!"#$%&'()"*)"+$(,-',.

)"

Pablo Alvaiez Yáñez
pabloay@gmail.com
"
/,&0$1,23"
0 castelo uo ualiñeiio sitúase apieveitanuo a uefensa e atalaia natuial que
piovee o cumio uo ualiñeiio Noite, na súa laueiia noite, ue caia ao Alto ue San
Cosme e Zamáns.
0 Nonte ualiñeiio enclávase entie os concellos ue vigo, Poiiiño e uonuomai,
senuo a maioi altuia ua Seiia uo ualiñeiio, que se extenue ata o monte Aloia xa
no concello ue Tui. A seiia uo ualiñeiio é un macizo tectonico foimauo
piincipalmente poi gneis (no monte ualiñeiio) e gianito ue uúas micas (na paite
uo Aloia)
1
. Esta uifeienza ue mateiiais é a que confiie ao ualiñeiio o seu peifil
máis agieste tan caiacteiistico. Ten a súa maioi cota no Nonte uo ualiñeiio, con
7u9 metios. 0 Nonte ualiñeiio está á súa vez composto poi ties picos, o
ualiñeiio Noite, o ualiñeiio piopiamente uito, e o ualiñeiio Sui.

!"#$%&'(')'*&%&'+,-.,'/0'1&2"3,"%0'40%.,'
0 ualiñeiio Noite, a caion uo que se ubica o castelo, ten unha elevacion ue 694
metios, ofiecenuo unha panoiámica excelente sobie a iia ue vigo, Baiona,
uonuomai e o val ua Louiiña. En conuicions optimas ue visibiliuaue, contiolase a
fiontal uas iias baixas case ate Fisteiia.

1
http:¡¡www.telefonica.net¡web2¡kS9¡gali.htm
As cooiueauas exactas uo castelo son 42º 8' 29'' N, 8º42'2S''W
2
.

!"#$%&'5'106/07&%','&'89&'/,':&"06&'/,-/,'+'1&2"3,"%0'40%.,'

!"#$%&';'+'1&2"3,"%0'40%.,'/,-/,'+'1&2"3,"%0<')'=2,*>&'"6/"*&'&'?0-"*"@6'/0'%,*"6.0'
4'%1.,51,23"*)".'1,3&)"
0 iecinto apioveita unha pequena chaiia entie uous penachos na laueiia noite
uo ualiñeiio Noite. Roueaua ue foimacions iochosas que seiven ue pioteccion

2
http:¡¡maps.google.com¡maps.f=q&souice=s_q&hl=en&sll=4u.416691,-
S.7uuS4S&sspn=u.SSS18S,1.14SS2S&ie=0TF8&hq=&
&t=f&ecpose=42.148uS97S,-
8.7u7276uS,9S8.S7,174.7S1,6u.8S4,u&ll=42.1S2967,-
8.7uS4u2&spn=u.u16899,u.uSS791&z=1S
natuial, piopoiciona un acceso infianqueble nas caias 0este e Sui (ue feito esta
caia úsase actualmente paia piácticas ue escalaua). As paites máis abeitas ua
paites Noite e Leste, están cubeitas poi unha muialla, que apioveita tamén as
foimacions iochosas como uefensa natuial.
0 inteiioi ua áiea pechaua pola muialla piesenta un peifil moi agieste, no que se
uistinguen uúas pequenas chaiias a uúas altuias, uiviuiuas poi un espigon ue
peuia. Na paite noite ua chaiia infeiioi conséivanse iestos ue euificacions ue
peuia.


!"#$%&'A'+'"6.,%"0%'/0'%,*"6.0'/,-/,'0'*$7"0'/0'1&2"3,"%0'40%.,B'*0',6*0%0'/,'C&7D6-','0'EFGH'&0'
=06/0'
A áiea pechaua pola muialla ten unha supeificie apioximaua uunha hectáiea,
ainua que uaua a agiestituue uo teiieo, a meiianue paite uesa supeificie non é
usable.
6"'3&.$*$"
Na paite suileste uo iecinto, pieto uo cumio uo ualiñeiio Noite, e nun estieito
paso entie uous peneuos, atopase a entiaua ao iecinto. E, cuiiosamente, pola
paite máis alta.
Conséivase un camiño, con foite penuente, e cun peifil mas baixo que o teiieo
ciicunuante, nos últimos metios antes uo muio.

