituta sunt, et ad irritum perducatis pactum meum : 16 ego quoque
hc faciam vobis : visitabo vos velociter in egestate, et ardore, qui
conficiat oculos vestros, et consumat animas vestras. Frustra seretis
sementem, qu ab hostibus devorabitur. 17 Ponam faciem meam contra vos,
et corruetis coram hostibus vestris, et subjiciemini his qui oderunt vos :
fugietis, nemine persequente. 18 Sin autem nec sic obedieritis mihi, addam
correptiones vestras septuplum propter peccata vestra, 19 et conteram
superbiam duriti vestr. Daboque vobis clum desuper sicut ferrum, et
terram neam. 20 Consumetur incassum labor vester, non proferet terra
germen, nec arbores poma prbebunt. 21 Si ambulaveritis ex adverso mihi,
nec volueritis audire me, addam plagas vestras in septuplum propter
peccata vestra : 22 immittamque in vos bestias agri, qu consumant vos, et
pecora vestra, et ad paucitatem cuncta redigant, desertque fiant vi
vestr. 23 Quod si nec sic volueritis recipere disciplinam, sed ambulaveritis
ex adverso mihi : 24 ego quoque contra vos adversus incedam, et percutiam
vos septies propter peccata vestra, 25 inducamque super vos gladium
ultorem fderis mei. Cumque confugeritis in urbes, mittam pestilentiam in
medio vestri, et trademini in manibus hostium, 26 postquam confregero
baculum panis vestri : ita ut decem mulieres in uno clibano coquant panes,
et reddant eos ad pondus : et comedetis, et non saturabimini.
27

Sin autem nec per hc audieritis me, sed ambulaveritis contra me : 28 et


ego incedam adversus vos in furore contrario, et corripiam vos septem
plagis propter peccata vestra : 29 ita ut comedatis carnes filiorum vestrorum
et filiarum vestrarum. 30 Destruam excelsa vestra, et simulacra confringam.
Cadetis inter ruinas idolorum vestrorum, et abominabitur vos anima mea,
31
in tantum ut urbes vestras redigam in solitudinem, et deserta faciam
sanctuaria vestra, nec recipiam ultra odorem suavissimum.
32
Disperdamque terram vestram, et stupebunt super ea inimici vestri, cum
habitatores illius fuerint. 33 Vos autem dispergam in gentes, et evaginabo
post vos gladium, eritque terra vestra deserta, et civitates vestr dirut.
34
Tunc placebunt terr sabbata sua cunctis diebus solitudinis su : quando
fueritis 35 in terra hostili, sabbatizabit, et requiescet in sabbatis solitudinis
su, eo quod non requieverit in sabbatis vestris quando habitabatis in ea.
36
Et qui de vobis remanserint, dabo pavorem in cordibus eorum in
regionibus hostium, terrebit eos sonitus folii volantis, et ita fugient quasi
gladium : cadent, nullo persequente, 37 et corruent singuli super fratres
suos, quasi bella fugientes, nemo vestrum inimicis audebit resistere.
38
Peribitis inter gentes, et hostilis vos terra consumet. 39 Quod si et de iis
aliqui remanserint, tabescent in iniquitatibus suis, in terra inimicorum
suorum, et propter peccata patrum suorum et sua affligentur : 40 donec
confiteantur iniquitates suas, et majorum suorum, quibus prvaricati sunt

171/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

in me, et ambulaverunt ex adverso mihi. 41 Ambulabo igitur et ego contra


eos, et inducam illos in terram hostilem, donec erubescat incircumcisa
mens eorum : tunc orabunt pro impietatibus suis.
42

Et recordabor fderis mei, quod pepigi cum Jacob, et Isaac, et Abraham.


Terr quoque memor ero : 43 qu cum relicta fuerit ab eis, complacebit sibi
in sabbatis suis, patiens solitudinem propter illos. Ipsi vero rogabunt pro
peccatis suis, eo quod abjecerint judicia mea, et leges meas despexerint.
44
Et tamen etiam cum essent in terra hostili, non penitus abjeci eos, neque
sic despexi ut consumerentur, et irritum facerent pactum meum cum eis.
Ego enim sum Dominus Deus eorum, 45 et recordabor fderis mei pristini,
quando eduxi eos de terra gypti in conspectu gentium, ut essem Deus
eorum. Ego Dominus.
Hc sunt judicia atque prcepta et leges quas dedit Dominus inter se et
filios Isral in monte Sinai per manum Moysi.
Cap. 27 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
filiis Isral, et dices ad eos : Homo qui votum fecerit, et spoponderit Deo
animam suam, sub stimatione dabit pretium. 3 Si fuerit masculus a
vigesimo anno usque ad sexagesimum annum, dabit quinquaginta siclos
argenti ad mensuram sanctuarii : 4 si mulier, triginta. 5 A quinto autem anno
usque ad vigesimum, masculus dabit viginti siclos : femina, decem. 6 Ab
uno mense usque ad annum quintum, pro masculo dabuntur quinque sicli :
pro femina, tres. 7 Sexagenarius et ultra masculus dabit quindecim siclos :
femina, decem. 8 Si pauper fuerit, et stimationem reddere non valebit,
stabit coram sacerdote : et quantum ille stimaverit, et viderit eum posse
reddere, tantum dabit.
9

Animal autem, quod immolari potest Domino, si quis voverit, sanctum


erit, 10 et mutari non poterit, id est, nec melius malo, nec pejus bono : quod
si mutaverit, et ipsum quod mutatum est, et illud pro quo mutatum est,
consecratum erit Domino. 11 Animal immundum, quod immolari Domino
non potest, si quis voverit, adducetur ante sacerdotem : 12 qui judicans
utrum bonum an malum sit, statuet pretium. 13 Quod si dare voluerit is qui
offert, addet supra stimationem quintam partem.
14

Homo si voverit domum suam, et sanctificaverit Domino, considerabit


eam sacerdos utrum bona an mala sit, et juxta pretium, quod ab eo fuerit
constitutum, venundabitur : 15 sin autem ille qui voverat, voluerit redimere
eam, dabit quintam partem stimationis supra, et habebit domum. 16 Quod
si agrum possessionis su voverit, et consecraverit Domino, juxta
mensuram sementis stimabitur pretium : si triginta modiis hordei seritur

172/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

terra, quinquaginta siclis venundetur argenti. 17 Si statim ab anno incipientis


jubili voverit agrum, quanto valere potest, tanto stimabitur. 18 Sin autem
post aliquantum temporis, supputabit sacerdos pecuniam juxta annorum,
qui reliqui sunt, numerum usque ad jubilum, et detrahetur ex pretio.
19
Quod si voluerit redimere agrum ille qui voverat, addet quintam partem
stimat pecuni, et possidebit eum. 20 Sin autem noluerit redimere, sed
alteri cuilibet fuerit venundatus, ultra eum qui voverat redimere non poterit.
21
Quia cum jubili venerit dies, sanctificatus erit Domino, et possessio
consecrata ad jus pertinet sacerdotum. 22 Si ager emptus est, et non de
possessione majorum sanctificatus fuerit Domino, 23 supputabit sacerdos
juxta annorum numerum usque ad jubilum, pretium : et dabit ille qui
voverat eum, Domino. 24 In jubilo autem revertetur ad priorem dominum,
qui vendiderat eum, et habuerat in sorte possessionis su. 25 Omnis
stimatio siclo sanctuarii ponderabitur. Siclus viginti obolos habet.
26

Primogenita, qu ad Dominum pertinent, nemo sanctificare poterit et


vovere : sive bos, sive ovis fuerit, Domini sunt. 27 Quod si immundum est
animal, redimet qui obtulit, juxta stimationem tuam, et addet quintam
partem pretii : si redimere noluerit, vendetur alteri quantocumque a te fuerit
stimatum. 28 Omne quod Domino consecratur, sive homo fuerit, sive
animal, sive ager, non vendetur, nec redimi poterit. Quidquid semel fuerit
consecratum, Sanctum sanctorum erit Domino : 29 et omnis consecratio,
qu offertur ab homine, non redimetur, sed morte morietur.
30

Omnes decim terr, sive de frugibus, sive de pomis arborum, Domini


sunt, et illi sanctificantur. 31 Si quis autem voluerit redimere decimas suas,
addet quintam partem earum. 32 Omnium decimarum bovis et ovis et capr,
qu sub pastoris virga transeunt, quidquid decimum venerit, sanctificabitur
Domino. 33 Non eligetur nec bonum nec malum, nec altero commutabitur,
si quis mutaverit : et quod mutatum est, et pro quo mutatum est,
sanctificabitur Domino, et non redimetur.
34

Hc sunt prcepta, qu mandavit Dominus Moysi ad filios Isral in


monte Sinai.

Liber Numeri
Cap. 1 1 Locutusque est Dominus ad Moysen in deserto Sinai in
tabernaculo fderis, prima die mensis secundi, anno altero egressionis
eorum ex gypto, dicens : 2 Tollite summam univers congregationis
filiorum Isral per cognationes et domos suas, et nomina singulorum,

173/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

quidquid sexus est masculini 3 a vigesimo anno et supra, omnium virorum


fortium ex Isral, et numerabitis eos per turmas suas, tu et Aaron.
4
Eruntque vobiscum principes tribuum ac domorum in cognationibus suis,
5
quorum ista sunt nomina : de Ruben, Elisur, filius Sedeur ; 6 de Simeon,
Salamiel filius Surisaddai ; 7 de Juda, Nahasson filius Aminadab ; 8 de
Issachar, Nathanal filius Suar ; 9 de Zabulon, Eliab filius Helon ;
10
filiorum autem Joseph, de Ephraim, Elisama filius Ammiud ; de
Manasse, Gamaliel filius Phadassur ; 11 de Benjamin, Abidan filius
Gedeonis ; 12 de Dan, Ahiezer filius Ammisaddai ; 13 de Aser, Phegiel filius
Ochran ; 14 de Gad, Eliasaph filius Duel ; 15 de Nephthali, Ahira filius Enan.
16
Hi nobilissimi principes multitudinis per tribus et cognationes suas, et
capita exercitus Isral, 17 quos tulerunt Moyses et Aaron cum omni vulgi
multitudine : 18 et congregaverunt primo die mensis secundi, recensentes
eos per cognationes, et domos, ac familias, et capita, et nomina singulorum
a vigesimo anno et supra, 19 sicut prceperat Dominus Moysi. Numeratique
sunt in deserto Sinai.
20

De Ruben primogenito Isralis per generationes et familias ac domos


suas, et nomina capitum singulorum, omne quod sexus est masculini a
vigesimo anno et supra, procedentium ad bellum, 21 quadraginta sex millia
quingenti. 22 De filiis Simeon per generationes et familias ac domos
cognationum suarum recensiti sunt per nomina et capita singulorum, omne
quod sexus est masculini a vigesimo anno et supra, procedentium ad
bellum, 23 quinquaginta novem millia trecenti. 24 De filiis Gad per
generationes et familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt per
nomina singulorum a viginti annis et supra, omnes qui ad bella procederent,
25
quadraginta quinque millia sexcenti quinquaginta. 26 De filiis Juda per
generationes et familias ac domos cognationum suarum, per nomina
singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui poterant ad bella
procedere, 27 recensiti sunt septuaginta quatuor millia sexcenti. 28 De filiis
Issachar, per generationes et familias ac domos cognationum suarum, per
nomina singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui ad bella
procederent, 29 recensiti sunt quinquaginta quatuor millia quadringenti.
30
De filiis Zabulon per generationes et familias ac domos cognationum
suarum recensiti sunt per nomina singulorum a vigesimo anno et supra,
omnes qui poterant ad bella procedere, 31 quinquaginta septem millia
quadringenti. 32 De filiis Joseph, filiorum Ephraim per generationes et
familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt per nomina
singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui poterant ad bella
procedere, 33 quadraginta millia quingenti. 34 Porro filiorum Manasse per
generationes et familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt per
nomina singulorum a viginti annis et supra, omnes qui poterant ad bella
procedere, 35 triginta duo millia ducenti. 36 De filiis Benjamin per

174/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

generationes et familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt


nominibus singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui poterant ad
bella procedere, 37 triginta quinque millia quadringenti. 38 De filiis Dan per
generationes et familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt
nominibus singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui poterant ad
bella procedere, 39 sexaginta duo millia septingenti. 40 De filiis Aser per
generationes et familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt per
nomina singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui poterant ad bella
procedere, 41 quadraginta millia et mille quingenti. 42 De filiis Nephthali per
generationes et familias ac domos cognationum suarum recensiti sunt
nominibus singulorum a vigesimo anno et supra, omnes qui poterant ad
bella procedere, 43 quinquaginta tria millia quadringenti.
44

Hi sunt, quos numeraverunt Moyses et Aaron, et duodecim principes


Isral, singulos per domos cognationum suarum. 45 Fueruntque omnis
numerus filiorum Isral per domos et familias suas a vigesimo anno et
supra, qui poterant ad bella procedere, 46 sexcenta tria millia virorum
quingenti quinquaginta.
47

Levit autem in tribu familiarum suarum non sunt numerati cum eis.
Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 49 Tribum Levi noli
numerare, neque pones summam eorum cum filiis Isral : 50 sed constitue
eos super tabernaculum testimonii et cuncta vasa ejus, et quidquid ad
cremonias pertinet. Ipsi portabunt tabernaculum et omnia utensilia ejus :
et erunt in ministerio, ac per gyrum tabernaculi metabuntur. 51 Cum
proficiscendum fuerit, deponent Levit tabernaculum ; cum
castrametandum, erigent. Quisquis externorum accesserit, occidetur.
52
Metabuntur autem castra filii Isral unusquisque per turmas et cuneos
atque exercitum suum. 53 Porro Levit per gyrum tabernaculi figent
tentoria, ne fiat indignatio super multitudinem filiorum Isral, et
excubabunt in custodiis tabernaculi testimonii. 54 Fecerunt ergo filii Isral
juxta omnia qu prceperat Dominus Moysi.
48

Cap. 2 1 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens :


2
Singuli per turmas, signa, atque vexilla, et domos cognationum suarum,
castrametabuntur filii Isral, per gyrum tabernaculi fderis. 3 Ad orientem
Judas figet tentoria per turmas exercitus sui : eritque princeps filiorum ejus
Nahasson filius Aminadab. 4 Et omnis de stirpe ejus summa pugnantium,
septuaginta quatuor millia sexcenti. 5 Juxta eum castrametati sunt de tribu
Issachar, quorum princeps fuit Nathanal filius Suar. 6 Et omnis numerus
pugnatorum ejus quinquaginta quatuor millia quadringenti. 7 In tribu
Zabulon princeps fuit Eliab filius Helon. 8 Omnis de stirpe ejus exercitus
pugnatorum, quinquaginta septem millia quadringenti. 9 Universi qui in

175/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

castris Jud enumerati sunt, fuerunt centum octoginta sex millia


quadringenti : et per turmas suas primi egredientur.
10

In castris filiorum Ruben ad meridianam plagam erit princeps Elisur


filius Sedeur. 11 Et cunctus exercitus pugnatorum ejus qui numerati sunt,
quadraginta sex millia quingenti. 12 Juxta eum castrametati sunt de tribu
Simeon : quorum princeps fuit Salamiel filius Surisaddai. 13 Et cunctus
exercitus pugnatorum ejus qui numerati sunt, quinquaginta novem millia
trecenti. 14 In tribu Gad princeps fuit Eliasaph filius Duel. 15 Et cunctus
exercitus pugnatorum ejus, qui numerati sunt, quadraginta quinque millia
sexcenti quinquaginta. 16 Omnes qui recensiti sunt in castris Ruben, centum
quinquaginta millia et mille quadringenti quinquaginta per turmas suas : in
secundo loco proficiscentur. 17 Levabitur autem tabernaculum testimonii
per officia Levitarum, et turmas eorum : quomodo erigetur, ita et
deponetur. Singuli per loca et ordines suos proficiscentur.
18

Ad occidentalem plagam erunt castra filiorum Ephraim, quorum princeps


fuit Elisama filius Ammiud. 19 Cunctus exercitus pugnatorum ejus, qui
numerati sunt, quadraginta millia quingenti. 20 Et cum eis tribus filiorum
Manasse, quorum princeps fuit Gamaliel filius Phadassur. 21 Cunctusque
exercitus pugnatorum ejus, qui numerati sunt, triginta duo millia ducenti.
22
In tribu filiorum Benjamin princeps fuit Abidan filius Gedeonis. 23 Et
cunctus exercitus pugnatorum ejus, qui recensiti sunt, triginta quinque
millia quadringenti. 24 Omnes qui numerati sunt in castris Ephraim, centum
octo millia centum per turmas suas : tertii proficiscentur.
25

Ad aquilonis partem castrametati sunt filii Dan : quorum princeps fuit


Ahiezer filius Ammisaddai. 26 Cunctus exercitus pugnatorum ejus, qui
numerati sunt, sexaginta duo millia septingenti. 27 Juxta eum fixere tentoria
de tribu Aser : quorum princeps fuit Phegiel filius Ochran. 28 Cunctus
exercitus pugnatorum ejus, qui numerati sunt, quadraginta millia et mille
quingenti. 29 De tribu filiorum Nephthali princeps fuit Ahira filius Enan.
30
Cunctus exercitus pugnatorum ejus, quinquaginta tria millia
quadringenti. 31 Omnes qui numerati sunt in castris Dan, fuerunt centum
quinquaginta septem millia sexcenti : et novissimi proficiscentur.
32

Hic numerus filiorum Isral, per domos cognationum suarum et turmas


divisi exercitus, sexcenta tria millia quingenti quinquaginta. 33 Levit
autem non sunt numerati inter filios Isral : sic enim prceperat Dominus
Moysi. 34 Feceruntque filii Isral juxta omnia qu mandaverat Dominus.
Castrametati sunt per turmas suas, et profecti per familias ac domos patrum
suorum.

176/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 3 1 H sunt generationes Aaron et Moysi in die qua locutus est


Dominus ad Moysen in monte Sinai. 2 Et hc nomina filiorum Aaron :
primogenitus ejus Nadab, deinde Abiu, et Eleazar, et Ithamar. 3 Hc
nomina filiorum Aaron sacerdotum qui uncti sunt, et quorum replet et
consecrat manus ut sacerdotio fungerentur. 4 Mortui sunt enim Nadab et
Abiu cum offerrent ignem alienum in conspectu Domini in deserto Sinai,
absque liberis : functique sunt sacerdotio Eleazar et Ithamar coram Aaron
patre suo. 5 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 6 Applica tribum
Levi, et fac stare in conspectu Aaron sacerdotis ut ministrent ei, et
excubent, 7 et observent quidquid ad cultum pertinet multitudinis coram
tabernaculo testimonii, 8 et custodiant vasa tabernaculi, servientes in
ministerio ejus. 9 Dabisque dono Levitas 10 Aaron et filiis ejus, quibus
traditi sunt a filiis Isral. Aaron autem et filios ejus constitues super cultum
sacerdotii. Externus, qui ad ministrandum accesserit, morietur.
11
Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 12 Ego tuli Levitas a filiis
Isral pro omni primogenito, qui aperit vulvam in filiis Isral, eruntque
Levit mei. 13 Meum est enim omne primogenitum : ex quo percussi
primogenitos in terra gypti, sanctificavi mihi quidquid primum nascitur
in Isral : ab homine usque ad pecus, mei sunt. Ego Dominus.
14
Locutusque est Dominus ad Moysen in deserto Sinai, dicens : 15 Numera
filios Levi per domos patrum suorum et familias, omnem masculum ab uno
mense et supra. 16 Numeravit Moyses, ut prceperat Dominus, 17 et inventi
sunt filii Levi per nomina sua, Gerson et Caath et Merari. 18 Filii Gerson :
Lebni et Semei. 19 Filii Caath : Amram et Jesaar, Hebron et Oziel. 20 Filii
Merari : Moholi et Musi. 21 De Gerson fuere famili du, Lebnitica, et
Semeitica : 22 quarum numeratus est populus sexus masculini ab uno mense
et supra, septem millia quingenti. 23 Hi post tabernaculum metabuntur ad
occidentem, 24 sub principe Eliasaph filio Lal. 25 Et habebunt excubias in
tabernaculo fderis, 26 ipsum tabernaculum et operimentum ejus, tentorium
quod trahitur ante fores tecti fderis, et cortinas atrii : tentorium quoque
quod appenditur in introitu atrii tabernaculi, et quidquid ad ritum altaris
pertinet, funes tabernaculi et omnia utensilia ejus. 27 Cognatio Caath
habebit populos Amramitas et Jesaaritas et Hebronitas et Ozielitas. H sunt
famili Caathitarum recensit per nomina sua. 28 Omnes generis masculini
ab uno mense et supra, octo millia sexcenti habebunt excubias sanctuarii,
29
et castrametabuntur ad meridianam plagam. 30 Princepsque eorum erit
Elisaphan filius Oziel : 31 et custodient arcam, mensamque et candelabrum,
altaria et vasa sanctuarii, in quibus ministratur, et velum, cunctamque
hujuscemodi supellectilem. 32 Princeps autem principum Levitarum Eleazar
filius Aaron sacerdotis, erit super excubitores custodi sanctuarii. 33 At
vero de Merari erunt populi Moholit et Musit recensiti per nomina sua :
34
omnes generis masculini ab uno mense et supra, sex millia ducenti.
35
Princeps eorum Suriel filius Abihaiel : in plaga septentrionali

177/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

castrametabuntur. 36 Erunt sub custodia eorum tabul tabernaculi et vectes,


et column ac bases earum, et omnia qu ad cultum hujuscemodi
pertinent : 37 columnque atrii per circuitum cum basibus suis, et paxilli
cum funibus. 38 Castrametabuntur ante tabernaculum fderis, id est, ad
orientalem plagam, Moyses et Aaron cum filiis suis, habentes custodiam
sanctuarii in medio filiorum Isral. Quisquis alienus accesserit, morietur.
39
Omnes Levit, quos numeraverunt Moyses et Aaron juxta prceptum
Domini per familias suas in genere masculino a mense uno et supra, fuerunt
viginti duo millia.
40

Et ait Dominus ad Moysen : Numera primogenitos sexus masculini de


filiis Isral ab uno mense et supra, et habebis summam eorum. 41 Tollesque
Levitas mihi pro omni primogenito filiorum Isral : ego sum Dominus : et
pecora eorum pro universis primogenitis pecorum filiorum Isral.
42
Recensuit Moyses, sicut prceperat Dominus, primogenitos filiorum
Isral : 43 et fuerunt masculi per nomina sua, a mense uno et supra, viginti
duo millia ducenti septuaginta tres. 44 Locutusque est Dominus ad Moysen,
dicens : 45 Tolle Levitas pro primogenitis filiorum Isral, et pecora
Levitarum pro pecoribus eorum, eruntque Levit mei. Ego sum Dominus.
46
In pretio autem ducentorum septuaginta trium, qui excedunt numerum
Levitarum de primogenitis filiorum Isral, 47 accipies quinque siclos per
singula capita ad mensuram sanctuarii (siclus habet viginti obolos) :
48
dabisque pecuniam Aaron et filiis ejus pretium eorum qui supra sunt.
49
Tulit igitur Moyses pecuniam eorum, qui fuerant amplius, et quos
redemerant a Levitis, 50 pro primogenitis filiorum Isral, mille trecentorum
sexaginta quinque siclorum juxta pondus sanctuarii : 51 et dedit eam Aaron
et filiis ejus juxta verbum quod prceperat sibi Dominus.
Cap. 4 1 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens :
2
Tolle summam filiorum Caath de medio Levitarum per domos et familias
suas, 3 a trigesimo anno et supra, usque ad quinquagesimum annum,
omnium qui ingrediuntur ut stent et ministrent in tabernaculo fderis. 4 Hic
est cultus filiorum Caath : tabernaculum fderis, et Sanctum sanctorum
5
ingredientur Aaron et filii ejus, quando movenda sunt castra, et deponent
velum quod pendet ante fores, involventque eo arcam testimonii, 6 et
operient rursum velamine janthinarum pellium, extendentque desuper
pallium totum hyacinthinum, et inducent vectes. 7 Mensam quoque
propositionis involvent hyacinthino pallio, et ponent cum ea thuribula et
mortariola, cyathos et crateras ad liba fundenda : panes semper in ea erunt :
8
extendentque desuper pallium coccineum, quod rursum operient
velamento janthinarum pellium, et inducent vectes. 9 Sument et pallium
hyacinthinum, quo operient candelabrum cum lucernis et forcipibus suis et
emunctoriis et cunctis vasis olei, qu ad concinnandas lucernas necessaria

178/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sunt : 10 et super omnia ponent operimentum janthinarum pellium, et


inducent vectes. 11 Necnon et altare aureum involvent hyacinthino
vestimento, et extendent desuper operimentum janthinarum pellium,
inducentque vectes. 12 Omnia vasa, quibus ministratur in sanctuario,
involvent hyacinthino pallio, et extendent desuper operimentum
janthinarum pellium, inducentque vectes. 13 Sed et altare mundabunt cinere,
et involvent illud purpureo vestimento, 14 ponentque cum eo omnia vasa,
quibus in ministerio ejus utuntur, id est, ignium receptacula, fuscinulas ac
tridentes, uncinos et batilla. Cuncta vasa altaris operient simul velamine
janthinarum pellium, et inducent vectes. 15 Cumque involverint Aaron et
filii ejus sanctuarium et omnia vasa ejus in commotione castrorum, tunc
intrabunt filii Caath ut portent involuta : et non tangent vasa sanctuarii, ne
moriantur. Ista sunt onera filiorum Caath in tabernaculo fderis : 16 super
quos erit Eleazar filius Aaron sacerdotis, ad cujus curam pertinet oleum ad
concinnandas lucernas, et compositionis incensum, et sacrificium, quod
semper offertur, et oleum unctionis, et quidquid ad cultum tabernaculi
pertinet, omniumque vasorum, qu in sanctuario sunt. 17 Locutusque est
Dominus ad Moysen et Aaron, dicens : 18 Nolite perdere populum Caath de
medio Levitarum : 19 sed hoc facite eis, ut vivant, et non moriantur, si
tetigerint Sancta sanctorum. Aaron et filii ejus intrabunt, ipsique disponent
opera singulorum, et divident quid portare quis debeat. 20 Alii nulla
curiositate videant qu sunt in sanctuario priusquam involvantur, alioquin
morientur. 21 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 22 Tolle
summam etiam filiorum Gerson per domos ac familias et cognationes suas,
23
a triginta annis et supra, usque ad annos quinquaginta. Numera omnes
qui ingrediuntur et ministrant in tabernaculo fderis. 24 Hoc est officium
famili Gersonitarum, 25 ut portent cortinas tabernaculi et tectum fderis,
operimentum aliud, et super omnia velamen janthinum tentoriumque quod
pendet in introitu tabernaculi fderis, 26 cortinas atrii, et velum in introitu
quod est ante tabernaculum. Omnia qu ad altare pertinent, funiculos, et
vasa ministerii, 27 jubente Aaron et filiis ejus, portabunt filii Gerson : et
scient singuli cui debeant oneri mancipari. 28 Hic est cultus famili
Gersonitarum in tabernaculo fderis, eruntque sub manu Ithamar filii
Aaron sacerdotis. 29 Filios quoque Merari per familias et domos patrum
suorum recensebis, 30 a triginta annis et supra, usque ad annos
quinquaginta, omnes qui ingrediuntur ad officium ministerii sui et cultum
fderis testimonii. 31 Hc sunt onera eorum : portabunt tabulas tabernaculi
et vectes ejus, columnas ac bases earum, 32 columnas quoque atrii per
circuitum cum basibus et paxillis et funibus suis. Omnia vasa et
supellectilem ad numerum accipient, sicque portabunt. 33 Hoc est officium
famili Meraritarum et ministerium in tabernaculo fderis : eruntque sub
manu Ithamar filii Aaron sacerdotis. 34 Recensuerunt igitur Moyses et
Aaron et principes synagog filios Caath per cognationes et domos patrum

179/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

suorum, 35 a triginta annis et supra, usque ad annum quinquagesimum,


omnes qui ingrediuntur ad ministerium tabernaculi fderis : 36 et inventi
sunt duo millia septingenti quinquaginta. 37 Hic est numerus populi Caath
qui intrant tabernaculum fderis : hos numeravit Moyses et Aaron juxta
sermonem Domini per manum Moysi. 38 Numerati sunt et filii Gerson per
cognationes et domos patrum suorum, 39 a triginta annos et supra, usque ad
quinquagesimum annum, omnes qui ingrediuntur ut ministrent in
tabernaculo fderis : 40 et inventi sunt duo millia sexcenti triginta. 41 Hic
est populus Gersonitarum, quos numeraverunt Moyses et Aaron juxta
verbum Domini. 42 Numerati sunt et filii Merari per cognationes et domos
patrum suorum, 43 a triginta annis et supra, usque ad annum
quinquagesimum, omnes qui ingrediuntur ad explendos ritus tabernaculi
fderis : 44 et inventi sunt tria millia ducenti. 45 Hic est numerus filiorum
Merari, quos recensuerunt Moyses et Aaron juxta imperium Domini per
manum Moysi. 46 Omnes qui recensiti sunt de Levitis, et quos recenseri
fecit ad nomen Moyses et Aaron, et principes Isral per cognationes et
domos patrum suorum, 47 a triginta annis et supra, usque ad annum
quinquagesimum, ingredientes ad ministerium tabernaculi, et onera
portanda, 48 fuerunt simul octo millia quingenti octoginta. 49 Juxta verbum
Domini recensuit eos Moyses, unumquemque juxta officium et onera sua,
sicut prceperat ei Dominus.
Cap. 5 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Prcipe
filiis Isral, ut ejiciant de castris omnem leprosum, et qui semine fluit,
pollutusque est super mortuo : 3 tam masculum quam feminam ejicite de
castris, ne contaminent ea cum habitaverint vobiscum. 4 Feceruntque ita
filii Isral, et ejecerunt eos extra castra, sicut locutus erat Dominus Moysi.
5
Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 6 Loquere ad filios Isral :
Vir, sive mulier, cum fecerint ex omnibus peccatis, qu solent hominibus
accidere, et per negligentiam transgressi fuerint mandatum Domini, atque
deliquerint, 7 confitebuntur peccatum suum, et reddent ipsum caput,
quintamque partem desuper, ei in quem peccaverint. 8 Sin autem non fuerit
qui recipiat, dabunt Domino, et erit sacerdotis, excepto ariete, qui offertur
pro expiatione, ut sit placabilis hostia. 9 Omnes quoque primiti, quas
offerunt filii Isral, ad sacerdotem pertinent : 10 et quidquid in sanctuarium
offertur a singulis, et traditur manibus sacerdotis, ipsius erit.
11

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 12 Loquere ad filios Isral,


et dices ad eos : Vir cujus uxor erraverit, maritumque contemnens
13
dormierit cum altero viro, et hoc maritus deprehendere non quiverit, sed
latet adulterium, et testibus argui non potest, quia non est inventa in stupro :
14
si spiritus zelotypi concitaverit virum contra uxorem suam, qu vel
polluta est, vel falsa suspicione appetitur : 15 adducet eam ad sacerdotem, et

180/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

offeret oblationem pro illa, decimam partem sati farin hordeace : non
fundet super eam oleum, nec imponet thus : quia sacrificium zelotypi est,
et oblatio investigans adulterium. 16 Offeret igitur eam sacerdos, et statuet
coram Domino, 17 assumetque aquam sanctam in vase fictili, et pauxillum
terr de pavimento tabernaculi mittet in eam. 18 Cumque steterit mulier in
conspectu Domini, discooperiet caput ejus, et ponet super manus illius
sacrificium recordationis, et oblationem zelotypi : ipse autem tenebit
aquas amarissimas, in quibus cum execratione maledicta congessit.
19
Adjurabitque eam, et dicet : Si non dormivit vir alienus tecum, et si non
polluta es deserto mariti thoro, non te nocebunt aqu ist amarissim, in
quas maledicta congessi. 20 Sin autem declinasti a viro tuo, atque polluta es,
et concubuisti cum altero viro : 21 his maledictionibus subjacebis : det te
Dominus in maledictionem, exemplumque cunctorum in populo suo :
putrescere faciat femur tuum, et tumens uterus tuus disrumpatur.
22
Ingrediantur aqu maledict in ventrem tuum, et utero tumescente
putrescat femur. Et respondebit mulier : Amen, amen. 23 Scribetque
sacerdos in libello ista maledicta, et delebit ea aquis amarissimis, in quas
maledicta congessit, 24 et dabit ei bibere. Quas cum exhauserit, 25 tollet
sacerdos de manu ejus sacrificium zelotypi, et elevabit illud coram
Domino, imponetque illud super altare, ita dumtaxat ut prius : 26 pugillum
sacrificii tollat de eo, quod offertur, et incendat super altare : et sic potum
det mulieri aquas amarissimas. 27 Quas cum biberit, si polluta est, et
contempto viro adulterii rea, pertransibunt eam aqu maledictionis, et
inflato ventre, computrescet femur : eritque mulier in maledictionem, et in
exemplum omni populo. 28 Quod si polluta non fuerit, erit innoxia, et faciet
liberos. 29 Ista est lex zelotypi. Si declinaverit mulier a viro suo, et si
polluta fuerit, 30 maritusque zelotypi spiritu concitatus adduxerit eam in
conspectu Domini, et fecerit ei sacerdos juxta omnia qu scripta sunt :
31
maritus absque culpa erit, et illa recipiet iniquitatem suam.
Cap. 6 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere ad
filios Isral, et dices ad eos : Vir, sive mulier, cum fecerint votum ut
sanctificentur, et se voluerint Domino consecrare : 3 a vino, et omni quod
inebriare potest, abstinebunt. Acetum ex vino, et ex qualibet alia potione, et
quidquid de uva exprimitur, non bibent : uvas recentes siccasque non
comedent 4 cunctis diebus quibus ex voto Domino consecrantur : quidquid
ex vinea esse potest, ab uva passa usque ad acinum non comedent. 5 Omni
tempore separationis su novacula non transibit per caput ejus usque ad
completum diem, quo Domino consecratur. Sanctus erit, crescente csarie
capitis ejus. 6 Omni tempore consecrationis su, super mortuum non
ingredietur, 7 nec super patris quidem et matris et fratris sororisque funere
contaminabitur, quia consecratio Dei sui super caput ejus est. 8 Omnibus
diebus separationis su sanctus erit Domino. 9 Sin autem mortuus fuerit

181/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

subito quispiam coram eo, polluetur caput consecrationis ejus : quod radet
illico in eadem die purgationis su, et rursum septima. 10 In octava autem
die offeret duos turtures, vel duos pullos columb sacerdoti in introitu
fderis testimonii. 11 Facietque sacerdos unum pro peccato, et alterum in
holocaustum, et deprecabitur pro eo, quia peccavit super mortuo :
sanctificabitque caput ejus in die illo : 12 et consecrabit Domino dies
separationis illius, offerens agnum anniculum pro peccato : ita tamen ut
dies priores irriti fiant, quoniam polluta est sanctificatio ejus. 13 Ista est lex
consecrationis. Cum dies, quos ex voto decreverat, complebuntur, adducet
eum ad ostium tabernaculi fderis, 14 et offeret oblationes ejus Domino,
agnum anniculum immaculatum in holocaustum, et ovem anniculam
immaculatam pro peccato, et arietem immaculatum, hostiam pacificam,
15
canistrum quoque panum azymorum qui conspersi sint oleo, et lagana
absque fermento uncta oleo, ac libamina singulorum : 16 qu offeret
sacerdos coram Domino, et faciet tam pro peccato, quam in holocaustum.
17
Arietem vero immolabit hostiam pacificam Domino, offerens simul
canistrum azymorum, et libamenta qu ex more debentur. 18 Tunc radetur
nazarus ante ostium tabernaculi fderis csarie consecrationis su :
tolletque capillos ejus, et ponet super ignem, qui est suppositus sacrificio
pacificorum : 19 et armum coctum arietis, tortamque absque fermento unam
de canistro, et laganum azymum unum, et tradet in manus nazari,
postquam rasum fuerit caput ejus. 20 Susceptaque rursum ab eo, elevabit in
conspectu Domini : et sanctificata sacerdotis erunt, sicut pectusculum, quod
separari jussum est, et femur. Post hc, potest bibere nazarus vinum.
21
Ista est lex nazari, cum voverit oblationem suam Domino tempore
consecrationis su, exceptis his, qu invenerit manus ejus : juxta quod
mente devoverat, ita faciet ad perfectionem sanctificationis su.
22

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 23 Loquere Aaron et filiis


ejus : Sic benedicetis filiis Isral, et dicetis eis : 24 Benedicat tibi Dominus,
et custodiat te. 25 Ostendat Dominus faciem suam tibi, et misereatur tui.
26
Convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem.
27
Invocabuntque nomen meum super filios Isral, et ego benedicam eis.
Cap. 7 1 Factum est autem in die qua complevit Moyses
tabernaculum, et erexit illud, unxitque et sanctificavit cum omnibus vasis
suis, altare similiter et omnia vasa ejus : 2 obtulerunt principes Isral et
capita familiarum, qui erant per singulas tribus, prfectique eorum, qui
numerati fuerant, 3 munera coram Domino sex plaustra tecta cum duodecim
bobus. Unum plaustrum obtulere duo duces, et unum bovem singuli,
obtuleruntque ea in conspectu tabernaculi. 4 Ait autem Dominus ad
Moysen : 5 Suscipe ab eis ut serviant in ministerio tabernaculi, et trades ea
Levitis juxta ordinem ministerii sui. 6 Itaque cum suscepisset Moyses

182/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

plaustra et boves, tradidit eos Levitis. 7 Duo plaustra et quatuor boves dedit
filiis Gerson, juxta id quod habebant necessarium. 8 Quatuor alia plaustra et
octo boves dedit filiis Merari secundum officia et cultum suum, sub manu
Ithamar filii Aaron sacerdotis. 9 Filiis autem Caath non dedit plaustra et
boves : quia in sanctuario serviunt, et onera propriis portant humeris.
10

Igitur obtulerunt duces in dedicationem altaris, die qua unctum est,


oblationem suam ante altare. 11 Dixitque Dominus ad Moysen : Singuli
duces per singulos dies offerant munera in dedicationem altaris. 12 Primo
die obtulit oblationem suam Nahasson filius Aminadab de tribu Juda :
13
fueruntque in ea acetabulum argenteum pondo centum triginta siclorum,
phiala argentea habens septuaginta siclos, juxta pondus sanctuarii,
utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificium : 14 mortariolum ex
decem siclis aureis plenum incenso : 15 bovem de armento, et arietem, et
agnum anniculum in holocaustum : 16 hircumque pro peccato : 17 et in
sacrificio pacificorum boves duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos
anniculos quinque. Hc est oblatio Nahasson filii Aminadab. 18 Secundo
die obtulit Nathanal filius Suar, dux de tribu Issachar, 19 acetabulum
argenteum appendens centum triginta siclos, phialam argenteam habentem
septuaginta siclos, juxta pondus sanctuarii, utrumque plenum simila
conspersa oleo in sacrificium : 20 mortariolum aureum habens decem siclos
plenum incenso : 21 bovem de armento, et arietem, et agnum anniculum in
holocaustum : 22 hircumque pro peccato : 23 et in sacrificio pacificorum
boves duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc
fuit oblatio Nathanal filii Suar. 24 Tertio die princeps filiorum Zabulon,
Eliab filius Helon, 25 obtulit acetabulum argenteum appendens centum
triginta siclos, phialam argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus
sanctuarii, utrumque plenum similia conspersa oleo in sacrificium :
26
mortariolum aureum appendens decem siclos, plenum incenso : 27 bovem
de armento, et arietem, et agnum anniculum in holocaustum : 28 hircumque
pro peccato : 29 et in sacrificio pacificorum boves duos, arietes quinque,
hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc est oblatio Eliab filii Helon.
30
Die quarto princeps filiorum Ruben, Elisur filius Sedeur, 31 obtulit
acetabulum argenteum appendens centum triginta siclos, phialam
argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus sanctuarii, utrumque
plenum simila conspersa oleo in sacrificum : 32 mortariolum aureum
appendens decem siclos, plenum incenso : 33 bovem de armento, et arietem,
et agnum anniculum in holocaustum : 34 hircumque pro peccato : 35 et in
hostias pacificorum boves duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos
anniculos quinque. Hc fuit oblatio Elisur filii Sedeur. 36 Die quinto
princeps filiorum Simeon, Salamiel filius Surisaddai, 37 obtulit acetabulum
argenteum appendens centum triginta siclos, phialam argenteam habentem
septuaginta siclos, ad pondus sanctuarii, utrumque plenum simila conspersa

183/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

oleo in sacrificum : 38 mortariolum aureum appendens decem siclos,


plenum incenso : 39 bovem de armento, et arietem, et agnum anniculum in
holocaustum : 40 hircumque pro peccato : 41 et in hostias pacificorum boves
duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc fuit
oblatio Salamiel filii Surisaddai. 42 Die sexto princeps filiorum Gad,
Eliasaph filius Duel, 43 obtulit acetabulum argenteum appendens centum
triginta siclos, phialam argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus
sanctuarii, utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificum :
44
mortariolum aureum appendens decem siclos, plenum incenso : 45 bovem
de armento, et arietem, et agnum anniculum in holocaustum : 46 hircumque
pro peccato : 47 et in hostias pacificorum boves duos, arietes quinque,
hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc fuit oblatio Eliasaph filii
Duel. 48 Die septimo princeps filiorum Ephraim, Elisama filius Ammiud,
49
obtulit acetabulum argenteum appendens centum triginta siclos, phialam
argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus sanctuarii, utrumque
plenum simila conspersa oleo in sacrificum : 50 mortariolum aureum
appendens decem siclos, plenum incenso : 51 bovem de armento, et arietem,
et agnum anniculum in holocaustum : 52 hircumque pro peccato : 53 et in
hostias pacificorum boves duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos
anniculos quinque. Hc fuit oblatio Elisama filii Ammiud. 54 Die octavo,
princeps filiorum Manasse, Gamaliel filius Phadassur, 55 obtulit acetabulum
argenteum appendens centum triginta siclos, phialam argenteam habentem
septuaginta siclos, ad pondus sanctuarii, utrumque plenum simila conspersa
oleo in sacrificum : 56 mortariolum aureum appendens decem siclos,
plenum incenso : 57 bovem de armento, et arietem, et agnum anniculum in
holocaustum : 58 hircumque pro peccato : 59 et in hostias pacificorum boves
duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc fuit
oblatio Gamaliel filii Phadassur. 60 Die nono princeps filiorum Benjamin,
Abidan filius Gedeonis, 61 obtulit acetabulum argenteum appendens centum
triginta siclos, phialam argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus
sanctuarii, utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificum : 62 et
mortariolum aureum appendens decem siclos, plenum incenso : 63 bovem
de armento, et arietem, et agnum anniculum in holocaustum : 64 hircumque
pro peccato : 65 et in hostias pacificorum boves duos, arietes quinque,
hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc fuit oblatio Abidan filii
Gedeonis. 66 Die decimo princeps filiorum Dan, Ahiezer filius
Ammisaddai, 67 obtulit acetabulum argenteum appendens centum triginta
siclos, phialam argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus
sanctuarii, utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificum :
68
mortariolum aureum appendens decem siclos, plenum incenso : 69 bovem
de armento, et arietem, et agnum anniculum in holocaustum : 70 hircumque
pro peccato : 71 et in hostias pacificorum boves duos, arietes quinque,
hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hc fuit oblatio Ahiezer filii

184/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Ammisaddai. 72 Die undecimo princeps filiorum Aser, Phegiel filius


Ochran, 73 obtulit acetabulum argenteum appendens centum triginta siclos,
phialam argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus sanctuarii,
utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificum : 74 mortariolum
aureum appendens decem siclos, plenum incenso : 75 bovem de armento, et
arietem, et agnum anniculum in holocaustum : 76 hircumque pro peccato :
77
et in hostias pacificorum boves duos, arietes quinque, hircos quinque,
agnos anniculos quinque. Hc fuit oblatio Phegiel filii Ochran. 78 Die
duodecimo princeps filiorum Nephthali, Ahira filius Enan, 79 obtulit
acetabulum argenteum appendens centum triginta siclos, phialam
argenteam habentem septuaginta siclos, ad pondus sanctuarii, utrumque
plenum simila oleo conspersa in sacrificum : 80 mortariolum aureum
appendens decem siclos, plenum incenso : 81 bovem de armento, et arietem,
et agnum anniculum in holocaustum : 82 hircumque pro peccato : 83 et in
hostias pacificorum boves duos, arietes quinque, hircos quinque, agnos
anniculos quinque. Hc fuit oblatio Ahira filii Enan.
84

Hc in dedicatione altaris oblata sunt a principibus Isral, in die qua


consecratum est : acetabula argentea duodecim : phial argente
duodecim : mortariola aurea duodecim : 85 ita ut centum triginta siclos
argenti haberet unum acetabulum, et septuaginta siclos haberet una phiala :
id est, in commune vasorum omnium ex argento sicli duo millia
quadringenti, pondere sanctuarii : 86 mortariola aurea duodecim plena
incenso, denos siclos appendentia pondere sanctuarii : id est, simul auri
sicli centum viginti : 87 boves de armento in holocaustum duodecim, arietes
duodecim, agni anniculi duodecim, et libamenta eorum : hirci duodecim
pro peccato. 88 In hostias pacificorum, boves viginti quatuor, arietes
sexaginta, hirci sexaginta, agni anniculi sexaginta. Hc oblata sunt in
dedicatione altaris, quando unctum est. 89 Cumque ingrederetur Moyses
tabernaculum fderis, ut consuleret oraculum, audiebat vocem loquentis ad
se de propitiatorio quod erat super arcam testimonii inter duos cherubim,
unde et loquebatur ei.
Cap. 8 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere
Aaron, et dices ad eum : Cum posueris septem lucernas, candelabrum in
australi parte erigatur. Hoc igitur prcipe ut lucern contra boream e
regione respiciant ad mensam panum propositionis, contra eam partem,
quam candelabrum respicit, lucere debebunt. 3 Fecitque Aaron, et imposuit
lucernas super candelabrum, ut prceperat Dominus Moysi. 4 Hc autem
erat factura candelabri, ex auro ductili, tam medius stipes, quam cuncta
qu ex utroque calamorum latere nascebantur : juxta exemplum quod
ostendit Dominus Moysi, ita operatus est candelabrum.

