P. 1
Donostia - Agustin Anabitarte

Donostia - Agustin Anabitarte

|Views: 49|Likes:
Publicado porarkisparky

More info:

Published by: arkisparky on Apr 26, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/26/2011

pdf

text

original

Sections

Agustin Anabitarte

AGUSTiN ANABiTARTE DONOSTiA
1932an argitaratu zuen Agustin Anabitartek Donostia nobela. Euskaltzaindiak antolatutako Schuchardt Saria irabazita, Euskera aldizkarian zatika argitaratu zen aurrenik eta liburu berezituan ondoren, Editorial Vasca-ren eskutik. «Irakurgai» bezala aurkeztu zuen liburua Anabitartek berak, eta hiru urte lehenago argitaratutako Usauriren «anaia laztana» zela zioen. XIX. mende bukaerako Donostia nolakoa zen azaltzea izan zuen helburu, eta horretarako prosa arinaz gozatutako fikzioa eraiki zuen. Argitalpen haren 70. urteurrena aitzakiatzat hartuta, Donostia nobela eskaintzen dizugu osorik, Anabitarteri berari buruzko hainbat xehetasunekin batera.
"Agustin Anabitarte" orrialde nagusia

DONOSTiA AGUSTiN ANABiTARTE
q

Donostia
(Iragurgaia, 1932) r I. ¡Donostia! r II. Santomasetan r III. Plaza Berria r IV. Anton Zurrut eta Joxe Ogi r V. Kaiean r VI. Bego Donostia r VII. Xanti menderatzalea r VIII. Goiz artan... r IX. Txomin-en itzaldia r X. Donostian Donosti r XI. Asteleniote. Zanpanzart r XII. Gari-pillako txoria r XIII. Sasian zarata r XIV. Santo Domingo-iturrian r XV. Biotz-nekea r XVI. Patroia r XVII. Estropada r XVIII. Udazken-egun batean r XIX. Bretxa-n r XX. Txaldana r XXI. Txoralda r XXII. Kurrutako ebainduta r XXIII. Azkena

www.susa-literatura.com

q

Anabitarteri buruz

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/14.12.2010 22:04:41

Agustin Anabitarte - Donostia

DONOSTiA
Joan dan mende-atzenean Donostia nolakoa zan (Irakurgaia) —Bigarren ageraldia. Ikutua— Augustin Anabitarte Schuchardt-saria, 1931

"Agustin Anabitarte" orrialde nagusia

www.susa-literatura.com

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono00.htm14.12.2010 22:04:42

Agustin Anabitarte - Donostia

I ¡Donostia!
gerratea bukatu zan. Txomin donostiarra Ernani-ko aldapan gora zaldigañean zetorren. An, atzean, gelditu zan Ernani ta Ernani-ko kartzela, Txomin ain luzaroan egondakoa. Pakearekin askatasuna eman zioten eta Txomin eta zaldia alkarrekin ixilik zetozen. Zaldiak eup egin zuan; nekez ba-zan ere, aldapa gaitza menderatu zuan. Zaldunak eta zaldiak atseden artu. Gaña azpiratu zutenean goizeko amarrak-aldea izango zan. Eguzkia goi-xamar zegoan. Goizeko intza ezereztu zan; baño gerizpeak oraindik busti-antzekoak zeuden. Eguzkia itzalari ondotik zijoakion, orpoz-orpo, eta arrapatzen zion puska beltza zuria biurtu. Bideko usai gozoak lilluratuta zeukan gaztea. ¡Aspaldian ez zuan orrelakorik aitu! «Nagoan, nagoan», zion. Kartzelako itzalean oituta eguzkia biziegia zitzaion. Txomin-ek Gipuzko-ko zati eder ura ondo ikusi nai, ginballa kendu, zapi zuriarekin kopeta legortu ta... exeri zaldi gañean. Zaldiak, bide ertzean, kosk egiten zion belarrari. Zaldiek lepoa luzatzen dutenean, lengoa alako bi dutela ba'dirudite. Amairu illabete egin zituan Ernani-ko kartzelan eta, etxera zetorrela, etxekoek ez jakiñagatik, ez zuan nai azkartu ibil-neurria. Bide artatik beretik ekarri zuten aita karlista zualako beste aitzakirik gabe. Txomin Hasparren-en zan gerratean. Etxeratu naiean Sokoan Santander-eraño zijoan ontzian sartu ta Donosti-ratu zan. Doi-doi aita gazteluan giltzapetuta zegoala jakiteko beste betarik ez zuan izan: aita gaztelura, semea Ernani-ra. ¡A zein ikuste ederra goi artatik! Bularra ta biotza zabaldu zitzaizkion. Mendi galantak dantza ikarragarria zebilkiten: zerua jo ta makurtu, alkarrekin topo ta altxatzen ziran: batzuk zuzen, besteak okerka, urrenak atzekoz aurrera. Atzenean ikusmena tinkotu ta bat-batean gelditu ziran guztiak: erpiñena Mendizorrotz zan, lasaiena Arratzain, bakarrena Buruntza... Zaldiaren atze-aurrerakak loarazi lizaioketen. Orain ikusten zituan mendi-betik goraño alkarren atzetik arbolak laisterka; beste tokietan, alkarren ondoan geldik, batzarra artuta zeuden. Ikusmena geiago garbitu zitzaionean, arbol batzuk mendian gora bide erdian gelditu zitzaizkion, oker-oker eginda, ta beste batzuk, bakarka, bidea galduta bezela, atzean. Orduan ederki oartzen zituan belar ta lurgorriak, sasi ta oteak, baita ere salto batean eguzkitatik itzalera abiatzen zan beko erreka jostalaria, bide-ondotik atzera zijoazkion lili zuri, gorri, kolore askotakoak. Tarteka-tarteka, arnasa sendo artuta, Txomin-ek osasungarrizko aizez bete-bete egiten zuan bularra... Daka-daka, Txomin etxealdera... Bide zabal artan eguzkiak gero ta geiago jotzen zuan. Zaldiagana zetozen euliak arpegi-ondotik zebilzkion Txomin-eri. Oriamendi eskubide-aldean ikusita gure Erri gaxoaren istorio tristia gogoratu zitzaion. Euskalerriak kemenak oparo eman izan ditu, bearrezkoak izan eta gañezkakoak ba-litzaizkio bezela. Mendi onetan bertan euskaldunkarlistak ebain-ebain egin zituzten ingeles eta portuges soldaru zarrak. Mendian beera segika, soldaru-talderik ar zezakean juliparik gogorrena, mingarriena, artu zuten. Orduan ez ziran izan euskaldunenak metak eginda pillaka erre zituzten larru zuriak.

Azkeneko

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono01.htm (1 of 3)14.12.2010 22:04:43

Egun artan udazkena aldean zegoan. Norbait ezkutatu edo galdutakoan jakin izan degu zenbat maite genuan. Aldapeta-n beera jetxi.com/emailuak/anabitarte/dono01. Ondarreko kaxeta zuriak diz-diz egiten zuten eguzkitan.2010 22:04:43 . 1813garren urtean ainbat izkillu-su egiña. «Benta Zikin»-dik eta Mendizorrotz-tik danbagiñen kea ikusten zala esan zitekean. Aboa biotz-arazoen aterabidea da. Orra.susa-literatura. Esan bear deguna da merkatariak amaiketakoa eginda etortzen zirala. allaatu nintzen Donostin. Andik Aldapeta-rako zelai zabala zegoan eta Aldapeta-ren oñean San Martin-etxadia. Ura ondotik pasata burua biurtzen zaldunari. ariin. Txomin-eri arritu-itxuran begiratzen zioten. asto-gañean ala bestela aldamenean. kaxetak. Donostia aldean zegoala jakiteak ere bai. amets-iturri gozoa. Tankera artan. Ta andik pixka batera Txominek zutitzea egin zion gerriari ta erria aurrean ikusi: ¡Donostia! Txomin-en biotza pil-pil asi zan. Easo ederra. jabearen gogoa egiteagatik baño. Baño Ariin. biotza lasaitu ta zoriona gañezka etorri. Hirurzun zaarra. ba'zebillen tarteka ta bestetan belarra jan. zakur bat burua ta isatsa ezik http://www. arriak agiñak kendu ba-lizaizkio bezela. zaldia belarrez aldatzeagatik. asto-zaiak beste ainbeste. Ayete-n barrena. Irutxulo maitagarria. ene biotzeko kutuna. Itsasoa beera ta gora. diru-meta. eztitantoa. iruron artean itsasbarrena dago. astoek. Gaztelumendiaren atzean. buru-utsik. Txomin-en zaldiaren gisara. urrezko ondarra ertzean. Baserritar merkatariak ba'zetozen Donostia-ko merketzatik etxe-aldera.» Txomin gizajoak begiak busti-busti zeuzkan. Amabiak ez ziran urruti. Asibidez.. gero barrenen arituko gatzaio-ta: irakurgai onen bukaeraño ori izango degu geren bizitokia. «Pintore»an azaldu zan. Zaldia zankoak aurrera ta burua atzera zijoan. Ordea. Oraindik ere sutauts-usaia nabari ez ote zan. lokatzak utzi ta bide-baxtarretik poliki asko zetozen anka-azpian artzen zutena ondaturik.Donostia Azkeneko gerratea bukatu-berria zan. beraz. Pillaka zetozen merkatari karraxizaleak. izar dizdizaria. Gorputzari ikara eman zion eta eskua burura zeramala zaldia berez gelditu zan. ala mutillak oñetakoak bustitzen. Baño erri-kaskoa urruti xamar bukatzen zan. esan degunez. Aien oju ta berriketa biziak zerbaitxo ernaitu zuten Txomin. erria an eta San Martin emen. pozik eta auzoko kontuak esateko gaituak. Txomin gogoeta illun auekin zegoala. Soldaruen oñatzak oraindik ezeztugabeak. gero mendigañetik joan eta. sorgin-marama. Gaztelumendiaren atzean. Zortzina ta amarnako asto-taldeetan pasatzen ziran.12. Donostia-n iru tontor dira: Txubillo-mendia. herria. Txubillo-ko argi-etxe zarrak Donostia-ondoko tontor erpiñenatzat erakusten zuan bere burua. lili txuria. Donostia aldean daukanean. Txomin erriari iñon diran xamurkeriak esaten asi zitzaion: «Kantauri-ko pitxia. Txomin donostiarra Aldapeta-n beera asi zan. Beraz. atzetik eta aurretik jostatzen ari ziran poxpoliñak ziruditen. Ernani-tik Donosti-rañoko bidea lenbizi igo egiten da Ernani-tik gora. sasietako adarrak orduantxen banaka zuzentzen ari ez ote ziran..Agustin Anabitarte . Irakurleak ere ikusi beza Txomin-ek ikusi zuana. Txomin egiazko donostiarra izan eta jaioterria ikustean barren guztia muñetaraño alaitu zitzaion. Donostia. "Lazkano"-baserriaren ondotik ba'zijoazen. Donostia kanpotik ikus dezagun. poxpolin jostalaria. Geroxeago «Muntto» baserri-ondotik zijoazen. Santa Klara-ugartea (orduan doi-doi ugartea) ta Gaztelu-mendia.htm (2 of 3)14. urrezko pinpilinpauxa. Urumea-ko erregiña. Donosti-ureta.

prantzes ta portuges gudariak askotxo ibilli da guda gogorretan. Beraz. Atzokoa zan kanpaiak jo ta donostiarren kaleetan baztarreratzea. San Martin-etxadia. San Martin-goia ezkerrera ta San Martin-bea eskubira. Donostia-n ingeles. San Martin-go Sebastopol-en ibiltzen ziran Ixkiña. etxe-arteak ere zabalak.com/emailuak/anabitarte/dono01. Naiz guztia Donostia izan. bildutako egurrarekin zenbait etxe egin eta bertako Zezen-Plazak bear zuan egur guztia izan zuten. Ezin ba'gibela estua izan sanmartindarrek. gañean gaztelu zar aundia. Sanmartindarrak jende alaia zan eta erritarrak baño borrokalari obeak.Donostia lurpean sartuta bezela.susa-literatura.12. erria bat eta San Martin bestea. Donostiarrak atera zitezkean noiz-nai erritik kanpora. bea ta bizitza bakarrekikoak geienak.htm (3 of 3)14. Donostia-k ongi elkartutako etxe ederren aurrea erakusten zuan. Brokolo ta zenbait zurrutzale ospetsuak. Eskotilla-kaleko ukullu batean zaldia utzi ta etxera abiatu tan Plaza Berrian bazkaritarako garaian. makiñabat jai ta aurreskuak egiten zituzten.susa-literatura. bazkari on baten ondoren erriak gerria lasaitu balu bezela.. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. Etxekalte. orduan urte gutxi zala txirtxildu zuten. Bereala zelaian zan eta Erregesoro-tik barrena errian sartu zan Plaza Zarretik. moallako atea itxi ta San Martin-era etorri bear izaten zuten lotara. Plaza polita ere ba'zuten. Ta oso gutxi zala karlistak Mendizorrotz-tik bidalitako aleak itsasbarren-gañetik aizea txistuka urratu ta tarteka lertzen ziran. ez len bezela. Batez ere arrera onekoak ziran eta kaletarrak bezin atsegiñak..2010 22:04:43 . Erri-inguruko moalla aundia.. Txomin San Martin-go ildegiaren ondotik zijoan.Agustin Anabitarte . erriak kopetan min-izan eta bein sendatuta lotallua bota izan balu bezela. burua erria litzake ta isatsa. Erriak guda gogorrak izandako itxura zeukan. San Martingo etxeak lasaiak ziran. edo-ta. Ekaitz-egunetan ontzi bat baño geiago apurtzen zala bide..com http://www. Geztelumendia moallaz inguratua.

Bertan prejitzen zuten ainbat kana lukainka: beatzekin artu. beintzat— «eltxetxoan» gordetzen zituzten: lau txanpon. Gorra zeritzatzen gaztain-saltzale emakumeak. kaletar nexka mexka baten ondotik joan bear izaten zuan. guztiak Plaza Berrian biltzen ziran: an izaten bai-zan iru eguneko peria. Batzuetan. zabaldu. Gazteek txibilitoak eta koskabilloak erosi ta geiago eziñean Gorra gaztainsaltzalea «ernegaziko» zuten. Teresa Boba-k «panpoxo» ta «panpoxa»-eri pastelak eskeñi. bestea berriz. ¡An izaten ziran karraxi ta algarak! Dendaedo ziralako aiek. irtendako tokian azaltzen ziran. Santo Tomas-eko periya txorixua ta ogiya. aboarekin jan eta esku-atzearekin ezpañetako koipea. atxurrak-eta aldean egongo ziran. zazpi kuarto. maiz bean jo ta gañeko ontziak itzulipurdika erortzen ziran. amak bakoitzari ekartzen zion peria. Santomasegunean baserritar asko etortzen zan Donosti-ra ta.2010 22:04:44 . baldin erosleek guztia ikusi naiez atzeraka batean ibiltzaleekin istillua jartzen ez ba-zuten. zamarrak. «denda arrayua jarri dezutena».12. aizkorak.. parrez. Neska lirañak.. Geienak nolanai jarriak zeudela. baserritarrak eta kaletarrak. aurrez-aurre. Donostiar neska-mutillentzat ez zan urte guztian Santomas-eguna bezin zorioneko egunik. Baserritarrak pillan ikusten ziran tokietan. Erle amorratuen gisan zebiltzala esan degu ta alaxe zan. irria ezpañean.. ¡Olio-keari «Txardin-berri»-koek egiten zizkioten musiñak!. akulluak. makillak. baserritar sendokote batek. Etxekoandreak goizean egiten zuten erostea. Arkupearen parean zegoan bide erosoa. ustegabean. Ume eder bat ikusi nuben Donostiya-ko kalian. Txomin-en etxea Plaza Berriko aldetik bigarren bizitza zan eta Ikaz-kale aldetik http://www. zerbait geiagorekin. kuarto ta txanponak —edo gastatu nai ez zituztenak. lanpernak.Agustin Anabitarte .Donostia II Santomasetan Erle amorratuak bezelatsu zebillen jendea batetik bestera Plaza Berrian. Orduan izaten zan —orain ere bai— etxeko neska-mutilleri jostalluak eta goxoak ekartzeko eguna. jostatzeko ez besterik jaioak zirala ematen zuten.htm (1 of 3)14. Santomas-egunean urte guztian aurreratutako diruak eltxetxotik atera ta.com/emailuak/anabitarte/dono02. karrakelak eta lapak ojuztatzen zituan. kapusaiak. Egaztia —kapoia batez ere— erruz ikusten zan. ola ta oialez erdipurdi eginda itxura besterik ez zuten aiek. Plaza osoa mota askotako saltokiez betea zegoan. Bestetan. ontziak. Neska-mutillek artzen zituzten ardit. gaztañak ezik. jendea arren gisan irabioka zebillen saltokien tartean. Ordea. Saltzalea «asto» ta «kankallu»-ka asten zitzaion zijoanari..susa-literatura. oialak eta etxerako bear izaten diran gauza asko saltzen zituzten. jostalluak ezik.

Ta asitzea asi ta galanki jan ere bai: ogi-zopa. ta. Txomin-en etxera ogeitabost-bat lagun etorri ziran.susa-literatura. jan-eguna baizik.. Ta Don Jose-k baserri askoen kontua egiten zuala-ta. egaztia ba-zan. «Errentaz» gañera. argalduta ba-zan ere. baserri askoen nagusi-ordezkoa ta. Uztaren galerarekin asiko zitzaizuten. Txomin-ek ogeitazortzi urte zituan. Txomin-en etxean aita ta seme-alabak bizi ziran. gaitzak jo ta galdu zitzaigun». biurtu ziotela. mai bertan aritzen ziran lanean. Neskame bat ere ba'zuten.htm (2 of 3)14. Txapelak belaunaren gañean. onuntzerakoan. baserrian ollo asko eukitzen-eta. Katalin-i ta Madalen-i bildu zitzaien lan aundia! Etxeko gela nagusiak doi-doi artzen zituan danak. ardoa ta sagardoa edan-ala ta kafea pattarrakin. baita fregaderan sulla ustu kalera lenbailen ateratzeagatik ur-bearraren aitzakiarekin.Agustin Anabitarte . urre asko ikusten zan etxe artan. paperean bildu ta muturrak itxi. eskua irristatuaz. batez ere. ari ta ari. Emakumeak. jan-ala. Dirua kuartotan artzen zutela-ta. eltzekaia. makiñabat aldiz joaten zan sullarekin San Telmo-kalera ur-billa. kuartoak kontatu-ala pillaka jarri ta urrena. Donostia-ko aberatsenak Plaza Berrian bizi ziran eta jairik ederrenak bertan egiten zituzten. ¡Ta urrena Txomin eraman zutenean! Orduan ez zuten jana eramateko aukerarik izan. Don Jose. bai orduan. Urteak zeramazkian etxean. Orduan Donostia-ko etxeetan urik ez zala-ta. Ta ona zergatik esan degun «jan-eguna». emaitz ugariak biltzen zituzten etxe artan. alaba Txomin baño bi urtez zarragoa. Nekez asten zan izketa. askotan etxekoandre gaztea ta Katalin arratsalde guztian egoten ziran. berriketa geitu. soldaruen alarguneri «pagak» ematen zizkien illero-illero.12. Illean ogeitamar errialeko «soldata» zuan —orduan ez txarra— ta Santomasetan beste ogeitamar errialeko saria. gazta ta gaztañak. Eskerrak bere zaldia. zapata parea. Ala bearko. aita. galgarririk topatu ezagatik.Donostia irugarrena. beste ajola gutxiagoko zeregiñetarako. besoa luzatu ta. Sukaldean egoten zan. plantxan aritu ere bai ta etxekoandreari illeak orraztu. urte txarra izan degu» urtero bezela asiagatik. emaitz ederrak ekartzen zituzten. Emakumeak bakarrik bizi ziraneko zorigaiztoko egunak joan ziran. batez ere sagarra izango zan gogotik ¡aren lore ederra! ta izotzak eta kaskabarrak guztia ondatu. Eskerrak jana etxetik eramatea aal izan zutela.2010 22:04:44 . gorputza maiari alderatu. Batzuk maitik aldendu xamarrak jarrita. plateratik abora bitarteko txirrio polita egiten zuten. Aita-semeak. Askotan iruten aritzen zan. bai gabonetan ta bai Sanjosetan. beste zerbait ba-zan.com/emailuak/anabitarte/dono02. batez ere Txomin-en etxean. edo edan-ala. Baserritarrak urteko «errentak» ekartzeko eguna zuten. ez orrenbeste baserrien nagusi-ordeko zalako. Katalin-ek berak ardazkatua. gisatua ta bixigu erria. Orain pakean bizi ziran. Iñork ez zuan gogoratu nai iru urtez lenago soldaruak etxera etorri. notarioa zan. Madalen. orrez gañera. Amabitarako maiak alkartu. arrotuta gero. ¡Etxekoandreari. Katalin-en sari-eguna ere zan egun ura. Ta gizasemeren batekin itzegiteko aukera izanez geroz. «Alako txal guri-ederra ba'genuan. Baño egun ura ez zan lan-eguna. «Gure Aita» bat esan eta mai-burukoaren bedeinka zioarekin asten ziran. auzoko kontuak izaten zituzten: zereko zeraren http://www. etxeko nagusia Gaztelura eraman zuteneko egun ura. baztar guztiak miatu. gorua ta arizko bi alkandora. Mai-burutzat zarrena jarri zuten. zapi ta ontziak jarri ta eltzeak gal-gal.. Txomin-en etxean ederki bizi ziran. «barkatu eskasiagatik. baserri batekoak askotan pamili guztia ekartzen zualako baizik. Aiekin batean Katalin mirabea zuten. aurrez-aurre. txaliarekin aritu bear zutenean. Amabiak ezkeroztik baserritarrak jabeen etxeetara etorri oi ziran bazkaritara. «Pagak» emateko dirua Kale Nagusiko Aduana-tik ekartzen zuten.

Arkupetan ibiltoki erosoa zegoan. Plazak ba'zeuzkan urdalla (lukainkausaia nabaritu) ta Plazak ba'zeukan biotza. Arkupe-kanpotik sudur-zapi poxpoliña zetorren goitik beera.2010 22:04:44 .Donostia ezkontza. balkoi batetik eroria.htm (3 of 3)14. Gizasemea bigarren bizitzara iritxi zanean. Arratsaldean ibillera berbera Plaza Berrian ala neskatxa geiago esango genuke. zereko illunabar-argi gorrian.? © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. Artean neska-mutillak ango oparotasunaz arrituta. Jendea sartu ta atera Eskotilla-kaletik eta Esnategi-kaletik egiten zan ¡eta nola! alkarri bultzaka. Urdalla beteko pozarekin bat bertsotan asi zan eta nagusiari ta etxeko guztieri zorion guztiak opa zizkien.com/emailuak/anabitarte/dono02. Antxen zebiltzan erriko gazteak.Agustin Anabitarte .. ainbat baserrietako morroienak eta alako neskak onenbeste edo orrenbeste eramango ote zuan. andreak saskiak besoan. ixilik ari ba-ziran ere. ustegabean. Itsasaldiak guztiak nastutzen zituan ta jo batera ta jo bestera... urrengo Santomasetan ere «errentak» txintxo asko ekarriko zituztela. e. Neskatxak ez zuan itzik atera aal-izan.com http://www. Maitik altxata agur egiterakoan. —Eskarrik asko. ¡A zer gizendua! Bazkari-bukaeran Don Jose azaldu zan maisterren artera ta bai gogoz ta iñon diran atsegiñezko itzakin artu. zankoen gañean biraka ateratzen ziran. gazte —esan zion gizasemeak. Zurrungillo aietan irri-karkarak maiz entzuten ziran. Asi zan billa ta. Ordurako Anita etxekoandre gazteak edo libra txokolate ala bakallo-zerra sartu zuan saski bakoitzean.susa-literatura. atzerako zor-puntta ura ere berdinduko zutela-ta. Plazak ba'zeuzkan buru ta oñak. neskatx politarekin aurrez-aurre arkitu ziran bi gazteak.12. Geren bizitzako oroitz samurrenak labe orietan trinkotzen dituzu. Biak lotsatu xamarrak zeuden: neska geldik zapi txukuna beatzetan eta gizasemea eskua doi-doi luzatu ta artzeko tankeran.. urteroko esanekin abiatu ziran. alkarren gainka. asarrezko itzak ere bai ta noizbait eme baten karraxia. Anita-k ala esan zion anaiari: —Ez zitzaizun joana damutuko. eguardi-artean baño. begiratu bakarrik. biotza arkupetan. Bereala iduri ederreko gizasemea azaldu zan aren pareko eskaratzan. irakurlea. Gizaseme apain eta neskatx pinpirriñak aruntzonuntz zebiltzan. Neska polit lirain batek beatz-muturrekin jaso zuan. ezin geiagoan jaten zuten.susa-literatura.

aurzai ta mukizuen gozagarri izaten ziran soñuaren irabio ta biurketak. ¡A zein esnatze eztitsua! Egunaren eguzkia zitzaien.2010 22:04:45 . lenagotik Ibarguren-i begira zegokionak. Esnategi. Amabiak tarteko ordu laurdenean. Askotan kaleko soñuak esnatzen zituan. Txanbolin eta Xagararbola. sagarraren adarraren punttaren punttan. Barazki. Onetan ezagutzen zituzten igande ta jai-egunak Donostia-ko mutil koskorrek. aal zutenean. Urrengo goizean oñutsik zetoztenak erri-sarreran oñetakoak jantzi. Jai-egunetan enparantza goiz asko ustutzen zan.12. Urrena.. bakanak izaten bai-ziran egazti aiek. Zain guztitako odola biotzean sartu ta irtetzen dan bezela. Plaza Berria orixe zan. alatsu.. Esku-atzea gora zutela. Soñuak kalean arrapatzen zituanak. kalearen muturreraño bakarrik txikitxoak ba-ziran.. batez ere eperrak eta ollagorrak izatekotan. «Tratua» bukatuta gero etxera-bidean abiatzen ziran eta len ere ikusi genituan Aldapeta-n gora asto ta guzti. nekez ba-zan ere. onen barruan urrena eta bestea ta bestea. Eskotilla-kaleko «rekaderak» asten zitzaien aalik-eta onena merkeen erosteko asmoz. baserritarrek txalia-bete mami-mordoska jartzen zieten esku-gañean. atabalari bat-batez eragin eta ez geiago eskatu. erriko txistulariek. geldiro abiatzen ziran. «txanpon baten mamiya» eskatzen zuten besoa luzatuta. Beatzitarako Ibarguren. erdiko kutxatilla Donostia-ko Plaza Berria. Baldin euria ba-zan. exurraren mamia. gorputzaren soñeko berria. lenbizi. Neguan arratsaldeko lauetatik seiak arte jotzen zuten Plaza Berriko txistulariek. zupa ta zupa.. Bein baño geiagotan iskanbilla jarrita txinelak zer-egiña izaten zuten an sartzen ziran naste-borrasteekin. Plaza Berritik asi ta Arrandegi. ta zertxobait albait apainduta. neska-mutil. ta onek. giltzapetuaren askatasuna. Amabiak laurden gutxiagotan berriro txistularien otsa izaten zan Plaza Berrian. Baserritarrak aulkietan exeritzen ziran eta eguerdiaz geroztik aulki aiek jaso egiten zituzten. fruta ta lorez edertua egoten zan Plaza Berria azoka bitartean.htm (1 of 3)14. Eskotilla-kaletik sartzen ziran. Neska-mutillek. Plaza Berrian sartu baño len. Kutxa http://www. Ureta ta Eskotilla-kaleetan barrena bira osoa egiten zuten ostera Plaza Berrian sartzeko.Agustin Anabitarte .susa-literatura. aranaren exurra. bazkaritara zijoazen-eta. «Donostiako plazan Dira gaur ageri Gauza merkeak eta Naikuak ugari».com/emailuak/anabitarte/dono03. txistulariek arkupetan jotzen zuten. txistularien ondotik joaten ziran. Donostia-ko egiteko nabari guztiak egitera donostiarrak Plaza Berrira joaten ziran. Goizean azoka izaten zan Plaza Berrian. Amabiak jota Ibarguren-ek keñua egiten zion Xagararbolari. xextoak koxkan utzita. Beraz.Donostia III Plaza Berria baten barrenen bestea. eskuko zuria kendu ta gero gorritzeraño.

La ciudad alegre y confiada. aidean ibiltzen zalako. Gazteak tillinga utzita beste gizonaganaño aidean joan bear zuala-ta. beste aldean. erriko aberatsenak biltzen ziraneko Casinoa edo lagun-artea zegoan. egalaria aidean zijoala buruzperako gizonaganaño iritxi.susa-literatura. Orra. Ba'zan ere jatetxe bat Plaza Berriko txoko batean orobat goxotegia zana. ¡A zein lasaitasuna ikusleena! Gaztea jetxi zanean oraindik pir-pir zeukan biotza. enparantzako tellatuen parean. Musika jo ta jo.2010 22:04:45 . orixe zuten egitekorik aundiena txerpolariek. dantzari asko etortzen zan Plaza Berrira. beste tillinga bat. bada. antxe atxitu zuan "gizon egalaria". Plaza Berriko balkoi guztiek numero bana zuten ipiñia gañean. Urrengoan burniari baten gañean einka joango zitzaizuten oñez. Aien musika jotzekoak alkarren antzik ere ez zuten. bestetan konparsa politak ere bai. Enparantza guztia sare ta tantaiez josi zuten. lengoa geldik ankaz gora. sarera baizik. exerita ibiltzen zan tillingan. gazte bat. iñolazko argi motaekin argitzen zituzten etxe-aurrea ta arkupea. urruti xamar. zortzikoa edo polka izan. «A la kinkirrinera A la xamurrera Joxpantoni Plaza Berriko Jira adi beste aldera». soñuaren neurria onelakoa edo alakoa ba-zan. etxe ederra ala ere. Aurrez-aurre. atze-aurrera.Agustin Anabitarte . batez ere kaieko Jarana-ko neska ajolagutxiak. Exeri-tokiko malla aiek lurretik asi ta ia lenbiziko bizitzarañokoak ziran. Ba'zan bi soka alkarren parean goitik beera ta muturretan makil bat duteneko tillinga orietako bat goi-goien. bi eskuak erakutsi ta. Baño Iriyarena bezelako soñurik ez zuten donostiarrek. Egun aundietan. gizon bat "gizon egalaria" etorri bear zuan aldera begira. Errenka atera zan gaztea. Ariñ. Erri-etxea Plaza Berrian zegoan. Jendea asnasik gabe «orain» noiz izango ote zan larri. Orixe bai. Len esan degunez.. Plaza Berrian nolanaiko jaiak egiten zituzten: bai mezak.. lau lagunen artean kanta bat jotzen http://www.Donostia Ibarguren txistulari yayoa zala-ta. orrengatik zuan soka luzeko tillinga. gazte egalaria. Aurrez-aurre. bere aalez. au oso luzea. yayo asko dantzatu ezik. Emengo gizona. Matxinada geienak enparantza onetan bertan sortu ta lertu izan ziran.. Ta tillinga luzea bakarrik utzita aidean joan zan egalaria. oso gora. Bein.12. Errikoxemeak umore onekoak izaki ta berek asmatutako jai ta kantak izaten zituzten. Eta olaxe. Ots bat entzun zuten buruzperako gizonak eginda. alkarri eskuak emanez. Orretxeri esaten zion El hombre volador. bada. esan degunez. zerbait min-artua. Zenbaitek dirua poliki irabazten zuten etxeko balkoia alogeran emateagatik. orregatik. Tillingatik zintzilik.htm (2 of 3)14. Ba'zebillen. A bai ba. barren-aldera mallazmalla olezko exeri-tokiak jarririk. buruzperako gizonari irrixtatu egin zitzaion eskuetatik egalaria ta beera erori zan. bai zezenketak. Gu esaten ari geranetik egun gutxiz lenago txerpolari ta txotxongilloak izan ziran.. Lau lagun ziran. ajola zien bost. alegia aien soñuak ain bestelakoak zirala-ta. gauez. Batez ere El hombre volador egitekoak ekarri zuan jendea. jendea karraxika asten zan.com/emailuak/anabitarte/dono03. Jai aundietan enparantza itxi egiten zuten. ankaz gora. Gaztea ba'zebillen naiko abiadura artu arte. Berdin zien. Musika ixildu zan. batez ere baltseak. gora-beera. ez ordea lurrera. ariñ jotzen zutenean.