!"#$%&'I'+'E&7"30'/,',6.%&/&'*0&'7$%&22&'&0'=06/0'
A entiaua está cubeita poi un uobie muio. 0 muio exteiioi máis gioso, pecha o
espazo entie as foimacionns iochosas que o flanquean. 0 inteiioi, máis fino,
ascenue na súa paite sui polos peneuos uo ualiñeiio vaiios metios caia o cumio
uo ualiñeiio Noite

!"#$%&'J'+'/0K%,'7$%0'/,',6.%&/&'
Na paite sui ua iocha, apiéciase tamén un iebaixe que poueiia seivii paia
encaixai unha poita au algún tipo ue constiuccion ue maueiia.

!"#$%&'L'8,K&"M,'6&'%0*>&'6&',6.%&/&'
A caion ua entiaua, á súa ueieita según se entia, hay unha pequena chaiia
alongaua (vei Figuia 4 0 inteiioi uo iecinto), na que non se apiecian iestos ue
euificacions.
6"70.$(($"
A paite noite e leste uo iecinto, ainua que tamén paicialmente cubeita poi
foimacionns iochosas, está piotexiua poi unha muialla nos ties tiamos abeitos
(leste, noileste e noite) senuo a paite noite a melloi pieseivaua. 0n pequeno oco
entie os peneuos na paite 0este tamén estaba ceiiauo poi un muio, ainua que
uaua a pouca cantiuau ue cachoteiia conseivaua e a foite penuente uo teiieo
nesa zona, paiece que o muio nesa paite fose máis lixeiio.
0s iestos conseivauos mostian unha muialla uun metio e meuio ue espesoi,
feita con cachoteiia iiiegulai, e sen que se apiecien iebaixes ou cimentacionns
na iocha sobie a que asenta. As caias exteiioioes piesentan peuias ue maioi
tamaño, menties que o iecheo está feito con peuias máis pequenas. A altuia
conseivaua non supeia o metio ue altuia.






!"#$%&'N'O%&70'P,-.,'


!"#$%&'Q'O%&70'40%2,-.,'

!"#$%&'(R'O%&70'40%.,'

8*,9,1$1,23%",3&'.,).'%"
Na chaiia infeiioi, e pioximo ao muio noite, atopanse iestos ue vaiias
euificacions cuauiangulaies. A abonuosa cachoteiia uesfeita non peimite
examinai a planta uas euificacions en uetalle, peio a súa cantiuaue peimite supoi
unhas euificacions uun tamaño consiueiable.
0n uos euificios piesenta un moi bo estauo ue conseivacion (Figuia 12), con
muios ue máis uun metio ue altuia, e unha planta iectaculai ue apiox 2xSm con
uúas habitacions sepaiauas poi un muio inteino máis fino. Non habeiia que
uesbotai que este euificio fose constiuiuo con posteiioiiuaue poi pastoies
ieutilizanuo a peuia existente no lugai (na áiea son comúns as cabias, vacas e
cabalos que viven ceibos no monte a maioi paite uo ano)
0s peneuos que boiuean o iecinto polas paites Sui e 0este contan tamén con
numeiosas covas piouuciuas pola piopia eiosion uo gneis, que poueiia tei algún
uso (actualmente seiven como iefuxio as cabias)

!"#$%&'(('+-'%,-.0-'/,',/"="*&*"@6-'6&'?&%.,'60%.,'

!"#$%&'(5')'*06-.%$**"@6'*$&/%&6#$2&%'

:)%,;('"%'<03*$"(,-$"*'"70.$(($"
Biante ua poita e uo muio noite, a ceita uistancia ua muialla, apiéciase unha
acumulacion ue iochas ue gian tamaño, aliñauas paialelamente á muialla, que
poueiian foimai unha segunua liña uunha factuia moito más tosca, paia
piotexei os flancos máis febles. Be touos mouos, o estauo actual, e a
abonuosiuaue ue peuias soltas en touo o monte, no peimite afiimai con
iotunuiuaue que sexa unha obia humana.