185/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 6 Tolle Levitas de medio


filiorum Isral, et purificabis eos 7 juxta hunc ritum : aspergantur aqua
lustrationis, et radant omnes pilos carnis su. Cumque laverint vestimenta
sua, et mundati fuerint, 8 tollent bovem de armentis, et libamentum ejus
similam oleo conspersam : bovem autem alterum de armento tu accipies
pro peccato : 9 et applicabis Levitas coram tabernaculo fderis, convocata
omni multitudine filiorum Isral. 10 Cumque Levit fuerint coram Domino,
ponent filii Isral manus suas super eos. 11 Et offeret Aaron Levitas, munus
in conspectu Domini a filiis Isral, ut serviant in ministerio ejus. 12 Levit
quoque ponent manus suas super capita boum, e quibus unum facies pro
peccato, et alterum in holocaustum Domini, ut depreceris pro eis.
13
Statuesque Levitas in conspectu Aaron et filiorum ejus, et consecrabis
oblatos Domino, 14 ac separabis de medio filiorum Isral, ut sint mei. 15 Et
postea ingredientur tabernaculum fderis, ut serviant mihi. Sicque
purificabis et consecrabis eos in oblationem Domini : quoniam dono donati
sunt mihi a filiis Isral. 16 Pro primogenitis qu aperiunt omnem vulvam in
Isral, accepi eos. 17 Mea sunt enim omnia primogenita filiorum Isral, tam
ex hominibus quam ex jumentis. Ex die quo percussi omne primogenitum
in terra gypti, sanctificavi eos mihi : 18 et tuli Levitas pro cunctis
primogenitis filiorum Isral, 19 tradidique eos dono Aaron et filiis ejus de
medio populi, ut serviant mihi pro Isral in tabernaculo fderis, et orent
pro eis ne sit in populo plaga, si ausi fuerint accedere ad sanctuarium.
20
Feceruntque Moyses et Aaron et omnis multitudo filiorum Isral super
Levitas qu prceperat Dominus Moysi : 21 purificatique sunt, et laverunt
vestimenta sua. Elevavitque eos Aaron in conspectu Domini, et oravit pro
eis, 22 ut purificati ingrederentur ad officia sua in tabernaculum fderis
coram Aaron et filiis ejus. Sicut prceperat Dominus Moysi de Levitis, ita
factum est. 23 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 24 Hc est lex
Levitarum : a viginti quinque annis et supra, ingredientur ut ministrent in
tabernaculo fderis. 25 Cumque quinquagesimum annum tatis
impleverint, servire cessabunt, 26 eruntque ministri fratrum suorum in
tabernaculo fderis, ut custodiant qu sibi fuerunt commendata : opera
autem ipsa non faciant. Sic dispones Levitis in custodiis suis.
Cap. 9 1 Locutus est Dominus ad Moysen in deserto Sinai anno
secundo, postquam egressi sunt de terra gypti, mense primo, dicens :
2
Faciant filii Isral Phase in tempore suo, 3 quartadecima die mensis hujus
ad vesperam, juxta omnes cremonias et justificationes ejus. 4 Prcepitque
Moyses filiis Isral ut facerent Phase. 5 Qui fecerunt tempore suo,
quartadecima die mensis ad vesperam, in monte Sinai. Juxta omnia qu
mandaverat Dominus Moysi, fecerunt filii Isral. 6 Ecce autem quidam
immundi super anima hominis, qui non poterant facere Phase in die illo,
accedentes ad Moysen et Aaron, 7 dixerunt eis : Immundi sumus super

186/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

anima hominis : quare fraudamur ut non valeamus oblationem offerre


Domino in tempore suo inter filios Isral ? 8 Quibus respondit Moyses :
State ut consulam quid prcipiat Dominus de vobis. 9 Locutusque est
Dominus ad Moysen, dicens : 10 Loquere filiis Isral : Homo, qui fuerit
immundus super anima, sive in via procul in gente vestra, faciat Phase
Domino 11 in mense secundo, quartadecima die mensis ad vesperam. Cum
azymis et lactucis agrestibus comedent illud : 12 non relinquent ex eo
quippiam usque mane, et os ejus non confringent : omnem ritum Phase
observabunt. 13 Si quis autem et mundus est, et in itinere non fuit, et tamen
non fecit Phase, exterminabitur anima illa de populis suis, quia sacrificium
Domino non obtulit tempore suo : peccatum suum ipse portabit.
14
Peregrinus quoque et advena si fuerint apud vos, facient Phase Domino
juxta cremonias et justificationes ejus. Prceptum idem erit apud vos tam
adven quam indigen.
15

Igitur die qua erectum est tabernaculum, operuit illud nubes. A vespere
autem super tentorium erat quasi species ignis usque mane. 16 Sic fiebat
jugiter : per diem operiebat illud nubes, et per noctem quasi species ignis.
17
Cumque ablata fuisset nubes, qu tabernaculum protegebat, tunc
proficiscebantur filii Isral : et in loco ubi stetisset nubes, ibi
castrametabantur. 18 Ad imperium Domini proficiscebantur, et ad imperium
illius figebant tabernaculum. Cunctis diebus quibus stabat nubes super
tabernaculum, manebant in eodem loco : 19 et si evenisset ut multo tempore
maneret super illud, erant filii Isral in excubiis Domini, et non
proficiscebantur 20 quot diebus fuisset nubes super tabernaculum. Ad
imperium Domini erigebant tentoria, et ad imperium illius deponebant. 21 Si
fuisset nubes a vespere usque mane, et statim diluculo tabernaculum
reliquisset, proficiscebantur : et si post diem et noctem recessisset,
dissipabant tentoria. 22 Si vero biduo aut uno mense vel longiori tempore
fuisset super tabernaculum, manebant filii Isral in eodem loco, et non
proficiscebantur : statim autem ut recessisset, movebant castra. 23 Per
verbum Domini figebant tentoria, et per verbum illius proficiscebantur :
erantque in excubiis Domini juxta imperium ejus per manum Moysi.
Cap. 10 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Fac tibi
duas tubas argenteas ductiles, quibus convocare possis multitudinem
quando movenda sunt castra. 3 Cumque increpueris tubis, congregabitur ad
te omnis turba ad ostium tabernaculi fderis. 4 Si semel clangueris, venient
ad te principes, et capita multitudinis Isral. 5 Si autem prolixior atque
concisus clangor increpuerit, movebunt castra primi qui sunt ad orientalem
plagam. 6 In secundo autem sonitu et pari ululatu tub, levabunt tentoria
qui habitant ad meridiem ; et juxta hunc modum reliqui facient, ululantibus
tubis in profectionem. 7 Quando autem congregandus est populus, simplex

187/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tubarum clangor erit, et non concise ululabunt. 8 Filii autem Aaron


sacerdotes clangent tubis : eritque hoc legitimum sempiternum in
generationibus vestris. 9 Si exieritis ad bellum de terra vestra contra hostes
qui dimicant adversum vos, clangetis ululantibus tubis, et erit recordatio
vestri coram Domino Deo vestro, ut eruamini de manibus inimicorum
vestrorum. 10 Siquando habebitis epulum, et dies festos, et calendas, canetis
tubis super holocaustis, et pacificis victimis, ut sint vobis in recordationem
Dei vestri. Ego Dominus Deus vester.
11

Anno secundo, mense secundo, vigesima die mensis, elevata est nubes de
tabernaculo fderis : 12 profectique sunt filii Isral per turmas suas de
deserto Sinai, et recubuit nubes in solitudine Pharan. 13 Moveruntque castra
primi juxta imperium Domini in manu Moysi. 14 Filii Juda per turmas suas :
quorum princeps erat Nahasson filius Aminadab. 15 In tribu filiorum
Issachar fuit princeps Nathanal filius Suar. 16 In tribu Zabulon erat
princeps Eliab filius Helon. 17 Depositumque est tabernaculum, quod
portantes egressi sunt filii Gerson et Merari. 18 Profectique sunt et filii
Ruben, per turmas et ordinem suum : quorum princeps erat Helisur filius
Sedeur. 19 In tribu autem filiorum Simeon, princeps fuit Salamiel filius
Surisaddai. 20 Porro in tribu Gad erat princeps Eliasaph filius Duel.
21
Profectique sunt et Caathit portantes sanctuarium. Tamdiu
tabernaculum portabatur, donec venirent ad erectionis locum. 22 Moverunt
castra et filii Ephraim per turmas suas, in quorum exercitu princeps erat
Elisama filius Ammiud. 23 In tribu autem filiorum Manasse princeps fuit
Gamaliel filius Phadassur. 24 Et in tribu Benjamin erat dux Abidan filius
Gedeonis. 25 Novissimi castrorum omnium profecti sunt filii Dan per
turmas suas, in quorum exercitu princeps fuit Ahiezer filius Ammisaddai.
26
In tribu autem filiorum Aser erat princeps Phegiel filius Ochran. 27 Et in
tribu filiorum Nephthali princeps fuit Ahira filius Enan. 28 Hc sunt castra,
et profectiones filiorum Isral per turmas suas quando egrediebantur.
29

Dixitque Moyses Hobab filio Raguel Madianit, cognato suo :


Proficiscimur ad locum quem Dominus daturus est nobis : veni nobiscum,
ut benefaciamus tibi, quia Dominus bona promisit Israli. 30 Cui ille
respondit : Non vadam tecum, sed revertar in terram meam, in qua natus
sum. 31 Et ille : Noli, inquit, nos relinquere : tu enim nosti in quibus locis
per desertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster. 32 Cumque
nobiscum veneris, quidquid optimum fuerit ex opibus, quas nobis traditurus
est Dominus, dabimus tibi. 33 Profecti sunt ergo de monte Domini viam
trium dierum, arcaque fderis Domini prcedebat eos, per dies tres
providens castrorum locum. 34 Nubes quoque Domini super eos erat per
diem cum incederent. 35 Cumque elevaretur arca, dicebat Moyses : Surge,
Domine, et dissipentur inimici tui, et fugiant qui oderunt te, a facie tua.

188/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

36

Cum autem deponeretur, aiebat : Revertere, Domine, ad multitudinem


exercitus Isral.
Cap. 11 1 Interea ortum est murmur populi, quasi dolentium pro
labore, contra Dominum. Quod cum audisset Dominus, iratus est. Et
accensus in eos ignis Domini, devoravit extremam castrorum partem.
2
Cumque clamasset populus ad Moysen, oravit Moyses ad Dominum, et
absorptus est ignis. 3 Vocavitque nomen loci illius, Incensio : eo quod
incensus fuisset contra eos ignis Domini. 4 Vulgus quippe promiscuum,
quod ascenderat cum eis, flagravit desiderio, sedens et flens, junctis sibi
pariter filiis Isral, et ait : Quis dabit nobis ad vescendum carnes ?
5
recordamur piscium quos comedebamus in gypto gratis : in mentem
nobis veniunt cucumeres, et pepones, porrique, et cpe, et allia. 6 Anima
nostra arida est : nihil aliud respiciunt oculi nostri nisi man. 7 Erat autem
man quasi semen coriandri, coloris bdellii. 8 Circuibatque populus, et
colligens illud, frangebat mola, sive terebat in mortario, coquens in olla, et
faciens ex eo tortulas saporis quasi panis oleati. 9 Cumque descenderet
nocte super castra ros, descendebat pariter et man.
10

Audivit ergo Moyses flentem populum per familias, singulos per ostia
tentorii sui. Iratusque est furor Domini valde : sed et Moysi intoleranda res
visa est, 11 et ait ad Dominum : Cur afflixisti servum tuum ? quare non
invenio gratiam coram te ? et cur imposuisti pondus universi populi hujus
super me ? 12 Numquid ego concepi omnem hanc multitudinem, vel genui
eam, ut dicas mihi : Porta eos in sinu tuo sicut portare solet nutrix
infantulum, et defer in terram, pro qua jurasti patribus eorum ? 13 Unde
mihi carnes ut dem tant multitudini ? flent contra me, dicentes : Da nobis
carnes ut comedamus. 14 Non possum solus sustinere omnem hunc
populum, quia gravis est mihi. 15 Sin aliter tibi videtur, obsecro ut
interficias me, et inveniam gratiam in oculis tuis, ne tantis afficiar malis.
16

Et dixit Dominus ad Moysen : Congrega mihi septuaginta viros de


senibus Isral, quos tu nosti quod senes populi sint ac magistri : et duces
eos ad ostium tabernaculi fderis, faciesque ibi stare tecum, 17 ut
descendam et loquar tibi : et auferam de spiritu tuo, tradamque eis, ut
sustentent tecum onus populi, et non tu solus graveris. 18 Populo quoque
dices : Sanctificamini (cras comedetis carnes : ego enim audivi vos dicere :
Quis dabit nobis escas carnium ? bene nobis erat in gypto), ut det vobis
Dominus carnes, et comedatis : 19 non uno die, nec duobus, vel quinque aut
decem, nec viginti quidem, 20 sed usque ad mensem dierum, donec exeat
per nares vestras, et vertatur in nauseam, eo quod repuleritis Dominum, qui
in medio vestri est, et fleveritis coram eo, dicentes : Quare egressi sumus ex
gypto ? 21 Et ait Moyses : Sexcenta millia peditum hujus populi sunt : et

189/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tu dicis : Dabo eis esum carnium mense integro ? 22 numquid ovium et


boum multitudo cdetur, ut possit sufficere ad cibum ? vel omnes pisces
maris in unum congregabuntur, ut eos satient ? 23 Cui respondit Dominus :
Numquid manus Domini invalida est ? jam nunc videbis utrum meus sermo
opere compleatur. 24 Venit igitur Moyses, et narravit populo verba Domini,
congregans septuaginta viros de senibus Isral, quos stare fecit circa
tabernaculum. 25 Descenditque Dominus per nubem, et locutus est ad eum,
auferens de spiritu qui erat in Moyse, et dans septuaginta viris. Cumque
requievisset in eis spiritus, prophetaverunt, nec ultra cessaverunt.
26
Remanserat autem in castris duo viri, quorum unus vocabatur Eldad, et
alter Medad, super quos requievit spiritus. Nam et ipsi descripti fuerant, et
non exierant ad tabernaculum. 27 Cumque prophetarent in castris, cucurrit
puer, et nuntiavit Moysi, dicens : Eldad et Medad prophetant in castris.
28
Statim Josue filius Nun, minister Moysi, et electus e pluribus, ait :
Domine mi Moyses, prohibe eos. 29 At ille : Quid, inquit mularis pro me ?
quis tribuat ut omnis populus prophetet, et det eis Dominus spiritum suum ?
30
Reversusque est Moyses, et majores natu Isral in castra.
31

Ventus autem egrediens a Domino, arreptans trans mare coturnices


detulit, et demisit in castra itinere quantum uno die confici potest, ex omni
parte castrorum per circuitum, volabantque in are duobus cubitis altitudine
super terram. 32 Surgens ergo populus toto die illo, et nocte, ac die altero,
congregavit coturnicum : qui parum, decem coros : et siccaverunt eas per
gyrum castrorum. 33 Adhuc carnes erant in dentibus eorum, nec defecerat
hujuscemodi cibus : et ecce furor Domini concitatus in populum, percussit
eum plaga magna nimis. 34 Vocatusque est ille locus, Sepulchra
concupiscenti : ibi enim sepelierunt populum qui desideraverat. Egressi
autem de Sepulchris concupiscenti, venerunt in Haseroth, et manserunt
ibi.
Cap. 12 1 Locutaque est Maria et Aaron contra Moysen propter
uxorem ejus thiopissam, 2 et dixerunt : Num per solum Moysen locutus
est Dominus ? nonne et nobis similiter est locutus ? Quod cum audisset
Dominus 3 (erat enim Moyses vir mitissimus super omnes homines qui
morabantur in terra), 4 statim locutus est ad eum, et ad Aaron et Mariam :
Egredimini vos tantum tres ad tabernaculum fderis. Cumque fuissent
egressi, 5 descendit Dominus in columna nubis, et stetit in introitu
tabernaculi, vocans Aaron et Mariam. Qui cum issent, 6 dixit ad eos :
Audite sermones meos : si quis fuerit inter vos propheta Domini, in visione
apparebo ei, vel per somnium loquar ad illum. 7 At non talis servus meus
Moyses, qui in omni domo mea fidelissimus est : 8 ore enim ad os loquor
ei : et palam, et non per nigmata et figuras Dominum videt. Quare ergo
non timuistis detrahere servo meo Moysi ?

190/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Iratusque contra eos, abiit : 10 nubes quoque recessit qu erat super


tabernaculum : et ecce Maria apparuit candens lepra quasi nix. Cumque
respexisset eam Aaron, et vidisset perfusam lepra, 11 ait ad Moysen :
Obsecro, domine mi, ne imponas nobis hoc peccatum quod stulte
commisimus, 12 ne fiat hc quasi mortua, et ut abortivum quod projicitur de
vulva matris su : ecce jam medium carnis ejus devoratum est a lepra.
13
Clamavitque Moyses ad Dominum, dicens : Deus, obsecro, sana eam.
14
Cui respondit Dominus : Si pater ejus spuisset in faciem illius, nonne
debuerat saltem septem diebus rubore suffundi ? separetur septem diebus
extra castra, et postea revocabitur. 15 Exclusa est itaque Maria extra castra
septem diebus : et populus non est motus de loco illo, donec revocata est
Maria.
Cap. 13 1 Profectusque est populus de Haseroth, fixis tentoriis in
deserto Pharan. 2 Ibique locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 3 Mitte
viros, qui considerent terram Chanaan, quam daturus sum filiis Isral,
singulos de singulis tribubus, ex principibus. 4 Fecit Moyses quod Dominus
imperaverat, de deserto Pharan mittens principes viros, quorum ista sunt
nomina. 5 De tribu Ruben, Sammua filium Zechur. 6 De tribu Simeon,
Saphat filium Huri. 7 De tribu Juda, Caleb filium Jephone. 8 De tribu
Issachar, Igal filium Joseph. 9 De tribu Ephraim, Osee filium Nun. 10 De
tribu Benjamin, Phalti filium Raphu. 11 De tribu Zabulon, Geddiel filium
Sodi. 12 De tribu Joseph, sceptri Manasse, Gaddi filium Susi. 13 De tribu
Dan, Ammiel filium Gemalli. 14 De tribu Aser, Sthur filium Michal. 15 De
tribu Nephthali, Nahabi filium Vapsi. 16 De tribu Gad, Guel filium Machi.
17
Hc sunt nomina virorum, quos misit Moyses ad considerandam terram :
vocavitque Osee filium Nun, Josue.
18

Misit ergo eos Moyses ad considerandam terram Chanaan, et dixit ad


eos : Ascendite per meridianam plagam. Cumque veneritis ad montes,
19
considerate terram, qualis sit : et populum qui habitator est ejus, utrum
fortis sit an infirmus : si pauci numero an plures : 20 ipsa terra, bona an
mala : urbes quales, murat an absque muris : 21 humus, pinguis an sterilis,
nemorosa an absque arboribus. Confortamini, et afferte nobis de fructibus
terr. Erat autem tempus quando jam prcoqu uv vesci possunt.
22
Cumque ascendissent, exploraverunt terram a deserto Sin, usque Rohob
intrantibus Emath. 23 Ascenderuntque ad meridiem, et venerunt in Hebron,
ubi erant Achiman et Sisai et Tholmai filii Enac : nam Hebron septem annis
ante Tanim urbem gypti condita est. 24 Pergentesque usque ad Torrentem
botri, absciderunt palmitem cum uva sua, quem portaverunt in vecte duo
viri. De malis quoque granatis et de ficis loci illius tulerunt : 25 qui
appellatus est Nehelescol, id est Torrens botri, eo quod botrum portassent

191/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

inde filii Isral.


26

Reversique exploratores terr post quadraginta dies, omni regione


circuita, 27 venerunt ad Moysen et Aaron et ad omnem ctum filiorum
Isral in desertum Pharan, quod est in Cades. Locutique eis et omni
multitudini ostenderunt fructus terr : 28 et narraverunt, dicentes : Venimus
in terram, ad quam misisti nos, qu revera fluit lacte et melle, ut ex his
fructibus cognosci potest : 29 sed cultores fortissimos habet, et urbes
grandes atque muratas. Stirpem Enac vidimus ibi. 30 Amalec habitat in
meridie, Hethus et Jebusus et Amorrhus in montanis : Chananus vero
moratur juxta mare et circa fluenta Jordanis. 31 Inter hc Caleb compescens
murmur populi, qui oriebatur contra Moysen, ait : Ascendamus, et
possideamus terram, quoniam poterimus obtinere eam. 32 Alii vero, qui
fuerant cum eo, dicebant : Nequaquam ad hunc populum valemus
ascendere, quia fortior nobis est. 33 Detraxeruntque terr, quam
inspexerant, apud filios Isral, dicentes : Terra, quam lustravimus, devorat
habitatores suos : populus, quem aspeximus, procer statur est. 34 Ibi
vidimus monstra qudam filiorum Enac de genere giganteo : quibus
comparati, quasi locust videbamur.
Cap. 14 1 Igitur vociferans omnis turba flevit nocte illa, 2 et
murmurati sunt contra Moysen et Aaron cuncti filii Isral, dicentes :
3
Utinam mortui essemus in gypto : et in hac vasta solitudine utinam
pereamus, et non inducat nos Dominus in terram istam, ne cadamus gladio,
et uxores ac liberi nostri ducantur captivi. Nonne melius est reverti in
gyptum ? 4 Dixeruntque alter ad alterum : Constituamus nobis ducem, et
revertamur in gyptum. 5 Quo audito, Moyses et Aaron ceciderunt proni in
terram coram omni multitudine filiorum Isral. 6 At vero Josue filius Nun et
Caleb filius Jephone, qui et ipsi lustraverant terram, sciderunt vestimenta
sua, 7 et ad omnem multitudinem filiorum Isral locuti sunt : Terra, quam
circuivimus, valde bona est. 8 Si propitius fuerit Dominus, inducet nos in
eam, et tradet humum lacte et melle manantem. 9 Nolite rebelles esse contra
Dominum : neque timeatis populum terr hujus, quia sicut panem ita eos
possumus devorare. Recessit ab eis omne prsidium : Dominus nobiscum
est, nolite metuere. 10 Cumque clamaret omnis multitudo, et lapidibus eos
vellet opprimere, apparuit gloria Domini super tectum fderis cunctis filiis
Isral.
11

Et dixit Dominus ad Moysen : Usquequo detrahet mihi populus iste ?


quousque non credent mihi, in omnibus signis qu feci coram eis ?
12
Feriam igitur eos pestilentia, atque consumam : te autem faciam
principem super gentem magnam, et fortiorem quam hc est. 13 Et ait
Moyses ad Dominum : Ut audiant gyptii, de quorum medio eduxisti

192/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

populum istum, 14 et habitatores terr hujus, qui audierunt quod tu,


Domine, in populo isto sis, et facie videaris ad faciem, et nubes tua protegat
illos, et in columna nubis prcedas eos per diem, et in columna ignis per
noctem : 15 quod occideris tantam multitudinem quasi unum hominem, et
dicant : 16 Non poterat introducere populum in terram pro qua juraverat :
idcirco occidit eos in solitudine ? 17 Magnificetur ergo fortitudo Domini
sicut jurasti, dicens : 18 Dominus patiens et mult misericordi, auferens
iniquitatem et scelera, nullumque innoxium derelinquens, qui visitas
peccata patrum in filios in tertiam et quartam generationem. 19 Dimitte,
obsecro, peccatum populi hujus secundum magnitudinem misericordi
tu, sicut propitius fuisti egredientibus de gypto usque ad locum istum.
20
Dixitque Dominus : Dimisi juxta verbum tuum. 21 Vivo ego : et
implebitur gloria Domini universa terra. 22 Attamen omnes homines qui
viderunt majestatem meam, et signa qu feci in gypto et in solitudine, et
tentaverunt me jam per decem vices, nec obedierunt voci me, 23 non
videbunt terram pro qua juravi patribus eorum, nec quisquam ex illis qui
detraxit mihi, intuebitur eam. 24 Servum meum Caleb, qui plenus alio
spiritu secutus est me, inducam in terram hanc, quam circuivit ; et semen
ejus possidebit eam. 25 Quoniam Amalecites et Chananus habitant in
vallibus. Cras movete castra, et revertimini in solitudinem per viam maris
Rubri. 26 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens :
27
Usquequo multitudo hc pessima murmurat contra me ? querelas
filiorum Isral audivi. 28 Dic ergo eis : Vivo ego, ait Dominus : sicut locuti
estis audiente me, sic faciam vobis. 29 In solitudine hac jacebunt cadavera
vestra. Omnes qui numerati estis a viginti annis et supra, et murmurastis
contra me, 30 non intrabitis terram, super quam levavi manum meam ut
habitare vos facerem, prter Caleb filium Jephone, et Josue filium Nun.
31
Parvulos autem vestros, de quibus dixistis quod prd hostibus forent,
introducam, ut videant terram, qu vobis displicuit. 32 Vestra cadavera
jacebunt in solitudine. 33 Filii vestri erunt vagi in deserto annis quadraginta,
et portabunt fornicationem vestram, donec consumantur cadavera patrum in
deserto, 34 juxta numerum quadraginta dierum, quibus considerastis
terram : annus pro die imputabitur. Et quadraginta annis recipietis
iniquitates vestras, et scietis ultionem meam : 35 quoniam sicut locutus sum,
ita faciam omni multitudini huic pessim, qu consurrexit adversum me :
in solitudine hac deficiet, et morietur. 36 Igitur omnes viri, quos miserat
Moyses ad contemplandam terram, et qui reversi murmurare fecerant
contra eum omnem multitudinem, detrahentes terr quod esset mala,
37
mortui sunt atque percussi in conspectu Domini. 38 Josue autem filius
Nun, et Caleb filius Jephone, vixerunt ex omnibus qui perrexerant ad
considerandam terram.
39

Locutusque est Moyses universa verba hc ad omnes filios Isral, et

193/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

luxit populus nimis. 40 Et ecce mane primo surgentes ascenderunt verticem


montis, atque dixerunt : Parati sumus ascendere ad locum, de quo Dominus
locutus est : quia peccavimus. 41 Quibus Moyses : Cur, inquit,
transgredimini verbum Domini, quod vobis non cedet in prosperum ?
42
nolite ascendere : non enim est Dominus vobiscum : ne corruatis coram
inimicis vestris. 43 Amalecites et Chananus ante vos sunt, quorum gladio
corruetis, eo quod nolueritis acquiescere Domino : nec erit Dominus
vobiscum. 44 At illi contenebrati ascenderunt in verticem montis. Arca
autem testamenti Domini et Moyses non recesserunt de castris.
45
Descenditque Amalecites et Chananus, qui habitabat in monte : et
percutiens eos atque concidens, persecutus est eos usque Horma.
Cap. 15 1 Locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere ad
filios Isral, et dices ad eos : Cum ingressi fueritis terram habitationis
vestr, quam ego dabo vobis, 3 et feceritis oblationem Domino in
holocaustum, aut victimam, vota solventes, vel sponte offerentes munera,
aut in solemnitatibus vestris adolentes odorem suavitatis Domino, de bobus
sive de ovibus : 4 offeret quicumque immolaverit victimam, sacrificium
simil, decimam partem ephi, conspers oleo, quod mensuram habebit
quartam partem hin : 5 et vinum ad liba fundenda ejusdem mensur dabit in
holocaustum sive in victimam. Per agnos singulos 6 et arietes erit
sacrificium simil duarum decimarum, qu conspersa sit oleo terti partis
hin : 7 et vinum ad libamentum terti partis ejusdem mensur offeret in
odorem suavitatis Domino. 8 Quando vero de bobus feceris holocaustum
aut hostiam, ut impleas votum vel pacificas victimas, 9 dabis per singulos
boves simil tres decimas conspers oleo, quod habeat medium mensur
hin : 10 et vinum ad liba fundenda ejusdem mensur in oblationem
suavissimi odoris Domino. 11 Sic facies 12 per singulos boves et arietis et
agnos et hdos. 13 Tam indigen quam peregrini 14 eodem ritu offerent
sacrificia. 15 Unum prceptum erit atque judicium tam vobis quam advenis
terr.
16

Locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 17 Loquere filiis Isral, et dices


ad eos : 18 Cum veneritis in terram, quam dabo vobis, 19 et comederitis de
panibus regionis illius, separabitis primitias Domino 20 de cibis vestris.
Sicut de areis primitias separatis, 21 ita et de pulmentis dabitis primitiva
Domino.
22

Quod si per ignorantiam prterieritis quidquam horum, qu locutus est


Dominus ad Moysen, 23 et mandavit per eum ad vos, a die qua cpit jubere
et ultra, 24 oblitaque fuerit facere multitudo : offeret vitulum de armento,
holocaustum in odorem suavissimum Domino, et sacrificum ejus ac liba, ut
cremoni postulant, hircumque pro peccato : 25 et rogabit sacerdos pro

194/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

omni multitudine filiorum Isral, et dimittetur eis, quoniam non sponte


peccaverunt, nihilominus offerentes incensum Domino pro se et pro
peccato atque errore suo : 26 et dimittetur univers plebi filiorum Isral, et
advenis qui peregrinantur inter eos : quoniam culpa est omnis populi per
ignorantiam. 27 Quod si anima una nesciens peccaverit, offeret capram
anniculam pro peccato suo : 28 et deprecabitur pro ea sacerdos, quod inscia
peccaverit coram Domino : impetrabitque ei veniam, et dimittetur illi.
29
Tam indigenis quam advenis una lex erit omnium, qui peccaverint
ignorantes. 30 Anima vero, qu per superbiam aliquid commiserit, sive
civis sit ille, sive peregrinus (quoniam adversus Dominum rebellis fuit),
peribit de populo suo : 31 verbum enim Domini contempsit, et prceptum
illius fecit irritum : idcirco delebitur, et portabit iniquitatem suam.
32

Factum est autem, cum essent filii Isral in solitudine, et invenissent


hominem colligentem ligna in die sabbati, 33 obtulerunt eum Moysi et
Aaron et univers multitudini. 34 Qui recluserunt eum in carcerem,
nescientes quid super eo facere deberent. 35 Dixitque Dominus ad Moysen :
Morte moriatur homo iste : obruat eum lapidibus omnis turba extra castra.
36
Cumque eduxissent eum foras, obruerunt lapidibus, et mortuus est, sicut
prceperat Dominus.
37

Dixit quoque Dominus ad Moysen : 38 Loquere filiis Isral, et dices ad


eos ut faciant sibi fimbrias per angulos palliorum, ponentes in eis vittas
hyacinthinas : 39 quas cum viderint, recordentur omnium mandatorum
Domini, nec sequantur cogitationes suas et oculos per res varias
fornicantes, 40 sed magis memores prceptorum Domini faciant ea, sintque
sancti Deo suo. 41 Ego Dominus Deus vester, qui eduxi vos de terra gypti,
ut essem Deus vester.
Cap. 16 1 Ecce autem Core filius Isaar, filii Caath, filii Levi, et
Dathan atque Abiron filii Eliab, Hon quoque filius Pheleth de filiis Ruben,
2
surrexerunt contra Moysen, aliique filiorum Isral ducenti quinquaginta
viri proceres synagog, et qui tempore concilii per nomina vocabantur.
3
Cumque stetissent adversum Moysen et Aaron, dixerunt : Sufficiat vobis,
quia omnis multitudo sanctorum est, et in ipsis est Dominus : cur elevamini
super populum Domini ? 4 Quod cum audisset Moyses, cecidit pronus in
faciem : 5 locutusque ad Core et ad omnem multitudinem : Mane, inquit,
notum faciet Dominus qui ad se pertineant, et sanctos applicabit sibi : et
quos elegerit, appropinquabunt ei. 6 Hoc igitur facite : tollat unusquisque
thuribula sua, tu Core, et omne concilium tuum : 7 et hausto cras igne,
ponite desuper thymiama coram Domino : et quemcumque elegerit, ipse
erit sanctus : multum erigimini filii Levi. 8 Dixitque rursum ad Core :
Audite, filii Levi : 9 num parum vobis est quod separavit vos Deus Isral ab

195/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

omni populo, et junxit sibi, ut serviretis ei in cultu tabernaculi, et staretis


coram frequentia populi, et ministraretis ei ? 10 idcirco ad se fecit accedere
te et omnes fratres tuos filios Levi, ut vobis etiam sacerdotium vindicetis,
11
et omnis globus tuus stet contra Dominum ? quid est enim Aaron ut
murmuretis contra eum ?
12

Misit ergo Moyses ut vocaret Dathan et Abiron filios Eliab. Qui


responderunt : Non venimus. 13 Numquid parum est tibi quod eduxisti nos
de terra, qu lacte et melle manabat, ut occideres in deserto, nisi et
dominatus fueris nostri ? 14 Revera induxisti nos in terram, qu fluit rivis
lactis et mellis, et dedisti nobis possessiones agrorum et vinearum : an et
oculos nostros vis eruere ? non venimus. 15 Iratusque Moyses valde, ait ad
Dominum : Ne respicias sacrificia eorum : tu scis quod ne asellum quidem
umquam acceperim ab eis, nec afflixerim quempiam eorum.
16

Dixitque ad Core : Tu, et omnis congregatio tua, state seorsum coram


Domino, et Aaron die crastino separatim. 17 Tollite singuli thuribula vestra,
et ponite super ea incensum, offerentes Domino ducenta quinquaginta
thuribula : Aaron quoque teneat thuribulum suum. 18 Quod cum fecissent,
stantibus Moyses et Aaron, 19 et coacervassent adversum eos omnem
multitudinem ad ostium tabernaculi, apparuit cunctis gloria Domini.
20
Locutusque Dominus ad Moysen et Aaron, ait : 21 Separamini de medio
congregationis hujus, ut eos repente disperdam. 22 Qui ceciderunt proni in
faciem, atque dixerunt : Fortissime Deus spirituum univers carnis, num
uno peccante, contra omnes ira tua desviet ? 23 Et ait Dominus ad
Moysen : 24 Prcipe universo populo ut separetur a tabernaculis Core et
Dathan et Abiron.
25

Surrexitque Moyses, et abiit ad Dathan et Abiron : et sequentibus eum


senioribus Isral, 26 dixit ad turbam : Recedite a tabernaculis hominum
impiorum, et nolite tangere qu ad eos pertinent, ne involvamini in
peccatis eorum. 27 Cumque recessissent a tentoriis eorum per circuitum,
Dathan et Abiron egressi stabant in introitu papilionum suorum cum
uxoribus et liberis, omnique frequentia. 28 Et ait Moyses : In hoc scietis
quod Dominus miserit me ut facerem universa qu cernitis, et non ex
proprio ea corde protulerim : 29 si consueta hominum morte interierint, et
visitaverit eos plaga, qua et ceteri visitari solent, non misit me Dominus :
30
sin autem novam rem fecerit Dominus, ut aperiens terra os suum
deglutiat eos et omnia qu ad illos pertinent, descenderintque viventes in
infernum, scietis quod blasphemaverint Dominum.
31
32

Confestim igitur ut cessavit loqui, dirupta est terra sub pedibus eorum :
et aperiens os suum, devoravit illos cum tabernaculis suis et universa

196/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

substantia eorum, 33 descenderuntque vivi in infernum operti humo, et


perierunt de medio multitudinis. 34 At vero omnis Isral, qui stabat per
gyrum, fugit ad clamorem pereuntium, dicens : Ne forte et nos terra
deglutiat. 35 Sed et ignis egressus a Domino interfecit ducentos
quinquaginta viros, qui offerebant incensum. 36 Locutusque est Dominus ad
Moysen, dicens : 37 Prcipe Eleazaro filio Aaron sacerdoti ut tollat
thuribula qu jacent in incendio, et ignem huc illucque dispergat : quoniam
sanctificata sunt 38 in mortibus peccatorum : producatque ea in laminas, et
affigat altari, eo quod oblatum sit in eis incensum Domino, et sanctificata
sint, ut cernant ea pro signo et monimento filii Isral. 39 Tulit ergo Eleazar
sacerdos thuribula nea, in quibus obtulerant hi quos incendium devoravit,
et produxit ea in laminas, affigens altari : 40 ut haberent postea filii Isral,
quibus commonerentur ne quis accedat alienigena, et qui non est de semine
Aaron ad offerendum incensum Domino, ne patiatur sicut passus est Core,
et omnis congregatio ejus, loquente Domino ad Moysen.
41

Murmuravit autem omnis multitudo filiorum Isral sequenti die contra


Moysen et Aaron, dicens : Vos interfecistis populum Domini. 42 Cumque
oriretur seditio, et tumultus incresceret, 43 Moyses et Aaron fugerunt ad
tabernaculum fderis. Quod, postquam ingressi sunt, operuit nubes, et
apparuit gloria Domini. 44 Dixitque Dominus ad Moysen : 45 Recedite de
medio hujus multitudinis, etiam nunc delebo eos. Cumque jacerent in terra,
46
dixit Moyses ad Aaron : Tolle thuribulum, et hausto igne de altari, mitte
incensum desuper, pergens cito ad populum, ut roges pro eis : jam enim
egressa est ira a Domino, et plaga desvit. 47 Quod cum fecisset Aaron, et
cucurrisset ad mediam multitudinem, quam jam vastabat incendium, obtulit
thymiama : 48 et stans inter mortuos ac viventes, pro populo deprecatus est,
et plaga cessavit. 49 Fuerunt autem qui percussi sunt, quatuordecim millia
hominum, et septingenti, absque his qui perierant in seditione Core.
50
Reversusque est Aaron ad Moysen ad ostium tabernaculi fderis
postquam quievit interitus.
Cap. 17 1 Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Loquere ad
filios Isral, et accipe ab eis virgas singulas per cognationes suas, a cunctis
principibus tribuum, virgas duodecim, et uniuscujusque nomen
superscribes virg su. 3 Nomen autem Aaron erit in tribu Levi, et una
virga cunctas seorsum familias continebit : 4 ponesque eas in tabernaculo
fderis coram testimonio, ubi loquar ad te. 5 Quem ex his elegero,
germinabit virga ejus : et cohibebo a me querimonias filiorum Isral,
quibus contra vos murmurant. 6 Locutusque est Moyses ad filios Isral : et
dederunt ei omnes principes virgas per singulas tribus : fueruntque virg
duodecim absque virga Aaron. 7 Quas cum posuisset Moyses coram
Domino in tabernaculo testimonii, 8 sequenti die regressus invenit

197/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

germinasse virgam Aaron in domo Levi : et turgentibus gemmis eruperant


flores, qui, foliis dilatatis, in amygdalas deformati sunt. 9 Protulit ergo
Moyses omnes virgas de conspectu Domini ad cunctos filios Isral :
videruntque, et receperunt singuli virgas suas. 10 Dixitque Dominus ad
Moysen : Refer virgam Aaron in tabernaculum testimonii, ut servetur ibi in
signum rebellium filiorum Isral, et quiescant querel eorum a me, ne
moriantur. 11 Fecitque Moyses sicut prceperat Dominus. 12 Dixerunt
autem filii Isral ad Moysen : Ecce consumpti sumus, omnes perivimus.
13
Quicumque accedit ad tabernaculum Domini, moritur. Num usque ad
internecionem cuncti delendi sumus ?
Cap. 18 1 Dixitque Dominus ad Aaron : Tu, et filii tui, et domus
patris tui tecum, portabitis iniquitatem sanctuarii : et tu et filii tui simul
sustinebitis peccata sacerdotii vestri. 2 Sed et fratres tuos de tribu Levi, et
sceptrum patris tui sume tecum, prstoque sint, et ministrent tibi : tu autem
et filii tui ministrabitis in tabernaculo testimonii. 3 Excubabuntque Levit
ad prcepta tua, et ad cuncta opera tabernaculi : ita dumtaxat ut ad vasa
sanctuarii et ad altare non accedant, ne et illi moriantur, et vos pereatis
simul. 4 Sint autem tecum, et excubent in custodiis tabernaculi, et in
omnibus cremoniis ejus. Alienigena non miscebitur vobis. 5 Excubate in
custodia sanctuarii, et in ministerio altaris : ne oriatur indignatio super
filios Isral. 6 Ego dedi vobis fratres vestros Levitas de medio filiorum
Isral, et tradidi donum Domino, ut serviant in ministeriis tabernaculi ejus.
7
Tu autem et filii tui custodite sacerdotium vestrum : et omnia qu ad
cultum altaris pertinent, et intra velum sunt, per sacerdotes
administrabuntur : si quis externus accesserit, occidetur.
8

Locutusque est Dominus ad Aaron : Ecce dedi tibi custodiam primitiarum


mearum. Omnia qu sanctificantur a filiis Isral, tradidi tibi et filiis tuis
pro officio sacerdotali legitima sempiterna. 9 Hc ergo accipies de his, qu
sanctificantur et oblata sunt Domino. Omnis oblatio, et sacrificium, et
quidquid pro peccato atque delicto redditur mihi, et cedit in Sancta
sanctorum, tuum erit, et filiorum tuorum. 10 In sanctuario comedes illud :
mares tantum edent ex eo, quia consecratum est tibi. 11 Primitias autem,
quas voverint et obtulerint filii Isral, tibi dedi, et filiis tuis, ac filiabus tuis,
jure perpetuo : qui mundus est in domo tua, vescetur eis. 12 Omnem
medullam olei, et vini, ac frumenti, quidquid offerunt primitiarum Domino,
tibi dedi. 13 Universa frugum initia, quas gignit humus, et Domino
deportantur, cedent in usus tuos : qui mundus est in domo tua, vescetur eis.
14
Omne quod ex voto reddiderint filii Isral, tuum erit. 15 Quidquid primum
erumpit e vulva cunct carnis, quam offerunt Domino, sive ex hominibus,
sive de pecoribus fuerit, tui juris erit : ita dumtaxat ut pro hominis
primogenito pretium accipias, et omne animal quod immundum est redimi

198/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

facias, 16 cujus redemptio erit post unum mensem, siclis argenti quinque,
pondere sanctuarii. Siclus viginti obolos habet. 17 Primogenitum autem
bovis, et ovis, et capr, non facies redimi, quia sanctificata sunt Domino.
Sanguinem tantum eorum fundes super altare, et adipes adolebis in
suavissimum odorem Domino. 18 Carnes vero in usum tuum cedent, sicut
pectusculum consecratum, et armus dexter : tua erunt. 19 Omnes primitias
sanctuarii, quas offerunt filii Isral Domino, tibi dedi, et filiis, ac filiabus
tuis, jure perpetuo. Pactum salis est sempiternum coram Domino, tibi ac
filiis tuis.
20

Dixitque Dominus ad Aaron : In terra eorum nihil possidebitis, nec


habebitis partem inter eos : ego pars et hreditas tua in medio filiorum
Isral. 21 Filiis autem Levi dedi omnes decimas Isralis in possessionem,
pro ministerio, quo serviunt mihi in tabernaculo fderis : 22 ut non accedant
ultra filii Isral ad tabernaculum, nec committant peccatum mortiferum,
23
solis filiis Levi mihi in tabernaculo servientibus, et portantibus peccata
populi. Legitimum sempiternum erit in generationibus vestris. Nihil aliud
possidebunt, 24 decimarum oblatione contenti, quas in usus eorum et
necessaria separavi.
25

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 26 Prcipe Levitis, atque


denuntia : Cum acceperitis a filiis Isral decimas, quas dedi vobis, primitias
earum offerte Domino, id est, decimam partem decim, 27 ut reputetur
vobis in oblationem primitivorum, tam de areis quam de torcularibus : 28 et
universis quorum accipitis primitias, offerte Domino, et date Aaron
sacerdoti. 29 Omnia qu offeretis ex decimis, et in donaria Domini
separabitis, optima et electa erunt. 30 Dicesque ad eos : Si prclara et
meliora quque obtuleritis ex decimis, reputabitur vobis quasi de area, et
torculari dederitis primitias : 31 et comedetis eas in omnibus locis vestris,
tam vos quam famili vestr : quia pretium est pro ministerio, quo servitis
in tabernaculo testimonii. 32 Et non peccabitis super hoc, egregia vobis et
pinguia reservantes, ne polluatis oblationes filiorum Isral, et moriamini.
Cap. 19 1 Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens :
2
Ista est religio victim, quam constituit Dominus. Prcipe filiis Isral, ut
adducant ad te vaccam rufam tatis integr, in qua nulla sit macula, nec
portaverit jugum : 3 tradetisque eam Eleazaro sacerdoti, qui eductam extra
castra, immolabit in conspectu omnium : 4 et tingens digitum in sanguine
ejus, asperget contra fores tabernaculi septem vicibus, 5 comburetque eam
cunctis videntibus, tam pelle et carnibus ejus quam sanguine et fimo
flamm traditis. 6 Lignum quoque cedrinum, et hyssopum, coccumque bis
tinctum sacerdos mittet in flammam, qu vaccam vorat. 7 Et tunc demum,
lotis vestibus et corpore suo, ingredietur in castra, commaculatusque erit

199/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

usque ad vesperum. 8 Sed et ille qui combusserit eam, lavabit vestimenta


sua et corpus, et immundus erit usque ad vesperum. 9 Colliget autem vir
mundus cineres vacc, et effundet eos extra castra in loco purissimo, ut
sint multitudini filiorum Isral in custodiam, et in aquam aspersionis : quia
pro peccato vacca combusta est. 10 Cumque laverit qui vacc portaverat
cineres vestimenta sua, immundus erit usque ad vesperum. Habebunt hoc
filii Isral, et adven qui habitant inter eos, sanctum jure perpetuo.
11

Qui tetigerit cadaver hominis, et propter hoc septem diebus fuerit


immundus, 12 aspergetur ex hac aqua die tertio et septimo, et sic
mundabitur. Si die tertio aspersus non fuerit, septimo non poterit emundari.
13
Omnis qui tetigerit human anim morticinum, et aspersus hac
commistione non fuerit, polluet tabernaculum Domini et peribit ex Isral :
quia aqua expiationis non est aspersus, immundus erit, et manebit spurcitia
ejus super eum. 14 Ista est lex hominis qui moritur in tabernaculo : omnes
qui ingrediuntur tentorium illius, et universa vasa qu ibi sunt, polluta
erunt septem diebus. 15 Vas, quod non habuerit operculum nec ligaturam
desuper, immundum erit. 16 Si quis in agro tetigerit cadaver occisi hominis,
aut per se mortui, sive os illius, vel sepulchrum, immundus erit septem
diebus. 17 Tollentque de cineribus combustionis atque peccati, et mittent
aquas vivas super eos in vas : 18 in quibus cum homo mundus tinxerit
hyssopum, asperget ex eo omne tentorium, et cunctam supellectilem, et
homines hujuscemodi contagione pollutos : 19 atque hoc modo mundus
lustrabit immundum tertio et septimo die : expiatusque die septimo, lavabit
et se et vestimenta sua, et immundus erit usque ad vesperum. 20 Si quis hoc
ritu non fuerit expiatus, peribit anima illius de medio ecclesi : quia
sanctuarium Domini polluit, et non est aqua lustrationis aspersus. 21 Erit
hoc prceptum legitimum sempiternum. Ipse quoque qui aspergit aquas,
lavabit vestimenta sua. Omnis qui tetigerit aquas expiationis, immundus
erit usque ad vesperum. 22 Quidquid tetigerit immundus, immundum faciet :
et anima, qu horum quippiam tetigerit, immunda erit usque ad vesperum.
Cap. 20 1 Veneruntque filii Isral et omnis multitudo in desertum
Sin, mense primo, et mansit populus in Cades. Mortuaque est ibi Maria, et
sepulta in eodem loco. 2 Cumque indigeret aqua populus, convenerunt
adversum Moysen et Aaron : 3 et versi in seditionem, dixerunt : Utinam
periissemus inter fratres nostros coram Domino. 4 Cur eduxistis ecclesiam
Domini in solitudinem, ut et nos et nostra jumenta moriamur ? 5 quare nos
fecistis ascendere de gypto, et adduxistis in locum istum pessimum, qui
seri non potest, qui nec ficum gignit, nec vineas, nec malogranata, insuper
et aquam non habet ad bibendum ? 6 Ingressusque Moyses et Aaron,
dimissa multitudine, tabernaculum fderis, corruerunt proni in terram,
clamaveruntque ad Dominum, atque dixerunt : Domine Deus, audi

200/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

clamorem hujus populi, et aperi eis thesaurum tuum fontem aqu viv, ut
satiati, cesset murmuratio eorum. Et apparuit gloria Domini super eos.
7

Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 8 Tolle virgam, et congrega


populum, tu et Aaron frater tuus, et loquimini ad petram coram eis, et illa
dabit aquas. Cumque eduxeris aquam de petra, bibet omnis multitudo et
jumenta ejus. 9 Tulit igitur Moyses virgam, qu erat in conspectu Domini,
sicut prceperat ei, 10 congregata multitudine ante petram : dixitque eis :
Audite, rebelles et increduli : num de petra hac vobis aquam poterimus
ejicere ? 11 Cumque elevasset Moyses manum, percutiens virga bis silicem,
egress sunt aqu largissim, ita ut populus biberet et jumenta. 12 Dixitque
Dominus ad Moysen et Aaron : Quia non credidistis mihi, ut sanctificaretis
me coram filiis Isral, non introducetis hos populos in terram, quam dabo
eis. 13 Hc est aqua contradictionis, ubi jurgati sunt filii Isral contra
Dominum, et sanctificatus est in eis.
14

Misit interea nuntios Moyses de Cades ad regem Edom, qui dicerent :


Hc mandat frater tuus Isral : Nosti omnem laborem qui apprehendit nos,
15
quomodo descenderint patres nostri in gyptum, et habitaverimus ibi
multo tempore, afflixerintque nos gyptii, et patres nostros : 16 et quomodo
clamaverimus ad Dominum, et exaudierit nos, miseritque angelum, qui
eduxerit nos de gypto. Ecce in urbe Cades, qu est in extremis finibus
tuis, positi, 17 obsecramus ut nobis transire liceat per terram tuam. Non
ibimus per agros, nec per vineas ; non bibemus aquas de puteis tuis : sed
gradiemur via publica, nec ad dexteram nec ad sinistram declinantes, donec
transeamus terminos tuos. 18 Cui respondit Edom : Non transibis per me,
alioquin armatus occurram tibi. 19 Dixeruntque filii Isral : Per tritam
gradiemur viam : et si biberimus aquas tuas, nos et pecora nostra, dabimus
quod justum est : nulla erit in pretio difficultas, tantum velociter
transeamus. 20 At ille respondit : Non transibis. Statimque egressus est
obvius, cum infinita multitudo, et manu forti, 21 nec voluit acquiescere
deprecanti, ut concederet transitum per fines suos. Quam ob rem divertit ab
eo Isral.
22

Cumque castra movissent de Cades, venerunt in montem Hor, qui est in


finibus terr Edom : 23 ubi locutus est Dominus ad Moysen : 24 Pergat,
inquit, Aaron ad populos suos : non enim intrabit terram, quam dedi filiis
Isral, eo quod incredulus fuerit ori meo, ad aquas contradictionis. 25 Tolle
Aaron et filium ejus cum eo, et duces eos in montem Hor. 26 Cumque
nudaveris patrem veste sua, indues ea Eleazarum filium ejus : Aaron
colligetur, et morietur ibi. 27 Fecit Moyses ut prceperat Dominus : et
ascenderunt in montem Hor coram omni multitudine. 28 Cumque Aaron
spoliasset vestibus suis, induit eis Eleazarum filium ejus. 29 Illo mortuo in

201/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

montis supercilio, descendit cum Eleazaro. 30 Omnis autem multitudo


videns occubuisse Aaron, flevit super eo triginta diebus per cunctas
familias suas.
Cap. 21 1 Quod cum audisset Chananus rex Arad, qui habitabat ad
meridiem, venisse scilicet Isral per exploratorum viam, pugnavit contra
illum, et victor existens, duxit ex eo prdam. 2 At Isral voto se Domino
obligans, ait : Si tradideris populum istum in manu mea, delebo urbes ejus.
3
Exaudivitque Dominus preces Isral, et tradidit Chananum, quem ille
interfecit subversis urbibus ejus : et vocavit nomen loci illius Horma, id est,
anathema.
4

Profecti sunt autem et de monte Hor, per viam qu ducit ad mare


Rubrum, ut circumirent terram Edom. Et tdere cpit populum itineris ac
laboris : 5 locutusque contra Deum et Moysen, ait : Cur eduxisti nos de
gypto, ut moreremur in solitudine ? deest panis, non sunt aqu : anima
nostra jam nauseat super cibo isto levissimo. 6 Quam ob rem misit Dominus
in populum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum,
7
venerunt ad Moysen, atque dixerunt : Peccavimus, quia locuti sumus
contra Dominum et te : ora ut tollat a nobis serpentes. Oravitque Moyses
pro populo, 8 et locutus est Dominus ad eum : Fac serpentem neum, et
pone eum pro signo : qui percussus aspexerit eum, vivet. 9 Fecit ergo
Moyses serpentem neum, et posuit eum pro signo : quem cum percussi
aspicerent, sanabantur.
10

Profectique filii Isral castrametati sunt in Oboth. 11 Unde egressi fixere


tentoria in Jeabarim, in solitudine qu respicit Moab contra orientalem
plagam. 12 Et inde moventes, venerunt ad torrentem Zared. 13 Quem
relinquentes castrametati sunt contra Arnon, qu est in deserto, et prominet
in finibus Amorrhi. Siquidem Arnon terminus est Moab, dividens
Moabitas et Amorrhos. 14 Unde dicitur in libro bellorum Domini :
Sicut fecit in mari Rubro,
sic faciet in torrentibus Arnon.
15
Scopuli torrentium inclinati sunt, ut requiescerent in Ar,
et recumberent in finibus Moabitarum.
16
Ex eo loco apparuit puteus, super quo locutus est Dominus ad Moysen :
Congrega populum, et dabo ei aquam. 17 Tunc cecinit Isral carmen istud :
Ascendat puteus.
Concinebant :
18
Puteus, quem foderunt principes
et paraverunt duces multitudinis
in datore legis, et in baculis suis.

202/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

De solitudine, Matthana. 19 De Matthana in Nahaliel : de Nahaliel in


Bamoth. 20 De Bamoth, vallis est in regione Moab, in vertice Phasga, quod
respicit contra desertum.
21

Misit autem Isral nuntios ad Sehon regem Amorrhorum, dicens :


Obsecro ut transire mihi liceat per terram tuam : non declinabimus in
agros et vineas ; non bibemus aquas ex puteis : via regia gradiemur, donec
transeamus terminos tuos. 23 Qui concedere noluit ut transiret Isral per
fines suos : quin potius exercitu congregato, egressus est obviam in
desertum, et venit in Jasa, pugnavitque contra eum. 24 A quo percussus est
in ore gladii, et possessa est terra ejus ab Arnon usque Jeboc, et filios
Ammon : quia forti prsidio tenebantur termini Ammonitarum. 25 Tulit
ergo Isral omnes civitates ejus, et habitavit in urbibus Amorrhi, in
Hesebon scilicet, et viculis ejus. 26 Urbs Hesebon fuit Sehon regis
Amorrhi, qui pugnavit contra regem Moab : et tulit omnem terram, qu
ditionis illius fuerat usque Arnon. 27 Idcirco dicitur in proverbio :
Venite in Hesebon : dificetur, et construatur civitas Sehon :
28
ignis egressus est de Hesebon, flamma de oppido Sehon,
et devoravit Ar Moabitarum, et habitatores excelsorum Arnon.
29
V tibi Moab ; peristi popule Chamos.
Dedit filios ejus in fugam, et filias in captivitatem regi Amorrhorum
Sehon.
30
Jugum ipsorum disperiit ad Hesebon usque Dibon :
lassi pervenerunt in Nophe, et usque Medaba.
31
Habitavit itaque Isral in terra Amorrhi.
22

32

Misitque Moyses qui explorarent Jazer : cujus ceperunt viculos, et


possederunt habitatores. 33 Verteruntque se, et ascenderunt per viam Basan,
et occurrit eis Og, rex Basan, cum omni populo suo, pugnaturus in Edrai.
34
Dixitque Dominus ad Moysen : Ne timeas eum, quia in manu tua tradidi
illum, et omnem populum ac terram ejus : faciesque illi sicut fecisti Sehon,
regi Amorrhorum habitatori Hesebon. 35 Percusserunt igitur et hunc cum
filiis suis, universumque populum ejus usque ad internecionem, et
possederunt terram illius.
Cap. 22 1 Profectique castrametati sunt in campestribus Moab, ubi
trans Jordanem Jericho sita est. 2 Videns autem Balac filius Sephor omnia
qu fecerat Isral Amorrho, 3 et quod pertimuissent eum Moabit, et
impetum ejus ferre non possent, 4 dixit ad majores natu Madian : Ita delebit
hic populus omnes, qui in nostris finibus commorantur, quomodo solet bos
herbas usque ad radices carpere. Ipse erat eo tempore rex in Moab. 5 Misit
ergo nuntios ad Balaam filium Beor ariolum, qui habitabat super flumen
terr filiorum Ammon, ut vocarent eum, et dicerent : Ecce egressus est

203/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

populus ex gypto, qui operuit superficiem terr, sedens contra me. 6 Veni
igitur, et maledic populo huic, quia fortior me est : si quomodo possim
percutere et ejicere eum de terra mea. Novi enim quod benedictus sit cui
benedixeris, et maledictus in quem maledicta congesseris. 7 Perrexeruntque
seniores Moab, et majores natu Madian, habentes divinationis pretium in
manibus. Cumque venissent ad Balaam, et narrassent ei omnia verba Balac,
8
ille respondit : Manete hic nocte, et respondebo quidquid mihi dixerit
Dominus. Manentibus illis apud Balaam, venit Deus, et ait ad eum : 9 Quid
sibi volunt homines isti apud te ? 10 Respondit : Balac filius Sephor rex
Moabitarum misit ad me, 11 dicens : Ecce populus qui egressus est de
gypto, operuit superficiem terr : veni, et maledic ei, si quomodo possim
pugnans abigere eum. 12 Dixitque Deus ad Balaam : Noli ire cum eis, neque
maledicas populo : quia benedictus est. 13 Qui mane consurgens dixit ad
principes : Ite in terram vestram, quia prohibuit me Dominus venire
vobiscum. 14 Reversi principes dixerunt ad Balac : Noluit Balaam venire
nobiscum.
15

Rursum ille multo plures et nobiliores quam ante miserat, misit. 16 Qui
cum venissent ad Balaam, dixerunt : Sic dicit Balac filius Sephor : Ne
cuncteris venire ad me : 17 paratus sum honorare te, et quidquid volueris,
dabo tibi : veni, et maledic populo isti. 18 Respondit Balaam : Si dederit
mihi Balac plenam domum suam argenti et auri, non potero immutare
verbum Domini Dei mei, ut vel plus, vel minus loquar. 19 Obsecro ut hic
maneatis etiam hac nocte, et scire queam quid mihi rursum respondeat
Dominus. 20 Venit ergo Deus ad Balaam nocte, et ait ei : Si vocare te
venerunt homines isti, surge, et vade cum eis : ita dumtaxat, ut quod tibi
prcepero, facias. 21 Surrexit Balaam mane, et strata asina sua profectus est
cum eis.
22

Et iratus est Deus. Stetitque angelus Domini in via contra Balaam, qui
insidebat asin, et duos pueros habebat secum. 23 Cernens asina angelum
stantem in via, evaginato gladio, avertit se de itinere, et ibat per agrum.
Quam cum verberaret Balaam, et vellet ad semitam reducere, 24 stetit
angelus in angustiis duarum maceriarum, quibus vine cingebantur.
25
Quem videns asina, junxit se parieti, et attrivit sedentis pedem. At ille
iterum verberabat eam : 26 et nihilominus angelus ad locum angustum
transiens, ubi nec ad dexteram, nec ad sinistram poterat deviare, obvius
stetit. 27 Cumque vidisset asina stantem angelum, concidit sub pedibus
sedentis : qui iratus, vehementius cdebat fuste latera ejus. 28 Aperuitque
Dominus os asin, et locuta est : Quid feci tibi ? cur percutis me ecce jam
tertio ? 29 Respondit Balaam : Quia commeruisti, et illusisti mihi : utinam
haberem gladium, ut te percuterem ! 30 Dixit asina : Nonne animal tuum
sum, cui semper sedere consuevisti usque in prsentem diem ? dic quid

204/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

simile umquam fecerim tibi. At ille ait : Numquam. 31 Protinus aperuit


Dominus oculos Balaam, et vidit angelum stantem in via, evaginato gladio,
adoravitque eum pronus in terram. 32 Cui angelus : Cur, inquit, tertio
verberas asinam tuam ? ego veni ut adversarer tibi, quia perversa est via
tua, mihique contraria : 33 et nisi asina declinasset de via, dans locum
resistenti, te occidissem, et illa viveret.
34

Dixit Balaam : Peccavi, nesciens quod tu stares contra me : et nunc si


displicet tibi ut vadam, revertar. 35 Ait angelus : Vade cum istis, et cave ne
aliud quam prcepero tibi loquaris. Ivit igitur cum principibus. 36 Quod
cum audisset Balac, egressus est in occursum ejus in oppido Moabitarum,
quod situm est in extremis finibus Arnon. 37 Dixitque ad Balaam : Misi
nuntios ut vocarent te : cur non statim venisti ad me ? an quia mercedem
adventui tuo reddere nequeo ? 38 Cui ille respondit : Ecce adsum : numquid
loqui potero aliud, nisi quod Deus posuerit in ore meo ? 39 Perrexerunt ergo
simul, et venerunt in urbem, qu in extremis regni ejus finibus erat.
40
Cumque occidisset Balac boves et oves, misit ad Balaam, et principes qui
cum eo erant, munera. 41 Mane autem facto, duxit eum ad excelsa Baal, et
intuitus est extremam partem populi.
Cap. 23 1 Dixitque Balaam ad Balac : difica mihi hic septem aras,
et para totidem vitulos, ejusdemque numeri arietes. 2 Cumque fecisset juxta
sermonem Balaam, imposuerunt simul vitulum et arietem super aram.
3
Dixitque Balaam ad Balac : Sta paulisper juxta holocaustum tuum, donec
vadam, si forte occurrat mihi Dominus, et quodcumque imperaverit, loquar
tibi. 4 Cumque abiisset velociter, occurrit illi Deus. Locutusque ad eum
Balaam : Septem, inquit, aras erexi, et imposui vitulum et arietem desuper.
5
Dominus autem posuit verbum in ore ejus, et ait : Revertere ad Balac, et
hc loqueris. 6 Reversus invenit stantem Balac juxta holocaustum suum, et
omnes principes Moabitarum : 7 assumptaque parabola sua, dixit :
De Aram adduxit me Balac
rex Moabitarum, de montibus orientis :
Veni, inquit, et maledic Jacob ;
propera, et detestare Isral.
8
Quomodo maledicam, cui non maledixit Deus ?
qua ratione detester, quem Dominus non detestatur ?
9
De summis silicibus videbo eum,
et de collibus considerabo illum.
Populus solus habitabit,
et inter gentes non reputabitur.
10
Quis dinumerare possit pulverem Jacob,
et nosse numerum stirpis Isral ?

205/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Moriatur anima mea morte justorum,


et fiant novissima mea horum similia.
11

Dixitque Balac ad Balaam : Quid est hoc quod agis ? ut malediceres


inimicis meis vocavi te, et tu e contrario benedicis eis. 12 Cui ille respondit :
Num aliud possum loqui, nisi quod jusserit Dominus ? 13 Dixit ergo Balac :
Veni mecum in alterum locum unde partem Isral videas, et totum videre
non possis : inde maledicito ei. 14 Cumque duxisset eum in locum
sublimem, super verticem montis Phasga, dificavit Balaam septem aras,
et impositis supra vitulo atque ariete, 15 dixit ad Balac : Sta hic juxta
holocaustum tuum, donec ego obvius pergam. 16 Cui cum Dominus
occurrisset, posuissetque verbum in ore ejus, ait : Revertere ad Balac, et
hc loqueris ei. 17 Reversus invenit eum stantem juxta holocaustum suum,
et principes Moabitarum cum eo. Ad quem Balac : Quid, inquit, locutus est
Dominus ? 18 At ille, assumpta parabola sua, ait :
Sta, Balac, et ausculta ; audi, fili Sephor :
19
non est Deus quasi homo, ut mentiatur,
nec ut filius hominis, ut mutetur.
Dixit ergo, et non faciet ?
locutus est, et non implebit ?
20
Ad benedicendum adductus sum :
benedictionem prohibere non valeo.
21
Non est idolum in Jacob,
nec videtur simulacrum in Isral.
Dominus Deus ejus cum eo est,
et clangor victori regis in illo.
22
Deus eduxit illum de gypto,
cujus fortitudo similis est rhinocerotis.
23
Non est augurium in Jacob,
nec divinatio in Isral :
temporibus suis dicetur Jacob et Israli quid operatus sit Deus.
24
Ecce populus ut lena consurget,
et quasi leo erigetur :
non accubabit donec devoret prdam,
et occisorum sanguinem bibat.
25

Dixitque Balac ad Balaam : Nec maledicas ei, nec benedicas. 26 Et ille


ait : Nonne dixi tibi quod quidquid mihi Deus imperaret, hoc facerem ?
27
Et ait Balac ad eum : Veni, et ducam te ad alium locum : si forte placeat
Deo ut inde maledicas eis. 28 Cumque duxisset eum super verticem montis
Phogor, qui respicit solitudinem, 29 dixit ei Balaam : difica mihi hic

206/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

septem aras, et para totidem vitulos, ejusdemque numeri arietes. 30 Fecit


Balac ut Balaam dixerat : imposuitque vitulos et arietes per singulas aras.
Cap. 24 1 Cumque vidisset Balaam quod placeret Domino ut
benediceret Israli, nequaquam abiit ut ante perrexerat, ut augurium
qureret : sed dirigens contra desertum vultum suum, 2 et elevans oculos,
vidit Isral in tentoriis commorantem per tribus suas : et irruente in se
spiritu Dei, 3 assumpta parabola, ait :
Dixit Balaam filius Beor :
dixit homo, cujus obturatus est oculus :
4
dixit auditor sermonum Dei,
qui visionem Omnipotentis intuitus est,
qui cadit, et sic aperiuntur oculi ejus :
5
Quam pulchra tabernacula tua, Jacob,
et tentoria tua, Isral !
6
ut valles nemoros,
ut horti juxta fluvios irrigui,
ut tabernacula qu fixit Dominus,
quasi cedri prope aquas.
7
Fluet aqua de situla ejus,
et semen illius erit in aquas multas.
Tolletur propter Agag, rex ejus,
et auferetur regnum illius.
8
Deus eduxit illum de gypto,
cujus fortitudo similis est rhinocerotis.
Devorabunt gentes hostes illius,
ossaque eorum confringent, et perforabunt sagittis.
9
Accubans dormivit ut leo,
et quasi lena, quam suscitare nullus audebit.
Qui benedixerit tibi, erit et ipse benedictus :
qui maledixerit, in maledictione reputabitur.
10

Iratusque Balac contra Balaam, complosis manibus ait : Ad


maledicendum inimicis meis vocavi te, quibus e contrario tertio
benedixisti : 11 revertere ad locum tuum. Decreveram quidem magnifice
honorare te, sed Dominus privavit te honore disposito. 12 Respondit Balaam
ad Balac : Nonne nuntiis tuis, quos misisti ad me, dixi : 13 Si dederit mihi
Balac plenam domum suam argenti et auri, non potero prterire sermonem
Domini Dei mei, ut vel boni quid vel mali proferam ex corde meo : sed
quidquid Dominus dixerit, hoc loquar ? 14 verumtamen pergens ad populum
meum, dabo consilium, quid populus tuus populo huic faciat extremo
tempore. 15 Sumpta igitur parabola, rursum ait :

207/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Dixit Balaam filius Beor :


dixit homo, cujus obturatus est oculus :
16
dixit auditor sermonum Dei,
qui novit doctrinam Altissimi,
et visiones Omnipotentis videt,
qui cadens apertos habet oculos :
17
Videbo eum, sed non modo :
intuebor illum, sed non prope.
Orietur stella ex Jacob,
et consurget virga de Isral :
et percutiet duces Moab,
vastabitque omnes filios Seth.
18
Et erit Iduma possessio ejus :
hreditas Seir cedet inimicis suis :
Isral vero fortiter aget.
19
De Jacob erit qui dominetur,
et perdat reliquias civitatis.
20
Cumque vidisset Amalec, assumens parabolam, ait :
Principium gentium Amalec,
cujus extrema perdentur.
21
Vidit quoque Cinum : et assumpta parabola, ait :
Robustum quidem est habitaculum tuum :
sed si in petra posueris nidum tuum,
22
et fueris electus de stirpe Cin,
quamdiu poteris permanere ? Assur enim capiet te.
23
Assumptaque parabola iterum locutus est :
Heu ! quis victurus est,
quando ista faciet Deus ?
24
Venient in trieribus de Italia :
superabunt Assyrios, vastabuntque Hebros, et ad extremum etiam ipsi
peribunt.
25
Surrexitque Balaam, et reversus est in locum suum : Balac quoque via,
qua venerat, rediit.
Cap. 25 1 Morabatur autem eo tempore Isral in Settim, et fornicatus
est populus cum filiabus Moab, 2 qu vocaverunt eos ad sacrificia sua. At
ille comederunt et adoraverunt deos earum. 3 Initiatusque est Isral
Beelphegor : et iratus Dominus, 4 ait ad Moysen : Tolle cunctos principes
populi, et suspende eos contra solem in patibulis, ut avertatur furor meus ab
Isral. 5 Dixitque Moyses ad judices Isral : Occidat unusquisque proximos
suos, qui initiati sunt Beelphegor. 6 Et ecce unus de filiis Isral intravit
coram fratribus suis ad scortum Madianitidem, vidente Moyse, et omni
turba filiorum Isral, qui flebant ante fores tabernaculi.

208/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Quod cum vidisset Phinees filius Eleazari filii Aaron sacerdotis, surrexit
de medio multitudinis, et arrepto pugione, 8 ingressus est post virum
Isralitem in lupanar, et perfodit ambos simul, virum scilicet et mulierem in
locis genitalibus. Cessavitque plaga a filiis Isral : 9 et occisi sunt viginti
quatuor millia hominum. 10 Dixitque Dominus ad Moysen : 11 Phinees filius
Eleazari filii Aaron sacerdotis avertit iram meam a filiis Isral : quia zelo
meo commotus est contra eos, ut non ipse delerem filios Isral in zelo meo.
12
Idcirco loquere ad eum : Ecce do ei pacem fderis mei, 13 et erit tam ipsi
quam semini ejus pactum sacerdotii sempiternum : quia zelatus est pro Deo
suo, et expiavit scelus filiorum Isral. 14 Erat autem nomen viri Isralit,
qui occisus est cum Madianitide, Zambri filius Salu, dux de cognatione et
tribu Simeonis. 15 Porro mulier Madianitis, qu pariter interfecta est,
vocabatur Cozbi filia Sur principis nobilissimi Madianitarum.
16
Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 17 Hostes vos sentiant
Madianit, et percutite eos : 18 quia et ipsi hostiliter egerunt contra vos, et
decepere insidiis per idolum Phogor, et Cozbi filiam ducis Madian sororem
suam, qu percussa est in die plag pro sacrilegio Phogor.
Cap. 26 1 Postquam noxiorum sanguis effusus est, dixit Dominus ad
Moysen et Eleazarum filium Aaron sacerdotem : 2 Numerate omnem
summam filiorum Isral a viginti annis et supra, per domos et cognationes
suas, cunctos qui possunt ad bella procedere. 3 Locuti sunt itaque Moyses et
Eleazar sacerdos, in campestribus Moab super Jordanem contra Jericho, ad
eos qui erant 4 a viginti annis et supra, sicut Dominus imperaverat, quorum
iste est numerus. 5 Ruben primogenitus Isral : hujus filius, Henoch, a quo
familia Henochitarum : et Phallu, a quo familia Phalluitarum : 6 et Hesron,
a quo familia Hesronitarum : et Charmi, a quo familia Charmitarum. 7 H
sunt famili de stirpe Ruben : quarum numerus inventus est quadraginta
tria millia, et septingenti triginta. 8 Filius Phallu, Eliab : 9 hujus filii,
Namuel et Dathan et Abiron : isti sunt Dathan et Abiron principes populi,
qui surrexerunt contra Moysen et Aaron in seditione Core, quando adversus
Dominum rebellaverunt : 10 et aperiens terra os suum devoravit Core,
morientibus plurimis, quando combussit ignis ducentos quinquaginta viros.
Et factum est grande miraculum, 11 ut, Core pereunte, filii illius non
perirent. 12 Filii Simeon per cognationes suas : Namuel, ab hoc familia
Namuelitarum : Jamin, ab hoc familia Jaminitarum : Jachin, ab hoc familia
Jachinitarum : 13 Zare, ab hoc familia Zareitarum : Saul, ab hoc familia
Saulitarum. 14 H sunt famili de stirpe Simeon, quarum omnis numerus
fuit viginti duo millia ducenti. 15 Filii Gad per cognationes suas : Sephon,
ab hoc familia Sephonitarum : Aggi, ab hoc familia Aggitarum : Suni, ab
hoc familia Sunitarum : 16 Ozni, ab hoc familia Oznitarum : Her, ab hoc
familia Heritarum : 17 Arod, ab hoc familia Aroditarum : Ariel, ab hoc

209/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

familia Arielitarum. 18 Ist sunt famili Gad, quarum omnis numerus fuit
quadraginta millia quingenti. 19 Filii Juda, Her et Onan, qui ambo mortui
sunt in terra Chanaan. 20 Fueruntque filii Juda per cognationes suas : Sela, a
quo familia Selaitarum : Phares, a quo familia Pharesitarum : Zare, a quo
familia Zareitarum. 21 Porro filii Phares : Hesron, a quo familia
Hesronitarum : et Hamul, a quo familia Hamulitarum. 22 Ist sunt famili
Juda, quarum omnis numerus fuit septuaginta sex millia quingenti. 23 Filii
Issachar per cognationes suas : Thola, a quo familia Tholaitarum : Phua, a
quo familia Phuaitarum : 24 Jasub, a quo familia Jasubitarum : Semran, a
quo familia Semranitarum. 25 H sunt cognationes Issachar, quarum
numerus fuit sexaginta quatuor millia trecenti. 26 Filii Zabulon per
cognationes suas : Sared, a quo familia Sareditarum : Elon, a quo familia
Elonitarum : Jalel, a quo familia Jalelitarum. 27 H sunt cognationes
Zabulon, quarum numerus fuit sexaginta millia quingenti. 28 Filii Joseph
per cognationes suas, Manasse et Ephraim. 29 De Manasse ortus est Machir,
a quo familia Machiritarum. Machir genuit Galaad, a quo familia
Galaaditarum. 30 Galaad habuit filios : Jezer, a quo familia Jezeritarum : et
Helec, a quo familia Helecitarum : 31 et Asriel, a quo familia Asrielitarum :
et Sechem, a quo familia Sechemitarum : 32 et Semida, a quo familia
Semidaitarum : et Hepher, a quo familia Hepheritarum. 33 Fuit autem
Hepher pater Salphaad, qui filios non habebat, sed tantum filias : quarum
ista sunt nomina : Maala, et Noa, et Hegla, et Melcha, et Thersa. 34 H sunt
famili Manasse, et numerus earum quinquaginta duo millia septingenti.
35
Filii autem Ephraim per cognationes suas fuerunt hi : Suthala, a quo
familia Suthalaitarum : Becher, a quo familia Becheritarum : Thehen, a quo
familia Thehenitarum. 36 Porro filius Suthala fuit Heran, a quo familia
Heranitarum. 37 H sunt cognationes filiorum Ephraim : quarum numerus
fuit triginta duo millia quingenti. 38 Isti sunt filii Joseph per familias suas.
Filii Benjamin in cognationibus suis : Bela, a quo familia Belaitarum :
Asbel, a quo familia Asbelitarum : Ahiram, a quo familia Ahiramitarum :
39
Supham, a quo familia Suphamitarum : Hupham, a quo familia
Huphamitarum. 40 Filii Bela : Hered, et Noman. De Hered, familia
Hereditarum : de Noman, familia Nomanitarum. 41 Hi sunt filii Benjamin
per cognationes suas : quorum numerus fuit quadraginta quinque millia
sexcenti. 42 Filii Dan per cognationes suas : Suham, a quo familia
Suhamitarum. H sunt cognationes Dan per familias suas. 43 Omnes fuere
Suhamit, quorum numerus erat sexaginta quatuor millia quadringenti.
44
Filii Aser per cognationes suas : Jemna, a quo familia Jemnaitarum :
Jessui, a quo familia Jessuitarum : Brie, a quo familia Brieitarum. 45 Filii
Brie : Heber, a quo familia Heberitarum : et Melchiel, a quo familia
Melchielitarum. 46 Nomen autem fili Aser fuit Sara. 47 H cognationes
filiorum Aser, et numerus eorum quinquaginta tria millia quadringenti.
48
Filii Nephthali per cognationes suas : Jesiel, a quo familia Jesielitarum :

210/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Guni, a quo familia Gunitarum : 49 Jeser, a quo familia Jeseritarum :


Sellem, a quo familia Sellemitarum. 50 H sunt cognationes filiorum
Nephthali per familias suas : quorum numerus quadraginta quinque millia
quadringenti. 51 Ista est summa filiorum Isral, qui recensiti sunt, sexcenta
millia, et mille septingenti triginta. 52 Locutusque est Dominus ad Moysen,
dicens : 53 Istis dividetur terra juxta numerum vocabulorum in possessiones
suas. 54 Pluribus majorem partem dabis, et paucioribus minorem : singulis,
sicut nunc recensiti sunt, tradetur possessio : 55 ita dumtaxat ut sors terram
tribubus dividat et familiis. 56 Quidquid sorte contigerit, hoc vel plures
accipiant, vel pauciores.
57

Hic quoque est numerus filiorum Levi per familias suas : Gerson, a quo
familia Gersonitarum : Caath, a quo familia Caathitarum : Merari, a quo
familia Meraritarum. 58 H sunt famili Levi : familia Lobni, familia
Hebroni, familia Moholi, familia Musi, familia Core. At vero Caath genuit
Amram : 59 qui habuit uxorem Jochabed filiam Levi, qu nata est ei in
gypto. Hc genuit Amram viro suo filios, Aaron, et Moysen, et Mariam
sororem eorum. 60 De Aaron orti sunt Nadab et Abiu, et Eleazar et Ithamar :
61
quorum Nadab et Abiu mortui sunt, cum obtulissent ignem alienum
coram Domino. 62 Fueruntque omnes qui numerati sunt, viginti tria millia
generis masculini ab uno mense et supra : quia non sunt recensiti inter filios
Isral, nec eis cum ceteris data possessio est. 63 Hic est numerus filiorum
Isral, qui descripti sunt a Moyse et Eleazaro sacerdote, in campestribus
Moab supra Jordanem contra Jericho : 64 inter quos, nullus fuit eorum qui
ante numerati sunt a Moyse et Aaron in deserto Sinai : 65 prdixerat enim
Dominus quod omnes morerentur in solitudine. Nullusque remansit ex eis,
nisi Caleb filius Jephone, et Josue filius Nun.
Cap. 27 1 Accesserunt autem fili Salphaad, filii Hepher, filii
Galaad, filii Machir, filii Manasse, qui fuit filius Joseph : quarum sunt
nomina, Maala, et Noa, et Hegla, et Melcha, et Thersa. 2 Steteruntque
coram Moyse et Eleazaro sacerdote et cunctis principibus populi ad ostium
tabernaculi fderis, atque dixerunt : 3 Pater noster mortuus est in deserto,
nec fuit in seditione, qu concitata est contra Dominum sub Core, sed in
peccato suo mortuus est : hic non habuit mares filios. Cur tollitur nomen
illius de familia sua, quia non habuit filium ? date nobis possessionem inter
cognatos patris nostri. 4 Retulitque Moyses causam earum ad judicium
Domini. 5 Qui dixit ad eum : 6 Justam rem postulant fili Salphaad : da eis
possessionem inter cognatos patris sui, et ei in hreditatem succedant. 7 Ad
filios autem Isral loqueris hc : 8 Homo cum mortuus fuerit absque filio,
ad filiam ejus transibit hreditas. 9 Si filiam non habuerit, habebit
successores fratres suos. 10 Quod si et fratres non fuerint, dabitis
hreditatem fratribus patris ejus. 11 Sin autem nec patruos habuerit, dabitur

211/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

hreditas his qui ei proximi sunt. Eritque hoc filiis Isral sanctum lege
perpetua, sicut prcepit Dominus Moysi.
12

Dixit quoque Dominus ad Moysen : Ascende in montem istum Abarim,


et contemplare inde terram, quam daturus sum filiis Isral. 13 Cumque
videris eam, ibis et tu ad populum tuum, sicut ivit frater tuus Aaron : 14 quia
offendistis me in deserto Sin in contradictione multitudinis, nec sanctificare
me voluistis coram ea super aquas. H sunt aqu contradictionis in Cades
deserti Sin. 15 Cui respondit Moyses : 16 Provideat Dominus Deus spirituum
omnis carnis hominem, qui sit super multitudinem hanc : 17 et possit exire
et intrare ante eos, et educere eos vel introducere : ne sit populus Domini
sicut oves absque pastore. 18 Dixitque Dominus ad eum : Tolle Josue filium
Nun, virum in quo est spiritus, et pone manum tuam super eum. 19 Qui
stabit coram Eleazaro sacerdote et omni multitudine : 20 et dabis ei
prcepta cunctis videntibus, et partem glori tu, ut audiat eum omnis
synagoga filiorum Isral. 21 Pro hoc, si quid agendum erit, Eleazar sacerdos
consulet Dominum. Ad verbum ejus egredietur et ingredietur ipse, et
omnes filii Isral cum eo, et cetera multitudo. 22 Fecit Moyses ut prceperat
Dominus : cumque tulisset Josue, statuit eum coram Eleazaro sacerdote et
omni frequentia populi. 23 Et impositis capiti ejus manibus, cuncta
replicavit qu mandaverat Dominus.
Cap. 28 1 Dixit quoque Dominus ad Moysen : 2 Prcipe filiis Isral,
et dices ad eos : Oblationem meam et panes, et incensum odoris suavissimi
offerte per tempora sua. 3 Hc sunt sacrificia qu offerre debetis : agnos
anniculos immaculatos duos quotidie in holocaustum sempiternum : 4 unum
offeretis mane, et alterum ad vesperum : 5 decimam partem ephi simil,
qu conspersa sit oleo purissimo, et habeat quartam partem hin.
6
Holocaustum juge est quod obtulistis in monte Sinai in odorem
suavissimum incensi Domini. 7 Et libabitis vini quartam partem hin per
agnos singulos in sanctuario Domini. 8 Alterumque agnum similiter
offeretis ad vesperam juxta omnem ritum sacrificii matutini, et
libamentorum ejus, oblationem suavissimi odoris Domino. 9 Die autem
sabbati offeretis duos agnos anniculos immaculatos, et duas decimas simil
oleo conspers in sacrificio, et liba : 10 qu rite funduntur per singula
sabbata in holocaustum sempiternum. 11 In calendis autem offeretis
holocaustum Domino, vitulos de armento duos, arietem unum, agnos
anniculos septem immaculatos, 12 et tres decimas simil oleo conspers in
sacrificio per singulos vitulos : et duas decimas simil oleo conspers per
singulos arietes : 13 et decimam decim simil ex oleo in sacrificio per
agnos singulos : holocaustum suavissimi odoris atque incensi est Domino.
14
Libamenta autem vini, qu per singulas fundenda sunt victimas, ista
erunt : media pars hin per singulos vitulos, tertia per arietem, quarta per

212/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

agnum. Hoc erit holocaustum per omnes menses, qui sibi anno vertente
succedunt. 15 Hircus quoque offeretur Domino pro peccatis in holocaustum
sempiternum cum libamentis suis. 16 Mense autem primo, quartadecima die
mensis, Phase Domini erit, 17 et quintadecima die solemnitas : septem
diebus vescentur azymis. 18 Quarum dies prima venerabilis et sancta erit :
omne opus servile non facietis in ea. 19 Offeretisque incensum holocaustum
Domino, vitulos de armento duos, arietem unum, agnos anniculos
immaculatos septem : 20 et sacrificia singulorum ex simila qu conspersa
sit oleo, tres decimas per singulos vitulos, et duas decimas per arietem, 21 et
decimam decim per agnos singulos, id est, per septem agnos. 22 Et hircum
pro peccato unum, ut expietur pro vobis, 23 prter holocaustum matutinum,
quod semper offeretis. 24 Ita facietis per singulos dies septem dierum in
fomitem ignis, et in odorem suavissimum Domino, qui surget de
holocausto, et de libationibus singulorum. 25 Dies quoque septimus
celeberrimus et sanctus erit vobis : omne opus servile non facietis in eo.
26
Dies etiam primitivorum, quando offeretis novas fruges Domino, expletis
hebdomadibus, venerabilis et sancta erit : omne opus servile non facietis in
ea. 27 Offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino, vitulos
de armento duos, arietem unum, et agnos anniculos immaculatos septem :
28
atque in sacrificiis eorum, simil oleo conspers tres decimas per
singulos vitulos, per arietes duas, 29 per agnos decimam decim, qui simul
sunt agni septem. Hircum quoque, 30 qui mactatur pro expiatione : prter
holocaustum sempiternum et liba ejus. 31 Immaculata offeretis omnia cum
libationibus suis.
Cap. 29 1 Mensis etiam septimi prima dies venerabilis et sancta erit
vobis. Omne opus servile non facietis in ea, quia dies clangoris est et
tubarum. 2 Offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino,
vitulum de armento unum, arietem unum, et agnos anniculos immaculatos
septem : 3 et in sacrificiis eorum, simil oleo conspers tres decimas per
singulos vitulos, duas decimas per arietem, 4 unam decimam per agnum,
qui simul sunt agni septem : 5 et hircum pro peccato, qui offertur in
expiationem populi, 6 prter holocaustum calendarum cum sacrificiis suis,
et holocaustum sempiternum cum libationibus solitis : eisdem cremoniis
offeretis in odorem suavissimum incensum Domino. 7 Decima quoque dies
mensis hujus septimi erit vobis sancta atque venerabilis, et affligetis animas
vestras : omne opus servile non facietis in ea. 8 Offeretisque holocaustum
Domino in odorem suavissimum, vitulum de armento unum, arietem unum,
agnos anniculos immaculatos septem : 9 et in sacrificiis eorum simil oleo
conspers tres decimas per singulos vitulos, duas decimas per arietem,
10
decimam decim per agnos singulos, qui sunt simul agni septem : 11 et
hircum pro peccato, absque his qu offerri pro delicto solent in
expiationem, et holocaustum sempiternum, cum sacrificio et libaminibus

213/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

eorum. 12 Quintadecima vero die mensis septimi, qu vobis sancta erit


atque venerabilis, omne opus servile non facietis in ea, sed celebrabitis
solemnitatem Domino septem diebus. 13 Offeretisque holocaustum in
odorem suavissimum Domino, vitulos de armento tredecim, arietes duos,
agnos anniculos immaculatos quatuordecim : 14 et in libamentis eorum,
simil oleo conspers tres decimas per vitulos singulos, qui sunt simul
vituli tredecim, et duas decimas arieti uno, id est, simul arietibus duobus,
15
et decimam decim agnis singulis, qui sunt simul agni quatuordecim :
16
et hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno, et sacrificio, et
libamine ejus. 17 In die altero offeretis vitulos de armento duodecim, arietes
duos, agnos anniculos immaculatos quatuordecim : 18 sacrificiaque et
libamina singulorum, per vitulos, et arietes, et agnos rite celebrabitis : 19 et
hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno, sacrificioque et
libamine ejus. 20 Die tertio offeretis vitulos undecim, arietes duos, agnos
anniculos immaculatos quatuordecim : 21 sacrificiaque et libamina
singulorum, per vitulos, et arietes, et agnos rite celebrabitis : 22 et hircum
pro peccato, absque holocausto sempiterno, sacrificioque et libamine ejus.
23
Die quarto offeretis vitulos decem, arietes duos, agnos anniculos
immaculatos quatuordecim : 24 sacrificiaque et libamina singulorum, per
vitulos, et arietes, et agnos rite celebrabitis : 25 et hircum pro peccato,
absque holocausto sempiterno, sacrificioque ejus et libamine. 26 Die quinto
offeretis vitulos novem, arietes duos, agnos anniculos immaculatos
quatuordecim : 27 sacrificiaque et libamina singulorum, per vitulos, et
arietes, et agnos rite celebrabitis : 28 et hircum pro peccato, absque
holocausto sempiterno, sacrificioque ejus et libamine. 29 Die sexto offeretis
vitulos octo, arietes duos, agnos anniculos immaculatos quatuordecim :
30
sacrificiaque et libamina singulorum, per vitulos, et arietes, et agnos rite
celebrabitis : 31 et hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno,
sacrificioque ejus et libamine. 32 Die septimo offeretis vitulos septem, et
arietes duos, agnos anniculos immaculatos quatuordecim : 33 sacrificiaque
et libamina singulorum, per vitulos, et arietes, et agnos rite celebrabitis :
34
et hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno, sacrificioque ejus
et libamine. 35 Die octavo, qui est celeberrimus, omne opus servile non
facietis, 36 offerentes holocaustum in odorem suavissimum Domino,
vitulum unum, arietem unum, agnos anniculos immaculatos septem :
37
sacrificiaque et libamina singulorum, per vitulos, et arietes, et agnos rite
celebrabitis : 38 et hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno,
sacrificioque ejus et libamine. 39 Hc offeretis Domino in solemnitatibus
vestris : prter vota et oblationes spontaneas in holocausto, in sacrificio, in
libamine, et in hostiis pacificis.
Cap. 30 1 Narravitque Moyses filiis Isral omnia qu ei Dominus
imperarat. 2 Et locutus est ad principes tribuum filiorum Isral : Iste est

214/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sermo quem prcepit Dominus : 3 Si quis virorum votum Domino voverit,


aut se constrinxerit juramento : non faciet irritum verbum suum, sed omne
quod promisit, implebit. 4 Mulier si quippiam voverit, et se constrinxerit
juramento, qu est in domo patris sui, et in tate adhuc puellari : si
cognoverit pater votum quod pollicita est, et juramentum quo obligavit
animam suam, et tacuerit, voti rea erit : 5 quidquid pollicita est, et juravit,
opere complebit. 6 Sin autem statim ut audierit, contradixerit pater : et vota
et juramenta ejus irrita erunt, nec obnoxia tenebitur sponsioni, eo quod
contradixerit pater. 7 Si maritum habuerit, et voverit aliquid, et semel de ore
ejus verbum egrediens animam ejus obligaverit juramento : 8 quo die
audierit vir, et non contradixerit, voti rea erit, reddetque quodcumque
promiserat. 9 Sin autem audiens statim contradixerit, et irritas fecerit
pollicitationes ejus, verbaque quibus obstrinxerat animam suam, propitius
erit ei Dominus. 10 Vidua et repudiata quidquid voverint, reddent. 11 Uxor in
domo viri cum se voto constrinxerit et juramento, 12 si audierit vir, et
tacuerit, nec contradixerit sponsioni, reddet quodcumque promiserat. 13 Sin
autem extemplo contradixerit, non tenebitur promissionis rea : quia maritus
contradixit, et Dominus ei propitius erit. 14 Si voverit, et juramento se
constrinxerit, ut per jejunium, vel ceterarum rerum abstinentiam affligat
animam suam, in arbitrio viri erit ut faciat, sive non faciat. 15 Quod si
audiens vir tacuerit, et in alteram diem distulerit sententiam, quidquid
voverat atque promiserat, reddet : quia statim ut audivit, tacuit. 16 Sin autem
contradixerit postquam rescivit, portabit ipse iniquitatem ejus. 17 Ist sunt
leges, quas constituit Dominus Moysi inter virum et uxorem, inter patrem
et filiam, qu in puellari adhuc tate est, vel qu manet in parentis domo.
Cap. 31 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Ulciscere
prius filios Isral de Madianitis, et sic colligeris ad populum tuum.
3
Statimque Moyses : Armate, inquit, ex vobis viros ad pugnam, qui possint
ultionem Domini expetere de Madianitis. 4 Mille viri de singulis tribubus
eligantur ex Isral qui mittantur ad bellum. 5 Dederuntque millenos de
singulis tribubus, id est, duodecim millia expeditorum ad pugnam : 6 quos
misit Moyses cum Phinees filio Eleazari sacerdotis, vasa quoque sancta, et
tubas ad clangendum tradidit ei. 7 Cumque pugnassent contra Madianitas
atque vicissent, omnes mares occiderunt, 8 et reges eorum, Evi, et Recem,
et Sur, et Hur, et Rebe, quinque principes gentis : Balaam quoque filium
Beor interfecerunt gladio. 9 Ceperuntque mulieres eorum, et parvulos,
omniaque pecora, et cunctam supellectilem : quidquid habere potuerant
depopulati sunt : 10 tam urbes quam viculos et castella flamma consumpsit.
11
Et tulerunt prdam, et universa qu ceperant tam ex hominibus quam ex
jumentis, 12 et adduxerunt ad Moysen, et Eleazarum sacerdotem, et ad
omnem multitudinem filiorum Isral : reliqua autem utensilia portaverunt
ad castra in campestribus Moab juxta Jordanem contra Jericho.

215/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

13

Egressi sunt autem Moyses et Eleazar sacerdos, et omnes principes


synagog, in occursum eorum extra castra. 14 Iratusque Moyses principibus
exercitus, tribunis, et centurionibus qui venerant de bello, 15 ait : Cur
feminas reservastis ? 16 nonne ist sunt, qu deceperunt filios Isral ad
suggestionem Balaam, et prvaricari vos fecerunt in Domino super peccato
Phogor, unde et percussus est populus ? 17 ergo cunctos interficite quidquid
est generis masculinis, etiam in parvulis : et mulieres, qu noverunt viros
in coitu, jugulate : 18 puellas autem et omnes feminas virgines reservate
vobis : 19 et manete extra castra septem diebus. Qui occiderit hominem, vel
occisum tetigerit, lustrabitur die tertio et septimo. 20 Et de omni prda, sive
vestimentum fuerit, sive vas, et aliquid in utensilia prparatum, de
caprarum pellibus, et pilis, et ligno, expiabitur.
21

Eleazar quoque sacerdos ad viros exercitus, qui pugnaverunt, sic locutus


est : Hoc est prceptum legis, quod mandavit Dominus Moysi : 22 aurum,
et argentum, et s, et ferrum, et plumbum, et stannum, 23 et omne, quod
potest transire per flammas, igne purgabitur : quidquid autem ignem non
potest sustinere, aqua expiationis sanctificabitur : 24 et lavabitis vestimenta
vestra die septimo, et purificati postea castra intrabitis. 25 Dixit quoque
Dominus ad Moysen : 26 Tollite summam eorum qu capta sunt, ab homine
usque ad pecus, tu et Eleazar sacerdos et principes vulgi : 27 dividesque ex
quo prdam inter eos qui pugnaverunt egressique sunt ad bellum, et inter
omnem reliquam multitudinem. 28 Et separabis partem Domino ab his qui
pugnaverunt et fuerunt in bello, unam animam de quingentis, tam ex
hominibus quam ex bobus et asinis et ovibus, 29 et dabis eam Eleazaro
sacerdoti, quia primiti Domini sunt. 30 Ex media quoque parte filiorum
Isral accipies quinquagesimum caput hominum, et boum, et asinorum, et
ovium, cunctorum animantium, et dabis ea Levitis, qui excubant in
custodiis tabernaculi Domini.
31

Feceruntque Moyses et Eleazar sicut prceperat Dominus. 32 Fuit autem


prda, quam exercitus ceperat, ovium sexcenta septuaginta quinque millia,
33
boum septuaginta duo millia, 34 asinorum sexaginta millia et mille :
35
anim hominum sexus feminei, qu non cognoverant viros, triginta duo
millia. 36 Dataque est media pars his qui in prlio fuerant, ovium trecenta
triginta septem millia quingent : 37 e quibus in partem Domini supputat
sunt oves sexcent septuaginta quinque : 38 et de bobus triginta sex
millibus, boves septuaginta et duo : 39 de asinis triginta millibus quingentis,
asini sexaginta unus : 40 de animabus hominum sedecim millibus, cesserunt
in partem Domini triginta du anim. 41 Tradiditque Moyses numerum
primitiarum Domini Eleazaro sacerdoti, sicut fuerat ei imperatum, 42 ex
media parte filiorum Isral, quam separaverat his qui in prlio fuerant.

216/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

43

De media vero parte, qu contigerat reliqu multitudini, id est, de


ovibus trecentis triginta septem millibus quingentis, 44 et de bobus triginta
sex millibus, 45 et de asinis triginta millibus quingentis, 46 et de hominibus
sedecim millibus, 47 tulit Moyses quinquagesimum caput, et dedit Levitis,
qui excubabant in tabernaculo Domini, sicut prceperat Dominus.
48

Cumque accessissent principes exercitus ad Moysen, et tribuni,


centurionesque, dixerunt : 49 Nos servi tui recensuimus numerum
pugnatorum, quos habuimus sub manu nostra : et ne unus quidem defuit.
50
Ob hanc causam offerimus in donariis Domini singuli quod in prda auri
potuimus invenire, periscelides et armillas, annulos et dextralia, ac
murnulas, ut depreceris pro nobis Dominum. 51 Susceperuntque Moyses
et Eleazar sacerdos omne aurum in diversis speciebus, 52 pondo sedecim
millia septingentos quinquaginta siclos, a tribunis et centurionibus.
53
Unusquisque enim quod in prda rapuerat, suum erat. 54 Et susceptum
intulerunt in tabernaculum testimonii, in monimentum filiorum Isral
coram Domino.
Cap. 32 1 Filii autem Ruben et Gad habebant pecora multa, et erat
illis in jumentis infinita substantia. Cumque vidissent Jazer et Galaad aptas
animalibus alendis terras, 2 venerunt ad Moysen, et ad Elezarum
sacerdotem, et principes multitudinis, atque dixerunt : 3 Ataroth, et Dibon,
et Jazer, et Nemra, Hesebon, et Eleale, et Saban, et Nebo, et Beon, 4 terra,
quam percussit Dominus in conspectu filiorum Isral, regio uberrima est ad
pastum animalium : et nos servi tui habemus jumenta plurima,
5
precamurque si invenimus gratiam coram te, ut des nobis famulis tuis eam
in possessionem, nec facias nos transire Jordanem. 6 Quibus respondit
Moyses : Numquid fratres vestri ibunt ad pugnam, et vos hic sedebitis ?
7
cur subvertitis mentes filiorum Isral, ne transire audeant in locum, quem
eis daturus est Dominus ? 8 Nonne ita egerunt patres vestri, quando misi de
Cadesbarne ad explorandam terram ? 9 cumque venissent usque ad Vallem
botri, lustrata omni regione, subverterunt cor filiorum Isral, ut non
intrarent fines, quos eis Dominus dedit. 10 Qui iratus juravit, dicens : 11 Si
videbunt homines isti, qui ascenderunt ex gypto a viginti annis et supra,
terram, quam sub juramento pollicitus sum Abraham, Isaac, et Jacob : et
noluerunt sequi me, 12 prter Caleb filium Jephone Cenezum, et Josue
filium Nun : isti impleverunt voluntatem meam. 13 Iratusque Dominus
adversum Isral, circumduxit eum per desertum quadraginta annis, donec
consumeretur universa generatio, qu fecerat malum in conspectu ejus.
14
Et ecce, inquit, vos surrexistis pro patribus vestris, incrementa et alumni
hominum peccatorum, ut augeretis furorem Domini contra Isral. 15 Quod
si nolueritis sequi eum, in solitudine populum derelinquet, et vos causa
eritis necis omnium. 16 At illi prope accedentes, dixerunt : Caulas ovium

217/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

fabricabimus, et stabula jumentorum, parvulis quoque nostris urbes


munitas : 17 nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad prlium ante
filios Isral, donec introducamus eos ad loca sua. Parvuli nostri, et quidquid
habere possumus, erunt in urbibus muratis, propter habitatorum insidias.
18
Non revertemur in domos nostras, usque dum possideant filii Isral
hreditatem suam : 19 nec quidquam quremus trans Jordanem, quia jam
habemus nostram possessionem in orientali ejus plaga.
20

Quibus Moyses ait : Si facitis quod promittitis, expediti pergite coram


Domino ad pugnam : 21 et omnis vir bellator armatus Jordanem transeat,
donec subvertat Dominus inimicos suos, 22 et subjiciatur ei omnis terra :
tunc eritis inculpabiles apud Dominum et apud Isral, et obtinebitis
regiones, quas vultis, coram Domino. 23 Sin autem quod dicitis, non
feceritis, nulli dubium est quin peccetis in Deum : et scitote quoniam
peccatum vestrum apprehendet vos. 24 dificate ergo urbes parvulis
vestris, et caulas, et stabula ovibus ac jumentis : et quod polliciti estis,
implete. 25 Dixeruntque filii Gad et Ruben ad Moysen : Servi tui sumus :
faciemus quod jubet dominus noster. 26 Parvulos nostros, et mulieres, et
pecora, ac jumenta relinquemus in urbibus Galaad : 27 nos autem famuli tui
omnes expediti pergemus ad bellum, sicut tu, domine, loqueris. 28 Prcepit
ergo Moyses Eleazaro sacerdoti, et Josue filio Nun, et principibus
familiarum per tribus Isral, et dixit ad eos : 29 Si transierint filii Gad et filii
Ruben vobiscum Jordanem omnes armati ad bellum coram Domino, et
vobis fuerit terra subjecta, date eis Galaad in possessionem. 30 Sin autem
noluerint transire armati vobiscum in terram Chanaan, inter vos habitandi
accipiant loca. 31 Responderuntque filii Gad et filii Ruben : Sicut locutus
est Dominus servis suis, ita faciemus : 32 ipsi armati pergemus coram
Domino in terram Chanaan, et possessionem jam suscepisse nos confitemur
trans Jordanem.
33

Dedit itaque Moyses filiis Gad et Ruben, et dimidi tribui Manasse filii
Joseph, regnum Sehon regis Amorrhi, et regnum Og regis Basan, et
terram eorum cum urbibus suis per circuitum. 34 Igitur exstruxerunt filii
Gad, Dibon, et Ataroth, et Aror, 35 et Etroth, et Sophan, et Jazer, et Jegbaa,
36
et Bethnemra, et Betharan, urbes munitas, et caulas pecoribus suis.
37
Filii vero Ruben dificaverunt Hesebon, et Eleale, et Cariathaim, 38 et
Nabo, et Baalmeon versis nominibus, Sabama quoque : imponentes
vocabula urbibus, quas exstruxerunt. 39 Porro filii Machir filii Manasse,
perrexerunt in Galaad, et vastaverunt eam interfecto Amorrho habitatore
ejus. 40 Dedit ergo Moyses terram Galaad Machir filio Manasse, qui
habitavit in ea. 41 Jair autem filius Manasse abiit, et occupavit vicos ejus,
quos appellavit Havoth Jair, id est, Villas Jair. 42 Nobe quoque perrexit, et

218/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

apprehendit Chanath cum viculis suis : vocavitque eam ex nomine suo


Nobe.
Cap. 33 1 H sunt mansiones filiorum Isral, qui egressi sunt de
gypto per turmas suas in manu Moysi et Aaron, 2 quas descripsit Moyses
juxta castrorum loca, qu Domini jussione mutabant. 3 Profecti igitur de
Ramesse mense primo, quintadecima die mensis primi, altera die Phase,
filii Isral in manu excelsa, videntibus cunctis gyptiis, 4 et sepelientibus
primogenitos, quos percusserat Dominus (nam et in diis eorum exercuerat
ultionem), 5 castrametati sunt in Soccoth. 6 Et de Soccoth venerunt in
Etham, qu est in extremis finibus solitudinis. 7 Inde egressi venerunt
contra Phihahiroth, qu respicit Beelsephon, et castrametati sunt ante
Magdalum. 8 Profectique de Phihahiroth, transierunt per medium mare in
solitudinem : et ambulantes tribus diebus per desertum Etham, castrametati
sunt in Mara. 9 Profectique de Mara, venerunt in Elim, ubi erant duodecim
fontes aquarum, et palm septuaginta : ibique castrametati sunt. 10 Sed et
inde egressi, fixerunt tentoria super mare Rubrum. Profectique de mari
Rubro, 11 castrametati sunt in deserto Sin. 12 Unde egressi, venerunt in
Daphca. 13 Profectique de Daphca, castrametati sunt in Alus. 14 Egressique
de Alus, in Raphidim fixere tentoria, ubi populo defuit aqua ad bibendum.
15
Profectique de Raphidim, castrametati sunt in deserto Sinai. 16 Sed et de
solitudine Sinai egressi, venerunt ad sepulchra concupiscenti.
17
Profectique de sepulchris concupiscenti, castrametati sunt in Haseroth.
18
Et de Haseroth venerunt in Rethma. 19 Profectique de Rethma,
castrametati sunt in Remmomphares. 20 Unde egressi venerunt in Lebna.
21
De Lebna castrametati sunt in Ressa. 22 Egressique de Ressa, venerunt in
Ceelatha. 23 Unde profecti, castrametati sunt in monte Sepher. 24 Egressi de
monte Sepher, venerunt in Arada. 25 Inde proficiscentes, castrametati sunt
in Maceloth. 26 Profectique de Maceloth, venerunt in Thahath. 27 De
Thahath, castrametati sunt in Thare. 28 Unde egressi, fixere tentoria in
Methca. 29 Et de Methca, castrametati sunt in Hesmona. 30 Profectique de
Hesmona, venerunt in Moseroth. 31 Et de Moseroth, castrametati sunt in
Benejaacan. 32 Profectique de Benejaacan, venerunt in montem Gadgad.
33
Unde profecti, castrametati sunt in Jetebatha. 34 Et de Jetebatha venerunt
in Hebrona. 35 Egressique de Hebrona, castrametati sunt in Asiongaber.
36
Inde profecti, venerunt in desertum Sin, hc est Cades. 37 Egressique de
Cades, castrametati sunt in monte Hor, in extremis finibus terr Edom.
38
Ascenditque Aaron sacerdos in montem Hor jubente Domino : et ibi
mortuus est anno quadragesimo egressionis filiorum Isral ex gypto,
mense quinto, prima die mensis, 39 cum esset annorum centum viginti
trium. 40 Audivitque Chananus rex Arad, qui habitabat ad meridiem, in
terram Chanaan venisse filios Isral. 41 Et profecti de monte Hor,
castrametati sunt in Salmona. 42 Unde egressi, venerunt in Phunon.

219/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

43

Profectique de Phunon, castrametati sunt in Oboth. 44 Et de Oboth


venerunt in Ijeabarim, qu est in finibus Moabitarum. 45 Profectique de
Ijeabarim, fixere tentoria in Dibongad. 46 Unde egressi, castrametati sunt in
Helmondeblathaim. 47 Egressique de Helmondeblathaim, venerunt ad
montes Abarim contra Nabo. 48 Profectique de montibus Abarim,
transierunt ad campestria Moab, supra Jordanem, contra Jericho. 49 Ibique
castrametati sunt de Bethsimoth usque ad Abelsatim in planioribus locis
Moabitarum.
50

Ubi locutus est Dominus ad Moysen : 51 Prcipe filiis Isral, et dic ad


eos : Quando transieritis Jordanem, intrantes terram Chanaan, 52 disperdite
cunctos habitatores terr illius : confringite titulos, et statuas comminuite,
atque omnia excelsa vastate, 53 mundantes terram, et habitantes in ea. Ego
enim dedi vobis illam in possessionem, 54 quam dividetis vobis sorte.
Pluribus dabitis latiorem, et paucis angustiorem. Singulis ut sors ceciderit,
ita tribuetur hreditas. Per tribus et familias possessio dividetur. 55 Sin
autem nolueritis interficere habitatores terr : qui remanserint, erunt vobis
quasi clavi in oculis, et lance in lateribus, et adversabuntur vobis in terra
habitationis vestr : 56 et quidquid illis cogitaveram facere, vobis faciam.
Cap. 34 1 Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : 2 Prcipe
filiis Isral, et dices ad eos : Cum ingressi fueritis terram Chanaan, et in
possessionem vobis sorte ceciderit, his finibus terminabitur. 3 Pars
meridiana incipiet a solitudine Sin, qu est juxta Edom : et habebit
terminos contra orientem mare salsissimum. 4 Qui circuibunt australem
plagam per ascensum Scorpionis, ita ut transeant in Senna, et perveniant a
meridie usque ad Cadesbarne, unde egredientur confinia ad villam nomine
Adar, et tendent usque ad Asemona. 5 Ibitque per gyrum terminus ab
Asemona usque ad torrentem gypti, et maris magni littore finietur.
6
Plaga autem occidentalis a mari magno incipiet, et ipso fine claudetur.
7
Porro ad septentrionalem plagam a mari magno termini incipient,
pervenientes usque ad montem altissimum, 8 a quo venient in Emath usque
ad terminos Sedada : 9 ibuntque confinia usque ad Zephrona, et villam
Enan. Hi erunt termini in parte aquilonis. 10 Inde metabuntur fines contra
orientalem plagam de villa Enan usque Sephama, 11 et de Sephama
descendent termini in Rebla contra fontem Daphnim : inde pervenient
contra orientem ad mare Cenereth, 12 et tendent usque ad Jordanem, et ad
ultimum salsissimo claudentur mari. Hanc habebitis terram per fines suos
in circuitu.
13

Prcepitque Moyses filiis Isral, dicens : Hc erit terra, quam


possidebitis sorte, et quam jussit Dominus dari novem tribubus, et dimidi
tribui. 14 Tribus enim filiorum Ruben per familias suas, et tribus filiorum

220/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Gad juxta cognationum numerum, media quoque tribus Manasse, 15 id est,


du semis tribus, acceperunt partem suam trans Jordanem contra Jericho ad
orientalem plagam. 16 Et ait Dominus ad Moysen : 17 Hc sunt nomina
virorum qui terram vobis divident, Eleazar sacerdos, et Josue filius Nun,
18
et singuli principes de tribubus singulis, 19 quorum ista sunt vocabula. De
tribu Juda, Caleb filius Jephone. 20 De tribu Simeon, Samuel filius
Ammiud. 21 De tribu Benjamin, Elidad filius Chaselon. 22 De tribu filiorum
Dan, Bocci filius Jogli. 23 Filiorum Joseph de tribu Manasse, Hanniel filius
Ephod. 24 De tribu Ephraim, Camuel filius Sephthan. 25 De tribu Zabulon,
Elisaphan filius Pharnach. 26 De tribu Issachar, dux Phaltiel filius Ozan.
27
De tribu Aser, Ahiud filius Salomi. 28 De tribu Nephthali, Phedal filius
Ammiud. 29 Hi sunt, quibus prcepit Dominus ut dividerent filiis Isral
terram Chanaan.
Cap. 35 1 Hc quoque locutus est Dominus ad Moysen in campes
tribus Moab supra Jordanem, contra Jericho : 2 Prcipe filiis Isral ut dent
Levitis de possessionibus suis 3 urbes ad habitandum, et suburbana earum
per circuitum : ut ipsi in oppidis maneant, et suburbana sint pecoribus ac
jumentis : 4 qu a muris civitatum forinsecus, per circuitum, mille passuum
spatio tendentur. 5 Contra orientem duo millia erunt cubiti, et contra
meridiem similiter erunt duo millia : ad mare quoque, quod respicit ad
occidentem, eadem mensura erit, et septentrionalis plaga quali termino
finietur, eruntque urbes in medio, et foris suburbana. 6 De ipsis autem
oppidis, qu Levitis dabitis, sex erunt in fugitivorum auxilia separata, ut
fugiat ad ea qui fuderit sanguinem : et exceptis his, alia quadraginta duo
oppida, 7 id est, simul quadraginta octo cum suburbanis suis. 8 Ipsque
urbes, qu dabuntur de possessionibus filiorum Isral, ab his qui plus
habent, plures auferentur : et qui minus, pauciores : singuli juxta mensuram
hreditatis su dabunt oppida Levitis.
9

Ait Dominus ad Moysen : 10 Loquere filiis Isral, et dices ad eos : Quando


transgressi fueritis Jordanem in terram Chanaan, 11 decernite qu urbes
esse debeant in prsidia fugitivorum, qui nolentes sanguinem fuderint :
12
in quibus cum fuerit profugus, cognatus occisi non poterit eum occidere,
donec stet in conspectu multitudinis, et causa illius judicetur. 13 De ipsis
autem urbibus, qu ad fugitivorum subsidia separantur, 14 tres erunt trans
Jordanem, et tres in terra Chanaan, 15 tam filiis Isral quam advenis atque
peregrinis, ut confugiat ad eas qui nolens sanguinem fuderit. 16 Si quis ferro
percusserit, et mortuus fuerit qui percussus est, reus erit homicidii, et ipse
morietur. 17 Si lapidem jecerit, et ictus occubuerit, similiter punietur. 18 Si
ligno percussus interierit, percussoris sanguine vindicabitur. 19 Propinquus
occisi, homicidam interficiet : statim ut apprehenderit eum, interficiet. 20 Si
per odium quis hominem impulerit, vel jecerit quippiam in eum per

221/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

insidias : 21 aut cum esset inimicus, manu percusserit, et ille mortuus fuerit :
percussor homicidii reus erit : cognatus occisi statim ut invenerit eum,
jugulabit. 22 Quod si fortuitu, et absque odio 23 et inimicitiis quidquam
horum fecerit, 24 et hoc audiente populo fuerit comprobatum, atque inter
percussorem et propinquum sanguinis qustio ventilata : 25 liberabitur
innocens de ultoris manu, et reducetur per sententiam in urbem, ad quam
confugerat, manebitque ibi, donec sacerdos magnus, qui oleo sancto unctus
est, moriatur. 26 Si interfector extra fines urbium, qu exulibus deputat
sunt, 27 fuerit inventus, et percussus ab eo qui ultor est sanguinis : absque
noxa erit qui eum occiderit. 28 Debuerat enim profugus usque ad mortem
pontificis in urbe residere. Postquam autem ille obierit, homicida revertetur
in terram suam. 29 Hc sempiterna erunt, et legitima in cunctis
habitationibus vestris.
30

Homicida sub testibus punietur : ad unius testimonium nullus


condemnabitur. 31 Non accipietis pretium ab eo qui reus est sanguinis,
statim et ipse morietur. 32 Exules et profugi ante mortem pontificis nullo
modo in urbes suas reverti poterunt, 33 ne polluatis terram habitationis
vestr, qu insontium cruore maculatur : nec aliter expiari potest, nisi per
ejus sanguinem, qui alterius sanguinem fuderit. 34 Atque ita emundabitur
vestra possessio me commorante vobiscum. Ego enim sum Dominus qui
habito inter filios Isral.
Cap. 36 1 Accesserunt autem et principes familiarum Galaad filii
Machir filii Manasse, de stirpe filiorum Joseph : locutique sunt Moysi
coram principibus Isral, atque dixerunt : 2 Tibi domino nostro prcepit
Dominus ut terram sorte divideres filiis Isral, et ut filiabus Salphaad fratris
nostri dares possessionem debitam patri : 3 quas si alterius tribus homines
uxores acceperint, sequetur possessio sua, et translata ad aliam tribum, de
nostra hreditate minuetur. 4 Atque ita fiet, ut cum jubilus, id est,
quinquagesimus annus remissionis advenerit, confundatur sortium
distributio, et aliorum possessio ad alios transeat. 5 Respondit Moyses filiis
Isral, et Domino prcipiente ait : Recte tribus filiorum Joseph locuta est.
6
Et hc lex super filiabus Salphaad a Domino promulgata est : nubant
quibus volunt, tantum ut su tribus hominibus : 7 ne commisceatur
possessio filiorum Isral de tribu in tribum. Omnes enim viri ducent uxores
de tribu et cognatione sua : 8 et cunct femin de eadem tribu maritos
accipient : ut hreditas permaneat in familiis, 9 nec sibi misceantur tribus,
sed ita maneant 10 ut a Domino separat sunt. Feceruntque fili Salphaad
ut fuerat imperatum : 11 et nupserunt Maala, et Thersa, et Hegla, et Melcha,
et Noa, filiis patrui sui 12 de familia Manasse, qui fuit filius Joseph : et
possessio, qu illis fuerat attributa, mansit in tribu et familia patris earum.
13
Hc sunt mandata atque judicia, qu mandavit Dominus per manum

222/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Moysi ad filios Isral, in campestribus Moab supra Jordanem contra


Jericho.

Liber Deuteronomii
Cap. 1 1 Hc sunt verba qu locutus est Moyses ad omnem Isral
trans Jordanem in solitudine campestri, contra mare Rubrum, inter Pharan
et Tophel et Laban et Haseroth, ubi auri est plurimum : 2 undecim diebus de
Horeb per viam montis Seir usque ad Cadesbarne. 3 Quadragesimo anno,
undecimo mense, prima die mensis, locutus est Moyses ad filios Isral
omnia qu prceperat illi Dominus, ut diceret eis, 4 postquam percussit
Sehon regem Amorrhorum, qui habitabat in Hesebon, et Og regem Basan,
qui mansit in Astaroth, et in Edrai, 5 trans Jordanem in terra Moab.
Cpitque Moyses explanare legem, et dicere :
6

Dominus Deus noster locutus est ad nos in Horeb, dicens : Sufficit vobis
quod in hoc monte mansistis : 7 revertimini, et venite ad montem
Amorrhorum, et ad cetera qu ei proxima sunt campestria atque montana
et humiliora loca contra meridiem, et juxta littus maris, terram
Chananorum, et Libani usque ad flumen magnum Euphraten. 8 En, inquit,
tradidi vobis : ingredimini et possidete eam, super qua juravit Dominus
patribus vestris Abraham, Isaac, et Jacob, ut daret illam eis, et semini
eorum post eos.

Dixique vobis illo in tempore : 10 Non possum solus sustinere vos : quia
Dominus Deus vester multiplicavit vos, et estis hodie sicut stell cli,
plurimi. 11 (Dominus Deus patrum vestrorum addat ad hunc numerum
multa millia, et benedicat vobis sicut locutus est.) 12 Non valeo solus
negotia vestra sustinere, et pondus ac jurgia. 13 Date ex vobis viros
sapientes et gnaros, et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris, ut
ponam eos vobis principes. 14 Tunc respondistis mihi : Bona res est, quam
vis facere. 15 Tulique de tribubus vestris viros sapientes et nobiles, et
constitui eos principes, tribunos, et centuriones, et quinquagenarios ac
decanos, qui docerent vos singula. 16 Prcepique eis, dicens : Audite illos,
et quod justum est judicate : sive civis sit ille, sive peregrinus. 17 Nulla erit
distantia personarum : ita parvum audietis ut magnum, nec accipietis
cujusquam personam, quia Dei judicium est. Quod si difficile vobis visum
aliquid fuerit, referte ad me, et ego audiam. 18 Prcepique omnia qu
facere deberetis.
19

Profecti autem de Horeb, transivimus per eremum terribilem et

223/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

maximam, quam vidistis, per viam montis Amorrhi, sicut prceperat


Dominus Deus noster nobis. Cumque venissemus in Cadesbarne, 20 dixi
vobis : Venistis ad montem Amorrhi, quem Dominus Deus noster daturus
est nobis : 21 vide terram, quam Dominus Deus tuus dat tibi : ascende et
posside eam, sicut locutus est Dominus Deus noster patribus tuis : noli
timere, nec quidquam paveas. 22 Et accessistis ad me omnes, atque dixistis :
Mittamus viros qui considerent terram : et renuntient per quod iter
debeamus ascendere, et ad quas pergere civitates. 23 Cumque mihi sermo
placuisset, misi ex vobis duodecim viros, singulos de tribubus suis. 24 Qui
cum perrexissent, et ascendissent in montana, venerunt usque ad Vallem
botri : et considerata terra, 25 sumentes de fructibus ejus, ut ostenderent
ubertatem, attulerunt ad nos, atque dixerunt : Bona est terra, quam
Dominus Deus noster daturus est nobis.
26

Et noluistis ascendere, sed increduli ad sermonem Domini Dei nostri,


murmurastis in tabernaculis vestris, atque dixistis : Odit nos Dominus, et
idcirco eduxit nos de terra gypti, ut traderet nos in manu Amorrhi,
atque deleret. 28 Quo ascendemus ? nuntii terruerunt cor nostrum, dicentes :
Maxima multitudo est, et nobis statura procerior ; urbes magn, et ad
clum usque munit : filios Enacim vidimus ibi. 29 Et dixi vobis : Nolite
metuere, nec timeatis eos : 30 Dominus Deus, qui ductor est vester, pro
vobis ipse pugnabit, sicut fecit in gypto cunctis videntibus. 31 Et in
solitudine (ipse vidisti) portavit te Dominus Deus tuus, ut solet homo
gestare parvulum filium suum, in omni via per quam ambulastis, donec
veniretis ad locum istum. 32 Et nec sic quidem credidistis Domino Deo
vestro, 33 qui prcessit vos in via, et metatus est locum in quo tentoria
figere deberetis, nocte ostendens vobis iter per ignem, et die per columnam
nubis.
27

34

Cumque audisset Dominus vocem sermonum vestrorum, iratus juravit, et


ait : 35 Non videbit quispiam de hominibus generationis hujus pessim
terram bonam, quam sub juramento pollicitus sum patribus vestris,
36
prter Caleb filium Jephone : ipse enim videbit eam, et ipsi dabo terram,
quam calcavit, et filiis ejus, quia secutus est Dominum. 37 Nec miranda
indignatio in populum, cum mihi quoque iratus Dominus propter vos
dixerit : Nec tu ingredieris illuc : 38 sed Josue filius Nun minister tuus, ipse
intrabit pro te. Hunc exhortare et robora, et ipse sorte terram dividet Israli.
39
Parvuli vestri, de quibus dixistis quod captivi ducerentur, et filii qui
hodie boni ac mali ignorant distantiam, ipsi ingredientur : et ipsis dabo
terram, et possidebunt eam. 40 Vos autem revertimini, et abite in
solitudinem per viam maris Rubri.
41

Et respondistis mihi : Peccavimus Domino : ascendemus et pugnabimus,

224/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sicut prcepit Dominus Deus noster. Cumque instructi armis pergeretis in


montem, 42 ait mihi Dominus : Dic ad eos : Nolite ascendere, neque
pugnetis : non enim sum vobiscum : ne cadatis coram inimicis vestris.
43
Locutus sum, et non audistis : sed adversantes imperio Domini, et
tumentes superbia, ascendistis in montem. 44 Itaque egressus Amorrhus,
qui habitabat in montibus, et obviam veniens, persecutus est vos, sicut
solent apes persequi : et cecidit de Seir usque Horma. 45 Cumque reversi
ploraretis coram Domino, non audivit vos, nec voci vestr voluit
acquiescere. 46 Sedistis ergo in Cadesbarne multo tempore.
Cap. 2 1 Profectique inde, venimus in solitudinem, qu ducit ad
mare Rubrum, sicut mihi dixerat Dominus : et circuivimus montem Seir
longo tempore. 2 Dixitque Dominus ad me : 3 Sufficit vobis circuire
montem istum : ite contra aquilonem : 4 et populo prcipe, dicens :
Transibitis per terminos fratrum vestrorum filiorum Esau, qui habitant in
Seir, et timebunt vos. 5 Videte ergo diligenter ne moveamini contra eos.
Neque enim dabo vobis de terra eorum quantum potest unius pedis calcare
vestigium, quia in possessionem Esau dedi montem Seir. 6 Cibos emetis ab
eis pecunia, et comedetis : aquam emptam haurietis, et bibetis. 7 Dominus
Deus tuus benedixit tibi in omni opere manuum tuarum : novit iter tuum,
quomodo transieris solitudinem hanc magnam, per quadraginta annos
habitans tecum Dominus Deus tuus, et nihil tibi defuit. 8 Cumque
transissemus fratres nostros filios Esau, qui habitabant in Seir, per viam
campestrem de Elath, et de Asiongaber, venimus ad iter quod ducit in
desertum Moab.
9

Dixitque Dominus ad me : Non pugnes contra Moabitas, nec ineas


adversus eos prlium : non enim dabo tibi quidquam de terra eorum, quia
filiis Loth tradidi Ar in possessionem. 10 Emim primi fuerunt habitatores
ejus, populus magnus, et validus, et tam excelsus ut de Enacim stirpe,
11
quasi gigantes crederentur, et essent similes filiorum Enacim. Denique
Moabit appellant eos Emim. 12 In Seir autem prius habitaverunt Horrhi :
quibus expulsis atque deletis, habitaverunt filii Esau, sicut fecit Isral in
terra possessionis su, quam dedit illi Dominus. 13 Surgentes ergo ut
transiremus torrentem Zared, venimus ad eum. 14 Tempus autem, quo
ambulavimus de Cadesbarne usque ad transitum torrentis Zared, triginta et
octo annorum fuit : donec consumeretur omnis generatio hominum
bellatorum de castris, sicut juraverat Dominus : 15 cujus manus fuit
adversum eos, ut interirent de castrorum medio.
16

Postquam autem universi ceciderunt pugnatores, 17 locutus est Dominus


ad me, dicens : 18 Tu transibis hodie terminos Moab, urbem nomine Ar :
19
et accedens in vicina filiorum Ammon, cave ne pugnes contra eos, nec

225/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

movearis ad prlium : non enim dabo tibi de terra filiorum Ammon, quia
filiis Loth dedi eam in possessionem. 20 Terra gigantum reputata est : et in
ipsa olim habitaverunt gigantes, quos Ammonit vocant Zomzommim,
21
populus magnus, et multus, et procer longitudinis, sicut Enacim, quos
delevit Dominus a facie eorum : et fecit illos habitare pro eis, 22 sicut
fecerat filiis Esau, qui habitant in Seir, delens Horrhos, et terram eorum
illis tradens, quam possident usque in prsens. 23 Hevos quoque, qui
habitabant in Haserim usque Gazan, Cappadoces expulerunt : qui egressi de
Cappadocia deleverunt eos, et habitaverunt pro illis. 24 Surgite, et transite
torrentem Arnon : ecce tradidi in manu tua Sehon regem Hesebon
Amorrhum, et terram ejus incipe possidere, et committe adversus eum
prlium. 25 Hodie incipiam mittere terrorem atque formidinem tuam in
populos, qui habitant sub omni clo : ut audito nomine tuo paveant, et in
morem parturientium contremiscant, et dolore teneantur.
26

Misi ergo nuntios de solitudine Cademoth ad Sehon regem Hesebon


verbis pacificis, dicens : 27 Transibimus per terram tuam : publica
gradiemur via ; non declinabimus neque ad dexteram, neque ad sinistram.
28
Alimenta pretio vende nobis, ut vescamur : aquam pecunia tribue, et sic
bibemus. Tantum est ut nobis concedas transitum, 29 sicut fecerunt filii
Esau, qui habitant in Seir, et Moabit, qui morantur in Ar : donec
veniamus ad Jordanem, et transeamus ad terram, quam Dominus Deus
noster daturus est nobis. 30 Noluitque Sehon rex Hesebon dare nobis
transitum : quia induraverat Dominus Deus tuus spiritum ejus, et
obfirmaverat cor illius, ut traderetur in manus tuas, sicut nunc vides.
31
Dixitque Dominus ad me : Ecce cpi tibi tradere Sehon, et terram ejus :
incipe possidere eam. 32 Egressusque est Sehon obviam nobis cum omni
populo suo ad prlium in Jasa. 33 Et tradidit eum Dominus Deus noster
nobis : percussimusque eum cum filiis suis et omni populo suo.
34
Cunctasque urbes in tempore illo cepimus, interfectis habitatoribus
earum, viris ac mulieribus et parvulis : non reliquimus in eis quidquam,
35
absque jumentis, qu in partem venere prdantium : et spoliis urbium,
quas cepimus 36 ab Aror, qu est super ripam torrentis Arnon, oppido
quod in valle situm est, usque Galaad. Non fuit vicus et civitas, qu nostras
effugeret manus : omnes tradidit Dominus Deus noster nobis, 37 absque
terra filiorum Ammon, ad quam non accessimus : et cunctis qu adjacent
torrenti Jeboc, et urbibus montanis, universisque locis, a quibus nos
prohibuit Dominus Deus noster.
Cap. 3 1 Itaque conversi ascendimus per iter Basan : egressusque est
Og rex Basan in occursum nobis cum populo suo ad bellandum in Edrai.
2
Dixitque Dominus ad me : Ne timeas eum : quia in manu tua traditus est
cum omni populo ac terra sua : faciesque ei sicut fecisti Sehon regi

226/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Amorrhorum, qui habitavit in Hesebon. 3 Tradidit ergo Dominus Deus


noster in manibus nostris etiam Og regem Basan, et universum populum
ejus : percussimusque eos usque ad internecionem, 4 vastantes cunctas
civitates illius uno tempore. Non fuit oppidum, quod nos effugeret :
sexaginta urbes, omnem regionem Argob regni Og in Basan. 5 Cunct
urbes erant munit muris altissimis, portisque et vectibus, absque oppidis
innumeris, qu non habebant muros. 6 Et delevimus eos, sicut feceramus
Sehon regi Hesebon, disperdentes omnem civitatem, virosque ac mulieres
et parvulos : 7 jumenta autem et spolia urbium diripuimus. 8 Tulimusque
illo in tempore terram de manu duorum regum Amorrhorum, qui erant
trans Jordanem : a torrente Arnon usque ad montem Hernon, 9 quem
Sidonii Sarion vocant, et Amorrhi Sanir : 10 omnes civitates, qu sit
sunt in planitie, et universam terram Galaad et Basan usque ad Selcha, et
Edrai civitates regni Og in Basan. 11 Solus quippe Og rex Basan restiterat
de stirpe gigantum. Monstratur lectus ejus ferreus, qui est in Rabbath
filiorum Ammon, novem cubitos habens longitudinis, et quatuor latitudinis
ad mensuram cubiti virilis manus.
12

Terramque possedimus tempore illo ab Aror, qu est super ripam


torrentis Arnon, usque ad mediam partem montis Galaad : et civitates illius
dedi Ruben et Gad. 13 Reliquam autem partem Galaad, et omnem Basan
regni Og, tradidi medi tribui Manasse, omnem regionem Argob :
cunctaque Basan vocatur Terra gigantum. 14 Jair filius Manasse possedit
omnem regionem Argob usque ad terminos Gessuri et Machati. Vocavitque
ex nomine suo Basan, Havoth Jair, id est, Villas Jair, usque in prsentem
diem. 15 Machir quoque dedi Galaad. 16 Et tribubus Ruben et Gad dedi de
terra Galaad usque ad torrentem Arnon medium torrentis, et confinium
usque ad torrentem Jeboc, qui est terminus filiorum Ammon : 17 et
planitiem solitudinis, atque Jordanem, et terminos Cenereth usque ad mare
deserti, quod est salsissimum, ad radices montis Phasga contra orientem.
18
Prcepique vobis in tempore illo, dicens : Dominus Deus vester dat
vobis terram hanc in hreditatem : expediti prcedite fratres vestros filios
Isral omnes viri robusti, 19 absque uxoribus, et parvulis, atque jumentis.
Novi enim quod plura habeatis pecora, et in urbibus remanere debebunt,
quas tradidi vobis, 20 donec requiem tribuat Dominus fratribus vestris, sicut
vobis tribuit : et possideant ipsi etiam terram, quam daturus est eis trans
Jordanem : tunc revertetur unusquisque in possessionem suam, quam dedi
vobis.
21

Josue quoque in tempore illo prcepi, dicens : Oculi tui viderunt qu


fecit Dominus Deus vester duobus his regibus : sic faciet omnibus regnis,
ad qu transiturus es. 22 Ne timeas eos : Dominus enim Deus vester
pugnabit pro vobis. 23 Precatusque sum Dominum in tempore illo, dicens :

227/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

24

Domine Deus, tu cpisti ostendere servo tuo magnitudinem tuam,


manumque fortissimam : neque enim est alius deus vel in clo, vel in terra,
qui possit facere opera tua, et comparari fortitudini tu. 25 Transibo igitur,
et videbo terram hanc optimam trans Jordanem, et montem istum egregium,
et Libanum. 26 Iratusque est Dominus mihi propter vos, nec exaudivit me,
sed dixit mihi : Sufficit tibi : nequaquam ultra loquaris de hac re ad me.
27
Ascende cacumen Phasg, et oculos tuos circumfer ad occidentem, et ad
aquilonem, austrumque et orientem, et aspice ; nec enim transibis Jordanem
istum. 28 Prcipe Josue, et corrobora eum atque conforta : quia ipse
prcedet populum istum, et dividet eis terram quam visurus es.
29
Mansimusque in valle contra fanum Phogor.
Cap. 4 1 Et nunc, Isral, audi prcepta et judicia, qu ego doceo te :
ut faciens ea, vivas, et ingrediens possideas terram, quam Dominus Deus
patrum vestrorum daturus est vobis. 2 Non addetis ad verbum, quod vobis
loquor, nec auferetis ex eo : custodite mandata Domini Dei vestri, qu ego
prcipio vobis. 3 Oculi vestri viderunt omnia qu fecit Dominus contra
Beelphegor, quomodo contriverit omnes cultores ejus de medio vestri.
4
Vos autem qui adhretis Domino Deo vestro, vivitis universi usque in
prsentem diem. 5 Scitis quod docuerim vos prcepta atque justitias, sicut
mandavit mihi Dominus Deus meus : sic facietis ea in terra, quam
possessuri estis : 6 et observabitis et implebitis opere. Hc est enim vestra
sapientia, et intellectus coram populis, ut audientes universa prcepta hc,
dicant : En populus sapiens et intelligens, gens magna. 7 Nec est alia natio
tam grandis, qu habeat deos appropinquantes sibi, sicut Deus noster adest
cunctis obsecrationibus nostris. 8 Qu est enim alia gens sic inclyta, ut
habeat cremonias, justaque judicia, et universam legem, quam ego
proponam hodie ante oculos vestros ?
9

Custodi igitur temetipsum, et animam tuam sollicite. Ne obliviscaris


verborum, qu viderunt oculi tui, et ne excidant de corde tuo cunctis
diebus vit tu. Docebis ea filios ac nepotes tuos, 10 a die in quo stetisti
coram Domino Deo tuo in Horeb, quando Dominus locutus est mihi,
dicens : Congrega ad me populum, ut audiant sermones meos, et discant
timere me omni tempore quo vivunt in terra, doceantque filios suos. 11 Et
accessistis ad radices montis, qui ardebat usque ad clum : erantque in eo
tenebr, et nubes, et caligo. 12 Locutusque est Dominus ad vos de medio
ignis. Vocem verborum ejus audistis, et formam penitus non vidistis. 13 Et
ostendit vobis pactum suum, quod prcepit ut faceretis, et decem verba,
qu scripsit in duabus tabulis lapideis. 14 Mihique mandavit in illo tempore
ut docerem vos cremonias et judicia, qu facere deberetis in terra, quam
possessuri estis. 15 Custodite igitur sollicite animas vestras. Non vidistis
aliquam similitudinem in die, qua locutus est vobis Dominus in Horeb de

228/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

medio ignis : 16 ne forte decepti faciatis vobis sculptam similitudinem, aut


imaginem masculi vel femin : 17 similitudinem omnium jumentorum, qu
sunt super terram, vel avium sub clo volantium, 18 atque reptilium, qu
moventur in terra, sive piscium qui sub terra morantur in aquis : 19 ne forte
elevatis oculis ad clum, videas solem et lunam, et omnia astra cli, et
errore deceptus adores ea, et colas qu creavit Dominus Deus tuus in
ministerium cunctis gentibus, qu sub clo sunt. 20 Vos autem tulit
Dominus, et eduxit de fornace ferrea gypti, ut haberet populum
hreditarium, sicut est in prsenti die.
21

Iratusque est Dominus contra me propter sermones vestros, et juravit ut


non transirem Jordanem, nec ingrederer terram optimam, quam daturus est
vobis. 22 Ecce morior in hac humo ; non transibo Jordanem : vos transibitis,
et possidebitis terram egregiam. 23 Cave nequando obliviscaris pacti
Domini Dei tui, quod pepigit tecum, et facias tibi sculptam similitudinem
eorum, qu fieri Dominus prohibuit : 24 quia Dominus Deus tuus ignis
consumens est, Deus mulator. 25 Si genueritis filios ac nepotes, et morati
fueritis in terra, deceptique feceritis vobis aliquam similitudinem, patrantes
malum coram Domino Deo vestro, ut eum ad iracundiam provocetis :
26
testes invoco hodie clum et terram, cito perituros vos esse de terra,
quam transito Jordane possessuri estis : non habitabitis in ea longo
tempore, sed delebit vos Dominus, 27 atque disperget in omnes gentes, et
remanebitis pauci in nationibus, ad quas vos ducturus est Dominus.
28
Ibique servietis diis, qui hominum manu fabricati sunt, ligno et lapidi qui
non vident, nec audiunt, nec comedunt, nec odorantur. 29 Cumque qusieris
ibi Dominum Deum tuum, invenies eum : si tamen toto corde qusieris, et
tota tribulatione anim tu. 30 Postquam te invenerint omnia qu prdicta
sunt, novissimo tempore reverteris ad Dominum Deum tuum, et audies
vocem ejus. 31 Quia Deus misericors Dominus Deus tuus est : non dimittet
te, nec omnino delebit, neque obliviscetur pacti, in quo juravit patribus tuis.
32

Interroga de diebus antiquis, qui fuerunt ante te ex die quo creavit Deus
hominem super terram, a summo clo usque ad summum ejus, si facta est
aliquando hujuscemodi res, aut umquam cognitum est, 33 ut audiret populus
vocem Dei loquentis de medio ignis, sicut tu audisti, et vixisti : 34 si fecit
Deus ut ingrederetur, et tolleret sibi gentem de medio nationum, per
tentationes, signa atque portenta, per pugnam et robustam manum,
extentumque brachium, et horribiles visiones juxta omnia qu fecit pro
vobis Dominus Deus vester in gypto, videntibus oculis tuis : 35 ut scires
quoniam Dominus ipse est Deus, et non est alius prter eum. 36 De clo te
fecit audire vocem suam, ut doceret te, et in terra ostendit tibi ignem suum
maximum, et audisti verba illius de medio ignis : 37 quia dilexit patres tuos,
et elegit semen eorum post eos. Eduxitque te prcedens in virtute sua

229/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

magna ex gypto, 38 ut deleret nationes maximas et fortiores te in introitu


tuo : et introduceret te, daretque tibi terram earum in possessionem, sicut
cernis in prsenti die. 39 Scito ergo hodie, et cogitato in corde tuo quod
Dominus ipse sit Deus in clo sursum, et in terra deorsum, et non sit alius.
40
Custodi prcepta ejus atque mandata, qu ego prcipio tibi : ut bene sit
tibi, et filiis tuis post te, et permaneas multo tempore super terram, quam
Dominus Deus tuus daturus est tibi.
41

Tunc separavit Moyses tres civitates trans Jordanem ad orientalem


plagam, 42 ut confugiat ad eas qui occiderit nolens proximum suum, nec
sibi fuerit inimicus ante unum et alterum diem, et ad harum aliquam urbium
possit evadere : 43 Bosor in solitudine, qu sita est in terra campestri de
tribu Ruben : et Ramoth in Galaad, qu est in tribu Gad : et Golan in
Basan, qu est in tribu Manasse.
44

Ista est lex, quam proposuit Moyses coram filiis Isral : 45 et hc


testimonia et cremoni atque judicia, qu locutus est ad filios Isral,
quando egressi sunt de gypto, 46 trans Jordanem in valle contra fanum
Phogor in terra Sehon regis Amorrhi, qui habitavit in Hesebon, quem
percussit Moyses. Filii quoque Isral egressi ex gypto 47 possederunt
terram ejus, et terram Og regis Basan, duorum regum Amorrhorum, qui
erant trans Jordanem ad solis ortum : 48 ab Aror, qu sita est super ripam
torrentis Arnon, usque ad montem Sion, qui est et Hermon, 49 omnem
planitiem trans Jordanem ad orientalem plagam, usque ad mare solitudinis,
et usque ad radices montis Phasga.
Cap. 5 1 Vocavitque Moyses omnem Isralem, et dixit ad eum :
Audi, Isral, cremonias atque judicia, qu ego loquor in auribus vestris
hodie : discite ea, et opere complete. 2 Dominus Deus noster pepigit
nobiscum fdus in Horeb. 3 Non cum patribus nostris iniit pactum, sed
nobiscum qui in prsentiarum sumus, et vivimus. 4 Facie ad faciem locutus
est nobis in monte de medio ignis. 5 Ego sequester et medius fui inter
Dominum et vos in tempore illo, ut annuntiarem vobis verba ejus : timuistis
enim ignem, et non ascendistis in montem. Et ait : 6 Ego Dominus Deus
tuus, qui eduxi te de terra gypti, de domo servitutis. 7 Non habebis deos
alienos in conspectu meo. 8 Non facies tibi sculptile, nec similitudinem
omnium, qu in clo sunt desuper, et qu in terra deorsum, et qu
versantur in aquis sub terra. 9 Non adorabis ea, et non coles. Ego enim sum
Dominus Deus tuus : Deus mulator, reddens iniquitatem patrum super
filios in tertiam et quartam generationem his qui oderunt me : 10 et faciens
misericordiam in multa millia diligentibus me, et custodientibus prcepta
mea. 11 Non usurpabis nomen Domini Dei tui frustra : quia non erit
impunitus qui super re vana nomen ejus assumpserit. 12 Observa diem

230/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sabbati, ut sanctifices eum, sicut prcepit tibi Dominus Deus tuus. 13 Sex
diebus operaberis, et facies omnia opera tua. 14 Septimus dies sabbati est, id
est, requies Domini Dei tui. Non facies in eo quidquam operis tu, et filius
tuus, et filia, servus et ancilla, et bos, et asinus, et omne jumentum tuum, et
peregrinus qui est intra portas tuas : ut requiescat servus tuus, et ancilla tua,
sicut et tu. 15 Memento quod et ipse servieris in gypto, et eduxerit te inde
Dominus Deus tuus in manu forti, et brachio extento. Idcirco prcepit tibi
ut observares diem sabbati. 16 Honora patrem tuum et matrem, sicut
prcepit tibi Dominus Deus tuus, ut longo vivas tempore, et bene sit tibi in
terra, quam Dominus Deus tuus daturus est tibi. 17 Non occides, 18 neque
mchaberis, 19 furtumque non facies : 20 nec loqueris contra proximum
tuum falsum testimonium. 21 Non concupisces uxorem proximi tui : non
domum, non agrum, non servum, non ancillam, non bovem, non asinum, et
universa qu illius sunt. 22 Hc verba locutus est Dominus ad omnem
multitudinem vestram in monte de medio ignis et nubis, et caliginis, voce
magna, nihil addens amplius : et scripsit ea in duabus tabulis lapideis, quas
tradidit mihi.
23

Vos autem postquam audistis vocem de medio tenebrarum, et montem


ardere vidistis, accessistis ad me omnes principes tribuum et majores natu,
atque dixistis : 24 Ecce ostendit nobis Dominus Deus noster majestatem et
magnitudinem suam : vocem ejus audivimus de medio ignis, et probavimus
hodie, quod loquente Deo cum homine, vixerit homo. 25 Cur ergo
moriemur, et devorabit nos ignis hic maximus ? si enim audierimus ultra
vocem Domini Dei nostri, moriemur. 26 Quid est omnis caro, ut audiat
vocem Dei viventis, qui de medio ignis loquitur sicut nos audivimus, et
possit vivere ? 27 Tu magis accede : et audi cuncta qu dixerit Dominus
Deus noster tibi : loquerisque ad nos, et nos audientes faciemus ea.
28

Quod cum audisset Dominus, ait ad me : Audivi vocem verborum populi


hujus qu locuti sunt tibi : bene omnia sunt locuti. 29 Quis det talem eos
habere mentem, ut timeant me, et custodiant universa mandata mea in omni
tempore, ut bene sit eis et filiis eorum in sempiternum ? 30 Vade et dic eis :
Revertimini in tentoria vestra. 31 Tu vero hic sta mecum, et loquar tibi
omnia mandata mea, et cremonias atque judicia : qu docebis eos, ut
faciant ea in terra, quam dabo illis in possessionem. 32 Custodite igitur et
facite qu prcepit Dominus Deus vobis : non declinabitis neque ad
dexteram, neque ad sinistram : 33 sed per viam, quam prcepit Dominus
Deus vester, ambulabitis, ut vivatis, et bene sit vobis, et protelentur dies in
terra possessionis vestr.
Cap. 6 1 Hc sunt prcepta, et cremoni, atque judicia, qu
mandavit Dominus Deus vester ut docerem vos, et faciatis ea in terra, ad

231/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

quam transgredimini possidendam : 2 ut timeas Dominum Deum tuum, et


custodias omnia mandata et prcepta ejus, qu ego prcipio tibi, et filiis,
ac nepotibus tuis, cunctis diebus vit tu, ut prolongentur dies tui. 3 Audi,
Isral, et observa ut facias qu prcepit tibi Dominus, et bene sit tibi, et
multipliceris amplius, sicut pollicitus est Dominus Deus patrum tuorum tibi
terram lacte et melle manantem. 4 Audi, Isral : Dominus Deus noster,
Dominus unus est. 5 Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex
tota anima tua, et ex tota fortitudine tua. 6 Eruntque verba hc, qu ego
prcipio tibi hodie, in corde tuo : 7 et narrabis ea filiis tuis, et meditaberis
in eis sedens in domo tua, et ambulans in itinere, dormiens atque
consurgens. 8 Et ligabis ea quasi signum in manu tua, eruntque et
movebuntur inter oculos tuos, 9 scribesque ea in limine, et ostiis domus
tu.
10

Cumque introduxerit te Dominus Deus tuus in terram, pro qua juravit


patribus tuis Abraham, Isaac, et Jacob, et dederit tibi civitates magnas et
optimas, quas non dificasti, 11 domos plenas cunctarum opum, quas non
exstruxisti, cisternas, quas non fodisti, vineta et oliveta, qu non plantasti,
12
et comederis, et saturatus fueris : 13 cave diligenter ne obliviscaris
Domini, qui eduxit te de terra gypti, de domo servitutis. Dominum Deum
tuum timebis, et illi soli servies, ac per nomen illius jurabis. 14 Non ibitis
post deos alienos cunctarum gentium, qu in circuitu vestro sunt :
15
quoniam Deus mulator Dominus Deus tuus in medio tui : nequando
irascatur furor Domini Dei tui contra te, et auferat te de superficie terr.
16
Non tentabis Dominum Deum tuum, sicut tentasti in loco tentationis.
17
Custodi prcepta Domini Dei tui, ac testimonia et cremonias, quas
prcepit tibi : 18 et fac quod placitum est et bonum in conspectu Domini, ut
bene sit tibi : et ingressus possideas terram optimam, de qua juravit
Dominus patribus tuis, 19 ut deleret omnes inimicos tuos coram te, sicut
locutus est.
20

Cumque interrogaverit te filius tuus cras, dicens : Quid sibi volunt


testimonia hc, et cremoni, atque judicia, qu prcepit Dominus Deus
noster nobis ? 21 dices ei : Servi eramus Pharaonis in gypto, et eduxit nos
Dominus de gypto in manu forti : 22 fecitque signa atque prodigia magna
et pessima in gypto contra Pharaonem, et omnem domum illius in
conspectu nostro, 23 et eduxit nos inde, ut introductis daret terram, super
qua juravit patribus nostris. 24 Prcepitque nobis Dominus ut faciamus
omnia legitima hc, et timeamus Dominum Deum nostrum, ut bene sit
nobis cunctis diebus vit nostr, sicut est hodie. 25 Eritque nostri
misericors, si custodierimus et fecerimus omnia prcepta ejus coram
Domino Deo nostro, sicut mandavit nobis.

232/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 7 1 Cum introduxerit te Dominus Deus tuus in terram, quam


possessurus ingredieris, et deleverit gentes multas coram te, Hethum, et
Gergezum, et Amorrhum, Chananum, et Pherezum, et Hevum, et
Jebusum, septem gentes multo majoris numeri quam tu es, et robustiores
te : 2 tradideritque eas Dominus Deus tuus tibi, percuties eas usque ad
internecionem. Non inibis cum eis fdus, nec misereberis earum, 3 neque
sociabis cum eis conjugia. Filiam tuam non dabis filio ejus, nec filiam illius
accipies filio tuo : 4 quia seducet filium tuum, ne sequatur me, et ut magis
serviat diis alienis : irasceturque furor Domini, et delebit te cito. 5 Quin
potius hc facietis eis : aras eorum subvertite, et confringite statuas,
lucosque succidite, et sculptilia comburite : 6 quia populus sanctus es
Domino Deo tuo.
Te elegit Dominus Deus tuus, ut sis ei populus peculiaris de cunctis
populis, qui sunt super terram. 7 Non quia cunctas gentes numero
vincebatis, vobis junctus est Dominus, et elegit vos, cum omnibus sitis
populis pauciores : 8 sed quia dilexit vos Dominus, et custodivit
juramentum, quod juravit patribus vestris : eduxitque vos in manu forti, et
redemit de domo servitutis, de manu Pharaonis regis gypti. 9 Et scies,
quia Dominus Deus tuus, ipse est Deus fortis et fidelis, custodiens pactum
et misericordiam diligentibus se, et his qui custodiunt prcepta ejus in
mille generationes : 10 et reddens odientibus se statim, ita ut disperdat eos,
et ultra non differat, protinus eis restituens quod merentur. 11 Custodi ergo
prcepta et cremonias atque judicia, qu ego mando tibi hodie ut facias.
12

Si postquam audieris hc judicia, custodieris ea, et feceris, custodiet et


Dominus Deus tuus pactum tibi, et misericordiam quam juravit patribus
tuis : 13 et diliget te, ac multiplicabit, benedicetque fructui ventris tui, et
fructui terr tu, frumento tuo, atque vindemi, oleo, et armentis, gregibus
ovium tuarum super terram, pro qua juravit patribus tuis ut daret eam tibi.
14
Benedictus eris inter omnes populos. Non erit apud te sterilis utriusque
sexus, tam in hominibus quam in gregibus tuis. 15 Auferet Dominus a te
omnem languorem : et infirmitates gypti pessimas, quas novisti, non
inferet tibi, sed cunctis hostibus tuis. 16 Devorabis omnes populos, quos
Dominus Deus tuus daturus est tibi. Non parcet eis oculus tuus, nec servies
diis eorum, ne sint in ruinam tui.
17

Si dixeris in corde tuo : Plures sunt gentes ist quam ego : quomodo
potero delere eas ? 18 noli metuere, sed recordare qu fecerit Dominus
Deus tuus Pharaoni, et cunctis gyptiis, 19 plagas maximas, quas viderunt
oculi tui, et signa atque portenta, manumque robustam, et extentum
brachium, ut educeret te Dominus Deus tuus : sic faciet cunctis populis,
quos metuis. 20 Insuper et crabrones mittet Dominus Deus tuus in eos,

233/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

donec deleat omnes atque disperdat qui te fugerint, et latere potuerint.


21
Non timebis eos, quia Dominus Deus tuus in medio tui est, Deus magnus
et terribilis : 22 ipse consumet nationes has in conspectu tuo paulatim atque
per partes. Non poteris eas delere pariter : ne forte multiplicentur contra te
besti terr. 23 Dabitque eos Dominus Deus tuus in conspectu tuo : et
interficiet illos, donec penitus deleantur. 24 Tradetque reges eorum in manus
tuas, et disperdes nomina eorum sub clo : nullus poterit resistere tibi,
donec conteras eos. 25 Sculptilia eorum igne combures : non concupisces
argentum et aurum, de quibus facta sunt, neque assumes ex eis tibi
quidquam, ne offendas, propterea quia abominatio est Domini tui : 26 nec
inferes quippiam ex idolo in domum tuam, ne fias anathema, sicut et illud
est. Quasi spurcitiam detestaberis, et velut inquinamentum ac sordes
abominationi habebis, quia anathema est.
Cap. 8 1 Omne mandatum, quod ego prcipio tibi hodie, cave
diligenter ut facias, ut possitis vivere, et multiplicemini, ingressique
possideatis terram, pro qua juravit Dominus patribus vestris. 2 Et
recordaberis cuncti itineris, per quod adduxit te Dominus Deus tuus
quadraginta annis per desertum, ut affligeret te, atque tentaret, et nota
fierent qu in tuo animo versabantur, utrum custodires mandata illius, an
non. 3 Afflixit te penuria, et dedit tibi cibum manna, quod ignorabas tu et
patres tui : ut ostenderet tibi quod non in solo pane vivat homo, sed in omni
verbo quod egreditur de ore Dei. 4 Vestimentum tuum, quo operiebaris,
nequaquam vetustate defecit, et pes tuus non est subtritus, en
quadragesimus annus est : 5 ut recogites in corde tuo, quia sicut erudit
filium suum homo, sic Dominus Deus tuus erudivit te, 6 ut custodias
mandata Domini Dei tui, et ambules in viis ejus, et timeas eum. 7 Dominus
enim Deus tuus introducet te in terram bonam, terram rivorum,
aquarumque et fontium, in cujus campis et montibus erumpunt fluviorum
abyssi : 8 terram frumenti, hordei ac vinearum, in qua ficus, et malogranata,
et oliveta nascuntur : terram olei ac mellis, 9 ubi absque ulla penuria
comedes panem tuum, et rerum omnium abundantia perfrueris : cujus
lapides ferrum sunt, et de montibus ejus ris metalla fodiuntur : 10 ut cum
comederis, et satiatus fueris, benedicas Domino Deo tuo pro terra optima,
quam dedit tibi.
11

Observa, et cave nequando obliviscaris Domini Dei tui, et negligas


mandata ejus atque judicia et cremonias, quas ego prcipio tibi hodie :
12
ne postquam comederis et satiatus fueris, domos pulchras dificaveris, et
habitaveris in eis, 13 habuerisque armenta boum, et ovium greges, argenti et
auri, cunctarumque rerum copiam, 14 elevetur cor tuum, et non reminiscaris
Domini Dei tui, qui eduxit te de terra gypti, de domo servitutis, 15 et
ductor tuus fuit in solitudine magna atque terribili, in qua erat serpens flatu

234/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

adurens, et scorpio, ac dipsas, et null omnino aqu : qui eduxit rivos de


petra durissima, 16 et cibavit te manna in solitudine, quod nescierunt patres
tui. Et postquam afflixit ac probavit, ad extremum misertus est tui, 17 ne
diceres in corde tuo : Fortitudo mea, et robur manus me, hc mihi omnia
prstiterunt : 18 sed recorderis Domini Dei tui, quod ipse vires tibi
prbuerit, ut impleret pactum suum, super quo juravit patribus tuis, sicut
prsens indicat dies. 19 Sin autem oblitus Domini Dei tui, secutus fueris
deos alienos, coluerisque illos et adoraveris : ecce nunc prdico tibi quod
omnino dispereas. 20 Sicut gentes, quas delevit Dominus in introitu tuo, ita
et vos peribitis, si inobedientes fueritis voci Domini Dei vestri.
Cap. 9 1 Audi, Isral : tu transgredieris hodie Jordanem, ut possideas
nationes maximas et fortiores te, civitates ingentes, et ad clum usque
muratas, 2 populum magnum atque sublimem, filios Enacim, quos ipse
vidisti et audisti, quibus nullus potest ex adverso resistere. 3 Scies ergo
hodie quod Dominus Deus tuus ipse transibit ante te, ignis devorans atque
consumens, qui conterat eos, et deleat atque disperdat ante faciem tuam
velociter, sicut locutus est tibi : 4 ne dicas in corde tuo, cum deleverit eos
Dominus Deus tuus in conspectu tuo : Propter justitiam meam introduxit
me Dominus ut terram hanc possiderem, cum propter impietates suas ist
delet sint nationes. 5 Neque enim propter justitias tuas, et quitatem
cordis tui ingredieris, ut possideas terras earum : sed quia ill egerunt
impie, introunte te delet sunt : et ut compleret verbum suum Dominus,
quod sub juramento pollicitus est patribus tuis, Abraham, Isaac, et Jacob.
6
Scito ergo quod non propter justitias tuas Dominus Deus tuus dederit tibi
terram hanc optimam in possessionem, cum durissim cervicis sis populus.
7

Memento, et ne obliviscaris, quomodo ad iracundiam provocaveris


Dominum Deum tuum in solitudine. Ex eo die, quo egressus es ex gypto
usque ad locum istum, semper adversum Dominum contendisti. 8 Nam et in
Horeb provocasti eum, et iratus delere te voluit, 9 quando ascendi in
montem, ut acciperem tabulas lapideas, tabulas pacti quod pepigit
vobiscum Dominus : et perseveravi in monte quadraginta diebus ac
noctibus, panem non comedens, et aquam non bibens. 10 Deditque mihi
Dominus duas tabulas lapideas scriptas digito Dei, et continentes omnia
verba qu vobis locutus est in monte de medio ignis, quando concio populi
congregata est. 11 Cumque transissent quadraginta dies, et totidem noctes,
dedit mihi Dominus duas tabulas lapideas, tabulas fderis, 12 dixitque
mihi : Surge, et descende hinc cito : quia populus tuus, quem eduxisti de
gypto, deseruerunt velociter viam, quam demonstrasti eis, feceruntque
sibi conflatile. 13 Rursumque ait Dominus ad me : Cerno quod populus iste
dur cervicis sit : 14 dimitte me ut conteram eum, et deleam nomen ejus de
sub clo, et constituam te super gentem, qu hac major et fortior sit.

235/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

15

Cumque de monte ardente descenderem, et duas tabulas fderis utraque


tenerem manu, 16 vidissemque vos peccasse Domino Deo vestro, et fecisse
vobis vitulum conflatilem, ac deseruisse velociter viam ejus, quam vobis
ostenderat : 17 projeci tabulas de manibus meis, confregique eas in
conspectu vestro. 18 Et procidi ante Dominum sicut prius, quadraginta
diebus et noctibus panem non comedens, et aquam non bibens, propter
omnia peccata vestra qu gessistis contra Dominum, et eum ad iracundiam
provocastis : 19 timui enim indignationem et iram illius, qua adversum vos
concitatus, delere vos voluit. Et exaudivit me Dominus etiam hac vice.
20
Adversum Aaron quoque vehementer iratus, voluit eum conterere, et pro
illo similiter deprecatus sum. 21 Peccatum autem vestrum quod feceratis, id
est, vitulum, arripiens, igne combussi, et in frusta comminuens, omninoque
in pulverem redigens, projeci in torrentem, qui de monte descendit. 22 In
incendio quoque, et in tentatione, et in Sepulchris concupiscenti
provocastis Dominum : 23 et quando misit vos de Cadesbarne, dicens :
Ascendite, et possidete terram, quam dedi vobis, et contempsistis imperium
Domini Dei vestri, et non credidistis ei, neque vocem ejus audire voluistis :
24
sed semper fuistis rebelles a die qua nosse vos cpi. 25 Et jacui coram
Domino quadraginta diebus ac noctibus, quibus eum suppliciter
deprecabar, ne deleret vos ut fuerat comminatus : 26 et orans dixi : Domine
Deus, ne disperdas populum tuum, et hreditatem tuam, quam redemisti in
magnitudine tua, quos eduxisti de gypto in manu forti. 27 Recordare
servorum tuorum Abraham, Isaac, et Jacob : ne aspicias duritiam populi
hujus, et impietatem atque peccatum : 28 ne forte dicant habitatores terr,
de qua eduxisti nos : Non poterat Dominus introducere eos in terram, quam
pollicitus est eis, et oderat illos : idcirco eduxit, ut interficeret eos in
solitudine : 29 qui sunt populus tuus et hreditas tua, quos eduxisti in
fortitudine tua magna, et in brachio tuo extento.
Cap. 10 1 In tempore illo dixit Dominus ad me : Dola tibi duas
tabulas lapideas, sicut priores fuerunt, et ascende ad me in montem :
faciesque arcam ligneam, 2 et scribam in tabulis verba qu fuerunt in his
qui ante confregisti : ponesque eas in arca. 3 Feci igitur arcam de lignis
setim. Cumque dolassem duas tabulas lapideas instar priorum, ascendi in
montem, habens eas in manibus. 4 Scripsitque in tabulis, juxta id quod prius
scripserat, verba decem, qu locutus est Dominus ad vos in monte de
medio ignis, quando populus congregatus est : et dedit eas mihi.
5
Reversusque de monte, descendi, et posui tabulas in arcam, quam
feceram, qu hucusque ibi sunt, sicut mihi prcepit Dominus. 6 Filii autem
Isral moverunt castra ex Beroth filiorum Jacan in Mosera, ubi Aaron
mortuus ac sepultus est, pro quo sacerdotio functus est Eleazar filius ejus.
7
Inde venerunt in Gadgad : de quo loco profecti, castrametati sunt in

236/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Jetebatha, in terra aquarum atque torrentium.


8

Eo tempore separavit tribum Levi, ut portaret arcam fderis Domini, et


staret coram eo in ministerio, ac benediceret in nomine illius usque in
prsentem diem. 9 Quam ob rem non habuit Levi partem, neque
possessionem cum fratribus suis : quia ipse Dominus possessio ejus est,
sicut promisit ei Dominus Deus tuus. 10 Ego autem steti in monte, sicut
prius, quadraginta diebus ac noctibus : exaudivitque me Dominus etiam hac
vice, et te perdere noluit. 11 Dixitque mihi : Vade, et prcede populum, ut
ingrediatur, et possideat terram, quam juravi patribus eorum ut traderem
eis.
12

Et nunc Isral, quid Dominus Deus tuus petit a te, nisi ut timeas
Dominum Deum tuum, et ambules in viis ejus, et diligas eum, ac servias
Domino Deo tuo in toto corde tuo, et in tota anima tua : 13 custodiasque
mandata Domini, et cremonias ejus, quas ego hodie prcipio tibi, ut bene
sit tibi ? 14 En Domini Dei tui clum est, et clum cli, terra, et omnia qu
in ea sunt : 15 et tamen patribus tuis conglutinatus est Dominus, et amavit
eos, elegitque semen eorum post eos, id est, vos, de cunctis gentibus, sicut
hodie comprobatur. 16 Circumcidite igitur prputium cordis vestri, et
cervicem vestram ne induretis amplius : 17 quia Dominus Deus vester ipse
est Deus deorum, et Dominus dominantium, Deus magnus, et potens, et
terribilis, qui personam non accipit, nec munera. 18 Facit judicium pupillo et
vidu ; amat peregrinum, et dat ei victum atque vestitum. 19 Et vos ergo
amate peregrinos, quia et ipsi fuistis adven in terra gypti. 20 Dominum
Deum tuum timebis, et ei soli servies : ipsi adhrebis, jurabisque in nomine
illius. 21 Ipse est laus tua, et Deus tuus, qui fecit tibi hc magnalia et
terribilia, qu viderunt oculi tui. 22 In septuaginta animabus descenderunt
patres tui in gyptum, et ecce nunc multiplicavit te Dominus Deus tuus
sicut astra cli.
Cap. 11 1 Ama itaque Dominum Deum tuum, et observa prcepta
ejus et cremonias, judicia atque mandata, omni tempore. 2 Cognoscite
hodie qu ignorant filii vestri, qui non viderunt disciplinam Domini Dei
vestri, magnalia ejus et robustam manum, extentumque brachium, 3 signa et
opera qu fecit in medio gypti Pharaoni regi, et univers terr ejus,
4
omnique exercitui gyptiorum, et equis ac curribus : quomodo operuerint
eos aqu maris Rubri, cum vos persequerentur, et deleverit eos Dominus
usque in prsentem diem : 5 vobisque qu fecerit in solitudine donec
veniretis ad hunc locum : 6 et Dathan atque Abiron filiis Eliab, qui fuit
filius Ruben : quos aperto ore suo terra absorbuit, cum domibus et
tabernaculis, et universa substantia eorum, quam habebant in medio Isral.

237/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Oculi vestri viderunt opera Domini magna qu fecit, 8 ut custodiatis


universa mandata illius, qu ego hodie prcipio vobis, et possitis introire,
et possidere terram, ad quam ingredimini, 9 multoque in ea vivatis
tempore : quam sub juramento pollicitus est Dominus patribus vestris, et
semini eorum, lacte et melle manantem. 10 Terra enim, ad quam ingrederis
possidendam, non est sicut terra gypti, de qua existi, ubi jacto semine in
hortorum morem aqu ducuntur irrigu : 11 sed montuosa est et campestris,
de clo expectans pluvias, 12 quam Dominus Deus tuus semper invisit, et
oculi illius in ea sunt a principio anni usque ad finem ejus. 13 Si ergo
obedieritis mandatis meis, qu ego hodie prcipio vobis, ut diligatis
Dominum Deum vestrum, et serviatis ei in toto corde vestro, et in tota
anima vestra : 14 dabit pluviam terr vestr temporaneam et serotinam, ut
colligatis frumentum, et vinum, et oleum, 15 fnumque ex agris ad
pascenda jumenta, et ut ipsi comedatis ac saturemini. 16 Cavete ne forte
decipiatur cor vestrum, et recedatis a Domino, serviatisque diis alienis, et
adoretis eos : 17 iratusque Dominus claudat clum, et pluvi non
descendant, nec terra det germen suum, pereatisque velociter de terra
optima, quam Dominus daturus est vobis. 18 Ponite hc verba mea in
cordibus et in animis vestris, et suspendite ea pro signo in manibus, et inter
oculos vestros collocate. 19 Docete filios vestros ut illa meditentur : quando
sederis in domo tua, et ambulaveris in via, et accubueris atque surrexeris.
20
Scribes ea super postes et januas domus tu, 21 ut multiplicentur dies tui,
et filiorum tuorum in terra, quam juravit Dominus patribus tuis, ut daret eis
quamdiu clum imminet terr.
22

Si enim custodieritis mandata qu ego prcipio vobis, et feceritis ea, ut


diligatis Dominum Deum vestrum, et ambuletis in omnibus viis ejus,
adhrentes ei, 23 disperdet Dominus omnes gentes istas ante faciem
vestram, et possidebitis eas, qu majores et fortiores vobis sunt. 24 Omnis
locus, quem calcaverit pes vester, vester erit. A deserto, et a Libano, a
flumine magno Euphrate usque ad mare occidentale erunt termini vestri.
25
Nullus stabit contra vos : terrorem vestrum et formidinem dabit Dominus
Deus vester super omnem terram quam calcaturi estis, sicut locutus est
vobis. 26 En propono in conspectu vestro hodie benedictionem et
maledictionem : 27 benedictionem, si obedieritis mandatis Domini Dei
vestri, qu ego hodie prcipio vobis : 28 maledictionem, si non obedieritis
mandatis Domini Dei vestri, sed recesseritis de via, quam ego nunc ostendo
vobis, et ambulaveritis post deos alienos, quos ignoratis. 29 Cum vero
introduxerit te Dominus Deus tuus in terram, ad quam pergis habitandam,
pones benedictionem super montem Garizim, maledictionem super montem
Hebal : 30 qui sunt trans Jordanem, post viam qu vergit ad solis occubitum
in terra Chanani, qui habitat in campestribus contra Galgalam, qu est
juxta vallem tendentem et intrantem procul. 31 Vos enim transibitis

238/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Jordanem, ut possideatis terram quam Dominus Deus vester daturus est


vobis, ut habeatis et possideatis illam. 32 Videte ergo ut impleatis
cremonias atque judicia, qu ego hodie ponam in conspectu vestro.
Cap. 12 1 Hc sunt prcepta atque judicia, qu facere debetis in
terra, quam Dominus Deus patrum tuorum daturus est tibi, ut possideas
eam cunctis diebus, quibus super humum gradieris. 2 Subvertite omnia loca,
in quibus coluerunt gentes, quas possessuri estis, deos suos super montes
excelsos, et colles, et subter omne lignum frondosum. 3 Dissipate aras
eorum, et confringite statuas : lucos igne comburite, et idola comminuite :
disperdite nomina eorum de locis illis. 4 Non facietis ita Domino Deo
vestro : 5 sed ad locum, quem elegerit Dominus Deus vester de cunctis
tribubus vestris, ut ponat nomen suum ibi, et habitet in eo, venietis : 6 et
offeretis in loco illo holocausta et victimas vestras, decimas et primitias
manuum vestrarum, et vota atque donaria, primogenita boum et ovium. 7 Et
comedetis ibi in conspectu Domini Dei vestri : ac ltabimini in cunctis, ad
qu miseritis manum vos et domus vestr, in quibus benedixerit vobis
Dominus Deus vester. 8 Non facietis ibi qu nos hic facimus hodie, singuli
quod sibi rectum videtur : 9 neque enim usque in prsens tempus venistis
ad requiem, et possessionem, quam Dominus Deus vester daturus est vobis.
10
Transibitis Jordanem, et habitabitis in terra, quam Dominus Deus vester
daturus est vobis, ut requiescatis a cunctis hostibus per circuitum : et
absque ullo timore habitetis 11 in loco, quem elegerit Dominus Deus vester,
ut sit nomen ejus in eo : illuc omnia, qu prcipio, conferetis, holocausta,
et hostias, ac decimas, et primitias manuum vestrarum : et quidquid
prcipuum est in muneribus, qu vovebitis Domino. 12 Ibi epulabimini
coram Domino Deo vestro, vos et filii ac fili vestr, famuli et famul,
atque Levites qui in urbibus vestris commoratur : neque enim habet aliam
partem et possessionem inter vos. 13 Cave ne offeras holocausta tua in omni
loco, quem videris : 14 sed in eo, quem elegerit Dominus, in una tribuum
tuarum offeres hostias, et facies qucumque prcipio tibi.
15

Sin autem comedere volueris, et te esus carnium delectaverit, occide,


comede juxta benedictionem Domini Dei tui, quam dedit tibi in urbibus
tuis : sive immundum fuerit, hoc est, maculatum et debile : sive mundum,
hoc est, integrum et sine macula, quod offerri licet, sicut capream et
cervum, comedes : 16 absque esu dumtaxat sanguinis, quem super terram
quasi aquam effundes. 17 Non poteris comedere in oppidis tuis decimam
frumenti, et vini, et olei tui, primogenita armentorum et pecorum, et omnia
qu voveris, et sponte offerre volueris, et primitias manuum tuarum : 18 sed
coram Domino Deo tuo comedes ea in loco, quem elegerit Dominus Deus
tuus, tu et filius tuus, et filia tua, et servus et famula, atque Levites qui
manet in urbibus tuis : et ltaberis et reficieris coram Domino Deo tuo in

239/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

cunctis ad qu extenderis manum tuam. 19 Cave ne derelinquas Levitem in


omni tempore quo versaris in terra. 20 Quando dilataverit Dominus Deus
tuus terminos tuos, sicut locutus est tibi, et volueris vesci carnibus, quas
desiderat anima tua : 21 locus autem, quem elegerit Dominus Deus tuus ut
sit nomen ejus ibi, si procul fuerit, occides de armentis et pecoribus, qu
habueris, sicut prcepi tibi, et comedes in oppidis tuis, ut tibi placet.
22
Sicut comeditur caprea et cervus, ita vesceris eis : et mundus et
immundus in commune vescentur. 23 Hoc solum cave, ne sanguinem
comedas : sanguis enim eorum pro anima est, et idcirco non debes animam
comedere cum carnibus : 24 sed super terram fundes quasi aquam, 25 ut bene
sit tibi et filiis tuis post te, cum feceris quod placet in conspectu Domini.
26
Qu autem sanctificaveris, et voveris Domino, tolles, et venies ad locum,
quem elegerit Dominus : 27 et offeres oblationes tuas carnem et sanguinem
super altare Domini Dei tui : sanguinem hostiarum fundes in altari ;
carnibus autem ipse vesceris. 28 Observa et audi omnia qu ego prcipio
tibi, ut bene sit tibi et filiis tuis post te in sempiternum, cum feceris quod
bonum est et placitum in conspectu Domini Dei tui. 29 Quando disperdiderit
Dominus Deus tuus ante faciem tuam gentes, ad quas ingredieris
possidendas, et possederis eas, atque habitaveris in terra earum : 30 cave ne
imiteris eas, postquam te fuerint introunte subvers, et requiras
cremonias earum, dicens : Sicut coluerunt gentes ist deos suos, ita et
ego colam. 31 Non facies similiter Domino Deo tuo. Omnes enim
abominationes, quas aversatur Dominus, fecerunt diis suis, offerentes filios
et filias, et comburentes igni. 32 Quod prcipio tibi, hoc tantum facito
Domino : nec addas quidquam, nec minuas.
Cap. 13 1 Si surrexerit in medio tui prophetes, aut qui somnium
vidisse se dicat, et prdixerit signum atque portentum, 2 et evenerit quod
locutus est, et dixerit tibi : Eamus, et sequamur deos alienos quos ignoras,
et serviamus eis : 3 non audies verba prophet illius aut somniatoris : quia
tentat vos Dominus Deus vester, ut palam fiat utrum diligatis eum an non,
in toto corde, et in tota anima vestra. 4 Dominum Deum vestrum sequimini,
et ipsum timete, et mandata illius custodite, et audite vocem ejus : ipsi
servietis, et ipsi adhrebitis. 5 Propheta autem ille aut fictor somniorum
interficietur : quia locutus est ut vos averteret a Domino Deo vestro, qui
eduxit vos de terra gypti, et redemit vos de domo servitutis : ut errare te
faceret de via, quam tibi prcepit Dominus Deus tuus : et auferes malum
de medio tui. 6 Si tibi voluerit persuadere frater tuus filius matris tu, aut
filius tuus vel filia, sive uxor qu est in sinu tuo, aut amicus, quem diligis
ut animam tuam, clam dicens : Eamus, et serviamus diis alienis, quos
ignoras tu, et patres tui, 7 cunctarum in circuitu gentium, qu juxta vel
procul sunt, ab initio usque ad finem terr, 8 non acquiescas ei, nec audias,
neque parcat ei oculus tuus ut miserearis et occultes eum, 9 sed statim

240/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

interficies : sit primum manus tua super eum, et postea omnis populus
mittat manum. 10 Lapidibus obrutus necabitur : quia voluit te abstrahere a
Domino Deo tuo, qui eduxit te de terra gypti, de domo servitutis : 11 ut
omnis Isral audiens timeat, et nequaquam ultra faciat quippiam hujus rei
simile.
12

Si audieris in una urbium tuarum, quas Dominus Deus tuus dabit tibi ad
habitandum, dicentes aliquos : 13 Egressi sunt filii Belial de medio tui, et
averterunt habitatores urbis su, atque dixerunt : Eamus, et serviamus diis
alienis quos ignoratis : 14 quare sollicite et diligenter, rei veritate perspecta,
si inveneris certum esse quod dicitur, et abominationem hanc opere
perpetratam, 15 statim percuties habitatores urbis illius in ore gladii, et
delebis eam ac omnia qu in illa sunt, usque ad pecora. 16 Quidquid etiam
supellectilis fuerit, congregabis in medio platearum ejus, et cum ipsa
civitate succendes, ita ut universa consumas Domino Deo tuo, et sit
tumulus sempiternus. Non dificabitur amplius, 17 et non adhrebit de illo
anathemate quidquam in manu tua : ut avertatur Dominus ab ira furoris sui,
et misereatur tui, multiplicetque te sicut juravit patribus tuis, 18 quando
audieris vocem Domini Dei tui custodiens omnia prcepta ejus, qu ego
prcipio tibi hodie, ut facias quod placitum est in conspectu Domini Dei
tui.
Cap. 14 1 Filii estote Domini Dei vestri : non vos incidetis, nec
facietis calvitium super mortuo : 2 quoniam populus sanctus es Domino
Deo tuo, et te elegit ut sis ei in populum peculiarem de cunctis gentibus,
qu sunt super terram. 3 Ne comedatis qu immunda sunt. 4 Hoc est animal
quod comedere debetis : bovem, et ovem, et capram, 5 cervum et capream,
bubalum, tragelaphum, pygargum, orygem, camelopardalum. 6 Omne
animal, quod in duas partes findit ungulam, et ruminat, comedetis. 7 De his
autem, qu ruminant, et ungulam non findunt, comedere non debetis, ut
camelum, leporem, chrogryllum : hc, quia ruminant et non dividunt
ungulam, immunda erunt vobis. 8 Sus quoque, quoniam dividat ungulam et
non ruminat, immunda erit. Carnibus eorum non vescemini, et cadavera
non tangetis. 9 Hc comedetis ex omnibus qu morantur in aquis : qu
habent pinnulas et squamas, comedite : 10 qu absque pinnulis et squamis
sunt, ne comedatis, quia immunda sunt. 11 Omnes aves mundas comedite.
12
Immundas ne comedatis : aquilam scilicet, et gryphem, et halietum,
13
ixion et vulturem ac milvum juxta genus suum : 14 et omne corvini
generis, 15 et struthionem, ac noctuam, et larum, atque accipitrem juxta
genus suum : 16 herodium ac cygnum, et ibin, 17 ac mergulum,
porphyrionem, et nycticoracem, 18 onocrotalum, et charadrium, singula in
genere suo : upupam quoque et vespertilionem. 19 Et omne quod reptat et
pennulas habet, immundum erit, et non comedetur. 20 Omne quod mundum

241/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

est, comedite. 21 Quidquid autem morticinum est, ne vescamini ex eo.


Peregrino, qui intra portas tuas est, da ut comedat, aut vende ei : quia tu
populus sanctus Domini Dei tui es. Non coques hdum in lacte matris su.
22

Decimam partem separabis de cunctis fructibus tuis qui nascuntur in terra


per annos singulos, 23 et comedes in conspectu Domini Dei tui in loco quem
elegerit, ut in eo nomen illius invocetur, decimam frumenti tui, et vini, et
olei, et primogenita de armentis et ovibus tuis : ut discas timere Dominum
Deum tuum omni tempore. 24 Cum autem longior fuerit via, et locus quem
elegerit Dominus Deus tuus, tibique benedixerit, nec potueris ad eum hc
cuncta portare, 25 vendes omnia, et in pretium rediges, portabisque manu
tua, et proficisceris ad locum quem elegerit Dominus Deus tuus : 26 et emes
ex eadem pecunia quidquid tibi placuerit, sive ex armentis, sive ex ovibus,
vinum quoque et siceram, et omne quod desiderat anima tua : et comedes
coram Domino Deo tuo, et epulaberis tu et domus tua : 27 et Levites qui
intra portas tuas est, cave ne derelinquas eum, quia non habet aliam partem
in possessione tua. 28 Anno tertio separabis aliam decimam ex omnibus qu
nascuntur tibi eo tempore, et repones intra januas tuas. 29 Venietque Levites
qui aliam non habet partem nec possessionem tecum, et peregrinus ac
pupillus et vidua, qui intra portas tuas sunt, et comedent et saturabuntur : ut
benedicat tibi Dominus Deus tuus in cunctis operibus manuum tuarum qu
feceris.
Cap. 15 1 Septimo anno facies remissionem, 2 qu hoc ordine
celebrabitur. Cui debetur aliquid ab amico vel proximo ac fratre suo,
repetere non poterit, quia annus remissionis est Domini. 3 A peregrino et
advena exiges : civem et propinquum repetendi non habebis potestatem.
4
Et omnino indigens et mendicus non erit inter vos : ut benedicat tibi
Dominus Deus tuus in terra, quam traditurus est tibi in possessionem. 5 Si
tamen audieris vocem Domini Dei tui, et custodieris universa qu jussit, et
qu ego hodie prcipio tibi, benedicet tibi, ut pollicitus est. 6 Fnerabis
gentibus multis, et ipse a nullo accipies mutuum. Dominaberis nationibus
plurimis, et tui nemo dominabitur.
7

Si unus de fratribus tuis, qui morantur intra portas civitatis tu in terra


quam Dominus Deus tuus daturus est tibi, ad paupertatem venerit, non
obdurabis cor tuum, nec contrahes manum, 8 sed aperies eam pauperi, et
dabis mutuum, quo eum indigere perspexeris. 9 Cave ne forte subrepat tibi
impia cogitatio, et dicas in corde tuo : Appropinquat septimus annus
remissionis : et avertas oculos tuos a paupere fratre tuo, nolens ei quod
postulat mutuum commodare : ne clamet contra te ad Dominum, et fiat tibi
in peccatum. 10 Sed dabis ei : nec ages quippiam callide in ejus
necessitatibus sublevandis, ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni

242/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

tempore, et in cunctis ad qu manum miseris. 11 Non deerunt pauperes in


terra habitationis tu : idcirco ego prcipio tibi, ut aperias manum fratri
tuo egeno et pauperi, qui tecum versatur in terra.
12

Cum tibi venditus fuerit frater tuus Hebrus aut Hebra, et sex annis
servierit tibi, in septimo anno dimittes eum liberum : 13 et quem libertate
donaveris, nequaquam vacuum abire patieris : 14 sed dabis viaticum de
gregibus, et de area, et torculari tuo, quibus Dominus Deus tuus benedixerit
tibi. 15 Memento quod et ipse servieris in terra gypti, et liberaverit te
Dominus Deus tuus, et idcirco ego nunc prcipio tibi. 16 Sin autem dixerit :
Nolo egredi : eo quod diligat te, et domum tuam, et bene sibi apud te esse
sentiat : 17 assumes subulam, et perforabis aurem ejus in janua domus tu,
et serviet tibi usque in ternum. Ancill quoque similiter facies. 18 Non
avertas ab eis oculos tuos, quando dimiseris eos liberos, quoniam juxta
mercedem mercenarii per sex annos servivit tibi : ut benedicat tibi Dominus
Deus tuus in cunctis operibus qu agis.
19

De primogenitis, qu nascuntur in armentis, et in ovibus tuis, quidquid


est sexus masculini, sanctificabis Domino Deo tuo. Non operaberis in
primogenito bovis, et non tondebis primogenita ovium. 20 In conspectu
Domini Dei tui comedes ea per annos singulos in loco quem elegerit
Dominus, tu et domus tua. 21 Sin autem habuerit maculam, vel claudum
fuerit, vel ccum, aut in aliqua parte deforme vel debile, non immolabitur
Domino Deo tuo : 22 sed intra portas urbis tu comedes illud : tam mundus
quam immundus similiter vescentur eis, quasi caprea et cervo. 23 Hoc
solum observabis, ut sanguinem eorum non comedas, sed effundes in
terram quasi aquam.
Cap. 16 1 Observa mensem novarum frugum, et verni primum
temporis, ut facias Phase Domino Deo tuo : quoniam in isto mense eduxit
te Dominus Deus tuus de gypto nocte. 2 Immolabisque Phase Domino
Deo tuo de ovibus, et de bobus, in loco quem elegerit Dominus Deus tuus,
ut habitet nomen ejus ibi. 3 Non comedes in eo panem fermentatum :
septem diebus comedes absque fermento afflictionis panem, quoniam in
pavore egressus es de gypto : ut memineris diei egressionis tu de
gypto, omnibus diebus vit tu. 4 Non apparebit fermentum in omnibus
terminis tuis septem diebus, et non remanebit de carnibus ejus, quod
immolatum est vespere in die primo, usque mane. 5 Non poteris immolare
Phase in qualibet urbium tuarum, quas Dominus Deus tuus daturus est tibi,
6
sed in loco quem elegerit Dominus Deus tuus, ut habitet nomen ejus ibi :
immolabis Phase vespere ad solis occasum, quando egressus es de gypto.
7
Et coques, et comedes in loco quem elegerit Dominus Deus tuus,
maneque consurgens vades in tabernacula tua. 8 Sex diebus comedes

243/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

azyma : et in die septima, quia collecta est Domini Dei tui, non facies opus.
9

Septem hebdomadas numerabis tibi ab ea die qua falcem in segetem


miseris. 10 Et celebraris diem festum hebdomadarum Domino Deo tuo,
oblationem spontaneam manus tu, quam offeres juxta benedictionem
Domini Dei tui : 11 et epulaberis coram Domino Deo tuo, tu, filius tuus et
filia tua, servus tuus et ancilla tua, et Levites qui est intra portas tuas,
advena ac pupillus et vidua, qui morantur vobiscum : in loco quem elegerit
Dominus Deus tuus, ut habitet nomen ejus ibi. 12 Et recordaberis quoniam
servus fueris in gypto : custodiesque ac facies qu prcepta sunt.
13

Solemnitatem quoque tabernaculorum celebrabis per septem dies,


quando collegeris de area et torculari fruges tuas : 14 et epulaberis in
festivitate tua, tu, filius tuus et filia, servus tuus et ancilla, Levites quoque
et advena, pupillus et vidua qui intra portas tuas sunt. 15 Septem diebus
Domino Deo tuo festa celebrabis in loco quem elegerit Dominus :
benedicetque tibi Dominus Deus tuus in cunctis frugibus tuis, et in omni
opere manuum tuarum, erisque in ltitia. 16 Tribus vicibus per annum
apparebit omne masculinum tuum in conspectu Domini Dei tui in loco
quem elegerit : in solemnitate azymorum, in solemnitate hebdomadarum, et
in solemnitate tabernaculorum. Non apparebit ante Dominum vacuus :
17
sed offeret unusquisque secundum quod habuerit juxta benedictionem
Domini Dei sui, quam dederit ei.
18

Judices et magistros constitues in omnibus portis tuis, quas Dominus


Deus tuus dederit tibi, per singulas tribus tuas : ut judicent populum justo
judicio, 19 nec in alteram partem declinent. Non accipies personam, nec
munera : quia munera exccant oculos sapientum, et mutant verba
justorum. 20 Juste quod justum est persequeris : ut vivas, et possideas
terram, quam Dominus Deus tuus dederit tibi.
21
22

Non plantabis lucum, et omnem arborem juxta altare Domini Dei tui.
Nec facies tibi, neque constitues statuam : qu odit Dominus Deus tuus.

Cap. 17 1 Non immolabis Domino Deo tuo ovem, et bovem, in quo


est macula, aut quippiam vitii : quia abominatio est Domino Deo tuo.
2
Cum reperti fuerint apud te intra unam portarum tuarum, quas Dominus
Deus tuus dabit tibi, vir aut mulier qui faciant malum in conspectu Domini
Dei tui, et transgrediantur pactum illius, 3 ut vadant et servant diis alienis, et
adorent eos, solem et lunam, et omnem militiam cli, qu non prcepi :
4
et hoc tibi fuerit nuntiatum, audiensque inquisieris diligenter et verum
esse repereris, et abominatio facta est in Isral : 5 educes virum ac
mulierem, qui rem sceleratissimam perpetrarunt, ad portas civitatis tu, et

244/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

lapidibus obruentur. 6 In ore duorum aut trium testium peribit qui


interficietur. Nemo occidatur, uno contra se dicente testimonium. 7 Manus
testium prima interficiet eum, et manus reliqui populi extrema mittetur : ut
auferas malum de medio tui.
8

Si difficile et ambiguum apud te judicium esse perspexeris inter


sanguinem et sanguinem, causam et causam, lepram et lepram : et judicum
intra portas tuas videris verba variari : surge, et ascende ad locum, quem
elegerit Dominus Deus tuus. 9 Veniesque ad sacerdotes Levitici generis, et
ad judicem qui fuerit illo tempore : quresque ab eis, qui indicabunt tibi
judicii veritatem. 10 Et facies quodcumque dixerint qui prsunt loco quem
elegerit Dominus, et docuerint te 11 juxta legem ejus, sequerisque
sententiam eorum, nec declinabis ad dexteram neque ad sinistram. 12 Qui
autem superbierit, nolens obedire sacerdotis imperio, qui eo tempore
ministrat Domino Deo tuo, et decreto judicis, morietur homo ille, et auferes
malum de Isral : 13 cunctusque populus audiens timebit, ut nullus deinceps
intumescat superbia.
14

Cum ingressus fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, et
possederis eam, habitaverisque in illa, et dixeris : Constituam super me
regem, sicut habent omnes per circuitum nationes : 15 eum constitues, quem
Dominus Deus tuus elegerit de numero fratrum tuorum. Non poteris
alterius gentis hominem regem facere, qui non sit frater tuus. 16 Cumque
fuerit constitutus, non multiplicabit sibi equos, nec reducet populum in
gyptum, equitatus numero sublevatus, prsertim cum Dominus
prceperit vobis ut nequaquam amplius per eamdem viam revertamini.
17
Non habebit uxores plurimas, qu alliciant animum ejus, neque argenti
et auri immensa pondera. 18 Postquam autem sederit in solio regni sui,
describet sibi Deuteronomium legis hujus in volumine, accipiens exemplar
a sacerdotibus Levitic tribus, 19 et habebit secum, legetque illud omnibus
diebus vit su, ut discat timere Dominum Deum suum, et custodire verba
et cremonias ejus, qu in lege prcepta sunt. 20 Nec elevetur cor ejus in
superbiam super fratres suos, neque declinet in partem dexteram vel
sinistram, ut longo tempore regnet ipse et filii ejus super Isral.
Cap. 18 1 Non habebunt sacerdotes et Levit, et omnes qui de eadem
tribu sunt, partem et hreditatem cum reliquo Isral, quia sacrificia
Domini, et oblationes ejus comedent, 2 et nihil aliud accipient de
possessione fratrum suorum : Dominus enim ipse est hreditas eorum,
sicut locutus est illis. 3 Hoc erit judicium sacerdotum a populo, et ab his qui
offerunt victimas : sive bovem, sive ovem immolaverint, dabunt sacerdoti
armum ac ventriculum : 4 primitias frumenti, vini, et olei, et lanarum
partem ex ovium tonsione. 5 Ipsum enim elegit Dominus Deus tuus de

245/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

cunctis tribubus tuis, ut stet, et ministret nomini Domini, ipse, et filii ejus in
sempiternum. 6 Si exierit Levites ex una urbium tuarum ex omni Isral in
qua habitat, et voluerit venire, desiderans locum quem elegerit Dominus,
7
ministrabit in nomine Domini Dei sui, sicut omnes fratres ejus Levit, qui
stabunt eo tempore coram Domino. 8 Partem ciborum eamdem accipiet,
quam et ceteri : excepto eo, quod in urbe sua ex paterna ei successione
debetur.
9

Quando ingressus fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, cave
ne imitari velis abominationes illarum gentium. 10 Nec inveniatur in te qui
lustret filium suum, aut filiam, ducens per ignem : aut qui ariolos
sciscitetur, et observet somnia atque auguria, nec sit maleficus, 11 nec
incantator, nec qui pythones consulat, nec divinos, aut qurat a mortuis
veritatem. 12 Omnia enim hc abominatur Dominus, et propter istiusmodi
scelera delebit eos in introitu tuo. 13 Perfectus eris, et absque macula cum
Domino Deo tuo. 14 Gentes ist, quarum possidebis terram, augures et
divinos audiunt : tu autem a Domino Deo tuo aliter institutus es.
15
Prophetam de gente tua et de fratribus tuis, sicut me, suscitabit tibi
Dominus Deus tuus : ipsum audies, 16 ut petisti a Domino Deo tuo in
Horeb, quando concio congregata est, atque dixisti : Ultra non audiam
vocem Domini Dei mei, et ignem hunc maximum amplius non videbo, ne
moriar. 17 Et ait Dominus mihi : Bene omnia sunt locuti. 18 Prophetam
suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui : et ponam verba mea in
ore ejus, loqueturque ad eos omnia qu prcepero illi. 19 Qui autem verba
ejus, qu loquetur in nomine meo, audire noluerit, ego ultor existam.
20
Propheta autem qui arrogantia depravatus voluerit loqui in nomine meo,
qu ego non prcepi illi ut diceret, aut ex nomine alienorum deorum,
interficietur. 21 Quod si tacita cogitatione responderis : Quomodo possum
intelligere verbum, quod Dominus non est locutus ? 22 hoc habebis signum :
quod in nomine Domini propheta ille prdixerit, et non evenerit : hoc
Dominus non est locutus, sed per tumorem animi sui propheta confinxit : et
idcirco non timebis eum.
Cap. 19 1 Cum disperdiderit Dominus Deus tuus gentes, quarum tibi
traditurus est terram, et possederis eam, habitaverisque in urbibus ejus et in
dibus : 2 tres civitates separabis tibi in medio terr, quam Dominus Deus
tuus dabit tibi in possessionem, 3 sternens diligenter viam : et in tres
qualiter partes totam terr tu provinciam divides : ut habeat e vicino qui
propter homicidium profugus est, quo possit evadere. 4 Hc erit lex
homicid fugientis, cujus vita servanda est : qui percusserit proximum
suum nesciens, et qui heri et nudiustertius nullum contra eum odium
habuisse comprobatur : 5 sed abiisse cum eo simpliciter in silvam ad ligna
cdenda, et in succisione lignorum securis fugerit manu, ferrumque lapsum

246/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

de manubrio amicum ejus percusserit, et occiderit : hic ad unam


supradictarum urbium confugiet, et vivet : 6 ne forsitan proximus ejus,
cujus effusus est sanguis, dolore stimulatus, persequatur, et apprehendat
eum si longior via fuerit, et percutiat animam ejus, qui non est reus mortis :
quia nullum contra eum, qui occisus est, odium prius habuisse monstratur.
7
Idcirco prcipio tibi, ut tres civitates qualis inter se spatii dividas. 8 Cum
autem dilataverit Dominus Deus tuus terminos tuos, sicut juravit patribus
tuis, et dederit tibi cunctam terram, quam eis pollicitus est 9 (si tamen
custodieris mandata ejus, et feceris, qu hodie prcipio tibi, ut diligas
Dominum Deum tuum, et ambules in viis ejus omni tempore), addes tibi
tres alias civitates, et supradictarum trium urbium numerum duplicabis :
10
ut non effundatur sanguis innoxius in medio terr, quam Dominus Deus
tuus dabit tibi possidendam, ne sis sanguinis reus. 11 Si quis autem, odio
habens proximum suum, insidiatus fuerit vit ejus, surgensque percusserit
illum, et mortuus fuerit, fugeritque ad unam de supradictis urbibus,
12
mittent seniores civitatis illius, et arripient eum de loco effugii,
tradentque in manu proximi, cujus sanguis effusus est, et morietur. 13 Non
miseraberis ejus, et auferes innoxium sanguinem de Isral, ut bene sit tibi.
14
Non assumes, et transferes terminos proximi tui, quos fixerunt priores in
possessione tua, quam Dominus Deus tuus dabit tibi in terra quam
acceperis possidendam.
15

Non stabit testis unus contra aliquem, quidquid illud peccati, et facinoris
fuerit : sed in ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. 16 Si
steterit testis mendax contra hominem, accusans eum prvaricationis,
17
stabunt ambo, quorum causa est, ante Dominum in conspectu sacerdotum
et judicum qui fuerint in diebus illis. 18 Cumque diligentissime
perscrutantes, invenerint falsum testem dixisse contra fratrem suum
mendacium, 19 reddent ei sicut fratri suo facere cogitavit, et auferes malum
de medio tui : 20 ut audientes ceteri timorem habeant, et nequaquam talia
audeant facere. 21 Non misereberis ejus, sed animam pro anima, oculum pro
oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede exiges.
Cap. 20 1 Si exieris ad bellum contra hostes tuos, et videris equitatus
et currus, et majorem quam tu habeas adversarii exercitus multitudinem,
non timebis eos : quia Dominus Deus tuus tecum est, qui eduxit te de terra
gypti. 2 Appropinquante autem jam prlio, stabit sacerdos ante aciem, et
sic loquetur ad populum : 3 Audi, Isral : vos hodie contra inimicos vestros
pugnam committitis : non pertimescat cor vestrum, nolite metuere, nolite
cedere, nec formidetis eos : 4 quia Dominus Deus vester in medio vestri est,
et pro vobis contra adversarios dimicabit, ut eruat vos de periculo. 5 Duces
quoque per singulas turmas audiente exercitu proclamabunt : Quis est
homo qui dificavit domum novam, et non dedicavit eam ? vadat, et

247/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

revertatur in domum suam, ne forte moriatur in bello, et alius dedicet eam.


6
Quis est homo qui plantavit vineam, et necdum fecit eam esse
communem, de qua vesci omnibus liceat ? vadat, et revertatur in domum
suam, ne forte moriatur in bello, et alius homo ejus fungatur officio. 7 Quis
est homo, qui despondit uxorem, et non accepit eam ? vadat, et revertatur in
domum suam, ne forte moriatur in bello, et alius homo accipiat eam. 8 His
dictis addent reliqua, et loquentur ad populum : Quis est homo
formidolosus, et corde pavido ? vadat, et revertatur in domum suam, ne
pavere faciat corda fratrum suorum, sicut ipse timore perterritus est.
9
Cumque siluerint duces exercitus, et finem loquendi fecerint, unusquisque
suos ad bellandum cuneos prparabit.
10

Siquando accesseris ad expugnandam civitatem, offeres ei primum


pacem. 11 Si receperit, et aperuerit tibi portas, cunctus populus, qui in ea
est, salvabitur, et serviet tibi sub tributo. 12 Sin autem fdus inire noluerit,
et cperit contra te bellum, oppugnabis eam. 13 Cumque tradiderit Dominus
Deus tuus illam in manu tua, percuties omne quod in ea generis masculini
est, in ore gladii, 14 absque mulieribus et infantibus, jumentis et ceteris qu
in civitate sunt. Omnem prdam exercitui divides, et comedes de spoliis
hostium tuorum, qu Dominus Deus tuus dederit tibi. 15 Sic facies cunctis
civitatibus, qu a te procul valde sunt, et non sunt de his urbibus, quas in
possessionem accepturus es. 16 De his autem civitatibus, qu dabuntur tibi,
nullum omnino permittes vivere : 17 sed interficies in ore gladii, Hethum
videlicet, et Amorrhum, et Chananum, Pherezum, et Hevum, et
Jebusum, sicut prcepit tibi Dominus Deus tuus : 18 ne forte doceant vos
facere cunctas abominationes, quas ipsi operati sunt diis suis, et peccetis in
Dominum Deum vestrum. 19 Quando obsederis civitatem multo tempore, et
munitionibus circumdederis ut expugnes eam, non succides arbores, de
quibus vesci potest, nec securibus per circuitum debes vastare regionem :
quoniam lignum est, et non homo, nec potest bellantium contra te augere
numerum. 20 Si qua autem ligna non sunt pomifera, sed agrestia, et in
ceteros apta usus, succide, et instrue machinas, donec capias civitatem, qu
contra te dimicat.
Cap. 21 1 Quando inventum fuerit in terra, quam Dominus Deus tuus
daturus est tibi, hominis cadaver occisi, et ignorabitur cdis reus,
2
egredientur majores natu, et judices tui, et metientur a loco cadaveris
singularum per circuitum spatia civitatum : 3 et quam viciniorem ceteris
esse perspexerint, seniores civitatis illius tollent vitulam de armento, qu
non traxit jugum, nec terram scidit vomere, 4 et ducent eam ad vallem
asperam atque saxosam, qu numquam arata est, nec sementem recepit : et
cdent in ea cervices vitul : 5 accedentque sacerdotes filii Levi, quos
elegerit Dominus Deus tuus ut ministrent ei, et benedicant in nomine ejus,

248/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et ad verbum eorum omne negotium, et quidquid mundum, vel immundum


est, judicetur. 6 Et venient majores natu civitatis illius ad interfectum,
lavabuntque manus suas super vitulam, qu in valle percussa est, 7 et
dicent : Manus nostr non effuderunt sanguinem hunc, nec oculi viderunt :
8
propitius esto populo tuo Isral, quem redemisti, Domine, et ne reputes
sanguinem innocentem in medio populi tui Isral. Et auferetur ab eis reatus
sanguinis : 9 tu autem alienus eris ab innocentis cruore, qui fusus est, cum
feceris quod prcepit Dominus.
10

Si egressus fueris ad pugnam contra inimicos tuos, et tradiderit eos


Dominus Deus tuus in manu tua, captivosque duxeris, 11 et videris in
numero captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam, voluerisque
habere uxorem, 12 introduces eam in domum tuam : qu radet csariem, et
circumcidet ungues, 13 et deponet vestem, in qua capta est : sedensque in
domo tua, flebit patrem et matrem suam uno mense : et postea intrabis ad
eam, dormiesque cum illa, et erit uxor tua. 14 Si autem postea non sederit
animo tuo, dimittes eam liberam, nec vendere poteris pecunia, nec
opprimere per potentiam : quia humiliasti eam.
15

Si habuerit homo uxores duas, unam dilectam, et alteram odiosam,


genuerintque ex eo liberos, et fuerit filius odios primogenitus,
16
volueritque substantiam inter filios suos dividere, non poterit filium
dilect facere primogenitum, et prferre filio odios : 17 sed filium odios
agnoscet primogenitum, dabitque ei de his qu habuerit cuncta duplicia :
iste est enim principium liberorum ejus, et huic debentur primogenita.
18

Si genuerit homo filium contumacem et protervum, qui non audiat patris


aut matris imperium, et corcitus obedire contempserit : 19 apprehendent
eum, et ducent ad seniores civitatis illius, et ad portam judicii, 20 dicentque
ad eos : Filius noster iste protervus et contumax est : monita nostra audire
contemnit, comessationibus vacat, et luxuri atque conviviis : 21 lapidibus
eum obruet populus civitatis, et morietur, ut auferatis malum de medio
vestri, et universus Isral audiens pertimescat.
22

Quando peccaverit homo quod morte plectendum est, et adjudicatus


morti appensus fuerit in patibulo : 23 non permanebit cadaver ejus in ligno,
sed in eadem die sepelietur : quia maledictus a Deo est qui pendet in ligno :
et nequaquam contaminabis terram tuam, quam Dominus Deus tuus dederit
tibi in possessionem.
Cap. 22 1 Non videbis bovem fratris tui, aut ovem errantem, et
prteribis : sed reduces fratri tuo, 2 etiamsi non est propinquus frater tuus,
nec nosti eum : duces in domum tuam, et erunt apud te quamdiu qurat ea

249/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

frater tuus, et recipiat. 3 Similiter facies de asino, et de vestimento, et de


omni re fratris tui, qu perierit : si inveneris eam, ne negligas quasi
alienam. 4 Si videris asinum fratris tui aut bovem cecidisse in via, non
despicies, sed sublevabis cum eo.
5

Non induetur mulier veste virili, nec vir utetur veste feminea :
abominabilis enim apud Deum est qui facit hc. 6 Si ambulans per viam, in
arbore vel in terra nidum avis inveneris, et matrem pullis vel ovis desuper
incubantem : non tenebis eam cum filiis, 7 sed abire patieris, captos tenens
filios : ut bene sit tibi, et longo vivas tempore. 8 Cum dificaveris domum
novam, facies murum tecti per circuitum : ne effundatur sanguis in domo
tua, et sis reus labente alio, et in prceps ruente. 9 Non seres vineam tuam
altero semine : ne et sementis quam sevisti, et qu nascuntur ex vinea,
pariter sanctificentur. 10 Non arabis in bove simul et asino. 11 Non indueris
vestimento, quod ex lana linoque contextum est. 12 Funiculos in fimbriis
facies per quatuor angulos pallii tui, quo operieris.
13

Si duxerit vir uxorem, et postea odio habuerit eam, 14 qusieritque


occasiones quibus dimittat eam, objiciens ei nomen pessimum, et dixerit :
Uxorem hanc accepi, et ingressus ad eam non inveni virginem : 15 tollent
eam pater et mater ejus, et ferent secum signa virginitatis ejus ad seniores
urbis qui in porta sunt : 16 et dicet pater : Filiam meam dedi huic uxorem :
quam quia odit, 17 imponit ei nomen pessimum, ut dicat : Non inveni filiam
tuam virginem : et ecce hc sunt signa virginitatis fili me. Expandent
vestimentum coram senioribus civitatis : 18 apprehendentque senes urbis
illius virum, et verberabunt illum, 19 condemnantes insuper centum siclis
argenti, quos dabit patri puell, quoniam diffamavit nomen pessimum
super virginem Isral : habebitque eam uxorem, et non poterit dimittere
eam omnibus diebus vit su. 20 Quod si verum est quod objicit, et non est
in puella inventa virginitas, 21 ejicient eam extra fores domus patris sui, et
lapidibus obruent viri civitatis illius, et morietur : quoniam fecit nefas in
Isral, ut fornicaretur in domo patris sui : et auferes malum de medio tui.
22
Si dormierit vir cum uxore alterius, uterque morietur, id est, adulter et
adultera : et auferes malum de Isral.
23

Si puellam virginem desponderit vir, et invenerit eam aliquis in civitate,


et concubuerit cum ea, 24 educes utrumque ad portam civitatis illius, et
lapidibus obruentur : puella, quia non clamavit, cum esset in civitate : vir,
quia humiliavit uxorem proximi sui : et auferes malum de medio tui. 25 Sin
autem in agro repererit vir puellam, qu desponsata est, et apprehendens
concubuerit cum ea, ipse morietur solus : 26 puella nihil patietur, nec est rea
mortis : quoniam sicut latro consurgit contra fratrem suum, et occidit
animam ejus, ita et puella perpessa est. 27 Sola erat in agro : clamavit, et

250/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

nullus affuit qui liberaret eam. 28 Si invenerit vir puellam virginem, qu


non habet sponsum, et apprehendens concubuerit cum illa, et res ad
judicium venerit : 29 dabit qui dormivit cum ea, patri puell quinquaginta
siclos argenti, et habebit eam uxorem, quia humiliavit illam : non poterit
dimittere eam cunctis diebus vit su. 30 Non accipiet homo uxorem patris
sui, nec revelabit operimentum ejus.
Cap. 23 1 Non intravit eunuchus, attritis vel amputatis testiculis et
abscisso veretro, ecclesiam Domini. 2 Non ingredietur mamzer, hoc est, de
scorto natus, in ecclesiam Domini, usque ad decimam generationem.
3
Ammonites et Moabites etiam post decimam generationem non intrabunt
ecclesiam Domini in ternum : 4 quia noluerunt vobis occurrere cum pane
et aqua in via quando egressi estis de gypto : et quia conduxerunt contra
te Balaam filium Beor de Mesopotamia Syri, ut malediceret tibi : 5 et
noluit Dominus Deus tuus audire Balaam, vertitque maledictionem ejus in
benedictionem tuam, eo quod diligeret te. 6 Non facies cum eis pacem, nec
quras eis bona cunctis diebus vit tu in sempiternum. 7 Non
abominaberis Idumum, quia frater tuus est : nec gyptium, quia advena
fuisti in terra ejus. 8 Qui nati fuerint ex eis, tertia generatione intrabunt in
ecclesiam Domini.
9

Quando egressus fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab


omni re mala. 10 Si fuerit inter vos homo, qui nocturno pollutus sit somnio,
egredietur extra castra, 11 et non revertetur, priusquam ad vesperam lavetur
aqua : et post solis occasum regredietur in castra. 12 Habebis locum extra
castra, ad quem egrediaris ad requisita natur, 13 gerens paxillum in balteo :
cumque sederis, fodies per circuitum, et egesta humo operies 14 quo
revelatus es : Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum, ut
eruat te, et tradat tibi inimicos tuos : et sint castra tua sancta, et nihil in eis
appareat fditatis, ne derelinquat te.
15

Non trades servum domino suo, qui ad te confugerit. 16 Habitabit tecum


in loco, qui ei placuerit, et in una urbium tuarum requiescet : ne contristes
eum. 17 Non erit meretrix de filiabus Isral, nec scortator de filiis Isral.
18
Non offeres mercedem prostibuli, nec pretium canis in domo Domini Dei
tui, quidquid illud est quod voveris : quia abominatio est utrumque apud
Dominum Deum tuum. 19 Non fnerabis fratri tuo ad usuram pecuniam,
nec fruges, nec quamlibet aliam rem : 20 sed alieno. Fratri autem tuo absque
usura id quo indiget, commodabis : ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in
omni opere tuo in terra, ad quam ingredieris possidendam. 21 Cum votum
voveris Domino Deo tuo, non tardabis reddere : quia requiret illud
Dominus Deus tuus, et si moratus fueris, reputabitur tibi in peccatum. 22 Si
nolueris polliceri, absque peccato eris. 23 Quod autem semel egressum est

251/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

de labiis tuis, observabis, et facies sicut promisisti Domino Deo tuo, et


propria voluntate et ore tuo locutus es. 24 Ingressus vineam proximi tui,
comede uvas, quantum tibi placuerit : foras autem ne efferas tecum. 25 Si
intraveris in segetem amici tui, franges spicas, et manu conteres : falce
autem non metes.
Cap. 24 1 Si acceperit homo uxorem, et habuerit eam, et non
invenerit gratiam ante oculos ejus propter aliquam fditatem : scribet
libellum repudii, et dabit in manu illius, et dimittet eam de domo sua.
2
Cumque egressa alterum maritum duxerit, 3 et ille quoque oderit eam,
dederitque ei libellum repudii, et dimiserit de domo sua, vel certe mortuus
fuerit : 4 non poterit prior maritus recipere eam in uxorem : quia polluta est,
et abominabilis facta est coram Domino : ne peccare facias terram tuam,
quam Dominus Deus tuus tradiderit tibi possidendam.
5

Cum acceperit homo nuper uxorem, non procedet ad bellum, nec ei


quippiam necessitatis injungetur public, sed vacabit absque culpa domi
su, ut uno anno ltetur cum uxore sua. 6 Non accipies loco pignoris
inferiorem, et superiorem molam : quia animam suam opposuit tibi. 7 Si
deprehensus fuerit homo sollicitans fratrem suum de filiis Isral, et vendito
eo acceperit pretium, interficietur, et auferes malum de medio tui.
8
Observa diligenter ne incurras plagam lepr, sed facies qucumque
docuerint te sacerdotes Levitici generis, juxta id quod prcepi eis, et imple
sollicite. 9 Mementote qu fecerit Dominus Deus vester Mari in via cum
egrederemini de gypto. 10 Cum repetes a proximo tuo rem aliquam, quam
debet tibi, non ingredieris domum ejus ut pignus auferas : 11 sed stabis
foris, et ille tibi proferet quod habuerit. 12 Sin autem pauper est, non
pernoctabit apud te pignus, 13 sed statim reddes ei ante solis occasum : ut
dormiens in vestimento suo, benedicat tibi, et habeas justitiam coram
Domino Deo tuo. 14 Non negabis mercedem indigentis, et pauperis fratris
tui, sive adven, qui tecum moratur in terra, et intra portas tuas est : 15 sed
eadem die reddes ei pretium laboris sui ante solis occasum, quia pauper est,
et ex eo sustentat animam suam : ne clamet contra te ad Dominum, et
reputetur tibi in peccatum. 16 Non occidentur patres pro filiis, neque filii pro
patribus, sed unusquisque pro peccato suo morietur.
17

Non pervertes judicium adven et pupilli, nec auferes pignoris loco


vidu vestimentum. 18 Memento quod servieris in gypto, et eruerit te
Dominus Deus tuus inde. Idcirco prcipio tibi ut facias hanc rem.
19
Quando messueris segetem in agro tuo, et oblitus manipulum reliqueris,
non reverteris, ut tollas illum : sed advenam, et pupillum, et viduam auferre
patieris, ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni opere manuum
tuarum. 20 Si fruges collegeris olivarum, quidquid remanserit in arboribus,

252/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

non reverteris ut colligas : sed relinques adven, pupillo, ac vidu. 21 Si


vindemiaveris vineam tuam, non colliges remanentes racemos : sed cedent
in usus adven, pupilli, ac vidu. 22 Memento quod et tu servieris in
gypto, et idcirco prcipio tibi ut facias hanc rem.
Cap. 25 1 Si fuerit causa inter aliquos, et interpellaverint judices :
quem justum esse perspexerint, illi justiti palmam dabunt : quem impium,
condemnabunt impietatis. 2 Sin autem eum, qui peccavit, dignum viderint
plagis : prosternent, et coram se facient verberari. Pro mensura peccati erit
et plagarum modus : 3 ita dumtaxat, ut quadragenarium numerum non
excedant : ne fde laceratus ante oculos tuos abeat frater tuus. 4 Non
ligabis os bovis terentis in area fruges tuas.
5

Quando habitaverint fratres simul, et unus ex eis absque liberis mortuus


fuerit, uxor defuncti non nubet alteri : sed accipiet eam frater ejus, et
suscitabit semen fratris sui : 6 et primogenitum ex ea filium nomine illius
appellabit, ut non deleatur nomen ejus ex Isral. 7 Sin autem noluerit
accipere uxorem fratris sui, qu ei lege debetur, perget mulier ad portam
civitatis, et interpellabit majores natu, dicetque : Non vult frater viri mei
suscitare nomen fratris sui in Isral, nec me in conjugem sumere.
8
Statimque accersiri eum facient, et interrogabunt. Si responderit : Nolo
eam uxorem accipere : 9 accedet mulier ad eum coram senioribus, et tollet
calceamentum de pede ejus, spuetque in faciem illius, et dicet : Sic fiet
homini, qui non dificat domum fratris sui. 10 Et vocabitur nomen illius in
Isral, Domus discalceati.
11

Si habuerint inter se jurgium viri duo, et unus contra alterum rixari


cperit, volensque uxor alterius eruere virum suum de manu fortioris,
miseritque manum, et apprehenderit verenda ejus : 12 abscides manum
illius, nec flecteris super eam ulla misericordia.
13

Non habebis in sacculo diversa pondera, majus et minus : 14 nec erit in


domo tua modius major, et minor. 15 Pondus habebis justum et verum, et
modius qualis et verus erit tibi : ut multo vivas tempore super terram,
quam Dominus Deus tuus dederit tibi. 16 Abominatur enim Dominus tuus
eum qui facit hc, et aversatur omnem injustitiam.
17

Memento qu fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex gypto :


quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui, qui lassi residebant,
ceciderit, quando tu eras fame et labore confectus : et non timuerit Deum.
19
Cum ergo Dominus Deus tuus dederit tibi requiem, et subjecerit cunctas
per circuitum nationes in terra, quam tibi pollicitus est : delebis nomen ejus
sub clo. Cave ne obliviscaris.
18

253/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 26 1 Cumque intraveris terram, quam Dominus Deus tuus tibi


daturus est possidendam, et obtinueris eam, atque habitaveris in ea : 2 tolles
de cunctis frugibus tuis primitias, et pones in cartallo, pergesque ad locum
quem Dominus Deus tuus elegerit, ut ibi invocetur nomen ejus :
3
accedesque ad sacerdotem, qui fuerit in diebus illis, et dices ad eum :
Profiteor hodie coram Domino Deo tuo, quod ingressus sum in terram, pro
qua juravit patribus nostris, ut daret eam nobis. 4 Suscipiensque sacerdos
cartallum de manu tua, ponet ante altare Domini Dei tui : 5 et loqueris in
conspectu Domini Dei tui : Syrus persequebatur patrem meum, qui
descendit in gyptum, et ibi peregrinatus est in paucissimo numero :
crevitque in gentem magnam ac robustam et infinit multitudinis.
6
Afflixeruntque nos gyptii, et persecuti sunt, imponentes onera
gravissima : 7 et clamavimus ad Dominum Deum patrum nostrorum : qui
exaudivit nos, et respexit humilitatem nostram, et laborem, atque
angustiam : 8 et eduxit nos de gypto in manu forti, et brachio extento, in
ingenti pavore, in signis atque portentis : 9 et introduxit ad locum istum, et
tradidit nobis terram lacte et melle manantem. 10 Et idcirco nunc offero
primitias frugum terr, quam Dominus dedit mihi. Et dimittes eas in
conspectu Domini Dei tui, et adorato Domino Deo tuo. 11 Et epulaberis in
omnibus bonis, qu Dominus Deus tuus dederit tibi et domui tu, tu et
Levites, et advena qui tecum est.
12

Quando compleveris decimam cunctarum frugum tuarum, anno


decimarum tertio, dabis Levit, et adven, et pupillo et vidu, ut
comedant intra portas tuas, et saturentur : 13 loquerisque in conspectu
Domini Deo tui : Abstuli quod sanctificatum est de domo mea, et dedi illud
Levit et adven, et pupillo ac vidu, sicut jussisti mihi : non prterivi
mandata tua, nec sum oblitus imperii tui. 14 Non comedi ex eis in luctu
meo, nec separavi ea in qualibet immunditia, nec expendi ex his quidquam
in re funebri. Obedivi voci Domini Dei mei, et feci omnia sicut prcepisti
mihi. 15 Respice de sanctuario tuo, et de excelso clorum habitaculo, et
benedic populo tuo Isral, et terr, quam dedisti nobis, sicut jurasti patribus
nostris, terr lacte et melle mananti.
16

Hodie Dominus Deus tuus prcepit tibi ut facias mandata hc atque


judicia : et custodias et impleas ex toto corde tuo, et ex tota anima tua.
17
Dominum elegisti hodie, ut sit tibi Deus, et ambules in viis ejus, et
custodias cremonias illius, et mandata atque judicia, et obedias ejus
imperio. 18 Et Dominus elegit te hodie ut sis ei populus peculiaris, sicut
locutus est tibi, et custodias omnia prcepta illius : 19 et faciat te
excelsiorem cunctis gentibus quas creavit, in laudem, et nomen, et gloriam
suam : ut sis populus sanctus Domini Dei tui, sicut locutus est.

254/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 27 1 Prcepit autem Moyses et seniores Isral populo,


dicentes : Custodite omne mandatum quod prcipio vobis hodie. 2 Cumque
transieritis Jordanem in terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, eriges
ingentes lapides, et calce lvigabis eos, 3 ut possis in eis scribere omnia
verba legis hujus, Jordane transmisso : ut introas terram, quam Dominus
Deus tuus dabit tibi, terram lacte et melle manantem, sicut juravit patribus
tuis. 4 Quando ergo transieritis Jordanem, erigite lapides, quos ego hodie
prcipio vobis in monte Hebal, et lvigabis eos calce : 5 et dificabis ibi
altare Domino Deo tuo de lapidibus, quos ferrum non tetigit, 6 et de saxis
informibus et impolitis : et offeres super eo holocausta Domino Deo tuo,
7
et immolabis hostias pacificas, comedesque ibi, et epulaberis coram
Domino Deo tuo. 8 Et scribes super lapides omnia verba legis hujus plane et
lucide. 9 Dixeruntque Moyses et sacerdotes Levitici generis ad omnem
Isralem : Attende, et audi, Isral : hodie factus es populus Domini Dei tui :
10
audies vocem ejus, et facies mandata atque justitias, quas ego prcipio
tibi.
11

Prcepitque Moyses populo in die illo, dicens : 12 Hi stabunt ad


benedicendum populo super montem Garizim, Jordane transmisso :
Simeon, Levi, Judas, Issachar, Joseph, et Benjamin. 13 Et e regione isti
stabunt ad maledicendum in monte Hebal : Ruben, Gad, et Aser, et
Zabulon, Dan, et Nephthali. 14 Et pronuntiabunt Levit, dicentque ad
omnes viros Isral excelsa voce : 15 Maledictus homo qui facit sculptile et
conflatile, abominationem Domini, opus manuum artificum, ponetque illud
in abscondito : et respondebit omnis populus, et dicet : Amen. 16 Maledictus
qui non honorat patrem suum, et matrem : et dicet omnis populus : Amen.
17
Maledictus qui transfert terminos proximi sui : et dicet omnis populus :
Amen. 18 Maledictus qui errare facit ccum in itinere : et dicet omnis
populus : Amen. 19 Maledictus qui pervertit judicium adven, pupilli et
vidu : et dicet omnis populus : Amen. 20 Maledictus qui dormit cum uxore
patris sui, et revelat operimentum lectuli ejus : et dicet omnis populus :
Amen. 21 Maledictus qui dormit cum omni jumento : et dicet omnis
populus : Amen. 22 Maledictus qui dormit cum sorore sua, filia patris sui,
vel matris su : et dicet omnis populus : Amen. 23 Maledictus qui dormit
cum socru sua : et dicet omnis populus : Amen. 24 Maledictus qui clam
percusserit proximum suum : et dicet omnis populus : Amen. 25 Maledictus
qui accipit munera, ut percutiat animam sanguinis innocentis : et dicet
omnis populus : Amen. 26 Maledictus qui non permanet in sermonibus legis
hujus, nec eos opere perficit : et dicet omnis populus : Amen.
Cap. 28 1 Si autem audieris vocem Domini Dei tui, ut facias atque
custodias omnia mandata ejus, qu ego prcipio tibi hodie, faciet te

255/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Dominus Deus tuus excelsiorem cunctis gentibus, qu versantur in terra.


2
Venientque super te univers benedictiones ist, et apprehendent te : si
tamen prcepta ejus audieris. 3 Benedictus tu in civitate, et benedictus in
agro. 4 Benedictus fructus ventris tui, et fructus terr tu, fructusque
jumentorum tuorum, greges armentorum tuorum, et caul ovium tuarum.
5
Benedicta horrea tua, et benedict reliqui tu. 6 Benedictus eris tu
ingrediens et egrediens. 7 Dabit Dominus inimicos tuos, qui consurgunt
adversum te, corruentes in conspectu tuo : per unam viam venient contra te,
et per septem fugient a facie tua. 8 Emittet Dominus benedictionem super
cellaria tua, et super omnia opera manuum tuarum : benedicetque tibi in
terra, quam acceperis. 9 Suscitabit te Dominus sibi in populum sanctum,
sicut juravit tibi : si custodieris mandata Domini Dei tui, et ambulaveris in
viis ejus. 10 Videbuntque omnes terrarum populi quod nomen Domini
invocatum sit super te, et timebunt te. 11 Abundare te faciet Dominus
omnibus bonis, fructu uteri tui, et fructu jumentorum tuorum, fructu terr
tu, quam juravit Dominus patribus tuis ut daret tibi. 12 Aperiet Dominus
thesaurum suum optimum, clum, ut tribuat pluviam terr tu in tempore
suo : benedicetque cunctis operibus manuum tuarum. Et fnerabis gentibus
multis, et ipse a nullo fnus accipies. 13 Constituet te Dominus in caput, et
non in caudam : et eris semper supra, et non subter : si tamen audieris
mandata Domini Dei tui qu ego prcipio tibi hodie, et custodieris et
feceris, 14 ac non declinaveris ab eis nec ad dexteram, nec ad sinistram, nec
secutus fueris deos alienos, neque colueris eos.
15

Quod si audire nolueris vocem Domini Dei tui, ut custodias, et facias


omnia mandata ejus et cremonias, quas ego prcipio tibi hodie, venient
super te omnes maledictiones ist, et apprehendent te. 16 Maledictus eris in
civitate, maledictus in agro. 17 Maledictum horreum tuum, et maledict
reliqui tu. 18 Maledictus fructus ventris tui, et fructus terr tu, armenta
boum tuorum, et greges ovium tuarum. 19 Maledictus eris ingrediens, et
maledictus egrediens. 20 Mittet Dominus super te famem et esuriem, et
increpationem in omnia opera tua, qu tu facies : donec conterat te, et
perdat velociter, propter adinventiones tuas pessimas in quibus reliquisti
me. 21 Adjungat tibi Dominus pestilentiam, donec consumat te de terra ad
quam ingredieris possidendam.
22

Percutiat te Dominus egestate, febri et frigore, ardore et stu, et are


corrupto ac rubigine, et persequatur donec pereas. 23 Sit clum, quod supra
te est, neum : et terra, quam calcas, ferrea. 24 Det Dominus imbrem terr
tu pulverem, et de clo descendat super te cinis, donec conteraris.
25
Tradat te Dominus corruentem ante hostes tuos : per unam viam
egrediaris contra eos, et per septem fugias, et dispergaris per omnia regna
terr, 26 sitque cadaver tuum in escam cunctis volatilibus cli, et bestiis

256/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

terr, et non sit qui abigat. 27 Percutiat te Dominus ulcere gypti, et


partem corporis, per quam stercora egeruntur, scabie quoque et prurigine :
ita ut curari nequeas. 28 Percutiat te Dominus amentia et ccitate ac furore
mentis, 29 et palpes in meridie sicut palpare solet ccus in tenebris, et non
dirigas vias tuas. Omnique tempore calumniam sustineas, et opprimaris
violentia, nec habeas qui liberet te. 30 Uxorem accipias, et alius dormiat
cum ea. Domum difices, et non habites in ea. Plantes vineam, et non
vindemies eam. 31 Bos tuus immoletur coram te, et non comedas ex eo.
Asinus tuus rapiatur in conspectu tuo, et non reddatur tibi. Oves tu dentur
inimicis tuis, et non sit qui te adjuvet. 32 Filii tui et fili tu tradantur alteri
populo, videntibus oculis tuis, et deficientibus ad conspectum eorum tota
die, et non sit fortitudo in manu tua. 33 Fructus terr tu, et omnes labores
tuos, comedat populus quem ignoras : et sis semper calumniam sustinens,
et oppressus cunctis diebus, 34 et stupens ad terrorem eorum qu videbunt
oculi tui. 35 Percutiat te Dominus ulcere pessimo in genibus et in suris,
sanarique non possis a planta pedis usque ad verticem tuum. 36 Ducet te
Dominus, et regem tuum, quem constitueris super te, in gentem, quam
ignoras tu et patres tui : et servies ibi diis alienis, ligno et lapidi. 37 Et eris
perditus in proverbium ac fabulam omnibus populis, ad quos te introduxerit
Dominus. 38 Sementem multam jacies in terram, et modicum congregabis :
quia locust devorabunt omnia. 39 Vineam plantabis, et fodies : et vinum
non bibes, nec colliges ex ea quippiam : quoniam vastabitur vermibus.
40
Olivas habebis in omnibus terminis tuis, et non ungeris oleo : quia
defluent, et peribunt. 41 Filios generabis et filias, et non frueris eis :
quoniam ducentur in captivitatem. 42 Omnes arbores tuas et fruges terr
tu rubigo consumet. 43 Advena, qui tecum versatur in terra, ascendet super
te, eritque sublimior : tu autem descendes, et eris inferior. 44 Ipse fnerabit
tibi, et tu non fnerabis ei. Ipse erit in caput, et tu eris in caudam. 45 Et
venient super te omnes maledictiones ist, et persequentes apprehendent te,
donec intereas : quia non audisti vocem Domini Dei tui, nec servasti
mandata ejus et cremonias, quas prcepit tibi. 46 Et erunt in te signa atque
prodigia, et in semine tuo usque in sempiternum : 47 eo quod non servieris
Domino Deo tuo in gaudio, cordisque ltitia, propter rerum omnium
abundantiam. 48 Servies inimico tuo, quem immittet tibi Dominus, in fame,
et siti, et nuditate, et omni penuria : et ponet jugum ferreum super cervicem
tuam, donec te conterat.
49

Adducet Dominus super te gentem de longinquo, et de extremis terr


finibus in similitudinem aquil volantis cum impetu, cujus linguam
intelligere non possis : 50 gentem procacissimam, qu non deferat seni, nec
misereatur parvuli, 51 et devoret fructum jumentorum tuorum, ac fruges
terr tu : donec intereas, et non relinquat tibi triticum, vinum, et oleum,
armenta boum, et greges ovium : donec te disperdat, 52 et conterat in

257/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

cunctis urbibus tuis, et destruantur muri tui firmi atque sublimes, in quibus
habebas fiduciam in omni terra tua. Obsideberis intra portas tuas in omni
terra tua, quam dabit tibi Dominus Deus tuus : 53 et comedes fructum uteri
tui, et carnes filiorum tuorum et filiarum tuarum, quas dederit tibi Dominus
Deus tuus, in angustia et vastitate qua opprimet te hostis tuus. 54 Homo
delicatus in te, et luxuriosus valde, invidebit fratri suo, et uxori, qu cubat
in sinu suo, 55 ne det eis de carnibus filiorum suorum, quas comedet : eo
quod nihil aliud habeat in obsidione et penuria, qua vastaverint te inimici
tui intra omnes portas tuas. 56 Tenera mulier et delicata, qu super terram
ingredi non valebat, nec pedis vestigium figere, propter mollitiem et
teneritudinem nimiam, invidebit viro suo, qui cubat in sinu ejus, super filii
et fili carnibus, 57 et illuvie secundarum, qu egrediuntur de medio
feminum ejus, et super liberis qui eadem hora nati sunt. Comedent enim
eos clam propter rerum omnium penuriam in obsidione et vastitate, qua
opprimet te inimicus tuus intra portas tuas. 58 Nisi custodieris et feceris
omnia verba legis hujus, qu scripta sunt in hoc volumine, et timueris
nomen ejus gloriosum et terribile, hoc est, Dominum Deum tuum :
59
augebit Dominus plagas tuas, et plagas seminis tui, plagas magnas et
perseverantes, infirmitates pessimas et perpetuas : 60 et convertet in te
omnes afflictiones gypti, quas timuisti, et adhrebunt tibi. 61 Insuper et
universos languores, et plagas, qu non sunt script in volumine legis
hujus, inducet Dominus super te, donec te conterat : 62 et remanebitis pauci
numero, qui prius eratis sicut astra cli pr multitudine, quoniam non
audisti vocem Domini Dei tui. 63 Et sicut ante ltatus est Dominus super
vos, bene vobis faciens, vosque multiplicans : sic ltabitur disperdens vos
atque subvertens, ut auferamini de terra, ad quam ingredieris possidendam.
64

Disperget te Dominus in omnes populos, a summitate terr usque ad


terminos ejus : et servies ibi diis alienis, quos et tu ignoras et patres tui,
lignis et lapidibus. 65 In gentibus quoque illis non quiesces, neque erit
requies vestigio pedis tui. Dabit enim tibi Dominus ibi cor pavidum, et
deficientes oculos, et animam consumptam mrore : 66 et erit vita tua quasi
pendens ante te. Timebis nocte et die, et non credes vit tu. 67 Mane
dices : Quis mihi det vesperum ? et vespere : Quis mihi det mane ? propter
cordis tui formidinem, qua terreberis, et propter ea, qu tuis videbis oculis.
68
Reducet te Dominus classibus in gyptum per viam de qua dixit tibi ut
eam amplius non videres. Ibi venderis inimicis tuis in servos et ancillas, et
non erit qui emat.
Cap. 29 1 Hc sunt verba fderis quod prcepit Dominus Moysi ut
feriret cum filiis Isral in terra Moab : prter illud fdus, quod cum eis
pepigit in Horeb.

258/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Vocavitque Moyses omnem Isral, et dixit ad eos : Vos vidistis universa,


qu fecit Dominus coram vobis in terra gypti Pharaoni, et omnibus
servis ejus, universque terr illius, 3 tentationes magnas, quas viderunt
oculi tui, signa illa, portentaque ingentia, 4 et non dedit vobis Dominus cor
intelligens, et oculos videntes, et aures qu possunt audire, usque in
prsentem diem. 5 Adduxit vos quadraginta annis per desertum : non sunt
attrita vestimenta vestra, nec calceamenta pedum vestrorum vetustate
consumpta sunt. 6 Panem non comedistis, vinum et siceram non bibistis : ut
sciretis quia ego sum Dominus Deus vester. 7 Et venistis ad hunc locum :
egressusque est Sehon rex Hesebon, et Og rex Basan, occurrentes nobis ad
pugnam. Et percussimus eos, 8 et tulimus terram eorum, ac tradidimus
possidendam Ruben et Gad, et dimidi tribui Manasse. 9 Custodite ergo
verba pacti hujus, et implete ea : ut intelligatis universa qu facitis.
10

Vos statis hodie cuncti coram Domino Deo vestro, principes vestri, et
tribus, ac majores natu, atque doctores, omnis populus Isral, 11 liberi et
uxores vestr, et advena qui tecum moratur in castris, exceptis lignorum
csoribus, et his qui comportant aquas : 12 ut transeas in fdere Domini
Dei tui, et in jurejurando quod hodie Dominus Deus tuus percutit tecum :
13
ut suscitet te sibi in populum, et ipse sit Deus tuus sicut locutus est tibi, et
sicut juravit patribus tuis, Abraham, Isaac, et Jacob. 14 Nec vobis solis ego
hoc fdus ferio, et hc juramenta confirmo, 15 sed cunctis prsentibus et
absentibus. 16 Vos enim nostis quomodo habitaverimus in terra gypti, et
quomodo transierimus per medium nationum, quas transeuntes 17 vidistis
abominationes et sordes, id est, idola eorum, lignum et lapidem, argentum
et aurum, qu colebant.
18

Ne forte sit inter vos vir aut mulier, familia aut tribus, cujus cor aversum
est hodie a Domino Deo nostro, ut vadat et serviat diis illarum gentium : et
sit inter vos radix germinans fel et amaritudinem. 19 Cumque audierit verba
juramenti hujus, benedicat sibi in corde suo, dicens : Pax erit mihi, et
ambulabo in pravitate cordis mei : et absumat ebria sitientem, 20 et
Dominus non ignoscat ei : sed tunc quam maxime furor ejus fumet, et zelus
contra hominem illum, et sedeant super eum omnia maledicta, qu scripta
sunt in hoc volumine : et deleat Dominus nomen ejus sub clo, 21 et
consumat eum in perditionem ex omnibus tribubus Isral, juxta
maledictiones, qu in libro legis hujus ac fderis continentur.
22

Dicetque sequens generatio, et filii qui nascentur deinceps, et peregrini


qui de longe venerint, videntes plagas terr illius, et infirmitates, quibus
eam afflixerit Dominus, 23 sulphure, et salis ardore comburens, ita ut ultra
non seratur, nec virens quippiam germinet, in exemplum subversionis
Sodom et Gomorrh, Adam et Seboim, quas subvertit Dominus in ira et

259/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

furore suo. 24 Et dicent omnes gentes : Quare sic fecit Dominus terr huic ?
qu est hc ira furoris ejus immensa ? 25 Et respondebunt : Quia
dereliquerunt pactum Domini, quod pepigit cum patribus eorum, quando
eduxit eos de terra gypti : 26 et servierunt diis alienis, et adoraverunt eos,
quos nesciebant, et quibus non fuerant attributi : 27 idcirco iratus est furor
Domini contra terram istam, ut induceret super eam omnia maledicta, qu
in hoc volumine scripta sunt : 28 et ejecit eos de terra sua in ira et in furore,
et in indignatione maxima, projecitque in terram alienam, sicut hodie
comprobatur. 29 Abscondita, Domino Deo nostro ; qu manifesta sunt,
nobis et filiis nostris usque in sempiternum, ut faciamus universa verba
legis hujus.
Cap. 30 1 Cum ergo venerint super te omnes sermones isti,
benedictio sive maledictio, quam proposui in conspectu tuo : et ductus
pnitudine cordis tui in universis gentibus, in quas disperserit te Dominus
Deus tuus, 2 et reversus fueris ad eum, et obedieris ejus imperiis, sicut ego
hodie prcipio tibi, cum filiis tuis, in toto corde tuo, et in tota anima tua :
3
reducet Dominus Deus tuus captivitatem tuam, ac miserebitur tui, et
rursum congregabit te de cunctis populis, in quos te ante dispersit. 4 Si ad
cardines cli fueris dissipatus, inde te retrahet Dominus Deus tuus, 5 et
assumet, atque introducet in terram, quam possederunt patres tui, et
obtinebis eam : et benedicens tibi, majoris numeri te esse faciat quam
fuerunt patres tui. 6 Circumcidet Dominus Deus tuus cor tuum, et cor
seminis tui, ut diligas Dominum Deum tuum in toto corde tuo, et in tota
anima tua, ut possis vivere. 7 Omnes autem maledictiones has convertet
super inimicos tuos, et eos qui oderunt te et persequuntur. 8 Tu autem
reverteris, et audies vocem Domini Dei tui, faciesque universa mandata
qu ego prcipio tibi hodie : 9 et abundare te faciet Dominus Deus tuus in
cunctis operibus manuum tuarum, in sobole uteri tui, et in fructu
jumentorum tuorum, in ubertate terr tu, et in rerum omnium largitate.
Revertetur enim Dominus, ut gaudeat super te in omnibus bonis, sicut
gavisus est in patribus tuis : 10 si tamen audieris vocem Domini Dei tui, et
custodieris prcepta ejus et cremonias, qu in hac lege conscripta sunt :
et revertaris ad Dominum Deum tuum in toto corde tuo, et in tota anima
tua.
11

Mandatum hoc, quod ego prcipio tibi hodie, non supra te est, neque
procul positum, 12 nec in clo situm, ut possis dicere : Quis nostrum valet
ad clum ascendere, ut deferat illud ad nos, et audiamus atque opere
compleamus ? 13 neque trans mare positum : ut causeris, et dicas : Quis ex
nobis poterit transfretare mare, et illud ad nos usque deferre, ut possimus
audire et facere quod prceptum est ? 14 sed juxta te est sermo valde, in ore
tuo, et in corde tuo, ut facias illum. 15 Considera quod hodie proposuerim in

260/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

conspectu tuo, vitam et bonum, et e contrario mortem et malum : 16 ut


diligas Dominum Deum tuum, et ambules in viis ejus, et custodias mandata
illius ac cremonias atque judicia : et vivas, atque multiplicet te,
benedicatque tibi in terra, ad quam ingredieris possidendam. 17 Si autem
aversum fuerit cor tuum, et audire nolueris, atque errore deceptus
adoraveris deos alienos, et servieris eis : 18 prdico tibi hodie quod pereas,
et parvo tempore moreris in terra, ad quam, Jordane transmisso, ingredieris
possidendam. 19 Testes invoco hodie clum et terram, quod proposuerim
vobis vitam et mortem, benedictionem et maledictionem. Elige ergo vitam,
ut et tu vivas, et semen tuum : 20 et diligas Dominum Deum tuum, atque
obedias voci ejus, et illi adhreas (ipse est enim vita tua, et longitudo
dierum tuorum), ut habites in terra, pro qua juravit Dominus patribus tuis,
Abraham, Isaac, et Jacob, ut daret eam illis.
Cap. 31 1 Abiit itaque Moyses, et locutus est omnia verba hc ad
universum Isral, 2 et dixit ad eos : Centum viginti annorum sum hodie ;
non possum ultra egredi et ingredi, prsertim cum et Dominus dixerit
mihi : Non transibis Jordanem istum. 3 Dominus ergo Deus tuus transibit
ante te : ipse delebit omnes gentes has in conspectu tuo, et possidebis eas :
et Josue iste transibit ante te, sicut locutus est Dominus. 4 Facietque
Dominus eis sicut fecit Sehon et Og regibus Amorrhorum, et terr eorum,
delebitque eos. 5 Cum ergo et hos tradiderit vobis, similiter facietis eis,
sicut prcepi vobis. 6 Viriliter agite, et confortamini : nolite timere, nec
paveatis ad conspectum eorum : quia Dominus Deus tuus ipse est ductor
tuus, et non dimittet, nec derelinquet te.
7

Vocavitque Moyses Josue, et dixit ei coram omni Isral : Confortare, et


esto robustus : tu enim introduces populum istum in terram, quam daturum
se patribus eorum juravit Dominus, et tu eam sorte divides. 8 Et Dominus
qui ductor est vester, ipse erit tecum : non dimittet, nec derelinquet te : noli
timere, nec paveas.
9

Scripsit itaque Moyses legem hanc, et tradidit eam sacerdotibus filiis


Levi, qui portabant arcam fderis Domini, et cunctis senioribus Isral.
10
Prcepitque eis, dicens : Post septem annos, anno remissionis, in
solemnitate tabernaculorum, 11 convenientibus cunctis ex Isral, ut
appareant in conspectu Domini Dei tui in loco quem elegerit Dominus,
leges verba legis hujus coram omni Isral, audientibus eis, 12 et in unum
omni populo congregato, tam viris quam mulieribus, parvulis, et advenis,
qui sunt intra portas tuas : ut audientes discant, et timeant Dominum Deum
vestrum, et custodiant, impleantque omnes sermones legis hujus. 13 Filii
quoque eorum qui nunc ignorant, ut audire possint, et timeant Dominum
Deum suum cunctis diebus quibus versantur in terra, ad quam vos, Jordane

261/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

transmisso, pergitis obtinendam.


14

Et ait Dominus ad Moysen : Ecce prope sunt dies mortis tu : voca


Josue, et state in tabernaculo testimonii, ut prcipiam ei. Abierunt ergo
Moyses et Josue, et steterunt in tabernaculo testimonii : 15 apparuitque
Dominus ibi in columna nubis, qu stetit in introitu tabernaculi. 16 Dixitque
Dominus ad Moysen : Ecce tu dormies cum patribus tuis, et populus iste
consurgens fornicabitur post deos alienos in terra, ad quam ingreditur ut
habitet in ea : ibi derelinquet me, et irritum faciet fdus, quod pepigi cum
eo. 17 Et irascetur furor meus contra eum in die illo : et derelinquam eum, et
abscondam faciem meam ab eo, et erit in devorationem : invenient eum
omnia mala et afflictiones, ita ut dicat in illo die : Vere quia non est Deus
mecum, invenerunt me hc mala. 18 Ego autem abscondam, et celabo
faciem meam in die illo propter omnia mala, qu fecit, quia secutus est
deos alienos.
19

Nunc itaque scribite vobis canticum istud, et docete filios Isral : ut


memoriter teneant, et ore decantent, et sit mihi carmen istud pro testimonio
inter filios Isral. 20 Introducam enim eum in terram, pro qua juravi patribus
ejus, lacte et melle manantem. Cumque comederint, et saturati, crassique
fuerint, avertentur ad deos alienos, et servient eis : detrahentque mihi, et
irritum facient pactum meum. 21 Postquam invenerint eum mala multa et
afflictiones, respondebit ei canticum istud pro testimonio, quod nulla
delebit oblivio ex ore seminis sui. Scio enim cogitationes ejus, qu facturus
sit hodie, antequam introducam eum in terram, quam ei pollicitus sum.
22
Scripsit ergo Moyses canticum, et docuit filios Isral. 23 Prcepitque
Dominus Josue filio Nun, et ait : Confortare, et esto robustus : tu enim
introduces filios Isral in terram, quam pollicitus sum, et ego ero tecum.
24

Postquam ergo scripsit Moyses verba legis hujus in volumine, atque


complevit, 25 prcepit Levitis, qui portabant arcam fderis Domini,
dicens : 26 Tollite librum istum, et ponite eum in latere arc fderis
Domini Dei vestri : ut sit ibi contra te in testimonium. 27 Ego enim scio
contentionem tuam, et cervicem tuam durissimam. Adhuc vivente me et
ingrediente vobiscum, semper contentiose egistis contra Dominum : quanto
magis cum mortuus fuero ? 28 Congregate ad me omnes majores natu per
tribus vestras, atque doctores, et loquar audientibus eis sermones istos, et
invocabo contra eos clum et terram. 29 Novi enim quod post mortem
meam inique agetis, et declinabitis cito de via, quam prcepi vobis : et
occurrent vobis mala in extremo tempore, quando feceritis malum in
conspectu Domini, ut irritetis eum per opera manuum vestrarum.

262/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

30

Locutus est ergo Moyses, audiente universo ctu Isral, verba carminis
hujus, et ad finem usque complevit.

Cap. 32
Audite, cli, qu loquor :
audiat terra verba oris mei.
2
Concrescat ut pluvia doctrina mea,
fluat ut ros eloquium meum,
quasi imber super herbam,
et quasi still super gramina.
3
Quia nomen Domini invocabo :
date magnificentiam Deo nostro.
1

Dei perfecta sunt opera,


et omnes vi ejus judicia :
Deus fidelis, et absque ulla iniquitate,
justus et rectus.
5
Peccaverunt ei, et non filii ejus in sordibus :
generatio prava atque perversa.
6
Hccine reddis Domino,
popule stulte et insipiens ?
numquid non ipse est pater tuus,
qui possedit te, et fecit, et creavit te ?
7
Memento dierum antiquorum, cogita generationes singulas :
interroga patrem tuum,
et annuntiabit tibi :
majores tuos, et dicent tibi.
8
Quando dividebat Altissimus gentes,
quando separabat filios Adam,
constituit terminos populorum
juxta numerum filiorum Isral.
9
Pars autem Domini, populus ejus :
Jacob funiculus hreditatis ejus.
10
Invenit eum in terra deserta,
in loco horroris, et vast solitudinis :
circumduxit eum, et docuit :
et custodivit quasi pupillam oculi sui.
11
Sicut aquila provocans ad volandum pullos suos,
et super eos volitans,
expandit alas suas, et assumpsit eum,
atque portavit in humeris suis.
12
Dominus solus dux ejus fuit,

263/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et non erat cum eo deus alienus :


13
constituit eum super excelsam terram,
ut comederet fructus agrorum :
ut sugeret mel de petra,
oleumque de saxo durissimo ;
14
butyrum de armento, et lac de ovibus
cum adipe agnorum,
et arietum filiorum Basan : et hircos
cum medulla tritici,
et sanguinem uv biberet meracissimum.
15

Incrassatus est dilectus, et recalcitravit :


incrassatus, impinguatus, dilatatus,
dereliquit Deum factorem suum,
et recessit a Deo salutari suo.
16
Provocaverunt eum in diis alienis,
et in abominationibus ad iracundiam concitaverunt.
17
Immolaverunt dmoniis et non Deo,
diis quos ignorabant :
novi recentesque venerunt,
quos non coluerunt patres eorum :
18
Deum qui te genuit dereliquisti,
et oblitus es Domini creatoris tui.
19

Vidit Dominus, et ad iracundiam concitatus est :


quia provocaverunt eum filii sui et fili.
20
Et ait : Abscondam faciem meam ab eis,
et considerabo novissima eorum :
generatio enim perversa est,
et infideles filii.
21
Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus,
et irritaverunt in vanitatibus suis :
et ego provocabo eos in eo qui non est populus,
et in gente stulta irritabo illos.
22
Ignis succensus est in furore meo,
et ardebit usque ad inferni novissima :
devorabitque terram cum germine suo,
et montium fundamenta comburet.
23
Congregabo super eos mala,
et sagittas meas complebo in eis.
24
Consumentur fame,

264/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et devorabunt eos aves morsu amarissimo :


dentes bestiarum immittam in eos,
cum furore trahentium super terram, atque serpentium.
25
Foris vastabit eos gladius,
et intus pavor,
juvenem simul ac virginem,
lactentem cum homine sene.
26

Dixi : Ubinam sunt ?


cessare faciam ex hominibus memoriam eorum.
27
Sed propter iram inimicorum distuli :
ne forte superbirent hostes eorum,
et dicerent : Manus nostra excelsa,
et non Dominus, fecit hc omnia.
28
Gens absque consilio est,
et sine prudentia.
29
Utinam saperent, et intelligerent,
ac novissima providerent.
30
Quomodo persequatur unus mille,
et duo fugent decem millia ?
nonne ideo, quia Deus suus vendidit eos,
et Dominus conclusit illos ?
31
Non enim est Deus noster ut dii eorum :
et inimici nostri sunt judices.
32
De vinea Sodomorum, vinea eorum,
et de suburbanis Gomorrh :
uva eorum, uva fellis,
et botri amarissimi.
33
Fel draconum vinum eorum,
et venenum aspidum insanabile.
34
Nonne hc condita sunt apud me,
et signata in thesauris meis ?
35
Mea est ultio, et ego retribuam in tempore,
ut labatur pes eorum :
juxta est dies perditionis,
et adesse festinant tempora.
36
Judicabit Dominus populum suum,
et in servis suis miserebitur :
videbit quod infirmata sit manus,
et clausi quoque defecerunt,
residuique consumpti sunt.

265/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

37

Et dicet : Ubi sunt dii eorum,


in quibus habebant fiduciam ?
38
de quorum victimis comedebant adipes,
et bibebant vinum libaminum :
surgant, et opitulentur vobis,
et in necessitate vos protegant.
39
Videte quod ego sim solus,
et non sit alius deus prter me :
ego occidam, et ego vivere faciam :
percutiam, et ego sanabo,
et non est qui de manu mea possit eruere.
40
Levabo ad clum manum meam,
et dicam : Vivo ego in ternum.
41
Si acuero ut fulgur gladium meum,
et arripuerit judicium manus mea :
reddam ultionem hostibus meis,
et his qui oderunt me retribuam.
42
Inebriabo sagittas meas sanguine,
et gladius meus devorabit carnes ;
de cruore occisorum, de captivitate,
nudati inimicorum capitis.
43
Laudate, gentes, populum ejus,
quia sanguinem servorum suorum ulciscetur :
et vindictam retribuet in hostes eorum,
et propitius erit terr populi sui.
44

Venit ergo Moyses, et locutus est omnia verba cantici hujus in auribus
populi, ipse et Josue filius Nun. 45 Complevitque omnes sermones istos,
loquens ad universum Isral, 46 et dixit ad eos : Ponite corda vestra in
omnia verba, qu ego testificor vobis hodie : ut mandetis ea filiis vestris
custodire et facere, et implere universa qu scripta sunt legis hujus : 47 quia
non incassum prcepta sunt vobis, sed ut singuli in eis viverent : qu
facientes longo perseveretis tempore in terra, ad quam, Jordane transmisso,
ingredimini possidendam. 48 Locutusque est Dominus ad Moysen in eadem
die, dicens : 49 Ascende in montem istum Abarim, id est, transitum, in
montem Nebo, qui est in terra Moab contra Jericho : et vide terram
Chanaan, quam ego tradam filiis Isral obtinendam, et morere in monte.
50
Quem conscendens jungeris populis tuis, sicut mortuus est Aaron frater
tuus in monte Hor, et appositus populis suis : 51 quia prvaricati estis
contra me in medio filiorum Isral ad aquas contradictionis in Cades deserti
Sin : et non sanctificastis me inter filios Isral. 52 E contra videbis terram, et
non ingredieris in eam, quam ego dabo filiis Isral.

266/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 33 1 Hc est benedictio, qua benedixit Moyses, homo Dei, filiis


Isral ante mortem suam. 2 Et ait :
Dominus de Sinai venit,
et de Seir ortus est nobis :
apparuit de monte Pharan,
et cum eo sanctorum millia.
In dextera ejus ignea lex.
3
Dilexit populos,
omnes sancti in manu illius sunt :
et qui appropinquant pedibus ejus,
accipient de doctrina illius.
4
Legem prcepit nobis Moyses,
hreditatem multitudinis Jacob.
5
Erit apud rectissimum rex,
congregatis principibus populi cum tribubus Isral.
6
Vivat Ruben, et non moriatur,
et sit parvus in numero.
7
Hc est Jud benedictio :
Audi, Domine, vocem Jud,
et ad populum suum introduc eum :
manus ejus pugnabunt pro eo,
et adjutor illius contra adversarios ejus erit.
8
Levi quoque ait :
Perfectio tua, et doctrina tua viro sancto tuo,
quem probasti in tentatione,
et judicasti ad aquas contradictionis.
9
Qui dixit patri suo et matri su : Nescio vos :
et fratribus suis : Ignoro vos :
et nescierunt filios suos.
Hi custodierunt eloquium tuum,
et pactum tuum servaverunt.
10
Judicia tua, o Jacob,
et legem tuam, o Isral :
ponent thymiama in furore tuo,
et holocaustum super altare tuum.
11
Benedic, Domine, fortitudini ejus :
et opera manuum illius suscipe.
Percute dorsa inimicorum ejus :
et qui oderunt eum, non consurgant.
12
Et Benjamin ait :

267/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Amantissimus Domini habitabit confidenter in eo :


quasi in thalamo tota die morabitur,
et inter humeros illius requiescet.
13
Joseph quoque ait :
De benedictione Domini terra ejus,
de pomis cli, et rore, atque abysso subjacente.
14
De pomis fructuum solis ac lun,
15
de vertice antiquorum montium,
de pomis collium ternorum :
16
et de frugibus terr, et de plenitudine ejus.
Benedictio illius qui apparuit in rubo,
veniat super caput Joseph,
et super verticem nazari inter fratres suos.
17
Quasi primogeniti tauri pulchritudo ejus,
cornua rhinocerotis cornua illius :
in ipsis ventilabit gentes usque ad terminos terr.
H sunt multitudines Ephraim :
et hc millia Manasse.
18
Et Zabulon ait :
Ltare, Zabulon, in exitu tuo,
et Issachar in tabernaculis tuis.
19
Populos vocabunt ad montem :
ibi immolabunt victimas justiti.
Qui inundationem maris quasi lac sugent,
et thesauros absconditos arenarum.
20
Et Gad ait :
Benedictus in latitudine Gad :
quasi leo requievit,
cepitque brachium et verticem.
21
Et vidit principatum suum,
quod in parte sua doctor esset repositus :
qui fuit cum principibus populi,
et fecit justitias Domini,
et judicium suum cum Isral.
22
Dan quoque ait :
Dan catulus leonis, fluet largiter de Basan.
23
Et Nephthali dixit :
Nephthali abundantia perfruetur,
et plenus erit benedictionibus Domini :
mare et meridiem possidebit.
24
Aser quoque ait :
Benedictus in filiis Aser,
sit placens fratribus suis,

268/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et tingat in oleo pedem suum :


25
ferrum et s calceamentum ejus.
Sicut dies juventutis tu, ita et senectus tua.
26
Non est deus alius ut Deus rectissimi,
ascensor cli, auxiliator tuus.
Magnificentia ejus discurrunt nubes,
27
habitaculum ejus sursum,
et subter brachia sempiterna
ejiciet a facie tua inimicum,
dicetque : Conterere.
28
Habitabit Isral confidenter, et solus.
Oculus Jacob in terra frumenti et vini,
clique caligabunt rore.
29
Beatus es tu, Isral :
quis similis tui, popule, qui salvaris in Domino ?
Scutum auxilii tui,
et gladius glori tu :
negabunt te inimici tui,
et tu eorum colla calcabis.
Cap. 34 1 Ascendit ergo Moyses de campestribus Moab super
montem Nebo, in verticem Phasga contra Jericho : ostenditque ei Dominus
omnem terram Galaad usque Dan, 2 et universum Nephthali, terramque
Ephraim et Manasse, et omnem terram Juda usque ad mare novissimum,
3
et australem partem, et latitudinem campi Jericho civitatis palmarum
usque Segor. 4 Dixitque Dominus ad eum : Hc est terra, pro qua juravi
Abraham, Isaac, et Jacob, dicens : Semini tuo dabo eam. Vidisti eam oculis
tuis, et non transibis ad illam. 5 Mortuusque est ibi Moyses servus Domini,
in terra Moab, jubente Domino : 6 et sepelivit eum in valle terr Moab
contra Phogor : et non cognovit homo sepulchrum ejus usque in prsentem
diem. 7 Moyses centum et viginti annorum erat quando mortuus est : non
caligavit oculus ejus, nec dentes illius moti sunt. 8 Fleveruntque eum filii
Isral in campestribus Moab triginta diebus : et completi sunt dies planctus
lugentium Moysen. 9 Josue vero filius Nun repletus est spiritu sapienti,
quia Moyses posuit super eum manus suas. Et obedierunt ei filii Isral,
feceruntque sicut prcepit Dominus Moysi. 10 Et non surrexit ultra
propheta in Isral sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem,
11
in omnibus signis atque portentis, qu misit per eum, ut faceret in terra
gypti Pharaoni, et omnibus servis ejus, universque terr illius, 12 et
cunctam manum robustam, magnaque mirabilia, qu fecit Moyses coram
universo Isral.

269/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Liber Josue
Cap. 1 1 Et factum est post mortem Moysi servi Domini, ut
loqueretur Dominus ad Josue filium Nun, ministrum Moysi, et diceret ei :
2
Moyses servus meus mortuus est : surge, et transi Jordanem istum tu, et
omnis populus tecum, in terram quam ego dabo filiis Isral. 3 Omnem
locum, quem calcaverit vestigium pedis vestri, vobis tradam, sicut locutus
sum Moysi. 4 A deserto et Libano usque ad fluvium magnum Euphraten,
omnis terra Hethorum usque ad mare magnum contra solis occasum erit
terminus vester. 5 Nullus poterit vobis resistere cunctis diebus vit tu :
sicut fui cum Moyse, ita ero tecum : non dimittam, nec derelinquam te.
6
Confortare, et esto robustus : tu enim sorte divides populo huic terram,
pro qua juravi patribus suis, ut traderem eam illis. 7 Confortare igitur, et
esto robustus valde, ut custodias, et facias omnem legem, quam prcepit
tibi Moyses servus meus : ne declines ab ea ad dexteram vel ad sinistram,
ut intelligas cuncta qu agis. 8 Non recedat volumen legis hujus ab ore tuo :
sed meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut custodias et facias omnia qu
scripta sunt in eo : tunc diriges viam tuam, et intelliges eam. 9 Ecce
prcipio tibi : confortare, et esto robustus. Noli metuere, et noli timere :
quoniam tecum est Dominus Deus tuus in omnibus ad qucumque
perrexeris.
10

Prcepitque Josue principibus populi, dicens : Transite per medium


castrorum, et imperate populo, ac dicite : 11 Prparate vobis cibaria :
quoniam post diem tertium transibitis Jordanem, et intrabitis ad
possidendam terram quam Dominus Deus vester daturus est vobis.
12
Rubenitis quoque et Gaditis, et dimidi tribui Manasse, ait :
13
Mementote sermonis, quem prcepit vobis Moyses famulus Domini,
dicens : Dominus Deus vester dedit vobis requiem, et omnem terram.
14
Uxores vestr, et filii, ac jumenta manebunt in terra, quam tradidit vobis
Moyses trans Jordanem : vos autem transite armati ante fratres vestros,
omnes fortes manu, et pugnate pro eis, 15 donec det Dominus requiem
fratribus vestris sicut et vobis dedit, et possideant ipsi quoque terram quam
Dominus Deus vester daturus est eis : et sic revertimini in terram
possessionis vestr, et habitabitis in ea, quam vobis dedit Moyses famulus
Domini trans Jordanem contra solis ortum.
16

Responderuntque ad Josue, atque dixerunt : Omnia qu prcepisti nobis,


faciemus : et quocumque miseris, ibimus. 17 Sicut obedivimus in cunctis
Moysi, ita obediemus et tibi : tantum sit Dominus Deus tuus tecum, sicut
fuit cum Moyse. 18 Qui contradixerit ori tuo, et non obedierit cunctis

270/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

sermonibus, quos prceperis ei, moriatur. Tu tantum confortare, et viriliter


age.
Cap. 2 1 Misit igitur Josue filius Nun de Setim duos viros
exploratores in abscondito : et dixit eis : Ite, et considerate terram,
urbemque Jericho. Qui pergentes ingressi sunt domum mulieris meretricis,
nomine Rahab, et quieverunt apud eam. 2 Nuntiatumque est regi Jericho, et
dictum : Ecce viri ingressi sunt huc per noctem de filiis Isral, ut
explorarent terram. 3 Misitque rex Jericho ad Rahab, dicens : Educ viros,
qui venerunt ad te, et ingressi sunt domum tuam : exploratores quippe sunt,
et omnem terram considerare venerunt. 4 Tollensque mulier viros,
abscondit, et ait : Fateor, venerunt ad me, sed nesciebam unde essent :
5
cumque porta clauderetur in tenebris, et illi pariter exierunt ; nescio quo
abierunt : persequimini cito, et comprehendetis eos. 6 Ipsa autem fecit
ascendere viros in solarium domus su, operuitque eos stipula lini, qu ibi
erat. 7 Hi autem, qui missi fuerant, secuti sunt eos per viam, qu ducit ad
vadum Jordanis : illisque egressis statim porta clausa est.
8

Necdum obdormierant qui latebant, et ecce mulier ascendit ad eos, et ait :


Novi quod Dominus tradiderit vobis terram : etenim irruit in nos terror
vester, et elanguerunt omnes habitatores terr. 10 Audivimus quod
siccaverit Dominus aquas maris Rubri ad vestrum introitum, quando
egressi estis ex gypto : et qu feceritis duobus Amorrhorum regibus,
qui erant trans Jordanem, Sehon et Og, quos interfecistis. 11 Et hc
audientes pertimuimus, et elanguit cor nostrum, nec remansit in nobis
spiritus ad introitum vestrum : Dominus enim Deus vester ipse est Deus in
clo sursum et in terra deorsum. 12 Nunc ergo jurate mihi per Dominum, ut
quomodo ego misericordiam feci vobiscum, ita et vos faciatis cum domo
patris mei : detisque mihi verum signum, 13 ut salvetis patrem meum et
matrem, et fratres ac sorores meas, et omnia qu illorum sunt, et eruatis
animas nostras a morte. 14 Qui responderunt ei : Anima nostra sit pro vobis
in mortem, si tamen non prodideris nos : cumque tradiderit nobis Dominus
terram, faciemus in te misericordiam et veritatem. 15 Demisit ergo eos per
funem de fenestra : domus enim ejus hrebat muro. 16 Dixitque ad eos : Ad
montana conscendite, ne forte occurrant vobis revertentes : ibique latitate
tribus diebus, donec redeant, et sic ibitis per viam vestram. 17 Qui dixerunt
ad eam : Innoxii erimus a juramento hoc, quo adjurasti nos : 18 si
ingredientibus nobis terram, signum fuerit funiculus iste coccineus, et
ligaveris eum in fenestra, per quam demisisti nos : et patrem tuum ac
matrem, fratresque et omnem cognationem tuam congregaveris in domum
tuam. 19 Qui ostium domus tu egressus fuerit, sanguis ipsius erit in caput
ejus, et nos erimus alieni. Cunctorum autem sanguis, qui tecum in domo
fuerint, redundabit in caput nostrum, si eos aliquis tetigerit. 20 Quod si nos
9

271/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

prodere volueris, et sermonem istum proferre in medium, erimus mundi ab


hoc juramento, quo adjurasti nos. 21 Et illa respondit : Sicut locuti estis, ita
fiat : dimittensque eos ut pergerent, appendit funiculum coccineum in
fenestra.
22

Illi vero ambulantes pervenerunt ad montana, et manserunt ibi tres dies,


donec reverterentur qui fuerant persecuti : qurentes enim per omnem
viam, non repererunt eos. 23 Quibus urbem ingressis, reversi sunt, et
descenderunt exploratores de monte : et, transmisso Jordane, venerunt ad
Josue filium Nun, narraveruntque ei omnia qu acciderant sibi, 24 atque
dixerunt : Tradidit Dominus omnem terram hanc in manus nostras, et
timore prostrati sunt cuncti habitatores ejus.
Cap. 3 1 Igitur Josue de nocte consurgens movit castra :
egredientesque de Setim, venerunt ad Jordanem ipse et omnes filii Isral, et
morati sunt ibi tres dies. 2 Quibus evolutis transierunt prcones per
castrorum medium, 3 et clamare cperunt : Quando videritis arcam fderis
Domini Dei vestri, et sacerdotes stirpis Levitic portantes eam, vos quoque
consurgite, et sequimini prcedentes : 4 sitque inter vos et arcam spatium
cubitorum duum millium : ut procul videre possitis, et nosse per quam viam
ingrediamini : quia prius non ambulastis per eam : et cavete ne
appropinquetis ad arcam. 5 Dixitque Josue ad populum : Sanctificamini :
cras enim faciet Dominus inter vos mirabilia. 6 Et ait ad sacerdotes : Tollite
arcam fderis, et prcedite populum. Qui jussa complentes, tulerunt, et
ambulaverunt ante eos. 7 Dixitque Dominus ad Josue : Hodie incipiam
exaltare te coram omni Isral : ut sciant quod sicut cum Moyse fui, ita et
tecum sim. 8 Tu autem prcipe sacerdotibus, qui portant arcam fderis, et
dic eis : Cum ingressi fueritis partem aqu Jordanis, state in ea. 9 Dixitque
Josue ad filios Isral : Accedite huc, et audite verbum Domini Dei vestri.
10
Et rursum : In hoc, inquit, scietis quod Dominus Deus vivens in medio
vestri est, et disperdet in conspectu vestro Chananum et Hethum,
Hevum et Pherezum, Gergesum quoque et Jebusum, et Amorrhum.
11
Ecce arca fderis Domini omnis terr antecedet vos per Jordanem.
12
Parate duodecim viros de tribubus Isral, singulos per singulas tribus.
13
Et cum posuerint vestigia pedum suorum sacerdotes qui portant arcam
Domini Dei univers terr in aquis Jordanis, aqu qu inferiores sunt,
decurrent atque deficient : qu autem desuper veniunt, in una mole
consistent.
14

Igitur egressus est populus de tabernaculis suis, ut transiret Jordanem : et


sacerdotes, qui portabant arcam fderis, pergebant ante eum.
15
Ingressisque eis Jordanem, et pedibus eorum in parte aqu tinctis
(Jordanis autem ripas alvei sui tempore messis impleverat), 16 steterunt

272/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

aqu descendentes in loco uno, et ad instar montis intumescentes


apparebant procul, ab urbe qu vocatur Adom usque ad locum Sarthan :
qu autem inferiores erant, in mare Solitudinis (quod nunc vocatur
Mortuum) descenderunt, usquequo omnino deficerent. 17 Populus autem
incedebat contra Jericho : et sacerdotes qui portabant arcam fderis
Domini, stabant super siccam humum in medio Jordanis accincti, omnisque
populus per arentem alveum transibat.
Cap. 4 1 Quibus transgressis, dixit Dominus ad Josue : 2 Elige
duodecim viros singulos per singulas tribus : 3 et prcipe eis ut tollant de
medio Jordanis alveo, ubi steterunt pedes sacerdotum, duodecim
durissimos lapides, quos ponetis in loco castrorum, ubi fixeritis hac nocte
tentoria. 4 Vocavitque Josue duodecim viros, quos elegerat de filiis Isral,
singulos de singulis tribubus, 5 et ait ad eos : Ite ante arcam Domini Dei
vestri ad Jordanis medium, et portate inde singuli singulos lapides in
humeris vestris, juxta numerum filiorum Isral, 6 ut sit signum inter vos : et
quando interrogaverint vos filii vestri cras, dicentes : Quid sibi volunt isti
lapides ? 7 respondebitis eis : Defecerunt aqu Jordanis ante arcam fderis
Domini, cum transiret eum : idcirco positi sunt lapides isti in monimentum
filiorum Isral usque in ternum. 8 Fecerunt ergo filii Isral sicut prcepit
eis Josue, portantes de medio Jordanis alveo duodecim lapides, ut Dominus
ei imperarat, juxta numerum filiorum Isral, usque ad locum in quo
castrametati sunt, ibique posuerunt eos. 9 Alios quoque duodecim lapides
posuit Josue in medio Jordanis alveo, ubi steterunt sacerdotes qui portabant
arcam fderis : et sunt ibi usque in prsentem diem.
10

Sacerdotes autem qui portabant arcam, stabant in Jordanis medio, donec


omnia complerentur, qu Josue, ut loqueretur ad populum, prceperat
Dominus, et dixerat ei Moyses. Festinavitque populus, et transiit.
11
Cumque transissent omnes, transivit et arca Domini, sacerdotesque
pergebant ante populum. 12 Filii quoque Ruben, et Gad, et dimidia tribus
Manasse, armati prcedebant filios Isral, sicut eis prceperat Moyses :
13
et quadraginta pugnatorum millia per turmas, et cuneos, incedebant per
plana atque campestria urbis Jericho. 14 In die illo magnificavit Dominus
Josue coram omni Isral, ut timerent eum, sicut timuerant Moysen, dum
adviveret. 15 Dixitque ad eum : 16 Prcipe sacerdotibus, qui portant arcam
fderis, ut ascendant de Jordane. 17 Qui prcepit eis, dicens : Ascendite de
Jordane. 18 Cumque ascendissent portantes arcam fderis Domini, et
siccam humum calcare cpissent, revers sunt aqu in alveum suum, et
fluebant sicut ante consueverant.
19

Populus autem ascendit de Jordane decimo die mensis primi, et


castrametati sunt in Galgalis contra orientalem plagam urbis Jericho.

273/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

20

Duodecim quoque lapides, quos de Jordanis alveo sumpserant, posuit


Josue in Galgalis, 21 et dixit ad filios Isral : Quando interrogaverint filii
vestri cras patres suos, et dixerint eis : Quid sibi volunt lapides isti ?
22
docebitis eos, atque dicetis : Per arentem alveum transivit Isral
Jordanem istum, 23 siccante Domino Deo vestro aquas ejus in conspectu
vestro, donec transiretis, 24 sicut fecerat prius in mari Rubro, quod siccavit
donec transiremus : 25 ut discant omnes terrarum populi fortissimam
Domini manum, ut et vos timeatis Dominum Deum vestrum omni tempore.
Cap. 5 1 Postquam ergo audierunt omnes reges Amorrhorum, qui
habitabant trans Jordanem ad occidentalem plagam, et cuncti reges
Chanaan, qui propinqua possidebant magni maris loca, quod siccasset
Dominus fluenta Jordanis coram filiis Isral donec transirent, dissolutum
est cor eorum, et non remansit in eis spiritus, timentium introitum filiorum
Isral.
2

Eo tempore ait Dominus ad Josue : Fac tibi cultros lapideos, et circumcide


secundo filios Isral. 3 Fecit quod jusserat Dominus, et circumcidit filios
Isral in colle prputiorum. 4 Hc autem causa est secund
circumcisionis : omnis populus, qui egressus est de gypto generis
masculini, universi bellatores viri, mortui sunt in deserto per longissimos
vi circuitus, 5 qui omnes circumcisi erant. Populus autem qui natus est in
deserto, 6 per quadraginta annos itineris latissim solitudinis incircumcisus
fuit : donec consumerentur qui non audierant vocem Domini, et quibus ante
juraverat ut non ostenderet eis terram lacte et melle manantem. 7 Horum
filii in locum successerunt patrum, et circumcisi sunt a Josue : quia sicut
nati fuerant, in prputio erant, nec eos in via aliquis circumciderat.
8
Postquam autem omnes circumcisi sunt, manserunt in eodem castrorum
loco, donec sanarentur. 9 Dixitque Dominus ad Josue : Hodie abstuli
opprobrium gypti a vobis. Vocatumque est nomen loci illius Galgala,
usque in prsentem diem.
10

Manseruntque filii Isral in Galgalis, et fecerunt Phase quartadecima die


mensis ad vesperum in campestribus Jericho : 11 et comederunt de frugibus
terr die altero, azymos panes, et polentam ejusdem anni. 12 Defecitque
manna postquam comederunt de frugibus terr, nec usi sunt ultra cibo illo
filii Isral, sed comederunt de frugibus prsentis anni terr Chanaan.
13

Cum autem esset Josue in agro urbis Jericho, levavit oculos, et vidit
virum stantem contra se, evaginatum tenentem gladium : perrexitque ad
eum, et ait : Noster es, an adversariorum ? 14 Qui respondit : Nequaquam :
sed sum princeps exercitus Domini, et nunc venio. 15 Cecidit Josue pronus
in terram, et adorans ait : Quid dominus meus loquitur ad servum suum ?

274/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

16

Solve, inquit, calceamentum tuum de pedibus tuis : locus enim, in quo


stas, sanctus est. Fecitque Josue ut sibi fuerat imperatum.
Cap. 6 1 Jericho autem clausa erat atque munita, timore filiorum
Isral, et nullus egredi audebat aut ingredi. 2 Dixitque Dominus ad Josue :
Ecce dedi in manu tua Jericho, et regem ejus, omnesque fortes viros.
3
Circuite urbem cuncti bellatores semel per diem : sic facietis sex diebus.
4
Septimo autem die, sacerdotes tollant septem buccinas, quarum usus est in
jubilo, et prcedant arcam fderis : septiesque circuibitis civitatem, et
sacerdotes clangent buccinis. 5 Cumque insonuerit vox tub longior atque
concisior, et in auribus vestris increpuerit, conclamabit omnis populus
vociferatione maxima, et muri funditus corruent civitatis, ingredienturque
singuli per locum contra quem steterint. 6 Vocavit ergo Josue filius Nun
sacerdotes, et dixit ad eos : Tollite arcam fderis : et septem alii sacerdotes
tollant septem jubilorum buccinas, et incedant ante arcam Domini. 7 Ad
populum quoque ait : Ite, et circuite civitatem, armati, prcedentes arcam
Domini.
8

Cumque Josue verba finisset, et septem sacerdotes septem buccinis


clangerent ante arcam fderis Domini, 9 omnisque prcederet armatus
exercitus, reliquum vulgus arcam sequebatur, ac buccinis omnia
concrepabant. 10 Prceperat autem Josue populo, dicens : Non clamabitis,
nec audietur vox vestra, neque ullus sermo ex ore vestro egredietur, donec
veniat dies in quo dicam vobis : Clamate, et vociferamini. 11 Circuivit ergo
arca Domini civitatem semel per diem, et reversa in castra mansit ibi.
12
Igitur Josue de nocte consurgente, tulerunt sacerdotes arcam Domini,
13
et septem ex eis septem buccinas, quarum in jubilo usus est :
prcedebantque arcam Domini ambulantes atque clangentes : et armatus
populus ibat ante eos, vulgus autem reliquum sequebatur arcam, et buccinis
personabat. 14 Circuieruntque civitatem secundo die semel, et reversi sunt
in castra. Sic fecerunt sex diebus.
15

Dies autem septimo, diluculo consurgentes, circuierunt urbem, sicut


dispositum erat, septies. 16 Cumque septimo circuitu clangerent buccinis
sacerdotes, dixit Josue ad omnem Isral : Vociferamini : tradidit enim vobis
Dominus civitatem. 17 Sitque civitas hc anathema, et omnia qu in ea
sunt, Domino : sola Rahab meretrix vivat, cum universis qui cum ea in
domo sunt : abscondit enim nuntios quos direximus. 18 Vos autem cavete ne
de his, qu prcepta sunt, quippiam contingatis, et sitis prvaricationis rei,
et omnia castra Isral sub peccato sint atque turbentur. 19 Quidquid autem
auri et argenti fuerit, et vasorum neorum ac ferri, Domino consecretur,
repositum in thesauris ejus. 20 Igitur omni populo vociferante, et
clangentibus tubis, postquam in aures multitudinis vox sonitusque

275/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

increpuit, muri illico corruerunt : et ascendit unusquisque per locum qui


contra se erat : ceperuntque civitatem, 21 et interfecerunt omnia qu erant
in ea, a viro usque ad mulierem, ab infante usque ad senem. Boves quoque
et oves et asinos in ore gladii percusserunt.
22

Duobus autem viris, qui exploratores missi fuerant, dixit Josue :


Ingredimini domum mulieris meretricis, et producite eam, et omnia qu
illius sunt, sicut illi juramento firmastis. 23 Ingressique juvenes eduxerunt
Rahab, et parentes ejus, fratres quoque, et cunctam supellectilem ac
cognationem illius, et extra castra Isral manere fecerunt. 24 Urbem autem,
et omnia qu erant in ea, succenderunt, absque auro et argento, et vasis
neis, ac ferro, qu in rarium Domini consecrarunt. 25 Rahab vero
meretricem, et domum patris ejus, et omnia qu habebat, fecit Josue
vivere, et habitaverunt in medio Isral, usque in prsentem diem : eo quod
absconderit nuntios, quos miserat ut explorarent Jericho. In tempore illo,
imprecatus est Josue, dicens : 26 Maledictus vir coram Domino, qui
suscitaverit et dificaverit civitatem Jericho. In primogenito suo
fundamenta illius jaciat, et in novissimo liberorum ponat portas ejus. 27 Fuit
ergo Dominus cum Josue, et nomen ejus vulgatum est in omni terra.
Cap. 7 1 Filii autem Isral prvaricati sunt mandatum, et
usurpaverunt de anathemate. Nam Achan filius Charmi filii Zabdi filii Zare
de tribu Juda tulit aliquid de anathemate : iratusque est Dominus contra
filios Isral. 2 Cumque mitteret Josue de Jericho viros contra Hai, qu est
juxta Bethaven, ad orientalem plagam oppidi Bethel, dixit eis : Ascendite,
et explorate terram. Qui prcepta complentes exploraverunt Hai. 3 Et
reversi dixerunt ei : Non ascendat omnis populus, sed duo vel tria millia
virorum pergant, et deleant civitatem : quare omnis populus frustra
vexabitur contra hostes paucissimos ? 4 Ascenderunt ergo tria millia
pugnatorum. Qui statim terga vertentes, 5 percussi sunt a viris urbis Hai, et
corruerunt ex eis triginta sex homines : persecutique sunt eos adversarii de
porta usque ad Sabarim, et ceciderunt per prona fugientes : pertimuitque
cor populi, et instar aqu liquefactum est.
6

Josue vero scidit vestimenta sua, et pronus cecidit in terram coram arca
Domini usque ad vesperam, tam ipse quam omnes senes Isral :
miseruntque pulverem super capita sua, 7 et dixit Josue : Heu Domine
Deus, quid voluisti traducere populum istum Jordanem fluvium, ut traderes
nos in manus Amorrhi, et perderes ? utinam ut cpimus, mansissemus
trans Jordanem. 8 Mi Domine Deus, quid dicam, videns Isralem hostibus
suis terga vertentem ? 9 Audient Chanani, et omnes habitatores terr, et
pariter conglobati circumdabunt nos, atque delebunt nomen nostrum de
terra : et quid facies magno nomini tuo ?

276/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

10

Dixitque Dominus ad Josue : Surge : cur jaces pronus in terra ?


Peccavit Isral, et prvaricatus est pactum meum : tuleruntque de
anathemate, et furati sunt atque mentiti, et absconderunt inter vasa sua.
12
Nec poterit Isral stare ante hostes suos, eosque fugiet : quia pollutus est
anathemate. Non ero ultra vobiscum, donec conteratis eum qui hujus
sceleris reus est. 13 Surge, sanctifica populum, et dic eis : Sanctificamini in
crastinum : hc enim dicit Dominus Deus Isral : Anathema in medio tui
est, Isral : non poteris stare coram hostibus tuis, donec deleatur ex te qui
hoc contaminatus est scelere. 14 Accedetisque mane singuli per tribus
vestras : et quamcumque tribum sors invenerit, accedet per cognationes
suas, et cognatio per domos, domusque per viros. 15 Et quicumque ille in
hoc facinore fuerit deprehensus, comburetur igni cum omni substantia sua :
quoniam prvaricatus est pactum Domini, et fecit nefas in Isral.
11

16

Surgens itaque Josue mane, applicuit Isral per tribus suas, et inventa est
tribus Juda. 17 Qu cum juxta familias suas esset oblata, inventa est familia
Zare. Illam quoque per domos offerens, reperit Zabdi : 18 cujus domum in
singulos dividens viros, invenit Achan filium Charmi filii Zabdi filii Zare
de tribu Juda. 19 Et ait Josue ad Achan : Fili mi, da gloriam Domino Deo
Isral, et confitere, atque indica mihi quid feceris, ne abscondas.
20
Responditque Achan Josue, et dixit ei : Vere ego peccavi Domino Deo
Isral, et sic et sic feci. 21 Vidi enim inter spolia pallium coccineum valde
bonum, et ducentos siclos argenti, regulamque auream quinquaginta
siclorum : et concupiscens abstuli, et abscondi in terra contra medium
tabernaculi mei, argentumque fossa humo operui. 22 Misit ergo Josue
ministros : qui currentes ad tabernaculum illius, repererunt cuncta
abscondita in eodem loco, et argentum simul. 23 Auferentesque de tentorio,
tulerunt ea ad Josue, et ad omnes filios Isral, projeceruntque ante
Dominum. 24 Tollens itaque Josue Achan filium Zare, argentumque et
pallium, et auream regulam, filios quoque et filias ejus, boves et asinos et
oves, ipsumque tabernaculum, et cunctam supellectilem (et omnis Isral
cum eo), duxerunt eos ad vallem Achor : 25 ubi dixit Josue : Quia turbasti
nos, exturbet te Dominus in die hac. Lapidavitque eum omnis Isral : et
cuncta qu illius erant, igne consumpta sunt. 26 Congregaveruntque super
eum acervum magnum lapidum, qui permanet usque in prsentem diem. Et
aversus est furor Domini ab eis. Vocatumque est nomen loci illius, vallis
Achor, usque hodie.
Cap. 8 1 Dixit autem Dominus ad Josue : Ne timeas, neque
formides : tolle tecum omnem multitudinem pugnatorum, et consurgens
ascende in oppidum Hai. Ecce tradidi in manu tua regem ejus et populum,
urbemque et terram. 2 Faciesque urbi Hai, et regi ejus, sicut fecisti Jericho,

277/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

et regi illius : prdam vero, et omnia animantia diripietis vobis : pone


insidias urbi post eam. 3 Surrexitque Josue, et omnis exercitus bellatorum
cum eo, ut ascenderent in Hai : et electa triginta millia virorum fortium
misit nocte, 4 prcepitque eis, dicens : Ponite insidias post civitatem, nec
longius recedatis : et eritis omnes parati. 5 Ego autem, et reliqua multitudo,
qu mecum est, accedemus ex adverso contra urbem. Cumque exierint
contra nos, sicut ante fecimus, fugiemus, et terga vertemus, 6 donec
persequentes ab urbe longius protrahantur : putabunt enim nos fugere sicut
prius. 7 Nobis ergo fugientibus, et illis persequentibus, consurgetis de
insidiis, et vastabitis civitatem : tradetque eam Dominus Deus vester in
manus vestras. 8 Cumque ceperitis, succendite eam, et sic omnia facietis, ut
jussi.
9

Dimisitque eos, et perrexerunt ad locum insidiarum, sederuntque inter


Bethel et Hai, ad occidentalem plagam urbis Hai : Josue autem nocte illa in
medio mansit populi, 10 surgensque diluculo recensuit socios, et ascendit
cum senioribus in fronte exercitus, vallatus auxilio pugnatorum. 11 Cumque
venissent et ascendissent ex adverso civitatis, steterunt ad septentrionalem
urbis plagam, inter quam et eos erat vallis media. 12 Quinque autem millia
viros elegerat, et posuerat in insidiis inter Bethel et Hai ex occidentali parte
ejusdem civitatis : 13 omnis vero reliquus exercitus ad aquilonem aciem
dirigebat, ita ut novissimi illius multitudinis occidentalem plagam urbis
attingerent. Abiit ergo Josue nocte illa, et stetit in vallis medio.

14

Quod cum vidisset rex Hai, festinavit mane, et egressus est cum omni
exercitu civitatis, direxitque aciem contra desertum, ignorans quod post
tergum laterent insidi. 15 Josue vero et omnis Isral cesserunt loco,
simulantes metum, et fugientes per solitudinis viam. 16 At illi vociferantes
pariter, et se mutuo cohortantes, persecuti sunt eos. Cumque recessissent a
civitate, 17 et ne unus quidem in urbe Hai et Bethel remansisset qui non
persequeretur Isral (sicut eruperant aperta oppida relinquentes), 18 dixit
Dominus ad Josue : Leva clypeum, qui in manu tua est, contra urbem Hai,
quoniam tibi tradam eam. 19 Cumque elevasset clypeum ex adverso
civitatis, insidi, qu latebant, surrexerunt confestim : et pergentes ad
civitatem, ceperunt, et succenderunt eam. 20 Viri autem civitatis, qui
persequebantur Josue, respicientes et videntes fumum urbis ad clum
usque conscendere, non potuerunt ultra huc illucque diffugere : prsertim
cum hi qui simulaverant fugam, et tendebant ad solitudinem, contra
persequentes fortissime restitissent. 21 Vidensque Josue et omnis Isral
quod capta esset civitas, et fumus urbis ascenderet, reversus percussit viros
Hai. 22 Siquidem et illi qui ceperant et succenderant civitatem, egressi ex
urbe contra suos, medios hostium ferire cperunt. Cum ergo ex utraque
parte adversarii cderentur, ita ut nullus de tanta multitudine salvaretur,

278/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

23

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

regem quoque urbis Hai apprehenderunt viventem, et obtulerunt Josue.

24

Igitur omnibus interfectis, qui Isralem ad deserta tendentem fuerant


persecuti, et in eodem loco gladio corruentibus, reversi filii Isral
percusserunt civitatem. 25 Erant autem qui in eodem die conciderant a viro
usque ad mulierem, duodecim millia hominum, omnes urbis Hai. 26 Josue
vero non contraxit manum, quam in sublime porrexerat, tenens clypeum
donec interficerentur omnes habitatores Hai. 27 Jumenta autem et prdam
civitatis diviserunt sibi filii Isral, sicut prceperat Dominus Josue. 28 Qui
succendit urbem, et fecit eam tumulum sempiternum : 29 regem quoque ejus
suspendit in patibulo usque ad vesperam et solis occasum. Prcepitque
Josue, et deposuerunt cadaver ejus de cruce : projeceruntque in ipso introitu
civitatis, congesto super eum magno acervo lapidum, qui permanet usque
in prsentem diem.
30

Tunc dificavit Josue altare Domino Deo Isral in monte Hebal, 31 sicut
prceperat Moyses famulus Domini filiis Isral, et scriptum est in
volumine legis Moysi : altare vero de lapidibus impolitis, quos ferrum non
tetigit : et obtulit super eo holocausta Domino, immolavitque pacificas
victimas. 32 Et scripsit super lapides Deuteronomium legis Moysi, quod ille
digesserat coram filiis Isral. 33 Omnis autem populus, et majores natu,
ducesque ac judices, stabant ex utraque parte arc, in conspectu
sacerdotum qui portabant arcam fderis Domini, ut advena, ita et indigena.
Media pars eorum juxta montem Garizim, et media juxta montem Hebal,
sicut prceperat Moyses famulus Domini. Et primum quidem benedixit
populo Isral. 34 Post hc legit omnia verba benedictionis et maledictionis,
et cuncta qu scripta erant in legis volumine. 35 Nihil ex his qu Moyses
jusserat, reliquit intactum, sed universa replicavit coram omni multitudine
Isral, mulieribus ac parvulis, et advenis qui inter eos morabantur.
Cap. 9 1 Quibus auditis, cuncti reges trans Jordanem, qui versabantur
in montanis et campestribus, in maritimis ac littore magni maris, hi quoque
qui habitabant juxta Libanum, Hethus et Amorrhus, Chananus,
Pherezus, et Hevus, et Jebusus, 2 congregati sunt pariter, ut pugnarent
contra Josue et Isral uno animo, eademque sententia.
3

At hi qui habitabant in Gabaon, audientes cuncta qu fecerat Josue


Jericho, et Hai, 4 et callide cogitantes, tulerunt sibi cibaria, saccos veteres
asinis imponentes, et utres vinarios scissos atque consutos,
5
calceamentaque perantiqua qu ad indicium vetustatis pittaciis consuta
erant, induti veteribus vestimentis : panes quoque, quos portabant ob
viaticum, duri erant, et in frustra comminuti : 6 perrexeruntque ad Josue,
qui tunc morabatur in castris Galgal, et dixerunt ei, atque simul omni
Israli : De terra longinqua venimus, pacem vobiscum facere cupientes.

279/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Responderuntque viri Isral ad eos, atque dixerunt : 7 Ne forte in terra, qu


nobis sorte debetur, habitetis, et non possimus fdus inire vobiscum. 8 At
illi ad Josue : Servi, inquiunt, tui sumus. Quibus Josue ait : Quinam estis
vos ? et unde venistis ? 9 Responderunt : De terra longinqua valde venerunt
servi tui in nomine Domini Dei tui. Audivimus enim famam potenti ejus,
cuncta qu fecit in gypto, 10 et duobus regibus Amorrhorum qui fuerunt
trans Jordanem, Sehon regi Hesebon, et Og regi Basan, qui erat in
Astaroth : 11 dixeruntque nobis seniores, et omnes habitatores terr nostr :
Tollite in manibus cibaria ob longissimam viam, et occurrite eis, et dicite :
Servi vestri sumus : fdus inite nobiscum. 12 En panes quando egressi
sumus de domibus nostris, ut veniremus ad vos, calidos sumpsimus ; nunc
sicci facti sunt, et vetustate nimia comminuti. 13 Utres vini novos
implevimus ; nunc rupti sunt et soluti. Vestes et calceamenta quibus
induimur, et qu habemus in pedibus, ob longitudinem longioris vi trita
sunt, et pene consumpta. 14 Susceperunt igitur de cibariis eorum, et os
Domini non interrogaverunt. 15 Fecitque Josue cum eis pacem, et inito
fdere pollicitus est quod non occiderentur : principes quoque multitudinis
juraverunt eis.
16

Post dies autem tres initi fderis, audierunt quod in vicino habitarent, et
inter eos futuri essent. 17 Moveruntque castra filii Isral, et venerunt in
civitates eorum die tertio, quarum hc vocabula sunt : Gabaon, et Caphira,
et Beroth, et Cariathiarim. 18 Et non percusserunt eos, eo quod jurassent eis
principes multitudinis in nomine Domini Dei Isral. Murmuravit itaque
omne vulgus contra principes. 19 Qui responderunt eis : Juravimus illis in
nomine Domini Dei Isral, et idcirco non possumus eos contingere. 20 Sed
hoc faciemus eis : reserventur quidem ut vivant, ne contra nos ira Domini
concitetur, si pejeraverimus : 21 sed sic vivant, ut in usus univers
multitudinis ligna cdant, aquasque comportent. Quibus hc loquentibus,
22
vocavit Gabaonitas Josue, et dixit eis : Cur nos decipere fraude voluistis,
ut diceretis : Procul valde habitamus a vobis, cum in medio nostri sitis ?
23
itaque sub maledictione eritis, et non deficiet de stirpe vestra ligna
cdens, aquasque comportans in domum Dei mei. 24 Qui responderunt :
Nuntiatum est nobis servis tuis, quod promisisset Dominus Deus tuus
Moysi servo suo ut traderet vobis omnem terram, et disperderet cunctos
habitatores ejus. Timuimus igitur valde, et providimus animabus nostris,
vestro terrore compulsi, et hoc consilium inivimus. 25 Nunc autem in manu
tua sumus : quod tibi bonum et rectum videtur, fac nobis. 26 Fecit ergo
Josue ut dixerat, et liberavit eos de manu filiorum Isral, ut non
occiderentur. 27 Decrevitque in illo die eos esse in ministerio cuncti populi,
et altaris Domini, cdentes ligna, et aquas comportantes, usque in prsens
tempus, in loco quem Dominus elegisset.

280/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 10 1 Qu cum audisset Adonisedec rex Jerusalem, quod scilicet


cepisset Josue Hai, et subvertisset eam (sicut enim fecerat Jericho et regi
ejus, sic fecit Hai et regi illius), et quod transfugissent Gabaonit ad Isral,
et essent fderati eorum, 2 timuit valde. Urbs enim magna erat Gabaon, et
una civitatum regalium, et major oppido Hai, omnesque bellatores ejus
fortissimi. 3 Misit ergo Adonisedec rex Jerusalem ad Oham regem Hebron,
et ad Pharam regem Jerimoth, ad Japhia quoque regem Lachis, et ad Dabir
regem Eglon, dicens : 4 Ad me ascendite, et ferte prsidium, ut
expugnemus Gabaon, quare transfugerit ad Josue, et ad filios Isral.
5
Congregati igitur ascenderunt quinque reges Amorrhorum : rex
Jerusalem, rex Hebron, rex Jerimoth, rex Lachis, rex Eglon, simul cum
exercitibus suis : et castrametati sunt circa Gabaon, oppugnantes eam.
6

Habitatores autem Gabaon urbis obsess miserunt ad Josue, qui tunc


morabatur in castris apud Galgalam, et dixerunt ei : Ne retrahas manus tuas
ab auxilio servorum tuorum : ascende cito, et libera nos, ferque prsidium :
convenerunt enim adversum nos omnes reges Amorrhorum, qui habitant
in montanis. 7 Ascenditque Josue de Galgalis, et omnis exercitus bellatorum
cum eo, viri fortissimi. 8 Dixitque Dominus ad Josue : Ne timeas eos : in
manus enim tuas tradidi illos : nullus ex eis tibi resistere poterit. 9 Irruit
itaque Josue super eos repente, tota nocte ascendens de Galgalis. 10 Et
conturbavit eos Dominus a facie Isral : contrivitque plaga magna in
Gabaon, ac persecutus est eos per viam ascensus Bethoron, et percussit
usque Azeca et Maceda. 11 Cumque fugerent filios Isral, et essent in
descensu Bethoron, Dominus misit super eos lapides magnos de clo usque
ad Azeca : et mortui sunt multo plures lapidibus grandinis, quam quos
gladio percusserant filii Isral. 12 Tunc locutus est Josue Domino, in die qua
tradidit Amorrhum in conspectu filiorum Isral, dixitque coram eis :
Sol, contra Gabaon ne movearis,
et luna contra vallem Ajalon.
13
Steteruntque sol et luna,
donec ulcisceretur se gens de inimicis suis.
Nonne scriptum est hoc in libro justorum ? Stetit itaque sol in medio cli,
et non festinavit occumbere spatio unius diei. 14 Non fuit antea nec postea
tam longa dies, obediente Domino voci hominis, et pugnante pro Isral.
15
Reversusque est Josue cum omni Isral in castra Galgal.
16

Fugerant enim quinque reges et se absconderant in spelunca urbis


Maceda. 17 Nuntiatumque est Josue quod inventi essent quinque reges
latentes in spelunca urbis Maceda. 18 Qui prcepit sociis, et ait : Volvite
saxa ingentia ad os spelunc, et ponite viros industrios, qui clausos
custodiant : 19 vos autem nolite stare, sed persequimini hostes, et extremos
quosque fugientium cdite : nec dimittatis eos urbium suarum intrare

281/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

prsidia, quos tradidit Dominus Deus in manus vestras. 20 Csis ergo


adversariis plaga magna, et usque ad internecionem pene consumptis, hi
qui Isral effugere potuerunt, ingressi sunt civitates munitas.
21
Reversusque est omnis exercitus ad Josue in Maceda, ubi tunc erant
castra, sani et integro numero : nullusque contra filios Isral mutire ausus
est. 22 Prcepitque Josue, dicens : Aperite os spelunc, et producite ad me
quinque reges, qui in ea latitant. 23 Feceruntque ministri ut sibi fuerat
imperatum : et eduxerunt ad eum quinque reges de spelunca, regem
Jerusalem, regem Hebron, regem Jerimoth, regem Lachis, regem Eglon.
24
Cumque educti essent ad eum, vocavit omnes viros Isral, et ait ad
principes exercitus qui secum erant : Ite, et ponite pedes super colla regum
istorum. Qui cum perrexissent, et subjectorum colla pedibus calcarent,
25
rursum ait ad eos : Nolite timere, nec paveatis : confortamini, et estote
robusti : sic enim faciet Dominus cunctis hostibus vestris, adversum quos
dimicatis. 26 Percussitque Josue, et interfecit eos, atque suspendit super
quinque stipites : fueruntque suspensi usque ad vesperum. 27 Cumque
occumberet sol, prcepit sociis ut deponerent eos de patibulis. Qui
depositos projecerunt in speluncam in qua latuerant, et posuerunt super os
ejus saxa ingentia, qu permanent usque in prsens.
28

Eodem quoque die, Macedam cepit Josue, et percussit eam in ore gladii,
regemque illius interfecit, et omnes habitatores ejus : non dimisit in ea
saltem parvas reliquias. Fecitque regi Maceda sicut fecerat regi Jericho.
29
Transivit autem cum omni Isral de Maceda in Lebna, et pugnabat contra
eam : 30 quam tradidit Dominus cum rege suo in manus Isral :
percusseruntque urbem in ore gladii, et omnes habitatores ejus : non
dimiserunt in ea ullas reliquias. Feceruntque regi Lebna sicut fecerant regi
Jericho. 31 De Lebna transivit in Lachis cum omni Isral : et exercitu per
gyrum disposito, oppugnabat eam. 32 Tradiditque Dominus Lachis in manus
Isral, et cepit eam die altero, atque percussit in ore gladii, omnemque
animam qu fuerat in ea, sicut fecerat Lebna. 33 Eo tempore ascendit
Horam rex Gazer, ut auxiliaretur Lachis : quem percussit Josue cum omni
populo ejus usque ad internecionem. 34 Transivitque de Lachis in Eglon, et
circumdedit, 35 atque expugnavit eam eadem die : percussitque in ore gladii
omnes animas qu erant in ea, juxta omnia qu fecerat Lachis. 36 Ascendit
quoque cum omni Isral de Eglon in Hebron, et pugnavit contra eam :
37
cepit eam, et percussit in ore gladii, regem quoque ejus, et omnia oppida
regionis illius, universasque animas qu in ea fuerant commorat : non
reliquit in ea ullas reliquias : sicut fecerat Eglon, sic fecit et Hebron, cuncta
qu in ea reperit consumens gladio. 38 Inde reversus in Dabir, 39 cepit eam
atque vastavit : regem quoque ejus atque omnia per circuitum oppida
percussit in ore gladii : non dimisit in ea ullas reliquias : sicut fecerat
Hebron et Lebna et regibus earum, sic fecit Dabir et regi illius. 40 Percussit

282/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

itaque Josue omnem terram montanam et meridianam atque campestrem, et


Asedoth, cum regibus suis : non dimisit in ea ullas reliquias, sed omne
quod spirare poterat interfecit, sicut prceperat ei Dominus Deus Isral,
41
a Cadesbarne usque Gazam. Omnem terram Gosen usque Gabaon,
42
universosque reges, et regiones eorum uno impetu cepit atque vastavit :
Dominus enim Deus Isral pugnavit pro eo. 43 Reversusque est cum omni
Isral ad locum castrorum in Galgala.
Cap. 11 1 Qu cum audisset Jabin rex Asor, misit ad Jobab regem
Madon, et ad regem Semeron, atque ad regem Achsaph : 2 ad reges quoque
aquilonis, qui habitabant in montanis et in planitie contra meridiem
Ceneroth, in campestribus quoque et in regionibus Dor juxta mare :
3
Chananum quoque ab oriente et occidente, et Amorrhum atque
Hethum ac Pherezum et Jebusum in montanis : Hevum quoque qui
habitabat ad radices Hermon in terra Maspha. 4 Egressique sunt omnes cum
turmis suis, populus multus nimis sicut arena qu est in littore maris, equi
quoque et currus immens multitudinis. 5 Conveneruntque omnes reges isti
in unum ad aquas Merom, ut pugnarent contra Isral.
6

Dixitque Dominus ad Josue : Ne timeas eos : cras enim hac eadem hora
ego tradam omnes istos vulnerandos in conspectu Isral : equos eorum
subnervabis, et currus igne combures. 7 Venitque Josue, et omnis exercitus
cum eo, adversus illos ad aquas Merom subito, et irruerunt super eos,
8
tradiditque illos Dominus in manus Isral. Qui percusserunt eos, et
persecuti sunt usque ad Sidonem magnam, et aquas Maserephoth,
campumque Masphe, qui est ad orientalem illius partem. Ita percussit
omnes, ut nullas dimitteret ex eis reliquias : 9 fecitque sicut prceperat ei
Dominus : equos eorum subnervavit, currusque combussit igni.
10
Reversusque statim cepit Asor, et regem ejus percussit gladio. Asor enim
antiquitus inter omnia regna hc principatum tenebat. 11 Percussitque
omnes animas qu ibidem morabantur : non dimisit in ea ullas reliquias,
sed usque ad internecionem universa vastavit, ipsamque urbem peremit
incendio. 12 Et omnes per circuitum civitates, regesque earum, cepit,
percussit atque delevit, sicut prceperat ei Moyses famulus Domini.
13
Absque urbibus, qu erant in collibus et in tumulis sit, ceteras
succendit Isral : unam tantum Asor munitissimam flamma consumpsit.
14
Omnemque prdam istarum urbium ac jumenta diviserunt sibi filii
Isral, cunctis hominibus interfectis. 15 Sicut prceperat Dominus Moysi
servo suo, ita prcepit Moyses Josue, et ille universa complevit : non
prteriit de universis mandatis, nec unum quidem verbum quod jusserat
Dominus Moysi. 16 Cepit itaque Josue omnem terram montanam et
meridianam, terramque Gosen, et planitiem, et occidentalem plagam,
montemque Isral, et campestria ejus, 17 et partem montis, qu ascendit

283/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Seir usque Baalgad, per planitiem Libani subter montem Hermon : omnes
reges eorum cepit, percussit, et occidit. 18 Multo tempore pugnavit Josue
contra reges istos. 19 Non fuit civitas qu se traderet filiis Isral, prter
Hevum, qui habitabat in Gabaon : omnes enim bellando cepit. 20 Domini
enim sententia fuerat, ut indurarentur corda eorum, et pugnarent contra
Isral, et caderent, et non mererentur ullam clementiam, ac perirent, sicut
prceperat Dominus Moysi. 21 In illo tempore venit Josue, et interfecit
Enacim de montanis, Hebron, et Dabir, et Anab, et de omni monte Juda et
Isral, urbesque eorum delevit. 22 Non reliquit ullum de stirpe Enacim, in
terra filiorum Isral : absque civitatibus Gaza, et Geth, et Azoto, in quibus
solis relicti sunt. 23 Cepit ergo Josue omnem terram, sicut locutus est
Dominus ad Moysen, et tradidit eam in possessionem filiis Isral secundum
partes et tribus suas : quievitque terra a prliis.
Cap. 12 1 Hi sunt reges, quos percusserunt filii Isral, et possederunt
terram eorum trans Jordanem ad solis ortum, a torrente Arnon usque ad
montem Hermon, et omnem orientalem plagam, qu respicit solitudinem.
2
Sehon rex Amorrhorum, qui habitavit in Hesebon, dominatus est ab
Aror, qu sita est super ripam torrentis Arnon, et medi partis in valle,
dimidique Galaad, usque ad torrentem Jaboc, qui est terminus filiorum
Ammon. 3 Et a solitudine usque ad mare Ceneroth contra orientem, et
usque ad mare deserti, quod est mare salsissimum, ad orientalem plagam
per viam qu ducit Bethsimoth : et ab australi parte, qu subjacet Asedoth,
Phasga. 4 Terminus Og regis Basan, de reliquiis Raphaim, qui habitavit in
Astaroth, et in Edrai, et dominatus est in monte Hermon, et in Salecha,
atque in universa Basan, usque ad terminos 5 Gessuri, et Machati, et
dimidi partis Galaad : terminos Sehon regis Hesebon. 6 Moyses famulus
Domini et filii Isral percusserunt eos, tradiditque terram eorum Moyses in
possessionem Rubenitis, et Gaditis, et dimidi tribui Manasse. 7 Hi sunt
reges terr, quos percussit Josue et filii Isral trans Jordanem ad
occidentalem plagam, a Baalgad in campo Libani, usque ad montem cujus
pars ascendit in Seir : tradiditque eam Josue in possessionem tribubus
Isral, singulis partes suas, 8 tam in montanis quam in planis atque
campestribus. In Asedoth, et in solitudine, ac in meridie, Hethus fuit et
Amorrhus, Chananus, et Pherezus, Hevus et Jebusus. 9 Rex Jericho
unus : rex Hai, qu est ex latere Bethel, unus : 10 rex Jerusalem unus, rex
Hebron unus, 11 rex Jerimoth unus, rex Lachis unus, 12 rex Eglon unus, rex
Gazer unus, 13 rex Dabir unus, rex Gader unus, 14 rex Herma unus, rex
Hered unus, 15 rex Lebna unus, rex Odullam unus, 16 rex Maceda unus, rex
Bethel unus, 17 rex Taphua unus, rex Opher unus, 18 rex Aphec unus, rex
Saron unus, 19 rex Madon unus, rex Asor unus, 20 rex Semeron unus, rex
Achsaph unus, 21 rex Thenac unus, rex Mageddo unus, 22 rex Cades unus,

284/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

rex Jachanan Carmeli unus, 23 rex Dor et provinci Dor unus, rex gentium
Galgal unus, 24 rex Thersa unus : omnes reges triginta unus.
Cap. 13 1 Josue senex provectque tatis erat, et dixit Dominus ad
eum : Senuisti, et longvus es, terraque latissima derelicta est, qu necdum
sorte divisa est : 2 omnis videlicet Galila, Philisthiim, et universa Gessuri.
3
A fluvio turbido, qui irrigat gyptum, usque ad terminos Accaron contra
aquilonem : terra Chanaan, qu in quinque regulos Philisthiim dividitur,
Gazos, et Azotios, Ascalonitas, Gethos, et Accaronitas. 4 Ad meridiem
vero sunt Hevi, omnis terra Chanaan, et Maara Sidoniorum, usque
Apheca et terminos Amorrhi, 5 ejusque confinia. Libani quoque regio
contra orientem, a Baalgad sub monte Hermon, donec ingrediaris Emath ;
6
omnium qui habitant in monte a Libano usque ad aquas Maserephoth,
universique Sidonii. Ego sum qui delebo eos a facie filiorum Isral. Veniat
ergo in partem hreditatis Isral, sicut prcepi tibi. 7 Et nunc divide terram
in possessionem novem tribubus, et dimidi tribui Manasse, 8 cum qua
Ruben et Gad possederunt terram, quam tradidit eis Moyses famulus
Domini trans fluenta Jordanis, ad orientalem plagam. 9 Ab Aror, qu sita
est in ripa torrentis Arnon, et in vallis medio, universaque campestria
Medaba, usque Dibon, 10 et cunctas civitates Sehon regis Amorrhi, qui
regnavit in Hesebon, usque ad terminos filiorum Ammon, 11 et Galaad, ac
terminum Gessuri et Machati, et omnem montem Hermon, et universam
Basan, usque ad Salecha, 12 omne regnum Og in Basan, qui regnavit in
Astaroth et Edrai, ipse fuit de reliquiis Raphaim : percussitque eos Moyses,
atque delevit. 13 Nolueruntque disperdere filii Isral Gessuri et Machati : et
habitaverunt in medio Isral usque in prsentem diem. 14 Tribui autem Levi
non dedit possessionem : sed sacrificia et victim Domini Dei Isral, ipsa
est ejus hreditas, sicut locutus est illi.
15

Dedit ergo Moyses possessionem tribui filiorum Ruben juxta cognationes


suas. 16 Fuitque terminus eorum ab Aror, qu sita est in ripa torrentis
Arnon, et in valle ejusdem torrentis media : universam planitiem, qu ducit
Medaba, 17 et Hesebon, cunctosque viculos earum, qui sunt in
campestribus : Dibon quoque et Bamothbaal, et oppidum Baalmaon, 18 et
Jassa, et Cedimoth, et Mephaath, 19 et Cariathaim, et Sabama, et Sarathasar
in monte convallis. 20 Bethphogor et Asedoth, Phasga et Bethiesimoth, 21 et
omnes urbes campestres, universaque regna Sehon regis Amorrhi, qui
regnavit in Hesebon, quem percussit Moyses cum principibus Madian :
Hevum, et Recem, et Sur, et Hur, et Rebe duces Sehon habitatores terr.
22
Et Balaam filium Beor ariolum occiderunt filii Isral gladio cum ceteris
interfectis. 23 Factusque est terminus filiorum Ruben Jordanis fluvius. Hc
est possessio Rubenitarum per cognationes suas urbium et viculorum.
24

Deditque Moyses tribui Gad et filiis ejus per cognationes suas

285/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

possessionem, cujus hc divisio est. 25 Terminus Jaser, et omnes civitates


Galaad, et dimidiam partem terr filiorum Ammon, usque ad Aror, qu
est contra Rabba, 26 et ab Hesebon usque Ramoth, Masphe et Betonim : et a
Manaim usque ad terminos Dabir. 27 In valle quoque Betharan, et
Bethnemra, et Socoth, et Saphon reliquam partem regni Sehon regis
Hesebon : hujus quoque finis, Jordanis est, usque ad extremam partem
maris Cenereth trans Jordanem ad orientalem plagam. 28 Hc est possessio
filiorum Gad per familias suas, civitates et vill earum.
29

Dedit et dimidi tribui Manasse, filiisque ejus juxta cognationes suas,


possessionem, 30 cujus hoc principium est : a Manaim universam Basan, et
cuncta regna Og regis Basan, omnesque vicos Jair, qui sunt in Basan,
sexaginta oppida : 31 et dimidiam partem Galaad, et Astaroth, et Edrai,
urbes regni Og in Basan : filiis Machir, filii Manasse, dimidi parti
filiorum Machir juxta cognationes suas. 32 Hanc possessionem divisit
Moyses in campestribus Moab trans Jordanem contra Jericho ad orientalem
plagam. 33 Tribui autem Levi non dedit possessionem : quoniam Dominus
Deus Isral ipse est possessio ejus, ut locutus est illi.
Cap. 14 1 Hoc est quod possederunt filii Isral in terra Chanaan,
quam dederunt eis Eleazar sacerdos, et Josue filius Nun, et principes
familiarum per tribus Isral : 2 sorte omnia dividentes, sicut prceperat
Dominus in manu Moysi, novem tribubus, et dimidi tribui. 3 Duabus enim
tribubus, et dimidi, dederat Moyses trans Jordanem possessionem :
absque Levitis, qui nihil terr acceperunt inter fratres suos : 4 sed in eorum
successerunt locum filii Joseph in duas divisi tribus, Manasse et Ephraim :
nec acceperunt Levit aliam in terra partem, nisi urbes ad habitandum, et
suburbana earum ad alenda jumenta et pecora sua. 5 Sicut prceperat
Dominus Moysi, ita fecerunt filii Isral, et diviserunt terram.
6

Accesserunt itaque filii Juda ad Josue in Galgala, locutusque est ad eum


Caleb filius Jephone Cenezus : Nosti quid locutus sit Dominus ad Moysen
hominem Dei de me et te in Cadesbarne. 7 Quadraginta annorum eram
quando misit me Moyses famulus Domini de Cadesbarne, ut considerarem
terram, nuntiavique ei quod mihi verum videbatur. 8 Fratres autem mei, qui
ascenderant mecum, dissolverunt cor populi : et nihilominus ego secutus
sum Dominum Deum meum. 9 Juravitque Moyses in die illo, dicens : Terra,
quam calcavit pes tuus, erit possessio tua, et filiorum tuorum in ternum :
quia secutus es Dominum Deum meum. 10 Concessit ergo Dominus vitam
mihi, sicut pollicitus est, usque in prsentem diem. Quadraginta et quinque
anni sunt, ex quo locutus est Dominus verbum istud ad Moysen, quando
ambulabat Isral per solitudinem : hodie octoginta quinque annorum sum,
11
sic valens ut eo valebam tempore quando ad explorandum missus sum :

286/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

illius in me temporis fortitudo usque hodie perseverat, tam ad bellandum


quam ad gradiendum. 12 Da ergo mihi montem istum, quem pollicitus est
Dominus, te quoque audiente, in quo Enacim sunt, et urbes magn atque
munit : si forte sit Dominus mecum, et potuero delere eos, sicut promisit
mihi. 13 Benedixitque ei Josue, et tradidit ei Hebron in possessionem :
14
atque ex eo fuit Hebron Caleb filio Jephone Cenezo usque in
prsentem diem, quia secutus est Dominum Deum Isral. 15 Nomen
Hebron ante vocabatur Cariath Arbe : Adam maximus ibi inter Enacim
situs est : et terra cessavit a prliis.
Cap. 15 1 Igitur sors filiorum Jud per cognationes suas ista fuit : a
termino Edom, desertum Sin, contra meridiem, et usque ad extremam
partem australis plag. 2 Initium ejus a summitate maris salsissimi, et a
lingua ejus, qu respicit meridiem. 3 Egrediturque contra ascensum
Scorpionis, et pertransit in Sina : ascenditque in Cadesbarne, et pervenit in
Esron, ascendens ad Addar, et circuiens Carcaa, 4 atque inde pertransiens in
Asemona, et perveniens ad torrentem gypti : eruntque termini ejus mare
magnum. Hic erit finis meridian plag. 5 Ab oriente vero erit initium,
mare salsissimum usque ad extrema Jordanis : et ea qu respiciunt ad
aquilonem, a lingua maris usque ad eumdem Jordanis fluvium.
6
Ascenditque terminus in Beth Hagla, et transit ab aquilone in Beth Araba,
ascendens ad lapidem Bon filii Ruben : 7 et tendens usque ad terminos
Debera de valle Achor, contra aquilonem respiciens Galgala, qu est ex
adverso ascensionis Adommim, ab australi parte torrentis : transitque
aquas, qu vocantur fons solis : et erunt exitus ejus ad fontem Rogel.
8
Ascenditque per convallem filii Ennom ex latere Jebusi ad meridiem,
hc est Jerusalem : et inde se erigens ad verticem montis, qui est contra
Geennom ad occidentem in summitate vallis Raphaim contra aquilonem :
9
pertransitque a vertice montis usque ad fontem aqu Nephtoa : et pervenit
usque ad vicos montis Ephron : inclinaturque in Baala, qu est
Cariathiarim, id est, urbs silvarum. 10 Et circuit de Baala contra occidentem,
usque ad montem Seir : transitque juxta latus montis Jarim ad aquilonem in
Cheslon : et descendit in Bethsames, transitque in Thamna. 11 Et pervenit
contra aquilonem partis Accaron ex latere : inclinaturque Sechrona, et
transit montem Baala : pervenitque in Jebneel, et magni maris contra
occidentem fine concluditur. 12 Hi sunt termini filiorum Juda per circuitum
in cognationibus suis.
13

Caleb vero filio Jephone dedit partem in medio filiorum Juda, sicut
prceperat ei Dominus : Cariath Arbe patris Enac, ipsa est Hebron.
14
Delevitque ex ea Caleb tres filios Enac, Sesai et Ahiman et Tholmai de
stirpe Enac. 15 Atque inde conscendens venit ad habitatores Dabir, qu
prius vocabatur Cariath Sepher, id est, civitas litterarum. 16 Dixitque Caleb :

287/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Qui percusserit Cariath Sepher, et ceperit eam, dabo ei Axam filiam meam
uxorem. 17 Cepitque eam Othoniel filius Cenez frater Caleb junior :
deditque ei Axam filiam suam uxorem. 18 Qu, cum pergerent simul, suasa
est a viro suo ut peteret a patre suo agrum. Suspiravitque ut sedebat in
asino : cui Caleb : Quid habes ? inquit. 19 At illa respondit : Da mihi
benedictionem : terram australem et arentem dedisti mihi ; junge et
irriguam. Dedit itaque ei Caleb irriguum superius et inferius.
20

Hc est possessio tribus filiorum Juda per cognationes suas. 21 Erantque


civitates ab extremis partibus filiorum Juda juxta terminos Edom a
meridie : Cabseel et Eder et Jagur, 22 et Cyna et Dimona et Adada, 23 et
Cades et Asor et Jethnam, 24 Ziph et Telem et Baloth, 25 Asor nova et
Carioth, Hesron, hc est Asor ; 26 Amam, Sama, et Molada, 27 et Asergadda
et Hassemon et Bethphelet, 28 et Hasersual et Bersabee et Baziothia, 29 et
Baala et Jim et Esem, 30 et Eltholad et Cesil et Harma, 31 et Siceleg et
Medemena et Sensenna, 32 Lebaoth et Selim et An et Remon. Omnes
civitates viginti novem, et vill earum. 33 In campestribus vero : Estaol et
Sarea et Asena, 34 et Zano et ngannim et Taphua et Enaim, 35 et Jerimoth
et Adullam, Socho et Azeca, 36 et Saraim et Adithaim et Gedera et
Gederothaim : urbes quatuordecim, et vill earum. 37 Sanan et Hadassa et
Magdalgad, 38 Delean et Masepha et Jecthel, 39 Lachis et Bascath et Eglon,
40
Chebbon et Leheman et Cethlis, 41 et Gideroth et Bethdagon et Naama et
Maceda : civitates sedecim, et vill earum. 42 Labana et Ether et Asan,
43
Jephtha et Esna et Nesib, 44 et Ceila et Achzib et Maresa : civitates
novem, et vill earum. 45 Accaron cum vicis et villulis suis. 46 Ab Accaron
usque ad mare : omnia qu vergunt ad Azotum et viculos ejus. 47 Azotus
cum vicis et villulis suis. Gaza cum vicis et villulis suis, usque ad torrentem
gypti, et mare magnum terminus ejus. 48 Et in monte : Samir et Jether et
Socoth 49 et Danna et Cariathsenna, hc est Dabir : 50 Anab et Istemo et
Anim, 51 Gosen et Olon et Gilo : civitates undecim et vill earum. 52 Arab
et Ruma et Esaan, 53 et Janum et Beththaphua et Apheca, 54 Athmatha, et
Cariath Arbe, hc est Hebron, et Sior : civitates novem, et vill earum.
55
Maon et Carmel et Ziph et Jota, 56 Jezral et Jucadam et Zano,
57
Accain, Gabaa et Thamna : civitates decem et vill earum. 58 Halhul, et
Besur, et Gedor, 59 Mareth, et Bethanoth, et Eltecon : civitates sex et vill
earum. 60 Cariathbaal, hc est Cariathiarim urbs silvarum, et Arebba :
civitates du, et vill earum. 61 In deserto Betharaba, Meddin, et Sachacha,
62
et Nebsan, et civitas salis, et Engaddi : civitates sex, et vill earum.
63
Jebusum autem habitatorem Jerusalem non potuerunt filii Juda delere :
habitavitque Jebusus cum filiis Juda in Jerusalem usque in prsentem
diem.

288/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 16 1 Cecidit quoque sors filiorum Joseph ab Jordane contra


Jericho et aquas ejus ab oriente : solitudo qu ascendit de Jericho ad
montem Bethel : 2 et egreditur de Bethel Luza : transitque terminum Archi,
Ataroth : 3 et descendit ad occidentem juxta terminum Jephleti, usque ad
terminos Beth-horon inferioris, et Gazer : finiunturque regiones ejus mari
magno : 4 possederuntque filii Joseph, Manasses et Ephraim.
5

Et factus est terminus filiorum Ephraim per cognationes suas : et


possessio eorum contra orientem Ataroth Addar usque Beth-horon
superiorem. 6 Egrediunturque confinia in mare : Machmethath vero
aquilonem respicit, et circuit terminos contra orientem in Thanathselo : et
pertransit ab oriente Jano. 7 Descenditque de Jano in Ataroth et
Naaratha : et pervenit in Jericho, egrediturque ad Jordanem. 8 De Taphua
pertransit contra mare in vallem arundineti, suntque egressus ejus in mare
salsissimum. Hc est possessio tribus filiorum Ephraim per familias suas.
9
Urbesque separat sunt filiis Ephraim in medio possessionis filiorum
Manasse, et vill earum. 10 Et non interfecerunt filii Ephraim Chananum,
qui habitabat in Gazer : habitavitque Chananus in medio Ephraim usque
in diem hanc tributarius.
Cap. 17 1 Cecidit autem sors tribui Manasse (ipse enim est
primogenitus Joseph) : Machir primogenito Manasse patri Galaad, qui fuit
vir pugnator, habuitque possessionem Galaad et Basan : 2 et reliquis
filiorum Manasse juxta familias suas, filiis Abiezer, et filiis Helec, et filiis
Esriel, et filiis Sechem, et filiis Hepher, et filiis Semida. Isti sunt filii
Manasse filii Joseph, mares, per cognationes suas.
3

Salphaad vero filio Hepher filii Galaad filii Machir filii Manasse non
erant filii, sed sol fili : quarum ista sunt nomina : Maala et Noa et Hegla
et Melcha et Thersa. 4 Veneruntque in conspectu Eleazari sacerdotis, et
Josue filii Nun, et principum, dicentes : Dominus prcepit per manum
Moysi, ut daretur nobis possessio in medio fratrum nostrorum. Deditque eis
juxta imperium Domini possessionem in medio fratrum patris earum. 5 Et
ceciderunt funiculi Manasse, decem, absque terra Galaad et Basan trans
Jordanem. 6 Fili enim Manasse possederunt hreditatem in medio
filiorum ejus. Terra autem Galaad cecidit in sortem filiorum Manasse qui
reliqui erant. 7 Fuitque terminus Manasse ab Aser, Machmethath qu
respicit Sichem : et egreditur ad dexteram juxta habitatores fontis Taphu.
8
Etenim in sorte Manasse ceciderat terra Taphu, qu est juxta terminos
Manasse filiorum Ephraim. 9 Descenditque terminus vallis arundineti in
meridiem torrentis civitatum Ephraim, qu in medio sunt urbium
Manasse : terminus Manasse ab aquilone torrentis, et exitus ejus pergit ad
mare : 10 ita ut possessio Ephraim sit ab austro, et ab aquilone Manasse, et

289/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

utramque claudat mare, et conjungantur sibi in tribu Aser ab aquilone, et in


tribu Issachar ab oriente. 11 Fuitque hreditas Manasse in Issachar et in
Aser, Bethsan et viculi ejus, et Jeblaam cum viculis suis, et habitatores Dor
cum oppidis suis, habitatores quoque Endor cum viculis suis : similiterque
habitatores Thenac cum viculis suis, et habitatores Mageddo cum viculis
suis, et tertia pars urbis Nopheth. 12 Nec potuerunt filii Manasse has
civitates subvertere, sed cpit Chananus habitare in terra sua.
13
Postquam autem convaluerunt filii Isral, subjecerunt Chananos, et
fecerunt sibi tributarios, nec interfecerunt eos.
14

Locutique sunt filii Joseph ad Josue, et dixerunt : Quare dedisti mihi


possessionem sortis et funiculi unius, cum sim tant multitudinis, et
benedixerit mihi Dominus ? 15 Ad quos Josue ait : Si populus multus es,
ascende in silvam, et succide tibi spatia in terra Pherezi et Raphaim : quia
angusta est tibi possessio montis Ephraim. 16 Cui responderunt filii Joseph :
Non poterimus ad montana conscendere, cum ferreis curribus utantur
Chanani, qui habitant in terra campestri, in qua sit sunt Bethsan cum
viculis suis, et Jezral mediam possidens vallem. 17 Dixitque Josue ad
domum Joseph, Ephraim et Manasse : Populus multus es, et magn
fortitudinis : non habebis sortem unam, 18 sed transibis ad montem, et
succides tibi, atque purgabis ad habitandum spatia : et poteris ultra
procedere cum subverteris Chananum, quem dicis ferreos habere currus,
et esse fortissimum.
Cap. 18 1 Congregatique sunt omnes filii Isral in Silo, ibique
fixerunt tabernaculum testimonii, et fuit eis terra subjecta. 2 Remanserant
autem filiorum Isral septem tribus, qu necdum acceperant possessiones
suas. 3 Ad quos Josue ait : Usquequo marcetis ignavia, et non intratis ad
possidendam terram, quam Dominus Deus patrum vestrorum dedit vobis ?
4
Eligite de singulis tribubus ternos viros, ut mittam eos, et pergant atque
circumeant terram, et describant eam juxta numerum uniuscujusque
multitudinis : referantque ad me quod descripserint. 5 Dividite vobis terram
in septem partes : Judas sit in terminis suis ab australi plaga, et domus
Joseph ab aquilone. 6 Mediam inter hos terram in septem partes describite :
et huc venietis ad me, ut coram Domino Deo vestro mittam vobis hic
sortem : 7 quia non est inter vos pars Levitarum, sed sacerdotium Domini
est eorum hreditas. Gad autem et Ruben, et dimidia tribus Manasse, jam
acceperant possessiones suas trans Jordanem ad orientalem plagam, quas
dedit eis Moyses famulus Domini. 8 Cumque surrexissent viri, ut pergerent
ad describendam terram, prcepit eis Josue, dicens : Circuite terram, et
describite eam, ac revertimini ad me : ut hic coram Domino, in Silo, mittam
vobis sortem. 9 Itaque perrexerunt : et lustrantes eam, in septem partes
diviserunt, scribentes in volumine. Reversique sunt ad Josue in castra Silo.

290/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

10

Qui misit sortes coram Domino in Silo, divisitque terram filiis Isral in
septem partes.
11

Et ascendit sors prima filiorum Benjamin per familias suas, ut


possiderent terram inter filios Juda et filios Joseph. 12 Fuitque terminus
eorum contra aquilonem a Jordane : pergens juxta latus Jericho
septentrionalis plag, et inde contra occidentem ad montana conscendens
et perveniens ad solitudinem Bethaven, 13 atque pertransiens juxta Luzam
ad meridiem, ipsa est Bethel : descenditque in Ataroth Addar, in montem
qui est ad meridiem Beth-horon inferioris : 14 et inclinatur circuiens contra
mare ad meridiem montis qui respicit Beth-horon contra Africum : suntque
exitus ejus in Cariath-baal, qu vocatur et Cariathiarim, urbem filiorum
Juda. Hc est plaga contra mare, ad occidentem. 15 A meridie autem ex
parte Cariathiarim egreditur terminus contra mare, et pervenit usque ad
fontem aquarum Nephtoa. 16 Descenditque in partem montis, qui respicit
vallem filiorum Ennom : et est contra septentrionalem plagam in extrema
parte vallis Raphaim. Descenditque in Geennom (id est, vallem Ennom)
juxta latus Jebusi ad austrum : et pervenit ad fontem Rogel, 17 transiens ad
aquilonem, et egrediens ad Ensemes, id est, fontem solis : 18 et pertransit
usque ad tumulos, qui sunt e regione ascensus Adommim : descenditque ad
Abenbon, id est, lapidem Bon filii Ruben : et pertransit ex latere
aquilonis ad campestria : descenditque in planitiem, 19 et prtergreditur
contra aquilonem Beth Hagla : suntque exitus ejus contra linguam maris
salsissimi ab aquilone in fine Jordanis ad australem plagam : 20 qui est
terminus illius ab oriente. Hc est possessio filiorum Benjamin per
terminos suos in circuitu, et familias suas.
21

Fueruntque civitates ejus, Jericho et Beth Hagla et vallis Casis, 22 Beth


Araba et Samaraim et Bethel 23 et Avim et Aphara et Ophera, 24 villa
Emona et Ophni et Gabee : civitates duodecim, et vill earum. 25 Gabaon et
Rama et Beroth, 26 et Mesphe et Caphara, et Amosa 27 et Recem, Jarephel et
Tharela, 28 et Sela, Eleph, et Jebus, qu est Jerusalem, Gabaath et Cariath :
civitates quatuordecim, et vill earum. Hc est possessio filiorum
Benjamin juxta familias suas.
Cap. 19 1 Et egressa est sors secunda filiorum Simeon per
cognationes suas : fuitque hreditas 2 eorum in medio possessionis filiorum
Juda : Bersabee et Sabee et Molada 3 et Hasersual, Bala et Asem 4 et
Eltholad, Bethul et Harma 5 et Siceleg et Bethmarchaboth et Hasersusa 6 et
Bethlebaoth et Sarohen : civitates tredecim, et vill earum. 7 Ain et
Remmon et Athar et Asan : civitates quatuor, et vill earum : 8 omnes
viculi per circuitum urbium istarum usque ad Baalath Beer Ramath contra
australem plagam. Hc est hreditas filiorum Simeon juxta cognationes

291/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

suas, 9 in possessione et funiculo filiorum Juda : quia major erat, et idcirco


filii Simeon possederunt in medio hreditatis eorum.
10

Ceciditque sors tertia filiorum Zabulon per cognationes suas : factus est
terminus possessionis eorum usque Sarid. 11 Ascenditque de mari et
Merala, et pervenit in Debbaseth, usque ad torrentem qui est contra
Jeconam. 12 Et revertitur de Sared contra orientem in fines Ceseleththabor :
et egreditur ad Dabereth, ascenditque contra Japhie. 13 Et inde pertransit
usque ad orientalem plagam Gethepher et Thacasin : et egreditur in
Remmon, Amthar et Noa. 14 Et circuit ad aquilonem Hanathon : suntque
egressus ejus vallis Jephthal, 15 et Cateth et Naalol et Semeron et Jerala et
Bethlehem : civitates duodecim, et vill earum. 16 Hc est hreditas tribus
filiorum Zabulon per cognationes suas, urbes et viculi earum.
17

Issachar egressa est sors quarta per cognationes suas : 18 fuitque ejus
hreditas Jezral et Casaloth et Sunem 19 et Hapharaim et Seon, et
Anaharath 20 et Rabboth et Cesion, Abes, 21 et Rameth, et Engannim, et
Enhadda et Bethpheses. 22 Et pervenit terminus ejus usque Thabor et
Sehesima et Bethsames, eruntque exitus ejus Jordanis : civitates sedecim, et
vill earum. 23 Hc est possessio filiorum Issachar per cognationes suas,
urbes et viculi earum.
24

Ceciditque sors quinta tribui filiorum Aser per cognationes suas :


fuitque terminus eorum Halcath et Chali et Beten et Axaph 26 et Elmelech
et Amaad et Messal : et pervenit usque ad Carmelum maris et Sihor et
Labanath, 27 ac revertitur contra orientem Bethdagon : et pertransit usque
Zabulon et vallem Jephthal contra aquilonem in Bethemec et Nehiel.
Egrediturque ad lvam Cabul, 28 et Abran et Rohob et Hamon et Cana,
usque ad Sidonem magnam. 29 Revertiturque in Horma usque ad civitatem
munitissimam Tyrum, et usque Hosa : eruntque exitus ejus in mare de
funiculo Achziba : 30 et Amma et Aphec et Rohob : civitates viginti du, et
vill earum. 31 Hc est possessio filiorum Aser per cognationes suas,
urbesque et viculi earum.
25

32

Filiorum Nephthali sexta sors cecidit per familias suas : 33 et cpit


terminus de Heleph et Elon in Saananim, et Adami, qu est Neceb, et
Jebnal usque Lecum : et egressus eorum usque ad Jordanem :
34
revertiturque terminus contra occidentem in Azanotthabor, atque inde
egreditur in Hucuca, et pertransit in Zabulon contra meridiem, et in Aser
contra occidentem, et in Juda ad Jordanem contra ortum solis : 35 civitates
munitissim, Assedim, Ser, et Emath, et Reccath et Cenereth, 36 et Edema
et Arama, Asor 37 et Cedes et Edrai, Enhasor, 38 et Jeron et Magdalel,
Horem et Bethanath et Bethsames : civitates decem et novem, et vill

292/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

earum. 39 Hc est possessio tribus filiorum Nephthali per cognationes suas,


urbes et viculi earum.
40

Tribui filiorum Dan per familias suas egressa est sors septima : 41 et fuit
terminus possessionis ejus Sara et Esthaol, et Hirsemes, id est, civitas solis.
42
Selebin et Ajalon et Jethela, 43 Elon et Themna et Acron, 44 Elthece,
Gebbethon et Balaath, 45 et Jud et Bane et Barach et Gethremmon : 46 et
Mejarcon et Arecon, cum termino qui respicit Joppen, 47 et ipso fine
concluditur. Ascenderuntque filii Dan, et pugnaverunt contra Lesem,
ceperuntque eam : et percusserunt eam in ore gladii, et possederunt, et
habitaverunt in ea, vocantes nomen ejus Lesem Dan, ex nomine Dan patris
sui. 48 Hc est possessio tribus filiorum Dan, per cognationes suas, urbes et
viculi earum.
49

Cumque complesset sorte dividere terram singulis per tribus suas,


dederunt filii Isral possessionem Josue filio Nun in medio sui, 50 juxta
prceptum Domini, urbem quam postulavit Thamnath Saraa in monte
Ephraim : et dificavit civitatem, habitavitque in ea. 51 H sunt
possessiones, quas sorte diviserunt Eleazar sacerdos, et Josue filius Nun, et
principes familiarum ac tribuum filiorum Isral in Silo, coram Domino ad
ostium tabernaculi testimonii : partitique sunt terram.
Cap. 20 1 Et locutus est Dominus ad Josue, dicens : Loquere filiis
Isral, et dic eis : 2 Separate urbes fugitivorum, de quibus locutus sum ad
vos per manum Moysi : 3 ut confugiat ad eas quicumque animam
percusserit nescius, et possit evadere iram proximi, qui ultor est sanguinis :
4
cum ad unam harum confugerit civitatum, stabit ante portam civitatis, et
loquetur senioribus urbis illius ea qu se comprobent innocentem : sicque
suscipient eum, et dabunt ei locum ad habitandum. 5 Cumque ultor
sanguinis eum fuerit persecutus, non tradent in manus ejus : quia ignorans
percussit proximum ejus, nec ante biduum triduumve ejus probatur
inimicus. 6 Et habitabit in civitate illa, donec stet ante judicium, causam
reddens facti sui, et moriatur sacerdos magnus, qui fuerit in illo tempore :
tunc revertetur homicida, et ingredietur civitatem et domum suam de qua
fugerat. 7 Decreveruntque Cedes in Galila montis Nephthali, et Sichem in
monte Ephraim, et Cariatharbe, ipsa est Hebron in monte Juda. 8 Et trans
Jordanem contra orientalem plagam Jericho, statuerunt Bosor, qu sita est
in campestri solitudine de tribu Ruben, et Ramoth in Galaad de tribu Gad,
et Gaulon in Basan de tribu Manasse. 9 H civitates constitut sunt cunctis
filiis Isral, et advenis qui habitabant inter eos, ut fugeret ad eas qui
animam nescius percussisset, et non moreretur in manu proximi, effusum
sanguinem vindicare cupientis, donec staret ante populum expositurus
causam suam.

293/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

Cap. 21 1 Accesseruntque principes familiarum Levi ad Eleazarum


sacerdotem, et Josue filium Nun, et ad duces cognationum per singulas
tribus filiorum Isral : 2 locutique sunt ad eos in Silo terr Chanaan, atque
dixerunt : Dominus prcepit per manum Moysi, ut darentur nobis urbes ad
habitandum, et suburbana earum ad alenda jumenta. 3 Dederuntque filii
Isral de possessionibus suis juxta imperium Domini, civitates et suburbana
earum. 4 Egressaque est sors in familiam Caath filiorum Aaron sacerdotis,
de tribubus Juda, et Simeon, et Benjamin, civitates tredecim : 5 et reliquis
filiorum Caath, id est Levitis, qui superfuerant, de tribubus Ephraim, et
Dan, et dimidia tribu Manasse, civitates decem. 6 Porro filii Gerson egressa
est sors, ut acciperent de tribubus Issachar et Aser et Nephthali, dimidiaque
tribu Manasse in Basan, civitates numero tredecim. 7 Et filiis Merari per
cognationes suas de tribubus Ruben et Gad et Zabulon urbes duodecim.
8
Dederuntque filii Isral Levitis civitates et suburbana earum, sicut
prcepit Dominus per manum Moysi, singulis sorte tribuentes. 9 De
tribubus filiorum Juda et Simeon dedit Josue civitates, quarum ista sunt
nomina, 10 filiis Aaron per familias Caath Levitici generis (prima enim sors
illis egressa est), 11 Cariatharbe patris Enac, qu vocatur Hebron, in monte
Juda, et suburbana ejus per circuitum. 12 Agros vero et villas ejus dederat
Caleb filio Jephone ad possidendum. 13 Dedit ergo filiis Aaron sacerdotis
Hebron confugii civitatem, ac suburbana ejus : et Lobnam cum suburbanis
suis : 14 et Jether, et Esthemo, 15 et Holon, et Dabir, 16 et Ain, et Jeta, et
Bethsames, cum suburbanis suis : civitates novem de tribubus, ut dictum
est, duabus. 17 De tribu autem filiorum Benjamin, Gabaon, et Gab, 18 et
Anathoth et Almon, cum suburbanis suis : civitates quatuor. 19 Omnes
simul civitates filiorum Aaron sacerdotis, tredecim, cum suburbanis suis.
20
Reliquis vero per familias filiorum Caath Levitici generis, hc est data
possessio. 21 De tribu Ephraim urbes confugii, Sichem cum suburbanis suis
in monte Ephraim, et Gazer 22 et Cibsaim et Beth-horon, cum suburbanis
suis, civitates quatuor. 23 De tribu quoque Dan, Eltheco et Gabathon, 24 et
Ajalon et Gethremmon, cum suburbanis suis, civitates quatuor. 25 Porro de
dimidia tribu Manasse, Thanach et Gethremmon, cum suburbanis suis,
civitates du. 26 Omnes civitates decem, et suburbana earum, dat sunt
filiis Caath inferioris gradus. 27 Filiis quoque Gerson Levitici generis dedit
de dimidia tribu Manasse confugii civitates, Gaulon in Basan, et Bosram,
cum suburbanis suis, civitates duas. 28 Porro de tribu Issachar, Cesion, et
Dabereth, 29 et Jaramoth, et Engannim, cum suburbanis suis, civitates
quatuor. 30 De tribu autem Aser, Masal et Abdon, 31 et Helcath, et Rohob,
cum suburbanis suis, civitates quatuor. 32 De tribu quoque Nephthali
civitates confugii, Cedes in Galila, et Hammoth Dor, et Carthan, cum
suburbanis suis, civitates tres. 33 Omnes urbes familiarum Gerson,
tredecim, cum suburbanis suis. 34 Filiis autem Merari Levitis inferioris

294/1834

Cooperatorum Veritatis Societas

Excerpta ex Documenta Catholica Omnia

gradus per familias suas data est de tribu Zabulon, Jecnam, et Cartha 35 et
Damna et Naalol, civitates quatuor cum suburbanis suis. 36 De tribu Ruben
ultra Jordanem contra Jericho civitates refugii, Bosor in solitudine, Misor et
Jaser et Jethson et Mephaath, civitates quatuor cum suburbanis suis. 37 De
tribu Gad civitates confugii, Ramoth in Galaad, et Manaim et Hesebon et
Jazer, civitates quatuor cum suburbanis suis. 38 Omnes urbes filiorum
Merari per familias et cognationes suas, duodecim. 39 Itaque civitates
univers Levitarum in medio possessionis filiorum Isral fuerunt
quadraginta octo 40 cum suburbanis suis, singul per familias distribut.
41

Deditque Dominus Deus Israli omnem terram, quam traditurum se


patribus eorum juraverat : et possederunt illam, atque habitaverunt in ea.
42
Dataque est ab eo pax in omnes per circuitum nationes : nullusque eis
hostium resistere ausus est, sed cuncti in eorum ditionem redacti sunt. 43 Ne
unum quidem verbum, quod illis prstiturum se esse promiserat, irritum
fuit, sed rebus expleta sunt omnia.
Cap. 22 1 Eodem tempore vocavit Josue Rubenitas, et Gaditas, et
dimidiam tribum Manasse, 2 dixitque ad eos : Fecistis omnia qu prcepit
vobis Moyses famulus Domini : mihi quoque in omnibus obedistis, 3 nec
reliquistis fratres vestros longo tempore, usque in prsentem diem,
custodientes imperium Domini Dei vestri. 4 Quia igitur dedit Dominus
Deus vester fratribus vestris quietem et pacem, sicut pollicitus est :
revertimini, et ite in tabernacula vestra, et in terram possessionis, quam
tradidit vobis Moyses famulus Domini trans Jordanem : 5 ita dumtaxat ut
custodiatis attente, et opere compleatis mandatum et legem quam prcepit
vobis Moyses famulus Domini, ut diligatis Dominum Deum vestrum, et
ambuletis in omnibus viis ejus, et observetis mandata illius, adhreatisque
ei, ac serviatis in omni corde, et in omni anima vestra. 6 Benedixitque eis
Josue, et dimisit eos. Qui reversi sunt in tabernacula sua. 7 Dimidi autem
tribui Manasse possessionem Moyses dederat in Basan : et idcirco medi,
qu superfuit, dedit Josue sortem inter ceteros fratres suos trans Jordanem
ad occidentalem plagam. Cumque dimitteret eos in tabernacula sua, et
benedixisset eis, 8 dixit ad eos : In multa substantia atque divitiis
revertimini ad sedes vestras, cum argento et auro, re ac ferro, et veste
multiplici : dividite prdam hostium cum fratribus vestris.
9

Reversique sunt, et abierunt filii Ruben, et filii Gad, et dimidia tribus


Manasse, a filiis Isral de Silo, qu sita est in Chanaan, ut intrarent Galaad
terram possessionis su, quam obtinuerant juxta imperium Domini in manu
Moysi. 10 Cumque venissent ad tumulos Jordanis in terram Chanaan,
dificaverunt juxta Jordanem altare infinit magnitudinis. 11 Quod cum
audissent filii Isral, et ad eos certi nuntii detulissent, dificasse filios

295/1834

Coop