2010 22:04:45 . de aquí.htm (3 of 3)14. Todas las pollitas de aquí. yo quiero subir. Anton Zurrut «zirrit» asi zitzaion eta Joxe Ogi ere bai. bajar. sulla sorbaldan eskaratzatik ateratzean. Txomin-en etxeko Madalen neskamea. Mamá. yo quiero subir En el globo de Milán. musikaren laguntzarekin.susa-literatura. Oietako bat "modan" jarri zan Donostia-n egun aietan. emateko gutxi. Les disen a sus mamás. mamás: Mamá. Eta onela aritu ziran alkarri lepotik elduta: Mamá. subir. lau kanta batean jotzen zutela obeto ematen zuten. yo quiero?» Naikua ez ote dezute ean. Tarteetan emakume bat ontzia eskuan diru-eske ibiltzen zan jendearen tartean. Emakume onek berak noizpeinka. yo quiero subir Aunque me caiga a la mar.12. ordea ikusteko asko.com http://www. Madalen-ek ala bota zien: —«¿Mamá. Plaza Berrian sartuta modazko kanta ura eztarriratu zitzaien. yo quiero bajar. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. Arratsalde batean Anton Zurrut eta Joxe Ogi Esnategi-kalean barrena edanegiak zetozela.susa-literatura. —Ik. —Zu.Donostia zutela baño. Mamá. erderazko bertso batzuk kantatzen zituan eta beroiek saldu ere bai.Agustin Anabitarte .com/emailuak/anabitarte/dono03. astua —Madalen-ek. askatik bakarrik eaten al den? —Zurrut-ek.

dizdiz egiten dutenetakuak. ogia. sedazko oyetakua lepuari bi buelta emanez. Antton. ateko sardin zarrak ezik. Aurrera zijoazela Joxe-k paper bateri oar egin zion: Se halquila un gavinete con su alcova. indi-makilla eskuan zillarrezko kirtenakin. basoak http://www. ¡Arren jazkera! ¡Errosayuak aliak baño kalabaza geyo bildu ditun mutilzarra! Lepoko aundi zuri-zuri batekin. Guda asi zan eta bukatu ere bai. ordea.com/emailuak/anabitarte/dono04. —Gaur txix egingo zenduten nik bejela Kurrutako ain apaña ikusi ba-zenduten —ari zan Joxe Ogi—. ez Joxe. Sasoi artan Donostia-ko etxe-eskaratzetan..Donostia IV Anton Zurrut eta Joxe Ogi urtean Anton Zurrut eta Joxe Ogi donostiarrak Aprika-ko gudarako irten ziran. Orduan eman zuten beren buruen berri. Anton eta Joxe arriturik zeuden nora jo ez zekitela. berriz. krabitilla-eo ¿nola esaten dek ik?. Sagardotegian sortu zan pozarekin. Txalekua txuriya.htm (1 of 3)14.12.. dei egin zion Anton-ek.. Bereala iñon diran mutil kozkorrak inguratu zitzaizkien abo-zabalik. Guantiak ere i.. Donostia-tik aldegin zutenean erri-inguruko moalla oraindik zutik zegoan. Arratsaldeko iruretan sartu ta arratseko amaikak arte nortzuk ziran iñori ez zioten adierazi. emen dek». txit irikiya. pelotak.2010 22:04:46 . eta Barbara-eneko sagardotegian sartu ziran.. txapelak eta jakia izaten ziran. Galtzak. Aldameneko jendea arritu zitzaien.. Aien «alargunak». Ezta zimurrik ere. Sardin zarrak aldameneko eskaratzean saltzen zituzten. illak zeuden. Prak ekarri du berdia ta sonbrerua «Galerna»-ren baforiaren tximiniya bejelakua. Extuextuak galtzak. Egunez ere argia beeraño sartzen ez zala. nunbait tirantiakin zuzentzen dituzte. ordea. bizkar-gañean artu ta aidean eraman zituzten etxera. Bukatutakoan. Beren senarrak iltzat emanda. kupela-ondoko krisallu batekin egiten zuten sagardotegi guztikoa: kupela-ondoan. ez ziran azaldu. Alkandora-aurrian bi botoi txiki urrezkuak alkarri kate txiki batekin lotuak.susa-literatura. Botak txarolezkuak. «—Ez. Irten ziranez zazpi urtez geroz Plaza Zarreko Errege-ostatuko aurrean bi lagun moro-jantzian jetxi ziran zalgurditik kalera: Anton Zurrut eta Joxe Ogi. Gaur marka guztiak autsi ditu. kolore askotakua. ezta arrastorik ere.. bakartzat artu ta «Kurrutako» jarri ziotzen gaitzizena.? oyetakuak. ¡motellak! Donostia-n «currutacos» deitzen zieten alako jantzi-berrizale arroxkoeri ta aldi artan gure mutilzar ori baño apañagorik ez zala-ta. noski.. Garai orretan sagardoa asi zan aien ordez izketan eta sagardoak euskeraz mintzatu bear. espartziñak. Guzriak zazpi-bat lagun izango ziran Barbara-eneko illunpean sardin zarrak jan eta sagardoa edan ari ziranak. txuriyak ayek e'. Alako batean Kale Nagusiari antzeman eta Kale Nagusitik jo ezazute. ez Anton. 1860garren Orain ere Barbara-enean ari ziran zenbait lagun: sardin zarra ogi-tartean artu ta sagardoa edan. sagarrak. orain. korbata. «alargunak» illeta-elizkizunak egin zizkieten bieri. ¿nola galtzak eta botak batian etera biar diranetakuak.Agustin Anabitarte .

lerdentasuna galtzen asia. Ximon geldik. zer jaten zuan jakin ezagatik. orduraño onelako edo alako neska txukunekin ibili ba-zan ere. «Reste-la Didonié» esaten ba-zuan. guztiak geldi ta Ximon len bezela. Xarbon. Didonié.. Norbaitek agindu bezela berealakoan egiten ez ba zuan. sagardo-txanda nork pagatu «Didon. Artan gelditu ziran baietz esanda. Kurrutako-k andregairik arrapatu ezin bezela.htm (2 of 3)14. tanto bat galdu ta ainbeste tanto galduz geroz sagardoa pagatu. Jakintzak mutur beltza isanagatik guetako askok baño biyotz obia seukala. aundi xamarra izanagatik. ¿zer moduz bizitu ziñaten moruen artian? —galdetu zion batek azken itzegindakoari.Agustin Anabitarte . —Guk lagunduko diyagu nolabait —urrena Anton Zurrut-ek. Kurrutako orrek txaldan-arpegia zeukala. Urrena «traballé Didonié». egun guzrian kalean iñon lanean aritu gabe. Ona nola aritu ziran. Baten-batek zion. Ta. naiz orain sagardotegian ikusi. ta guztiek beatzarekin tiki-taka eten gabe jo bear zuten mai-baztarra. Xanti asi zan: «traballé titu». xamurkeriak alde batera utzita. Ximon. ta http://www. «reste-la titu» esaten ba-zuan. Baño oraingoa egiteko gogorra zeritzan. Xarbon.2010 22:04:46 . kuarto ta txanponak ongi ikusteko. Xarbonié. Xanti-k artu ta laga egiten zituan bereala aspertuta. txinist sadasute. bai. Ximonié. Beñ-edo-beñ gu ustarpekuak beste prisioneruekin trukatu biar giñustela-ta. Ezkerretik asita eskubiraño izen auetxek jarri zien mendez-mende: Didon.com/emailuak/anabitarte/dono04. agur esaterakuan malkuak ixuri situn nere nagusi sarrak —bukatu zuan Anton-ek. ez ziran gain-gañekoak. —I. Kurrutako baño gazte jatorragoa. nai bejela bisi niñuken nere nagusi mutur-beltzarekin. ain janzki garestiak nola ibilli zitzakean. baño badaezbada. —Ni oso ederki bisi niñuken nere nagusiyarekin. erriko ontxoenaren atzetik zebillela. an zeuden gizonek zer parregin izan zuten Joxe Ogi-k ikusitakoaz. Baño aien artean ba'zan bat. ostera Didonie asi. ea areri neska kendu ta arrotza moko-uts uzten zuan. Eta gisa onetara beste xeetasun geiago ere kontatu zituan. Xanti. neska-kontuetan oso yayoa zana. Ordea. arpegian eta lepoan azaltzen zitzaizkion granoak ematen zioten lana.. au ere gero uzteko asmoarekin asiko zan Xanti. oi ederra biskarraren aspiyan. Mai luze bat bi aulki luzekin. orain aukeratu nai lioteken bezelakoa.susa-literatura. Beste batek galdetzen zuan non arraiotik zetorkion bizimodua. Noski. Urrenak «auskalo nungua dan ori». zion. mea.12. Nere nagusiyak asko maite niñun. Didonié»-ra jokatzea otu zitzaion. Kurrutako-k ogeitamalau urte zituan. Nik arrek etzekiskiken arostegi-lanak egiten nizkioken. norbaiteri. Didonié-k beatza altxa ta ura ezik gañerako guztiek joka jarraitu bear zuten. —I sayatu ari —ekin zion batek. «La Fraternal»-en batzarrekoa izango zan nai izan ba-zuan. Didonié. bai arte artan ta bai beste itxura oneko jendearekin ibiltzen zan gazte ondotxo azia zan. Ondo jan. «reste-la Ximon». Agintariak beti kantari egon bear du: Didon.Donostia beteegiak ez emateko. laga biar isan niken. eta berak ere maia jo oi du. pollitena ta aberatsenetakoa. ainbeste urtian arren onduan pasata. eta ardit. Xanti-k nai aña andregai izan zitzakean. Ixkixalda aren atzetik auxe asmatu zuten: Xanti Kurrutako-ren neskaren atzetik asitzea. Xanti. Alako batean «¡reste-la Xarbonié!» eta abar. Xanti jarri zan agintari.

2010 22:04:46 . mai txikiak eta sukalde-aulkiak egiten zituzten eta baita ere maletak. batez ere. aspaldiko Eskotilla-ko Mr. Gaskoina izan ez-izan. Orduan Anton moruen artean bizitakoak onela itzegin zuan: —Nayago nikek ezpanintz etorri.susa-literatura. Orrez gañera gaskoinek urteetan izan zituzten artu-emanak donostiarrekin. noski. de Chevalié-k bezela ta San Telmo-ko Fransuá-k bezela. Esnategikaleari «Narrica» (na-Rica) jarri zioten izena. Donostia-n guda asko izan zirala-ta. Aulkietatik altxatzean batek ala esan zuan: —¿Ba'al dakizute zer aitu deten? Oraingo ogeitamar xigarruak aurki ogeitabost izango dirala ta sei kuarton tokiyan zortzi t'erdi pagatu biarko ditugula. Prantzes orietako batzuk. Ximon-ek galdu zuan jokoa.htm (3 of 3)14. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.Agustin Anabitarte .Donostia Joku ori. Oso sartu ziran Donostia-n.com/emailuak/anabitarte/dono04. Ta Ximon Anton izaki. «Embeltrán» (en-Beltrán) eta abar. Beingo Nicolao de la Mayson alkatea gaskoindarra zan. gaskoin-jokoa da.12.com http://www.susa-literatura. Azakalezarrari. prantzeskondarrak gelditu ziran. Emen mixeriya besterik etziok. Len soldaru ibillitakoak soldaruzka utzita Donostia gogoratu ta prantzes bat baño geiago etorri zan bertara.

2010 22:04:47 . ezker-eskubi. kajak zirala. barrikak zirala.Agustin Anabitarte .htm (1 of 3)14. txinpartak atera bear balitu bezela. Jarana-ko amakide alaiak ari ziran. Gizonek malluka batez sartzen zituzten iltze luzeak. Usai nazkagarria zabaltzen. kafea Puerto Rico-tik. Ta beitalariak eragin bitartean. Legorreko jendea ixilik dago. aueri zuloak egin eta andik ixuritzen zan azukrea gogoz jaten zuten mutil kozkorrek. Ola batzuk belaunen gañean. sare. Txanelak txakurrak ziruditen. sareak. Pratikoak txapela dauka buruan. bi. zakuak zirala. Soka. belarrian belarritakoa. (sal-erosketa aundia zan orduan Donostia-n) ta oraintxe —nai aña iretsita gero— sarbidea itxitzen zieten. Tiña ta tiñako asko ikusten zan gatzak zurituak. Ontzi bat eta bi txanel ezker-eskubi. ari ziran trukean. etxe luze bat ainbeste etxe txiki egiña ala alkarri ondoratutako etxetxoak bat osatua? Jarana-ko etxadiak ogeitazazpi arri-oin zeukaan eta azpian utsa. bete ta bete aritzen zitzaieten. Bokartak pitxien gisara diz-diz. Gizon bakoitzak ola bakarra. Orixe bai.. gorriak. txikiak eta aundiak. Urrezko kate aundi bat dauka sabel aundi baten gañean. Emakumeek eta mutillek ere bai. Auzko muturretik «¡Pipar-pottoo!» mutil biurri batek dei egin du. Kurpil bat darabilki. ¡Arrantzaleen etxadia! ¿Zer zan ura. Bospasei gizon aundi tresak beitatzen. Tiñatako bokartak angulen ugaritasuna zeukaten. gatzatuta. Ta Jarana-ko amakide alaiak. Oin-azpian artutako arraiak ikusten ziran lurrean. ba'zebiltzan aruntz eta onuntz kaleetako idigurdi ta zalgurdiak bezela.susa-literatura. urezko kale ta enparantzakin. Bizarra agitz zuritua. Sare-gurdiaz gañera arrai-kaja pilla aundiak izaten ziran. jela Baltiko-aldetik. kaja. ari ziran trukean. tiña ta arrai-lertu tarteko mai batean. Sareek tillistaren antzeko kortxo borobillak izaten dituzte. zulo batetik ateratzen da. ez zuten soñurik ateratzen kaleetan barrena kurpildunak bezela. Ontziak burrundara batez apar zuria asi da botatzen Jarana-ko http://www. Jarana-ko etxadiaren aterpean sarez betetako esku-gurdiak izan oi ziran.. aitasemeak. Pratikoak oju egin du ta auzko bi ontzi-mutillak soka lodi batetik ezin geiagoan tiratzen dute. ari ziran. gurdi.com/emailuak/anabitarte/dono05. arraia..Donostia V Kaiean amakide alaiak. Kaia erri bat zan. Bat. Beste ontzi batzuek zura ekartzen zuten Suezia-tik. ari ziran. Berriz ere oju egin du pratikoak. Indar geiegi esan zitekean aren lan ariñarako. erreskadak ugari. Amudun listaria ezkerrarekin artu ta eskubiko beatzekin bokartaren begitik sartu ta amuaren musua isatsaraño sartzen zieten. beitatu ta beitatu egun guztian. Banaka-banaka guztiak alkarren ondoan jarri. ari ziran trukean. ba'ziruditen esku-atzearekin ezpañak igortzitzen zituztela.. Jendea ixilik dagokio. Alako gai arront arekin olak edertu. Oso langile azkarrak izaten ziran kajalariak. gatza Prantzi-tik. Kaietar mutillak moallatik uretara buruz beera saltoka aritzen ziran. Habana-tik ontzi asko etortzen zan azukre-kajaz beteak.. Ba'ziran ontzi aundiak sabel-uts etortzen ziranak. Ontziak. Millakoa nolanai beitatu. Une batean urazpian ezkutatu ta berriro azaltzen ziran. baño ba'zeuzkaten txistu batzuk ikaragarriagoak. arpegiko azala gorria. Ola tramankulu bateri alderatua.12..

ezerk ez lioke geiago txurikatuko patroi izate orrek baño. illeak bost. Arratsaldean zaldia artu ta Astigarraga-aldera joango ba-zan ere. beti itsasoari begira. ontzien soka. Orduztik geiago ta geiago maite zuten Txomin kaiean. orra Txomin-en gogoko eguraztokiak. Txomin-ek esandako tokitara. Kaieko arrantzale askok maite zuten. Txomin-eri ur-gaziaren usaia atsegiña zitzaion.susa-literatura. Urrena ontziak ezkerrera egiten du ta zabalera ateratzen da. Donostia-n. Leenagoko urteetan «Don Jose-n semia» esaten ba-zioten. Emakumeek. Etxeko lanak errez egiten zituzten aita-semeek eta maiz etortzen zan Txomin kai-aldera. kaieko emakumeak Gaztelumendira igo ta. illea bigarrena. ontzietako soka. «Bost errial» balio zuan bildegietatik Kai-puntarañoko ibillaldia. Askotan egin izan zuan goizeko lauetan treñeruan sartu ta arrantzaleekin batean arratsarte ibilli. egoaizea izaten zan. Kanpotar batek edo bestek zaplateko ederrak artuak izan dira Jarana-ko neskaekin zurikerizko ta bestelako itzekin aritzeagatik: «¡señorito arrayuak. idi-gurdien joan-etorriak. itzik ateratzen ba-zuan gordiñak esan. Guztiak ontziaren bi aldeetara so-egiten dute: lekune berbera. Txomin arrantzaleen artera. ta mutillen karramarroak alkarrekin burrukan jartzea. arrantzaleen eliza. oial zuri ta makilla luzeak oargarri.Donostia gañezka atze-aldetik. —Quita Kintze. Ontziak ateetatik atera bear du. Bat ala ari zan: —«Epaktak» amaika. irakurlea. Plaza Berriko arkupetara ala Santa Katalina-eguraztokira joera zuan bezela. besteak. goiz artakoa egin zuan. Txomin» esaten zioten lotsatuta. oial eta paluak. http://www. Larri ibilli bear degu.. ez litzakela ibilliko Jarana-ko inguruan. lur-gañeko arrikatz-bildegiak. Oso arraun-zalea zitzaigun Txomin. orain Txomintzat zeukaten guztiek.. Jendea ere lasaitu egin da. Gizonek ez lioteke ezere egingo. ordea: Plaza Berrian bizi izatea ta zaldun jantzian ibiltzea. Askotan ikusten zuten bakarrik bi arraunean ari ta ari beñere nekatzen ez zan gizasemea.12. naita ere. amairu. Kaia. ondartza ta Gaztelu-mendia. Txomin patroi jatorra zan. caarajo!». bidea estutu egin zaio ta ontzia lasaitu. «txotx-apaindu» ura. «sobra» bai. Egia da Kurrutako. Ontzia ba'dijoa. Kurrutako-k neska non ikusiko zuan bezela.. besteeri «ariyo» esaten ba-zioten ere. ordea. Jarana-ko neska gazte ajolakabeak «agur. Kai-mingaintxoko muturrean bi arrantzale zeuden alkarrekin itsasoaren gora-beerak asmatzen.. ¡a zer ikustea eguerdi arteko eguzki epelean! ¡Uraren urdintasuna! Baserritar itzaia ta arrantzalea. Ontzia atera da.2010 22:04:47 . ta «edukasiyo» konturik aipatzen ba-zuan.. Ikusi orduko destaña ta iseka egingo zioten. Kai-aurreko etxeak. makiñabatetan egin izan zuan Txomin-ek Ernani-ko kartzelatik atera zanetik ere. gobarategia. Ta Txomin kaia utzita etxera bezela. Ontzia ateratu danean. geienean. gaztelurako bidea. Eska zezakean edozein batel arraunean aritzeko asmotan. edo ala iruditu beintzat.com/emailuak/anabitarte/dono05. Esandakoaz gañera oso gizaseme burutsua. jan egingo luteke.. putzura bota eskumakila eta guzti. emezortzi. Jarana-ko etxadia —moalla zarraren azpian—. garabi beso-luzeak.Agustin Anabitarte . Zurriola-ra. ibaiko ur geza ta itsasoko ur gazia dituzu. Txomin-ek ez zuan ezeren bearrik arrantzalea izateko. amairu. Pratikoari txalorik ez jotzearren eskuak sakelan sartuta nekezkoa zaie egoera ori zenbaiteri. eta izan oi da. jostagarri. usoa ta antxeta. Urtearen aurreneko egunetan. «xanko maxkal» areri. Geroxeago batel axkar batean ekarri dute erditzale yayoenak baño arteza geiago erakutsi duan gizona.. Pratikoak tiro bat bota bear balu bezela zuzentzen du ontzia.. Kurrutako-k Zelaira.htm (2 of 3)14. sare.

htm (3 of 3)14..com/emailuak/anabitarte/dono05.susa-literatura. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.. itsasoko azken-baztarrari begiratzen zioten eltxoa añako tanto beltza noiz azalduko ote zan.Agustin Anabitarte .12.Donostia eskua kopeta-azpian eta tximak aizeak arrotuta.com http://www.susa-literatura.2010 22:04:47 .

Joxe Ogi-k ala bota zuan: San Sebastián tarrapatatán mucha bandera y poco pan. Orien atzetik atabalariak. Bestetik. iñon ez bezelakoa. bost lagun: bat lenenburua.2010 22:04:48 . Batzun-batzuk.htm (1 of 4)14. Gaztelu-pe-ko. Alatsu arrapatu zituzten Anton Zurrut-ek eta Joxe Ogi-k. pum. Irutxu-lo-ko.. Sarriegi ta Santesteban.susa-literatura. Pum. Erriaren eguna zan. An zijoazen aurrelariak zaldiz. eskaratz-barrenetan sartzen ziran eta gero lanak izaten zituzten lenagoko giz-oldean sartzen. «tamborrada» etortzeko zai atean zeudenak. Ilbeltzaren ogeigarrena: San Sebastián. lau aren urrenak. Kalerik-ka-le danborra-jo-az dio bertso berberak. Artaraxe kendu zitzatekean egun artako otzak. musikari trebeak ziran eta bear aña musika asmatuko zuten. bear ba-da. Jende guztia estu-estu eginda zetorren Kale-Nagusian. atabal-otsa goizeko iru t'erdietan asi zan. Gu zortzitarako jaiki geralarik. Beraz.com/emailuak/anabitarte/dono06. Mutillentzat goizabarra ikusi zezatekean urteko egun bakarra zan.. bego Donostia.Donostia VI Bego Donostia Irutxu-lo-ko Gaztelu-pe-ko joxemaritar zar eta gazte. lau. Askoentzat. Zer santuba ta zer erriya ta zer gaurko gure alegriya. Donostiarrak beren xaltxan jostatzen ziran.12.. eta errenkada asko. Donostia-k ez zion iñori baitu bearrik umore ona ta jostagura. eskaratzako ormak besoak zabalduta batean ikutu zitzatekean bezela. Donostia-n ba'ziran bertsolari yayo askoak. Azkenik «La Euterpe»-ko musikari-taldea. alatsu arrapatzen zituzten illunabarrak eta goizabarrak. Festarik http://www. ordea. begiak diz-diz. errenkadan. orain ere Esnategi-kaleko «Amabirjiña»-enean.. Auxe zan batez ere erriko jai jatorra. bultzatuta. ori ta urrengo «sokamuturra». Jendea agitz meartuta zebillen kaleetan barrena.Agustin Anabitarte .

Beintzat jarraigo guztia pasa arte ezin izan zituan Amabirjiñaeneko ateak arrapatu. Orduraño. berau iñoiz txinel izana! Aprika-tik etorriberrian errizai jarri zuten eta. bat-batean. ogia ta jakia eskuan zituala. ura aurrera ta abarra geldik egoten dan bezela. beti bezela. aren berri edo «partia» idatzi (iskribitu)-bearrak ematen omen zion lan iguingarria. Bi neskaen tartean ari zala. Kurrutako zotz bat egiñik urrutiratu zitzaion. Bera naigabetuago ta atabalariek ezin geiagoan.Donostia Baña zaldizko aurrelariak Amabirjiña-eneko atarian azaldu ziranean. Aldizka Kurrutako-k galtzetan garbitzen zuan oñetako gaxoa. batez ere. Ta Antton-ekin ari giñala atabalariak iges egin digute. ala dio Joxe Ogi-k Amabirjiña-eneko ateetan orain ere: —¿Ogia garestitu ta viva la Reina? http://www. Xanti-n lagun bat etorri zitzaion. geiegizko edateak egiten ez ba-zituan ere. Onetxengatik utzi omen zuan erri-zaitza. atzeraka egiten zuan. bankuetxe-jabearen alabak ere arpegi alaia zeukan. ordea.susa-literatura. ezker-eskubi begiratzen zuan norbait gertaera artaz igarrita ote zegoan. begi bat arrotza zualarik. ain garbia zeramakian oñetako zikin-zikin egin zion eta ez nolanai jota. Ezta Xanti ere. Urrena Ikaz-kalean azaldu ziran atabalariak. Kurrutako-k igarri ta ibaian beera datorren abarra ondoari lotuta. Janzki berria zeukan soñean eta oso ederki artzen. Nola begiratu ederki zekian. Noizean bein. alegia bustiaren bustia zegoala. atzetik ibilli ta ibilli. eroriko-al-aiz zebillen Antton gixaioa. Batek tira. Kurrutako ez zegoan urruti. Kurrutako zerbait igarrita zegoan. Bi mutillak bi neskaen inguruan zijoazen. Lagunari ezik bi neskaeri par-eginerazten zien. Irri-par goxoa asi zitzaion ezpañetan neskari. gerratea zala-ta. Goiko balkoietan jendea parrez. Orain asarretu egiten zan. okerrik gertatzen ba-zan. Geienetan ondoan zebilkion. besteak bultza.com/emailuak/anabitarte/dono06. Urte artakoa «La Fraternal» ta «La Unión Artesana» soziedadeak eratutako jaia zan. urrena atzera. Ibilli besterik ez. akika aurreratu zitzaien sekulako dantza parragarria egiñaz kaieko mukizuen tartean. Anton Zurrut. Azakalezarra-aldetik mukizuak berriro agertu zirala ta oju-otsa gero ta aundiagoa zala.Agustin Anabitarte . ez nai aurrean azaldu.12. Orra nolabait Xanti-ri lagundu. Kurrutako. «Moño altubarekiñ Lepuan lazua Au da moda berrik Jazkera-modua». Au. 1874garren urtetik 1876garreneko bitartean. pozik zijoala-ta. arrituta. Txinelak igarri ta an jarri zuan bizkarra etxeari pegatuta.2010 22:04:48 . ordea. baño geroztiko urteetan bai bikañak egin Irutxulo alaian. Naiz besteek aña ez. Kurrutako neskaren atzetik ikusi zuanean. Kurrutako-k atzera egiten zuan bertaegi jartzen zanean. ez zion ajol aundirik ematen zizkioten ukalondoko ta bultzakaekin. bildur gutxi ta arreta asko. bestean eskubira.htm (2 of 4)14. Bankuetxe-jabearen alaba an zijoan bere adiskideari besotik elduta. ez zuten «tamborrada»-rik ibilli. Xanti-k oparo itzegiten. Ez zan. Jendeak bein neskaren ezker-aldera eramaten zuan Xanti. Musikak eta atabalariek gero ta gogorrago jotzen zuten. ¡Txinelak eraman bear Antton. Xanti aurrerago zijoan. onoko onek atzera begiratu ta arpegiz-arpegi mutilla ikusi. Xanti-k. geldik egon.

ordea. ara tira berriz. Plaza Berriko denda guztiak itxita zeuden. Alako batean. ¡emen dek!». Jendea korrika. soka bat-batean okertu ta. sokaren muturra arkupetako arriari lotu zioten. len esan degun Arrandegi-atzeko txabol batean zeukaten. Idiari atea idiki ta beste muturrean ojuka asi ziran «¡emen dek!. Bat-batean Txomin geratu ta ala http://www. eliza-atarian ongi apaindutako jendea ikusten zan. Soka-muturra. gizon bat erori ta beste atzeko guztiak eta idia bera ere gañetik pasa zitzaizkion. Eliza gañezka bete. Aren atzetik askok eltzen zioten sokari. «Gazi-gezak» ureta-etxearen aldamenean. idia San Juan-kale aldetik asi zanean. danetara ere. burnietan gora igo. Arkupeak zirala. alegia goizeko pattarrak eta bestelako edariak lan eginda berriketarako ta laisterka ta oju egiteko gai zeudela. Ta an izaten zan urrengo donostiarren gogoko jolas parragarria. «¡Emen dek!. Alderatzen bazitzaien. Arakiña sokaren azpitik beste aldean jarri zan. noski. Ateraberrian soka zuzen ba-zegoan ere. korapillo batez gogorturik. Idia Plaza Berrira iritsi zanean. Zein ote ta ¡Anton Zurrut! Ala ere tankatekoa bai. ¡emen dek!». idia sokaz lotua zegoala. eroritakoak. «sokamuturra» atera bear bai-zuten. baita askoen baldarkeria. ¡Bai mutil yayoa! Sartzen da egiñaalean ondoko San Juankalean. Tira ta tira gizonak. onera ba-zan.. Kaleko leioetan gizon asko zeuden jarriak. soka zala. idiak ez atera nai. anaia-arrebak.com/emailuak/anabitarte/dono06.12. Mutilla an joan zan. Txomin eta Anita. makiñabaten ariñaala antxe ikusten zan. Arrandegiatzetik asi ta Plaza Berrirañoko bide guztian jendez beterik.Agustin Anabitarte . Idia ondotik pasatzen ba-zan. baño min aundirik ez. «¡Emen dek!.Donostia «tamborrada»-ren ondakin guztiak Iñigo-kalean bildu ziran. berdintsu.2010 22:04:48 Amabitan .. zioten. gizonen zankoen tartean madarikatzen zebiltzan mukizuak txint nabaritu orduko egiñaalean asten ziran. batez ere aurre-aldetik. Ordea. Idia berriro asi zan eta ¡eskerrak Arakin azkarrari! Bat idiak arrapatzeko zorian baldin ba-zegoan. ¡emen dek!».susa-literatura. Bein soka teink jarriz geroz gelditu ziran. biraka zerabilkian lenbizi atera zanak bidea garbitzearren. sokak kale-kantoia arrapatu ta arek egin zion tinkazoarekin idia ito ez zanean. Meza bukatuta. Arakiña bera ere naiko larri. idi-ondoko aldean garbi xamarra ba-zegoan ere. Baño. Gal-gal zegoan giza-taldea. Bai ba'. Beraz. Arakiña ezik. eta oraintxe alkarren bitartea gutxitu zaie. Atzeneko tokian Arakiña zeritzatena jarri zan. ¡emen dek!». Idia. «soka-muturra» azkarrik zijoala-ta. Alako batean —«soka-muturra» asi zan ba'— non ikusten degun idia amabi-bat urteko mutil baten atzetik. Jazar artan beso ta zanko indartsuak bear. ostikoka asi. lagun geiago eziñean. ez zan edozein zezenlari xankamek egitekoa.htm (3 of 4)14. Idia atera zitekeala-ta. Arakiñak «errendi» eginda bukatu zan egun artako «soka-muturra». Baño auxe gertatu zan. Idia ba'zijoan arinki. Onuntzean. Goizeko Santa Maria-ko eliza ederrean aspaldiko urteetan bezelako meza ederra izan zan. Iñigo-kaleko ardo ta sagardotegi guztiak zearo itxi zituzten. sokak sabeletik artu ta atzerako bota zituan. bospasei gizon ankaz gora joan ziran. an zetozen ere. Idiari soka luze bat lotu zioten lepoan. tira sokari Arakiñak beste aldera. edo donostiarrek zioten bezela «errendi» egitea. ¡Ipurdiz gora erori ta azkar asko abiatu ziranak! Auzko muturrean orain ere «¡emen dek!. «soka-muturrak» ba'zeukan bere elburua: idia adarretatik artu ta aunatzea. gizonezkoak. Azkenean bulunban atera zan.

2010 22:04:48 . Orio-n ere aldizka izaten omen da. Anton-ek Joxe Ogi-ri bultza ta. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. nor da? —Ori apaiz-kalekoa dala uste det. zatoa eskuan. Ta arriturik ala dio: —Emen beintzat bi asto esin liteskian pasa parian.susa-literatura. bi zamukakin ia bi etxeetako ormak arrapatzen zituala.Donostia galdetu zion arrebari: —Adizu. «Kandi» du izena.susa-literatura. orko neska lirain ori. Ta beste batek erantzunda: —¿Orren loriya al zaude? Madalen zan.htm (4 of 4)14.com http://www.com/emailuak/anabitarte/dono06.12.Agustin Anabitarte . ¿Ez al zera gogoratzen Santomasetan orrek berak zuri nere sudur-zapia emana? Asto-kalean barrena Anton Zurrut eta Joxe Ogi zetozen alkarri bizkarretik elduta. Urrena asto bat ikusi zuan kale-erdian. «Egarri zan ta nola Ontzirik etzuen Zerura apunteriyan Jarri t'edan zuen».

Beste mai bat eta barrika. guda bukatu ta sua itzali zan. par-egiña oparo etorri zitzaion. Orduan neskaren atzetik zebillen —Kurrutako-ren kaltezko asmoak ba'dakizkigu— ta neska ikusten ez zuala-ta —berdin bai-zitzaion batera ala bestera jo— ta txerpolariak ikustera joan zan. bai aurrera bai atzera. Xanti-k berak ere. zerbait saiatua zala. Bai-ba' Erregesoro-n txerpolariak eta txotxongilloak-eta ba'ziran. Zelaian —Andoain-dik Irun-erako bide zabalaren ertzean zegoan zelaian— jendea askotxo ibiltzen zan eta baita Santa Katalina-eguraztokian ere. izugarrizko saltuak egiten zituan Toni Grice-k. Txerpolarien jauzka ta irabioak. ezin sinistu ikusten zuana. beti atsegiñena izan zuana zan. bestean aruntz. Soka batetik zintzilik zegoala jendeak igarri zionean ¡aiek egin zuten par-gozoa! Urrena mai bat ekarri zioten. igande-arratsaldea. Berdin zitzaion sagardotegian egon. Orduko txerpolariak ez ziran bestetakoak baño askoz obeak. Ezkontzekotan. Ezin sinistu-ala ari zala. Orduan ere igo egin zan. Batean onuntz.Donostia VII Xanti menderatzalea Erregesoro. maiak-eta zilipurdika alde http://www. Ertzeraño joan.. Onen iritziz dantza baño egiteko egokiagorik ez du emakumeak. Beste toki batean Toni Grice par-eragille ospetsua esaten zuten. orduko emakumearen gerritik beerako gonaren antzera. Auek egualdioneko eguraztokiak ziran. Xanti zertxobait kezkatzen asita. ez zioten zer arritu aundirik ematen gazteari. Oraingoan ez zan asarre-arrastorik ere. zaldiarekin ari zana. Oraingoan igandea zan. «La Fraternal»-en aritu ala neskarik aberatsenaren atzetik ibilli.2010 22:04:49 .susa-literatura. ez zitzaion oso atsegingarria Xanti-ri. zuriz jantzia. aurre-aldean bizkar-aulki askokin. Txerpolarien tegia aundi xamarra zan. alde-alde. Xanti-ri arte batean bizi ala bestean. Barrengo musika zarra kanpoan ere bear baño geiago entzuten zan. emakumea dantzaria atsegin Xanti-ri. Toni karraxika ta jendea ere bai. acrobática y mímica de don Rafael Díaz de Lisboa.. Aur asko ikusten zan an. Beraz. gero-ta balantza ikaragarriagoak egiten zituan. bere aldiko karraxika eginda uzten du bere burua goitik erortzen eta.com/emailuak/anabitarte/dono07. eta guztiaren gañean Toni Grice ospetsua.htm (1 of 4)14.12. antxen saiatzen ziran karlista-gerratean gazte borrokalariak. garbi egitekotan. besoarekin «aztutako» zankoari lagunduz. Aidean. beti bat zirala-ta. aurreragoko urteetan. Ezin-itxuran igota beste bat eskatu zuan. Asi zan «beñere erortzen ez dan gizona»-rena egiten. ala ere. soldaru-zelaia zan. gazteak geroxeago ta urrena gizon-emakumeak. Ba'zan ere txotxongilloen txabola. Arako emakume lodi ura. oialez osorik estalia. Erregesoro-n jende asko bildu zan. Bazkalondoz asi ziran neska-mutillak Erregesoro-n. berarentzat bakarrik dantzatu lezakean andrea artuko luke. ez zion ajol aundirik. gero-ta ikotika aundiagoak eta luzeagoak egiten zituan iñolazko arrigarrizko tankeran. orra non salto batean Toni Grice aidean gelditzen dan jetxi gabe. Onela zegoan jarria: Compañía gimnástica.Agustin Anabitarte . Oial beltz baten aurrean. Toni Grice-ri eskerrak. bira osoa egiten daneko salto ura. bertan gelditu ta atzerakoa ¡nola artzen zuan gizon arek! Buruko illeak tente ta ikara biotzean ikusleak jarri zituanean.

zai. Gero. zan.. jendea zegoaneko toki ura utzita. Zure lagunaren billa lagundu nezaizuket. Danetara ere. uste okerreko itxura egin zion: ba'zala an exeri-tokia utsik. Alde batetik besoa atera ta letra auek erakutsi zituan: La salida del sol (Eguzkiaren irteera). Neska erdiko lekune artatik zijoan aurrera ezker-eskubi begira. txanda onela artu zion: —¡A zer zoritxarra! Ni. neskaren billa. Jende asko zegoan exerita. Neskak.. Oraindik ere onegin nezaizukiala derizkiyot. Beste norbaiten billa zebillen. ez zuan bankuetxe-jabearen alaba oartu. Ala ere. Xanti. neria bezelako laguntzarik txarki ez ba-derizkiyozu. bestea. zapia altxa ta jetxi. Kurrutako alde guztietara begira zegoan. begiekin billaka. Xanti-k bere artan exeri-toki garbia erakusten. emen ez ba-dago nunbait billatuko det —zion neskak. Neskak eskerrak eman eskeñiagatik eta lagunaren billa etorri zala esan nai zion. Asi ¡Ez zuten par txarra egin Barbara-eneko sagardotegian! An zeudela. ala iruditu zait. Antxen bukatu zan egun artako lana. Kurrutako bezin txotxongillorik ez zala bere buruari ari zitzaion. arrano purrukatuak. Exeri-toki geienak artuak zeuden. Nere lagunaren billa nenbillen.htm (2 of 4)14. Ordea. baita geiago alderatu ere. Xanti zegoaneko baño zertxobait atzerago gelditu zan. bai. bada. Kurrutako. zoritxarrez.Agustin Anabitarte . e'nuen sillaren biarrik. bai ongi entzuten ez ala ez-entzuna egin. alegia —eskuarekin erakutsirik— exeri zitekeala. Txotxongilloen txabola-aldera abiatu zan. Xanti. itxoegin nai izatekotan or bertan exeri zindezke. Neska zutik zegoan eta Xanti ere bai. ango aize beroak eta musika zarrak bultzatuta.susa-literatura. Eta Xanti. ¡Aiek parrak arpegia erakutsi zuanean! Eta era onetako zenbait gauza parragarri. An zegoan orain ere itoko-al-aiz lepoko arekin. ikusgarriak egiten zituan Toni-k. Batbatean Kurrutako larriago ta Xanti-k bereala igarri aren dar-darka ikusita nor azaldu zitekean. Mutillak jakin neskak zer nai zuan.12. Maiaren atzetik borobil zuria asi zan goraka: Toni-ren buru-soil aundia. bai txukuna gizona. Xanti-k bereala igarri: Kurrutako an ba-zegoan neska ez zan urruti ibilliko. —Ez ba'ninjuake. Ta.2010 22:04:49 . besteekin batean atera zan Xanti. agidanian zure laguna zure atzetik-edo dabil. ona ni utsarekin geldituba. Zapia altxa ta mai bakarra utsik erdian. naiz aldendu xamarrak joan. laister arkitu zuten laguna. Eta bukatutakoan. Biok ba'zekiten alkarren berri. txotxongilloak noiz asiko ote ziran. itzik gabe. ordea. aldendu ez zezaion. Ta Xanti bera ere aurre-aldeko toki batean exeri zan. gogoz asi zitzaion izketan neskari. alkarrekin atera ziran. Joxe Ogi-k http://www. baño. Jendea larri txotxongilloak asteko. Kurrutako-ren ondotik igaro ziranean. zerbaitian atsegin izan nai nizuna. Orduan neska Xanti-ganatu zan eta ala esan zion: —Eskarrik asko. aurrerago ez zetorrela ikusita.Donostia batera ta Toni koltxoi bigun baten gañera. Orduan mutillak beste bi.com/emailuak/anabitarte/dono07. axkurea belarrian. parrez ler-eginda gero. —A —erantzun zion Xanti-k— barkatu. —ta oinka bat egin zuan. ala ari zan berekikoz gure zargaztea: —Esne onetan ni beste euli-mandorik etziok. Jendeari begira.

ba'zebillen batetik bestera ta. beste bien tokian. Bien kemenak auzia bizituko zuten. Orra ba'bildurrak eman zion adorea. Onetxek asko mindu zuan Xanti. Ta pasadizua bi besoekin artuaz ta Xanti-ri bizkarra erakutsiaz jarri zitzaion.12.htm (3 of 4)14. zankoak tinko. Ta Araneder zan. Ez zuan. ezta ere paketsu. non ikusten dituan Kurrutako ta neska pasadizuan izketan. baiki. Xanti-k bereala baietz. sartu zan toki utsean exeritzeko asmotan. geiegi estutu. Asi zan neska non arkitu. ¡Ura zan aurrea artzea! Arritu zitzaion Xanti. Xanti lotsatu-asia atera zan. Neskak begiratu ederra egin zion. ez alkar ikusteko moduan. —Ai. aiek biak alde batean utzita. Barruan exeriko zan Xanti ta orduan neskak Kurrutako utzi ta bera ere barrenera sartuko zan. Joxe Ogi-k esan zien: «Datorren igandian dakizutenez Andoañ-en pelota-partidua izango da. Jakin neska bere aldekoa zuala ta ezin ezere egin. aurreko lenengo bikoan iñor ez ta urrengoan jantzi batzuk zeuden zabalduta. naiz eta oñetakoak diz-diz ekarri ta «ollo-xanko» galtza aiek jantzi. gero-ta begiratu samurragoak egiten zizkion Xanti-ri Araneder-en alabak. Neskari begira asi zan.com/emailuak/anabitarte/dono07.2010 22:04:49 .Agustin Anabitarte . bera ere zutik gelditu zan. begiak erne. Kurrutako bera konturatu zan. Ta an. Ta auxe ikusi zuan: bien tokian ama zegoan exeria. Egia da koska artan ortzak ortzakin jo zituala. urrengo batean Xanti-k ikusiko zuala nork aurrea artu. Esan batzuk Xanti-ren belarrietaraño iritxi ziran. Orra Kurrutako-ri ostikoa jo ta bera neskarekin gelditu. Neskak noizbait igarri. eztakit zerk eramaten naun zure aita-izenez deitzera: Araneder. Kurrutako ta irurak trenian. bankuetxe-jabearen izena. Baño alperrik. zipotz egiñik. erriko apaizak ontxuenetako batekin. andik alde-egiteko http://www. Eta geiago ere bai. Ikusia ez-ikusi.. ez. ordea. Oso eratsua ari zitzaion izketan. Bat-bateko ara zer bururatu zitzaion. Ok guztiak arrokeriz bota zituala. bera ere joan egingo zala ta apaizak pelotaka baño askoz errezago irabaziko zuala txotxongillo arraio arekin zerabilkian auzia. zeramakian jardunaldia. Kurrutako aren koska nabarituta dardarka asi ez ote zan. Bera zein dan oraintxe ikusiko degula». aldean. Kurrutako-k bigunki. Burnibidea jarriberria orduan Donostia-n.Jende asko zijoan Andoain-go pelotaka ikustera. Batean ala ari zan: —Zure izena pollita dalaren pollita. ez Xanti-k. Xanti-ri «jo ta uts» egin zuala iruditu zitzaion. Aurreak erakusten du atzeak nola dantzatu. Etsi bearrean gallenduta zegoala ta urrengo igandean Xanti-k igarriko ziola.Donostia beste berriak ekarri zituan: Kurrutako oso naigabetua zegoala-ta. eta araño eramango omen du Kurrutako neska galtzeko bildurrak. Orduko Donostia-ko iru bankuetxeetako bat zan Araneder-ena. Iñoren tartean sartzea ez bai-da egoki.. ¡A zer jakia igande-arratsean! ¿Parragarri utziko al zuan? Xanti mutil bizkorra ta apaña zan ¡arek aterako zizkion eltzetik babak! Igandea etorri zan. Kurrutako-k diyoenez neskak aita-amakin juan biar omen du trenian. Baño amak. Sagardotegian asko poztu zirala zer esanik ez dago. ezti. Geltokira iritxi ta trenian igo zan. Urrengo igandean zer zan galdetu zutenean. Noski. Azkeneko eder ori zuri esatia ain gogozkua zait. Asnasa pixka bat artu. Xanti trenian sartu orduko asiko zan bere irutegian. aita. barkatu —ta atzera etorri zan Xanti. Garaia etorri zitzaion. ez neskak.susa-literatura. —Ori neskaren tokiya degu —esan zion. alkarrekin topatu bear zuten neska. alako batean. noski. ordea. Kurrutako iñoiz bezelako mutilla zegoan. Orduan Xanti-k aita-amak zeuden barren artara zearka begiratu zuan. maiteki.

Agustin Anabitarte . —Eskarrik asko. ba'dezu tokiya nai ba-dezu —argiago itzegin zion. Ta Xanti barrenen eta Kurrutako kanpoan. Ordea. obeto esateko. Ta deitu egin zion neskak. Xanti-k eta neskak lasai itzegin zuten Andoain-eko bitartean. edo. Beraz. zutik ba'ninjuakian. Xanti-k ez-entzuna egin zion.Donostia asmorik. baño gogoz exeriko naiz eskerrak demazkitzutan bitartian.susa-literatura. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. —Aizu. ez orregatik. Kurrutako-k bigarren aldiz nola deitzen zion ikus zezan. etzanda-tankeran jarri zan. ¡Ai. Neska bere aldekoa zuan eta non-edo-an bereganatuko zuan.com/emailuak/anabitarte/dono07. Trena gelditu zanean Kurrutako-ren aztarrik ez zan.2010 22:04:49 . «Orain deituko naun». neria dek!». Zearka begira zegoala neska exeritzen ikusi zuan. ni ere Andoañ-eko bidian nabil. zion. Bi gizonak kristalatik begira jarri ziran. orren urruti ez nua. Neskak bereala «agur» esan zion Kurrutako-ri ta barrenera sartuaz kanpoan utzi zuan Kurrutako ezpañak luzatuta. Xanti-ren poza! «¡Au. baño ezta itzik ere aipatu.12. pentsatu zuan Xanti-k. aldameneko toki ura utsik gelditu zan. Bigarren aldian.htm (4 of 4)14. aldameneko jantziak artu ta zankoak estali. Bai azkar ere. Kurrutako-k ba'zekian Xanti-ri deitu ziola.com http://www.susa-literatura.

konkorra kendu dioten ganbelua iruditu zitzaion Txomin-i. Matxitxako-tik datorrenak. Biak bat zirala esan zitekean. Gora ta beera. azkena leen. Arritzekoa zan alkarri ikutu gabe alde guztietara nola zebiltzan. Emengo aldetik. beera begira. atzetik artuak ipurdiz gora igotzen zitzaizkitzun. okertua. Zurriola-ko itsas-bazter alai ura amaika egonaldi gozoen garri izaten zan. beste guztiak ospa. ¡Erriaren edergallua! Venezia-ko usoak. ordea. Gizona egoten zanean. Baldin munduaren azkenean antxetak berpiztu bear ba-luteke. zapata zarren gisan. artan egualdi ederra zegoan. bi zubien tartean egoten zitzaizun. Josapat-eko zelaia antxen luteke. Goiz http://www.. ordea. Kaio-zarrak itsusiak ziran. Urlaisterrak itsasaldera zekazkian eta ba'zebilzkitzun aidean atzekoz-aurrera. antxetak pilla aundi batean pii-pii zebiltzan nastuan janari-billa. eiztari batek tiro batez laukoa ilko lukeala begiak itxita. Iparraizea zala-ta. Itsas-autsia izaten zan tokian. Txomin-ek ez zuan iñoiz ikusi ainbeste egazti batean. Antxeta zuriak lasai zeuden uretan. Auzko ertzetik asita. aidean. besteak alde. egoaizeak. Ankaekin uretan igari ta legorrean ibilli. eten gabe. samalda osoa zerabilkian urak gora ta beera. lan gogorra zerabilkiten. azaltzen danean. Goiz artan arrantzalea agiri ez zala-ta. An aal zuanak nai zuan guztia egiten zuan. ez goraka.Donostia VIII Goiz artan. neke-neke zetorren aizea uraren gañean. ¡Begien atsegiña! Beste antxeta-multsoa ibaian. ura ez ta kaio-zarrak jartzen ziranean. Zebiltzanean ba'zirudian eskalaproinak zituztela. ain nekezkoa zitzaien bazka mokoratu naiean.htm (1 of 4)14. begiak bi aldeetara izaki ta aurrez-aurre ikusi. auek zikinkeriz. egualdi txarra.. Txomin-ek zearka begiratzen zutela uste. ezta alderatzeko ere. Ura aundituta ba'zetorren eta antxetak.12. Ain aundiak zirala ere bildurtiak ziran. Mokoa.com/emailuak/anabitarte/dono08. Mokoa alde batera jarrita. Bazkalondoz ariko balira bezela. kezkatuta egoten ziran. Arrantzaleak eta antxetak bere gain zuten putzua garbitzea: aiek arraiez. Txomin asmo txarrik gabe urruti xamar ba-zebilkien ere.. berriz. Urari ikusten zioten jateko-puska kendu nai lioteke. Aitz baten gañean maiz asko arrantzale bat ikusten zuten kanabela luzearekin arrantzan. egoekin. Uliamendi beti edan-eta-edan ari dan abere aundia zan. mendiek-eta zuten ertzatua zelai zabala. ¡orien begi zorrotza!.2010 22:04:50 . uretan eta aidean lebilzke. Egoki zegokion arrantzalea aitz puskari. Orduan ez zegoan arrantzalea. zerua ta itsasoa urdin-urdin ageri ziran. euria. Gizona arriaren pikorra besterik ez. Antxetak legorrean. Donostia-n iparraizeak egualdi ona ekarri oi du.. Gañera udaberriak mokoa erakutsi. jakintsu batek egaera ikasi naiko lukean. leena azken. Ulia ta Gaztelumendiaren tarteko artan urtu gabeko elur-malutak erruz ikusten ziran zapi urdiñaren gañean: autsak alako ugaritasuna. eguzki ederra ta aldeegiten duanean. ta ura berdintzen zanean txuxen-txuxen zijoazkion bertaraño.susa-literatura. Urumea-n. ta aren tokian iru kaio-zar arrian.Agustin Anabitarte . Tripazairen batek angula-meta baten antza emango lioke alako naspillari.

onuntzkoak jo. Obe beretzat. aidean botatzen zituzten ondar-pillak. Txomin-ek Santa Katalina-eguraztokia ta Zelaia utsik arkitu zituan astegun goiz artan. Kabarrak joan ziran. guk erakutsi bezela. Lurralde berrien jabe egitera zetozela esan bear. Arako txabola artan izaten zan erriko zergak ordaintzea. aruntzkoak utzi. Txomin buru-begi zegokien zertara iritxiko ote ziran. Bat atzetik-aurrera aga eskuan etorri bezela. ibaiko ura beera zetorrela Loyola-tik Donostia-ko muturrera etortzen ziran. egoak altxa. agaren burnizko muturra ondarrean sartu. Beste biak aren atzetik. Igarotako urteetan Donostia-ko kaiean artu-eman aundia izan zan: batetik. egoak gero ta arrotuago. ordea. Orra burua izatea. Baita ezkerrekoak ezkerrera. berriz. aurzai guztien toki atsegiña. Txomin-en erria. Donostiarreri «kaxkariñak» deitzen zieten. burnibidea jarrigabea ta bizigaiak itsasoz sartzen zituztelako. baño berek nai zutenean. urrena besteak. Txomin-ek arpegiko begiekin oraingo Donostia ikusten zuan. erri alaia zan. ura gora zijoala urarekin batean Loyola-ra. kabarrariak jo-ta-jo sartzen zuan izugarrizko akullua kabarra ibilli zedin. Iritxi. jai-zalea. irugarrena egonean.12. Urumea-ko kabarrariak ondar billa etortzen ziran. kabarra kateaz lotu ta galtzak belaun kozkorretaraño goratuta ¡altxa! oñetakoak eta guzti. zanko-joko yayoa egiten zuan atze-aldera. Txomin egurazte ederrez ari zitzaigun bere lanean. Geiegi urrutiratuko ez balira. zubi azpitik sartzen ikusi.Donostia Ba'zijoan aurrerago ta atze-atzean jarrita orduan izaten zuten istillua.2010 22:04:50 . Ta onela: eskubikoak laga. ¡Aga ikaragarriak! Irudi-mirudiak ziran. Ertzetik ari zala. Txomin «La Fraternal»-en itzaldi bat egitekoa zan aiek ala eskatuta.. eta bat-bateko iru kaiozarrak ura jo zuten sabelez bete-betean. Pala eskuan ari zirala. kabarrak muturra nola azaltzen zuan ikustea baño. Gizon bakarrak alako ondar-pil aundia. Ez zuten bidegabekeririk egiten. beste batek. Itzalbe ura «Katia» ziotena zan. Ez zan politagorik. eguzkitako kolore ta biziarekin.susa-literatura. bere erria asko ta asko maite zuan gaztea zan. Alako batean geien tira zuanak milla arraioka asi zan abian. Urumea-ko kabarrariak taldean zetozenean ikustea.com/emailuak/anabitarte/dono08. Bi aldeetatik zai zijoazkiola zuzen joan bear erdikoa. Teink jarri zuten.htm (2 of 4)14. aga-muturra bizkarrari eutsita. jolasa lanaren ondokoa izaten zuten. ezkutatzeraño egon eta zubiari laisterka aldez beste eginda. San Martin-dik Plaza Zarreko bidean. Gerratean bai http://www. ezkerrekoak eragin. Gañezka errukigabea ta palaxt egiten zuten kabarrek bi aldeetara. Kabarrak tontorreraño bete zituzten.Agustin Anabitarte . aspaldiko Donostia ospetsua. politenetako gauza. bestetik. Erregesoro-n ez zan txerpolari ta txotxongilloen aztarnik ere. jostagura. Noiz edo noiz izaten zan itzaldiren bat soziedade artan eta Txomin-ek eder askoa egingo zuala-ta eskatu zioten. Aurrekoak lirdinga zikiña iretsi. Txomin. Donostia muga-ondoan zegoalako. zutitu bakoitzean. zankozastez barrenago sartzen zuten ondarrean eta gizonek. Urak eraman zitzan utzi. Batek aurrea artu. ezker-eskubi begira. Gelditu zan pixka batean. Bai ba'. Eskubikoak laga ta bira eman zuan bere aldera. Txomin ibai-ondotik etorri zan Urumea-ko kabarrariak ikustera. aren erraz. ala ere. Beraz. ez zezaiola iñork nastu buruan zerabilkian lana. izututa egan ez-asi ainbestean. Irudigille batek baño geiagok orren lantxoa egin izan dute.. Asi zitzaizkitzun bi lirdingari tiraka. buru-barrengo begiekin. ain bide luzean ¿nola eraman lezakean? Ara.

Burua atzera biurtu ta begiratu zuan. Letrak ez zioten ezere geiago esaten. Orra goiz artako eguraztea nola bukatu zan: antxetak. Txomin batzuetan gelditu egiten zan edertasun ura bein eta berriro ikusteko. Orduan lantegi asko bai-zegoan Donostia-n eta kaleru aiek Somorrostro-tik burni-meatzaz beterik etorri ta. Lengo itzaldi-gaia aztu zitzaion. Bestetan ibilli egiten zan eta bere artan ari zala. itsas-beerako ondar-gañean ibiltze ori. alakotan bakarrik ikusten zaizka bideak.com/emailuak/anabitarte/dono08. itsas urdiña eta. Baño etorri-ala lengo itza berriro ikusteko gero ta gogo aundiagoa zekarren. «Katia»-ondoko beera-bidetik Kontxa-erdiraño. Kaiean. Aizea gutxi ta oialak zabal-zabal izanagatik geldiro zetorren bi «puntetatik» onuntz. alako bururaketan ari zan Txomin. sortaldeko fruta ederrak. Noizbait auzko iritxi ta etxerakoa artu zuan Txomin-ek. Eguarte ura. mota askotako ontziak. «Ez al da ba' beste Txomin-ik ni ezik» ari zitzaion bere buruari. Egillearen oñatzak andik etorri ta bide berbera egin dute arakoan. Asi zan ibiltzen. Urrutiko bizigaiekin batean atzerriko asnasa dakartela dirudite. makila ta soka erruz ikusten zan. Askoz geiago ibillia ez zala. Mallukak sarri jotzen zituzten eta burni-otsa. urez estalia egon bai-da au. ¿Zer ote? Dakianak esan dezala. Bizigaiak ontzietatik legorreratzen zituztenean. iges egin bear izaten zien olatu txikieri bustiko ez ba-zan. Bertaratu ta gelditu zan. An ibillitakoaren oñak txikiak bear zuten izan. beste asko bezela. Txomin-ek erriko bidea artu zuan. kate-arrastakoa berriz. zuzen Plaza Zarreraño. gizaseme baten oñatza ikutsi zitekean ondarrean. ontzi-jabe aberatsak eta aspaldiko erromatar ta greziar salerosle ospetsuak. Goiztxo zala-ta. Txomin ondarrera jeisteko abiatu zan. lana gogotik. azkenez. ondarra artzen zuten. askotan.2010 22:04:50 . Txomin ur-ertzeraño joan zan ondarrean.susa-literatura. Kañoi-alaiak ugari zebilkioten aldean eta arratsalde batez bi alek zulatu txabola. Eguzkia bizia. «Katia»-raño igota. Eta ba'zijoan aurrerago. Oial.12. aurki urak ezereztuko bai-du. Ezta askoz geroago ikusteko egiña. Oar egin eta Chomin itza irakurri zuan. Urrena ez zion jaramonik egin nai izan ikusitakoari. Ainbestetan ibiltze ura bera egin eta ez zuan beñere alakorik ikusi. Oarra oar. etengabea. konturatu gabe. Oso polita zan oial zuriak eta Jarana-ko etxadia eguzkitan ikustea. baño ostera gelditu. Itsasoa berdiña dala-ta. atzak erakusten zutenez. ustutakoan. Azkenez Chomin irakurri zuan. ainbatetan ura bera ikusi izanagatik. mando» etxerako. «Dana-dalarentzat au egitera berariz etorri da norbait. Ez zuan iñortxo ikusi. Berriz ere «¿nor etorri ote da eta norentzat jarri ote du?». Azkeneko baserritar merkatariak azkarrik zebiltzan «arre. letra batzuk oartu zituan Txomin-ek ondarrean idatzita. maitea bai-zuan. onelako ta alako gizonak. Aizeak gatz-usaia dakar eta gozoa izaten da. Donostia-ko itsasoaz ez da errez asetzen. Kaiean. Txomin arriturik gelditu. Itsasoa beera nola bai-zan. oial-ontzi asko. kabarrariak. aguro ikusten ditu ango ta emengo itsasoak. alde guztitarako joan-etorriak. Eskotilla-kaletik artu bearrean Esnategi-kalera http://www. Iñork ikustekotan egin ba-du. Legortutako ondarretan legun ibiltzen da. «Chomin» ondarrean. aurrera jarraitu zuan. Une onetan oial-ontzi bat ari zan sartzen oso ikusgarri. Kai-buru ondoko «Lasta»-n kaleruak ondarlasta artzen.htm (3 of 4)14. Buruari zerbait eragiñez geroz. Lengo bururaketak baztertu zituan. Arratzain-dik botatakoak. bestetan baño onuntzago esango nuke. ederra zitzaion Txomin-eri. Urrena Andoain-dik Irun-erako gañeko bideari ezker-eskubi begiratu zion oartu aal zezakeaneraño.Donostia bakarki arkitzen zala gure txabola toki zelai artan. itsasoa beerako azken mallan bai-dago». ez zan ni baño askoz lenago emendik ibilliko. oial-ontziak.Agustin Anabitarte . baño ez du iñor gaizkitzen. Eta etxerako asi zan. Oñak etorritako irten-bidera begiratu zuan.

Orrez gañera Kandi-k ez zuan Txomin-en aldera begiratu. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. Bat-batean biotz pir-pira etorri zitzaion. baño oñetakoetan ez zuan neskak ez busti.htm (4 of 4)14.Agustin Anabitarte . Aien artean Kandi ezagutu atze-aldetik.susa-literatura. «Judua»-eneko parean neska pil bat ikusi zuan izketan. Txomin lotsatu zan.2010 22:04:50 .com http://www. ez ondar aztarnik.susa-literatura. Beintzat Txomin kardaba arekin joan zan bazkaritara.Donostia aldatu zan.com/emailuak/anabitarte/dono08.12.

Cuentos tártaros. sartu-aurreko orman itxurazko sukaldea pintatuta zeukana. Sasoi artan Donostia-n gizonezko guztiak bizardunak ziran. ia puskatuta. Lenengo aldiz etorritakoeri gogoz eta legunkeriz erakusten zieten «La Fraternal»-eko etxea bertako sozioek. bestean Iparragirre ta urrenean Manterola-tar Balendin. utzi ditzagun liburutegiaren barren artan atea itxita. Elementos de Botánica. liburutegian sartu ziran. Iztokia lurra baño bi arrabete gorago. kopeta zabala. «La Fraternal»-en. besteak gela nagusian exeri-tokiak egokitzen ari bitartean. Ta tokirik agirienean auxe irakurri zitekean: Menos política y más administración. amarrak aldean eta arrats artako itzaldia gertu egin bear. Illeak eta bizarrak beltzak zeuzkan. bat-batean ikusteko. bertan zeuzkaten gordeak bandera bat.htm (1 of 6)14. Gaztea zalarik. Camino-ren Historia de San Sebastián. ¡Aien poza ta atsegiña norbaiteri okerreko irudipena jartzen zitzaionean! Norbaitek dei-eginda pasadizuko jendea asi zan gela nagusian sartzen eta exeritokiak betetzen. Apalategiaren azpian alasa zuten. antxen irakurri ta idatzi zezatekean sozioak. batez ere arako gela ura. burua neurri ederrean.com/emailuak/anabitarte/dono09. Manual de Homeopatía. Medicina popular eta abar. Liburu-apaletan ez zan gauza aundirik.2010 22:04:51 Kartetan . Atea idiki-berrian edozeñek artuko lukean egiazkotzat itxura utsa zana. beste batzuek jokaldia bukatzen uzteko arrenka eskatzen zuten. orduko «betrolio»-argia ba-zan ere. Txomin-ek euskeraz emango zuala http://www.12.Donostia IX Txomin-en itzaldia ari ziraneri jokoa utzierazi zieten. Irakurleak gaur dan eguneko gazteen arpegi-itxura ematen ba-dio Txomin-eri. gaztea zalarik. Erraz ikusi zitezkean ormaetako irudiak: batean Pi y Margall. Eskuak gauzez bete. Brost-en La partida doble. liburutegia ba'zuten. Batzuek jokoa bat-batean utzi ta altxa ziran. iztokira igo baño len. Baño jokalariek bakarrik egon nai dutenez geroz. Arpegia. Txomin-eri itzaldia emateko eskatu ziotenean.susa-literatura. musika-paperak eta iñauterietako kolore askodun zenbait gauza. bizar aundirik ez. eta Txomin orobat. aizetan eta eguzkitan ibillitakoa. Gela artan liburu-apalak ezik bi mai ere ba'ziran. Izlariak egon bear zuaneko tokian oial gorri ederra jarri zuten eskudelatik beeraño. entzule guztiak bere aldera jarri ziran. Azkenez. kartak eta tantoak artu ta. beraz. bizkarra zabala.Agustin Anabitarte . ala zion batek: «Etortzen zaio joko bat. gauza zarrari arra baño geiago». Txomin. Amar-amarretan azaldu zan Don Jose-ren semea soziedadeko lendakariarekin. Bekañetatik buruko illetaraño. bai jendez. alkarri bultzatu gabe ezin ibiltzeko eran. irria ezpañetan. Pasadizu estu aietan jendea askotxo ikusten zan. Gela nagusia ederki zegoan. Orra. Atea idikita Txomin azaldu zanean.. ongi apaindua. soziedade-zaiaren arrantzarako kañabel bi puska ere tartean zeudelarik. izketari utzi gabe. Argia ederra. iduri onekoa. Bere izenez Domingo de Lasurtegi e Intziarte zan. jokalarieri altxatzeko garaian kontuak nastutzen zitzaizkiela-ta. Gizaseme mardula. Mañé y Flaquer-en El Oasis-Un viaje al País de los fueros. lasai azaldu zan jendearen aurrean. Baten-bat asi ta bereala txaloka artu zuten. bai apainduz.. oker dago.

Mundu Berriaren idorokunde ta azitzean aurrenekoen kideko izan ziran eta emezortzigarren mendean Caracas-eko Lagungo goragarria. orrekin batean Hirurzun ere ikusten zan aspaldiko paper zaarretan. Asi-itza esanda jarrai-bidea artu zuan. ordea. Manterola-k berak ere txalo egin ez ote zuan. Alaxe nai genuke erriarentzat: ¡leen-leen usoa zan eta gero Donostia! »Bearrezkoa degu gure asabaen egintza ikaragarriak aldizka gogora ekartzea. Aspaldiko donostiarren baratzan ederretan ederrena zegoan. lenbizikoz itzaldi ura euskeraz zergatik egiten zuan azaldu zuan. Txomin-entzat naikoa zan hirur ta iru-en batasuna Hizurum baztertzeko. Ta emen bukatu zuan berak izeneko arazo ori. alakotu gintzaizkiekela. ¿Zun eta txulo gauza berbera ote? Izlariak zionez ez omen zan orren sakoneraño sartuko. bestela.. Donostia-ko itsasontzi olaetan ontzi ederrak erruz egiten zituzten eta Barren-itsaso urdiñaren zear joanda Itsas-Beltzaren azken-baztarretaraño sartu ziran.Agustin Anabitarte . euskeraz zer nola moldatuko zan kezkatuta zeuden entzuleak. ez. Txomin-en iritziz «Hirurzun» eta oraingo «Irutxulo». muxikarik elduena. bakalluaren billa Terranova-ko ondarretara.» Izlaria gero ta gar biziagoa zekarrela. Antziñako Donostia-ren istorioak aunditasunezko tanto lodiak ixuri dario. geren aulkeriaren lotsa izango genuke bederik. Txomin abo ederreko iztuna zan. Erdiko Gizaldian. txapela kendu ta Soria-tarraren ginballa jartzea litzakeala. http://www. Orretxengatik.Donostia erantzun zien.12. baldin alakotan. Antziñako Donostia-z itzegin eta erderaz egitea. Orduan entzun zituan lenengo txaloak. Gurasoen egiteetan geren buruak ikusi genitzake. Iparragirre-ri ia gitarra eskutatik erori ta Pi y Margall-ek. ¿Zun-ek mendia esan nai ote? ¿Txubillo.2010 22:04:51 . alegia. baita Venezuela-ren istorioan euskaldun-eragintasuna geitu ta indartu. Izenetik izanera aldatu zan. beintzat aien ondorengoak izan eta aien aalekoak izan gindezkela erakutsiko liguteke. Txomin-eri ez zitzaion usteerreza itsasoaren sartze oleri txuloak deitzea. entzuleak berotu ta txaloka gogozkoa egin zioten. Orra ba' donostiar jatorra. Manterola-ri igarrita. edo-ta. urbiltxoenari beatzarekin deitu ta Txomin-ek esandakoak erderara biurtzeko eskatu ez ote zion. Aspaldiko donostiarreri begiratuta aien leia gureganatu liteke.susa-literatura. naiko «billoa» danez? Beste batzuen iritziz «Irutxulo»-ko itsasoaren iru sarrera edo «txulo» adierazten omen du. La Rochelle-n eta Brujas-en azokak jarri zituzten eta Ipar-itsasoetan ingeles saloskariekin ika aritu ziran.com/emailuak/anabitarte/dono09. Santa Klara ta Gaztelumendia ote ziran? ¿Txubillo. Don Jose-ren semeak artzen ari zan izenagatik ezik. lorerik pinpiñena. Donostia-ren izenik zarrena ¿zein zan? Zarrenetakotzat Hizurum ematen zuten. »Donostia-ren gizaldiz-gizaldiko aziera ta zabaltzea —zion Txomin-ek— batez ere erbestekoekin artu-emanetan aritzeko bizkortasunari zor zaizkio: balearen atzetik lurburuko jeletaraño joan ziran. «Compañía de Caracas» zeritzatena. Erdizkako euskaldunak ez omen dira euskaldunak. hirur-iru dute alkarrekikoa biek. bai. baserritar bateri aragondar baten espartziñak jartzea bezela litzakeala. ain da ugaria egintza goragarri aien etorria. osoak ala batez. Euskera ba'dala gai edozein jakintza-arlotarako eta ez balitz ere gaitu egin bear genukeala..htm (2 of 6)14. zun-billo ote zan. sortu ta eutsi egin zioten: eta ez cacao-aren salerosketan holandarreri nagusitasuna kendu bakarrik. txun lenbizi ta gero txulo izango zan. «Donostia-ren aspaldiko aunditasunaz itzegitea —jarraitu zuan— ez da lan zalla. abots eder batez eta geldiro asi zanean. Geienek euskeraren aldetik galtzen omen dute osotasuna.

urteko suteak Erriko-etxean egin zuan paper zarren erretzea. galleta ta sagardoa. «La Fraternal»-eko jendea ixilik zegoala. balearen astiñaldi batek guztiak aidean bota zitzakean-eta. amabost arraunlari ta txabolin-botatzallearen diñakoa. Eziñezkoa zala istorio ori osorik azaltzea. betebatean artzen zuan aizea goiko ta beko oialetan. Emendik ateratzean zezina. seireun milla peso ordukoak eta bale bizarrarekin beste irureun milla peso aiez gañera». Era au oso zan ona. ta itsas-erri batean sartua zan. ta botatzalea. barren-barreneraño murgildu ta berekin txaboliñari lotutako soka eramanik. «Bale-arrantza —zion Txomin-ek— oso jaso aundikoa izan zan aspaldiko urteetan. baño baita arrisko aundia ontziak berak su artzekoa. bi milla itsas-gizon izango ziran. »Bein balea begitaratuta txalupa aalik-eta bertaen joaten zitzaion arrai-zarrari. txabolindunak aalbait berriro zauritzen zuan odolustu naiean.12. edo-ta. naiko soka lagata gero. Arrantzako egiteko au arriskorik aundienetakoa zan. Negargarria omen zan 1813g.Agustin Anabitarte . Bein balea ilda uraren gañean gelditzen zan. bide guztirako artzen zuan. Eta onela jarrai: «Ipar-itsasora zijoan bale-ontziak.Donostia Txomin. Ta. berak eratutako itzaldiari zegokion bezela.» Oraingoan otzikara sartu zitzaien ain ixilik zeuden «La Fraternal»-eko entzule aieri. txalupa ere alde artatik jartzen zuan arrastaka zijoala. »Balea arnasa artzera ateratzen zanean. Txomin-ek zion: «Txabolin-botatzaleak. »Legorretik urrutitxo baldin ba-zeuden. bear bezelako itsasgizon azartu ta gaituak zeramazkian berekin. Azkarrik ez ibiltzekotan. »Bale-koipez bete bear zituzten kupelak. egurrezkoa. »Txabolin-botatzaleak beste egitekorik ez zuan txaboliña baleari sartzea baizik. arrantzan ari zirala. busti egiten zuan berau. Baleak oñazea nabaritzean igesari ematen zion.2010 22:04:51 . Ontzi bakoitzean gaurko treñeruen antzeko txalupa bat izaten zan. lema eskuan. zutik. beraz. Txalupa au sendoa izanez gañera. arrai-zarra nora zijoan. balea ontzi-gañean zabalik jarri ta antxen txikitu ta urtu egiten zituzten puskak. bere eginkizunean aurrera zijoan. Sasoi batean berrogei bale-ontzi ikusi izan zitezkean Pasai-ko kaiean donostiarren ontziekin batean. onen atzetik beste txalupak joan oi ziran burnizorrotzekin bale zaurituak akabatzeko asmotan. txalupa ta gizonak ur jelatu aren barruan sartu zitzakean. auez gañera larruak eta burni landua sartzen zituzten ontzian bideko itsas-errietan saltzeko. itzaldia. beste txalupaetako arrantzaleak etorri ta aiek ere burni luzeekin egiñaalean aritzen ziran. Txaboliñak burnizkoa zuan balearen aragian sartzen zan aurreko puska. bale-arrantza arrisko aundikoa bai-zan. »Baño batez ere Euskalerriaren aal eta indarrak Amerika-ko lurraldea arkitu http://www. larraskatzearekin txalupak alde artatik su artu ez zezan. bata bestearen gañean jartzen zituzten tontorka. ta kirtena. lenbizikoz egurrakin su-egin eta gero balearen ondakin berekin. Antxen galdu ziran betiko Donostia-ren istorioko ainbeste jakingarri.susa-literatura. itsaso barean zebillen aize-ontzia. itsasontzia egiñik.htm (3 of 6)14. Beste mariñel batek. orduan ontzira igo ala atoez artzen zuten. urrena balearrantzaren berri asi zan ematen. »Euskaldun arrantzaleengandik ikasi zuten holandarrak eta ingelesak balearrantzan. Arrantzak bi milla barrikaen irabazia ematen zuan. ariña ere ba'zan eta. Gizena urtutzeko adrilluzko labe berarizkoa izaten zan.com/emailuak/anabitarte/dono09. balearen buruari burni kakotua botatzen zion. Nolanai jota.

holandarren menpean zegoan. Gela nagusiko aizea berotzen asi zan. Sagarra ere asko biltzen zuten. ta. beraz. urtean. batez ere. An egindako aingurak Prantzian eta askori saltzen omen zizkieten. Europa-n orduan zanik ontzi aundienetakotzat zeukaten. gudaontzietarako ere. Ainbeste itsasgizon mantentzen diru asko gastatu bear izan zuten.12. »Ontzitaldea okerrik gabe iritxi zan bear zan tokira. izokiak Zurriola-tik sartzen ziran bitartean. Bakallu-arrantzaran berri astiro eman zuan.Donostia zutenetik geitu ziran. nekazarieri dirua urtean baitutzen asi zan. Guztion artean 561 itsasgizon. Ola aietan ontzi aundi ta txiki asko egiten zituzten. Bein Gobernuagandik baimena iritxita. Txaloka luzea izan zan. baita Injente-aurrekoa ere. Lagungoaren irabaziaz gañera Gobernuak ere diru asko jasotzen zuan. Txakoliña.kakaoa ondo baño obeto pagatu. berriz. alegia dirua ordaintzekotan eman korritu gabetanik.. urtean Groenland-eko bidea oker artu ta bale-zale azkar batek Terranova-ko lurra begiztatu zuan.Agustin Anabitarte . orrez gañera. Toki onetan bertan. »Kai batzuk ere egin zituzten. Ulia-ondoko ondar-añoetan zeuden azkeneko maastiak. Orduan. 1348g. Atseden-aldi labur baten ondoren Txomin gazteak jarraitu zuan. andik onera kakaoa ekartzeko Lagungoa sortu zan. 1625g. amaika ontzi aundi aietan zortzi ziran Donostia-n egiñak. Ta une berberan txalo ugariak sortu ziran gela zabalean. Erritarrak lengo http://www. «La Invencible» zeritzatena. 1615g. bukatu zuten Santa Ana-ontzia egitea ta 1857 garrenean Felipe IV-ren aurrean ontzi-nagusiaren uretaratzea izan zan. uso-samaldaren egan-asitze bat-batekoa.susa-literatura. »Aurreragoko 28 urtean bost ontzi bakarrik joan ziran Españatik alde artara. Len esandako ontzi-nagusia 1522 toneladakoa zan ta 90 kañoi aundienetakoak zituan. arrera agitz gogorra egin zieten eta ori ezik matxinada bizia jarri ere bai. »Ori ala gertatu ta joandako ontziak ezin izan zuten etxerakoa askoz geroago baizik artu. Geientsuena atzerritarren eta. bai bertarako ta bai atzerrirako. urtean bale-ontziek 3680 barrikote artu zituzten. »Bi urtez geroz itsasoratu ziran lenengo lau ontziak. ¿Zer zan Karakas-eko Gipuzkoar Lagungoa edo Compañía Guípuzcoana de Caracas zeritzaana? Entzun dezagun gela nagusiko Txomin-en abots bakarra: «Venezuela-ko lur zabalak ia utsa ematen zuan Lagungoa asi baño len. urtean. bakallu-arrantza izugarria izan zan euskaldunentzat.com/emailuak/anabitarte/dono09. Santa Katalina-ko ondoan aingura-ola omen zegoan. Toki ortan bertan. kolorezko oial-ola batean bandera polit'ederrak zituzten. Europa-tik eramandako salgaiak iñork baño merkeago saldu.htm (4 of 6)14. erruz etortzen zan. Urrena Donostia-ko Urumea-ondoko itsasontzigintzak aipatu zituan. baño bertan bizi ziran atzerritarrekin sortu zitekean leiaren bildurrez. berriz. ¿Eta bai al dakizute nor izan zan gizon ospetsu ori? —galdetu zuan Txomin-ek— ¡Donostia-ko Juan Etxaide-tarra!» —¡Ederki! —oju egin zuan batek. 1728g. Txomin entzuleen jabe zan. Ezin izan zuten kakaorik erosi naiz-eta eros-neurria oi baño goragokoa izan.2010 22:04:51 . ontzigizonak pixua bizkarrean eraman ez zezaten. Felipe II garrenak Ingalaterra-ra bidalitako ontzitaldean. Guztiak donostiarrak izaki ta donostiar-biotza ederki jo Txomin-ek. guztiak gudarako gaituak. »Lagungoa.

Euskalduna itsaso zabalaren jaun eta jabe izan zan. Urrena Txomin-ek XVIIg. asierako dirutza alako iru egiteraño. »Lagungoa sortzearekin Venezuelas asko aunditu zan eta iñoiz baño kakao geiago bildu. »Ta geroago Lagungoa ogeitamar itsasontzien jabe zan. urrutiko itsasoetara joan bear izaten zutela-ta. orduan ederrenetakoa. Arrizkoa baño brontzezkoa http://www. Beraz. Etxegintza azkartu zan. Zenbait urteetan irabazi-tairabazi zijoan. oso aunditu zan. Txomin-ek donostiar pil areri Donostia-ko gauza on asko erakusten zien. Konsuladoari eskerrak 1765g. Konsuladoak Txubillo-ko argi-etxea egin zuan. Kaia ere edertu zuan.Donostia erdian pagatzen zuten Karakas-etik ekarritako kakaoa.12. ¡Gora Okendo! Ondo irabazitako oroigallua luke. euskaldunak ziran. Baño noizbait beerakoa asi bear ta aren azkeneko egunak ez dira urruti pasa. gutxik arek ainbeste. urtean Escuela de Náutica zana jarri zuten.com/emailuak/anabitarte/dono09. ontzien izenek arras zorarazi zien-eta. Bale-arrantza zala-ta. »Itsastar gain-gañekoak ziralako guretako asko joan oi zan eginkizun aundietara. Ta naiz orietako batzuk jakin. norberaren jakiteak ematen zien uste-ona ta adorearekin. arrotu zitezkean neurrian. orain irudi bat egin nai liotekena. Txomin-ek erriko gauza gogoragarriak gogoratzen erritarreri. »Karakas. Erroma-n egiña. Beste erri kozkor asko ere sortu ziran eta Venezuelas osoa aberastu zan Lagungoaren bidez etorri zitzaion ondasunaz.Agustin Anabitarte . Txomin-ek zion: «Geroxeago Lagungo berberak zortzi ontzi bidali zituen Habana-ra. Oso on aundia etorri omen zitzaion Donostia-ri Konsulado orren izatearekin. Euskaldun itsastarrak ospetsuak ziran. Donostia-ko semeari. asmoari aria emanaz. Txomin oraingoan itzaldia bukatzeko zorian zegoan. bai Prantzi-n. Txomin-ek. urtean Lagungoak irureun guda-gizon bidali zituen Karakas-era Nuestra Señora del Coro ta San Sebastián ontzietan. Donostia-ko bankuetxeak jaso aundikoak zirala. irudi bat egin bear zitzaiola. batez ere. »Ingalaterra-kin orduan guda zala-ta. España-ko erregeak izandako ontzitalde-buru entzute aundienekoak.» Jarraitu baño len utzi dezaiegun «La Fraternal»-eko sozioeri txalo jotzen. argia amalau leguako bidean bidaltzen zuana. bai Ingalaterra-n. bear bezelako lanak eginda. aien «aida»-eri «ezti» gogor erantzuten. ontzi-toki ona izatearren. Egun aietan Eco de San Sebastián berri-paperak sutsu itz egin zuan Okendo-ri. nolanaiko etxe ederrez. ala zion: «Ez da Euskalduna bezelako itsastarrik izan.2010 22:04:51 . barren artako aizea ere naiko beroa zegoaneta. Ta oien artean Okendo donostiarra. Euskalerriak ba'zituan erbesteko ordezkariak edo kontsulak derizkiotenak. »Oroitza gozoak utzi dizkigu Lagungo goragarri arek: gure Santa María eliza ta Loyola-ko Inazio donearen zillarrezko irudia. mendean jarritako Consuladoa aipatu zuan. bai Flandes-en eta bai Alemani-ko HansenUrietan. Euskaldunak ezkutueneko bazter oiek ederki ezagutzen zituzten. Beste aldez. Konsuladoak salerosketako artu-emanak legepean jarri zituala.» Lengo txaloak aundituta berritu ziran.susa-literatura. ajol aundiko zeregiñetan gogoz sartzen ziran. makiñabat erasoaldi izan zituzten.htm (5 of 6)14. Santa Klara ta Txubillo-ko tartea itxitzeko asmoa erabilli zuan. »1740g.

«semanario satírico donostiarra» zeritzanak.. An zebillen larri-larri Kurrutako... An besteekin bat egin zuten. hijo del conocido procurador don José.el joven donostiarra don Domingo de Lasurtegui. Eta beste asko. oñarri trinkoa zitzaion borrokalari nekatu-eziñari! ¡Kristau otoitzalea! ¡Amaika jazarretan garailari! ¡Ingeles ta holandar ontzi asko ta askoz inguratuta. Ona La Galerna asterokoak..Agustin Anabitarte .susa-literatura. Txitxigabea zanez argalean sendo ba-zan. Guztiek nai zioten eskua estutu Don Jose-ren semeari. lagun ez ziranak. hizo del vascuence vehículo superior de ideas e instrumento de ideas superiores.» Liburutegiko batek «ordago» bota ta bat-bateko esku-tarta ikaragarria nabaritu zan an ondoko gela zabalean. Txalokak asko iraun zuan. hombre capacitado para grandes empeños.susa-literatura. Lengo lagun zarrak. an zan. Donostia-n egun batzuetan itzaldiaren jakia izan zuten. Bego zutik Donostia-tik itsaso zabalari begira. Ondo dagoana. Txomin gazteak orduantxe bukatu bere itzaldia. Uste oso-osoa daukat ala izango dala.. Izarditu gindezkean an. Bukatu det. gerriko bat lertuko balitz bezela ebain-ebain egin zien gizona! »Nere itzalditik batez ere —asnasa lasaituaz esan zuan— asmo au nai nuke izan dezazuten: Donostia-ko erriak Okendo-ri irudi bat eskeintzea. zein itz erabilli zituan: «..htm (6 of 6)14. Txomin-en itzaldiak «itzal» aundia egin zuan. orain bular-bizkarrak bat egiteko aukeran zegoan.com/emailuak/anabitarte/dono09. quedó ampliamente demostrada la maravillosa ductilidad del lenguaje de Euskalerria. besteko zar lagunak.12. Jaiki ziran azkarrik jokoan ari ziranak eta bizkarrak ormari lotuta gela nagusi aldera asi ziran.2010 22:04:51 . «La Fraternal»-en bildutako jende guztia bereganatu zitzaion izlari yayoari..com http://www. Baita ere Xanti begi zorrotza. ¡Ur irristagarria. nuestro respetable convecino. ¡Nekezko lanbidea! Tokia betea ta iñor joaten ez. Kaietarren lagunaren ospea arrabete igo zan..» © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. bego.Donostia obe.

kaieko jendetza aundiak ulu ikaragarria atera zuan eta inguruko itsas-ontziskak iñolazko motazko txistu biziakin urratu zuten aidea.com/emailuak/anabitarte/dono10. Zarautz-aldetik lengo zalgurdi zarra zebillen orain ere. «Donostiarrak oi dira beti Umore onian oitubak Iñauteriyan ageri dute Bertako kanta soñuak. sei barren-aldean eta beste iru atze-aldean. Orain ere Plaza Zarrean egiten zuan geldi-aldia Zarautz-ko zalgurdi aundiak. 57. naiko berotuta ere.Donostia X Donostian Donosti ¡Plaza Berria! Ortxen izan ziran Prim-en eta O'Donell-en sarrerak.2010 22:04:52 ...Agustin Anabitarte . bitan ebaki ta Burgos-era bidaldu. ¡Eta aurtengoak ere! Donostian Donosti. Lenbiziko. Gañean. Ondarreta-n danba batez dios Momo ba'zetorrela gaztigatu zutenean. 33. Kai-aurreko etxe-zuloak jendez beterik zeuden eta beeko zenbaitzueri nekezko zitzaien ertze-ertzean egon eta iñoren bultzakarekin uretara ez eroritzea. autsez zuri-zuri egin eta. Penak utzi eta Maite polita Atoz zu nere ondora». larru berriak jarri ta atabal egokiak egin. Beraz. artantxe etorri ziran Anton Zurrut eta Joxe Ogi Plaza Zarrera. Zalduniote-goizeko amaiketan. baño aurtengoak lengoen marrak autsiko dituzte..000 kanpotar. Ain gogorrak ere. moro-jantzian. aspaldidanik. Donostia-ko Iñauteriak ospe aundikoak izaten ziran. Artantxe egin zuan Santa Cruz-ek Donoti-rakoa Aramayona-tik itzuli-berrian.. Aprikako lurraldea utzita.susa-literatura. Zalduniote-goizean ba'ziran Donostia-n 6. http://www. «La Euterpe»-ko musikariak saiatu zitezkean. prantzes asko ta Pau ta Biarritz-tik etorritako ingeles naiko. «La Euterpe». San Telmo-ko ingeles-soldaruak utzitako tramankulu luzeak. Illabetez aurretik asi ziran «La Fraternal» eta «Unión Artesana»-koak urte onetan Iñauteri gogorrak egin bear zituztela. «La Fraternal». ¡Zortzi zaldi! Dantzategi artatik nekez ateratzen ziran. 45. udara ez izanarren. ortxen agurtu zituzten Aprika-rako soldaruak (Joxe ta Antton zirala). Ordea. Zalgurdiaren goiak eta beak bete-betean zeuden jendez. lau lagun joan zitezkean. berriz. zankoak ezin luzaturik. Be-aldean amabi lagunentzako tokia ba'zan: iru aurre-aldean. gorostian gorosti. azkenik biak alkarrekin jaiak antolatzea erabaki zuten. «Unión Artesana». ortxen Campillo-ren matxinada ere.12.htm (1 of 5)14. batzuek txalo egiten zuten. 50. 66garren urteetako Iñauteri-artzaigo ospetsuak. ortxen Isabel IIgarrenaren aldezko matxinada. Beintzat. ortxen 18. burnibidea ba'zegoan ba'sasoi artan Prantzi-tik etortzeko. ortxen Urbiztondori arrera ederra.

Beñolakoan. Orra ba'alaitasunaren jainkoizunari arrera berebizikoa. Tramankulu aundia ere ba'zan zeruko izarrak miatzeko. kaiean legorreratu jende asko ekarri zuan zalduneriak pasa bear zuaneko kaleetara. Irria ezpañetan ikaragarrizko sonbrero-kentzea egin zien. Batzuek kale-ertzean jarrita geldirik ikusten zuten. gona motz urdiñak ere. Seigarren tokian Musica japonesa zeritzatena zijoan. itxurazkoak. ain betea ere. eztarriko ta eskumuturretako egalun txuriekin. berek eta txinatarrak oi dituzten bezelakoak.htm (2 of 5)14. Danetan gurdikoterik aundiena zan. luma txuria burukoan eta oñetako aundi ederrak.2010 22:04:52 .susa-literatura. ¡Lanak izan zituzten! Onekin batean beste gizon asko —zaldi ta gurdiz gañera— etorri zirala bide. don Amalio —esan zioten Kurrutako mutil zarrari. Antxe zegokion zai. ate bateri bizkarra erantzita zeuden «Txardin-berri»-ko ama-alabak: —Agur. neska polita irudituta. aurrera bai-zijoan zalduneria. Errizaiak lan gogorra zerabilkiten jaia era onez egingo ba-zan. oraintxe urduri zebillen jendea.Agustin Anabitarte . bat-batean. beltzez jantziak. An zijoan Xanti. besteak zalduneriaren ondotik arekin batean joan. Santa Klara-ren atzetik.com/emailuak/anabitarte/dono10. urrezko siztatuekin. Orien atzetik Estudiantina Euskalduna. galtza motzak. zaldun eta zalgurdiak noizbait abian asi ez ba-ziran. amar urteko mutil koxkorra putzura erori zala. kaiean. Gero bi erraldoi edo gizandi ta lau buruaundi: Alkatea. Bostgarrenez. gure ezaguna. zaldiak eta gurdiak gertutzen azkarrik zebiltzan. dios Momo egin zuteneko lantegitik berau atera ta itsasoz. berealakoan okertu zuan beste aldera: Kontxexi Araneder zan. Erdiko aurrelariak auxe zeukan jarria bandera batean: Carnaval de 1878 — La Fraternal — Unión Artesana. Azkenik txaloka ikaragarria jo zuten «dios Momo» bertaratu ta legorrera asi zanean. Santa Klarako atera pasata. ordea. zapata luzeak eta ginbail zabala kolore askotako lumaekin. kaia bete-betea zegoan. Orrez gañera. esku batez zankotik eldu ta buruz beera atera zuten uretatik. «La Euterpe»-ko musikari yayoak japondar jantzian.12. urrena mutur estua aboan sartu ta bertatik itzeginda zurikatzen zituan. bi errizai ta beste txinel bat. Dios Momo-ren bi aurrelariak Injente-kaleko parean zijoazen. Ta dios Momo bera Kale Nagusian sartu baño lentxeago. aldameneko bi aurrelariak turuta bana zeramaten eta. beren lastozko ginbail zabalakin eta soñekoan iñolazko letra ta marrak. Amaseigarren http://www. zalduneria dios Momo-ri. Ikus dezagun dios Momo orain. Ta txingurritegi artatik txingurri geiago eroriko zan uretara baldin zaldi. Urrena erriko danbolin-jotzaleak apain-jantzian. berrogei laguneko taldea. eta berau gero ta bertago zetorrela. Arekin Xanti-k iduri-oneko neska guztieri begiratzen zien. areri laguntzearren. Lenengo tokian iru aurrelari zijoazen zaldizkoak buruko gorriekin. turutari aize ematen zioten. an zijoazen lau lagunek urrutira ikusteko bana zuten txikiagoak. egia da ere bat baño geiago asi zala esaten «Unión Artesana»-k egindakoa geiago ta obea zala «La Fraternidad»-ena baño.Donostia Txubillo-ren oñean zegoan Ondarreta-tik. Ikus bitza irakurleak Donostia-ko Iñauteri ospetsuak. tarteka. aboko bustia begiari erantzi zionean. Aurreko tokian bandera bat zeramaten onela jartzen zuala: Estudiantina euskalduna de la Universidad de Valladolid. Carroza de nigrománticos. gorontza gorria ta ikurdi urdiñak bular-bizkarretan. Zerua ikusteko etxearen antza zeukan gurdikote arek. Bi soziedade oriek ederki alkartuta azaltzen ziran eta arpegia onela erakusten zuten. aurreko tokiak arrapatzera.

Carro de Marte. Arraunlarien ordez musikariak zijoazen. Baita arkupetako ibiltokian. ¡Ara. musikarien soñuarekin belarribarrenen atsegin egiten zuan. Garia.San Tomas-en bezela —itzegin zuan atzean zegoan Txomin-ek— eta barkatu.! —. goroldioakin antzemana. Zalduneriaren buruan txantxo ta mozorro ba'zijoazen kalekoak. Carro de Ceres. «Unión Artesana»-k geiago egin ba-zuan ala gutxiago —esamesak entzunda ari zirala— «neska polit orrek» itzak belarriratu zitzaizkienean. aspaldiko urteetan Zelaian izandako burrukaekin zer-ikusia zeukana. Plaza Berrian sartu ziran guztiguztiak. geiegi ez luzatzearren: Carroza infantil. zerbait erori da balkoi artatik. Carro de Mercurio. El moro Muza y su séquito. ate ta guzti. Eta onelaxe. http://www. Beste neskak. eta atzerago. Concha de Neptuno. erruz zan jendea. El robo de Elena.. —Ez det uste (gezurretan ari zan Txomin). U-nión Ar-te-sa-na. Gurditzar au koxkabilloz ta txilintxaz josia zegoan eta zebillela. Plaza Berriko tellatuetan ere jendea ba'zala esango genuke. oñak ezin ibilli-ala. —¡Ori poliki! —ari zan— ¿Zer diyo dios Momo-ren kurpilleta? La Fra-ter-nal (buruari eragiñaz). Gure baratzan arkituko du Asma diteken guziya». Dios Momo tokirik agirienean. Ta azkenez. Primer regimiento montado de jeringuería. Orrez gañera ate batzuk ibilli añako ur-ontzi aundia. lepoak luzatu ta iñoren bultzakari arpegi goxoa jartzen. auek mitxeleta-egoekin zeuden edertuak. ez det uste nere arrebaren sudur-zapiya jaso zenduelako eskerrak eman nizkitzunik ere.. Ta tankera onean jarrita zeudenean. Noizean bein aldeetara begiratzen zuan atzekoa ikusteko. bi aldeetako arraun errenkadakin.2010 22:04:52 .12. ¡Oyek ate politak uretan! Une batean ixildu zan besteak ere bere artan ari zirala. ari ura utzi ta Txomin-en aldera jarri ziran begira. sokaz ertzatuta. oial zabal baten itzalpean. Aietako uztai baten azpian zeuden Kandi ta beste iru lagun alkarri besotik elduta. Azkenik. Escolta de carabineros de Offembach.. musika ta tutuekin. Baratz uta ederra zan bada.Agustin Anabitarte . Donostia-k esan zezakean: «Iñork nai ba-du belar onikan Naiz dala lore. Sei mandok zeramaten gurdia. Barren-aldean. Andik pixka batera jarraitu zuan: —San Tomas-egunean bezelako lanabasak daramazkite or lurra lantzekuak. Urrena Batallón de Kaka-jarios. eun erromatar zaldizkoak.Donostia gizaldiko Venezi-tar ontziaren itxura zeukan. Kale Nagusia pasata. artoa ta lurrak ematen dituan beste aliak lantzeko lanabasak. gure erriko jantzian. —Baietz uste det —erantzun zion Kandi-k ikara joanda gero.. Carroza de Vulcano.htm (3 of 5)14. Portu-kaletik barrena. Jarraigo luze arek bira guztian artzen zuan enparantza. ¡Zeñen ederki! ¡Otra Xanti! ¿Zer dute jantziyetan marreztuta? Kokotzaren azpiyan eguzkiyaren antza ta gero oin eta eskumuturretaraño izarrez josiyak. ollar-gañern exeriak. Kandi zeralako neska polit orrek. aziya.susa-literatura. Gero Praxku-talde bat..com/emailuak/anabitarte/dono10..

Beste esanak gogoratu zitzaizkion. —Eskarrik asko. Txomin-eri ondarreko letrak burutaratu zitzaizkion. buru txarra ala buru ona izatia? —Itzaldiyak egiteko buru ona biarko dezute. Plaza Berritik atera baño len. —.. ¿Eta ura ez ba-zan. —Gain-gañekuak ala. Kandi. Ementxen zan zalduneriaren gorde-tokia. Kandi-k beste nonbaitetik ikusi zuala erantzun. Ordurako iru musikari-taldeak batera bildu ziran ta dios Momo bera ere erdi-aldera ekarri zuten jendearen artetik egizko Jainkoak dakian bezela. Bein edo bein listaria autsi ta pelota bezela joaten http://www. Ala zion Txomin-ek beintzat. noski.com/emailuak/anabitarte/dono10. Momo zutik jarrita agerkai bat irakurtzen asi zan. Urrena itsasbeera zegoala-ta. Eta Txomin-ek neskak agurtu zituan. Aspaldian kezka ura ezin aienaturik zebillen. Berekikoz neskaren bat bear zuan izan.. Aren jolasa esan bitartean.2010 22:04:52 Lauak .susa-literatura. Iru musikari-taldeakkanta bat jo zuten eta onen urren. Berak zer ikusirik ez zuan izango ondarreko kontuarekin. ¿Zer ote da. Arrotzak nora etorri ondo jakin. Txomin-ek ondarretik ikusi zuala Momo-ren etorrera esan zion Kandi-ri. nor izan zitekean? Momo-k bukatu zuan: «Artu jende maitiak Donostiyakuak Oroipen aitormenak Biyotz gurekuak». Kale Nagusitik Lasala-enparantzara. Txomin-en erantzuna alde txarrera artu zitekean. baño ez zan orrelakorik gertatu.. ¡Zein polita zegoan neska polit ura! Kaleetan jende asko zebillen. berandutxo ba-da ere. Ondo egin omen zuan ez geiago esatea. jarraigoa asi zan Plaza Berritik Portu-kalera. bertago egon eta ondo ikusi zuala ondarretik. ango oin-atz txikieri antzemanda.nolanaikuak. Arratsaldeko ordu bata joa zan.htm (4 of 5)14. —Nolakoak diran. baño Kandi-k San Tomas-eguna aipatu. —Ia urrengo batian eskerrak ematia aztu zerala gogoratzen zeran.. Donostia-ko mozorro ta txantxo guztiak antxen bildu ziran. —Zoriyonak zuri.Donostia —Etzan zer eman ere.. ixilik. Beraz ¿aztu ziñan? —Eta gogoratu naiz. ezkeroztik Plaza Berrian ezin bukatu alako musika zan. etorri bezela. Neskak irria zuten ezpañean. Par gozoa egin zion Txomin-ek. Mutil koxkorrak txantxoen atzetik bixiga edo maskuriakin jo ta jo ari zitzaizkien.Agustin Anabitarte .12. Txomin-ek aitzekia zekarren. Aztu izatia gogoratu. —San Tomas-egunarekin bezela nun eta beste zerbaitek Iñauteriyak burura ez badakazkigun..

Urrengo goiza arte ibilli ziran ezagutzen ez zuten ideko arekin. mozorroaren aboko zulotik. Zurrut-ek ginballa lurretik artu ta ezagutzen ez zutenari jarri. ginbail beltz luze batekin. Ibiltzen asmatzen ez zutenak. Onoko txantxoak orain ere ikusten dira arrantzaleen artean.2010 22:04:52 . trebeak ziran dantzan. non beste mozkor bat etorri ta irurak alkarrekin asten diran —au eguneroko jantzian etorri zan—.12. buruan. besteak. bi alargunak eta bestea. ez mozorrorik. Noizbait bukatu zan amaitu eziñeko dantza ura.susa-literatura. Baño txistulariak ezta ere gelditu. izarditan. zakur bat atzetik zaunka.Agustin Anabitarte . © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. Arpegian ere zirrimar gorriak. ez kaiolik. sardin-zarra txori. Joxe emakume-jantzian zegoan. Antton-ek ez zeukan ez txapelik. gerri estua ta lurrerañoko gona zabalak.susa-literatura. Antxen zebiltzan Erri-etxeko ate-ondoan Joxe Ogi ta Anton Zurrut.htm (5 of 5)14. Antton emakume-jantzian ere. bularrak. Zurrunbillo artan geienak karraxika ari ziran.Donostia zitzaien maskuria. arpegi-ordeko mozorroa ta. ikaragarriak. Ta dantza gogorrean ari zirala. sendo. Ta onelaxe. gorriz goitik beera. begiak. Ogi-ri ginballa erori ta etorriberriari txapela kendu. Batzuen ondotik joanda ardo-usaia galanki aitzen zitzaien. urrena jendearen gañera joan ala alkarren gainka ibilli. Kaiolak-eta eman zizkieten eta an joan ziran irurak alkarrekin. Gonak. bestea altxa.com/emailuak/anabitarte/dono10. emakume-gisan zegoalarik. txapela. maindire batekin egiñak. Dantzan egiteko baztar batean jarri zuan zerabilkian kaiola. xigarroa.com http://www. bat erori. Jende asko zegokien begira. Asma. beren diña zeramatela. barrenen.

Esnategikalea. jendez beteak.susa-literatura. Urumea-ibaiak ur estua zekarrela. alajañetan! Zarraren gañean erri berria agidanean. «Kilimax» goitizeneko beste mozkor batek zesaion: —Moskortzeko dirua ba'aukak.Donostia XI Asteleniote. Kilimax-eri begira. aurrean zeukaten errian sartu nairik. Zanpanzart ta Antton-en adiskide berria. Lengo eguneko garai berean atera zan Zanpanzart-arratseko jarraigoa. Brecha izena jarritako tokitik. lilluragarria zegoan Donostia-ko txulo maitagarri ura. amabost urteko neska buru ariña soñeko berriarekin zebillen egun aietan. geiago ezin artu alako jendea zebillen. azkena azken. Ingelesak eta portugesak alkartuta. zorioneko Plaza Berrian sartu zan orain ere. Zuzi ta argi-ontzi kolore askotakoekin argitua zegoana-ta. Iñigo ta. amarrak aldean. Nai aña gaiztakeri ta lizunkeri egin eta arrats artan bertan su eman zioten erri gaxo areri. erria prantzesen menpean zegoan. ¿es al eunkaken poxpoluak erosteko? Bestea betiko tankeran eta begira berriz itzik atera gabe.Agustin Anabitarte . Ezta itzik ere. Ureta-kalea. Plaza Berrian sartu zan. Orduan izaten zan Txardiñaren lurperatzea ta. ¡Nork esan 1813garren urteko erria zala ura! Urte artako Dagonillaren 31ean. gero ta urrutiago: —Moskortzeko dirua isan dek ba'. Zenbait egunean egiñaalean arituta. Lengoak berriz ere. Plaza Zarra. ¿sergatik es dituk poxpoluak erosi? Ez dakigu geiagotan atzera biurtu ote zan. Seireun etxe zituala ogeitamasei bakarrik gelditu zitzaizkion zutik. Geldik zegoana. aldez beste egin eta.com/emailuak/anabitarte/dono11. Joxe zortziak baño geiago izango ziran La Fraternal ta Unión Artesana soziedadeak eratutako zalduneria Lasala-enparantzatik atera zanean. Leku geiago eman dezaiogun Zanpanzart-arratseko jaiari. beatziak doidoi. errian sartu ziran soldaru amorratuak. Bestea lengo tankeran geldik. Bakoitza kandel bana bi zerrenda http://www. azkenean. Bosteun mamu maindire txuritan bilduak. neurriak autsita ibiltzen ziran Irutxulo-ko erritar alaiak. ez beinbeingoan. noizbait ibiltzeko asi zan eta beatz-tartean zeukan xigarro-puntta erdeñuz bota zuan. Iñigo-kalean zegoan astelen-arratsaldez.12. ¡Ta urrengo urtean. Bai Plaza Berrian ere. Lasalaenparantzatik atera. Azakalezarratik sartu ta Esnategi ta Iñigo-n barrena. aspertuta. Bideko kale ta plazak. Iñauteri jatorrak egin omen zituzten.htm (1 of 3)14. Ibilli zituan Lasala-enparantza.2010 22:04:53 Arratseko . Iniente-kalea. 1814garrenean. Gutxi gora-beera Zaldunioteko jarraigo bera zan. Donostia. poxpoluak erosteko es. Urrutixeagotik biurtu ta oraindik ere: —Moskorra arrapatzeko dirua esan dek.

Gran banda de tambores. ¿Ba'dakizu nortzuk ziran. jende mordo aundia gelditu zan Iñigo-kalean zarata ta asarre bizia zerabilkitela. —¡Viva la unión! —oju egin zuan. labe gorria.susa-literatura. Erdian. euskal-baratzako pinpilinpauxarik jostalariena ta politena. Soldaruak eta il-aztiak erdiko olaetan igota. Donostia maitea. asmo onez esandako itzak nola sortu zuten ekaitz beltza.com/emailuak/anabitarte/dono11. ¡Ai. gorputz zegoan dios Momo luze-luze.Donostia luzeetan. aunditu era berean gaizkitu ta orduantxen istillu gorria jarri zuten. ola-barrenean sartu ziran berriro ta berekin batean dios Momo ere ezkutatu zan. Gogorregi ari zirala. atzoko Donostia. Andre Marika tronpeta jo ta nai bezelako kantak jotzen zituzten. Noizpeinka tarteko bat azaltzen zan argi polit bat eskuan. abo batez. beste askok. Ta baita besteak ere: —¡Viva la Unión Artesana! —¡Viva la Fraternal! —¡¡Viva la Unión Artesana!! http://www. Cazadores de Gerolstein. Esamesak besterik ez ziranak. —¡Viva la Fraternal! —berealakoan erantzun zioten. baño arratsa. irakurlea. Alatsu bukatu ziran urte artako Iñauteriak. Azkenez. Aiek ez zutela auek aña egin. Auxe zeukan jarrita: Farrez dago ama chardiña. jakin ba-zuten dios Momo lenago il bear-zuala. Auxen zan. izkillu ederrakin. Jaiak. Jendea lotarako etxe-aldera kale-muturretan banatzen asi zala. lau zaldizkoa. Illeta-gurdi aundia. Nasteka. aidean igotzen diran globo borobil orietako bat goraka asi zan. Beste eun baño geiagoko txurizko-taldea. ango iskanbilla ere goraka zijoan. Kanta berarizkoarekin gogotik ari zirala. Txurizko-pilla batek zaitzen zuan. txurizkoak eta beste gañerako lagun guztiak inguruan. zera atzetik zintzilik. Plaza Berria. Urrena. «—Baita zuek ere». il-aztiak edo esandako nigromantes diralakoak. Esnea irakiten gero ta geiago arrotzen dijoan era berean. Ta Garizuma asi bear zuala erakutsiz txardin aundi bat zeraman zintzilik ezkata dizdizariakin. irakurlea? Unión Artesana ta La Fraternalekoak. auek aiek ainbat eta obeki: besteak. eun kantari atzetik eta txinatar musikariak. bakoitza kolore politazko argi banakin.Agustin Anabitarte . aiek eramanda. Soldaru-mordo bat. apain-jantzian. Musika bukatuta txerrenak.12. «Viva la Unión Artesana» esan nai izan zualakoan. Ori. esan ba-zuan esan zuan. Irutxulo biotzekoa. Plaza Berria usturik.htm (2 of 3)14. bateri alkartasuna eskatzea otu zitzaion eta. lengoak bidaldurik. izugarrizko dantza ta ikotika politak egin zituzten. jendeak txalo beroak jo bitartean. alkarri eltzeko moduan jarri ziran. Zaldiek beltzezkoa zuten bizkar-gañetik eta galdur zuriak. Kurkurtxoak buru-gañean. paketzearren. amorraturik. Ta orduan. Ta orra uste gutxienarekin. ez. Argi gorrizko zuzien argitan ikaragarrizko ikustea egiten zuan aren jende aundiak. zeruan irakurtzen zuten gizadiaren etorkizuna. alako batean ateratzen zaizkie txerren zarrak olaen azpitik eta. asten dituzu bere aldiko izugarrizko ots eta zaratakin dantzan beste musika batekin eta Plaza Berriko guztiak erotu ez ote ziran. Bigarrenez. jolasarako Euskalerrian berdiñik ez zuan erria. amor eman zuten. Il Trovatore-ko miserere jo. Aien ojuak urrutitik entzuten ziran.2010 22:04:53 . ama!. itxuraz. bai. alkarri txistuka asteko tankeran.

Lenbizi batek eta gero bestek. Errizai bat aidean bota zuten. bai urrenak txinelak ikusi ta alde-egin zutelako. igesari eman zioten Esnategi-kalearen barrena etsaiak atzetik zerraikietela. ate-txokoren batean lo gelditu ez ba-zan. baldin norbait.12. —Eskua sartu didate aboan. besteak eritegira.Donostia —¡¡Viva la Fraternal!! Bi gizon zartakoka asi ziran. Sagardotegiko andrea atea itxitzera igo zan okerreko jende geiago sartu ez zezaion. Anton Zurrut-ek ala zion. Sagardotegi bateko eskalleran beera gizon bat erori zan zankoak buruaren aldetik. amildegiaren ertzean bezela. Urrutitik ikaragarrizko ojua egiñaz.htm (3 of 3)14. deitu zuten. Mozkorrak nagusi.susa-literatura.. ¡Jjj. noizbait borrokalariak gutxitu ta errizaiak geitu ziran.Agustin Anabitarte . sagardotegian buruz beera erori zana aipatu gabe.2010 22:04:53 . Lengoak zartakoka ta beste batek «—Muera la Fraternal» oju egin zuala. Batzuk giltzapera eraman. Mozkor batek besotik kosk eginda ez zion nai utzi besteari.com http://www. Makilla batekin kaskoan jo ta puskak kaleko argia itzali zuan. bai zutik zeuden asko erori ta ez altxa. Txinelak asi ziran azaltzen batetik eta bestetik.. txardiña urdallean aspaldian oeratu zana ere. orduantxe ixildu ta ustu zan Iñigo-kalea. —¡Viva Ingalatierra! Anton Zurrut zan edatea edanda. Asto-kaleko «bonberua». Noizbait.! ¡Zer nazka! ¡Au ollasko-kutsua! © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.com/emailuak/anabitarte/dono11. Min artuta bat baño geiago asi ziran aioska. ura zan borroka bikaña ta jatorra.susa-literatura. bai besteak igesari eman ziotelako.

—Agian uste izan dezu zuk. Kurrutako oso erderazale purrukatua zan. Egia esan. Askotan gain-gañeko gauzetan aritzeagatik. Xanti-ri bat-batean parra egiteko gogoa etorri zitzaion. el que inventó el asunto ese de la gravedad. prantzes-porrua.Donostia XII Gari-pillako txoria «La Fraternal»-eko balkoi ta tximenetako arte artan. http://www. Ondo berea zuan. ari au utzita.12. Kurrutako-ri. apain jantziarekin egokiagoa zuan.Agustin Anabitarte . nonbait.2010 22:04:54 . lagun pilla ura altxatzeko asi zan Iñauterien buruz ordubete ta geiago izketan eginda gero. ta parragarri ibiltzen zalako ta txatxua zalako. askok nazka zeukakioten. onelako gogai burutsua izan zuan: Todo lo que cría la naturaleza es del hombre. oso naigabetua zebillen «La Fraternal»-eko jendea egunak joanagatik. baño baita arritu Kurrutako ain ausar ikusita. Joan bear zutenak altxata bi bakarrik gelditu ziran exerita. Orain biek aldegingo zuten bata besteagandik. Kontxexi-ta bien arteko berri jakiteko naia etorri zitzaion eta bere buruari adiskidetsu aritzea abindu zion. oso itxura txarra ematen diot «La Fraternal»-eri batez ere egun artako iskanbilla gogorra ikusita. bi zartako eman eta kito. Xanti-ri. naiago nuke oker banengo. Kurrutako-ren begi arrotza bezela. ordea. prantzes-porruari tiratzen ziola.susa-literatura. —Ez dakit bai ote dakizun emengo geienak batzarra eskatu dutela.htm (1 of 4)14. Euskera baserritar izkera zeritzan. gogoeta au etorri zitzaion: baldin agerbide eske asten ba-zitzaion. Bein los rayos «extra» violetas esango zizun. baño ezin ba' artaraño suertatu ziranez geroz. euskeraz ederki zekialarik. Xanti zerbaitxo arritu zitzaion Kurrutako-ri. Ta joera ori zualako. ez-ustean arkitu ziran alkarren aurrean. —Egia esan. beraz. bere burua tankera artan ikusita. ain maiteki zetorkionez geroz. Iñauterien zerbaiten txarki arkitua gure buru diraneri arpegira botatzeko asmotan. naiz sasoi artan Donostia-n ontxoenak ere euskeraz egin. orduraño alkarri itzik egin ez ziotenak: Xanti ta Kurrutako. beti alde batera begira. izugarrizko ukalondo-sartzeak egiten zituan. baño ortatik gauza onik aterako degunik ez det uste. Tximenetaren gañean martin-arrantzale deritzaion txoria zegoan bizirik gabea.com/emailuak/anabitarte/dono12. Erdera. Euskeraz erderaz baño obeto zekian. Beste batean: Newton. ez uste orren adiskide arkituko zuanik. —ekin zion Kurrutako-k— asarre naukakizula lengoan Kontxexi zala ta gu biokin gertatutakoaz. Prantzesez puxka ere ba'zekiala adierazteagatik mille huit cent quatre-vingt «dix» seize esango zuan. egonean. Oartu bear degun gauza biak erderaz ari zirala. ez nekian —erantzun zion Xanti-k—. Orduan Kurrutako-ri otu zitzaion: —¿Abian al zera? —Ez. Urrena botako zuan ¿quieres que te explique el significado de la «sílaba» pemeable? Ta aparitan ari zaneko egun batean.

«Neska polita dezu oso. ni bestela oituta nagoana. Zuk ura neri egin izatea ez deritzat gaizki. ala bat eta beste. errex baño errexago izango lizaizuke. neska batek ezetsi izan izatea. Ez nuan uste zuk diozun bezelako erakar-indarra ote zenuanik neskaekin. —Xanti «adiskidea» —asi zan Kurrutako— ez zaitez ezertxo ere larritu Kontxexirekin gertatutakoaz. Nik aitortu bear dizut garbi kendu zenidala. ostera asiko zait nere aldeko. aguro utzi nuan. ¿ez al derizkiozu Kontxexi Araneder baño ederragoa noiz nai topatu nezakeala? Agian. ta uralako mutil sendoa etsaia baño. nere buruari geiegi opatu gabe. ta nerekiko berriro asi bear zenuke. zenbat eta destaña geiago egin. Bai. baldin neskak barrengo mamitik ezagutuko ba-zenitu. nere barrua miatuta. Egia diozut (gezurra) bera begira ta begira nereganako begitarte ona aspaldian azaltzen asi ez ba-zitzaidan. Zuk. egokia ta ederki jantzia: oriek guztiek bat jarzen dute. zu. (Kurrutako pozez). zu bezelako «suertoso»-a (ala esan zion) ez izanarren. adiskide obe. zu ortan ni baño jakiñagoa zera —Kurrutako-k barrengo pozari ezin eutsirik.Donostia —Arazo ura egun artan bertan bukatu zan neretzat —jarraitu zuan—. aren bearra izan zezakean.susa-literatura. zu gaztea zera «ere» ta neska ez zan nerea.com/emailuak/anabitarte/dono12. Neska ederra. (Kurrutako-k baietz buruarekin). Bera asi.htm (2 of 4)14. berriz. zuretzat kalte ta neretzat mezederik ez. orain arte ez nion antzik eman norañokoa ziñan. Ni ezin niteke neska berarekin luzaroan ibilli. Iñauteritan ikusi nuan azkenekoz ta ezta agur egiterik ere. Neri ajola gutxi. iñongo asarrerik. baño bein atxituta gero. aspertu egiten naiz. jantzi ederrak neskak lilluratzen bai-ditu. ongi pentsatuta. barrena alaitzen asi zitzaion. Ez daukakizut. oso zaletuta ibiltzen nozu. baño ez nai min geiago ematea. baño egia esan (gezurra). (Xanti larri zegoan parrari eutsi eziñaz). Nik. zeorrek igarriko diozu. Aspaldian ikusten zindutan zenbait neska ontxoenakin eta menderatzaletzat zinduzkatela. beintzat. baño don Amalio-kin (berak esan) ez du ezertxo egiterik. Xanti adiskidea izateak asko poztutzen zuan. Ni. esan nezaizuket —bene-bene zion— neskak «onla» (beatz-muturrak elkarturik) izan nezazkikeala. Zuk —lenago ere esan dizut— berriro asi bear zenuke neska orrekin. bereala aspertu. alegia ortarako ez niola iñori kendu bearrik. Baño egia esan. Xanti yayoa zan neskaekin. ni bezelakoari neska kendu izatea. ala zu yayoagoa zeralako. zerana zerala. baztertuko al ninduan ba'! (Xanti-k ezetz buruarekin). neska kendu ta laga.2010 22:04:54 . Ordurañoko ezkutuak ¿ikasiko al zituan ba'? Kontu asko jakitekoa zegoan http://www. Xanti-ri Kurrutako txaldana ta parragarria zitzaion. Jakin-naiak. orduan ikusitakoarekin ez naiz ezertxo arritzen. Ez dakigu bildurrak ala ausardiak gisa artan itzeginerazten ote zion. edo ura buru-ariña dalako. Egun artakoa. artean zu zerorekin nork jakin noraño iritxi zindezketean. bada. Ez nau barrenak agintzen. beintzat. beintzat. ez dizut kalterik egingo». lana egin bear izan nuan gogotik.12. lortu bitartean. neska askok nai lutekena ain erraz bereganatu ta beste bat. Ta orretxek goratzen zaitu zu. naiz neska ederra izan. Ta askotan ala gerta oi da. Nik. tartetu ziñalako. —Noski. ¿Ta ez al dezute geroztik itzegin? —Itzik ere. Kurrutako-ri. neretzat orobat. Agian nere egitekoa txarragoa irudituko zaizu. ni. Parrez lertuko zan.Agustin Anabitarte . an ez nuala nik ezer egiterik ikusi nuan. orduan eta zaletasun amorratuago artzen dizute neskak. Ta orretxek mindu ninduan. Ez lizaizuke nekezko lana izango. galdeerazi zion emeki: —¿Eta geroztik zer egin zenuan arekin? —Arazo ura zuretzat orduan bukatu ba-zan. nik ez nion jaramonik egingo. ta nik neronek izan deten aziera ona urrutitik igartzen.

gaizki ar lezake zure ausardia gutxiesten dezulakoan. zuk zerorrek sortu. Itxuraren kontra sapua saltalari. Beraz. Ain ongi ezagutu nuana.» Orduantxe soziedadeko zaia alderatu zitzaien bi gizoneri ta poxpolo batekin argia piztuaz. ni oneri maitekatu zitzaidan.2010 22:04:54 . ¿gogoratzen al zera txotxongilloak ikusten egon giñaneko artan? Nik ba'nekian lagunaren billa zebillela Kontxexi. oargarria zaio. zure biotza zimurrik gabea. baño antzik eta kutsurik erakutsi nai ez ba-lizuke ere. oraindik ere jarraitu zuan Xanti-k «La Fraternal»-eko gela nagusian: —Nik izugarriak egin izan ditut. nongo ta noizko ta nolako xede oriek lagundu egin bear digutela. ¿Mutillakanako gogoa neskak? Orixe bai. baño bai atsegiña askoen kutuna izatea. Legunkeriak esan eta bete-beteko maitasuna artzen dizute. Begirozu okerreko senargaia artzea. Ni neroni begirapenez aritzen naiz. (Kurrutako-ri begiak zabaldu zitzaizkion ikasiaren pozez). biotz-min bizia letorkizuke. Orra barrena agiri. Gertaldiak berak dakarrela alderakotasuna. Ara.com/emailuak/anabitarte/dono12. ¿Bai al dakizu zuk http://www. batez ere. Baño luzaroan ikusi-mikusi zabiltzatela. Ta biak bakar-bakarrik zeudela. Ausartua. abiatu bear duan zalgurdiko neskak.» «Atsegin zatarra da.» Ta okerreko aldera jo zuan neskak. Ni bein batekin onela ari nintzaion: «Zu neska polita zera.» «Zu ibilli zindezke neska bateri begira jo ta tira. Artean. alegia. ausarki. oso mokoa luzatuta. bene-bene ari zan Xanti—. edo-ta. lan gogortxoa izan oi da ataririk atarira neskaren aurrera azaltzea. trenean joan giñaneko artan bezela. Amasei-amazazpibat urteko neskak oso samurrak izaten dituzu. nolanai egingo dizu agur edo irri baldin zuk ere arpegi goxoa jartzen ba-dakizun. Xedea bear dala bata-bestetu egingo ba-zerate. arreta egiten ba-diozu. Orobat gurasoakin dagoan neska ausartuago izaten da begiratzen bakarrik dagoanean baño. gertaldia non eta noiz izan liteken. Ta biotzneska izan zuan gizajoak. Gurasoekin ez besterik ateratzen ez diran neskak izugarriak izaten dituzu. Kurrutako-ren sudurra ere zorroztu egin zala esan zitekean eta Xanti-ren kopeta zabaldu. Erriaren egunean atabalen atzetik ginjoazenean ¿zergatik ez zintzaion neskari alderatu ta neri lekurik utzi ez?» Kurrutako pozik zegoan entzuten bere-bereko tentelkeriak arrigarrizko gauzak ikasten ari zalakoan. baño begirapen-itxuran. Orduantxen egin zenuan egitekorik aundiena: baño ni ausartuago. Baño ori egoteko zallena dezu. din baziña.Agustin Anabitarte . bai.htm (3 of 4)14. ¡A zer egitekoak egin bear zituan Kurrutako-k! Zurikeriak esaten zizkion Xanti-ri. tximeneta-gañeko martin-arrantzalearen errañua ormari erantzi zitzaion. Zurekin egoteko pozik legokenak. Eta xederik ez balitz. —Gizona emakumeagana bezela.Donostia Kurrutako. silla mai-gañean jarri ta zapi batekin zirt-zart ari zan. oso bioztia. Egite berbera alderakoa edo kalterakoa izan ditekela non eta noiz egiten dan. Ara. lotsa gutxiago izaten dute neskak. neska ona. Orra ba' maitasunbidean asi-asteko era polita.susa-literatura. Ta lendik zu baño arituago.12. esate batera. Ta aipatutako aukerarik ez izatekotan. Begirapena izatea asko atsegin dute emakumeek. xedea legoken gertaldia billatu. Atseden pixka bat artu ondoren jarraitu zuan Xanti-k: —Baño maitasun-arazoetan irabaz-bidean ibiltzea nai ba-zenuke. aspertu zindezkete biok-ala-biok. auxe gogoan artu bear zenuke beti. baño silla-billa ote zebillenen itxura egin nion. naikotu zindezkean gertaldiari garaiz eta bear dan eran eskua emanaz. Emakumeak ezin bestez erakusten du bere naia. emakumea gizonaren aldera —ta berak uste ez zuala ere. Zenbat eta bildur gutxiago. Tarteka zaiaren joan-etorrien oin-jotzea nabaritzen zan. nonbait ondoan gertatu-bearrak bereala alkartu zinduzketean. Berak ere begitarte ona egin lizaizuke. Bestetan.

zuk ez uste ala nai-ezagatik. Neskak ez dute izaten nai ez adimen kamotzeko mutillik ez-eta koldarrik. Neskak «onla» izango zituan. ¡Ura bai pozik! Ez. Bein neska batekin exerita nengoala. La cuestión está. aguro zureganatuko dezu aren biotza. ez» —zion Kurrutako-k). Xanti. aurreko beste bat begiraka zegokidan eta irria ezpañetan zeukan nik aldamenekoarekin nere irutegia ain ongi nebilkialako bereari ari nintzaion bitartean. Geiegi itzegiñak nazkatu zuan. ¡A zenbat larrialdi izaten diran eta zer par egiteko gogoa ere!» «Baño bein —arritu-itxura egin zuan— «trinketea» izan nuan. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.Agustin Anabitarte . —zion— biak alkarren berri ez jakitea ta bakoitzak bereganako uste bakarra izatea. agur esanda. ¡Aietxek ziran oloak jartzen ari zitzaizkanak buruan! Kurrutako-k norbaiten ustea ba'zeukan eta.com http://www. («Ez.2010 22:04:54 . txoria ta errañua sendo elkartzeko moduan. Oraingoz ez zion ezertxo esango. zein gauzak esan eta nereganatuta nola neukan! ¡Gero ere esan zidan Bidarte-ko neska arek zein min aundia ematen zion ni nerea zalako neska aren ondoan egoteak!» ¡Kurrutako-k egiten zizkion arritu-itxurak! ¡Qué bárbaro! Baño bai pozik atsalde artan Xanti-rekin batean. Txantxetan asi ta inorañokoak esan zizkion gero! Amorruarekin jo ta botako zuan martin-arrantzalea. Biak ikusi bear dituzu. Ori lan zail xamarra dezu. ¡Ta gizajoak ez zeukan ontziakin etortzen zan neskameari. iñori ez. («Demontre»-Kurrutako-k).susa-literatura. Altxa zan.Donostia maitekatzen diran neskak zein goxo ta xamurrak izaten diran? Baño maite-lan auek oso arrisko aundikoak izaten dira. aren txanda. bion zorra Kurrutako-ri utzi zion berdintzea ta.» Ta irri-antzean ari zitzaion: —Baño batez ere ni asko jostatzen naiz nik «bi paretako» jokoa derizkiotenarekin: bi neskaeri batean aritzea. Xanti-ren laguntza izango zuan. ordea.susa-literatura.htm (4 of 4)14.com/emailuak/anabitarte/dono12. zu zerori ere aren maitale biurtzeko. atzera begiratu gabe. besteak begiratzen duanean. «trinketea». ta arek dizun maitasunarengatik. Baldin neska bateri zu mutil ona zerala ta buru argikoa txinisterazi ba-diozu.. baño garaiz alderatu ta biak alkarrekin ibilli zitezkean korapilloak askatzeko. Gauza asko ikasi zituan berekiko. Ta biak batera begiratzen ba-dizute. Batek begiratzen dizunean areri begitarte goxoa jarri. kaleratu zan gari-pillako txoria.12. Zer aundia dauka neskaeri ondo itzegiten jakiteak. berriz. beartuta ere. Askotan naikoa izaten da zu neska baten maite izatea. prantzesez itzegiteko aitzakiarekin..

Larunbat-arratsaldeko sei t'erdiak ziran. Len bulevaristas ta antibulevaristas izandakoaz geroztik ez zan batzarrik orren itxura txarrekoa asi.12. Gurekiko. pa'gritar. ¡Lotsagarriya http://www.2010 22:04:55 . aurreneko. «Unión Artesana»-rik izan ez-izan. orden! —¡Zer or-den ta emen den! —¡Que se callen! Lendakariak zutituta: —Izlariyak itzegin beza ta beude ixillik bestiak. onek «La Fraternal»-ek baño bere eginbearra askoz obeto bete zualako. baretu ziran. lendakaria pozik arituko zan irakurri t'irakurri arratseko amabiak arte. ate-ondoan.com/emailuak/anabitarte/dono13. ¡ixo!».. sí. «La Fraternal» famatubak orren bera etorri biar zunik! Beti-beti «La Fraternal» gorengo tokiyan egon izan da Donostiyan. Len aipatu degunez. Lendakariak altxata txiliñari eragiñaz: —Eztiyot iñori kontsentituko bullaka aritzia. Ta aurten gertatutakuakin ¿ez al det lotsagarriya izan dala esango? (Surrumurrua jendearen artean). Ala ere. ixo! Izlariak: —¡Zer gritar arrayo! —¡Orden.. Ixilunea izan zan eta orduan izlari moko-meak: —Jaunak. (Ta bat-batean asarretuta). —Ya ha dicho antes tamién que libertá pa' hablar. zuri-zuri eginda. ¡Orduan bai «gritar» entzun bear izan zuala! Bat-batean sozio-pillarik aundiena uluka asi zitzaion lendakariari. Iñauteriyak biar bezela moldatzeko eztu iñoten biarrik izan. ta.... no. ¡An ikusi bear arpegi kopet-illunak! Lendakariak irakurri bitartean ixil-ixilik zegoan giza-taldea.. no —lendakariak. Beste batzuek «¡ixo!. sí....susa-literatura.Agustin Anabitarte . Batek: —Que deja hablar. Lendakaria ere zuri-zuri. denbora bateko «La Fraternal». orduantxe doi-doi eman zion irakurraldia lendakariak sozio askoen izenean egindako paperari. paper ori.. ¡Arek ematen zigun bildurra! Oraingo ixiltasuna geroko iskanbilla bai-zan. baldin asperasper eginda jendea loak artuko ba-zuan. Baztar batean bi lagun zeuden izka. odol txarra jartzeko ba'da pentsatu utsakin. Kurrutako. asiko naiz ba'. neronek «firmatu» deten. naiz pitxarra-bete ura ustu..Donostia XIII Sasian zarata Txomin-ek itzaldia irakurri zuaneko toki berberan.htm (1 of 4)14. gazte bat altxa zan. «La Fraternal»-eko tokirik ederrenean —ez ain joritua— sozio guztien billera zala. Eztarriko txistuari atzera bultzatuta asi zan noizbait: —Beste iñork asi nai ezpalu. Libertá pa'hablar. pa' gritar. oso asarretuta zeuden soziedade onetako sozio asko «Unión Artesana»-kin batean egindako Iñauterietan. ¡Lotsagarriyagorik ezta gertatu «La Fraternal»-en aspaldiko urtietan!.. Onetan. ya que.. —¡Ixo... ¡Zeñek esan..

Katelejuakin baño askoz obeto ikusi emen zitun izarrak.2010 22:04:55 . beste iñork baño diru geyo gastatu «gendubela». cuántos tiñosos habría. Kalean zijoazenak arritu egiten ziran «La Fraternal»-eko goian zer ote zebiltzan. Ordua aurrera... pixka bat baretzeko arrenka eskatzen zien. Txistuka ere asi ziran. orren truke Dios Momo-k edozeñek alako bi baliyo zitun ta orretxengatik biartu giñan bat gutxiyo egitera. naiz biar genduken guztiya ez izan.. ori!». alajaña —izlari moko-luxeak.htm (2 of 4)14..susa-literatura. lendakaria gogotik saiatzen zan ixildu zitezen. Lendakariak ezin ixilerazi jendea. —¡No metes custiones ensima una otro! —¡¡Fueraaa!! —¡Viva la «Unión Artesana»! —¡Abajo «La Fraternal»! Orduantxe zarata gorria. naiz abots ederrez esan. ate-ondoan ez zan Kurrutako-ren arrastorik. ta lendakariak berak egin-aal ez zuana. arek egin zuan. Ba'zirudian ez zutela aspertu bear. Ala ari zan: —-Esan besaigute nai ba-dute arkitetorik onenak egin situstela «gure» karrosak.. Anton Zurrut-ek bere txamar beltzakin deadarka jarrita beregana biurtu zituan buru guztiak. Ta tira-bira egiteko arriskorik etzan izan. Txiliña autsi zitzaion. lau lagun t'iru talo.com/emailuak/anabitarte/dono13.12. bi besoak zabaldurik. oyek gustiyak egitzat emanda e' («¡Gezurra!» —batek) erriyari atsegiña eman biar zayo ta erriyak estu atsegiñik izan «La Fraternal»-en lanakin. Oraindik eztu iñork aitatu emen arren edertasuna. Lendakariak itzegin nai ta batzun-batzuk uzten ez. ta ola autsi ta Xanti Zalakain buruzpera erori. —Bai.. Gu emen an baño askoz sosiyo geyo ¿zer egiten da gure diruakin? «¡Ori. ¿Diruakin zer egiten degun? Biar bezela gastatu. Lendakariak ixiltzeko ta iñork ixildu nai ez. http://www. besteak karraxika. —Ezta ere. Si era la invidia tiña. bultzaka bazan. Zutik jarrita. eztu iñork aitatu Mirador de los nigrománticos. baizik bat gutxiyo. Noizbait ala esan zuan: —Gure karrozak etziran «Unión Artesana»-koak baño bi gutxiyo. jauna —askok.. Gure karrozak danetan itxusiyenak eta «Unión Artesana»-k baño bi gutxiyo. Geientxoak baretu ziran. —Bai. —Guk eztegu ez lotsagarririk ez naskagarririk egiten. Izlariak: —Aizu. Orduan diruzaiak asarreturik: —Gure maya ondradu ez falta t'ez sobratu. Batek: —Malo. Esta sosiedá se paga al contao las fauturas y cuentas.Agustin Anabitarte . ojuka ba-zan. Ta zarata aren erdian batek atera zuan burua beste guztien artean.Donostia ezik naskagarriya! (Lendakariak ixilerazten du jendea). Dios Momo-k iya tira-bira egin zun eta orduan dozena pare bat kristau ito ba-zan ¿zeñen kulpa izango zan? (Txalo ugariak jo zizkioten izlariari). Ama Birjiña Erremediotakua ¿ba'l dakizu nun don? Tolosa-tik beraxio ta Irura-tik goraxio. doi-doi nabaritu zan an sortu zan zalaparta ta iskanbillakin. Erderaz ikasteko Pasaya-n gau bat pasatzia asko dezu. Beren exeritokitik altxata nasteka asi ziran izketa bizian.. Jo ta jo lendakaria. batzuk «ixo»-ka.

Agustin Anabitarte - Donostia

Orduan jo zizkioten lenbiziko txaloak Antton-i. (Diruzaia gizon moxtaka bat zan eta begiratu zorrotzaz begira zegokion Antton-i eten gabe. Diruzaiak ba'zekian zergatik eta baita Antton-ek ere). —Erriya beste juesik esto ausi ontan eta erriyak nola artu dun ederki dakigu emen gauden denak. Oraindañoko gustiyan «La Fraternal» isan da Donostiyan sosiedadik bikañena jayak antolatzen eta soriyoneko junta au asi zan eskeostik esta gausa susenik etxe ontan. (Berriz ere txaloak. ¡Diruzayaren arpegi zitala!) Baño emagun noisbait gausak susenduta erriya aguro astuko litzakela, ¡baño ori es da okerrena! Gu emen gaude, Iñigo-kalian Sanpansart-arratsian ederki «sanpatu» giñusenak, —Zurrut-ek beintzat ala zion— geren buruak naiko larri ikusi genitunak eta guri «satisfasiyorik» eman es? (Diruzaia gero ta geiago begira. Antton-ek ez-ikusia egiten zion). ¿Arritzekua al da emengo sosiyo geyenak etxe au usteko asmotan egotia? —Bien, Antton —ta esku-zarta beroa jo zioten guztion artean. —«Gure» sosiedade ontan ikusten diran gausak... Altxatzen da diruzaia suminduta ta karraxika esaten dio: —¡El que no son sosios, fuera! —Saber no se quita nada, hombre. —¡¡Fuera!! ¡Antxen sortu zan istillua! Lendakariaren aginduz etxe-zaia asi zitzaion bultzaka Anton Zurrut-eri. Sozio batzuk ere bai. Besteak, ordea, tira txamarretik, ez joatearren. Batera ta bestera an zebillen Antton gizajoa naiko bultzaka artuz. Xanti-k ala dio: —Toki onian jarri aiz fandangua jotzen. ¡Aiek ojuak! Nolabait ateeratu zuten eta orra astorik onena zintzarri gabe utzi. Gizajoa eskalleran beera asi zala ala zion jantziari begiratuta: «¡No es cosa más rabia lo que me da, una ropa limpiao y planchao y roto... Todos los pamparrones así se pasa. ¡Cuántos hablan el que no tienen que hablar!» Ordea, eskaratz-ateetera iritxita zankoa altxatuz: «Eun d'eun, berreun ¡Biba Astigarraga!» Ta an joan zan. Goiko bizitzan ekaitz izugarria zebillen. Sillari adarra kendu ta aidean bota zuten. Eskerrak, motza izanarren, diruzaiak burua makurtu zuala; bestela garbituko zuten. Ta burua makurtuz batean kalerakoa artu zuan arek ere. Makilla geiago kentzen asi ziran ta alako batean ¡plast! Manterola-ren irudiari kopetan jo zioten zartakoa ta, kristala zartatuta, eguzki-antza artu zuan kopetak izpi ta guzti. Bide batez Iparragirre-ren irudiaren ertza jo zuan makilla berberak eta au berriz dingilika asi zan gitarra magalean. Pi y Margall aurrekoz atzera jo ta goitik beera erori zan. Argi-ontzi bakarra ere ez zan osorik gelditu. Zozoa zan, birigarroa zan, sasian zarata zan. Beste batzuek naiago zuten zenbait gauza osorik... artu alde egiterakoan. Alaxe ezkutatu ziran libururik ederrenak. Geroztik ez zan martin-arrantzalearen arrastorik ikusi.
http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono13.htm (3 of 4)14.12.2010 22:04:55

Agustin Anabitarte - Donostia

Ormak ezik zutik zeuden gauza guztiak lurra jo zuten, ¡ta ormak jo ez zutenean! Ildegia zirudian. Adarrak beso-ezurrak ematen zuten. Onela ustu zan jendez etxe ura ez geiago iñor etortzeko. Ta «La Fraternal» zarrako sozioak «Unión Artesana»-ra joan ziran, Zanpanzart-arratsean ukabilka ta makillaka ibilli ziran besoak alkarrekin maiteki laztantzera...

© Agustin Anabitarte

"Agustin Anabitarte" orrialde nagusia

www.susa-literatura.com

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono13.htm (4 of 4)14.12.2010 22:04:55

Agustin Anabitarte - Donostia

XIV Santo Domingo-iturrian
Irutxulo-n bi iturri ziran, errikoak, San Telmo-kalean: bat Santo Domingoenparantzan, bestea San Bizente-elizako «koxketan». Bi iturri orietara bestelako jendea etorri oi zan. Enparantzako iturrira, batez ere, aldameneko soldaru zarrak; ogia egosteko labea antxen ondoan zeukaten. Baita ere, iturri onetara, inguruko neskatxak etortzen ziran; txanda eskatu, sullak lurrean jarri, bertan exeri ta ukalondotik ere itza zeriotela, zai egoten ziran, izketan goiak eta beak nastuz. Koxketako iturrira joaten ziranak, guztiak doi-doi erritarrak ziran: Apalategi-eneko okiñak eta beroien idekoak, eta bertako etxegintzaetan aritzen ziran piontzakoak. Bai soldaruek eta bai erritarrak ura eramateko alako barrika-koxkor luzeak izaten zituzten; barrikak erdian zabalak ziran, lodiak. Mutur batean exerita, bestea altxatzen zitzaion barrikari. Eta tankera onetan jarrita «Iriyarena»-edo txistua jo ta beatzekin muturreko ola zabala jotzen zuten orobat. Eta onelatsu egoten ziran zai. Madalen enparantzako iturriko tarteko zan, Plaza Berritik bertago zeukanez geroz. Arratsalde artan soldaru ta neskatx tarteko naste artan sullaren gañean exerita zai zegoan. Anton Zurrut eta Joxe Ogi San Telmo-kalearen barrena batetxoan etorriak zirala, Madalen-en ondora joatea otu zitzaien, destañaz artuko ba-zituan ere. —Agur, Plasa Berriko erregiña —bota zion Zurrut-ek Madalen-i. Baño Antton-en agurra nolakoa izan zan jakiteko, irakurleak beste zerbaiten dakiana bear luke. Donostia-n bost erregin izan izan ziran sasoi berean: Kaieko erregiña, Loyola-ko erregiña, San Martin-go erregiña, Ategorrieta-ko erregiña ta Arrandegiko erregiña. Batzuk beren edertasunaz jartzen zituzten erregintzat; besteak errian gaingañekoak ziralako. Norbere auzoan oso aipu aundikoak izaten ziran. Donostia-n beti izan oi ziran neska polit'askoak. Aspaldiko esaera zarra zan: «Zein emakume ederra, donostiarra dirudi». Donostiar eder batzuk oso ezagunak izan ziran Donostia guztian eta iñolazko erderazko izenak jartzen zizkieten: la Dama Imperial, la Polla Real, la Divina Pastora... Orain irakurleak ba'daki Anton Zurrut-ek Madalen-i «Plaza Berriko erregiña» esan zionean zer esan zion. Bai Madalen-ek bere aldiko eldu: —Agur, «Pixepel»-eko Kurrutako (Anton «Pixepel»-en bizi zan). —Ni e'naun Kurrutako; ni naun Zurrutako. Aitortu bear degun gauza auxe da, Madalen-i Anton nazkagarria ba-zitzaion ere zer parregin eman ziola «Zurrutako» arekin: «au astua —egin zion— asto guztik ez dira Igeldo-n». —Aizan, Txomin eta or ikusi dizkiñagu... —zion Joxe Ogi-k. —¿Nun?

Orduan

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono14.htm (1 of 3)14.12.2010 22:04:56

beste ogi-puska artzera biartuta egoten naun. Ta Madalen-ek zionez onek ere belarrieri kosk-egin ainbateko aboa omen zeukan. Gazta bukatu baño len ogiya aitzen ba-zait. Madalen. Ta an gelditu ziran biak. Atotxa-ko astoa bi olo-zamukaen erdian bezela— utsagatik ez zuan sulla aien buruetan ustu. kiloko ogiak artu ainbateko abuarekin esan —destañaz erantzun zion Madalen-ek.Donostia —. Madalen. Ta zalako kanta artan frondas esan bearrean.susa-literatura. le gusta morena? —¡Oh. urrena gazta gutxitxo ta beste puska jan-biarra etortzen zait. dantza ezan ba' —berriz ere. neurriyak eztizkiñat beñere elkartzen eta bete-bete egiñ-arte e'naun gelditzen. Antton-ek: —Madalentxua.. Ta Joxe Ogi kantari asi zan. ¿Pozik al ago?. soldaru batek edo bestek aieri parrez ikusita irria ezpañetan ere. bonita muquer para mi! —besteak. —¿Pozik al ago?. Asten naun ogiya ta gazta jaten. ala deitu zion Zurrutek. Lenguan oso itzaldi polita egin emen ziñan. kalera gutxiyagotan ateratziatik? ¿eta orrenbeste ur nola eraman dezaken? —Eta zuk ainbeste ogi ¿nola jan dezakezu? ¡Auxe da legamiya! —Esango diñat. An joan zan «Fransuá» aulkigillea.com/emailuak/anabitarte/dono14. Barbara-eneko sardin-zar erriak janda baño obeto bizi aiz. Etxera-bidean zijoala lagundu egin zioten arako kale-muturreraño ibilli bitartean Joxe ta Antton adarra jotzen ari zitzaizkiola. abuan ura eraman dezakezula. Bein ezker-eskubi jarrita erdian artu zutenean —"anima apartatuta".Bretxa-n barrena zaldiz zijoazela. batez ere gazta Idiazabal-gua baldin ba-da.htm (2 of 3)14. —¿Ta iri abua txikiya daukanalako ematen al diten sulla?.2010 22:04:56 .Agustin Anabitarte . ¡Ik daukan suertia! Berriz ere neska ederra egongo aiz. sulla jarri zuan iturrian txanda etorrita. Urrena: —E. Ta Zurrut-ek «gaixtua sera. Ango sulla-jendea pozik zegoan bateko ta besteko ziriekin. sullakin ura eramaten ari diran ezkeroz.12. (Ta txanda zetorkiola iturri-ondoan jarri zan). Joxe Ogi —esanda. Ta ixkiñeko aulkigille prantzesa ondotik zijoala. eo txonkatillak nere ukabilla añakuak isan eta nai aña pixu gañian jarrita eroriko es aiselako? —Utsa litzake sullakin ibilli-biarra noizian bein mozkorrakin egotia suertatuko ez balizaiguke. Zuen etxian pozik egongo zerate. Joxe Ogi-k iñolazko bideuztea egin zion itxuretan. ez adi asarretu —asi zan Joxe Ogi— orren sul-aundiya ¿zergatik ematen diten iri. Antton —lepazamarrean jota— en la fonda buenas cordonises suelen estar. Ta urari arretarik ez eta ango izketara bai. Madalen burugañeko tontorrarekin galbai zarraren zuloa baño lasaiago San Telmo-kalean barrena zijoala. —¿Musiú. Ta Madalen zerbait irri-egiña zala. ¡Eskerrak Patxillardegi-eneko arduari! —Mau. el aroma de las fondas ari zan iñor konturatu gabe ta Madalen-ek atzea ematen ziela. neskari begira. dantza ezan ba'. http://www. Ta gazta zarra dalako ta Apalategi-eneko ogi koxkor biguña dalako. noski. ura gañezka asita ¡ango ojuak! Sulla buruan bat baño geiago ziran geldituak ikus-nai. Onela agurtu zuten neska sasoiezko ura: Joxe-k: —Ai Madalen. Sulla beteta buru-gañean jarri ta abiatu zan Madalen. —Aizan.. Madalen» esan ziolako oni ere: —Zu ere ba'zinjuazke Miranda-ra. —Orra.

Agustin Anabitarte - Donostia

Joxe-k: —Ire billa nebillen. Antton-ek: —Eta ba'nua. Ta joan ziran. Madalen Plaza Berriko etxera irixtean, Anita-k edo Katalin-ek zerbait esango zioten orain ere. «Errotan beta ta bidean presa».

© Agustin Anabitarte

"Agustin Anabitarte" orrialde nagusia

www.susa-literatura.com

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono14.htm (3 of 3)14.12.2010 22:04:56

Agustin Anabitarte - Donostia

XV Biotz-nekea
bakarrik zegoan lan-gelan. Aita, atera-berria. Ta, edo eskuari atseden emateagatik ala zenbait gogoetari buruan toki uztearren, idazteko luma utzi ta, ukalondoa mai-gañean, burua ezkerreko eskuari erantzi zion. Gelan, ixiltasuna. Etxekoak, ala ere, nabari ziran. Kattalin, etxekoandre-ordea, ta Madalen «txoralda», arek esan oi zaona, ari ziran bien arteko: —¿Ez al den otzik kolko zabal orrekin? ¿Juiziyuan al ago? —Ez det ezertxo geyago jantzi biarrik. Loriya daukat soñekua, barrengua ere loriya... —¡Aaa! ¿Lori-lori ua arta'? Oraindik amak esanak goatu biar zaizkin lau bider. ¡Eru ori, antxen ori, ez besteñ ori! —¡Ni e'naiz erua! —Obe, obe zintzua izanda e'naiko lana dago bizitzen. ¿Ba'dakin ze'ordua dan? —Bai, egingo det. —¡Egin egin biar den; aitu utsakin ez gaude ondo! Baño Txomin-ek euria ariko balu baño arreta geiagorik ez zion jartzen aldameneko ezertxori ere: barrenen zerabilkian arek korapilloa. Aien izketan-ariak ez zion nasterik ekartzen, naiz-eta Madalen-ek larrutik atera etxea. Lanak egin arteko bare-aldia izan zuan; orain, ordea, barrengo kardaba aren burrundarak kezka berritu ta goritu zion. ¡Mutil gizajoa, orrelakorik...! Ta illak illa aldean daukala, zenbait illabete atzerako oroimenak aztertu ta milizkatzen zituan bein eta berriro. ¡Ezer ba-da ta biotza! Ontzi ori orrera ezazu, adiskidea. Orain urrengoan Txomin ondarrean izan zanean lengo tankeran Chomin ikusi zuan jarrita, bigarren aldiz. Ta Txomin-ek Kandi ta ondarreko letrak elkartzen zituan, naia arengana zijoakiolako, gero ta atsegiñago bai-zuan. Bera balitz, ez litzake gaizki, alegia; eta bera ez izatekotan, ¿nor izan zitekean? Ez da ezer gazte bat geiago kezkatu lezakeanik onelako edo alako norbaiteri gogokoa zaiola esateak baño, noski, nor-nor dan esan gabe. Ta orrez gañera Txomin-ek Kandi-renganako gogoa zeukan. Ondarreko izena berarentzat jarria zala ez zuan al-oterik bigarren txanda onetan. ¿Neskaren batena al zan? Ez jakin ba'; beste aldez ezetz esan zitekean. Azkeneko aldian auxe oartu zuan: oin-atzak uretatik etorri uretara biurtu zirala, zana-zala txalupa batetik jetxi ta ostera sartu balitz bezela. Ta oin-atzak txikiak zirala ¿mutillen batenak ote? Ta mutillena izatekotan ¿zer egitekoa zeukan berarekin? Orretxengatik, kezkak aienatzearren, orain urrengoan izan zanean, Chomin zerizkionaren azpian, ¿Nor aiz? jarri zuan berak. Ta eragin ari zala, ain garaiz ta berak txaluparik ikusi gabe nola izan zitekean galdetzen zion bere buruari. Geiago eragin eta Kandi-ren itzaldiaaipatzea gogoratu zitzaion. Ongi iruditzen nonbait, zion. Ta iñoiz baño itzaldia bota izateak orduantxe poztu zuan. Zutitu zan. Paper batzuk alkartu, sonbrerua jantzi ta zoaz, joan zan. «Agur» esan zion Anita-ri alde-egiterakoan.

Txomin

http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono15.htm (1 of 4)14.12.2010 22:04:57

Agustin Anabitarte - Donostia

Betiko bidea artu zuan ondarrerako. Orain, udara zala-ta, begien pozgarri zegoan ondarra. Udarak «kanpotar» asko ekarri oi zuan Donostia-ra ta ondarreko itsas-kolko artan busti-aldiak maiz artzen zituzten, naiz guztiak igarilariak ez izan. Donosti-ureta, diru-meta. Erdi-aldeko ondarra «kaxetaz» josia zegoan eta itsasbeera zala-ta, kaxetak urondoa eramanak zeuden errenka luzean. Andik zijoan Txomin zerbaiten egarri. Aurreragoko egunetan ere izan zan, baño ez zion erantzunik arkitu bere galderari. Oraingoan, batez ere, larri zijoan. Bakartsu egon oi zan baztar artara abiatu zan, beti bezela, Loretopia-ko baztar artara. Zerbait ikusi zuan. Norbait ibillitako aztarnak begitaratu zitzaizkion. Larritasuna biotzean bertaratu zanean auxe irakurri zuan: I ez, zu. Aztarnak ura-bitartekoak ziran eta ezereztu nairik ibilli zan, zana-zala. Orra ba' kezkak berritu. Mutilla izatekotan «¿Nor aiz?» galderari «I ez, zu» erantzungo al zion? Ta neska izatekotan ¿txalupan ibilliko al zan ortarako? Nola edo ala, neskaren itxura obea zeukan. «I ez, zu» berriro irakurri zuan. «Zu» orrek ematen zizkion lanak. Noski, Kandi-ri ika ez zitzaion arituko, bururatu zitzaion. Ta neska izanda ere ¿ez al zitekean beste bat izan? Ez uste. Egia, neska baldin balitz, ausartu xamarra zala iñoren izenarekin orrela ibiltzeko ta ez bein bakarrik. Orrek ematen zion nekea Kandi izango ez zalakoan; artean Iñauteri-ko izketaldian erreztasun-antza eman zion. Txomin-ek atzerako bidea artu zuan. Gogoz galdetuko zion edozeñeri artaz zer zerizkion. Ez, baña, iñori ajolik berak bakarrik jakitekoa zana ta, galdetuta ere, iñork ez lioke argi berririk emango. Buruari ari ta ari zitzaiola, bi gauza auek artu zituan egiazkotzat: letrak berari egiñak zirala ta oin txiki aiek ez zirala mutillenak, «zu»-kako arek ongi-ongi adierazten zuan bezela. Neska ori nor ote dan bego urrengorako, zion; alegia burua geiegi nekatzeko bildurrez. Ta Judua-eneko ondoa gogoratuta, ura izango zan azkeneko kasketa. Orrela ari zala ia errian zan. Ta pixka bat geroxeago, Esnategi-kalearen barrena, Judua-eneko parean zan. Kandi-ren aztarnik ez: oartu-asmoak, beraz, utzi egin bear. Judua ikusi zuan eta orduan konturatu larunbata zala. Denda itxita zeukan eta igandetan, berriz, idiki egiten zuan. Sudurrak arrano-mokoaren antza zeukan; bizarra zuria, begiak txikiak. Juduak mora-antzeko alaba beltzarana zeukan, oso polita, ta mutilla berebiziko biurria. Oso gizon atsegiña, itzegin-zalea. Erriko istorio-mistorio guztiak ba'zekizkian. Ta norbaiten egiteko txarren bat aitatzen ba-zioten, «¡vaya qué cristianos...!» (¡a zer kristauak...! ), esaten zuan.

musu gorridun eguzkia, egun-argia, itsasoan itotzen zan. Orduantxe Txomin etxe-aldeko bideari lotu zitzaion. Gure gaztea, triste Gaztelumendiko ingurua artu zuan egurazteko, agidanean bakarrik ibiltzeagatik. Kezka ura ezin iñola kendu. Kezka batetik, tokia ta garaia bestetik, oso biotz-nekatua zijoan Txomin... "Biyar eguna zabalduko du". Eguzkia itsaspean sartu zanean, lertu balitz bezela, azkeneko izpiak zeru zabalean irratu zituan. Txoriak ingelesen illobietatik igeska asi ziran. Itsasoko ur zabalari, arraibizitegiari, gaua zetorkion. Orain une bateko zelai urdiñari kolore bizia oso aldatu. Bere oñen otsa nabari-nabari zitzaiola, Txomin erri-aldetik azaldu zan. Emendik, mendiondoko erriaren oiu ta deiak beeko kalean bezin argi entzuten ziran. Ta bidean beera
http://www.susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono15.htm (2 of 4)14.12.2010 22:04:57

Orduantxe

besoak sabelaren gañean. —¡Akul.. ardotegiz ta sagardotegiz josita zeuden kaleetan barrena.. orrenbeste berriketak egiñazten... leku itxia ta oraindik aizea epela zegoan. umeak atzetik. akulaaa. Zoaz beste muturrera ta ara zer entzungo dezun: —¡Akula bizi-biziyaaa. kotxu baten urren zijoan arrapatu nairik. —Jarriko nazu merkio.» zure diruakin. Kaieko mutil biurriak poza ta algara gañezka zerabilzkiten: oñutsik. Azken-azkena.. bastua. len esan degunez. Ogia. etxekoandreak ate-ondoan exerita.! —¿Zenbatian? —Lau kuartuan.. —¿Zenbatian nai dezu ba'? —Bostian bi. tellatuak goraka. ixiltasunak ematen zion lekuarekin. Arako tximini beltz arek gizon bat exerita ematen zuan. ni ere alaxen naiz.htm (3 of 4)14. karraxiak kaleetan barrena galdu ta urrena alkarrekin topo egiten zuten. beti asarretu biar al det? Biñipin beorrek erositako arrayakin ez degu gona ederrik erosiko. Garai triste artan giroa aldatzen asi zan.! Ta karraxi bixi ura kaleetan barrena sartzen zan. Txori bat. au gauza! —¿Zenbatian dezu? —Bost kuartuan. lasai.12.. bañan orrengatik baliyua ba'det. Onelakoxeak ziran Jarana-ko saltzaleak. akulaaa.Donostia zijoala. etxekoandre.Agustin Anabitarte . —¿Emango al nazu bi kuartuan? —Baño ¿ze' karajo.com/emailuak/anabitarte/dono15. Arrapatu zuan.. itzalak arrapatzen zituan. © Agustin Anabitarte http://www. iru kuarto. Ta erriko kaleetan barrena asi zan. San Bartolomé monja-etxe aspaldikoa ta Adarramendia. Orrenbeste berriketa ez erosteko. kaka jan biarko dute zuen apupiluak. iges bezela.! ¡Ai. —¡Bostian bi! ¿Ostuta daukatela uste al dezu? —¿Zenbat egin du ba' arruak? —Neri «de balde». Poliki-poliki. ¿orrelako arrai bastua ta preziyo ori? —Etxekoandre. ikatza ta zenbait gauza batean saltzen zituzten dendaetan.2010 22:04:57 . ¡Ai. Txardin-saltzaleak bata bestearengandik aldenduaz biziro zabaltzen ziran erri guztian. urrengo batian izango da.. —Ez. —Ene ba'.. gizon eta emakumeen artetik urduriki korrika zebiltzan. Txomin Plaza Berrira iritxi zanean. ¡Akul.. au akulu ederra! ¿Zéñek náidu? Ta. zanko beltzak agiri. ez. —¿E? Zuaz «al k.susa-literatura. arratseko ordu jakiñetan zaldiak bakarrik ukullura joan eta gizonak beren etxeetara joateko laguntza bear izaten duteneko kaleetan barrena.. eguzki-galdatan zeudela.

com http://www.htm (4 of 4)14.Agustin Anabitarte .Donostia "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.susa-literatura.2010 22:04:57 .com/emailuak/anabitarte/dono15.susa-literatura.12.

berriz.. Egun onetan mezetan exeritzeak bi kuarto balio zuan. arrotza. apal-ondoan berritu egiten zitzaizkieten indar eta kemenak. itsasbazterrean. Zurriol oso ikusteko aukeran. Prantzes asko ziran etorriak zezenetara. turismo itzarik sortu ez ba-zan ere.susa-literatura. erri-inguruak alaiak eta donostiarrak berebiziko abegi oneko jende jostagiña izan. bein edo bein danbada ikaragarria bota bear zuanean. aurzaiak eta soldaruak ibiltzen ziran. ondartza ezin politagoa. Izan ere erria txukuna. Zezen-suzkoa itxurazko zezena zan.2010 22:04:58 Zelaian. jo. Bayona-ko kutxak eta baita ere Bayona-ko urdai-azpikoa. berriz. Ta jan-edan "poliki" egin zutela. Non-nai musika ta alaitasuna. Bolla. ba'zan Donostia artantxe zanko-jokoa ta jostatzeko gogoa. Campión eta Ayani dendetan erruz saltzen zieten kanpotarreri: euritakoak. Ta txingarduna ezik. Ta ¡eleak dira!. arako gogoa ederki zabaldu zan.12. Santa Maria ta San Bizente-elizaetan meza nagusi joriak.com/emailuak/anabitarte/dono16. eskumakillak. Donosti-ko zezen-suzkoa. Jendea erruz kaleetan. beteak. baño arrisko aundia ta. Bi gizonek eraman oi zuten gerriraño sartuta ta lau ankaen itxura emanik.htm (1 of 4)14. Gros-eneko ondartzan. Kafe-etxeak. Urteko egunik ospatsuenak Iñauteriak eta Dagonillaren amabostgarrena izaten ziran. oi bezelako jai ederrak egin zituzten urte artan. bestetan bakarra ematen ba-zuten ere. Igandero egiten zituzten gau-suak. Ta gogoak eman-ala dantzatuta gero. zuten. Goizetik asi ziran itsasotik ontziak etortzen. ta jendeak dantzatu. zezensuzkoa azaldu zan Zurriola-n txinpartak zerizkiola.Donostia XVI Patroia aurrak.. Txistua. Compañía de zarzuela con la eminente tiple Dolores Franco de Salas. Ta gau-suen ondoren Zurriola-n jotzen zituzten fandango ta ariñ-ariñak lotarako ederki galetuta uzten zuten jendea. Teatro Circo-n ere zerbait ba'zan. Iriyarena jo ta arekin bukatu ziran egun artako http://www. itxurazko zezen txingarduna ibiltzen zuten. izan zaitez zorionekoa!» Zezen-suzkoaren ondoren. Urumea-ondoko Zurriola-n jende apain-jantziaren eguraztea izaten zan. jostalluak.Agustin Anabitarte . ureta-jantziak. Erritar batek eskatu zuan linterna mágica-ko ikustaldiak egiteko musika bitartean. Egunezko jaiak aspertzeko edo nekatzeko naikoak ez ba-ziran. udaran. Arratsean Plaza Berrira. Plaza Zarreko Café del Comercio-n ere jende asko izaten zan. Ordea. Bayona-ko galtzerdiak. . Donostia-ri aspaldidanik datorkio arrotzen gogoa. San Martin-ondoko Zezen-Plazan Lagartijo ta Frascuelo-k zezenketa ikaragarriak egiten zituzten. Beraz. Ta egun onetan. barrengo bi lagunak alkarri estututa larri asko egoten ziran bizkar-gañeko arek lertu bear zuanean. arkupeetari birak eman eta etxera. Bayona-ko oñetakoak. Agidanean aspaldian idi ala bei biziduna izaten zan. Teatro Principal-ean. «¡O.

Ta erantzungo zuten. Orio-n gai zeuden noiz nai jokatzeko. Ta sendo egin ere. Ta Orio-tik aupa-egin zuten. Baño ezta Txomin-ek. Ordea. urteek asko erakusten dutela ta une bateko irabazi-galtzeak errezago zoratzen duala gaztea zarra baño. Edo ain apostu aundi ta ugariak egin eta galtzeko bildurrak atzeratzen zituan patroi izanak. egonak etorri. oriotarrak ziran donostiarrak baño geiago. Alegia patroiak zenbait urtez gorakoak bear dutela izan. Onen-onena ate-txokoan gelditu zitzaigun. Egunak joan. Egun aietan ez zan arrantz-ontzirik Donostia-tik Orio-ra joaten. esan degunez. Ardotegietan. patroia ta arraunlariak nortzuk izango ziran ez bazekiten ere.htm (2 of 4)14. kale-buruetan. estropada bikaña ikusi bear degu. Alde batekoak eta bestekoak irain gutxi. Donostia-n ba'ziran estropadetan aritutako patroiak. Toki guztietan beste arazorik ez zan nabari. itz eta gar geiago ibilli oi du jokatu bear ez duan jendeak. zion. auek ere oraintxe bero-bero asi ziran. Ez-eta Orio-tik Donostia-ra. Emendik arako ere ordain ederrak bidaltzen zituzten. udazken-aurretxoan. Ala ere oriotarren aupa arek une bateko pakea ekarri zuan. Aritu bear duanak jakin oi du zenbat egiñal egin bear dan irabazteko. donostiarrak asaldatuta zeuden asi ziran esamesaekin. ¡Treñeru-estropada! ¡Donostia-n bertan! Udara artako jaiak ez ziran bukatu. Baño noizbait leia arek autsi bear ta autsi zan. lengo uts artan zeuden donostiarrak.Agustin Anabitarte . nonnai ta nornaik beste itz-gairik ez zuten. Baño oraingo onetan ezin ba' ain erraz bat aukeratu. Lotsa tartetu zitzaien. Ta donostiarrak gora ta donostiarrak beera. baño Donostia-n doi-doi arraunlariak autu ba-zituzten. Ta arraunlariena bat eta patroiarena bestea. Udara http://www. naiz-eta beste batek ospa irabazi. galtzen ez ba-da. aguro erantzun nai izan zuten eta ba'noa batean ogei milla errialak osatu zituzten. ¡Alperra errotaria! Beraz. «¿Noiz ezagutu dezute ogeitazortzi urteko patroia treñeru-estropadetan?». Ogei milla errial jarri zituzten notario baten eskupean. Zaletasuna ezik Txomin oso patroi yayoa zan. bat baño geiago. Baten-batek «an ere amak semeak egiten dituzte» esan zualako. ango gaizki-esanak donostiarreri belarriratu zitzaizkien eta.2010 22:04:58 .Donostia jaiak. Alaxe bukatu oi dira nornor baño geiagoko leiak: atzenean aupa-egin eta biak erdira. Arraunlariak bai ta patroirik ez. Zenbait egunez aurretik asiak ziran Orio-n donostiarrak aipatzen estropadari buruz ez dakigu zer-nongo akiakuluekin.com/emailuak/anabitarte/dono16. donostiarrek beste ainbeste jokatu nai ba-zuten. treñeru-estropada ta aupaka. ¡Eta nondik etorri nor-nor baño geiagoko ura eta Orio-tik! Bai. liburu onetan esan izan degu Txomin-ek patroitzarako nolako zaletasuna zeukan. Donostia-n ez bakarrik erantzun. ia jan zuten. Arraunlariak berak baño. Txomin-engana jo zuten.12. irakurlea. Istillu gorria zegoan ba' Donostia-n. Zakurrak eldu bear duanean zaunka urri. ala norberak baño besteak obeto egitea uste. Ezerk ez zezakean donostiarren donostiartasuna geiago txospertu. Donostiarrek erantzun bear. Oriotarren etxeak aurretik leioak. Berandu astetik kaltea letorkiekean. ¡Jainkoak guarda! Orio-n. sagardotegietan. kaietarrak eta kaletarrak.susa-literatura. aboz-abo erri guztian zerabilkiten gudu arek baño. Ezta akatsik ere ez zioten jarriko oriotarren deiari. Oriotarrak eta donostiarrak ixildu ziran. donostiarrak etorri zitezela lenbizi beintzat. oraindik bukatu-gabea. larrutu egin zituzten easotarrak. Donostia-n donostiarrak arraunlari obeak. ez zuan nai izan.

Ta bitartean. Auen ondoren zer-esan ugaria: sagardotegi-bitartean.. urrutitxoan..Donostia Txomin-en ustea zeukaten eta uste ez zutena gertatu. Eta orretarako Donostia-ra zetorren nor bera aña. sagardotegian eta oe-aruntzean. beartuko zuten zerizkiotena. orra non batek Poli oriotar patroiaren izena aipatu. Kofradian batzar bat egin zuten. mundu guztian. tostak-eta dirala. Donostia-ren izena eraman eta goien eutsi ala erortzen utziko zuana. patroiak andik eta batzar artan bertan atera bear zuan. baño bai aundia ura ere. Erri osoak ez zuan beste itzegitekorik. —iduriz— nekatu. bigarrena berak ezik beste iñork ez zekian. aurrera zijoan. treñero gajoak atzeraka egiten zuan nekatubildurrez. beraz. Iñork. beste gaztea jarriko zitzaion aurrez-aurre.. treñerumutillak zirala ta treñerua zala. Ta treñeru bizkorra. mun egiteko baizik eta gero gerokoak. beti aurrera. Ta bat-batean aitzakia bururatu ta patroi azaldu zan: Poli gaztea zanez. Ezin lezatekean autu arek jarriko zuan kemena izango zuanik. Izan ere Txomin eta bere mutillak erakusten zuten batasuna. Treñeruak ainbatek. egun aietako saiaketan treñerua legorretik artu ta lagun askoen artean eskutik artuta uretaratu zutenean. Txomin-ek bi gogo zituan irabaztekoak. Izugarrikeria iruditzen zitzaion Poli-ren Kandi-renganako asmo utsa. Ordukoa ez zuten jotzeko beintzat. Txomin zutik arrauna eskuan eta mutillak jo danak batean treñerua bizkortu zedin. Alaxe oi ziran saiaketak.12. baño jo-ala ibiltzen da. edo alatsu. naiz-eta umeen gisara usterik gutxienean ostikoz jo.. Ta edonor aukeratu ta uraxe beartzeko zeudeneko artan. Ta treñerua legunki irrixtatzen zijoala. Artean arraunlariak geldi.. Beretarrek irabazteko gogoa ain aundia zalata. treñerua osatu zuan estropadetarako. Ta orduraño Txomin-ek jakin ez beste aldeko patroia zala. bizkortu. Edo ala iruditu beintzat Txomin-eri gogoeta aieri leku geiegi ematen zienean. Treñerua. arraunak aidean zeudela ere. Ta orrengatik. Andik laister ziran estropadak... arduratu. ezin esan bigarren gogoa geiagokoa zanik. Donostia-k. ezerk eta iñork ez du izketarako gaitzen: branka. Poli izaki Kandi-k Orio-n egonaldiak egiten zituanean zaletu zitzaion ogeitamalau urteko gaztea. Erriek noizpeinka bear izaten dituzte alako kutunak. Norberak naita ezin ba-zan. http://www. ezta Kandi-k ere: beretarrak irabaztea nai zuan eta Poli apur-apur egitea. Txomin ez-ezik..com/emailuak/anabitarte/dono16. Zaldiak korri egiten du. beraz. ez du leiarik jokatu Txomin-ek baño nai indartsuagoarekin. urteetan guztiak bai ibilli zirala esan litekean. Baño bai saiaketan bein asita ederki ibilli ere. Ta Txomin egin zuten patroi. Donostiarrek ba'zuten beren kutuna. azaldu zan Txomin donostiarren abotan. Aretxek bai Txomin akullutu. nai-ta nai-ez. Errege bateri semea jaiotzen zaionean bezelako alaitasunarekin. burrukatu naiez. Donostiarrek ez zuten beste gauzarik buruan egun aietan: Txomin zala..Agustin Anabitarte . legorreko millaka begi arritu-itxuran. arraunean bear bezela egoten ote zuten. Treñeruak ez du izketan egiten. Arraunlariek joko dute ta ibilli dedilla treñerua aalik eta laisterren. batez ere arrantzaleen artekoak.. Erriko zarrenak an ziran. Azkeneko izketak antxen bukatu bear zuten eta. auldu ta indartu egiten da.. Alako zorrotzak ziran bearresten. baño ibilli egiten da. ¡Uraxe zan donostiarren treñerua!. biziduna esan liteke. Treñerua.susa-literatura.2010 22:04:58 . ajolagabetu. Baño oriotarrak ere. Ezta txintik ere. Aurre-aldetik geiegitxo sartzen ez ote zan. donostiarra izatea bestelako arrazoirik gabe.. toleteak. baita patroi-gai guztiak. Baño ¡uraxe bai arazo gaitza! Iñoiz orrelakorik ez zuten ikusi. biotza pir-pir gozaren pozez egoten ziran. ¡Bai gizon zetatsuak! «Bildurra» itza bota zuten norbait akullutuko ote zuten.htm (3 of 4)14. Treñeruak lezake. saiatzen. goiarro ura. Txomin zan egun aietan Donostia-ko gizona.

lertu gabe. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. estropada. eta urrengo egunean.2010 22:04:58 .12.htm (4 of 4)14.Donostia Berea bezelako gorputzak gorde litzakean. gogo ta nai ain sendoak..susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono16. Aren osasunak iraun lezakean alako gogo biziari eusten.Agustin Anabitarte .com http://www..susa-literatura. Larunbatean. saio txiki bat.

Azpi artatik sartzen ziran errian kaieko arraisaltzale erritalariak.12.. Lengo erotua-ontzirik ez zan eta guztiak lurrin-ontziak ziran oraino. txapel txikia eskubi-aldera beeratua. an gizon izatea aski da. ez Megaro-n.. itsas-txamar urdin illunakin. Aien oju ta eskalaproin-otsak karabinero gizajoa esnatzen zuten. erdizka legortarra ta erdizka itsastarra. batez ere. aboa zabaldurik. gaztaña-saltzalearen karraxiak ez ditu errizaiak ixiltzen. Ta Txubillo-n gora arrapatazka. ¿Nork konta lezake orain Donostia ederraren zabal aren ikustea? Ez Helesponto-ko estropadetan. Ardotegi-zuloak ustutzen asi ziran. Itsasoz. aterpe onetan bilduta ekaitzaren zuzenbide ta norañokotasunari antzematen zion arrantzale-jendeak. Gaztelumendiari begiratu ta ia ez zan belarrik ikusten. igoak ba'ziran. Ez-eta argi purtzil baten azpian ez du gau-zaiak lo-egiten. Santa Klara-n ere orobat. Ontzi berri aiek lengoen aldean askoz azkarragoak ziran. Baño oraingo jende-mordoa ekaitz-egunez neurtu bearko bagenu. Kantauri-itsasoa arras erotua ta errotik aterea zan. Len mordo bakarra zana taldeetan zatitu ta tarteetatik ba'zijoan laisterka bat baño geiago. beste amaika toki geiagotik etorria zan jendea. alegia gaztaña baten gora-beeragatik ez duala iskanbillik jartzen. Katea ta Loreto-peko guztian ikaragarrizko giza-pilla zegoan. Itsas-ikastetxeko ikasleak maiz ibiltzen ziran ementxe. Oraintxe estropada-unea ez da urruti ta antxe dabiltz apostalariak aize guztietara apostuak botatzen. Gu ere Kai-atean ibilliak gera. ¡Ura zan jendearen emana! An ikusi zitezkean getariar ixilla. pasaitar jatorra. ondarrabiar luzea. Estropada-garaia orduantxe doi-doi ta atzeeneko muturra kristauaz ustutzen asi zan. lekukorik ez ba dago ere. Gero-ta jendeak ematen zion azkarrari. ez Trazi-n. Zarautz-ko zalgurdiak alkarren gainka zekazkian estropada-zaleak. ontzi-pil izugarria etorri zan zenbait itsas-errietatik.susa-literatura.2010 22:04:59 .htm (1 of 5)14. ¡Zenbat diru eskualdatuak gaur! http://www. ez Beozi-ko bestelako indar-jolasetan. Andik urrutiko balizak eta bira-emateak ondoen-ondoena andixe ikusten da. Lengo beltzura aienatu zitzaion: ez du orain illunabarraren argi motelak jotzen. Ekaitz-eguna zanean. mikelete txapelgorriak ez du zergariarekin berriketan egiten. Iñoiz alkar ikusi ez dutenek apostu galantak egiten dituzte. Goiz asko antxen biltzen ziran txalupa-mutillak arrantzarako. bai goi-aldean. Asi Kai-gañetik eta Erregesoro. belar tximaeri tiraka. ez Ejina-n.com/emailuak/anabitarte/dono17. bai ondarrean uretaraño etorriak.. Urrutiko tokietatik ere oñez etorriak ba'ziran. estropaden aldetik. ikustoki bikaña baida ura.Donostia XVII Estropada Ordubete baño geiago zan jendea Portu-kalean barrena joan-eta-joan asi zala. ez zuten iñoiz ikusi Euskadi-ko izbazter maitagarri artan zegoan añako edertasun eta aunditasuna. Arro dabiltz oriotarrak. oriotar zabala.Agustin Anabitarte . bada gu Portu-kalean jendea ikusten bezela.. Kaiateak ez zuan sekulan ikusi aren giza-mordo bukatu-eziña bere azpitik pasatzen. gerrikoa muturra zintzilik. donostiar alaia. noski.

bi treñeruak apar zuriz jantziak! Asi dira. Patroiak estatxari eldurik daude. ¡Antxen daude bi treñeruak! Patroiaren ondoko oial oria duana oriotarrena da. Bi zakur —esan diteke— isatsatik elduta laisterka asteko amorratzen. ¡Ene bada. Donostiarrak gora. gortu añako karraxiak ateratzen dituzte.com/emailuak/anabitarte/dono17. Alako leietan errukigarriak izan oi dira zoritxarrak kosk eginda berdiñez beera gelditzen diran indarkariak. Ori txanpa ikaragarria dabilkite. zenbait egunez aurretiko esamesa ta gaizki-esanek bat-egindako tantoak. Treñeruak bel-beltzak ematen dute aparraren erdian. ¡Asi ditezela. Askok katalejuak dauzkate begieri pegatuta. treñerua errendu zaionez geroz. Txomin-ek eta Poli-k estatxa-muturra eskuan dutela.Agustin Anabitarte . arrauna autsi. parean. Ta Txomin-en begiratu batez arraunlariek bere burua bota du uretara. irten-unearen zai. ez aldez aurretik nekatzen. Mokoz-moko ortxe nonbait bi treñeruak. ¡Oriek treñeru ariñak! Gaztelumendi ta Santa Klara-ko bi «puntetatik» pasatzean donostiarrek txalo beroak jotzen dizkiete beretarreri. Oial urdiñak eta oriak dardar bizkorra darabilkite. arraunlariek arrauneri eragiten diete estatxa teink eukitzearren. aurrera dijoaz eten gabe. Baño txuxen dijoa. Zenbait donostiar poztu-edo dira. Jendeak oparo itzegiten du arpegiz-arpegi. oriotarrak beera. Bi treñeruak. Arraunlari ta patroiek barren-indarrez baretu nai izan dute biotza geiegizko bildurrez. alegia galduko ba-luteke ¡jakiña! ta alaz guztiz ¿irabaziko ba-luteke! Beste aldez.12. Poli-k gutxi eragiten dio arraunari. oial urdiñekoa. Irteera-tokiko aurrean urduriki dabiltz bi treñeruak bakarrik. Ta beste emakumeak tartetu dirala. oriotarrena pixka bat aurreraxeago. ¡Polita da treñeruen ikustea! Biak «plaza» dutela. ¡Ortxen bukatu dira aupaka guztiak! Treñeruak zuzenduta balizetara abiatu dira poliki. Turutaren azkeneko «puntua» berandu iritsi da. bada! Ta turutak aizea urratu du: tarariii. Norbaitek ukabilla luzatu du arrauna autsi dalako.. Jende guztia begira dagokie begiak itxi gabe. Ixiltasuna dago.Donostia Lurrin-ontziz ta arraun-ontziz josia dago Donostia-ko itsas barrena. ¡Orra. donostiarreri zer gertatu zaie! Artean. ¡An ez dijoa iñor egurazten! Ta treñeru errena aurrera dijoa beti.susa-literatura. Ikara-aize bolara dabil guztion gañetik. Aruntzko http://www. turutari ixuri zaizkio. Patroiak egiñaalean ari dira. oriotar bat baño geiago atsekabetuta zegoan: irabazita ere besteak lagun bat gutxiago ta ¡galduko ba-luteke. ¡Ortxen irain desapiyo ta jotzeko gogo guztiak! Eskubeteko elur-puska atzaparrakin estutu ta urtuko bagenu bezela. donostiarrena.! Treñeruak itsaso zabalean sartu dira. Ia uretara erori dira biak-ala-biak. Olatuak aundiagoak dira kanpoan barrenean baño.. zer gertatu da! Jendeak ulu izugarria atera du. Baño goi artatik ikusten da ondoena. Nonbait. Bi aldeetako arraunlariek ezin geiagoan jotzen dute..2010 22:04:59 . ¡Arraunlari gizajoak erruki zaituztet! ¡Turutak dei egin du! Soñua toki guztitara zabaltzen da. ain ongi neurtu ditu bi alboetako indarrak. Oriotarrek lenen artzen dute gorakoa. ¡Ori jotzea! ¡Ai.. Urrutira gutxiago aurreratzen dutela ematen dute. ¡Ortxen arrokeri ta illabetez aurreko jardun eta geiago izateak! Oraindik ere turutaren burrunba belarri-zuloetan dago sartuta. besoeri —besoz gorrian— ariñaala enlaten baizik. aurrera dijoaz. maiz eragin bear izaten dio zuzentasuna ez galtzeko. Ta irixten dan bezela pir-pir jartzen ditu biotzak. Begiak nekatuak. Aurki asiko dira. Bi emakume asarretuta izugarrizko iskanbilla jarri dute tximatik tirata. Kaietik ez da ezertxo ikusten.htm (2 of 5)14. Ta esku-zarta bizia jotzen diete donostiarreri. Arraun baten palta guztiek oartu dute. Txomin-ek berriz.

Len patroia igotzen zan azkena. ontziak uzten duan ur-erretena) besteak aldean dirala. Bakarrik. ez bai-dauzkate saltzeko beren arraunlariak. etorri da ur-gañean irrixtaka arraunlarien belarrietara. Oraintxe treñeruak bi «puntetan» sartzeko zorian daudela ta bi aldeetako legortarrek donostiarrak aurretik datozela igarri dutela..susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono17. Mutil batek. Arraunlariek ekiten diote eta neska aieri begira. donostiarrek lenbizi. Legortarrek ontziak ezagutu dituztenean poztu ta txaloka asi dira beren aldiko. donostiarrena. Andi pixka batera. Ta abots sendo batez. Oriotarrak sartzen dira lenbizi balizetan.2010 22:04:59 . gurea da-ta!» Kandi arroka aundi batetik ia beera erori da. Ez da erraz emendik aurrean zeir datorren antzematen. Nonbait iñork ez ikustea nai. oriotarrak. Legorretik ulu ikaragarria. zakurkeriak esaten ditu oriotarrentzat eta gizonen artean bakarrik entzun oi diran itz zatarrak.Agustin Anabitarte . Patroiek bakarrik itzegin dute. Legorreko oriotar-jendeak ikaragarrizko deadarrak ateratzen ditu. Bi itxurazko basurdeak aurretik datoz. Antxe dago oraindik zutik. Arraunlariek lan erraza dute. Bildur daude orren gogor asita azkeneraño iraungo ote duten.Donostia balizak antxen daude oial gorriak keñuka. mutillak. Arraun guztiak batera zuritu egiten dira. donostiarrak asi dira ojuka.12. ¡Ta arrigarririk arrigarriena! Poli-ren ontziak oso nekez bira ematen duala. Gero ta bertago daude. ¡Estroboen soñu garratza! Arraun guztien artean soñu bakarra ateratzen. zakur amorratuak aieri jarraika. Olatuak asko esan nai du. Ba'datoz legorrerantz. mutillak!» Gezurra dirudi itz batek norañoko eragin-indarra daukan.htm (3 of 5)14. tellatu baten gañean dantza «suelto» egiten du. ¡Ori laisterka nekagarria daramate! Arraunlari gizajoak jo ta jo aurrera dijoaz beti. Treñeruan saiets luzeak batean sartu. Artean arraunlari gizajoek ixillik dagite beren lana. arrauna ezkerrean. tontor baten gañean. Bi alboetatik jarrai darraikie makiñabat lurrinontzi azkarrak. esango genuke treñerueri antzemanda. berriz. Begiak zoratu itxuran. Legorreko jendea urduri-urduri dabil nor aurretik datorren. deadar ta oju bildurgarriak darabilzkite. Oriotarrak bildurtu dira. biak etorrera berdiñean asteko moduan. Kaiean begitaratu dituzte treñeruak. baño gogorra. baño donostiar arraunlariek ba'dakite uberari igarrita (ubera. sakon aundiko uretan dabiltz. ta alboetako ontziak. Treñeruak zuzen dijoaz elburura. baño ez dira eraz etortzen. ukabilla erakutsiaz. Txomin gazteak estu-estuan artu ta bira osoa eginda parean jarri zaio. ez gutxitu. Itsas-ura illuna da. donostiarrak bizkortu. askoz ez ba-da ere. Emakume batek. bi pizti. batean atera. http://www. Aizeak buruko ille ederra tilingatzen dio. bi basurde igeska. txaloka ta uluka asi dira kaiekoekin batean. erortzeko arriskoan. Txomin-ek bota die: «¡Ekin. Donostiarrak iparretik datoz (Gaztelumendi-aldetik). araño joatea nola ausartu dan arritzen gaitualarik. Kez beteko dituzte baztar guztiak. Estropadaren bide erdia oraintxe dute. Ikusmenak itsasoan okerreko usteak eman oi ditu. itsastarrek usmatu dute ta donostiar lurrin-ontzi guztiek txistu biziz zarata ikaragarria jarri dute. Bere begi pollitak zeru ta itsaso-urdiñez beteak dauzka. Donostiarrek treñeru erdia eramaten oriotarreri ta tarte ori ezin iñolaz ez aunditu. gorputz guztia aulduta. «¡Ekin. berriz. Aldamenekoaren lotsarik ez nai izatea. Alaz ere. Ara. arraunak aurrera.. baxotik (Santa Klara-aldetik). Orain ia batean artzen dute olatua gorako. Aunatuta dauden indarkariak bizitu ta amairu arraunak aurretik asi zaizkie amalaueri. Kaiean aurreko tokiak arrapatu dituzte berriz. Mendian oriotarrek deadarrez ari dira apostuak egiten. Lurrin-ontziak kea erraz botatzen dute. arraunak atzera. orain lenbizi. Poli-k eta Txomin-ek alkarri begiratu diote. ezin geiagoan itzulka. Ura bare dago emengo aldean.

Jotzen dute donostiarrek. ¡Donostia-ko zezen suzkoa! «Damatxo gazte ta galai fiñak alkarri adi bat ezin egiñak arkupetan kiriketan ¡ai. zer alegiñak! Zezen-suzkoa ba-da aurrean iges-egin nairik asmoan. joan ziran guztiak. Treñeruak arraunik gabe aurrera dijoaz ta patroiek birakoa egin bear izan dute ondarrera ez joateko.Donostia Donostiar jendea pozik dago. —I. bien giarrak austeko bildurrez. ¡Arraun bat gutxiago donostiarren treñeruan! Arraunak erori ziran eta baita arraunlariak aunatuta etzan.12. zakur bat balkoi batetik zaunka egon zan ibilli guztian. ¡Ai ura naspilla! Urrena zezen-suzkoa. ezkerreko eskua arraunaren mutur-aldean. Arratsean.2010 22:04:59 . berriz. baita oriotarrek ere. joan ziran ondarribiarrak. Txingarra zeriola irten zan arkupetik eta jendearen tartetik bultzaka ta jiraka zebillela. Jarana-etxaidean. izugarrizko deadar ta karraxiak ateratzen. zeren larri diran jarri elkarren ondoan. Antxen ardo ta txardin-usai nastua. Txibiriskoak asi ziran dunbaka ta ez gutxi. Antxen. tinakoen ondoan. uraren ertzean. Estropadak ikusita aldeegin oi du gure itsas-jendeak. Arratsaldean donostiarrak besterik ez zan Donostia-n: joan ziran oriotarrak.. Garaipena ederki ospatu zuten Irutxulo-n.htm (4 of 5)14. eten gabeko ariketa ari zuten.. dantza bikaña txistu ta guzti. arraunlaria. Txomin goreneko mallan ibilli zuten. garaipenaren irudia marmo-arriz. joan ziran pasaitarrak.com/emailuak/anabitarte/dono17. ¡O zezen pizkor txingar jariyo. ederlari yayo ori. ta arrabetearen aldea ezin kendurik. begiak gora. beste besoa altxa egiñez. berebiziko zalaparta sortu zan Plaza jendez beterik zegoala. Dirua erruz irabazi ta edanegiak bat baño geiago ba'zebillen.Agustin Anabitarte . Donostiarrek arraunak altxa ta oriotarrek ere bai. «La Euterpe» arratsalde guztian ibilli zan kelez-kale jo ta jo. sartzen dira bi treñeruak balizetan.. ez ezakela emakumerik jarri. Plaza Berrian jo zuten. berez ojuzaleak. Erria erotu zan. Guztiak zai daude azkeneko unean zer gertatuko dan. © Agustin Anabitarte http://www. brontzez ala zirribor utsez irudikatu gogo dekanean. Jarana-koak. Jarri ezak arraunlaria.. eta jakin ezak txapelduna izatea koroiduna izatea baño geiago dala. zenbat kontu zure meriyo!» Ta zezen-suzkoak iraun bitartean. bai.susa-literatura. Txomin-ek begiratu dio Poli-ri ta Poli-k ez du burua jaso nai izan.

com http://www.com/emailuak/anabitarte/dono17.Donostia "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.2010 22:04:59 .Agustin Anabitarte .susa-literatura.susa-literatura.12.htm (5 of 5)14.

orain aunditu egin zitzaion korapilloa askatzeko naia. buruko zentzua galduta.. txapelak kendu. Poli-k berak —¡arranoa!— ¿ez ote zituan ikusi aurrez-aurre Kandi-ren begiak? Ta gazte gizajoaren ametsak auts eginda. Beste edozeñek argi ikusten duana. ¿Berak maite al zuan Kandi? Itxuraz bai.ka ari zan Txomin gozoro. Neska zan zaletu zitzaiona. ez-eta negua. Ta bide ortatik zerraikiola. Beraz. Ez da udara. alako grin batek eldu zion. asegabeko naiakin paa. Baño oneraño irakurri duan irakurleak —eskerrak demazkiot— ba'daki Txomin-en «zer» ura. besteak oparo eman bezate.. Ta Txomin berriro ondarreko arazora biurtzen zan. aulduta.12. Gero-ta bizitu zitzaion lera ura.. Baño on andi baten zai gaudenean. Nik ez diet galdetu nere irakurgaietako maitaleeri biotzeko lera ori noiz-eta aundiago nabaritzen duten. makalduta egoten zan. udazkenekoa. esku-utsik arkitzen zan. batez ere alaitasunera baño tristetasunera emanagoak badiran. ateak idikitzen zizkioten. Udaberriko maitasuna biziagoa. Udazkenean urrutiko gauzak gogoratzen zaizkigu. Txomin-ek erri guztia goratu zuan eta erriak Txomin goratzen.. Artean besteena zearo jakin nai. baño udazkenean egingo nuke. ostera begiratu-arazora etorri ta oraingoan garaile ateratzen zan: bi egunean. eguzkiak eztia daukanean. udazkenean geunden. itxuraz ere. Orduan aldarte txar batek gogoa galduta uzten zuan. Txomin-ek omen eta ospeiturritik abo-beteka edan zuan. Txomin-ek bere barrena maiz azterkatzen zuan. Landaibarrak xamur ageri dira.htm (1 of 4)14. ez.. Ta Poli tartetu-edo zala. ¿Eta Kandi. Gazteak ba'zeukan guztia ta guztia ezerez.susa-literatura. artan indar aundia zeukalakoan.. bada.Agustin Anabitarte . edozerk bildurtzen gaitu. etortzen dira. Gorria zana beltza biurtu.Donostia XVIII Udazken-egun batean urte-sasoirik ederrena izaten da Donostia-n. ¡Aiek paa. Len ondarreko joan-etorri aiek kezkatu bazuten. bai bien artekoa: ez du udararen bero kiskalgarria. Txomin-ek itzal aundia egiten zuan Donostia-n. Aizea etorri. ez-eta neguaren otz mingarria. zabalkorra. ta gu urrizaleak. ¡Alako zera! Geronen barruan sartzen gera ta asegabeko naiak gerekin ditugula. Urrena neguko elurrak estali ta akabo.. Izan ere ezerk ezin lezake lotsa aundiagorik eman. guk geronek geren naia erakutsi ta arritu-itxuran erantzutea. erabat artu ta zurrungilloka an daramazki. ez da zalla iñoren gogo ona begiratze onaz adieraztea. Udazken artan. toki ta garai berean topatzea. Agidanean begiratze aiek beste norbaiteri egin lezazkiokean.com/emailuak/anabitarte/dono18. lodia ta sakona. batez ere estropadak irabazita gero: ezpañak irritu. urrutiegi joan gera. Ta ala izan oi dira maitaleen zalantzak. Azkeneko alkarribegiratzeak esan-nai aundia zeukaten. gozoak! ¡Geren biotz gaxoa! Osto gaxoak ere gorrituta zintzilik egoten dira adarretan eta noizbait bizitzari agur esanda. bere aldekoa al zuan? Baita. bai-ta-ez. bearrekoa bereganatzea. Beintzat ura gabe ondo egon-eza nabari-nabari zuan. Baño.2010 22:05:00 . bat egiten degu. indar gabe etortzen da beren begietara.. Ernai-ametsak ugari etortzen zaizkigu burura. Eguzkiak urre zarraren itxura dauka. bai-ta-ez. ezpairik ez Udazkena http://www.

oraingoan aurrera egingo zuan. lotsatu egiten zan arrotuta ez ote zebillen. —Agur. Bildur zan okerreko bidetik sartuko ote zan. lo-eginberri ta garbitu berriko arpegiarekin: mantilla buruan. Len. Asiera txarra.Agustin Anabitarte . ez aurrera. Alakoxeak izan oi ziran Txomin-en azterketak: naiko bai-ta-ez ibillita gero.htm (2 of 4)14. Txomin. Ordea baietzko ustea bildurrarekin nastuta zetorkion. ez galdu. egiten zan bidea neurtuz. orain nekezko egitekoa. Noizbait garaia eldu ta. aldizka egon.susa-literatura. ez irabazi. Txomin-ek itzegin nai zion: —Eskuko kate ori polita dezu —esan zion josta-antzean. eta urrengo egunean. biotzak arraunerako besoa auldu! Goizeko bederatzi t'erdietan atera bear zuan Kandi-k Santa Maria-ko elizatik eta Kale Nagusian barrena etxera. errosayua da —Kandi-k. bidean topo egitearren.. Txomin. beste askoen tartean. abian asita alkar ikusten zuten arte. aurreko bi egunetan bezela. eskubiratu zan bat-bateko ikustea ta alderatzea balitz bezela.Donostia zuan. arrera onik ez egitekotan bide laburra naiago. Askotan ere estropada irabazi-izatea gogozkoa zitzaion. xamurretan xamurrenak esango zizkion. http://www. ¡Ai. bat edo beste: zoriona ala zoritxarra. Ta zalantza artan azkenik. Kandi oso polita zetorren.. Illunpean ustetakoak. azkenean bere artan. —Ez.. Txomin. arengana joan ta zerizkion ondoena itzegingo zion. Baño Kandi-k lagundu zion: —¿Nere izenik ba'zenekien? —ta tarterik eman gabe— Zurea ¿nork ez daki? Oraintxe alaitu zitzaion barrena Txomin-eri. ez Apaiz-kaletik urruti. ¿Zer esango zion? ¿Nola asi? Len ain errazki Plaza Berrian itzegiña. —Agur. meza-liburua eskuan. Gaueko irudipenak eguna etorri ta ezerez. egunez itxurarik ez. eta Kandi ikustean. neska baten menpekoa zebillen. Itzegin-bear utsak bildurra ta lotsa ematen zizkion. ¿ez al zegoan ondo baño obeto areri eman zion etxera-bidea? Txomin-en ustez. Kale Nagusian ibilliko zan. alegia Kandi-ren begietara goiko tokitara igoa izango zala. neskaganatu baño len bear liraken gauza guztiak izanak ziran. Ta orduraño ez atzera. Arratsean ibillitako bururaketa guztiak goiz-argiak ezereztu zituan. Txomin garailari izateko jaioa zan. Irabazigalduak orretan erabakitzen dira. Kandi —alai-itxuran esan zion. arako asiko zan.12. Poli-ren aldera begiratuta. beraz. Xanti-k ederki zekian ori. bere buruaren jabe egin zan. arek emango zion indarrarekin. Edo alkarrekin etorri ala banakako bidea artu. berekiko buru-austeen garaia ederki joana zegoan. Txomin Apaiz-kaletik aldean jarri zan —andik sartu bear bai-zuan neskak— ta bein eliz-ateetatik ateratzen ikustean. Txomin moteldu zan. Orra ba'gure gazte lerdena Kandi-ren aizez nola makurtzen zan. noski. beste edozertan au aña ez izanda ere. Txomin abian asi zan ezkeraldetik eta oraintxe alkarren aldean zeudela. baño nai bezelako arrera egingo balio. Baño urrena bere burua goregi ikusita.2010 22:05:00 . estropadaren garailaria. ordea. Txomin baztarreratu zan eta bertan xamar topatzea nai zualarik.com/emailuak/anabitarte/dono18. egon ba-zan. Urrengo eguna etorri zan. Aurrez-aurre zeudeneko une ura larriena izan oi da alako topa-aldietan. aldizka ibilli.. itxura kenduta lenbizi. orain. Aalbait ez zezala oartu berta'arte. baietz. Otz-giroa zegoan goiz artan. Xanti-k orretan Txomin-eri eramango zion.

zuk. Plaza Berrian Iñauterietan alkarrekin itzegin genduenian nere buruari zorion guztiak opa nizkion. beste noizbait ere bai. aztuko ere. Batzuetan zu zerori nabaritzen ziñudala uste izaten nuen. Orduan Txomin-ek esanaren truke par goxoa egin zion eta. Goizetik eskerrak alkarri ematen ederki asi zidan. Gaur aña zorionik ez det izan. Kandi ere ezkerrera asi zan. ¡Aiek ametsak. —Esaidazu berriz poza ori.Agustin Anabitarte . gu bakarrak giñan aldetik. —Esan dizut ba'. —Izan ere atsegin ori gero ta aundiagoa zait. Zuri esan nizukeanaren puxka txiki au esan aal-izateak zorabidean jartzen nau. nere atsegin eta poza zatzaidala esan dizut egi utsa dalako. —Eskarrik asko —mutillak ere. Poli-k ala nik? —¡Oi. orko bazterretan.. Aspaldidanik gogozkoa zintzaidan. etzait aztu. noski. nere buruan nenbilkizun beti. gero aundiagotu ta orain zure ondoan nagoanez ezin geiagokoa dala. Ondarreko letraen jabea oraintxe jakin bear. donostiarrak! —Ez... Txomin pixka bat eskubiratu ta ibiltzeko asi zan. zure http://www. Kandi polit'ori. maite nuen.. Orduan bidearen laburtasunaz damutu zan. Gero-ta zaleagoa natzaizu. alkarrekin egon ba-gindezkian! Orain bezela. Agidanean.com/emailuak/anabitarte/dono18. ¡Eta zenbat gauza geiago esango nizkitzuke bein eta berriz! Askotan bakarrik nenbillela. Bein galdetu ta esan egin zidaten. eskaratzako atean gelditu zan. ez bere jabea. Andik pixka batera: —Atzo ta eranegun ere ikusi ziñudan. Zuk ¿nork irabazi izatea nai zenduen. ¡An egin dituten ametsak! Txomin-ek neska bere aldekoa zuala ikusi. geroztik. batez ere.. Kandi-rekin batean. ¡Ain seguru zegoan Txomin! Ta aurrera jarraituaz: —¡Ondarreko egurazteak. Ta Kale Nagusiko argitatik Apaiz-kaleko itzalean sartu ziran. —Aizu. Ondarreko eguraztea.12. —Ez izena. batez ere! ¡Itsas-beerako nere ibilli-aldiak! An askoz bertago zengokidala iruditzen zatzaidan. naiko tartea utzita. Kandi etxeratu ez zedin. Izketa bere gogozko alderdira ekarri zuan. emendik ibilliko zan. Orra ba' etxerako bidea luzatu. mutillak ekin zion: —Egia esan. Txomin oso bere buruaren jabe egin zan.susa-literatura. Artean etziñudan beñere ikusten. irabazteak poza ori ekarri zidan: ni zure zale ain zaletua nengoela. Orra gaur irugarrena. —poliki zijoazen— ¿Eta zergatik aztu atsegiñezko gogoratzea baldin ba-zait? Txomin-ek irria ezpañetan begiratu zion... —Eskarrik asko. ¡Eta geroztik zenbat bider! Artean gaur añako poza iñoiz ez. baldin pozaren-pozez egonda orrenbeste esatekoa ba-dan.. esaten nion nere buruari. —Plaza Berrian nere arrebaren sudur-zapia jaso zenduenian asi zitzaidala.Donostia —Zure izena —polita ala ere— alako egun jakiñez dakit. Arpegian maite-miñaz jota zegoala ezagututa. Orduan Kandi-k pozik: —Esaidazu berriz atsegin ori. —¿Eta estropada irabazi zenduenian? —Orduan ere zure aldeko zoriona izan nuen....2010 22:05:00 . zuk nereganako begikotasuna.htm (3 of 4)14..

antzik ez emateko ta.Agustin Anabitarte . Ala ere —erdi-parrez asi zan— bein aguro xamar juanda ia arrapatu ninduzun. —ez det esaten neretzat jarri zutenik— norbaitek Chomin iskribitu zuen ondarrean. bein. Ibilli-ibilli juaten nintzala. enetxoa? Ta Kandi.susa-literatura. Txomin zoraturik zegoan..htm (4 of 4)14. mutillari lepotik eldu ta une batean lepotik zintzilik gelditu zitzaion. urrutitik asita. Ta alako ibillialdietan gauza batek arritu ninduen.com/emailuak/anabitarte/dono18... ostoak zimeldu ta erortzen diran sasoian. ondar-aztarnak oñetakoeri kendu. ¡Kandi gizajoa! Geroztik ¡zenbat denboran egon zan Txomin ikusi gabe agitz lotsatuta! Txomin. eta geiagotan ere bai.. Udazken-egun baten izan zan. Ordurarte ez zitzaion Txomin-eri alakorik bururatu ta oraindik arrituta zegoalarik. txaldantuta gelditu zan eskaratzean.2010 22:05:00 . Gero Esnategi-kalera juatekotan. itsas-beera dagoela eguraz-zalea zerala jakin..Donostia aldamenean. gañeratu zion: —Zu.susa-literatura. ezeri arretarik eman gabe ¡arrigarria! besoak luzatu.12. bakarrik. Ta lotsaren lotsaz besoak kendu ta igeska eskalleran gora etxerako abiatu zan. ez litzake zalla asmatzea. uretan sartu ta ertzetik juan eta etorri zitekian. baño urrengoetan auxe igarri nion: oin-atzak uretatik etorri ta uretara biurtzen zirala.com http://www. Letrak eginberriak zirala ta nai ta nai-ez iskribatzalia txalupan etorria bear zuela izatea ¿nolatan ez nuen nik ikusten? Orduan Kandi-k erantzun zion: —Txalupan etorri-izatea etzuen bearrezkoa izango. ta ara baño len beste ibiltzea egiten dezula usmatuta. Oñetakoak kenduta.. Arpegiz-arpegi jarrita esan zion: —Beraz ¿zu ziñan.. Ta bein ikusi ta ez nion arretarik egin. eta arako bakoitzean bestelako oñetakoak jartzen dituzula ikusi. © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www..

Ara zan. au zan «Sokagillietako denda». Ba'zegoan antxe borda-bete bordari Segura-ko itxuari adi-adi. Onen aurreko iturria. Bai. Bretxa. ara gaztigu ta mandatu guztiak. Atal http://www. Meza-ondorengoan erruz ibiltzen zan jendea ta gauza. lore ta txori-saltzaleak. Ainbeste urteetan urrutiko lurretan ibilli ta. Bretxa-n biltzen ziran gaztaña ta txardin-saltzaleak. An saltzen zituzten sokak.htm (1 of 4)14. Txoritokieta-ko arriakin egiña. zigarroak. Auxe zan. Arrotz edo ostalari asko izaten zituzten. Bretxa-ko saietsean. Itxuak kantatu ta gitarra jo ta andreak kanta-paperak saldu.Donostia XIX Bretxa-n onetan Donostia-ko Bretxa irudiazi nai nizuke. Eguzkiak izpi biziaz jotzen zuanean. ta ontzi aiek ostatuaren ezaugarriekin erri guztian zabaltzen ziran. abarketak.Agustin Anabitarte . ara bidaltzen zituzten zarrak saltzeko. eta askoentzat jana asko bear nolanai ogei-ogeitamar zerri eukitzen zituzten San Martin-goian.2010 22:05:01 . «Mokoluxe» alperraren galtza zar arabakituak ezik.susa-literatura. purtzilleri-denda. San Juan-kaleko muturrean. selloak eta abar. Ostatuak ontzi zarrak berritu nai zituztenean. donostiarren joera igande-goizetan: donostiarrena ta baserritar askoena ere bai. Baño igandero «Bretxa-n kanta berriak Bretxa-n dira kantariak». arto-txurikiña. Bretxa-ko beste aldean.com/emailuak/anabitarte/dono19. Etxe orien aurrean. moalla zarraren. Plaza Berriari ta Portu-kaleko ateari. muturrean zulo bat eginda. Plaza Berria zan Donostia-ko biotza. onek ere aldizka burua makurtu bear izaten ba-zuan ere. salerosleak. antxen biltzen ziran gobarazale guztiak. Santa Ana-kaleko beste aldean Elizegi-eneko ostatua. ta aize-bearrez joango zan. Makiñabat perra jarri zituan. zeukan lantegia pasi-konpontzale batek.. pasi guztiak diz-diz jartzen ziran. ta giza-talde artan alaitasun-usaia nabari-nabari zan. berriz. «Muttur-okerra»-ren pattar-denda. noski. txabola zarra: aterpe ta saltokia. lenen-lenengo Bretxa-ri mun eman omen zion eta urrena San Bizente-elizari. gañean lau borobil eta inguruan exeri-arriak. Zoaz ezkerrera ta Santero-n etxea. dioteneko donostiar ura. Donosti-ratuta. Onen aldamenean Fermin perratzalearen zuloa: perratzalea ta albaiteroa. irakurlea: emen kontatutako gertaeraen sasoi berbereko Bretxa.. arnasa. arnasa ala aboa ta abotik sartu zitzaizkien donostiarreri ingelesak 1813garren urteko guda madarikatuan itsas-aldeko moalla txikituta. Gizajoak burua makurtu bear izaten zuan sartu bakoitzean. bada gauzak eta kristauak denboraz aldatu egiten dira ta gaurkoari ez nioke nai antzik eman ere. Donostia-ko igande-goizetako tokirik alai ta atsegiñena. Txanpon bana kanta-paperak.12. bada. zorioneko Bretxa ori.

Baño alako batean entzule batek erantzun zion: —Ese jabón. lo voy a vender a tres cuartos». zalako quita-manchas ezin obeagoarekin. produce abundante espuma. señores.. te venden «ande» la Bixenta por sinco cuartos. que no vale nada. toda persona medianamente aseada lo debiera usar para la limpieza de sus manos. no está obligado a saber más. Urrengo baztar batean. «¿Otro? Va enseguida. para que vean los señores que me escuchan que a mí no me duele el http://www. he de añadir que como este jabón no lo vende nadie en las Provincias Vascongadas y en todo el territorio de España. Tengan el dinero preparado». kantatzeko ba'dezu Manu-ren biarra. Zorrua galtzarbian besuan gitarra etzenduben ikasi opiziyo txarra». no lo vende nadie más que yo.. «Y ahora.. an ikusiko zenuan jendearen gañetik. que se ponga conmigo cien. dejen pasar a los que están detrás. eh? «El respetable público que me presta su atención. Pero este jabón que un servidor tiene el gusto de presentarles a ustedes..htm (2 of 4)14.2010 22:05:01 . tiene la virtud.susa-literatura. Hagan corro.com/emailuak/anabitarte/dono19.. insospechada hasta ahora para esta clase de artículos. por lo visto.12. Bretxa-n saltzen ziranetakoak. igual como ese. Ankari anka ezin eman. ¿Dos? Ahora mismo. —Respetable público: Me cabe el honor de ofrecerles a ustedes unas deliciosas pastillas de jabón. aunque pierda quinientos pesos. doscientos pesos. ¿Otra? Otra». Esto es aroma. valiendo más el frasco que su contenido. fragancia. por mi parte.. —¡No hay procuradores para los ambulantes! ¿Usted no sabe eso? «Una docena para ese señor. entenderá de jabones seguramente mucho mejor que este buen hombre que. —Es que le llevarán a usté al procurador por vender igual jabón a ese presio —berriro itzegin zuan lengoak. perfume y no lo que se vende por ahí con este nombre.. elatari belarrimotza saltzen.. y veremos si tiene razón el que les dirige a ustedes la palabra. batez ere baserritarrak! Asko saltzen zan paper aietatik. —¡Qué entenderá de jabones este ignorante! ¿«Ande» la Bixenta. an ibiltzen zan jendearekin. «Neska-mutillenak» erruz saldu ziran.. Pero para que vea ese señor que a mí no me achica nadie. para quien trabajan exclusivamente varias fábricas. y yo. Si ese señor que se está riendo no lo cree. pitxi ta era guztitako gauzez inguraturik..Agustin Anabitarte . An ari zan berritsua. Txomin-en etxeko Katalin-ek ogeitabat bertso ikasi zituan buruz arrats batean. verdadero jabón higiénico. de curar las heridas de las manos producidas por rasguños y toda clase de incisiones. pues no va a ser todo hablar con la garganta. Eta aurrera zijoan jardunean.» «Y era justo que si este jabón me cuesta a mi cinco cuartos lo venda en seis.Donostia «Segura-ko itxua da nere senarra. presentación maravillosa. Urrena jaboi txikiak saltzen asiko zitzaizun. ¡Ain pozik ere egoten zan jendea.

¡que suba. hombre.. arnasa artzeko betarik gabe... Si lo empleáis en gotas diluidas en medio vaso de agua.» «No quisiera más. porque estropean el esmalte de los dientes. Angel. como podrán aseverar los señores aquí presentes que hayan saludado la Geografia.Donostia dinero perdido.. http://www. disfrazados de moros. que suba!. orra non azaltzen dan masalla aundituta. Len bakarrra iru kuarto pagatutako batek ala dio: «Nik erosi detenian iru ¿ta orain bi? ez naukazu berriz arrapaturik. limpia la dentadura y refresca la boca.12. llegamos hasta allí. Berritsuak ikusi zuanean. gero ta geiago deadar egiten du: —Si hay alguno ¡que suba aquí!.htm (3 of 4)14. dáselas a esa señora». un estómago de una persona humana o un pedazo de porcelana?» «Sí. Y si por un descuido vienen a caer algunas de esas gotas en el estómago del que las usa ¿qué pasa entonces? Y yo digo: malditos sean los inventores. procedente de las lejanas tierras del Tonkín. voy a vender las dos únicas pastillas que me quedan en cuatro cuartos para que tome café con puro mi secretario. también para los flemones.2010 22:05:01 . Como es este elixir del Tonkín que me cabe el gusto de presentar al respetable público.. concediéndole un aroma agradabilísimo. Ta orra non Antton Zurrut. de efectos asombrosos. ¿qué le va a pasar al estómago de un cristiano? Vamos a ver.. cura instantáneamente el más rabioso dolor de muelas. señora. Ta utsagatik ez zuan jo. Oye. —Yo no soy orador como los que hablan en los ateneos. Empleando un poco de guata o algodón que se impregna en este líquido. No hay más que frotar con un trozo de algodón embebido en este maravilloso elixir. aunque en dirección opuesta. y colocándola en el mismo sitio del mal. porque si una muela se hace polvo. para lo cual. tan lejanas como las de las Américas.. evita la caries de las muelas. Yo hablo y vendo. kopeteko zimurra ikaragarria jarri zion eta arras asarretuta onela egin zion karraxia: —¡Que suba! ¡que le voy a dar una patá en la cabeza que se le va a quitar el sueño pa'un mes! —¿ Tú a mí dar patata? —Anton-ek bere aldikoz— Yo sí a ti te voy a sacar plemones en dos laos. mi secretario y un servidor de ustedes. verdadero elixir..» «Señores: esos elixires que con el nombre de tales se venden por ahí. La Fraternal-en artutakoaz geroztik agiñetako miñarekin maiztxo zegoana. sino que hubiera aquí uno que tuviera un flemón.» Orduan elatariak. usado puro.Agustin Anabitarte . «Este líquido posee virtudes excepcionales en todo lo que a la dentadura y boca se refiere. ¡Jendeak egin zuan par gozoa! Zalako «elixir» ura utzi ta beste aritik jarraitu zuan. que echan un discurso y nadie les hace caso. entzuleak joan ez zezaizkion. son una brutalidad.com/emailuak/anabitarte/dono19.» Izlariak entzuleen artean ortzoi aunditua duanik ez dagoala igarri dionean. botil ur-gorrixka bar artu ta besoa aurrean guztieri erakutsiaz ekin zion berriz ere. ¿qué es más duro.susa-literatura. y en el mismo momento de la luna nueva me apoderé yo del líquido en la fuente. Hay flemones así de duros que no los aplasta ni el tren. Y vendo porque digo las verdades y presento artículos que nadie más puede vender ni puede discutir sus méritos.

susa-literatura.com http://www.htm (4 of 4)14.Agustin Anabitarte .12.Donostia © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.2010 22:05:01 .susa-literatura.com/emailuak/anabitarte/dono19.

bada zuk okerreko itxura ematen ba-didazu. —Ez ba'.susa-literatura. —bota zuan Kurrutako-k. gizona!» ziola. Maalentxo Sarobe-rekin topo egitearren eta urrengo igandean bostetan jeikitzeko asmotan nenbillela Santa Maria-n izan zala jakin izan nuan. es la esencia principal. —Ez..com/emailuak/anabitarte/dono20. Kontxexirekin asarretuta nago. dakizunez. egun auetan gertatutako zenbait gauzaen jakindun jarri bear zaitut eta orduan esango didazu bai ala ez. len bezela «biok» gudakatu ez gaitezen. aitzakia billatu ta aitzakia tarte dala.ta bestela egin nezaizukearen erdia ere ez det uste egin nezakeanik. —Bada jaso aundikoa da —zion oraindik Xanti-k— guk azaletik oartzen ditugun gauzak. —Sí. —Baita ni ere —arrokeriz Kurrutako-k. ala ere nere iritzia on ba-lizaizuke ez dizut ukatuko.Donostia XX Txaldana Xanti adiskidea. Xanti bai-zeukan orain eguraztera joateko. —Ta eskerrak zuri..» —Bai. aipatutako gertaerak esateko gogoa etorri zitzaion Kurrutako-ri. ixilune baten ondoren. Zu orretara emana ote zauden kezkatuta nago. Xanti adiskidea. beti begiraka aritzearekin ez dala aurreratzen. Ta Zelain barrena ibilli zebiltzala.. itz-bidea sartu.2010 22:05:02 . orixe —entzun zion Kurrutako-ri—. gizona. alegia zure esaneri jarraituaz ainbat ondore on izan ditutala.12.Agustin Anabitarte . Ta kontu arekin zer-ikusi polita izango zuala-ta. Ezin ba Xanti parrez zutik egon «¡gizona. ain jaso aundiko nere arazo au ezerk galdu ez dezan. Beste aldez. orain Maalentxo Sarobe begiz jota daukat eta ni gogozkoa natzaiola antzemanda nagoalarik. barren-agerbidea diralakoan gure uste bakarra izan litezke-ta.htm (1 of 4)14. esker beroak zemazkion ain bere aldeko jarri zitzaiolako. —. biak beti alkarrekin ibiltzen bai-dira ta ni... okerreko bidean sartu gindezke ta kalteak «letozkiguke». —Ordea —erantzi zion— bear da bear okerreko usterik ez artzea. baño pena da Kontxexi Araneder-en lagunarekin asi izatea.. zure laguntzaren bearra bai nuke. http://www. erderaz ari zirala. eta ba'dakizkizu onoko bertso auek: «¡O zezen pizkor txingar jariyo. Kurrutako bildurtu zan Xanti-ren gaitzak leporatu bearko ote zituan. Xanti asko poztu zan. zenbat kontu zure meriyo!» —Bada igande batean goizeko zazpietatik eguardi arteko meza guztiak entzun nituan San Bizente-n. Xanti. baldin zuk toki bertara jotzeko asmorik ez bazendu. Ta Kurrutako ere irria ezpañetan besotik eltzen zion Xanti-ri ondorengoa bota naiez: —Bai. edo-ta. «Zuk abagunea datorrenean eskua eman bear zaiola esaten zenidan. ez gure naiez beste aldera ikustea.

nik neronek beatza bustita areri emateko. orra non Kurrutako-k jartzen duan oin bat aurrera ta bestea atzera.. eta. neskak askotan irria egiten dute barrengo «zera» erakusteko http://www. Kurrutako ikusi bai-zuten. bera ta ontziaren bitartean jarrita. —¿Nor-eta? —Kontxexi Araneder ta Maalentxo Sarobe.Donostia —Baño joan dan igandean iru meza bakarrik entzunda nengoala. Neskak irri-karkara atera zuten. Ta ni. lenbizi atzera egin zuan ez-artu itxuraz.susa-literatura.. gizona! —¿Eta ezkerreko besoa. —¡Zurea.htm (2 of 4)14. egiñaaletan Kurrutako-k ez ikusteagatik Kontxexi Araneder-ek. arrotuta. Xankoak «kolokan» zeuzkala. —¿Ta orain zer egin bear «degu»? —¿Seguru al zaude esan dizkidazun guztiak egiak dirala? —Nik ala uste. zaude!.. Orra ba'. ta? ¿Zer derizkiozu? —galdetu zion. Ta ala zan. maiteki esan zien. —besterik ez bai-zan— nai ta nai-ez alkarren ondoan pasa bear. Xanti. ¿Zuk zer derizkiozu neska? —Polita neska. eta bi mutillak aruntz zijoazela. orra non ikusten deten Maalentxo Sarobe pinpirriña. Ta beatza luzatu nionean. begi arrotza ere bai. Zuretu aal ba-zenezake ez zenuke «ganga» txarra. —¿Orain zer egin bear det? —zion onek. alako batean ba'dator urbedeinkatu-ontzira. Ta. atze-adera? Neskak parrez zetozen. neri ala iruditzen beintzat. Maalentxo» goxoki esanaz. parrez zegoalarik. atera-itxuran. Izardi otzetan alderatu zitzaion Kurrutako Xanti-ri ta. arazo auetan zerbait jakiña naizelarik. Oraintxe alderatu dira. bide berberetik. Neskak irria zekarten ezpañetan. —¡Zaude.12. (beatz-muturra begi-azpiari erantzi zion) ba'nengoan aldean... Ta Kurrutako gertu zijoan.. eskua aboan. Maalentxo-ri begira: —Aguuur. Parrez abiatu zan nik eman nion pozarekin.2010 22:05:02 . Kurrutako-k bestearen bizkarretik besoa erortzen utzi ta bat-bateko arekin ikara sartu zitzaiolarik. Ta Kurrutako gero ta poztuago gertatu zanarekin.. Begira. Begiak txikiturik... —¿Ta. etxea bear ta bideak ekarri. —Ez. Xanti ere pozik ¡arek ematen zizkion atsegin-aldiak! Katua xaguarekin bezin ederki jostatzen zan Xanti Kurrutako-rekin. geldik ezin egonik —Xanti ere parrari gogotik elduz— besoa bizkarraren gañean dantzatzen zion. —Orain «agur» batez sonbrerua kendu neskari. arpegi alaiez begiratu nai izan zion Xanti-ri. biotzaren ondoan.com/emailuak/anabitarte/dono20. aurrera gorputza makurturik.. azkenean nere beatz-muturrarekin bere beatz-muturra ikutzeko zoriona izan nuan. orain esanak ukatu-mugan gelditu zan. —Oso ederki. Erregesoron barrena biak zetozen onuntz. —Xanti-k— ara non datozen berak. Baño ni gai auetan asko jakiña izaki. —Ta ateratzeko zai nengoala. Ezta erantzun ere. zeruko urdiñean. ala galdetu zion Xanti-ri.Agustin Anabitarte . ezkerreko besoa biotzean eta eskubiko sonbrerua. —Baño neskak ez dauka sonbrerorik. «egun on.

nere kontua alde batera utzi oraingoz ta eskarrik asko.2010 22:05:02 .12. berari bakarrik zegokion begitarte ona jartzea. ederra ala ere. Maalentxo-ren zer-ikusia izanik. zoriondunik zoriondunena zu ziñake munduan. ni bezela andregai eder baten jabe ikusi nai zinduzket. Kurrutako-ren poza. irakur ezak onoko paper onetan egin diaten saioa. iri detan guztia esateak ez zidak batere lotsik ematen. Poztutzen nauk i nere iritzekoa ikusteaz. ez lizaidake erreza nora jo jakitea. Baño ikusi dezu ni ere ez naizela kamotza gauza auetan. egi utsa baizik. Ni pozik nago gaurko gertaeraz. Neri onetxek ematen dit kezka: biak par egin izateak.htm (3 of 4)14. i mutil ondradua aizelako. baldin orrelakorik ez balitz. Eskerrak zuri. Xanti-k ibillaldi gozoa egin zuan Kurrutako-rekin. Ene Xanti maitea. beraz. —Ala ere —asi zitzaion beti atzera begiraka zegoanari— ez da egoki geiegizko usteak artzea. ta ezin izan diat andik aurrera jarraitu. es la esencia principal —berriz ere. —¿Bai e? Ta batak besteari bostekoa eman ziotenean. Nik. «nere» Maalentxo polita neretu nezakealako. Ta esan bezela paper txuri bat atera ta letra aundi aiek ala http://www. Xanti-k nai zuana eginerazten zion. Oraingoan ala esan zion: —Baño bear da bear gauzak ez nastutzea.Agustin Anabitarte . gertaldiari eskua eman bear zaiola. Orra berriro neska nereganako gaituta. Ta arian ari zirala. baño ez noa ni orain lengo bideak artzera. noski. Ta orrengatik nago onen pozik.Donostia lotsa dutenean. gero-ta arrotuago zebillen. arras txaldanduta ala erotuta ez ote zegoan ia bildurtu zan. Or. azkeneko izualdia zearo aztuta. Ta aalmenik gabe ez nagoala dakitalarik eta i zenbat onesten autan jakin ezakan. Xanti-k ez zuan iñoiz ikusi Kurrutako orren parragarri. ¡Aren jostaketa atsegiña! Kurrutako-ren bein-edo-beingo arrokeriagatik. To. Xanti adiskidea. Orduan Plaza Zarreko aurrean zeuden geldituta. ta nik ez dizut ukatuko. Kurrutako-k burua atzera egin zuan. iñola ere. Ta neskak ere atzera begiraka zijoazela. Bai. —¡Asmatu dek! —esan zion— ta barka ezadak ika asitzea. orain biak nai lutekela. uts egin genezake.com/emailuak/anabitarte/dono20. baño neska-mutillak alkarri begi ona jartzekotan. ¿Ba'al dakik gau guztian lo-tantorik ere ez detala egin karta ori burutik kendu eziñik? Asiera egin zioat. Ori entzundakoan Kurrutako-k akika egin zuan pozaren pozez ta bostekoa eman zion Xanti-ri. —Ta ez da irudipena. ¿Jostatzeko gogoa ote zeukan? ¿Zuk zer derizkiozu? —Auxe ta besterik ez: Kontxexi-k ezin duala eraman ni bestearekin asi izatea. Ta zuk ongi ikusi dezu zure erakutsiaz abagune egokiak nola atxitzen ditutan. Ta orra nere bostekoa. Baño zuk esan zenizkidan zuen bion begiratzeak eta mezetako ain ongi alkar-aditzeak. ez zezaiola gero berari aitzakia eman bear-eza gertatuta ere. saiatu ere egin nauk. Sí. egia da. oker egon gindezke. berriz ere parrez topatu zituan. ¿ba'al dakizu zer egin bear zenukean? Karta bat iskribitu. ez dago besterik.. ¿Zerbaitean lagundu aal banezaizuke? —Bueno. Ni ortan nengoala esango ba-nikek ¿zer esango ukek? Ea asmoa artu bakarrik. egiazki. ainbeste bide artu nezazkikeala. orretara. guztiak gogoan artu bear dira. askotan txarki izango litzake iñori arpegia ematea ta ausarkeria. Orduan Xanti-n —Kurrutako aparra baño arrotuago zebillenez geroz— lengo esan beroak pixka bat epeltzea otu zitzaion. zorion betea atxitu nezakealako. ¿Ba'al dakizu zer bururatu zaiten? Oiek guztiak egiak izanda.. Bada-ezbada. Ta Maalentxo-ren barrengo «zera» atera duan irriaz neurtu bearko bagenu. abagune ona atxitu bear dala esan dizut. ez zan ukatzekoa.susa-literatura.

© Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. egarriak amorratzen egun guztian egoten dan diru-jabeari. edo parra egin ala ezkerrez jo ta Plaza Zarreko arkupetako arriarekin Kurrutako-ren burua joerazi.Agustin Anabitarte . ezerez. arek izugarrizko karta egingo zion. bai». Baño ez zeukan zalantzan luzaro egoterik. ¡Ura gizon arraioa! Ala ere zer par-egin ematen zion eta zer ikusteko zeuden ez zekian.2010 22:05:02 . Gizonak ez ditu aipatzen emaztearen egitekoak. gogoratu zitzaion.susa-literatura. nola txaldantzen diran. Gizona gizon eta emakumea. «Baño okerrena ori ez da —egiten zion bere buruari Xanti-k— zentzuko gizonak ere. emakumeek ez dute beren senarrentzat bear bezelako lotsa. eta nik ederki dakit ori. ta patrikak miatu ondoren "¿zertan gastatu dezu palta dezun txanpona?".. zer erantzun beti izango zuan eta bestela ankaz gora bota. aitzakiarekin baletor. etxera-bidean. Xanti-k ez zekian.Donostia zioten: Distinguida señorita: Desde que tube la inmensa dicha de conocerla.. Xanti-k gai ortatik gogor eldu zion.. toki artan egon gutxi egin zuan Kurrutako-k. Bestetan nai dutena egin ezin dutenean. «Beste aldez. Nik ez daukat bestela emakumea gogoan: gizonaren aurrean diran dantzarik politenak dantzatzen. baño ondorenean ederki jolastuko ziran Kontxexi ta biak. Xanti bakarrik utzita. Xanti-k Zurriola-aldera jo zuan. Ta baldin beragana. mas y mas ha ido creciendo en mi corazón la pasión que desespéra a todo ser humano. bada Kurrutako-ri erokeria burrundara biziz zebilkionez geroz. gutxieneko ogeitik emeretzi emakumek menderatzen dituzte beren senarrak. Gizonek emazte bat baño geiago duten erriak gogoratu zitzaizkion. beste atsegiñagoekin aldatu zitzaizkiolarik Kontxexi-ren berarentzako irri gozoa. Ni askotxo ikusia nago.. Ta ementxen bukatzen zan Kurrutako-ren gau guztiko lana. bidali ere bai ta korapilloa nola askatzen zan ikusi bear. alderatzeko ere. Zalako karta arekin gauza gogorren bat gertatu bear zuala seguru zegoan. Orren txaldana izateak arrituta zeukan Xanti. neskak dirala-ta. eta zanpa-zanpa egin ere egiten dituztenak ba'dira. ¡Emakume oien gizona zapaldu-bearra! "¿Au al da etxera etortzeko garaia?". Artean ezkongaietan usoak diruditen neskaeri atzaparrak jaiotzen zaizkie ezkondutakoan..com http://www. beren burua gaizkitu ta senarraren errukitasuna uztiatuz eginbidea sortzen dute. Xanti-gana. Maalentxo-ri ikara pixka sartuko zion. artean emakumeek.com/emailuak/anabitarte/dono20. esaten diote illundu orduko etxeratzen dan «gizonezkoari».susa-literatura.12. Ezertxo ere ez legokio ain eder emakumeari. Nik dakitalarik. «Danetara ere —zion— emakumea gizona baño askoz gutxiago da. Erregesoro-koa.htm (4 of 4)14. Emakumea ta dantza ¡zein elkarkunde ederra! ¡Gizonaren atsegiña!» Ta lengo uste txarrak. bada bat-batean nola jarraitu bururatu zitzaiolata. baño ari ura lakar xamarra zala-ta.. etxera abiatu zan azkarrean. Orreri buruz teatro-liburu osoa egin nezake ta izen au jarriko nioke: "El imperio de la víctima"». beatzetatik kendu zuan.

len baño geiago. Ta Antton-i begiratuz alde egin zuan Madalen-ek.Agustin Anabitarte . Ez ziran asarrezaleak. Ta Joxe-k bi lagun aurrean zituala: —El día el que estar callada tú. orra.2010 22:05:03 . Ta zaldiak eta il-kutxarekin ari zirala.Donostia XXI Txoralda arrigarriak ba'dira. Beraz biotz-ikutua zebillen Madalen ere.. orratx. Amaika bider ustez beste aldeko gertakizunak gertatu oi dira: alako zulotik sartu. Baño Madalen maite-kontuan gero ta okerrago zegoan. asarre etortzen zan. Ta iguingarriena. orain ezin samurragoak. —Contigo hay que tener mucha pasiensia. bestetik atera. maite-giroak zerabilkian. gaur. orain ez nai ainbeste. ¡Nork esan mozkorra zeritzanari maitekatu bear zitzaiola! Artean. Ikazkale. ¿Edo nai-ezkoa gertatu al zain?» Madalen. beraz. ¡Orduantxe. baño orduko artan norbera zuzen zegoalakoan ez utzi nai ba' itz-bideari. orduantxe! Iñon diran asmatzekoak asmatzen zituan. Eskotilla. gogaikarriena zitzaionean. Len gogorrak esaten zizkion. —¿Pasiensia? ¡Ni sabes tú qué es tamién tampoco! El que se dise lo que quiere.. alako batean non Madalen asten zaion erderaz Joxe Ogi-ri: —Si caballos tenían plumeros. Ez Anita-ren erritak... egi-egia. «¿Ba'dakin batzuetan oso pozik etortzen aizenala? —esaten zion— ¿zer ematen diten? Obia ago i orla aizeneko». Astokale ta Bretxa-rañoko guztian: alako Santa Maria-ko illetak bigarren ala irugarren mallakoak ote ziran. nardagarria. Esnategi.. Kataliñ-ek zerbait usmatu zuan. yo ya le conosco el gente como tú! ¿Ere buruz al abil? ¿Pozik al ago orain? Dantza ezan ba'. Bestetan. Madalen-ek Esnategi-kalean ikusi zituan eta istillu ura Anton-en alde erabaki gabe ezin eramanik —entzun bai-zuan zer ari ziran— Bretxa-n alderatu zitzaien poliki-poliki. «Bai. ainbeste zituan arek itsusienarekin ezkondu. Lotsagabetu zan. Orra aldez bestekoa bat-batean egin. Orratx ba'. Zurrutako».htm (1 of 4)14. urrutiagoko Barbara- Gauza http://www.com/emailuak/anabitarte/dono21.12.susa-literatura. —Yo doy rasón a todo el mundo el que tiene —Madalen-ek berriz.. bai. Basta. Ta auxen eta bera gertatu zitzaion Madalen-i Anton Zurrutekin edo berak zion «Zurrutako»-rekin. Len nai ez zuala egiten zuan topo Antton-ekin. ez Kataliñ-enak... alegia. Orra ustegabeko erbia non atera zitzaion. ordea. Orra ba'. orain aal zuan irririk gozoena. segunda. ez zioten deus ajolik. Kale Nagusian asi ta San Telmo. Bein eztabaida bizian zetozen Anton Zurrut eta Joxe Ogi. Ta Bretxa-n aurrezaurre jarrita ezin bukatu añako izketa zebilkiten. esan oi zion maiteki. Ta zenbat-eta amorrua ta nazka aundiagoak izan orduan-eta naitasun eztiagoa ekarri oi dute askotan. Eskotilla-kalera joan bearrean. —¡Aaa. no hablas más de eso. nai unana ez den ikusi. maitegarri biurtu. Eta len kopet'illuna jartzen ba-zion. se oye lo que no quiere. Baño batez ere au zitzaion gogozkoa: etxerako sagardo-billa ateratzen zanean. «Agur.

neska». Etxekiñat zer arrano darabilkin. berriz. galtzen ba-zuan. urrena.12. —I. Egun batean baso bat sagardo pagatuta utzi zuan Madalen-ek Antton-entzat. Ta orrekin ibiltzen zituan istilluak Madalen-ek. ibilliko naiz lana utzi ta berriz espartzua artu ta bustitzen. bai. ken a'i emendik —batek. Ezin ba'orrela egon. goibel. naiz-eta sagardoak berriaren antzik izan ez. Karta egingo omen zion Antton-i. alakorik! Ura izateko.. lotsagarri ba-zitzaion ere. —Bai. —Sagardua epelduko zain —besteak.htm (2 of 4)14. Madalen-ek sagardoa ekartzeko garaia lentxeagoa zan Antton-eta Barbara-enera joaten ziranekoa baño. onetxek bere korapilloa ba'zeukan. —Ai. Beranduxeago ateratzeagatik «larrua» kentzen zion lurrari indar guztiz larraskaturik. itsuski litzake emakumezko bategan.. Arrituta nion. karta egin. Orduan korrika asten zan etxerako. Bere gogoko zerbait esan nai zion. Ordea. Ta Antton-ez gañera karta egin bear lukeanak ere jakingo zuan bera zer zebillen. ¡Aiek istilluak! Or. noski. esatean izaten dan lotsa ez zuan izango. oraindik ere Katalinek esaten zion: «Mugi ari. ¿Nola artuko zuan karta? Ta ondo artuko balu ¿zer gauzak esango lizkioke berari? ¡Ai. ondo egitekotan.2010 22:05:03 . ¿Ta zer erantzungo zuan Antton-ek? Ura poza. baño egingo zuan. Ala ere e'litzaken ezere orren jaboi-puska aundiyak ondatuko ez ba-ituzkenan. Antton ango zalea bai-zan. «ire billa» berriz ere ibilliko 'itun —urrenak. baño iñork ez jakiteko moduan. Madalen. ¿Nork bada? Ta burubarrena ondo azterkatuarren ez zuan nai zuana billatzen. Agidanean biotz-ikutua egingo lioke. batez ere bere «Zurrutako»-ri begiratu ta bera bakarrarentzako beste agurra egiten zion. ¡Aien jokoaren aitzakiarekin zenbatetan ez zan egoten pitxarra sorbaldan pozik Antton-en ondoan! Antton-ek irabazten ba-zuan. —Neska. ajolik ez zion http://www. Ta egia zan. Ez.susa-literatura. bestean. Oriek guztiak Antton-ek ederki igarri zitzakean moduan. ordea. Ta joaterakoan sagardotegikoak agurtzen zituanean. Ta bat-batean auxe bururatu zitzaion: berak idazten tutik ez zekialarik ¿nork egingo zion? Ez Kataliñ-ek beintzat. Katalin-en ikusi-bearrak azkeneko gozoaldia samintzen ziolarik.. ayazka egon biar al det ba'? —¿Zeorrek ez al diazu esan sukaldeko lurra garbitzeko? —Sagardotegitik etorrita ere naiko denbora izango den.Agustin Anabitarte . Madalen. Baño Madalen-eri «bost» aren erritagatik baldin Antton ikusten ba-zuan. ¿gaur sagardorik gabe apaldu biar al diñagu? Ba'uake lenbaitlen —bein esaten zion Kataliñ-ek.. Katalin-ek arritu-itxuran: —Neska. Bai Xanti begi zorrotzak ere.Donostia eneko sagardotegira joaten zan Antton-ekin topo egitearren. Orduan izaten ziran gezurra asmatu-bearrak: bein. Gañera kartan jarrita. ire bizitza guztiyan ez den lurrik onen ondo garbitu. beregana etorriko balitz. jende asko zegoala sagardotegian. Beste batean: —¿Ez al den aitu sagardo-billa juateko? ¿Noiztandik etorri zain orren berandu juateko gogua? Ekarri-biar bakoitzian. Ta abiatzeko asmoan mantala kentzen asten zanean. Madalen gozatuta egoten zan. noski. baño Antton-ek igarri lezaioken tankeran. Madalen-ek egiteko aundia egin bear zuan.com/emailuak/anabitarte/dono21. sagardoa txit aitu ta kupela berria asi zutela. ez zizkion erokeriak esango. txotxa beerago jarri bear izan zutela sagardoa aitzen zijoalako.

eta irria ezpañetan pasa zan.2010 22:05:03 ..Donostia baten-batek egin bearko. surpeko bibote luzearen muturrak perraren antzera beeraño eroriak zeuzkalarik. yo tengo nesesidá d'escribir una carta.. Ta bein Madalen-ek bere nai guztia erakutsi zionean —biotz onekoa bai-zan prantzesa— biboteak goratu ta barrenatu baño len zintzilik jarri zuan ate-buruan zekarren aulkitxoa. orretxek ondoena.Agustin Anabitarte . Ola-tarteetatik ibillita noizbait exeri zan Fransuá mai txiki batean. —asi zitzaion Madalen barrenen beste norbait ote zegoan begiratuz. onuntz datozela.. zintzilik batzuk. bai. si me haría tanto pavor. aulkia lurrean utzita. Beatza aboan zeukala.. egin zuten bien arteko ura. Madalen gogo-bete dago. Bat-batean aurreraka asi zan Madalen. Madalen poliki-poliki zer bear zuan guztia ari zitzaion esaten.. Orduan asi zitzaion larritasuna Madalen-i. Madalen ondoan. Madalen-ek Zurrutako izenarekin nai izan zuan eta prantzesak bere erara ala jarri zuan. Musiú. ta aspaldian erdoituta zegoan luma errenka asi zan. ¿sab'usté? Y como yo no sabe escribir.12.! ¿ Com' está por aquí Matalen? —egin zion prantzesak. ala ere. Ta ia etsita zijoalarik. ez zuan beste biderik artu nai izan. Anton-ek zertara zijoan igarri bear ba-lioke bezela.. Ta azala itxi ondoren onela idatzi zuan prantzesak: Signor Çurrutaco. Ta Madalen-ek esan bitartean.. Madalen-ek burua atzera egin eta Antton-en arpegia begira zegokiola ikusi.. Bai.. ¡Neskaren poza! ¿Non dira lengo nardagarriak? San Telmo-kalean sartzerakoan Madalen-k berriro atzera begiratu zuan. Madalen pozik atera zan. besteen kontuekin ezer jakiteko ez zegoan batek. Alderatu zan. Usté siempre trabajando.. aien Ç kakodunak gure Z-k ainbat balio du-ta.com/emailuak/anabitarte/dono21. Iñork ez zien galazi lan artan. askoz atsegiñagoa iruditu Antton-eri. Karta egiteko guztian ezta iñortxo ere ez zan azaldu. Ustegabeko arek oso lotsatu zuan neska. bada Madalen zerbait geiago esateko gogoarekin gelditzen zan beti. Agur xamurra izan zuten. ¡An ziak gure neska txoralda Fransuá-gana! Espartzua bear zanaren aitzakiarekin abiatu zan kalera Madalen. Azkenean.htm (3 of 4)14. Mir'uste. aulkietan «letrak» egiten ikusten zuan. Ta Eskotilla-kalean sartu bezin laister non ikusten dituan Anton Zurrut eta Joxe Ogi. mir'usté. prantzesaren malluketak Madalen-en balarrietaraño irixten ziran. Bein parean agur esan zioten alkarri. Guk ikusi baño len jarri diote azala. Santo Domingo-ko ixkin artan makiñabat aulki ikusten zan ola-zuriz egiñak. beraz tajuz egin zezatekean. baño Antton eta biak ezkutatu ziran. gain eta muin oraingoan.. —Buenos días. Noski. ¿E tú a pasear desde la mañana? —No. Fransuá-k idazten ba'zekian. Joxe antzemana zegoan. besteak atarian. luzetxoa zalarik. —Sempre a trabacar. Une batean gelditu egin zan Madalen: atzera-aurrerako artan geldik egon bear. non ateratzen dan Fransuá aulki bat zintzilik jartzera. Ta ia bertaratu zala. Fransuá. Madalen-ek berak zekazkian paperak eta azalak. —Eh be . Fransuá-k larruzko prantzes-txapelaren azpian lapitz aundia sartu zuan. eta an http://www. Prantzesa adi-adi zegokion. —asi zitzaion legunki beste iñor ikusi ez zuanean— sab'usté.susa-literatura. lotsatzen asia. lendik. prantzesari barrenen zebilkiona aitortu-bearra. antxen ikusten ziran bere eskuz egindako letrak.. yo quería que usté a mí haser un pavor. Fransuá-ri naiko eskerrak biotzetik emanda gero. Madalen-ek zer gogoa zuan esan eta bien artean antolatuta gero Fransuá-k idazten zuan. Madalen. Ta au esanda bat-batean Fransuá aulkigille prantzesa gogoratu zitzaion.

Katalin-en oroimena gogo txarrez zetorkiola.. non. non ikusten duan Anton Zurrut bakarrik Plaza Berriko beste aldean zijoala. arratsaldean berriro kaleratzeko aukera izan zuan..com/emailuak/anabitarte/dono21.Agustin Anabitarte . eskaratz-atean zegoala. Ordea.com http://www.2010 22:05:03 . Ajola gutxi areri. Batbatean mukizu deitu ta bi piko emanez. eman zezaiola arako ari karta ura ta eman bezin aguro iges egin zezala ezer galdetu ez zezaion.Donostia joan zan kartari estu-estu eginda.susa-literatura.susa-literatura.12. Ta ez ori bakarrik: bada-ezbada karta berekin artu zualarik. Madalen-ek ere eskaratzean gora iñolazko abiadura artu zuan. Ta mutilla abiatuta.htm (4 of 4)14. ta ez ori bakarrik. mukizuak azala irakurri ta Kurrutako —Madalen-ek ez ikusi— aurretxoan zijoala ¡ez zion ba' Kurrutako-ri karta eman! © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.

«Noski. ¡Ta gauzak zer diran! Maalentxoren arazo au ain erreza ikusten detala ¿ba'al dakizu jaso aundirik ez diotela ematen? Ikus ezazu bere izena —karta zabaltzen lagunduaz esan zion. Ez-ustekoren bat zebillela usmatu zuan. Kurrutako guztiz arrotuta azaldu zitzaion Xanti-ri. Kopeta eskuarekin jotzerakoan itxura kendu zion Kurrutako-k ezer igarri ez zezan. Xanti-k edan zuan geiena. Irakur ezazu guztia. dio emen berriz. Xanti. Elizegi-enean zerbeza-botilla aundi bat eskatu zuan Xanti-k eta naiz Kurrutako berritsua egarrituago egon. ixil-ixilik. Ez zegoan egiña damutan. ¿Nik nola esaten nizkitzun igande artako mezaren ondorengoaz? Ona emen egia berak esanda. Orrek ondatu nau. Ta au ere oar geiegi egin gabe bere alde artu zuan. Kurrutako-k «Xanti» deitu ta orrez gañera sakelatik paperezko bat atera ta arekin etortzeko esaten zion. Onelako auziak geienetan erabaki nezazkike nere alde. Maalentxo politak «San Vicente» jarri bearrean «Santa María» jarri du. ba'dakizu.Donostia XXII Kurrutako ebainduta Arrandegi-ko ondoan. Azkenik karta ura bereari «bai» erantzunaz zetorrela erabaki zuan Kurrutako-k. ¿Zer arrano izan zitekean? «Signor Çurrutaco?» ¿Nork jarrita? Ez Maalentxo Sarobe-k idatzita. zuk nik baño letra tankera politagua izango dezu».susa-literatura. Ni. ¡Aren letra zatarrak! Idazkera prantzesena zan. bai. Orduan Xanti-k karta azalaz jantzi ta Kurrutako-ri biurtuz ala esan zion: —Orra nere bostekoa bete-batean eta zure egiteko aundi au jaitu dezagun. Ta Bretxa-n sartu ziran. orra Erregesoro-ko egun artako topo-aldia. ni seguru ta zu kezketan. bada xankameak muxin ez http://www. neskak askotan obe-ustean txarki egiñak egiten dituzte. biak San Juan-kaletik zijoazela. «don Amalio» izenik jarri gabe «Signor Çurrutaco» jartzea otu zaio. berriz. Gai onetan oker bat izan det oraindaño: ni neroni naizen baño nere burua gutxiagotzat egitea. Ikusi emen (erderaz zegoan idatzita) «egin izan dizkitzutan irri gozuak». Elizegienean zerbeza-bonbilla edatea eskeñi ezadazun eskubidea ematen dizut.Agustin Anabitarte .htm (1 of 4)14. burua atzera eginda alkarri begiratu diyogunian». Xanti. Alkarri «arratsalde on» esanez ta lengo ika aritzea aztuta. ¿ori ez al da gauzak bear bezela egitea ta biotzeraño zuzen joatea? ¡Ta oiek guztiak Maalentxo Sarobe bezelako neska batek neri esatea! Arretaz irakurri beste au: «Zuek biyok ikusi zaituztenian. zuk agian par-algarak uste zenituanak. ordea. —Len ere zuri eskerrak emanik nago. ¡Berak baizekian Madalen neskamearen berri! Ta Kurrutako izketan gogotik ari zala.2010 22:05:04 . zion: —A. Ta «Madalen» izenpena ikusita bat-batean asmatu. agidanean nik prantzesez dakitala jakiñan gañean dagoalarik atsegin geiago emateko ustean egingo zuan. Kurrutako-k dei egin zion Xantiri. Orrek zerbait mindu nau. baldin leenik arek neri iskribituizatea utsak arrituta ez ba-zauzka.com/emailuak/anabitarte/dono22. ez nau arritzen.12. Ikus Maalentxo Sarobe-k neretzat egindako karta au. nik biyotzbiyotzez eskartzen nizkitzuenak». «zure nereganako begiratu xamurrak. iñoren laguntzarik gabe. Danetara ere letra politagoak egin zitzakeala uste nuan. baño arazo onetan ni neroni. bakar-bakarrik asi izan banintz ere berdiñeko ondore ona izango nuan.

bildurrez ba-zan ere. Karta aibesterañokoa ez zala esateko gogoa etorri zitzaion. Elizegi-eneko barrunbean parrez zoratzen. Bretxa-ko bankuan exeri ta beren arteko kontuetan asiko ziran. baño ez ikusten. bi neskak exerita aurrean. baño gero bereala lasaitu. Zure txanda da orain. Xanti. Neskak parrez asi ziran. seguru nago —eta zu ere uste ortakoa izango zera— ¡amaika neska eder joan zaizkitzu! Orain beste esku batek artu zuan kandela. aguroegi ez zala ibilli bear. Irria ere bai. Asi zan bada zein pozarekin ikusten zituan esaten eta maiz xamar izanagatik ez omen zituan nai ainbeste ikusten.12. zure karta artu http://www. noski. Elizegi-enea atzean zeukatelarik. neskak zuk diozun bezelako karta egin —eta nik orobat diot— ta «aspertuko al aiz» utzitzea ondo dagoanik. ateratzerakoan. —Nere esanen bearrik dezunik —zion Xanti-k— ez det uste onuzkero. bakarbakarrik zenbat dezakezun oraintxe ikusiak gaude karta orrekin. Ez ezazula abagune eder au galdu.Donostia egiteagatik. abiatu zan. ba'neukan Maalentxo-ri zerbait esatekoa. —Arratsalde on. —¿Eskua emango al diet? —galdetu zuan Kurrutako-k burua atzera eginda. Maalentxo. neskak igarrita oso poliki alde artarako mugitu ziran. Nere ustean —ta zurean agidanean ere bai— neska zu beregana joateko amorraturik dago. baño ezagun zuan xankoak dar-dar zeuzkala. «Izan ere gu alakoak izaten gera: ona ba-da. —Baño. ¿ez al dakizu ni Kontxexi-rekin asarre nagoala? ¿Edo nai al dezu exeritzeko garaian ni Maalentxo-ren ondoan jartzea? Onoko onek zirikatu zuan geiena. Neskak lenengo aldian izutu ziran. Ez uste. ta bi mutillak Elizegi-enean. —¿Biok ez ote giñake joango? —galdetu zion Xanti-ri. Ordea. len Kontxexi kendu zion bezela ea orain Maalen kentzen ote zion.susa-literatura. Ta Xanti-ren esana gogoratuta asi zan pixka bat Maalentxoren utsunearen aldera bear baño lenago aldatzen. Zer geiago ezin esan gelditu zan Kurrutako. Kurrutako-k zerbeza pagatuta. Iritxi zan bada neskaen tokira. oraintxe dezu abagune eder-ederra: zoazkie ta zu mutil eratsua zeranez geroz. gizona. orra non aurrez-aurre beti bezela Kontxexi ta Maalentxo azaldu ziran biak alkarrekin.Agustin Anabitarte . Alegia. baño beranduegi ibiltzeagatik ainbeste neska eder joan zitzaizkiola txinistuta. ez gaitu iñoiz asetzen». atsegiñik ematen ez zion edariari indar aundiz bultzatzen zion pitin bat sartzeko. tokirik ez uzteagatik. bada. larritasuna sortu ta mutil gizajoak berebizikoak ikusten. baño ez zuan Xanti ikusi. Sonbrero-kentze izugarria egin zien. Orrez gañera Kontxexi-k galdetu zion: —¿Ori al zeneukan esateko guztia? —Ez. karta ura Kurrutako-ren eskuetara nola etorri izan zitekean bururatu zitzaion Xanti-ri: «Zurrutako» deitzen bai-zion Madalen-ek Anttoneri.2010 22:05:04 . Orain Xanti-k itzegin eta Kurrutako mututu. Ta Kurrutako. Ez ba' esateko geiago etortzen eta gero ta larriago gure txaldana. Beranduegi ibiltzeagatik. Ta edan-ontzia gora zeukan batean. berriz.htm (2 of 4)14. baño baldin nere itzak kalterik egin ez lizaizutekela uste ba-dezu. abaguneak «sobra» izango zituala. Maalen —ta Kontxexi esatea aztu zan.com/emailuak/anabitarte/dono22. Xanti egon bear zuaneko aldera begiratzen zuan. —Esaiozu karta artu dezula —zion oraindik Xanti madarikatuak lertzeko zorian. Beraz. beste aldera begira. itzegin eta zeorrek igarriko diozu Maalentxo-ren ondoan exeritzeko aukera noiz daukazun.

«Oraintxe bertan txiki-txiki egingo nuke topatuko ba-nuke». Madalen gero ta maiteago ari zitzaiola. granuja orrek. «¿Baño egiya al da. karta egin ziola ta bera Plaza Berrian barrena zijoala mutil bateri eman omen zion berari eskuratzeko. Santa Ana-kaleko muturrean.com/emailuak/anabitarte/dono22. oraingoan ederki asarretu zitzaizkion. Ta bertaratu ta non ikusten duan Kurrutako bere karta Maalentxo Sarobe-ri erakutsi naiez. neska. noski. —Maalentxo polit'ori. Antton ere etorri zan. Ta bere burua miñatik libratzeagatik mutillak erantzun zuan: —Orrek kendu zidan —Kurrutako erakutsiaz. Ta eroriko zan nerekiko. Madalen aurretik. nere adiskidetasunik xamurrena zuretzat izango da.12. itzik atera ezin zezakeala.2010 22:05:04 . Antton. baldin Antton atzean egon eta zutik jartzeko ondoena jo zezakean tokian. —esan zion— nik es diñat es irerik es iñoren kartik artu. «baño. ain goza-aldi ederra eman didazu ta ¿zergatik nai zenuke nere zoriona —zu bai-zera nere jabea— nere zoriona ondatu? Karta egin ba-didazu ¿zergatik ukatu? —¿Nik zuri karta? ¿Uste al dezu txoratuta nagoala? ¿Ala guztiak zu bezalako txoroak gaudela? ¡Naiago nuke Txina-ra joanda bazeunde! —¡Baño Maalentxo. Orain arte neskak parrez aritu ba-ziran. Antton-en erantzuna jakin nai bada. ostiko bat bete-betean jo ez ba-zion. Bion artean izutu zuten. —¿Zer karta ta karta-orde? —galdetu zion Maalentxo-k izututa. —¿Orrek lapurtu? —Antton-ek. —Ik. Asten da Madalen arengana korrika ta.. Antton-ek asieran ez zuan txinistu kartarik egin zionik eta txantxetan ari zala uste. Beraz. «¡Nere bi piko gozuak!» Bai ba'. Ta berriz ere mutillarekin asi zala non ikusten duan mukizu berbera an aldean zijoala.Agustin Anabitarte . bi piko eman omen zizkion mutillari. norbaitek barrendik kanpora zankoa http://www. Abiatzen dira. —berriz ere— etzenduela artu?» Madalen oso samurtuta ari zitzaion. ¿nun daukak nik emandako karta? —besotik min emateraño elduta esan zion. Kurrutako zuri-zuri eginda. —¿Orrek ostu? —Madalen-ek.Donostia detala ta eskerrik beroenak demazkitzutala.susa-literatura. Ta gañera es diñat txinisten ¿nois ikasi unan ik iskribitzen? ¿Ta serk eman din kartak iskribitzen aritzeko?» Madalen-ek baietz. —Bai. Kentzen dio karta eskutik eta «lapurra» esanaz eltzen dio txamarratik eta berebiziko astindua emanaz. amorratuta zion. emen bai-daukat zuk egindako karta! —¿Nik. etxerakoa artu zuan eta Elizegi-eneko aurretik bear baño azkarrago zijoala. Nik ba'nekian zu biotz oneko neskatxa ziñala ta ni bezalako «gazteari» —ez nik esateagatik— abegi ona egingo zenidala. nik? —ta bi neskak altxa ziran. Kartan jarri zuana esatea nai ba-zuan galdetu zion. —Bai. oso ondo arkitu ditut zure esanak eta. Bretxa-ko aldean. Lotsatuta ba-zan ere alderatu zan eta arritu zitzaion iñori ez egindakoa berari bakarrik egin eta ain nekezko kartari ez batere jaramonik egitea. ¿Zergatik zan orren mukerra berarekin? ¿Zerbait gaizki egin al zion? ¿Ez al zuan beti ongi artu bada? Esan zezaiola zer iruditu zitzaion gaizki. Madalen-ek Anton Zurrut topatu zuan. artean bene-beneko karta egin omen zion. ez bai-naiz ni beste asko moduzko mutil txoroak bezela.htm (3 of 4)14. alako batean ia bota zuan zilipurdika.

com http://www. ¡Kurrutako gizajoa! © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.com/emailuak/anabitarte/dono22.susa-literatura.susa-literatura. Ta Kontxexi Araneder ta Maalentxo Sarobe izututa ibilli ba-ziran.Donostia atera ta beste ostikoa jo zion. Xanti zan.Agustin Anabitarte . azkarrari uztea otuko ba-zitzaion ere.2010 22:05:04 .12. Bretxa-n jende asko bildu zan.htm (4 of 4)14. azkenik zer paregin etorri zitzaien.

erre-beroa errapetik edan. Ta ikustaldi aien berri eman bearrean. Baño ikustaldi arek poz berria ekarri zien. ez esan.Agustin Anabitarte . Orduan Txomin. bada.12. Santa Klara-aldetik. Aste ta asteetan ez zuten Txomin donostiar jatorrak eta Kandi-k alkar ikusi. Txomin nor zan eta Kandi nor jakiñik. Oraintxe zorionaren jabe egin ziran. aiek egin. ¡Aiek umore onekoak! ¡Aiek jolas-zaleak! Ta umore onekoak ziralako «kaxkariñak» esaten zieten. antolatu esatea gauza bat da: aiek sortu. Iñolaz ere iñon arkitzen ez. ¿Ta zertarako guztiak esan? Gañera. zintzilik gelditzeraño lotu ba-zitzaion. Ta jolaszaleak ziralako makiñabat jai eder antolatzen zituzten. ba'zituzten bertsolariak. ez besteak.susa-literatura. Ba'zituzten musikari bertakoak. ¡Lanak eman dizkit seme onek azitzen! Ta kalera txapelik gabe atera ez dedin. Donostia ederra. Ez batek. irakurlea. berak maite zuana etxetik kanpora ibilliarren. Nekezkoa ba-zitzaion ere. atzerako kontuakin ari gera ¡urtebetez geroztikako berriak bai-dakizkigu! Bai ba'. aren berririk ezta batere. ¿Egia ote ala ametsa? Bi besoetan eukitzea uste ta esku-utsik arkitu. eman dezaiodan bukaera. lepoan aztarnen bat edo miña gelditu balitzaio. besteen gauzetan argi ikusten baida.Donostia XXIII Azkena Ori dezu. non ote zebillen. urrengo batean lotsagarrizko ura aztutzat utzi zezatekean. Ez da ba'arritzekoa ainbeste erbesteko ango jaietara joatea: ba'zekiten-eta an arkituko zuten eztia beste iñon topatuko ez zutela. eztia non ba'dakigu. urrengorako oso gaituta zeuden. kopeta erriko arrietan egindako aundituaz josia izan eta izuri esanbearrak buruko ariak naspillatuko al zizkigun ba'! Orra. Orduko Donostia zer zan jakin ezazun. ordea.htm (1 of 3)14. Kandi ari zitzaion Txomineri: http://www. ba'zituzten teatrolariak. Ta urrena etorri zan eta urrenaren urrena ere bai. Gu mami-mamiko donostiarrak izan. pozik egongo zan egi-antza aundiagoarekin. ba'zuten erria. beatztarteetatik iges egin zien. artean Kandiren antza bera ¿ez al zitzaion galduko? Gure irakurleak. nere biotzeko kutuna. Bein ba' alkar ikusi zuten. Txominekin eskaratzean izandako egonaldiak lotsatuta zeukan Kandi.com/emailuak/anabitarte/dono23. naiz ateak zabalduta egon eta askatasuna maite. antza obea emango dio. Egia esan. Ori zan nere erria: erri maitea. eskaratzako egonaldia gogoarazi zezakean ezertxo. Ta ezkonberritan bein Gaztelumendian gora egurazten zijoazela. aiek tajutu. ez egin. bildur giñake. «Donostia». Alaxen jostatzen ziran donostiar alaiak. An ez zan beste erriko usairik: Donostia-n Donosti.2010 22:05:05 . zerbait lortu degunaren ustea daukagu. zer gerta ote zitzaion. ez zuten besteaganako geiegizko zaletasunik erakutsi. an egon bear. ¡Zenbatetan ez zitzaion Txomin-eri Kandi-ren beso-botatzea irudibiatu!: nola edo ala izan ba-zan. Txomin eta Kandi ezkondu ziran. teatrorik politena. Gure opilla etxean egosia. irakurlea. Txomin ere arrituta ibiltzen zan. Txomin-ek ez zuan. adiskidea. Donostia bakarra munduan: ori bera ta ez beste. ordea. Kaiolatik atera nai ez duan txoriñoa esan zitekean. doi-doi etxetik ateratzen ba-zan. egiñaalak egin ditugu. Donostiarren izakera berezia askotan aipatu izan dute.

iraunkorra. Kontxexi-rengana joan zan... emakumeengatik esaten zituan guztiak egiak ziran. Ara Kurrutako ere ezkondu. oñez. beraz.2010 22:05:05 . Baita Anton Zurrut eta Madalen ere.ta zuk bakarrik dakizun nere belauneko orbana. ango burnibide berrian urpeko lanez zubi bat egiten. gaitz erdi. ba'zekian-edo zer ikusi bear zuan. Ederki irabazita zeukan neskak. Ordea. Beraz. berari «Poltxa» jarri zioten izena. http://www. emen orain arte aipatu ez ditugunak. kearra baño beltzago dauka garbitutzeko alperrez. Artazkero ala bear zala ta lepoa makurtu bearko ziola uztarriari. «Ango zokoak ezkonduz geroztik garbitzekoak. Ba'dakigu Erregesoro-n begitarte ona egin ziola. «Txardin-berri»-enera ezkondu zan.12. Xanti Zalakain eta Kontxexi Araneder ere ezkondu ziran. Gauez ezkondu ziran. Xanti-k uztarpea atsekabez ikusi zuan. Joxe Ogi-k ez zuan andrerik artu.Donostia —. zuk estropada irabazi zenuen egun artan bertantxe. Anton-ek ezkontzara bi alaba eraman zituan. bankuetxe jabearen alabaren aldera erori zan. ezin ba' ukatu barrenen zebilkiona.» Kurrutako gizajoa beti iraulka ta azkenean ukullua jo zuan buruarekin. ezkondu ziran. aundiagoak errez berdintzen zituan. Kontxexi Xanti-ri zaletu zitzaionetik. arkaitz artan egin nuen. Ta Xanti-ri biotz-aldiak eman zionean. Ez zuan Xanti-k lan aundirik izan. ezerrez.com/emailuak/anabitarte/dono23. Maitasun epela zeukakionarren... Ez zan nolanai erori. mutillaren erdeñuagatik. «Nere andreak kamisa zarra. Ezkondu-berrian. berea balu.» Edo-ta.Agustin Anabitarte . baño erori. erortzekotan. bein galtzak artu ta emazteari eman omen zizkion: —Ar itzazu —esanaz— gero ere zeorrek jantziko dituzu-ta. Ezkontzeko garaian. Xanti menderatzalea menderatu zuten. bere aldera egon zan beti.htm (2 of 3)14.susa-literatura. Bere ustez. «Aukera daukanak nekea berekin ¿nork egingo ote du portuna nerekin?» Amagiarrebak suiaren poltxa maiz aipatzen zualata. Arazo onetan ez da naikoa nai ez izatea ala akiakuluak jartzea. bakallu platera apaldu ta urrengo goizean Antton bakarrik atera zan etxetik Miranda-ra.

Agustin Anabitarte .com http://www.susa-literatura.12.susa-literatura.htm (3 of 3)14.2010 22:05:05 .Donostia © Agustin Anabitarte "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www.com/emailuak/anabitarte/dono23.

idatzi zuen Ibon Sarasolak bere Euskal literaturaren historia-n (1971). Gotzon Egiaren ustetan. "Augustin Anabitarteren idaz lanak" (Gipuzkoako Aurrezki Kutxa.susa-literatura. — Juan San Martin Hitzaurrea.com/emailuak/anabitarte/anab02. 1979). «euskal idazleen artean ezezagunenetakoa izango da ziur aski Agustin Anabitarte». beronen ardurapean argitaratu baitzen «Augustin Anabitarteren idaz lanak» (Gipuzkoako Aurrezki Kutxa.com http://www. 1986) — Seve Calleja "Haur literatura euskaraz: Lehengo irakurgaietatik 1986ra arte" (Labayru.12.susa-literatura.Donostia ANABiTARTERi BURUZKO iRiTZi KRiTiKOAK «Nobelagile aipagarri. 1986). haren obra gehien aztertu duena Juan San Martin izan da. 1994) — Koldo Izagirre / Xabier Mendiguren Elizegi "Euskal literaturaren antologia" (Elkarlanean. Agirreren pare agian». 1998) "Agustin Anabitarte" orrialde nagusia www. idazle donostiarraren obra guztia biltzen duen liburu mardula. Anabitarteri buruzko iritzi kritiko arrazoituagoak argitaratu dituzte Seve Callejak alde batetik. Agustin Anabitarte Irazuri buruz. aldiz. Baina. otzan era erraz kontatzen» dituela dio (Euskal literatura alfabetatzeko.htm14. «gauzak arin. eta Koldo Izagirre eta Xabier Mendiguren Elizegik beste aldetik. Enrike Zabalak.2010 22:05:06 .Agustin Anabitarte . inolako zalantzarik gabe. Argitalpen horretako hitzaurrea ere ekarri dugu orriotara.

You're Reading a Free Preview

Descarga
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->