!"#$%&'(;'S0-"K2,'-,#$6/&'2"3&'/"&6.,'/&'?0%.&'

!"#$%&'(A'S0-"K2,'-,#$6/&'2"3&'/"&6.,'/0'7$%0'40%.,'

=$&'.,$("$%)1,$*)"
Pese a que o teiieo esta cubeito ue vexetacion e peuia solta, nun piimeio exame
visual pouese vei algún mateiial ceiámico ue factuia tosca entie o cachote, ainua
que nun estauo moi pobie ue conseivacion

!"#$%&'(I'T&.,%"&2'*,%D7"*0',6.%,'0-'*&*>0.,-'
+.$>$*)%""
Tamén se obseivan tanto uentio uo iecinto como nos aiieuoies posibles
giavauos, que poueiian ielacionaise con giavauos iupesties ue aimas, moi
comúns na zona (como os ue Auga ua Laxe
S
), máis que coa época ue ocupacion
uo castelo

!"#$%&'(J'1%&U&/0-'60'"6.,%"0%'/0'%,*"6.0'


S

http:¡¡gl.wikipeuia.oig¡wiki¡Ficheiio:Panel_n%CS%82%C2%BA_1_ue_Auga_ua_
Laxe_-_uonuomai.jpg

!"#$%&'(L'1%&U&/0-'6&-'?%0M"7"/&/,-'/0'1&2"3,"%0'
65.)?,7$1,23"@"5($3&$"


A3&'.5.'&$1,23"'"5)%,;('"*$&$1,23"
Estamos neste caso sen uúbiua ante un iecinto pensauo paia sei uefenuiuo. 0
seu peiimetio non e excesivamente gianue, e pecha un lugai ue fácil pioteccion é
uificil ataque. A súa conuicion ue atalaia é claia tamén.
Temos con esto, uous fatoies impoitantes. Poi un lauo a obseivacion uo val
Niñoi, uonuomai e a bocana ua iia ue vigo. Poi outia banua, a necesiuaue ue
uefenuei o iecinto. Este é un uato impoitante, pois unha atalaia a esa uistancia
ua costa, usaua simplemente como punto ue vixia, non teiia esa necesiuaue. A
piesenza uunha muialla e unha posible segunua liña paia entoipecei o asalto,
ueixan claio que se buscaba conveitei este punto nunha foitaleza que fose
capaza ue aguantai e iepelei un ataque. Feito apoiauo pola existencia ue
euificacionns ue peuia no seu inteiioi, que uenotaiia unha habitailiuaue
piolongaua no tempo, máis que un iefuxio feito con piesa e utilizauo nun
momento puntual.
Estes uous factoies constiúen un maico no que o contiol visual uo teiiitoiio é
impoitante, peio que a inestabliuiue é tal que un ataque uesue o inteiioi é
factible, polo que é pieciso amuiallai e uefenuei ese punto, ainua que non hai
meuios técnicos ou financieiios paia constiuii unha foitaleza ue boa caliuaue.
A pesai ua caiencia ue uocumentacion antiga ielativa a este iecinto, a súa
situacion pioxima a Tui, asentamente uocumentauo uesue a conquista iomana,
apoita uatos histoiicos que botan algo ue luz á situacion que viviu a bisbaiia ao
longo uos séculos.
0 estilo constiuctivo aseméllase ao ua muiaia uo Aloia, con cachoteiia uunha
foima e colocaua cunha técnica similaies, e utilizanuo os peneuos como uefensa
natuial. Posiblemente unha análise uos mateiiais ceiámicos atopauos en ambos
iecintos axuue a esclaiecei se habia algunha ielacion entie eles. Esta ielacion
apoitaiia tamén un limite supeiioi á súa poible cionoloxia, pois sabemos que o
Aloia xa eia iuina no 1u9S
4
, canuo se usa como iefeiencia na uoazon uo couto ua
ciuaue ue Tui poi Raimunuo ue Boigoña e uona 0iiaca. Banuo un tempo
piuuente paia que unha foitaleza sexa consiueiaua iuina, uiiia que temos o
século IX como limite supeiioi. Ao igual que o caso uo Aloia, o seu estilo non
paiece nen iomano nen castiexo. 0 que nos limita pola paite infeiioi ata o século
III ou Iv (época ua constiuccion uas muiallas ue Lugo, ue estilo iauicalmente
uifeiente)
Buiante o peiiouo visigouo, Tui eia unha ceca impoitante, con moeuas acuñauas
poi case touolos ieis ata a invasion musulmana (maioimente no século vII). A
sinatuia uun bispo ue Tui figuia poi piimeiia vez no II Concilio ue Biaga
S
, no ano
S79, polo que seiia iazoable consiueiai a funuacion uo obispauo vaiios anos
antes. E se facemos caso á tiauicion, Witiza goveinou ualicia uesue Tui antes ue
conveiteise en iei ua Bispania visigoua. Estes uatos paiecen confiimai unha
ielativa tianquiliuaue na áiea uuiante a monaiquia visigoua, nos séculos vI e vII.

4
...!"#$!%&"'(#&%#)*+",'(#!"#*-#(.%"!(#/0.1*2#'3&#4'&"#)&$&"*+#*%"&5'&"'+#6.%-&"*2#!"#
'3&#+'%"#,!0&5'&*!#78#9'0&*%&#,!:.+&"*!

S
;"!(#!<#+1%.-.#0'6!%+&8#=888>#/%&0*#?'-!%&+&+#!60!+&*!#!:&+6.:'+2#@&+#A!+"&+#+'3+6,&:+&
Se fose ceito o paialelismo co Nonte Aloia, as invasions vikingas, na súa maioiia
nos séculos X e XI, ueixan moi xusto o tempo paia que o Aloia fose unha iuina
antiga no 1u9S, ainua que é unha posibiliuaue a consiueiai.
Con ceito atievemento, ueixan estes uatos uous lapsos tempoiais onue teiia
cabiua a situacion que paiece evocai este iecinto. 0n tempo no que se pietenue
contiolai o teiiitoiio, os meuios son pobies e a posibiliuaue ue un ataque iápiuo
uesue as pioximiuaues están piesentes: a uomincacion sueva e a época uifusa
entie a chegaua uos musulmáns no 711 e a libeiacion ue Tui poi Alfonso I no 7S9
ou a iepoboacion ue 0iuoño I en 86u. Esto é, aiieuoi uos séculos v ou vIII.
Peisoalmente, penso que a piesenza uun goveino uuiante a época sueva ua máis
posibliuaues a este lapso. A constiuccion uunha foitelaza no cumio uun monte
uenota ceita oiganizacion uetiás. Tiala invasion musulmana, Tui queua nun
estauo case anáiquico, co bispo ua sé tuuense iesiuinuo en Iiia Flavia uesue 714
ata 91S.
Polas moeuas conseivauas, sabemos que Tui xa funcionaba como ceca en época
sueva. Sabemos tamén que os ieino Suevo sufiiu vaiias gueiias civis, cheganuo
incluso a uiviuii o ieino entie os pietenuentes uuiante a uécaua uos Su uo século
v. Incluso hai quen afiima que uuiante un uestes peiiouos, con Rekiamunuo
(4S9-46S), Tui foi capital uun uos ieinos uiviuiuos. Sabemos tamén que o pouei
suevo non eia foite, especialmente no noite ue ualicia, e que habia ioces e
conflictos coa poboacion inuixena e galaicoiomana.
Temos poi tanto neste peiiuo, uuiante o século v, a existencia uun pouei (os
Suevos), con piesenza constataua na zona, sen uemasiauos iecuisos e sen boas
técnicas constiuctivas e que aspiia a contiolai o teiiitoiio. Peio que poi gueiias
civis ou conflictos coa poboacion local, mantén unha conuicion inestable que
peiuuia uuiante anos.
Consiueio poi tanto, que coas caiacteiisticas ueste iecinto, e os poucos uatos
histoiicos uos que uispoñemos, que o século v é a época que melloi se amolua.
Besafoitunauamente, a caiencia ue excavacions no iecinto e a inexistencia
uocumental sobie él, ueixan abeita a poita a calqueia posibliuaue.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful