LEXICON LATINUM

ssu A P. FRANC. WAGNER, SOCIETATIS J ESU, UntberI'4et&br4!'tologt4t tot)lUI' ~on~t!'tum,

SECUNDIS CURlS A QUOPIAM EJUSDEM SOCIETATIS SALLUSlIANA, CA':SARr,:ANA, LlVIANA, CORNELIANA, ETC, PHRASr,:OLOGlIS LOCUPLETATUM

~Oba QaJitto

accuralissinte re{"()gllila, aucta et de Germanica nunc pyimum ill Gallicam IiI/guam tnl1lslata a P. AUG. BORGNET, ejusdem Societatis, ill collegio A mbialleltsi magistro.

BRUGIS

MDCCCLxXVnt.

Xlll

EXPLICATIONS DES SIGNES ET ABREVIATIONS.

p.

part PHRAS. pL poet pro pnet

q.

q. d. RAD. Remp, Rep. Resp.

Rom.

ABivus (actif).

Ablativus (ablatif). AnVF.RBIUM (adverbe). Anomalus (anomal, irreguller). C'est-a-dire,

Confer [compares),

Generis Communis (adjectif de deux genres). Dativus (datif).

Deponens (verbe deponent],

Deponens ABivulII (deponent actiO. Deponens Neutrum (dl!ponent neutre). EPlTHETON (Epith~te)

Femininus (fl!minin).

Fig. (au figurl!).

Genus (genre).

Genitivus (gl!nitif).

Impersonalis (imperscnnel). Indeclinable,

Indicativus (indicatif).

Masculinu$ (genre masculin], Mot-A-lIIot

Neuter (genre neutre). Nominativus (nominatil).

Omnis generis [adjectif qui marque 1a m~me

d~inence au nominatif ~ tout les genre.).

Passivus (paSsil).

Participium (participe). PHRASIS (phrase ~ devetopper), Pluralis (pluriel),

Poetice (d'une maniere poetique), Au propre,

Praeteritum (parfait).

Ql1asi.

Quod dicitur. RADIX (racine). Rempublicam. Republica. Respublica,

{Romani. Romanorum. Scilicet

L

abl. Anv. 800m. e.-~-d. Cf.

gen. com dat

dat

d a.

d. n, EPITH.

f.

FIG

g.

gen

imp indecl. indo

m.

m.~m . n.

nom. omn. gen.

·

XIV

v.

VUIA

Significatio (dilfl!rentes acceptions d'un mot). Singularis (singulier).

Subauditum (sous-entendu],

Synonima (synonitnes).

Terme.

1'RANSLA.l'IO (au figure).

Emploi fait par les auteurs latins du mot do.nt it s'agit.

Verbum (verbe),

Vulgare est (expression vulgaire),

SIGNI' , Sing. , aubaud, SVK. ,

t. . ,

TItAMSI. Usus:

Le caract~ bNvlalre anUqu.eest employ~ pour les phrases qui IIOnt I'o.bjet de l'ar· ticle et qui ne do.iventpasetre imitm

La parentheae () renferme les expresaions vulgaires.

* Indique que Ie ~ot n'est pas dans Cic~ron, mais seulement dans Tite-Live, C6sar o.u Salluste.

)( Indique les contraires.

A. ,De. SYN. Ab, abs, dl!l ex, per. USUS:

Ager a filio em ptus j conduClus a Censoribus, Libri per Duumviros aditi, 16S livre.t &(1_111" par lIS Duum'llirs. Clientelse per Csesarem comparatse, SIGNIF. I. Motum de loco, N. Redeo a villa. 2. Servlt tempon, tkJui.t, IQS. A puero, a prima adolescentia, di.t /',,,fance. 3. Notat eausam, par ".,ile ti,. Caput a sole dolet, Ab odio furit. 4- Patnam,

-patrie. origi"e. Crll!Culi a Phocide. Principum. a Lavinio liberi. 5. Vlclnlam, la jJroxi",ill. Ab theatro venit. 6. (Cum abl. pel'llOnae), ~jus domum, de la maisot' de. A patre, ab amico, a nobis redit. 7. SIGNIF. per, au "'oym de. Salus nobis a bonis allata est. 8; Post, apr}s. A morte, A ccena, Apraelio. 9- Pro, cum verbl. : Sto, sum, dlco, facio), A Senatu stat, i/ est tlu parti tlu SInai. Hoc totum a me est, etla est tout ",tier m ,/fa faveur. A nobis facit, ill, fait #ur nous. A reo dicit. 10. Contra, C()1Itre. A frigore a sole se defendit, II. Ex parte, tlu .111 de. Ab Romanis tubse cecinere, 12. Munus aut p'rocUI'8.tlonem, la ."a"gl OU lafolf&h'tm. A secreti •. Ab epistolis Csesari. A pedibus, "".r.tapr. 13. Quod attinet ad, raJPtlrt. A memona bene instruClus. Firmus ab equitatu. Inops ab ami-cis. 14- (Ponltur pro) nOlXllne altenul, j()ur, au 110'" de lJullqu'u". A fratre, ab republica solvere,

ABACTUS, a, urn, part. v. abigo, C"as"I, "'tou""'. SYN. AbduClus, ablatus, dejeClus, pulsus, expulsus, remotus, fugatus, a~s, exaaus. Usus: Abaaus grex pecorum. Calus Magistratu abaClus.

ABAcUs, I, m. BII,dtl, ffliitna. SYN. Mensa struClorum, vasorum receptaculum et ad

usum, et ad pompam instruClIIIn. USUS: Abacos complures ornavit argento , auroque cselato.

ABALI:ltN A-rIO, onls, f. Alil"!'ti",,.

Usus: Abalienatio est ejus rei, qua:' mancipi est, aut traditio alteri nexu, aut in jure ceSsio.

ABALlitNATUS, a, um, part. v, abalieno, Rdell, a/)a1ftlotml. Usus: I,. A ,Qalienatum veaiga!, rn",,* a/JatIM,,"" 2. it loig,u. Abalienate) esse animo, fire !tostile. 3. fri'lll, Abalienatus jure civium, pri'lll du dro;1 (Ie rill.

ABALI:ltNO, a .. avl, atum , are, a.

Elo;g1l6r de .ro,· ou d'u1l aulre. SYN. Alieno. distraho, averto, disjungo, divello, X Conclllo, ADV. Celerrime, valde, vehementer. Usus:

I. Jus t'el In allqu.em transfero, Ira",,porler tI u" autre II nroillJul 1'(1" a sur U", (!tim. Vemgalia, agros populi veCligales, fundos, sedes abalienat. 2. TRANS!.. Ad volunta~ 1I0igner de soi lIS caur». Studia hominum, judices a se, a sua causa abaHenavit.

ABAvUS,l, m. Trisaieul, andtre. USUs: lam duorum abavorum quam est iIIustre 1)0- men. EJ'ITH. Omnium sapientissimus,

ABBA.S, t1., m, AMI. SVN. CanQbillrcha, Archimandrita, Monachorum PrzfeClus Sell Antistes, MOllUterii Pnesu], Ca:nobii Pneses seu Moderator.

ABBATISSA, Ill, f. AMesse. SYN. Antistita sacrarum Virginum, Ascetriarum pnefea.. Mater Maxima, Moderatrix dicatarum Deo Virginum, Parthenonis prseses, Ca:nobii Antistita.

ABDlcATIO, Onll, I: AM,calio", USus:

Amotu! abdicatione diClaturll! terror,

ABDICO. as, avl, atuni, are, L DI.t, !"rillr, rtnitr, njlln'; SI tilmttlre (/'11116 .!targl. SYN. Abjicio, rejicio, depono, exuo, privo, sPQlio. PHRAS. Abdlca te honorfbus ; missos fae honores, lai.m It! les homuurs. Foro te subtrahe. Curiz et honoribus multam 1Ie/longam salutem dicito, De provincia decede. Imperium depone. Maglstratu abito, tuteta, patrocinio, annonariz rei procuratione te abdlCBto. De foro discede. Provinciam luccessori trade, concede. Civilibus abscede muneribus. A f"rellsi strepitu te remove. Nun. tium forensibus curis remine, Delega pro-

ABO

vinciae procurationem alteri. Usus: I. Abdlcare nUum, generum, repollsser, dls"lriler. z. Maglstratum ponere, se dffaire d'ulU cllarg-e, aMifJlltr. Pneturam, consulatum, 11d se Pnetura abdicare.

ABDlco, Is, xl, letum, leere. a. R.,jellr. Augurnle est verbum, )( Addleere. Usus: Aves abdixere Ires partes vinere, les iltlgures i"terdjren/ trois jH,rlions d'ullt uign«.

ABDITUS, a, um, part. v. abdo. CaeM.

SVN. Latens, latitans, opacus, latebrosus , obscurus, secretus, arcanus, Anv. Penitus, penitissime, prorsus, r.lane. PHRAS. Locus abdUua, ab arbitris liber, lie" sans 1<'IIIOills, remotus. Res abstrusa et a natura involuta , res magnis circumfusa tenebris. Usus: Abditi ae penetrales foci. Auri verne penitus abditse. Homo hie sensus, consilia, voluntates abditas gerit et retrusas, caclur ses sentiments, sa desseifls, ses proje/s.

ABDO. Is, Idl. Itum, ere, a. CacMr.

SVN. Occulo, occulto, condo, abscondo, recondo, abstrudo, retrudo, tego, obtego, contego, velo, involve, operio, celo. )( Pervulgo palam. PHRAS. Abdo me, jt me cae"". Conjicio me in latebram. In occulto me contineo, Committo me latebris. Conspectum eugio. Usus: Abdere se ex conspectu, Abdere se rus, in bibliothecam, in litteras, s " fJlonger dans J'llude. Abdere se in scalarum tenebras vel tenebris, in scholarum pulveres, Abdere gladium sub vestem. Arte quadam stultitiam abdere, dissimtder sa j(}lie. Cf Abscondo, Tego. .

ABDOM'il:N, lnls. n. Veutr«. S\·N. Venter. EPITH. Turgens, insaturabile, inexpletum, obesum, uncturn, pingue. USUS: Homo abdomini natus, gouI·l1Im"l. Abdomini inservire, indulgere, operam dare. Cf. Plnguls.

ABDUCO, III, xl, etum, ere. a. EIII"Wter. SYN. Amoveo, removeo, aufero, aver. to, abigo, tollo, abstraho. )( Adduco, AOY. Caute. Usus: Servurn ab hero, disci pulos a Prseceptore, a Mario legiones, hominem a {oro, rus, in latomias per vim abducere. Clavern de sera abducere, mlever utle dl. 2. TRANS!" Ad Inte1ll8endl vim, L'OIlarnatlt /'intelligence. Aciem mentis a consuetudine oculorum abducere, juger d'aprls l'inldligen(l, IU", d'apres 11$ yeter: Cognitionem a doloris sensu : animum a cognitione, com. mentatione, litteraria contentione, etc. abduCere, st rcposcr d'une IIlIde. 3. Ad voluntatls • tudla, concernant ta 110/01111. Dabo operam, ut miserum a vitio, Iicentia, libidine, ira, turpi qUlll!stu abducam, lIoigner du 1';ce. Respira, animum a molestiis, angoribus, sollicitudine, curis, negotiis, amicum ~x acie (judlclls ac toro) abdudto. Multos 'avaritia a fide, ab officio., a vero er honesto ad nequitiam etc.

2

ABE

abduxit, Cave, ne fallaciis a veri tate abducaris, abstraharis, avenaris, avoceris, abripiaris.

AB'il:O, Is, Ivl 1'ei abll, Hum, ire. n.

Sen alter. SYN. Discedo, recede, excedo, concedo, exeo, migro, egredior, proficiscor, facesso. )( Adeo, aceedo, maneo. An". Longe, longius, parumper, plane, intra, percgre, obviam, isthuc, hinc, iIIinc, isthlnc, inde ab ve/ex oculis. PHRAS. I. Ex !taUa non abtbo, je fie f/llil/erai pas r Italie. Non recedam, nee latum quidem digitum discedam, Ex Italia nulla ratione ne<lllc pelli, neque arnoveri potero. Nunquam inde me comrnovebo, Pedern ex Italia non egrediar : nusquarn hine vestigium movebo, Pedem ex Italia non effcram. 2. Absiste loco, relireJ1-volls, allcs.1'oll,t en. Aufer te hinc, facesse loco, age te hinc longius; amove, amolire, subdue te istis ex redibus, apage te cum isto tuo socio. USGs:

I. Ex urbe, ad mercaturam, e medio abire. Viam abire, Animus est in discessu, je veus: parlir. 2. TRANSL, Negotium Imperrectum reUnquere, mettre jin .1 IIIIe chose, fa laissrr itlae"evee. AI> inceptis, ab emptione, aCtione, petitione abiit. 3.Ad trlstla,(cum desin unt), s'l/oi("lr, s'lcouler, passer .. Nausea, pestilentia, timor, morbus sero demum abiit, 4- Ad lieta, (cum desinunt): Spes "iRis, animi quies, memoria rciabiit; Salus exulatum abiit, Abierunt Iaudes mere. AI)it somnus, voluptas fiuit, effiuit, prona avolat. S. Ad tempus. Abiit dies unus, alter; abit hom. annus, retas. 6. Ac;I mutatJonem antmt morumque, clltln,l(cl' d'at"S, f/liillcr un« idk Turpe est abire ad vulgi opinionem, lid pere' grinos mores, ad sententiam alicnam, A sensibus, ab homine (ab omnt hurnanltate) abiit. A proposito sermone longius abimus. Mos vetus in desuetudinem ; beneficia ill oblivionem abiere, Quid ad has ineptias abis? In quantos sumptus abeuntvectigalia. 7. Ad pamam. Non tibi abibit sic, II' dIOse III .". jJa.rsera jJa.r ainsi. 8. Ad Imprecandum, illlprlcalion. Abi in malam rem, crucern, pcstem, cruciatum, ad corvos, 9- Ad mortem, mourir. Vita abire, ad deos abire. 10. Ad Incrementum rei, ia&croltn. Oppidum in urbem abiit, Cf. Dlsc!ldo, Muto.

ABERC'il:O, es, ul, !tum, lire, a.l;·wign",.. ""asser. *SVN. Arceo, prohibeo. USIJS : Domo conjugem abercet.

A:eER,RATI(), on III, f. 1;·I(',~~.."etnml; SVN. Oigressio a re~a via. EPll'H. Ciberalissima, dignissima. Usus: TRANS! •. Avoca' mentum a dolore, diver.,ion Ii /a dOli/ttl I' • Aberratio a molestiis, doloribus erudite homini qurerenda est.

A BERRO, as, 8'11'1, atum, are. n.

Sigarer. SVN. Defiec\o, devio, erro, deerr ••• vagor, recedo, dedino de via deducor a via. ADV. Ab, de, ad, longius, unde, Usns :

ABH

I. Ab reCla via pererrorem defteClo. 2. TRANSL. A nne proposlto, s't!carttriU la,li" proposle. Consilia tua a regula, et prsescripnone vitse, A communi utilitate, a proposito longissime aberrant. Aberrat oralio, cum extra fertur. 3. In errore mentls, s4lrom/Jer. Conjectu n a, verbo aberra vi. 4- Dlacrepo, 'Ire d'fflrent. Imago ab exemplari; filii vultus a matre, orationes ase aberrant. S. Decllno a mCllrore, .Ie dislraire. Scribendis cp,isto!is, amicorum sermonibus aberro a miseriis. Cf. Erro.

,ASMINC, De tel efldro;t, de ce "',,"'ent. aecus, et ablat. junctum retertj.lr ad tempus praeterltum ; non Item futurum. SVN. Ex, ab hac die; biduo ante. Usus:

Annos abhinc, vel anni amplius viginti,

ASMORRlto, es, uI,ere, a. et n.

Avo;r en horrellr. SVN. Detestor, abominor, aspernor, exhorreo, religioni habeo, aversor, PHRAS. Abhorreo ab hoc, fa; celie dIose en aversion. ADV. Longe,longissime, multum, plane,plurimum, prorsus, valde, vehementer. Refugit animus, atque reformidat. Aspernatur animus ae respuit: specie calamitatis perturbor. Hominem ut pestem aJiquam fugio. Odio feror incredibili in hominem scelestissimum. Abhorrer animus, auris, studium ae voluntas a nefaria societate. Animo, si quisquam alius, alieno sum ab his consiliis, et averse. Usus: I. Abhorrer animus a nuvtii5, Iitterarum studiis, forensi strepitu, fiJI en lu!rreur. 2. Repugno, alienus sum, rlfmlf. ner. Abhorrer hoc facinus ab optimi viri moribus, constantia, gravitate. DiClum hoc a veritate, ab hominum sensu, ac fide abhorrer, DoClrina heee a vulgi auribus, ab opinione generis humani admodum abhorret. Abhorret oratio tua aurium comprobatione. Cf. DI88Imllls, AlIenu,s.

ABIll:GNVS "el ABlll:GNVS, 11, UDl, De sa pin. USUS: Abiegna: trabes.

AsIits, 1It111 vtl.ASlitS, litis, f. Sapin.

SVN. Alpina et procerior arbor. EPITH. Crispa.

ASIGO, Is, 6gl, aetuDl, fgere, a. Cllasser.

SVN. Expello, pello, depeIlo, ejicio, ago, exigo, amoveo, fugo. Usus: Pecudes furto et latrocinio abigere, "o/er iUs troupeaur. Abigere muscas, delatores ab sedibus, anseres a "e! ex frumento. Abigere partum medicamentis, Procurer fafJorltmml. TRANSL. Membris lassitudinem, animo molestias vini Mustu abigere, no1er dans le'V;n la faHgue du corps Illes ennuIS iU fa 'Vie.

ASITIO, o~ls, f. COilgl, dlj>arl.· SVN.

Abitus. Usus: Propter te heec abitio evenit, ~SIT'OS, us, m. DlparJ. SVN. Discessus, excessus, recessus, profectio, abitio, migratio, Usus: Post abitum importunissimse pestis.

AEl.Ill:CTE, DUlle mani~re basse. SVN.

3

AD)

Contemptim, abjeClo animo. Usus: Nee abjecte, nee sine aliqua dignitate casum ilium tulit.

AS.JECTXO, on Is, f. Aba/telnmt. SVN.

Rejectio, dejectio animi, defeclio, er psene desperatio, nimia trepidatio, debilitatio. Animi debiIitas, remissio, ae solutio; languor, imbecillitas,

AEl.IECTVS, a, urn, part. v. abjicio .

Aba/lu, a6jl!ct, vii. SVN. Desertus, contemPIUS, neglectus, despectus, spretus, vilis, humilis. )( Se "ft'''rens. ADV. Omnino, plane. PHRAS. Abje6\o es animo, 'Vous a"tz fltm/! alJatlue, dlcouraglt. Animo sane es afflict", (taClo, humili, demisso, perculso metu, molIi, enervato, languido, Terreum quiddam in te est,et molle,quod regritudine quasi tempestate quatiatur. Submissum, effeminatum, fractum geris animum, Cavendum tibi foret, ut ne quid timide, ne quid ignave, ne quidserviliter muliebriterque facias, at tlLanimo es perculso et abjeClo. Pusillus iIIe tuus animus, traClus et dissipatus ;debilitas, abjectio, timiditas humiIis tui animi palam est omnibus. Quam nihil in te virtutis, nihil animi, nihil nervorum insit omnes vident. Ut te animo demittas, ut frangaris malis, ut animo consterneris, quovis incommode perturberis, neminem latet, Nota est mcesue, et abjeCla: indolis lure inertia. Fractum, nescio quid, pusillum, ac ipsa rna. levolentia jejunum in te est. Fabula jarndu, dumvulgi est animi ilia tui remissio ac solutio. Angustire peCloris tui et egestas animi parvi, languentis ac debilitati in, omnium ore ae sermone sunt, /out It moHlk parle de ""Ire pusillan;m;tl. Cf. Vilis, Mumilla. Usus:

Causam tuam abjeClam excitavi. Oratio abjeCla. Dii ad sensus, moresque nostros abjeCli. Oratio humilis et abjeCla.)( Alta et ell'.a8'gerata.

AEl.IXCIO. I., jecl. jecturn, ere, a.

Rqeler. SVN. Depono, rejicio, relinquo, contemno, sperno, aspernor, despicio, negligo, respuo cum contemptu fere ac desperatione. Avv. Libenter, negligenter, prorsus. Usus:

I. Abjicere se humi, ad pedes Principis, se liler a terre, au:r genour de I'empereur. Abjicere insigne regium de capite; in mare se abjicere. 2. TR"NSL. Abrurnpo coepta, renoncer a ses poje/I. ConsiIium profeClionis, a:dificationem, voluntatem discendi, omnem. de republica curam sibi abjiciendam putavit. 3. ADIQlt Vitia, aut vlrtutee exuo, tUflm;r 'Verlueur, f/ict'eu:r Nunc demum socordiam veterem, superbtam, timorem etc. abjicito. Ecquid spero, honestse glorise studium, ingenii farnam, hastam, teipsum, humanitatem omnem turpiter abjicis, Cf.CQntemno, Reo:. lInquo.

AS.JUDIcO, as, avt, aturn, are, a.

En/ever par UrI jugtmmt. SVN. Judicio ali-

ABJ

4

ABO

quid alteri, aut ab altero aufero. )( Adjudlco. Usus : A~s, causam, fundum Prretor Caio abjudicavit. Cf. Judicium.

ABJUNGO, la, nxl, nctum, ere, a.

Sljlarel". Usus: Lacrymas non teneo, cum a me abjungaris, jt n. fai.r '1Ut pl.u"..l", d.PUis fU' "MIS II.s loin de moi. Abjunxit se ab illa faClione. Cf. Discedo.

ABJil'RO, as, avl, a turn, are, a. et n.

NitI' a'll« un lallr Il1"m",l. SVN. N ego, per. nego, abnuo, mficior jurejurando. Usus: Cre· ditum, depositum, pecuniam abjurare, "jtl""'" d.If" II" dI#l. Cf. :Ejuro, Abnego.

ABL:itGATIO, onta, f. Action """710.1'''' ... Usus: Ablegatione juventutis ad bellum, urbs levanda videbatur.

ABL:ltGO, as, avl, aturn, are, a. E". '1'oyel", 1"111471111", 6annil". SYN. Amando, ejicio, pello, expello, dimitto, amitto, amoveo, Anv, Aliquo, alio, foras. Usus: Odiosum hominem rus, in villam ablegavi. Consiliumdimittit et ablegat. Hoc a fratris adventu me able~at, edl. cil"c""slallCe t,,'elllpklte d'assisl.1" d / ar· rivle Ife tnonfrJr •• Cf. Pello.

ABLIGURIO, Is, lvi, itum, Ire, a.

Lld"r. SYN. Ligurio, voro, helluor. TRANSL. Patria bona abligurire, dlvonr SO" palri",oiM. Cf. Vorllx, Patrimonium.

ABLODO, Is, rust, Iusum, ere, n. DiffIrer. SYN. Differo, discrepo, absum, abhorreo, dissimms sum. ADY. Multum, non rnultum. USUS: Haec imago a te non rnulturn abludit, ce jJortt'ail I. rtssem61. asses, Cf. Dlscrepo, Dlssimi11s, Abhol'reo.

ABLil'O, Is, lui, liitum, ere, a. Lafler.

SVN. Lavo, purgo, eluo, rigo, expio, abstergo. USUS: J. Quin tu maculas, sordes eluis? 2. Corrlgo effac.,.. Superioris vine maculas egregiis faais abluit. Perturbatio animi pia. catione abluitur,

ABNS:GO, as, avi, atum, are, a. Reni.l".

SYN. Nego, pemego, abnuo, retracto, renuo, recuse, PHRAS. Abnegare Deum ac ndem, a/H?slaSl'er. A vera Religione desciscere, Re· hg-ionem omnem fidemque ejurare. A D EO et fide discedere, deficere. D EO fidem, venerationem cultumque renunciare. Ejurare quid. quid sacrum, sanClumque est. Saerorum, religionumque omnium vincula abrumpere. Re· ligioni DEOque nuntium remittere. Usus:

Abnegare depositum, pecuniam, flier u" (lIp"l, '"" tiellt.

ABNOltMIS, e, gen. com. QII'- ,,'es/ pas danslal"Jgit. SYN. Vastus, immanis, enormis,

A.BN~O, Is, ul, ('dum, ere, a. Rifllstr.

SVN. Renuo, recuso, nego.)( Annuo, alo, eoncedo, Usus: J ussa abnuit miles, Ie soldal refus# troW;r. Cognomen Bruti non abnuit, Nullum facinus abnuere solet. Tullo erga me

voluntas nihil unquam studio meo abnuit, fl0US ,,'af/lZ famais rie« refllsl a mes dlsirs.

ABOL1i:O, es, evt, Hum, ere, a. DI/ruire, fair. dispar(lttre. SYl;. Antiquo, rescindo, tollo, deleo, exstinguo.oblitero, PHRAS. Sylla, Sena tus Consulta, tabulas abolevl t, .Sylla fil disparaltr. In adu jJtI6Iics .1 les dlcrefs du sl1lal. Leg-um s:mClisshnarum memoriam obscuravit. lm~ria solo ~quavit. Religiones dissoleit, Auspicia emovit, ac delevit. Senatus auCloritatemsltstulit ac peremit. USUs: I. A" qui. aut igne abolere, dllrnin par I'.a" 011 I. fm. Homo perditus magistratum civibus, senatui libertatem, vires Reipublicse, ae leges abolevit ; eonscientiam tamen generis humani, et infamiam sernpiternam abolere non poterit. Crimina, et nomina reorum abolevit. Faire djsparaltn Ie crim. lilt nom du CQujJaI>IIS. 2. TRANS!.. Ad anlmi afrectus: Tempus iram, dolorem etc. abolet. Le Ittnpsa.lfai61it /a coNn, la dolilellr. Cf. Abrogo.

ABOLESCO,ls, evl, ere, n. £tre dllrt/if, plrir insensibletnent. SYN. Antiquor,rescindor, obsolesce, toller, deleor, decresco, Usus: Memoria rei prope jam aboleverat, Ie souvenir de eel Ivltulllenl Ilait II 1t" prls effact. Constituta olim poena penitus abolevit, Ie cMlitllml 'lIlt ron a/Jpliquail autrefois esl /0111 Ii f(lit lom61 en dISllt!/lIlle.

ABOLITUS, a, urn, part. v. aboleo.

Dllrtlil, 1011161 m dlsulhlde. SVN. Antiquatus, obsoletus, abrogatus.PHRA8. Mos abolttus est, Ia coutume ntlo,,,"Ie en dlSllllutie. Sublatus ac sepultus est; obsolevit ; consenuit ; sepultus ae situ obaitus ; summotus e republica; oblitterratus; situ ac senio emortuus est. Usus: Mores abolitos unus retinet. Libros, accusationes, leges abolitas protrahit. '£des defrm igni abolitas instaurare , reMlir Its telllples des dim).' tIIlroits par r;nce/ld,'e.

ABOMINANDUS, a, um, A6011lina6I" e.rlcrable. SYN. Detestabilis, detestandus, exeerabilis, execrandus, horrendus, detestatione dignus. Usus: Infelicitas abominanda,

ABOMINOR, ads, atus sum, ari, d.

RejJollsser comme tm mallVais (Jrlsage, tIItes. tel', 1I0;J;ner. SYN. Execror, detestor, fugio, horreo, abhorreo. PHRAS. QUis non abomtnetur civilis belli auctorem 1 Qui,1I Itaira;1 Ie funesle aut,"r de la guerre civ,'/e r Cui non improbus, execrandus, et detestabilis videatur funesti, ae conscelerati belli auClor? quis non ut consceleratum ac contaminatum aversetur? Q.uis non dignum pronuntiet, quem dira execrauone, ae furiali carmine in ejus caput composite, omnes prosequantur?ut vomiere queedam.ac carcinomatareipublicse habendi sunt pestilent is hujuscemodi belli auClores. cr. Horreo, Abhorreo. Usus: Cum verbumallquod, velutialnlstrl omtnle eausa refugll1lus, quand tlOUS l"ejJoussons'lue/que

ABO

5

ADS

parole com_ Ilalll d'UII ",auva;s "ugure. Regium insigne aut proferendum tibi est, aut (quod abominor) in te ruet, Nominata inter epulas incendia fusis aquis sub mensa abominantur, s; fon parle d'bum";e pend ani It rlpas, (}11 tIItourne If! lIlauva;s augure en rlpandant de feau sous la fa/J/e.· Formull1!l abommantte, 0 misera vitre ratio! 0 rem miseram, et calamitosam! 0 me .perditum! o me affliClum I 0 meam ealamitosam seneClutem! 0 rem odiosam ! 0 faClum male! Hoccine sreculum I 0 genera sacrilega I 0 hominem, caput scelestum er impium I Proh nefas I Vre retatl ture I

ABORrOR, ~rla, ortua BUm, irl, d.

Mourir, #1';1' avanl de IIa1lre. Usus: Foetus, arbores aboriuntur. Vocem aboriri videmus, III"'S rtllla.r'luOIIS vue fa uoi« e.rpire (t/aJu Ie gos;tr).

ABORTIO,onls, f. A~·orlm'mf. SVN. Immaturi fcetus e;eClio. Usus: Abortionem per. suadere.

ABORTlvus, a, Urn, Avo,./OI,. SVN.

Abortu natus. Usus: Foetus abortivus.

ABORTOS, ua, m. Avorfmwnt. SVN.

Partus intempestivus, abortio. PHRAS. Abor-tum procurare, jail'e auorter, Partum medicamentis abegit. Abortioni operam dedit. Fretum abortione perdidit, Abortum patl, auorter. Abortum facere, partum immaturum, foetum abortivum edere, eniti, egerere. Usus:

Abortum facere, pari, inferre.

ABRAno, Is, rasl, rasurn, ere, a. Rtfdel'. SVN. Rado, corrade, tollo, aufero, subripio, ADV. Penitus, Usus: I. Darbam, supercilia abradere, raser. TRANSL. £11<:10, extorqueo, "'''!'lieI', extorquer. Vidit se litium terrore nihil ab eo abradere (pecunire) posse.

ABRlplO, Is, rlpul, reptum, ere, a.

EIII11lmer de force, arracker. S\'N. Rapio, surripio, eripio, abstraho, tollo, aufero. Usus:

I. Procul a terra tempestate abreptus est, la le1ll#1" I'mleva 10", de la terre, I n vincula, ad qurestionem abripi jussus est. Filius a complexu matris, senator a complexu reipublicre, Epaminondas ex ipso victoria: complexu abreptus est. A conjuge, Iiberis, aris, focisque abripi, 2. TRANS!.. Ad vehementell animl arrectus, foil' mll~t.'" '1"alld it s'agil de 1Il0uvelllmfs vio/mfs tie I dille: tllIl.0rl",., ttllever. Quasi a:stus quidam ingenii, iracundire, doloris eum in altum abrlpuit, Cf. Aufero, Fur.

ABROnO, Is, rosl, rosum, ere, a. ROIlg~r. SVN. Rodo, corrode, exedo, dentibus abscindo.

AIIROGAT10, onts, f. A6ro,l{ali,,", atllltJ· latiOl'. Usus: Lex septa difficultate abrogationis, loi '1u'on ne pellf 'lilt "ijJicilmltnl a6roger.

ABROGO, aa, avl, atum, are, a. Abrager. SVN. Rescindo, dissolve, aboleo, antiquo, adimo, aufero, minuo, interdico, refigo, abdico, consensu publico irritum facio, tollo, oblittero.)( Rogare legem. ADV. IEqualiter. PHRAS. Abrogare leges, a/Jroger 'lIle 10;. Solvere, exstinguere, evertere ; legum severitatem amputare, circumcidere, edicka revocare, rescindere, abolere, 2. Abrogare fal- 801'\lm deorum ourturn, """"ire Ie illll" ties faux dieur. Superstitiosurn inanium deorum cultum emovere ; demoliri (ana; aras sa" crilegis religionibus contaminatas diruere, exscindere ; discutere nefandos ecetus : impia simulacra cum omni sacrificiorum apparatu obterere, 3. Abrogare Imperium, maglstratum, mlt'lle,. Ie cOl/lllla"demelll. Exrorquere hominibus ambitiosis diuturnum regnum ; magi stratus solo requare ; reges tollerei regiam potestatem dissolvere; exstinguere, delete senatus a.uCloritatem; movere magi. stratu ; sacerdotium aufe~. Usus: I. Porestatem, jurisdiClionem abrogate. 2. Legem, plebiscitum suffragiis, comitiis abrogare, 3. Fidem homini abrogare,tJler ,1 " .. d'l''''''' Ie crl";/. Cf. Aboleo.

ABRUMPO, is, tiipl, rupturn, ere. a.

Dttadur v;olmlllletlf. SVN. R UI1l po, avello, abscindo ; item : libero. Anv. Ex. PHRAS. Abrumpo sermonem., ;',ferrolJlpl'e 1111 dis. &OIl,.S. Sermonem, deliberationem incidit, Colloquium casus diremit, Segre(:emus sermonem, sermonis reliquum pnecidere pnestat, et amputare. Usus: I. Abrumpere vincula, cornua ex acie, 2. Abrumpere se ab homine, latrocinio, se ""ku:her d«. 3. Abrumpere rem inchoatam, otium, consilium, ;Il(errolltpn. 4. Venas sibi, vitam, lucent invisam desperationesibi abrtunpere,s'otlvrir /es uanes, mellrefi",lsujotlrs. S. TRANS!.. Ad anlml atrect. renoncer ,I. Spem , metum., medios amores, disslmulationem, fas omnc, pauentiam abrumpere.

ABRUPTIO, Onls, (. Rupll,,·,. Usus :

Abruptio corrigire. ilia, quam scribis abruptio non placet.

.IlBRUPTUS, a, urn, part. v. abrumpo, RomplI. SYN. Disruptus, contractus, pneruptus, Usus: I. Vallis in ingentem altitudinem abrupta, valllt a/JrujJIe. ti'u" ''''c)s dijJidl •. Loea abrupta et ob iel invia, quod descensum non habeant. 2. Ad hominem prl!erervldurn, AOlllllle ti"uortl"ble, bnlS'I"e. Homo ingenii est pnecipitis, et abrupti ; contumaeire abruptse, 3. Ad res impetu quodam e!tusas, aut Inoplnatas. Orationis genere, initio, diais, querelis abruptis utitur, slyle cou#, Aacl,l. Gavisus sum abrupto lucro, gaill iflallmtfu. Cf, Absclsaus.

ABS l'l't, cum negat. /1 ,,'est fJas but/iI,·. * SVN. NOli est alienum te interesse.

AllS

ABSCEDO, Is, cesst, cessum, ere, n.

SlIoig,ur d~. SVN. Recede, discedo, abeo. )( Accedo. Anv, A, ab, de, procul, hinc, illinc, inde, retro, hac, aliquo, e. IT sus: E conspeau, a Republica ne vestigium quidem abscessit, nr jJas mettre Ie jJit'tI hors de. Sol, somnus abscedit. Incepto abscedendum. Humor noxius in apostema abscess it. Cf Abjungo, Discedo.

ABSCESSIO, onls, f. J),I/>nrl. SVN. Abs> cessus, discessus.

ABSCESSUS, liS, m. DljJart. SVN. Recessus. EPITH. Longinquus. USU5 : Longinquo solis abscessu, "i:>I.me, cOllsj,/lm6lc till sotei],

.l\.BSCI):'lDO, Is, scldl, sclssum, ere, a.

Slparcr. SVN. Scindo, discindo, rescindo, seco, reseco, amputo, lacero, separo, Anv, A, abo Usus: I. Caput cervicibus abscindere , coujJ,r. 2. TRANSl. querelas, opera, etc. abscindere , interrompr«: Abscindere sibi omnium rerum respectum, prreterquam "ictn" rire, ,,'(,voir souci 'lilt de /tt uictoir«, ~

ABSCISSUS, a, urn, part. v, abscindo, Slpad. SVN. Abruptus, prreruptus, prsecisus. Usus: I. Aditus ad arcem abscissus, et prreruptus , c!um'" rsmrjll. ltalire latus Sicilia; insulse a continenti abscissre, Ues dt'/,.r/u!n till COllti/llnt. 2. TRANSL. Ad res perdltas:

Res et spes abscissre, Genus castigationis abscissum , dunnn et asperum, r/ltl/ilJlClIt r~(ourmr. Oratio aspera et abscissa, .,Iyle tlur II 11 •• chl.

.l\.BSCONDI1'E, adv, Ell secret. SVN.

Occulte, clam. U sus: De voluptate nee acutissime, nec abscondite disserit.

ABSCONDITUS, a, um, part, v. abscondo, e,.c/,l. SVN. Abditus, reconditus, anstrusus. Usus: Absconditre insldi:c, jus Pontificium absconditum, obse ur-u rn ,

AaSCONDO, Is, di, dHum, ere, a.

Cae/ttr. SVN. Occuito, celo, abdo, abstrudo, opprimo, condo. )( Apedo, reserO, r ecl udo, erntrreo, appareo. PHRAS. Abscondlt se, il u cad". Ut cochlea se contcgit, et retentat se tacitus. J n latebras se abdit. Occultat et conti net se doml, Nescio, quo latibulo se tegit. Ex conspectu se abdit , proripit. Oculi. se subducit , subtrahit, Publico abstinet. Lucem vi tat. Tenebris se involvit. E conspectu se aufert ; ub oculi. remover, 2. Consilia sua a bscondi t, il ,"'c/le scs de.rseim. Clausa habet consilia, voluntatc est nbdita et retrusa. N aturam suam legit, et quasi ~uibusdam velis obtendit, Velat ingeniosa disaimularione consilia sua, tegit , pre. mit, eclat, in latebris probe sita habet. Arte quadam cupiditatem suam, et mira simulauone occultat, Cf. AlJdo, Occulto, Tego, Clam.

6

AllS

ABSENS, tls, gen. omn. Absenl. SYN. Remotus, non prsesens, Usus: Absentis desiderium epistolis leniamus. Absente altere secundum pnesentem judicatum. Nulla absentia ratio est habita,

ABSENTIA, re, f.Ab."tIlCi.EpITII. Levier, longa, brevis, dura, moesta, tristis. PHRAS. ";bsentlam tnoleste tero, je slIjljJorlc dijfiCllclll£1l1 uotre absellu. iJesiderium tui non fern. Acre mihl desiderium movet, commovet absentia tua. Magnum relinquis tui desiderium. J psa absentia desiderium accendit vi. dendi tui. Omnis mihi mora te absente longa est et molesta. Dum pnesenria careo, dum conspectu tuo non fruor , dies mihi annus videtur, Usus: Vereor, ne absentia mea levior sit apud te, jf cruins Vile mo« "oig-lImlt,,1 ne 1'01lS sembI" facile a support,r.

ABSIJ...IO. is, II, Ire, n, Fuir ell sautant. SYN. Saltu alicunde recede,

ABSIMILIS, e, com. lJijfi'l'I!nl, (adhlbetur saeplus cum negat. non, haud, nee, neque et dat). SVN. Disaimitis, dispar, impar, Usus: Non absimilis Tiberio, il IU di,db'ait p"s de 1i'bere. Cf. DlsslmUls, DllICrepo.

ABS~STO, Is, stili, ere, n . .s'II"(l(nt,..

SVN. Discedo, abscedo, abeo, cesso, desino, desisto, Usus: I. Absistere a sole, s'tloigller du snldl. 2. TRANSl .. Ab Incepto desisto, '-(lI"1IC,'/' a une eJrtrcjlriu. Absistere bello, pugna, furore, actione, obsidendo, peccando, Cf. Deslno, Desisto.

AaSOLVO, IS, solvl, sl\1i:ltum, ere, a.

Finir, terminer, (1('111;11","" absoudr«. SYN'. Perficio, confieio, perago, transigo , finem impono, ad exitum perducn: ilem libero. ADV. Aperte, bene, copiose, honeste, honestissime, perfecto, plane. PH RAS. I. Opus nondum absotvtstt, 1'0I1S ll'flV4.~ p"s encore jim' 1',,"'i.ll"tll{C 9tlt'!VtJlIS D7JiC!I C{lIllIlU"(,,~ Pneclare inchoatis tuis summa, extrema manus nondum accessit. Consilia tua et instituta nondum ad exitum adduct" sunt; pervenerunt ; exitum nondum habent ; attigerc; longius adhuc absunt ab exitu, Nondum confectum, exactum opus est. N ondum ad calcem operis decurSUIll, perventum est, 2. Res brevi absolvet ur, 0' sera bit,,,ItU .fa;I -. Res inexitu cst; in extrema operis parte ac conclusione cst; a perfectione operis non lunge, non multum abcst ; propediem metam attinget ; exitum habebit ; ad cxitum provehetur ; ad f us tigium perdueetur. Operis molitioni brevi tempore summa manus admovebitur, adjicietur, imponetur, Jam calccm operis video; linens ad. moveri sentio, In co sum; utoperi colophonem addam , coronidem, fastigium imponam. 3. Absolvamus negotium, jilli.rsoll$ cett« ,ljfill·n. Negotio tandem modum finernque faciamus, statuamus, constituamus, Extrema

ABS

7

_____ ...:._ A_B_S

tandem rei persequamur. Finem invenlat tandem suum laboriosi operis institutum ; supremam manum exspeClet. 4- Bellum nondum absolutum est, la guerre ,,'esl pas ",core terminle. Bellum hoc afl'eClum est, (prope confectum) nondum confectum est; magna ex parte profligatum, nondum sublatum est, Nondumbello defunai sumus. Nondum ad exitum belli ventum est. Belli rellquia! adhuc persequendse sunt. Belli extrema sunt delenda. S. Annu. absolvetur brevi, (a""Ie 10llclt, a son ferm,. Annus in exitu est. Annns prrecipitat. Cf. Perftclo, Finis. Usus: I. Perftclo, fi,,;r. Opus, pensum absolve, 2. Llbero, solvo, Fidem absolvere, solvere, liberare, dlgag" sa foi. 3. "udlcto vi nco. injuriarum, afl'eClati regni suspicione multis , ac non dubiis judicum sententlis absolutus est, lire alJS()/Is. 4- Ablre cuplentem(llmltto. Absolve me tandem, ne me ultra morare, Iaisse-moi parlir, tie lilt retard« P"SP/IIS 101llfteJltPJ. 5. Contlneo, ((}ftlellir, ,·d/llpnll/fre. H,mestas omnis quatuor partibus absolvitur. 6. (In rebus Sacrts, a peccatts, et Ecclestae poents absolvere), a/Jsolldre des pldlh et des ruiner ucllsl·asIi9UU. EX'QI. vere criminum vinculis. Constrictos scelerum vinculis animos potestate divinitus collata rclaxarc. Expiate noxis, culpa confitentes reos, Admissa superioris vit<!: crimina pro tribunali sacro donate, Ecclesiae communioni restitucre, fair. rour. .. r dans la (01111111111;011' des fi~/ts. Pacem Ecclesiasticam reddere; Ecclesae reconciliare.

ABSOLOT:i!:, adv. Parfailtfnmt, cO'"pl~'clllmt. Usus: Perfecte atque absolute beat us.

ABSOt.OTXO, onls, f. PIr/etlio",pllnitutie. SVN. Perfectio, Epl1'lI. Perfeaa, constans. Usus: I. Ad hujus absolutionem operis multa desunt, 6im des 'Ina/ills ,na"9uenl a ~,t {Juflr".~ /JI1I,r911'il soil paifail. 2. In judicio . • I'·Vuitltmh,l. Ego 'mea oratione absolutionem tibi confect, ilion d;scours 'IIOt1S a 'IIalu lin '''9uillelll(lIl. Cf. Absolvo.

ABSOLUT'OS, a, um, part. v. absolvo, Accompli, a6sous d'unt accusation. SVN. Perf.;aus, peraaus : liber judicio, dimissus, ADV. Perfecte, plane. PHRAS. Ab80iutus est a judlclbus, Its jug-u 1'0111 a6s(Jtls. Judicio Iiberatus, absolutus, erutus; supplicio exemptus est. J udicum sententiis insons, expers culpte judicatus, pronuntiatus, dedaratus est. J udicio evasit, elapsus est. Senatorum urna, sententia absolutionem consecutus , adeptus est. Sententia de homine lata est ea, qUa! insontem, neque culpee affinern, nullo constrictum, adstriaum, contaminaturn, aspersum scelere declaravit. Usus: I. Culpa, crimine absolutus, a/JSOl!.t d'uIU lault, d'ull ,·rillll. 2. Orator omnibus numens absolutus ,,,.,tleur parfail SOliS IdUI Its rapporls. '

ABSONUS, a, urn,iJiscord'lnl. SVN. Disson us, male consonus, non consonans, repugnans, male conveniens, discors, discrepans. Usus: I. VOX absona, voce absonus. 2. TRANS!., Absoni fortunis motus ; diaa fidei absona; absoni mores et inconditi maar» tilrlgiles et 'lui lit rlpondenl pas J la condilion. Cf. Inconvenlens.

ABSORB1tO, ell, but "d sorpst, IOrJ?tum, ere, a A?'altr ",i,:;relllml; ruiner:

SVN. Sorbeo, haurio, exhaurio, devore, rapio, absumo, abligurio, Usus: Vide, ne te aut consuetudinis, aut glori.e quidam rest us absorbeat, prme. garde 9U4 la fort" de 1'''a6i. lllde 011 l'i"r(Sse de la '(loire lie ,,,,US perdt. qUa! charybdis tam vorax, 'lure tot res tam cito absorbere potuisset P Que! est .1 ,fou.lln .Ii profond 911i en si Ptll tie lilllPS a pu a/Js,lr6er lant de rid,esses' cr. Haurto, AbIIgurlo.

ASSQU1t, cum ablat. Sans. SYN. Sine.

USUS: Absque eo esset,' reae mihi vidissem, "Wail celie stille &"0$1, sans cett« 1IIa'''eII. reuse circons/allu, camm« je serais hmreur de lout poinl. Absque te foret, alia fortuna uterer, sans /oi,je serais P'HS Murel/.t·.

ABST~MIUS, a, urn, Qui s'abs/ient de "ill. USUl:t: Vini abstemius, abstinens. lIIulieres Romee retatem absternia; egerunt. PrandiUIQ abstemium, Cf. BIOO.

ABSTERG£O. 08, tersl, tersum, ere, a Essuyer. SYN. Tergo, detcrgo,purgo, deleo, Anv, Plane. USus: I. Frontem abstergere ; frontem linteo effingere, 2. TltANSL. Sedo, tempero, fugo, mittler, fair« dispa,.altrt. Epistola -tua mihi metum omnem et hlaum abstersit, SeneClutis molestias, fastidia, regritudinem blanda amicorum consuetudinc abstergito.

ABSTERR£(), ell, \11, ttum, ere, a £101- ptrfJaria traj"tt.SYN.Terreo,deterreo arceo, prohibeo; te~rOrem incutio. PHRAS. Non abaterreb18 me a consilio, 'II0US lie me ""Iourtier til pas de "tts desse;ns. Minre ture neutiquam a ccepto consilio me depellent, avocabunt. Minis tuis nihil moveor. Ad terrorem istum facile Invictus ero.Terror iste minarum tuarum animum nequaquam franget, debilltabit. Usus: Absterrere a se supplicem, C£ Terreo, ProhlbeO.

ASSTINENS, tis, part. v. abstineo, Qui s'a!Jstie"t de, sobre. SVN. Temperans, sobrius, moderatus, parous, suo contentus, continens, modestus, AI>Y. Mirifice. Usus: Non manus duntaxat, sed et oculos abstinentes habet, il command, non sNllmmt a ses mains,maisdstsy,"r.Cf.SobrluB,Jejunua.

ABSTI:NENTIA, ae, f. Modlralt'olf, a/Jslt'ntnct. SVN. Modestia, continentia, parcus viaus, modicus cibus, sobrietas. DIHJ,;k. Pe&'

ABS

8

abstinentiam eohlbemus nos ab allenls, per continentiam a voluptatlbus. EpI1'H. AdmirabiHs, incredibilis, provincialis, summa, parca,sana, longa, sanlla, dura. USUS: 1. Nulla re Prlletorfaciliu5 Provincialium benevolentlam colligit, quamabstinentia et continentia, simjl/idll el dlsintlrusmw./. z.Vin], ciborumque abstinentia febris mitigatur, calmer fa /ihtre {)ar la dijlt. Cf •.. AbStineo, Dlaeta, Sobrltts.

ABSTIN:ltO,68, ul, tentum, ere. n. et a.

S'aIIsimir de. SVN. Prohibeo, tempero, contineo, ADV. Facile, vix. PHRAS. I. Abstinult ab injuria, i/ Illiia (ollie i,tjllslia. Ab injuria et maleficio ternperavit, se prohibuit. A cordi. bus et injuriis parcendurn sibi duxit.lram tenuit; manus ab injuria abstinuit. !ram in potestate habuit, animumque a vindillre dulcedine abduxit. 2. a. Abstlnet multo ctbo, if se prive IJt<lUCI1ttP de nou,.,.illire. Multi cibi non est. Cibo utitur tenui, De cibi, potionisque mensura multum quotidie detrahit, minuit. Frugaliter ac parce vivit. Minime edax est. ArCle contenteque, sohrie, continenter : severe minimeque molliter ac delicate vivit, In cibi potionisque modo egregie sibi imperat.moderatut. Abdicat a se lautitias omnes; privat se multis suavitatibus coenarum. Tenuissimo villu contentus est. Cibi, porionisque in eo est intra naturale deslderium usus. Conti. nentiam in villu mirabilem tenet. ·N on modo delicias, sed et necessaria vitae valetudinisque fomenta mira frugalitate restringit, finit, definit. In villu sumruam moderationern adhibet. Cibi potusque ratio parcissima illi est, et a sumptuosis coenarum apparatibus remotissima. Cum in omni vita, tum in curando maxime corpore summa mode ratione utitur. C( Sobrlus, DI.,ta. Usus: I. n. A vltlo ae aut a1loe eoercere, Iloil{,ur tes all/res till 11iclIJU SI / illferdit'l! a SOl.HI/IIlt. De male, dillis, a culpa; mentem a scelere j manus ab alienis pecuniis; sermonern de re abstinere .. 2. a. Arcere, prohlbere, lenir lloip,Icarll. £grum cibo : populum ab ha:reditate abstinere. Vim et bellum a finibus; vim ab inimico et manus; ignem abredibus abstinere, 3. Pugna.bello, publico, urbe, mari abstinere, /-lliler /a mer. 4. Sermonem abstinere de eivium discordiis, lie pas parler de ·dlsordres t:i1Iils.

ABSTRACTU5, a, urn, part. v, abstraho. Tirhle, sl/><wl, etllrol1l<f. SVN. Avulsus, disjunllus, abdullus. PHRAS. Abstraet\ls a sen- 1I1bus antmus est, ftfme s'est isolle da stirs. Abstrac1us a corpore animus, divinoque instinllu condtatus; abduclus a consuetudine sensuum, Vis animi sejunlla a corporis sensibu$. Animus ex coelestibus slIspensu s. Ani. ·mus spreto corporis vinculo evolat ac excurrit foras. Expulsum repente sensibus oblata c:a:lestium species rapit, tenet. Quidarn tan-

quam secessus mentis a corpore fallus est. Mens a sensu corporis quasi emota, ac alienata est; divino impetu instinlla et concitata ; stu pore ac silentio in contemplatinne coelestium defixa ; a corporis sensu avocata, Cf. Separo. Usus: A conjuge abstrallus, ac Iiberis. Abstractus a ratione sensus.

. ABsTR.Aao, Is, traxl, traetum, ere, .a. Siparer violem/ll,."I. SVN. Abripio, avello, avoco, abduce, removeo, dimoveo, divello. Anv; A, ab, de, e, ad, valde, PHRAS. (Barbara et vulg), Abstrahendo ab Impletat .. homtms, Imperltlsslmull eerte est. Si impietatem etiam subtraxeris, semoveris ; semota ea ratione; detracto, quod impius, rudis tamen est et imperitus, outr« son i",Pilll, eel "ollllllt est u" tyjJe de sottis« el de grt1ssiirell. Usus: 1. Abomni me sollicitudine, a rebus gerendis, e conspellu aliorum abstraham, J'affrolldli,'. 2. Civitatem II. moribus inquinatis, a servitute abstraxit, jltlrger. j. Incenses animos a certamine, a vincendi cupiditate abstraxit, avocavit, arracker, dC/ou,."er.

ABSTR.IN(;O, Is, 1'1 xl, Ictum, ere, a. "~sse""I!I·. )( Str) ngo, UsUS: N odum abstringere, dl"Otlllr.

ABSTRUDO, Is, ai, aum, ere, a. ClIC"er, enfouir. SVN. Abscondo, abdo, recondo, occui to. ADV. Penitus, (oris, inter. Usus: Natura veritatem penitus in profundo abstrusir, Ia natur~ a cacM pr%lldlllltlil /a virile. Trjstitiam abstrudere sapient is est. cr. Abseondo, Oeeulto, Abdo.

ABSTRUSUS, a, um, part. v. abstrudo. ca,-ItI. SVN. Latens, occultus, abditus, reconditus. Anv. Penitus, Usus: Diu reconditus, et abstrusus animi dolor. Homo abstrusus, et intra se abditus, "011111111 imjJt!,u,,·alJle. Cf. Occuttus,

ABSUMe, ahll!l, abfui, esse, n. £/,."

IIo;g,,1 tie. SVN. Remotus, disjunetus S\f111, disto, desum. )( Adaum. Anv, Longe, Ion. gius, diutius, frustra, dolenter, haud procul, longe gentium, longissime, multum, non longe, paulisper, perpetuo, plurimum, procul, potius, prorsus nihil, nunquam, causa alicujus rei, biduo, biduum, parumper, hinc, PHRAS. Abslt Istud, plaise tl 11im file cela ,,'arrive /Joti,/! Quod nolim ; quod Dii (Superi) prohibeant ; quod Dii (Super I) omen avertant, obruant, averruncent. Hsec absint, velim. Dii immortales faxint, lie sit! Dii meliora! Superi meliorem menlem illi! Detestabile omen avertat Jupiter! ne id Superi sinant, siverint ! Abest, absitque procul a Republica fortuna talis! N e istud Dii hominesque patiantur ! Quod abo. minor; quod boni Superi prohibeant ! Usus:

I. Abesse domo, a (oro, urbe, a suis : deside, rari, ;Ire absen], 2. Alienus sum, nre e~'empt de. Nihil a me longius abest, quam

ABS

9

ACC

avaritia. A laude boni eivis, cogitatione, spe recuperandee libertatis ; a cu Ipa, maleficio, infamia, officio boni civis longe abesse. 3. Desero, desum. Abesse amico in periculo,fiJi'" dljalll ,I. Quid huic abest, nisi res et virtus ? Que lui ",alU/'te-Un 4- In loquendl modis aequentlbus: Abesse nonpotest, quin, qui hoc facit sit improbissimus, il ne pelll se jaire fue .•..• ne soil pas .•.• Tantum abest, lit hoc inficier, ut plurimum affirmem etiam ; veltantum abest, ut inficier;affirmo etiarn, I"nt hllj,,"1 ~,te je nie, ~II'au contraire faffirllle.

ASSUMO, Is, sumpsl, aumptum, ere,

a. Consommer, dltru;re, ruiner. SVN. Consumo, contero, conficio, perdo,exhaurio,dilapido, prodigo. PHItAS. AbsulllPSlt opes suas, if a dlpmsl 10,lIe sa lorlulle. Adesa, devorata pecunia opes prist mas abligurivit j per luxuriam effudit ac consumpsit. Rem veterem, recentemque comedit, ac devoravit, decoxit. Censum mersit. Opes luxu hausit, Laeeravit rem domesncam, disperdidit, con fregit. Pecunise ingentern vim in conviviorum luxum profudit, Opes attrivit et dissipavit, Usus: Fames hominem, et illuvies, denique mors fortuita absumpsit, 'me mort sotldaillt fa e",por"~ Cf. Consumo, Perdo, '

A 8SU'RDUS, a, urn, Dircordanl, alJsilrtfe.

SVN. Ineptus, turpis, alienus, absonus, minime consentaneus, inconveniens. )( Conve~ nlens, aptus, Any. Plane, valde. PHRAS. Absurdum est, cnl ,me clt"se dl,.,,;sOl'- 1I,"'le. Pravum, atque alienum a moribus est; inconcinnum atque abSOnU111. Rus. quidem id merum eSI. Res est, quam omnium mentes aspernentur, ac respuant. Usus: Homo, sonus, vox absurda, atque abhorrens, itl<'"pable, dis.;or,itll,t.

ASUN])ANS, arttls, om. gen. part. v.

Abundo, 911" ,JIx>II,fe Oil r'.l(o'"..f(I, nt-Ite, opull1ll. SVN. Affluens, circumfluens, copiosus, dives, fertilis, uber, plenus, refertus, )( Inops, expers. Usus: Abundanti dotlrina vir, sed idem studio, otioque abundans, Supellex non quidem luxuriosi, sed tamen abundantis, Ex abundanti, SlIraOQllli,lIIl11ullt. Cf. ])1 vi tl .. , Pecunia.

ASl1NDANTE'R, adv. A1Je<' a/Jd,ttfallce.

USUS: Copiose et abundanter loqui,

ASUNDANTIA, 811, f. AOolltiance. SYN'.

Vis, numerus lit pecorts, copia, ubertas, afflu. entia, magnitude, acervus, fertilitas. )( Egestas, Inopia. EPITH. Infinita, magna, vitiosa, larga, dives. Usus: Ingenii Juxta, et otii, et rerum omnium abundantia felix. Est hax queedam abundantia amoris erga me tui,

ASUNnjg:, adv. Ab,,"tiallllllmi. SYN.

Abundanler, copiose, affatim, largtter. USlJs:

Abunde magna prresidia.

ASUNDO, as, avl,alum, are, n. Avoir

en aOtmdtIrt£,. S VN. Sum dives, affluo, circumfluo, redundo, magnam copiam habeo, )( Deftclor, egan, deest. PHRAS. Abundat oplbus, il "',1(0'"..l(e tit ri,/usses. Floret, circumfluit omnibus copiis. Redundat omnibus ornamentis. Omnium rerum affluenribus copiis ditatur. Abunde ilIi copiarum est. Magna reo rum omnium copia, affluentia gaudet. Omni- 11111 rerum facultates iIIi sappetunt. In omnium rerum abundlfntia vivit. Usus: Otio, ingenio consilio, copiis omnibus, familiaritaribus, propinquorum amore, ornamentis abundnr, il posshfe de nONlo,.et/x Ioisirs, et v, Cf. Drvrthe, Copla.

* AsuSQu£, De, tit puis, cum Ablat, Usus: Abusque mane ad vesperurn,

Asus(Js, us, m, Alms, nunnais usa . .;,.

SVN. Malus usus,

ASUTO'R, erls, USI1I1 sum, uti, d.

Abuse,.. SVN. Non relle, non 8UO loco, male, perverse utor. Any. Prorsus, immoderate, illsolentius, eleganter, in~e, impudenter, intemperanter, licentius, perverse, privatim, publice. P):fRAS. Abut! fortunls, faire "1/ 1IImtva;s "safe des ,.,'chlsse.,. Rem ad pestem bonorum, ad' fraudem, aut luxum convertere. Fortunis' intemperantius, insolentius uti. E{. fundere copias. Perverse, improbe, immodice, insolenter, uti. Rem usu iniquo corrumpere. Fortuna: magnitudinem non capere. Fortunam per socordiamac ignavialll corrumpere. USI's:

I. (In malam plerumque partem): Trio bunatuad scelus ; legibus, et Majestate judicum ad Iibidinem; alieno nomine ad suum qurestum ;auribustfacilitate hominum, donanone, fortunis, gloria nominis et otio ad su~rbiam; Scelere et perfidia ad alienjll. exitium abuti,jaire tl" III(rllfJais tlstr.!!~,tflm.f~r • z, (In bonam par-tern Int.rdum) : Omni tempore ad dicendum concesso abusus sum. Opera in studiis abutor, Ignoratione tua ad salutem miseri abusus sum, n« pa.r flier.

AC, conj, Et, 9"11. SVN. Et, que, atque, ~/o!/ quam. Eleganter perlodum mchoat seqYente consonante. Usus: I. Ac primum ex te qusero, ef ,fabo,.d jt! "OIts demalltie. l. Quam, qu«. Perinde dollns, ac pius. Aliter, secus, contra, ac existimabam, accidit,I,,,,ltose a loun,' autrement 9'u je tie Ie pell$ais.

AcAD1ta.dA, lie, f. fAcad'",;e. S\,N.

Gymnasium, Alhenis Ceramicus, Lyceeum, EPITli. Adolescentior.antiqua, llorens, media, nova, procax, recentior, recens, vetus, umbri{era, volatica, sui similis.

AcADEMlcI, orum, 111. Its ACt,dbllz'ciens ou Philosopltes tit fA mcilmie. E PITH. Sapienres, novi, veteres, diserti, antiqui, quasi certa cogitatione terti. Usus: Academici et Peripatetici rebus congruentes, nominibus differebant.

ACCEDO, Is, cesst, cessum, ere, n., 110".

ACC

10

ACC

------ .. - --.- --- .. ---------- ----_._-----_.

-1IIJfI- a. MardI" ,,~rs, approc,," tie 9fJn. _ tk 9wI9tUcAos~. SVN. Adeo, venio, appropinqno, appello, contingo, transeo ad, addor, advenio, propinquo, adjun~or, advento, advole, )( Decedo_ Apv. Ca.lide, extrinsecus, intempestive, invitius, magis et propius, maturrime, multum, sane post, omnino non occulties, pressius. promptius, proplus ad, proxime ad! cominus, hue, obviam, vol un tate, temere, timide, tuto, propius paulo, prudent ius, quam proxime. PHI\AS. Aceedete hominem eat animus, faitlusein "'alJomerc~1 "011,"". Aditum molior. Admoveo me Iateri, Appello me ad hominem. Gradum pedem confero, Congredior propius, Viam aite(to ad hominem. Gradummoliorrcunumcapesso,aditumqu;ero ad senem. Asplro ad locum, convolo, subeo, USUS: I. In Apuliam, ad urbem, in oppidum, ad ludos accedere, s'ajJf1roc"er. 2. Susc:lpfo, '" cltarpr til. Ad causam alterius, ad conditiones certas, ad ~(tiones accedere, Ad digrutatem, ad amicltiatn alicujus aeeedere. Ad periculum certum,ad Rempubllcam gerendam accedere, 3- Conaentlo, se ranlr" a r avis tk '!.9U'UII. Ciceroni! sententlz, Pompeii partlbus accede. 40 Simills sum, r~ss~m6Ier. Summa virtu! proxime ad Deos, ad, Deorum similitlldinem aceedit. Aeademiei proxime ad nostram disciplinam accedunt. S. Additur, TajOllI"_ Ex ea re magnus dolor bonis viris acceait. llIi ztas accessit, II a widl/;. 6. (Tranlleundl ad .aUa formula.) Accedlt quod, hue aecedlt quod, a u.lle raison, ajOllI1l9ul.... Accedlt ut, jo;'" a cel« 9U~; III oul".,. Cf. Approplnquo.

ACC1!:L1!:RO, as,.avl, atum, are, a. et D. S« IuIler. SVN. Maturo, celero, propero, festino, premo, urgeo'l( .Tl!.rdare. PURAS. Accelero,je ""luIle. Ce eritatem adhibeo, suIcipio; celeritate, festinatione utor maxima. Maximi. itineribus advolo, Cursu magno, rapidis passibul feror. Admatura negotium, ""SSI lIS alfair~s. Propera, quse incepto USUI esse pt)Ssunt.Adde gradum. Moras tolle,ltdte •• flOUS. Usus: Mortem, opus, coeptavgradum aecelerare, acc"Ir,r, presser. cr. Propero, Celer, Festlno.

ACCENDO, .1a, tendl, censum, ere, a.

Al/llllUr. SVN. Inflammo, incendo, uro, illumino, lIlustro. )( It>t:8UnguG. ADV. Leniter, senlim,contra, in ali quem. PHRAS. Aceendlt d01OU1O, il a ",;s Ilftu a fa maisoll. Ardentes faces in te(ta ja(tavit, injecit. Ignem teelis intuIit; ftammas injeeit; faces ingessit, subdidit. Ignem eedibus subjecit, admovit. Incendium PfII' domus fudit. cr. Incendlum. InlIam1Oo. USUS: I. DEUS solem ut lumen quoddam accendit, OIEUfail6ril/lr /e so/eil &Om_ Ulf flasle jla,nhau. 2. TRANSL. ad aDlml atrectua, '''jlammer, n:dt,r. Ea mentione commoveri videbatur et accendl, Lu(tu acc:en.uI et cupidine, ;mll par /a tIoulmr el /1 dls;r.

=,,-~CENSl!S, I, m. OJlici~r pn61i&. S\,N.

Minister publicus, pneco, apparitor consulis, Errrn. Conjlln(tus et proxunus, Usus: Aecensus eo sit numero, que eum majores nostrl esse voluerunt.

ACCEJ"TIO, 6n18, f. Action de re~nJ(jir.

Usus: I. Nee deditio, nee donatio sine acceptione intelligi potest. 2. TRANSI.. (Sed barbare) srne acceptione personarum jua d Icete, ""tlr, la jlulilr S,IIIS (lcuplio" til ~rso",u. Nullo homlnum respectu, ratione, discrimine ; nulla gratise habita ratione; nihil gratiz dando, tribuendo, in judicio, causa: meritum, ac zquitatem spectare,

ACC'EPTUS, a, um, Agrla6le a. SVN.

Carns, gratus, gratiosus, gratia valens, pollens. Usus: I. Rumor in vulgus acceptus. Nihil DEO virtuteacceptius, agrla6/,a.:I. In ace .. l?t.1m rerero,}e porle all COlli pIe til fa retelle, Je tlo"n, fu,'t'all(" Tabulis, flel eodici acceptorum insero receptam a te pecuniam, m tabulas referovj. AcceptUm taro, retero, jt tiellS cOllljJl1 till 6itnfail. Quod vivo, fortunas, liberos, Rempublicam, seneclutis otium tibi acceptum refero. Nemo virtutem DEOaeceptam ref crt. 4; TRANSL. Omnia mala alieni accepta referre, i1llpIII,r tous ses ",aUK a fJUelfU'IIf1. Cf. Gratus, Gratia, Gratlosa.

ACCESSIO, 6nls, f. Accroi.rs,,,,,,,,', (lul(IIIIIIIII#on. SVN. Addiramcntum, incrementuin. )( Decesslo. EpITH. Diglla,jllclInda, legitima, nee ea. vulgaris, libera, magna, maxima, per. magna, probabilis, parva atque exigua, quantacunque, Usus: I. Vectlgalla extl'aordlnarla supra stata trlbuta, Iri6111s extraortlinairu. PenditSicilia modium sex et viginti millia, accessionem bis mille sestertium, 2. Agramiismnenl. Accessionem adjungere redi. bus. 3. A/JPrO&",. Aecessio febris, aaJs de ji;7Jre. 4- Magnre tibi fa(tz sunt accessienes dignitatum et opum .. Magna ad veteres dades, ad regritudilles priores ea re accessio (a(ta, allata est. Accessio annorum lentiores facit, cr. A ugeo, Lucrum, Qu.,stua.

ACCESSeS, us, m. Approc"" arriflll, aa~s, a6om. SVN. Appropinquatio, appulsus, adventus, aditus. )( Recessus. EPITH. Modicus, no(turnus ad urbem, popularis, ac tribunalis, proximus, PHRAS. Accessum tmpedtvtt, il a ~1IIPlcllll'acdJ. Aditum clausit, prsecluslt, interclusit, obstruxit. Aditu, limine prohibuit, arcuit. :3. ACCesaum facile prlll!bet, ;1 se laiss« appro&!"r facill",~nl. Vir est congressu facilis, opportunus ; aditu eomis; in admittendo : facHis; cujus comitas ad se cui vis aditum aperit ; qui lenitatem, facilitatemque jueundam in congressu adhibet; neninem a congressu suo arcet, absterret, pro. hibet. 3. Accessum dlmculter praebet. "0","" "'1111 acd.r "{lidl". Durus et inhumanus est, ad quem obsepti undique aditus

ACC

et perqunm diiliciles; <lui vix ulli sui copiam faciat, Usus: Luna accessu et recessu lumen solis accipit, accessum et recessum marinum efficit. UU·n:R. Accessus est aditio: accessio {'lIfcllI, addltamentum ..

ACCIDIT, II arrive (Ie Plus SOll,'ntl "" "".,w,,;se pari). lmpers. pertlnetque ad reI! trlstes: uti contingit ad res laetas. 5nl. Evenit, USlI venit, cadit. I'HRAS. Accl~ dlt forte, ;1 arriua pa,. hasnrd. Casus incidit, intcrvenit. Forte ita cecidit , ut. Forte ita inciderut, Casu factum est. Casus, fortuna tulit, Factum est. Fortuna fecit. Fortuna! placuit, ut. 2. SI acclderit, s'i/ ",.riwj'"lIais. 5i res, si tempus occasio tulerit, postulaverit, cxegerit. Si se offerret, se darer, ostenderct occasio, Si fortuna occasionem obtulerit, detulerit, preebuerit, Si tempus, facultas accidet, Si fortuna feret , si tempus incidat. Cf. Evenlo, Eventus. Usus: Si quid mali, adversi ; si 'luis dolor, si qure calamitas accidcrit , animo esto finno, s';1 11(1US arrh/« fJlldfJlle malhtllr, S'')'I'& ctlu""gellX'.

ACCIDO, Is, I, ere, n. Arriuer, survrnir, 51·N. Evenio, obtingo, contingo, cado, fio. Am. Aliter ac, aliter atque, casu, contra, divinitus , fortuito, humanitus, incommode, inique, maturius, merito, opportune, optatius, percommode, perincommode, perraro, privatim, publice, separatim nihil, valde ex voluntate, permirum, acerbius ad, contra quam, sigillutim ad pedes. Usus: I. :Evenlre, SUI'- 1,mil'. Si quid pupillo humanitus accideret. Calamitates ipsze mlhi non ingratre acciderunt. 2. Procumbere, l<'III"r,. ""X' pirtls tie fJf/n. Ad pedes, ad genua accidere. 3. Cadere juxta, /(llIIb,,. "lfp,.es. Missa a (;alli. tela gravius accidere, Ncscio, qnre VIlX mihi ad aures, 111'1 auribus accidit, .i" uc sais 'Iud SOli II fi·tlpl' III,'S /J,.eillts. cr. Evenio, Aectdrt,

AccIDO, Is, idl, tsum, ete, a. em/prr.

SI'N. Caido, circumcido, con sumo, absumo, extenuo , affiigo, haurio. Usus: TRANSL. A 11,'",,1;1'. Uno pnelio res, fortuna, opes Carthaginis accisre sunt penitus ,af1licti:c, imminutre, extenuane. cr. Amigo.

ACCINCTUS, a, urn, AI'JIIl, p""I",.I. 51'S. Industrius, paratus, )( Dlsclnctus, negltgens, Cf. Paratus.

ACCINGO, Is, ctnxt, ctnctum, ere, a.

J'n'P,II'cr, "".pos,·" ,). 5VN. Pam, compare, I'URAS. Accingit se ad praeltum, il S,' prlp,lre IlII '(1l11oal. L'Itinue dimicationi se instruit, comparnt se ad pugnam. Nulla in co mora est, quin in aciem proccdat, Torus in eo est, lit in pr.clii casmu qUaJl\ optime compararus xlcsccndut. L Sl'S: Accingcrc se operi, pned.e, Ln clj scr'imcu accingi, Ad sordidum lucrum, magicas artcs accingi, Cf Paro.

ACCIO, Is, ivi 7"'/ ii, Hum, ire, a.

Ap/u/t'r, SI'N. Accerso, evoco, venire jubco.

] I

ACC

AIlV. Peregre, exultro. USUS: J. Litteris ex !talia in regnum accitus, 2. TKANSL. Solet virtus magnam voluptatem accire, c. "user. Cf. Accerso, Voco.

ACClplO, Is, cepl, ceptum, ere, a.

Run'oir, SYN. Suscipio, capio, recipio, sumo, assumo, prehendo, )( Do. AIIV. Omnino, patienter, proxime, publice, recte, .rel)l1- gnanter, separat1m, senus; vesperl,\'ICISSH11, aperte, amice, admirabiliter, aspcriusc bcne, clam atque extra. ordincm, clementer, 'contra at> dicitur , duritis ,cIt'ganter, cxtrinsecus , fortiter, graviter, hilare, honorificc, libcnter, leviter , Iibentissime , liberalius, male, male saris, mirabiliter, Illude rate, severe, vchementer, Accepl pessime, planius, valdc copiose, privatim. USUS: I. Suscipio, '''W/''''', $I fh"rge,. tit'. Rempublicam, provinciam imperium, exercitum, leges a victoribus, jusjuranduma testibusc causam ulicujus , satisfactionem, judicium accipere. Accipcre conditionem, aea/tertl,·s ''(I/.''iti~. Admittere, non recusare, ad conditiones accedcre, descendere ; pacis leges subire ; conditione uti. Nullam ex iis cnnditionibus lion sequendam putare, ducere, censere. 2. Trac~o, excipio, recrooir cluz soi, Irnilt'r,,,,'olc'illir. Conviviis, apparatis epulis, laute, l1la~l\iticc, familiariter, hilari lepidoque ingenie accipere, Male, indignis modis, multis verheribus, asperc accipere, 3. Fero, pa tlor, slIp/Jm·/t'r. Animo requo, moderate admonitionem meam accipit : pronis auribus, moderatione maxhua, ammo lubenti admittit.: summa voluntate comptectitur. 4. lnterpretor In bonam partem, p"l'1uh'e unc chose ,'/1 bmllll'l'arl. Accepit in bonam partem, in partem opumam, moderate, amice, sincoffensionc; ~cq\lis nuribus, ani. misque , animo, quod dictum est, oprimo, in mitiorem, meliorcm, dcxteriorem partcm accepit; alius : Hon] consuluit ; /Equi, bonique fecit. 5. Interpretor In malam par-tern, prl'lIt1rellltrl. Nile. cIIlJS(. In lnalmll. partem accipis, In sinistram, pejorem, deteriorem partcm : graviter ; asperius ; durius ; . in contumeliam ; aliorsum ; aliter; in alienam ac dictum est, partem accipis ; ",itis: III contumcliam vertis, In conurmclue loco ponis. (:ra\'iter; segre ; indignc fers, lie moleste : in deteriorem partem rapis, 6. In telllgo, audio, rrcrt-oir, ap!m:Jltl"I', A tabellnrio, a majoribus, auditione, (allla id accepimus. Artes II Magistris, aliquid SUO experirnento, natura duce accipere, ltllllzlllr" lIOIIJ I'IIS"I:(III', 7. Assumo. '-t·ea'illy. In societatem, amicitiam, dcditionem accipere. 8. Capto, 'rcssentir. Animum in nliqucnr quicturnv Iiducium, ignominiam.-calamitatem ,dolotem, offcrrslonem, injuriam, merum, l.ctiriam , voluptatcm de virtute alicujus. 9. Sustineo, ''j>r,1II7w', I'lagam, detrimentum , repuls.un accipcre, Cf. Obtlneo, Acquiro, Tracto.

ACC

12

Ace

ACCIPITER, trls. m. EjJervier,laucon.

Ab acclplendo dictull. EPITH. Prreceps, ferus, velox, atrox, nulli avi satis zquus.

ACCLAMATIO, on Is, f. Cri, acc/allla/t"on, elattutlr IIoslile. SVN. Admunnuratio, exclamatio, plausus, applausus, EPITH. Acuta, attenuata nimis, adversa, levior, magna, maxima, leCunda, in~ns, Ireta, canora. Usus:

Non acclamatione tantum, sed convicio et maledicti. impeditus est Pompeius.

ACCLAMO, as, .vl, atum, are, a.

Crier. Dlcltur de clamore populi rem probantla, vel Improbantls. PHRAS. Acclamatur ab omntbus, tous se met/~"t a &ri". Admunnuratio omnium facta est. Conelamatur ab omnibus. Extollitur ab omni parte clamor. Clamore approbatur ; adjuvatur J"IleIItium in hostem impetus. Contumeliosissimo acclamationum genere reus laceratur, USUS: Oranti populus cum risu acelamavit. Ct: Clamo, ApplaudO.

A.CCLINO, all, avl, atum, are, a.

Pell&'-" 'II"S. * SVN. I nclino, lIeClo ad aliquid. Usus: Acclinavit se ad ilium.

ACCLlvlS, e, gen. com. QU; va en monI/Jllt. SVN. Arduus; fastigio leni subvexus , clementer, molliter assurgens, Usus: Pars viee valde acelivis. .

ACCLlvlTAS, aUII,f.Monlie. *SVN. Loci faGilitAS in ascensu. Usus: Ab eo lIumine pari acclivitate collis nascebatur.

ACCOLA, III, m, Ha6ila"t de. SVN. Vieinus, 6nitimushabitator. Usus: Amnis vadosi accola.

ACCOI..O, 18, colut, euttum, ere, a., _n'II'fflam n. HalJiler /r~s tie. SVN. Juxta c010, habito. Usus: Lacum, lIuvium, mare, .i1Yam, montem accolere.

ACCOM:MODATIO, onts, f. COII/orlllii/. )!:PITH. Conveniens, decens, aptaque dispo.itio et colloeatio. Usus: Elocutio est idoneorum verborum, et sententiarum ad intentionem accommodatio,

ACCOMMOx>ATUS, a, urn, part. v. aceommodo, A/lt,/rope ,I, C01I/0,.me. SVN. Paratus, aptatus, aptus, com modus, idoneus, habilis, opportunus. Anv. Consulto, vehementer. PHRAS. Accommodatusest genlo meo, iI "CII"lo..llle a tIIon caract}re. Optime convenit cum ingenio meo, Ad naturarn meam mire factus est. Vehementer ad vitre mere rationem, et consuetudinem est accommodatus Cf. Aptus. Usus: Oratio ad per5Uadendum accommodata. Verres ad Vim, ad facinus aceommodatus. Tempora ad res gerenda. aceommodata,

ACCO:M:MODO, as, avt, alum, are, a. .Adapter a_- coH/ortlUrd. SVN. Apto, comparo, concinno, commodo, applico. PHll.AS. 1':Me totum ad nutum tuum emngam et ac~

commodabo, je VOIIS o6/irai, je lerai IOllier vos vo/tmlls. Totum me ad voluntatem tuam, nutnmque convertam; ad duClum me tuum applicabo; tibi serviam, tuam ad voluntatem meam conformabo ; mores ex moribus (ormabo tuis ; tibi me dedam penitus ; tuls obsequar studiis, subserviam; de studio IlIO studia mea erunt omnia; voluntatibus ubique velificabor tuis ; totum me ad arbitrium tuum, inque mores tuos fillgam, fonnabo; cum tua voluntate mea facile congruet, consentiet , conspirabit. 2. Se suamque ftnglt ad allorum voluntates, ii/ail la v%nllde 101ts. In aliorum arbitrium concedit, discedit, des. cendit : se ad aliorum nutum et arbitrium lIedit; eorum voluntatibus obtemperat ; arbitrio morem gerit; ad aliorum ingenium, mores, voluntates, mores componit, confermat suos, 3. Bonl clvlll est, voluntatem suam ad Rempu):)lIcam aeeemmodare, adj ungere , conferre, aggregare, loul 6011 ciloym doil cOll/orlller sa volonll tI (ell, tie /a rlfJu6lilflu. Conjungere voluntatem suam cum publica causa; in omni voluntate sua, quid rationes publicre ferant, postulent, speelare, intueri, attendere ; nihil unquam velie a publica re sejunctum, alien urn, separatum, dis. junctum, remotum; nihil agere, susclpere, moliri, quod Reipublicre non conducat, expediat , quod ejus commoda non postulent, 4- Rationes nostree aceommodandse sunt temport , illallt conl0,.mer nos lIIalli~r's d'agir: aU temPs 0/) llOUS vivoljS. Temporibus est assentiendum, obsequendum,cedendum, serviendum, inserviendum, rationes nostras ad temporis rationes accommodandse sunt ; Populo subinde et scene, ut dicitur, serviendum est; Cujusvis temporis, aut temporum hominem te esse convenit. Temporis rationem ducere ; ad tempestatem rem, consilia, aCliones dirigere; consilia et aaiones tempore moderari, res ad tempus accommodate ; consilia ad rationem temporis componere, comparare te oportet. Decet nos in agendis rebus. quasi ducem, aut consiliarium habere tempus. F ortunre, tempori, necessitati parendum, Tempore utendum. SpeClandum in omni re, quid res ac tempus ferat, postulet. Usus: I. Ensern lateri , coronam capiti etc. accommodare , ceindr« une tlplt, $I meur« une COU,.,IIIIt stir la tIll, elc. 2. S« donNr, .s'app'iI{uer. Fac animum litteris ; curam agriculturee ; voluntatem tuam ad Rempublicam, te ad aliorum nutum accommodes. 3. IllterfJoser. Nomen tuum, testimonium, jusjurandum, ad amiconun causas libens accomodabo. 4- Pr,Uer. Alicui de eedibus, suas amico a:des ad nuptlas accommodare.

ACCOMMODUS. a, um, Propn, C01Wt· na/JI, d. SVN. Appositus, com modus, opportunus, apt us, idoneus,

ACCRESCO. I., trevl, cretllm, ere.

ACC

13

Ace

n, S'accrotln. SVN. Cresco.)( DecrellCo. USUS: Flumen vehementer accrevit. Ex ea hzreditate patrimonio tuo non multum accrescet, N ovi dolores, nova negotia veteribus accrevere. H zc consuetudo coepta a parvis, tecum simul accrevit. CC. Augeo, AugellCO. Addo, Creeco.

ACCR.tTlo, on la, C. Accro;slnnml. SVN. lncrernentum. Usus: Luna accretione, et diminutione luminis dies notat.

ACCOBITIO, oms, f. AcliondesecOllcller four manger. Usus: Status/ incessus, sessio, accubitio quam mini me indecore liant. EPITH. Epularis.

ACCOSO, aa, cubul, cfibltum, are, n, Etr« GOucIII. SVN. Assideo, accumbo, adjaceo. Usus: In convivio eadem le~o alicui 'IIe1 apud aliquem accubare, lire couclll d laMe pres de <flle/flu'un. 2 • .eire situ' aupris, ad!Issl. Theatrum Tarpeio monti accubat, imminet, adjacet,

ACCUMBO, la, cubut, co.bltum, ere, n.

Se coucher, se mettr« d la61e. SVN. Accubo, cube, adjaceo, recumbo. Discumbo (semper de plurlbua dlcltur).Aov. Infra, supra ali. quem, in summo (sltua erat epulantlum). Usus: Supra, infraque accumbunt.

ACCOMOLO, as, avt, atum, are, a.

Acctll1luler, entasser. SVN. Augeo,adaugeo, addo, coacervo, congero, exaggero, construe, compono , colligo , cogo, )t Demo, tmmlnuo. Aov. Acervattm. Usus: Aliquem donis accumulare ; alicui honorem accumulareo CC. Augeo, Copla.

ACCORATlo, oms, f. Soin, e.rtl&lilude.

SVN. Studium, diligentia, cura. EpI1'H. Diligentior, mera, major, veteratoria, oratoria. Usus: Accurationem adhibere, accuratione uti maxima, gram{ su;n. Cf. DllIgentla, Cura.

ACCORATUS, 8., um, So;gnl,fa;llI'IIec lo;n. SVN. Meditatus, exquisitus, absolutus, perfeC\U5; summo sradio , summa industria elaboratus. Usus: Dicendi genus, sermo, commentatlo accurata. Malitia accurata, malice cOllljllete. CC. DllIgena, SolllcltU8.

ACCORO, aa, avt, atum, are, a. So;. gner. SV.N. Curo, diligenter administro. Aov. Melius. Usus: Melius accurantur, quz consilio geruntur.

ACCURRO, la, currl, curaum, ere, n.

Courir 'IIers. SVN. Ad aliquem curro, aliquo con tendo, advolo, me confero, concurro. ADV. Cupide, Iit1tnter. PHRAS. Accurrere, accMlrir. Gradum, cursum fleC\ere ad aliquem. C£ Curro. Usus: I. Romam accurre quseso, f!eNJI '11;1, d Rom,. 2. T~ANSL. Isla! imagines ita nobis diClo audientes sunt, ut shnul atque velimus, accurrant, ces ;mages s' o{fr,,,1 stJut/ain.

ACCOSASIL.IS, e, gen. com. Bl4tniWle.

SVN. Accusatione et reprehensione dignus. U sus: Quorum omnium accusabilisest turpido.

AccOsATIO, onls, f. ACCIIsa/;on. SVN. lncusatio, nominis delatio, EPITH. Honesta, dili~ens, illustris, mala, nugatoria, manifesta, nobtlis, gloriosa, vera, vetus, usitata, acris, intenta, infans, muta, nova, opima, perpelua. USUS: Accusationem faClitare, profiteri, ac&rl· ser,IIa6lir,fJr'jlarer,meaccusalion. Cf Actio.

AccOsATOR. oris, rn. Accusaleur. SVN.

AClor. )( Defensor. EPITH; Acer, acerbus, vehemens, multumacrior, znlulus, amans, bonus, diligens et firmus, falsus, satis firmus, gravis et vehemens, iratus, odiosus et assiduus, ridiculus, molestus, frigidissimus, gravis, idoneus, imbecillus, melior, temerarius, voluntarlus . Usus: Accusatorem comparare in aliquem ; alicui accusatorem ponere, opponere, susciter 'm actusalmr d fI'In. Personam accusatoris ut temere sumpsit , ita celeriter posuit. Cf.

Actor. Jl..

ACCOSA"rORlit, adv, E" acaaateur; a'llec passio1t. Usus: N on hoc accusatorie, sed libere dixit.

AccOsATORIUS, 8., urn, QrI; cancern« faccusaleur. Usus: Spiritus, artificium, jus accusatorium. Animo accusatorio, at'I!C ani- 1II0s;II.

ACCOSO. as, aVI. atum, are, a. A»:

ClII,r. SVN. Defero, postulo, arcesso, arguo, item .. Causam et culpam in aliquem confero ; redarguo, insimulo , criminor, )( Ex.cuso. defendo. Aov. Acrius, aspere et acerbe, con. stanter, copiose, diligenter, diligentissime, dis. posite, falso, graviter, gravius, gravissime, improbe, inhoneste, juste, justius, laboriosissime, Ieviter, libere, liberius, moderate, nefarie, pie, preeclare, probabilius, publice, Jitteris, separatim, severe, vehementer , vere. PHRAS. Atmul( Catonem qulnquagles accuaa ... runt, Its enne"''-s de Calon Ie 1II'-.,.,,,15010;s en accusat;oll. Catoni zmuli quinquagies diem dixere; litem intendere, intulere ; Catonem judicio persecuti sunt ; criminis reum fecere ; in judicium, in crimen vocavere ; reum citavere; in reos retulere ; ejus nomen detulere, 2. Perlculosum elil, alios accuaate, resl UN chose dangeretuevtle d'tI(cuur Its aulns. Res periculi plena est, judicio exagitare alios; in judicium adducere ; in jus rapere, trahere; criminis reos agere, peragere ; crimen inferre ; dicam alicui scribere, impingere; aClionem intendere j ambitus, captse pecuniz etc. arcessere. 3- NlhU aceleratlu8 eat, ac aoclum fallO de crimlne accusare, pas d'allenlal jllus odieux vue d'accustr un am; d'u" crim, faux. Immane facinus est, Amico innoxio crimen affingere ;accusationem contlare immerenti ; innocentem in criminis suspicionem adducere , innoxium in CUlpam vocare, judicio exagitare ;' culpam, crimen conjicere, conferre

ACC

in inlontem, criminis expertem ; amico nullo ejus merito crimen inferre. 4- Cicero Verrem crlmlne capital! accusa.vlt, Ciceron accusa Verrls d'un crime capital. Cicero Verrem capitis accusavit , judicio capitis arcessivit.; capitis reum egit, peregit ; in judicium capitis vocavit, addu Kit ; rerum capitalium reum fecit; capitale Verri crimen intendit. S. 1I4anUM ,ravllISlme aecueabatur, on accusa;1 MaII/;u.rd'un crim« Ms-p-a?II. Manlius injus il"!1 ambulare; in judicio periculurn capitis • dire; causam capitis ex vinculis dicere cogebatur. Manlius judicio gravissime conflichlbatur; in judicioexagitatus reorum loco sedere; • ccusatorum impura maledi&, convicia audire; accusatlonis molestiam, judicium subire ; tribunal adire compulsus est. Manlio r.ericulonm negotium ab accusatoribus .exhibebatur, ambitus, ac majestatis postulato. Usus: I. tn JudiCio, accusare capitis, accuse,. d',m crime ~jJilal. 2. Extra judicium, de epistolarum negligentia, voluptatem accusare, accuser, 114mlr.

ACER, crla,cre. gen. com. Aclij,plltllrant.

SVN. Vehemens, acueus.strenuus.Anv, Longe. USUS: Homo acerrimo ingenio; consilio, memoria, "0","" d'un, ;ntell(I("'c, Ir;s-%I;vt, /rh-jJlrlilranle. In rebus agendis, pervestigandill solen et acer. Acerrima est Iibertatis reeuperandse cupiditas, f';;; I"er~ue. Acris oculorum acies. In acernma et attentissima cogitatione tempus iIIudomne posui. Unguentum acerrima suavitate conditum, paifum "UIU suavi" exlrlme tI /res-plnllmnle. Cf. Vehemen8.

ACERSit, adv.AIII},',·lne"l. SVN. Aspere, Usus: Accusationem acerbe tulit,

ACl!:II.S1TAS, atls, f. Amtl'flllne, afitIiIm. SYN. I. ..£rumna, miseria, molestia, ca1amitas, tristitia. :z.Asperitas, feritas. EPITH. Diutuma, magrra, subita, summa. USUS: I. Nullam acerbitatem, dolorcm, cruciatum recU90,je fIe refuse a'~cune du"leur. Lacrimas in tuis acerbltatib\ls plurimas profudi. 2. Objurgatio tua multum habet acerbitatis. Multa uteris acerbitate. Ad summum imperium natune acerbitatem adjungis. In obvium quemque virus acerbitatls lure evomis. Cf. Cala_ mtta .. AlIperita&

ACE~BUS, a, urn, Apr, all ,(OfU, veri,' _,fdc"tuK, trtst«. Proprle de fructlbus ellcitur. SVN. Acer, asper. Pomum acerbum; dolor, objurgatio acerba; Usus: Homo in vltuperando acerbus. Cf. Asper, Dimcllls, Acerbtta8.

ACERRA, lie, f. Coffret a meens. Ne colOne, ne aeerree prretereantur.

ACERVATIM, E" III0nCl!aIIX, ,n las.

SYN. Summatim. Usus: Acervatill} jam reliqua dicam, sOIll",a;rellltnl.

Act

ACERVUS, I, m .• YoIIClau, las. SVN.

Cumulus. DIFFER. Acervus est minutlorum fere rerum, Strues proprie lIgnorum aggesta moles. Usus: Acervos tritici, nummorum construit avarus ; acervos corporum vicit miles.

AcitTUM,I, n. ~Tinaigre. USUS:TRANSJ_ Acetum habet in pe(tore; aceto hominem perf'Jdit, il fa6reuva de railleries ",ordanles.

ACID US, a, UI;n, Aigre. * Usus: Culices acida petunt, ad duleja non a.dvolant .

Aclits, et, f. Trahenant, poinle. SVN.

Pars acutaferri, EPITH. Acris, hebes, obtusior, parva. TRANSL. I, Acies, "',vacitl dt' rega,-tI • SVN. Visio, vis oculi. EPITH. Hebes,obtusior 2. Plnllralionde P,sprll. SYN. Acumen mentis, perspicacia, Usus :.Ingenii acies disputando exercetur simel et exacuitur; Olio hebescit et obtunditur, Rerum magnitudo aciem mentis perstringit, pTlleStringit. Sapiens ab oculorum consuetudine sclem mentis abducit, J. Adel, annie, Iroupe ranrl, en Mlaille. SVN. Exercitus, copise in certos ordines distributee, EPITH. Media, instru&. Usus: I. Aolem Instruere, ranger, mettre III "alailli. Aciem struere, exornare, statuere, instituere, dirigere; Legiones in aciern collocare ; Copias suas in acie constituere; aciem ordine disponere; alias: in certos ordines militem cogere; in certos numeros, partes distribuere ; ordines dispertiri, 2. In aclem procedere, se pl'I, s.e",ler au co","al, prodire in adem; aRas :

Legiones in aciem deducere, educere, producere; in prrelium educere militem. J. Aclem varte formare, for"ul'divers corps de !Jalaillei extendere; porrigere, seu extenuare; promovere ; erigere in collem ; firmare subsidiis; distrahere, distendere, laxare , jungere; mediam adem exinanire; alia.r: explicare cornua, alas, ordines. 4. Acies turbatur, cadit, fan"Ie plie. Cornibus nutat acies ; flufluat; inclinatur ; comibus nudatur; wfJ:ingitur, impellitur, movetur. 5. Aclem Jlri~ mam perrumpere, "all" flJ'lJalll-gard" 1'$ prem;ers rangs. Aciei principia disjicere; alias: frontem hostis urgere : prima signa, primam hostium coronam divldere; in mediam adem prorumpere, invehi, impetnm facere, 6. Aclem reatituere, rlla6lir Ie COIII"ai, Adem sistere , alias: frontem hostia urgere; integrate ordines; colligere, instau. rare. 7. Ex acle dlscadere, ,u;ller lu"amp de "alaille: acie tIel ex acie excedere, refugere, recedere, Cf. PugDll, Proellum.

ACIN' ACi!:s, ill, Ill. C;tnderre.* SYN. CIa.. dius Medorum, aut Persarum,

ACINUS, I, m, fIe! ACINUM. I. n, Grai" des fruits a grappe; plp,'n. Usus: Adnu. vinaceus.

AClpEN'SER,eris, m. Es/tI'getlll. EprTH.

ACO

Decumanus. Usus: Acipenaer ilte paucorum hominum est.

ACONITUM,I, n.floison. *Usus: Fallunt aconita legentes.

ACQUIESCO, Is, qulevl, quleturn, ere,

n. Se ,.eftou,.. SVN. Quiesco,mihi requiesest, ADV. Aliquantum, facillirne, libenter. Usus:

I. Tresin itinere horas acquieveram, se re/Oser. 2.ln ore tuo, et vultu; in libris, litteris; In chari tate ergs. me tua acquiesco, mettre sa Irallf/tlilliM dans, tIre saI/iifail de. Cf. Qules, Quiesco.

ACQuIRO, ItI, sll 'Vel slv!, anum, ere,

a. Ac¥ulrir. SVN. Obtineo, consequor, adipiseor, nanciscor ; paro, compare, conciIio, adjungo. PHRAS. I. Acqulslvl dlgnltatern, J'ai 06/"", ttne cll",'K" IngeniO-duce, auaore, virtute dignitatem naaus sum, reperi, abstuli ; dignitate autlus sum. Tribunatum.mea virtute extors], non artibus expugnavi; sulfragia non eblanditlls sum, sed meritis assecutus, LnOOribus meis dignitatem mihi peperi, consecutus sum; vigiliis meis hanc dignitatcm acceptam refero, fero, possideo, teneo, debeo. Bonis artibus honor mihi obtigit; data mihi ea est provincia, honorem inveni, impetravi, votorum compos faaus sum. Non obrepsi ad honores, sed ascendi, Laboribus, vigilbs meis in rnagistratum veni ;dignitatem collegi,comparavi; ad honores perveni, je suis par'llCfltt aur IIonNUrs. 2. Malls .rtlbu. non exlguall o~ acqulslvlt, ;J lesl prom,.1 de grandes ricllesses par de.r I/Ioyens ilUplimes. Malis artib\ls non exiguam pecuniam collegit, confecit, creavit, nummorum magnam viOl expressit, abraslt, extorsit ; rem ac pecuniam reperit,cotrasit,eblanditus est. 3:Lltterarurn studUs rnagnarn slbl famarn acqulll1vlt, son all,Ollr pour Its lellres lui d procur' ulU grande reno",,,,k Dollrinarum studio famam sibi ingentem ac dignitatem conciliavit; nomen adept us est ingens; farnam collegit non medioerem et existimationem; farnam, exiItimationem sibi con fecit, peperit ; splendorem Domini accersiit; in existimationem venit. Usus: Acquirere honorem, dignitatem, opes. Cf. Obtlneo, Acclplo, Farn .. , Pecunia.

ACRIMONIA, Ie, f .. V;'VII&ill, I,.".gie.

SY}II. Vis animi.Impenrs, vehementia. Usus:

Sit in vultu pudor, et acrimonia, Oratio tua muIturn habet acrimonire.

ACRITEl\, adv. .Forle",enl, f';fllmenl.

SYN. Acri animo, vehementer, fortiter. Usus:

Intelligit, dicitque acriter, Acute videt, et acriter.

ACROAM:A. atls, n. 1'oul ee ,,,'on III· tend avlC IJla;sir : tltfuUjrte, mitt", Ipnpllonie de. SVN. f.larratlo jucunda. Music., Iymphonia fabulw aaibus interponi solit!" E':I~H. Festivum. Usus: Acroama Themlatoch JU. cundissimum videbatur,. quo sua cujusque

15

ACT

virtul przdicaretur. Fuisti in hac fabula non modo lpeaator, sed ador et acroama.

ACROAsIS, Is, f. Audiloire, rnmiml. SVN.

Auditio, auscultatio, auditorurn conventus, Icole de savanls. Usus: Haec vel in acroasi audeam legere, (tn audltorlo VUI.G.)

AC 51, Co,,,",t si.* SVN. Ut si ; tanquam si; pro eo ac ai, quasi; perinde quasi; simi. liter ac si; juxta ac si ; non secus ac si. Usus:

Tecum agam non secusacsl meus {rater esses. Cf. Quasi, Slrnlllter, Atque.

ACT A, orum, n. pI. A ctes officills, re.trislres.

EpITH. Firma, irrita, multa, nefaria, pneclara, publica, privata, rata et firma, reliqua, urbana. USUS:I. Allquldln acta referre, c(lnsigtler dans lei .,&tes jJu6lics. Sui consulatus afla Cicero ipse tan(ecit ; res Buas in aais habebllt, numerabat, 2. Acta reeclndere, .. ""uler/e.r ardon/;anees M 9Vn. Aaa Neronis sublata, reseissa sunt; ejus illis auaoritas est derogata et fides. 3. Acta ra ta !labere. conserver tout ce 9,/a/ail "n. Actat:resaris firmaerant, servabantur diligenter, cum laude commemorabantur.

ACTIO, onlsf. AclifI",pro..'es. SVN. Aaus, {aaum, negotium, lis, causa, procuratio. Epl1·H. Aperta, ardentior, civilis, congruens menti, considerata, crudelis et iml?"rtllna, non tribunitia, sed regIa, divina, tacilior, honesta, integra, levis, levier et facilior, liberalis, maxima, perjucunda gratiarum, comes eloquendi, I?"pularis, prima, prior, singularis, tota, trRgIca, tribunitia, turpis, varia, vehemens, plena animi, plena spiritus, plena doloris, plena veritaris, vehemens et gravis, et copiosa, bona, ce~ congruens virtutibus, consentanea appetttionibus, constantissima, atque optima, honesta, multa, periculosa, perpetua, pra:clara, publice.stultissima, forensis, Usus:

I. Fa&ulll d'a,(ir, ",;1(, fail, 11&#01 t, Contemplatio sine atlione manca est. 5..qualitate vitre, et omnium atlionum nihil venustius .. Ea pueris ludendi venia detur, qUill: ab honestatis aClionibus non sit aliena. Aflio mentis, et agitatio. Virtut,s aClio et usus. 2. A clio" de I'oraleur ou de /'II4:lIlIr (cOlI(t~nee, .(lSte, fIOix). EPITH. Congruens et apta, ad animos perm.oven~os accommodata. ~enlosth~n~ tribult pnmas, secundas, tertlas. aalonl. 3. Droit de jJo"rsuivrt enjuslice, proch SYN. Oratio accusatoria, jus persequendi sibi debitum j judicium, qUlII:stio forensis, lis. USVs:

Actionem lnstttuere, ;nlml,r "" ;rot~J. Constituere, informare, luscipere illionem. 5. Actlonern habere, avo;r II&lion t:(Jlltr, 9"n.; demander /a permission de jJo"rsui'Vre, actionem alicui intendere j aaionem qUIII:tete, pcMtulate. 6. Actionem re1lnquere, a6a",fon,.,r sa pla;nle aaionem exeludere, tollere.

ACTOR, orlll, m. Acteer, il,m: Qtt,'

ACT

16

AD

/Io1I,.n#1 au ,",m tlu" aulre '" avo~al. SVN. Qui agit, accusator. EPITH. Multo aerier, adversus, vehemens et fortis, fortissimus, idoneus, non invenustus, sed iners et lnimieus fori, jucundus, optimus, summus, diligentissimus, mdustrius, malus. Usus: In theatro etiam mali aCtol'eS perpetieftdi sunt. AC\or summus c:aUIAl'lltD. Id$ inventor, compositor, aC\or.

ACTOAR!UW, II, n. Baleau liKe,..

Usus: Wuaria minuta celeritate valent.

ACTUM: ltST, C'e" estfail. Rem deaperatam slgnUleat. SVN. Conclamatum est; absul11eti sumus; ventum est ad finem ; deploranda In perpetuum Iibertas nobis est; Res ad restim rediit; pejore loco res mea esse non potest, quam quo nuncalta est; peril, intern, nullus sum; occidi, mortuus sum; -occisa res est; nee salus mihi, si velit, saluti .esse potest; transaC\um est de me, aC\um .de salute mea; disperii ; omnes fortunee perditse sunt, et eversse, eo redaC\us sum ut ipsa salus servare me haud possit; earn fortunam subii, ut speY melioris eventus rell.C\u sit nulla; sepultus sum. Cf. Despero,

ACl'OOSit, Avec ach'o", vl"'nuru:e.

Usus: Leniter, remisse, non aC\uose agere.

ACT'OOSUS, a, 11m, AcliJ. SVN. Qui ab .agendo Don cessat. Usus: Virtus aRuosa . sit oportet.

ACT 'OS, 1)1, m. Acte. SVN. AC\io, faC\um.

EPITH.Extremus, perfeC\issimus et ornatissimus, turpissimus et lIagitiosissimus, vitz non solum reC\U5, sed etiam pravus, varius. Usus: 1. Pravitas animi in aC\um erumpit, se .IrtUi11in ell «/e.r. 2. Pars Comeediee vt'lTragre.dille, A~u. Vitae nostrae, veluti fabulz, mors extremus est aC\us.

ACTUS, a, 11m, part. v, ago. FaU, jint~ jJassl. USUS: Bene tecum aC\um est. AC\a (erme libi Betas est, e:xacta. Ac\o negotic, sero venis. (Vuw. post festa).

ACTOTUM:, 11}enlt1I, promJ/emeltl. SVN.

Statim, iIIico, subito, mox, confestim, ACOl.£ATUS, a, 11m, Qui a un a'-guilIon, #f1l.N. Usus: Aculeatas ad me dedisti litteral, fIOIIS tK _" 1~1I des lei/res N9ua,,/es.

ACOl.£US, I, m, Aig"llillon. SVN. Vesparum, VII apum stimulus; item: TRANSL. De iis, qUBe pungunt, irritant, angunt. EPI'fH. .oratorll ac forenses, reconditl, Usus: I. Dolor. Domesticarum sollicitudinum aculeos .occultate soleo, doukur, ~"'g'ri". 2. Jocus .acerbu8, ral"e";ep;9uanle, samm"e. Genus facetiarum, in quo multi aculei, et contumeliae insuDt. 3- Acerblta& Emittere aculeos se"'eritati. in aliquem, lire stv}re pour 991l. Oratio sine forensium sententiarum aculeis. Cf. Acerblta .. Contumella.

ACOM:ltH,lnl., n, Pln//,.ation, su/Jh'litl, ",;",adtl de r,spril. SV~. Perspicacise, ingenii

vis, subtilitas. EPITH. Flebile, mmium singulare, saepe stomachosum, non nunquam frigidum. USUS: Aeumen DialeC1icorum. Stili acumen et argutiae.

AcOo, I., cut, c1)tllm, ete, a. A'-g'II.'ser.

SVN. Exacuo, excito. )( Obtllndo. Usus:

Usus prudentiam acuit. Gloria ingenium acuit, alit; iram, metum acuere. Palatum acuere, e)(#/,,. /'afJiJllll. Palatum exacuere, famem obsonare, appetentiam cibi facere, praestare, excitare, incitare,

Acus, us, m. Aig'llil/e. PHRAS. Acu pingere, 6roder. Phrygio opere pingere, laborare ; acu telam, aut J.lannum variare. Usus: V ulnus acu punC\um videbatur,

ACUl'i:, 1"~~/"ieustmeltt, jine",ml, .ve~ esPril. SVN. Subtiliter, ingeniose, argute, cum ingenio, non sine acumine. Usus: Acute colIigere In dillputando, respondere, traC\are; acute, argute conjicere,

ACOTUS, a, 11m, Aigrl, jin, pin/Ira,,', slI6#/. SVN. Subtilis, acer; perepicax, argutus. )( lbbes, obtllslls. ADv. Valde. USus:

I. Aiguisl. Culter acutus probe. 3. Ha6i1e, ad,.oll, homo acutus, et .natura perspicax, Motus animi celer.et acUtus ad excogitandum, Uicendi genus aetitum. Cf. Ingenillm .

AD, a, verso SVN. In, apud, circa etc .

Usus: I. Motllsad Ioeum, ve/personam, tI, oers, ad Messanam; ad montem ; ad Consules venit. 2. Interdll1Jl statum In loco, dans. Remansit ad urbem ; senatus habitus est ad Dianae, Veneris, Castoris, sllballd. 'artum, ... dem. 3. Aplid, .,1, e"'8. Est mihi ad portum negotium. Hieme ad exetci • tum mansit. Ad mulieres nihil obtineri potuit. 4. Clrca,jlls'lll'tl. Exspectabo te ad ea tempera. S. Contra, conln. Herba ad morSum bestiarum, ad oculos salubris. 6. Post, aprls. Ad hsec otii nonnihil fuit. 7. Propter, dans, tl aues« de. AbaC\ae boves ad desiderium reliC1arum immugiunt. 8. J'ro, pour. Argentum ad statuam conferre, Adnotare rem ad memoriam posteritatis. 9. Ante, coram,audeva"t. Ad limen, ad pedes ejus adstitit, 10. Comparantis, vel praeferentle, m comjJara;so" de. Nihil ad tuum equitatum; nihil est ad Cieeronem Brutus. II. Secllndum, .i, Sit"". (SlmlUtlldlnem slgnlncet.) Ad arbitrium iIIius; ad nutum ; ad exemplum ; ad hune modum, ad eamdem normam ; ad con jeC\uram alieni sensus ; ad pruescriptum; adnaturam; ad rationem temporls; ad aliorum similitudinem omnia gerere. 12. Pr.ter, ell outre. Ad ceeteros dolores etiam iIIo premor, 13. Clrclter, a peu ;:-es. Fuere ad dueentos. 140 UlIQlle, jus9fl a. Ad hanc diem, horam; ad multam lucem, noC1em; ad exaC\am ztatem ; ad insaniam concupiscere, IS. E;leganter u.llm aut fin em .Ignlneat. Im#qua,,1 la cause. Erit hoc tibi ad privatum

AD£

ADD

dolorem luCluosum, ad Reipublicee rationes gloriosum. Callidus ad fraudem. Ad pugnam fit utiliter. Est ad aspeClum venustum. Res varia et multiplex ad suspiciones. Adlaudem iIIustre. Vir ad suspicandum sagax, ad resi• tendum fortis. 16. Eleganter In hi. adh!betur : d la 'dire, mol d mol. Ad Iitteram, ad verbum rem ediscere. Ad h;ec; ad extremum; ad unguem.

AD.A!:Quo, as, a'VI, Iltum, are, a. .tgak,.. SYN. £quo, exa:quo, l!equalem facio, )( ~uperlor, InferIor sum. Usus: Pompelus cum virtute fortunam ad;equavit, Pomll' fot allss; cOllrag'lI~ VUt /O,.tlt"'. Memoriam nominis sui cum omm posteritate ad;equavit. Cf. Exaequo.

AnAGIUM, II, n.Atia("pf'tnlmt.* SYN.

Proverbium. Usus: Vetus est adagium. CC. Proverblum.

A):)AMAS, antis, m, Aci".,fw, dia",""'. 'II Usus: Genera adamantil sex noscuntur.

ADAMO, as, avl, atuUl, are, a. S'I. p,._i,., tit, aim" ",allcOII!- SYN. Valde amo, ardenter desidero, percupio, concupisco, exopto. Usus: Adam:ls, 'quod nunquam vidilti. Cf. Arno.

ADAUG:1!:o, .. , auld, auctum, ere, a.

AlIgm,nle,.. SYN. Augeo, cumulo.)( Extenue.mtnue, Usus: Hl!ec indicia adaugenl suspiclcnem, Cf. Augeo.

ADslao, la, bIb!, blbltum, ere, a.

Eo;". * SVN. Bibo largiul. Usus: Adbibit plus paulo. TRANSL. £."11/'" avid,mn.t. Cf. Slbo.

ADD:1!:C:E:1',i11lp.Ilco"vi,nl. SVN. Decet.

CC. Decet.

ADDlcO, la, XI, etum, ere, n. et 11..

Accorde" (lit/Up', 'tI,""r,. SYN. Dedo, mancipo, destino, adjudico, licitanti rem au(erendam permitto, treao; )( Llbero. Usus:

AntonIUS regna, lenatus auCloritate.m exleris pecunia addixit, vmdn, donn". po.rtlt I'arc",t. Nemini me addixi. JudIces corrupti sententiam suam, fidem, religionem pretio Iargitoribus addicere nil ~si habent, Amo. res IUOI, cupidltates, voluntatel a1terius Iibidini; juventutem luam omni intemperantiae addicere. Cf. Trado, Dedltu'_

ADDIC1'IO, onla,f. Atl,iudkat;o". Usus:

AddiClio et condonatio bonorum.

A):)DICTUS, a. um, part. v. addico, Atl;lIgl, "'gagl, 1;1 d. SYN. Adjudicatus, man<;ipatus. Usus: Me addiClum, dediturn, 01>slriClllm habes, "0111 av,. eM moi 1111 110",,,,, tUvoui. Homo in servitutem addiClus, tsclave. Pretio addiClam habere fidem a1tet:i1 et man· cipatam, It vmd'e d pM t/'or. urba jam vastitati addiCla. Cf. DedUua.

ADDISCO, Is, dldlcl, ere, a. A/olIl". d ce p'on sail, a/>p,,,,drt. SVN. Disco; ad ea, quae didici, allquid adjicio, )( Dedlsco. ADV. Velocius. Usus: Orationem, carmina, novi aliquid addiscere. CC. Disco .

ADD!T AMEl'(1'UM, I, n, Augmentatio", SIIpjlllnt"t. SYM. Accessio, appendicula. Usus: In.ertissimi nobiles, in qUI bus prl!eter nomen nihil est additamenti. CC. Accesslo.

ADDO, 18, dldl, ere, a. App,.ocl",. d" a/Mit,,.. SVM. Adjung(), adjicio, appono, adscribo, accessicnem adjungo, facio, affero, Anv. Gradlltim, minutim, paululum, reCle. PHRA8. I. Me quoque amici. tula adde, mellt.-",o; awn au 1IO",",e dt vos _is. Amicis tuis aggrega, aceerse, admisce, adjicc; fac, ut tuorum amicorum additamentum sim ; novum et adscriptitium amicum me habeto, Adscribe me amlcorum tuorum numero, Familiarium tuorum numero me quoque adjice, 2, Ad InjuriaUl addlta eat contumella. 4 r;"jruti""" /M!";t fibull,. Ad injur~m acceoit contumeha; ad injuriam calumnia quoque adll1igravit; injuriae auClarium adjefium est. contumelia ; injuriae cumulum attulit contumelia, injuri;e subjun&, subtexta, mieta, adnexa est contumelia ; auxit injurlam contumelia nOVL Ustrs : Addere aliquid de IUO, a/OIIt". tIu sittI. Aliquid in orationem addere. Eu Iitteras in fasciculum tuarum II.ddes, tJI/tJfIl".. Laude stimulos animis, alacri~tem studendi disci pulis addere, sti_kr. Ad omamenta nobilitatis doClrinae Iaudem addere. Ce. AU8I11O, AdJunlO, Accedo.

ADDOc:1!:O, .... docul, doctum, ereL

a. ElISnp".. SYN. Doceo,

ADDOsITO, aa, avl, atum, are, It..

P,fIe"'" vers I, diNt" 11r, ;fIe,,.tai,,. Usus:

Addubitavi paululurn, num et quomodo ita evenerit; de lide toa nihil addubito.

ADD'OCO, Ia, dud. ductum, ere} L A mnltr'J jItnIl"".. ",frat"".. SYM, Deduce, induco, contendo, contraho, )( Deduco, 1l'Omltto. SVN. T'RANsL Invito, impello, pellicio, permoveo, ADV. Magnopere, ocius, quamprimum. Usus: I. Adducere vultum, habenas, lorurn, arcum, Ie rim, "err" Iii fre;", IJatuItr 1#" an. Cf. Adatrlnpre. 2. Permovere ad Il'8.Ul etc. jItnIlHr 41# colbY, au crime. AIi'luem in metum ; adiracundiam, indignationem, misericordiam, ~ligentiam, ad fletum; in dubitationern, dublum; swnmarn exspe&tionem; in opinionem;ad nequi. tiam adaucere. .J. Red Igere, rldw;n. 4 1# tIt"";J,., erlrlm;/I tk. Aliquem in angusturn, in lummas anJUstias, in dilcrim8JI. in odium, in invidiam; m fidem, in sUlpicionem addu-eere, jNwl"" d en>;"', .. S(JfljfOll"'''. Cf. Mo'VIIIO, AllIclo, PerauadlllO.

JfDP'OCOR. erla, duc:tu •• urn, dllcl.

p. ·£iW po.ssl. SrN. Inducer, invitor. Anv.

ADE

Facile, fortuito. Usus: (Cum lis, qure vim permovendl anlmos habent.) Non spe, non odio, non commendatione aliorum, non officio, nee pretio, nee oratione adduct POtU it, ut a proposito discederet, "r f($po;r, "i la "aim etc. ,,'0111 Pll It dltQllnur de SQ" Mssei". Non adducar ; adduci non possum, ut credarn, it fIe puis crQ;re.

ADI:DO, IS, MI, i!IIUm, edere, a. Enla,,,er/(Q"Sllllltr, miner. SVN. Comedo. Usus:

Non adesum, sed devoratum patrimonium. Jecur adesum. cr. Abllgurio.

ADEM:PTIO, onte, f. Aetto« d'mlnNr.

SVN. Ablatio. USUS: Ademptio civitatis. Cf. Jactura.

ADI:O, A (( po'"I, tellelll,,,t. SVN. Usque co tam, tantum. Usus: J. Eo, It ce po'"I. Adeo jam res rediit. 2. Itaque, c'esl POllrtjIlO;. I'ropera adeo hinc tollere puerum. U nus adeo supersum, 3. Vera, mais. Id adeo, judices, considerate. 4- Imo quod plus est, 6,m Plus, tl1 plus.' Adolescens tuus, atque adeo noster. Tune, atque adeo vos geminre voragines. Aliquid atque adeo multa de suo addunt. Hostern intra mcenia, atque adeo in senatu videtis.

ADI:O, ell, II, oe! ivl, Itum, Ire, n. et a. .1l1erlroll7''''', "isif(r. SVN. Accedo, convenio, viso, in\150, visito, eo, venio, )( Abeo. ADV. Caste, ad \'i\,05, intempestive ad aliquem, libentius, necessaria. 'Usus : Adire aliquem, ad aJiquem, redes, fores, locum. Vultum sublre a1terius, congredi. TRANSI .. I. Aggredlar, InClplo, susclplo, rnlreprmd".c, usayer. NutU; demum ad opus diu detrectatum ; ad rempublicam; ad paCtiones adiit. 2. Subeo, sIl6;,., tssll)',r. N ulli sunt labores, nulla pericula, quee reipublicee causa non adeam. Inimicitias, odia improborum adire non vereor. 3. H8IIreditatem adeo, se porter /rIrili'r. Adiit hrereditates multorum civiurn Romanorum. Cf. Aeee4o, ACeeuulI.

ADEPS, lpls, m. Graisse. SVN. Pingue intra carnem et cutem. Usus: Num mihi Lentuli somnus, Cassii adeps, Cethegi temeritas pertimescenda est? Cf. Abdomen, PIDguls.

ADJi:PTIO, Onls, r. AC'luisi/ion. Usus:

Vita beata non in depulsione mali, sed adeptione bonorum sita est,

ADI:QUITO, as, avl; atum, are, n, eta. /ll/w It c"erllli uers. SVN. Juxta, vel prope equito, equo citato advehor. Usus: Urbi adequitare" It prlstnt" a ""eval auprh tk la ,"Ile.

AD HAte. E" olltre, It ula. SVN. Prseterea ; accedit, quod; adde, quod.

ADHAtRI:O, es, haesl, hae.um, ere, n, ittre ai/ad", s'altac"erd. SVN. Hsereo, adhseresco, nitor, infixus sum, adjungor, applicor, adjaceo, conjungor. Any. Vix, extremum.

ADH

omnino. PHRAS. Adhaeret Platonl, il prmd Plato" pollr lJIIitle. Platoni ut magistro affixus est; nusquam ab ejus doClrina, nusquam a latere discedit; inhreret menti; in intimis animis insidet doClrina Platonis ; Platonem arete complectitur, a Platonis doClrina vel tantillum declinare, religio illi est. Usus:

J. Adhreret saxo, ad saxum navis, Ie flavin est sat/acll" all rocller. 2. TRANS!... In fretn reris alieni; in certo studiorum genere adhserescere, clllth'tr ctrlaitus Ittllks. Vide, ne fax ilia seditionis et conjuration is adhanc materiem adhrerescat. Argumentum, oratio nusquam adhrerescit. Cf. :Haereo, Conjungo.

AD:H.,.J!:sIO, Onis, r. Adltlsion. ADHIBI:O, es, ut, Hum, ere, a.Mdlre tlIq,r~s, a;proc"cr; ajouler, jo;lltln. SYN. Affero, adjungo, admoveo, adapto, ilnn utor. )( Amoveo, removeo. ADV. Alacriter,aperte, bene, extrinsccus, frequentius, libcraliter, nirnirum, publice, reae, severius. PHRAS. I. Adhfbebo d11lgentlam, jt feraiprnwt! de Iraflail. Omni cura studioque enitar, elaborabo ; omnes vires, studia, omnern curam, industriam co conferam ; omnia in adducendis ad exitum suum rebus tuis experiar ; operam dabo, navabo, dicabo maximam rationibus tuis ; omni studio id contcndam j omni ope, ae opera adnitar ; curse mihi erunt res ture; quantuscumque mihi labor suscipiendus est, vincam studio naturae vires. I n hoc cura mea omnis, ac industria versabitur, excubabit, ut commodis luis accuratius inserviam; omne studium in hOC ponam, consumam, collocabo ; huic rei vigilias dabo, dicabo, tradam, addicam meas, in hanc curam unice incumbam ; in hoc vires contendam meas ; in hoc curas figam, configam, infigam omnes ; ad hoc operam profitebor meam, ut res tuas, rationesque omnes, quanta maxima possum, cura complectar, 2. ut Arlstotelem Intelllgas, Ingenl urn adhlbend urn est, jx",r cOlllprelJdre A ristote, il fallt flllPkJjey taut« SOli 'i,'elligmce. Ingenii vis omnis conferenda ; ingenii acies intendenda ; acuendum ingenium est. Usus: I. Utor, employer, mettr« III Q!U7JY4. Vir bonus pnetercuram et diligentiam, artem ctiam et fidem adhibet in amicorum periculis, Idem gravitatem in dolore ; modum, moderationem in rebus secundis; studium et solertiam in negotiis adhibet. 2. Admoveo, tlj>Ptler, illVoguer, a110;r recours a. In convivium, atque adeo in consilium, ad deliberationes, ad causas adhibere. Diis p'reces, equo calcaria, juventuti stimulosadhibere, Dicenti aures adhibere, /cOllier, prller foreille. J. GeJ:'O, el[blbeo, SI mo"lrer. Ita se in imperio, ut privatum adhibuit. 4- AffeJ:'O, off";r, do""" ..£groto vinum, medicinam adhibere. Ad negotium curam, rationem, mentem, animum, virtutem, gravitatem adhibere. Litteris tuis aliquam mihi consolationem adhibeto.

ADH

AOHINNIO, I., lvi, vel II, Ire, n. He",,;r ,I (IfI vers. Proprle equorum eat.

AOHORTATIO, onts, f. ExAorla/io".

SYN. Exhortatio, invitatio.

AOHOR'l'OR, aris, &tue sum, arl, d.

R.t'Iwrler. SVN. Hortor, exhortor, accendo, inflammo.)( Dehortor. ADV. Merito, antequam iret, Usus: Ad libertatem recuperandam, lid bellum faciendum vos etiam atque etiam adhortor. Cf. Hortor, Moneo.

AOHOe, E"Cl!re, ;IIs9.u';C;. Adv. temporls, q. ad hoc tempua. SVN. Etiam nunc, adihoc tempus. Usus: Unam adhuc epistolam a te acceperam. QUa! adhuc di& sunt, constare sibi videntur.

AOIGO, la, 6gl, aetum, ere, a. PtJUsser, ""IOIIt;er. SVN. Vi impello, (euneum, eravum In lignum); cogo, compello. Usus: I. Oves ndigere in caulam, naves ad Iittus I telum ad destinatum locum adigere,potlSSer, lancer u" Irtlit. 2. TRANSL. Impello. Ad insaniarn, desperationetn Inc adiges, pousser d la 101;(, "u dlstspoir. IIt1ll: Legiones sacramento, vel ad sacramentum (Jusjurandum)velinverba I'rincipis adigere, laire plttr sennenl d 9V~. Cf. Cogo, Impello.

AOIMO. IIJ, 6ml, emptum, ere, a. Oter, ""Inler. SVN. Aufero, eripio, detraho, deeido, tollo extorqueo. )( Addo. Anv, hnprobius, in ~sterllm Jibertatem, industrie, tnagnopere, mature, repente. l'HRAS. Omnia amlco adem It, if dlpoH;lIa son ami. SpoJiavit rebus omnibus amlcum ; exuit facultatibus, agris, fundisquemultavit. Usus: Dolor omnem mihi anirni facultatem, somnum ipsum adem it, Pecuniam, Iibertatem, potestatem adimere, Civit .. tern alicui adimere, (Jus elvltaUB), en/run' Ie droit tic cill. Cf. Tollo, :Erlplo.

Al>lNV2NIO, III, v6nl, velltum, Ire, a, Dlct1lI1'rir. SVN. Invenio, comminiscor, USUS: Adinventa animo, sensibus percepta, Cf. Invenlo.

AOlpALlS, e, gen. com, Gras, loura.

Usus: Opimum quoddam, et adipale genus diHionis.

AOIPISeOR, eris, adeptu •• um, IleI, d .. lCVul";r. SVN. Nanciscor, consequor, as- 1IC9uor, invenio, obtineo, acquiro, colJigo. ADv. Ahquantum, mediocriter. Usus: Senec1ut~mi honores adipisci nemo non exoptat. cr.Obtlneo, 1\cqulro, Habeo.

AOITO'S. ill, m, Acc;s, ,,,'rk USlJs:

Via, introitus, accessus, vestibulum, aseensus, os, portus, gradus. )( :Ex1tus, <l~UB. El'l'l'H. Difficilis, difficiJior, diutlUDus,facilis alicui, facilior1 quam fadllimul.· lllter<:iolus. munitus, mirilicis molibu. ?q.ttutlUI! pl~n!l' atque integer, pneclusus, pnmlls, provlDcl.ilS, \ll1uS, arduus, diumu., .tque n«lumus, iIIustris, inter lie diversi. PHRAS. J .•. Doctrln'·

19

AD]

adltum 1111 fecit ad bonore., la sci,,," I,Ii donna accjs aux "0I1neuri. Dotlrina illi aditum aperuit, patefecit, dedit, comparavit ; viam stravit; gradum struxit ad honores, 2, 1\d1tum clal).dlt omnibus, illernu s" porle a loul It mo,uk. Aditu, limine omne~ prohibet ; aditum omnibus prsecludit, inter. cludit, obstruit ; a congressu suo arcet omnes ; eedes suas omnibus obserat, ab redibus excludit omnes; nernini sui copiam faeit. 2. Adl ... tUB patet omnibus, fmlrle ISf oU1'erle a lnus. F ores patent, apertee sunt et expositai ; aditus cuique liber est; nemini diffieiles sunt aditus; nemo est, cui redium mearum aditus denegetur, qui non recipiatur, noli admittatur, Usus: I. Diffieilessunt ad optimates aditus, Its grands se laissml tfijJicilmunl ap;rodur. 2. TRANSL. Ac,'es d. Eloquentia ad consulatum Ciceroni aditum aperuit. 3. Facil;lltf'a"";vlr. Aditum ad hoc scelus sibi aliis sceleribus munivit, Primum velut aditum jecit. Pons iter hostibus dedit. 4- ,!;yt' fermlr 'enlrle. Tuamet tetneritate aditum tibi ad honores intercludes. Cf. Accessus.

AOJAet.o, e8, cui, ere, n . Etr« cotlclll art Pres,' ~lre silul aupres. SVN. Juxta vel prope JRCeO, cubo prope. usus. Tuscus ager Romano adjacet. Cf. Vlc1nul, Prope.

ADJlelO, Is, j6Cl, Jectum, ere, L ')ellr dans'; ajo"ler d. SVN. Immitto, addo, applico, adhibeo,appello, adjungo. )( Adlmo, dotraho .. Usvs: Adjicere tela in castra hostium, jtt", des Irails da"s I, (amp ,,,ntmi. 2. Arfdo,joituire d. Ad belli laudem dochi· nee gloriam adjecit. 3. TRANSL. Oe animo et oculo. Oculum adjecit heereduan, it jlta u" rt.~ard tit (o'l1Ioilisl sur 'III,.ilat:f. Animum adjecit ad Poeticam, il $" /i1'ra J fllud~ de la potsic. cr. Addo, AdjuIl80.

Al>Juoleo, aB, avt, atum , are, a.

Atli"lf,r, <I",.;611t'r. SVN. Aliquid alicui per judicium tribuo.)( Abjudlco. ADV. Goati .. PHRAS. Spero tore, ut lecundum me Judlcetur, decematur, judlcium fiat; ut secundum me possessio detur ; pro me pronuntietut; lis et pGssessio secundum tabulas mihi addieatut ; ut ego in possessionem mittar, j'~s#re pi f"" prollO"ura, flue f",. jugrra tIl ma la1I(ur. Usus: Ea domus, ea causa mihi demum adjudicata est. Miser iIle in servitutem mihi adjudicatus est. Cf. Lis, Judlclu"n.

A OJUMENTUM, .1, n, Aide, secours, assis/,ltICe. SVN. Subsidium, praesidillln, auxi· Iium.pe. rfugium, suppetiee, )(Oetr1mentum, 1mpdCl1mentum. EPI'I'H. Magnum, maximum, extemum, adventitium, multum magnumque, parvum, plurimum, proprium oratorum. Usus: Adjumento 1Il1 full ad vlctorlam, (ela lui se",,;t po"r vaincrt. A philosophia omnia adjumenta beate vivendi

ADJ

20

ADM

petenda sunt, Honorum avido adjumenta undique petenda, con'l.uirenda sunt. Tua auCloritas maximo mihi ad res meas promovendas adjumento erit; maximum adjumentum atreret, importabit ; mulrurn habebit adjumenti ad res meas promovendas, ",'ai. iluwforlnlufll. Cf. AuxUium, Prllllsidlum, oIuYO.

ADJUNC'rIO, On1e, (. Sy'llifJatltie. SYN.

TRANSL. Animi propensio. EPITH. Similis. Usus: Beneficio, spe, adjunClione animi et voluntate ducuntur homines.

ADJUNC'tOR, oris, m. ~u; a/laclte, 4JDI#U, fIIi}"MfII, rlll"it. SYN. Q\I' aliquid adjungit. Usus: Ille Gallire ulterioris adj\lnCl()r.

AD.Jt.JNC'J;'US, a, um, part. v. adjunge, LU, tJIIa&1U. gYN. Continens, propinquus, USUS: Summis viris qusedam adjunCla est divinit\ls fortuna. Sunt hrec propria et causes ad)unCliora. Ei Drusus proxime adjunctus Cu.t.

AD.tUNGO, Ie, JUDxl, jUDetum, ere, a. Attacll#rJ. j"iN/,.e, .. iii,.. SYN. Adjicio, addo, adnetto, attexo, applico, aggrego, adhibeo adscribo. )( DlsjUDg(). ADV. Divinitus, f()ris, h()neste,()mnino, proxime.quam primum, re&, reClissime, separatius, studiosius, valde. PHRAS. Adjunxlstime beneftel() tlbl, Vt1US ~_. altfKM /Ja" Vt1S 6te"faits. Tuis benefidis efl'ecisti, ut me dem tibi ; omnibus in rebus usentiar'; voluntates meas ad tuam dignitatenlaggJ'egem ; ut ad te transirern ; ad t~ aceederem ; tuas partes tuendas susciperern ; ad te me penitus appliearem ; 'me tibi contribuerem; tecum fadam; in tuorum numerum adscn'bl, in tuarn. familiam me conjicere ge· ~iam ; ut eonstriClum me tibi addixerim ; in tuam eonsuetudinem me insinuarim; societatem tecum coierim; ad ductum tuum, ad lamiliaritatem omnino applicarim, Beneficia tua me tibi junxere arClius; arClissimis amplexibus conjunsere. Beneficii tui is ftuClus fuit, ut in eadem tecum esse causa, tuis partibus misceri, vilre periculum tecum sociare, consociare constituerem. Usus: I. Volupta- 18m a.d vlrtuteDl adjungere Inslpienter CluPl8, joiN/n, .. "ir. 2. "'djungere slbl alterum, s'al'aelt,,. 91}", Beneficiis tibi pIe. bern, pritv:i~s, civitates, rnultos socios adjunge" Urbanllat., viros bonos ad tuam amicitiam, consuetudinem adjunges; benevolentiam,' animas hominum, auxilium tibi adjunges. 3- Adjungere Be altcut, sejoi""',., a 'f'" Est, ut me tibi, ut me ad luas rationes, tuam cauaam, tuam faClionem, ad senatus' auClorjtateDl adjllngam. C(. Addo, Adjlei(), Fayeo.'

Jl,.DJO'RO, a., avl, .tll~, are, a. Af_p",""par sinIufII. SYN. Jum. Usus: Adju. rat ille unCle, nullum esse periculum,

... DJUTO, as, avi, atum, are,a. Aider. * SYN. juvo.adjuvo, Usus: Aneumadjutem, dubito.

ADJUTOR, oris, m. Aide, partisall.

SYN. Administer, particeps, socius, fautor, EPIl'H. Fortissimus, pragmaticus, improbus, Usus: Autlor in consiliis capicndis, adjuror in agendis. Sceleris esse adjutorem, In seelere perpetrando, vel see Ius perpetrandum, vII sceleri perpetrando adjutorem Be prsebere, dare, profiteri, Adjutorem te, quam deprecatorem habere, capere, venire malo, j'aime mieux Vt1US auoir comm« aid, '1ue comm« defmsflt,..

ADJU'tRt:s:.,lels.f. Celltl} .. iazde. USUS:

Minerva consiliorum meorum adjutrix. Conjugem adjutricem sibi cepit.

ADJOVO, as, jfivl, Jfitum. are, a.

Aide,., assist,,.. SVN. ]UV(), opitulor, admini-. culor, auxilior, adjumento sum, adjumcntum affero, suffragor, sublevo, prresidio sum, preesidium, opem, subsidium, suppetias fer(),alfer(), adjutor sum alicui contra aliquem. )( 1m,,: pedio. ADV. Aliquantum, multum, plane nihil, plurimum, publice, vehementer, Usus: I. Velim me in petitione consulatus, adjuves; Dolorem meum et moerorem consilio adjuva, 2. Augere. Insaniam alterius, formam cultu adjuvare, ~gmenl,,,'afolie de 1}'1"., reln'e,.la 6eaull par la /Ja,.,.,.e. Cf. JUV(), Opltulor. Auxll1ulll.

ADLA:aORO, as, avl, atum, are, n..

Travai/ler l1eauct1l,p. SYN. Valde laboro, elaboro. Usus: Alicui adlaborare.

ADMi!:TIOR, IriS, men.us sum, trl,

d. Mlsurer. SYN. Metier, Usus: Frumentum admetiri militi,

ADMINlcOLOR, arls, atue sum, arl,

d. Soul",ir, forhjie,.. Adjuvo, fulcio. Usus:

Vites adminiculari, IeltalaS/e,. u", 'lIig"',

ADMINlcOLUM, I, 1'1. E.cltalas, auft.

SYN, Fu1crum,auxilium. Usus :Vitesc1avituli$ adminicula quasi manibus apprehendunt, les v;gnes se seroml de vril/u comm« de maim pmI' s'altacke,. aus: lelta/a$. Adminiculorum ordines. 2. "'uxlIlum. Nullius adminiculo rem c()nfecit,;1 afail,',Ia sa"s Ie secours, l'aPfJtli de pent11t"', Cf. AdjumentuDl.

ADMINISTER, tl'l, m. Cel .. ,. '1U; aide, ;,"1"""""1. SfN. Minister. Usus: Timarchides omnium rerum transactor, cupiditatum administer. Scelerum administri et satellites. Adjective In gen. f~m. Multre sunt artes hujus virtutis comites administrae, ce. Ad-

ministrator. '

ADMINISTRATlo, Onls, f. Aid .. , ,m·. "islert; sm'n, di,.ecl;t1", gt1uvernem",f. SYN. Curatio, procuratio, gubernatio, EPITH. Communis cum aliquo, provincialis, Usus: Disceptant philosophi, an dii ab omni curatione,

ADM

et administratione rerum vacent. Cf. Munua, Gubernailo.

. ADMINISTRATOR, Oris, m. Ad",inisIra/nil'. SVN. PrrefeClus, curator, procurator, minister, gubernator, moderator. EPITH. Pulcher. Usus: Imperator est administrator belli, Ie GII"ral est &elui f/ui dirige les oplralions de la ~erre.

ADMINISTR.O, as, avl, atum, are, n. et a. Procurer, mettr« la main tI, s'ot:&Uf>er; gouverner. SVN. Curo, procure, gero, obeo, guberno .. Anv, Accuratissime". ad~ir~biliter, auspicato, bene, commode, diligentissime, lenius, melius, optime, quam commodissime, recte, temere, vigilanter. PHRAS .. 1. EcqulB hoctempore Rempubllcam admlnl.traret? Qui tWnt: mainletlant voudrail gouverner la rlpu/Jlif/ue' Ecquis hac temporum calamitate Rempublicam attingat,: capessat, suscipere, gerere, traaare audeat? quis sua studia ad Rempublicam conferat? operam det Reipublicse, in Republica versari velit? 2. b nunc totam Rempubllcam admlnlstea t, it esl d,argl mainlma,,1 du SO;" des atfains pub/i9ues. Is nunc in procuratione Reipublicre est, rempublicam summo cum imperio obtinet; tractat Reipublicae gubernacula; summa ejus nunc est in Republica potestas; summum jus in curandia Reipublicee rebus. Reipublicee nunc prseest, eo Jure quod amplissimum esse potest ; ea potestate, quae potest esse maxima. Summa nunc utitur in Republica imperio. 3. ReB me .. mellu.s naberent,sl tu admlnistrasses, "us a.tfa.resseraiml dans u" meilleur IlaI, si vous.en Iti" dtarg/. Si rerum mearum cura penes te fuisset, • ad te pertinuisset; si in his tua opera usus essem ; si te curatorem,procuratorem habuissem. Cf. Rego, Provincia, Maglstratus. Usus: Rem familiarem, lege .. judicia, provinciam, castellum; civitatem consilio ac ratione administrare.

ADMIRASIUS,e,gen.com. Admira6le, m~rzltilletl.t". SVN. Admirandus, admiratione dignus, mirandus, Usus: Vir dicendo, et om: nibus artibus adrnirabilis, Pro tua singulari et admirabili sapientia. Admirabilis fama virtutum, Cf Mlrua, Mlrandus.

ADMtRAsILITAS, Atls, f. Cef/I/lexdle fadmiralitJn. EPITH. Magna, maxima. USUj;:

Heec rerum.despicientia magnam admirab.ilitatem habet, ce noble tildain esl un grand .sujel d'admiralion.

ADM!RASILITER, Admi,.a6I,,,,,,,t.

SVN. Mirifice, mirum in modum, cum admiratione omnium, insigniter. USUs: Mundus consilio admirabiliter administratur,

ADMIRATIO, 6nls, f. Ad",i,.a#on. SYN.

Miratio. EPI1"H. Familiaris, incredibilis, suavis, jucundissima, magna, major, maxima,

21

ADM

mediocris, perspicua, popularis, similis, summa multa. PHRAS. Res magnam admlratlanem excl ta vlt, t:elle d,ose a ercill une griUUU admirah"o". Res ea non mediocrem movit, effecit admirationem ; ornnes in adrnirationem vertit, traduxit, rapuit, convertit. Res ea maxima ornnes admiratione affecit, defixit, stupore omnium animos complevit ; non mediacrem sui admirationem injecit, Res ea in admlratione erat omnium; omnium oculos mentesque adrniratio rei tenuit, suspendit. Id facinusmiraculorei omnes obstupefecit. Usus:

Eloquentiam, quae admiration em non habet, nullinn judice, ftllJf/umt:t f/ui ,,'ercile poi,,1 I'ad",iralion, ,,'esl pas de I'llof/uent:e. Cf. Mlror, Stupeo.

ADMtROR, aria, atull aum, al"l, a. Atf. ",irer. SVN. Suspicio, miror, demiror, admiratoneafficior. )( Contemno. Aov. Communiter, reete, separatim aliquem, separatim in singulis, valde, vehemen.,.. PHRAS. Adml. ratu. est eloquentlam; il admira son 110- f/uent:e. Magna hominem tenuit eloquentiae hujus admiratio; magna erat hominis ad tantam eloquentiam admiratio; incessit hominem admiratio tantse eloquentile. Eloquentia tam singularis homini pro miraculo fult : summse admirationi fuit. Magna eloquentiz admiratione tenebatur, capiebatur. Cf. Mlror. Usus: Platonem ex ore tuo admiror. De Dionysio sum admiratus. Cf. Mlror, Stupor.

ADlI,(lSC1!:O, es, cui, mtxtum t'tI mi. turn, ere, a. Miler. SVN. Misceo, immisceo, confundo. Usus: Cave, ne \'ul$i erroribus te admisceas. Nolo, me illis admlsceas,je 'IJt1IIS e" prie, tit "" ",1". pa.. pa,,,,i ees gens. Cf. Misceo.

ADMISsAa.IUs, II, m. Eta/on. SVN.

Equus, qui ad sobolem servatur,

ADMISSUM, I n, Mauvaise aclilHl, crim« .... SVN. Deliflum, crimen, peccatum, Usus: Admissum hoc graviter puniri solet. Cr. Crimen, Peccatum.

APMISSUS, a, urn, part. v, admltto; Commis. SVN. Commissus,' ;tem incitatus, Usus.: I. Pudet me admissi, dedecoris, fai IIonle tit, tIIs/ttJnneur doni JI 'fie suis couvlrl. 2. Ectuoadmisso in mediam aciem irruit, aya,,1 'la~I lSI'" Cheval.! louie /Jritie, 'il Se frl(;pila ell muim d~ la mIlle.

·~;OMisTIO; onls, (. lIf1/an/!'e. SVN. COn" ct~tio. Usus : Animus omni admistione corporieliber .. tus, purus et integer, 1'4me tUba" ,.assle at 1(llIt conlacl a1'e& It corps, esl pun el S4nS 1it&1tt •

. ADMisTUS, a, urn, part. v. admisceo.

Mill.' SVN. Commixtus, concretus, Usus:

Aquz admistus calor. Aer multo calore ad. mistus, Nihil animis admistum, nihil concretum est:

ADM

ADMITTO, Is, mlal, mll!B~m, e~, .a.

Reel'llo;". SYN. Recipio, excipio, SUSClpl<>, adhibeo, intromitto. )C Prohlbeo, arceo, repello. PHRAS. I. Quoallbet ad me admlsl,/ai "fU &,,~. 1/10; n'i"'po"/~ gui. Neminem a congressu meo absterrui ; exclusi neminem; audivi emnes, Nullum onus pfficii c:uiql1llm reliquutn Ceci.Admissionutn mcarum facilitate~ omnes deprsedicant. CC. Ace_us, Aditus lac Ilia. SI tempusadmlaerlt,s; I~ lemps II /1"11111. 5i a!tatis tempus; si rationes Yestrz eatn facultatem prrebebunt; si cornmodum ita feret vestrum ; si ita tulerit fortuna, USUS: I. Aliquetn in domum, ad vel in con.ilium, a.d colloquium, ad causam dicendam, ad Princi pem admittere, adtnetl,." "~&I'lIO;'. Pecco,commltto,(otn,nellre (une matwaise 1K1itm, ",. cr;IIII!). Integer adeo, ut nullam unquam noxiam, ftagitium, fraudem, malefidum, culpam, facinus, dedecus in se admit. teret, 3- Conetto, lancer a torlte "ride. Equutn in hoStem admisit.

ADMODUM, Be4tl&oup. SYM. Valde, ,'tem fere. USUS: I. Me tua: Iitterae admodum de. letlan!, /o,t, HaU&Oup. 2. Fere, pmfJlle. Vi· ginti admodumannos natus, N ullus admodum. Admodum nihil litterarum callet. 3. In responalqne amrmat. Advenit? Resp. Admodum, tIIIi, &e,.tainelnent. 4- Cum adver-bUa jungltur. Naper admodum, tout de,."iJr~. _nl. Raro adtnodum, Ires·,.a,.e",ent. Cf. Valde.

A DMOLIOR,lrls, nUa sum, Irl, d. t,eve,. -Iris. * SYN. Admoveo. Usus: Rupesprsealta. velut de industria natura admolita est.

ADMON1tO, ea, ut, ltum, ere, a. Avertir Ii f4'tlance. SYM. Comtnoneo, commoneCacio, ad ~emoriam rei aliquem excite. ADV. Amice, amicislime, bl'eviter, prseclare, obscure, reele, vullO. Usus: Praeclare, amice, ea de re me admonuiati. Locus ipse, ipsum nomen me admonet, ut etc. Cf, Hottor, Moneo.

ADMONITIO, Onls, f. A1'erljsstm",l, Ixllorlalioll. SYM. Monitum, prleccptum, hortatlo. EPITH. Accurnta, familians, major, mediocris, similis. Usus: Nec precibus, nee admonitioni locum relinquit, it ne . rblqlljjte "' til nm priJres, Hi til _s e.t'Ro,.latiDlIS. Cf, ~eptum, Hortor, InclUi.mentum.

ADMONITOR, . oris, m. Quitxci/e, g.n exlrlH'le. SYN. Hortator, impulsor. EPIl·H. N imiul, verecundus. Usus: Admonitore non eges. Vereeundus admonitor.

ADMONITOS, ii',m. (mtfJI. Ii I'abl.) CMltil, ,xllo,·lalidn. SYN. Admonitio, monitwn. EPITH. Similis. Usus: Amici hominis JIdmonitu valde movemur.

ADI(OIlDtO, ea, mordl, motltl.m,ere, .. MtmIn. SYN. Mordeo, abrodo. Usus:

Ha.betargentum: hunc mihi admordere lubet;

22

ADO

ADMOTIO, Onls, C. A&tion d'applt'"t,·.

SYN. Applicatio. Usus: Admotione digitorum nervi sonum explorare, essayer avec Ie se&ou,s des doigls /a &ord~ d'ull insl",m'lIl til _siglle.

ADMOV1tO,eII, movl. metum, mllvere,

a. ApprO&"er, apfJligutr. SVN. Appono, applico, adhibeo, porrigo, extendo. )( Amoveo. AnY, Propius 'se, Usus: I, Applicare se, et propius admovere. Aurem admovere, et subauscultare, prltn- I;or,jlu. Ignes alicui, cruciatus, aspidem ad corpus admovere, ajJflli. glle,. Ie f~1I etc. :2. TRANSL. Alicui stimulos, terrorem, preces, bJanditias, vim admovere, aigu;lIonnn', ,"'ploy" /a mllla&" la /o,&e, ele. Vultum, oculos ad rem admovere, "gan/t,. atlenlivemell/.C;f. Adhlbeo, Appllco.

ADMURMOR.ATIO. onla, f. Murmu,., d'ajJflrolJalion. SYN. Approbatio, pia.usus, acclamatio, applausus murmure fattus. EPITH. Divina., grata, multa et secunda. Usus: Grata, secunda concionis, senatllS; aut adversa admurmuratio facta est. CC. PlauaulI, Ap .. plaudo,

ADMURM:OR(), as, avl, atum, are, II. Munn"re, ell slK'" d'ajJflro6alion. SYN. Admunnurationem facio. ADV. Val de. Usus:

Senatull aut eonclonlll faventill. Admurmurarunt universi. Cf. Plaudo, A_nUor.

ADMOTILO, aa, avl, atum, are, a, Tondr«, Ico,&"", dlpouiller. SYM. Mutiln. Usus: Me usque ad cutetn admutiiasti.

ADNECTO, Is, nexul. nexum, ere, a.

Alladu, a. SYN. Alligo, conneflo. Usus:

Naves littori adncHunt nauUe.

ADNITOR, .l'la, nl.usaum, nlU, d.

S'e/fo'&Ifr. Iravailler Ii, 14&"e,. SYN. Nitor, melior, conor, adlaboro, applico. USUS: Ve· hementer Csellar de triumpho adnisus est. Natura semper ad aliquid tanquam admmi-: culum adnititur, Cf. Cono .. , Nltor, Lalroro.

ADNOM:i!:RO v,1 ANNUMERO, aa, avl, atum , are, a. Com pier, mellre au "0",6,.,. SYN. Numero, connumero, ad numerum addo. PHRAS. Tiro llbertla Tullil adnumeratus est, T,ron lSI oo",pll/4"''''' us aftancllis til Cidro,.. In numerum hbertorum adscriptus, relatus, cooptatus, adscitu~ reo ceptus fuit, in numero, vel de numero libertorum fuit; in numerum libertorum venit, petvenit; in numere libertorum babitus, positus, collocatus est. Usus: Age, ut cum candidatis adnumerere,

ADOLESCENS, erJt1s, tn.JeNne 1I0tn"'t!.

SYM. J uvenis, ephebus, pubes. EPITH. Abstinensl acutus, bonus, bonus et eruditus, bonus et dlsertus, bonus et prudens, dignus ilIo loco ac nomi ne, bonus et 9trenuus, castus ac ~ili!rens, c1ari~si~us atllue Corti~sjm~s, omnium przstantlsslmus,prmceps crvitatis,

ADO

comicus, cupidus laudis, dedit us mirifice alicui, deformis, delicatus, disertissimus, divinus, incolumis, fortunatus, gratissimus, gravis et doctus, honest us in primis, ornatus in primis, honestissimus , humanissimus atque optimus, imperitus, bonus, non tam insulsus, quam non verecundus, non acriter intelligens, lectissimus,modestissimus, optimus, mihique carissimus, prretorius, pecuniosus, perditus ae dissolutus, potens, potentissimus, prreditus summa spe et animi etingenii, primarius, probus, propinquus, prudens, prudentissimus, retate multo robustior duce, sancHs· simus, studiosissimus, maxime familiaris, non solum indodtus, sed etiam rusticus; ingcniosissimus, et prope requalis, locuples, loquax, miser, pemecessarius, et amidtia alicujus dignissimus, plenus ingenio,segnior. ADV. Admodum, multum. PHRAS. I. Adolescens nobllls, jeune nOllttlte de race ,U!/Jle. Nobili loco natus ; nobilissimus ; princeps juventutis ; florentissimus urbis; ornatissimus; familia ortus amplissima. Cf. Nobill •. 2. Adolescen.lngenl03us et erudttus, jell,,, nOm1ne spirituel It ;1IItmil. Acutus, et disertus; plenus ingenio, reClissimis studiis, atque optimis artibus prseditus ; summa spe et animi et ingenii, nee indotlus. Cf. Ductus. J. Adolescen. optimls morrbus, jelme nOm",t fJ;m Ilevl. Honestus imprimis, humanissimus atque optimus ; castissimus ac modestissimus dignusque iIIo loco et nomine; ordinatus omnibus rebus, et verecundus, CC. Mo •• 4- Admodum adoleecena erat, ;1 Itail encore fJim jeulll!. Erat in lIore retatis primo; vixdum e pueris excesserat, vel ex ephebis ; prretextatus etiamdum erat ; prope puberem retatem erat; primo retatis ftore pubescebat; annos adolescentire vix attigerat ; eetas a puerili studio vixdum exierat; pueritilll! annos vix egressus erat; utebatur etiamdum III!tatis initio; integr] sanguinis adolescens; adulta III!tate puer, sed adhuc imberbis erato Usus:

Bona Indole, summre spei: aut perditus, dissolutus adolescens. Cf. JuvenlB.

ADOLESCENTIA, lie, f. 7~u,"sst, adoIeSCeltu. SVN. Iniens III!tas a [4- ad :IS. ve/Jo. annum. Ep'TH. Impura, liberior, IIbidinoSa, et intemperans, magna, modestissima, plena spei, prima, proclivior ad Iibidinem, proterva, tota, turpis. PHRAS. Ab adoleseentla, MfJuis /a jt~'lI!sse. Ab ineunte, a prima, a teneriore III!tate; a puero vel pueris ; a pueritia ; ab initio III!tatls; a primis ternporibus III!tatis; a teneris. Usus: Libidinosa, intemperans adolescentia effoetum corpus tradit seneCluti. Cf. Juventu .. Puer.

A:OOLESCO, I., Olevl, unum, ere, n.

Crottre, ,gralUfir til IIge. SVN. Au~eor retate, cresco. Aov. Sensim. Usus": Uti ratio, ita cupiditas cum eetate adolesch, cr. Cresco.

23

ADP

ADOPTIOJ.onl .. f. Ad"plioll. Epl1'H. Innumerabilis. usus: Adoptionem haereditas nominis, pecunire, sacrorum sequitur. In adoptionem in alienam farniliam dari ; assumi in nomen familia! alienee,

ADOPTlvl]S, a, urn, .ltfoPIij, I/"i COIIcerne I'adoptioll. Usus: Sacra adoptiva, sacrifices I/ui se/onl dans la/am;lIe d d,(o/lI;OIl.

ADOPTO, as, avt, atum, are, a. Ado/1- fer (llgalemenl). SVN. Filium adscisco, deIigo, instituo, ADY. Obscure. USus: I. Scipio JEmilium sibi Iegibus adoptavit. 2. Deligo. cnoisir. Adoptare aliquem defensorem juris sui, ultorem injuriarum, fair« clloix d'u" dl. /e"seur. cr. Adscisco.

ADOR£A, lie, i. au fig. Rkoll'pense de Ia Iwavoure; glo;re mililaire, victoire. * SVN. Laus, gloria.

AOORIOR, or6rl .. onus BUm, orlrl, d.

Alltlfuer. SVN. Aggredior, invado, irruo, in. yolo. ADV. TumultuosissijJ!e. i'HRAS, Hominem repente adort\U' 'eSt, ilalldflla sull;leH.ntl Cilltomm,. Impetum fecit in hominem; manus admolitus est; infesto spiculo t;>etiit ; ferro appetiit; incurrit, involavit creco In hominem impetu ; primum impetum effudit in hominem: arma in obvium vertit, cr. Aggredlor, lnvado. Usus: Aliquem jurgio, gladiis, fustibus, a tergo adoriri,

ADORNO, a .. avl, arum, ate, a. Prl· parer, II/u;per. SVN. Orno, instruo, paro, apparo, compare, Auv, r. Pompei us ltalia: duo maria maximis dassibus adomavit. Bellum, ciassem, nuptias, petitionem consulatus, testium copiam adornare, ajJjJrJls de tnanae_, jJrtjJaralio" ties II,&t;ons, Il/ui,tI"ml d II" flaisseau. 2. Honore amclo, orner, parer. Omnes in hoc adolescente adomando conspirant. Cf. Paro, Compato.

ADORO, a .. avl, atum, are, a. Adohf. *SYN. D E U M religiolle propitio, PHRAS. Ado-' rare DEUM, adorer DIElJ. Auguste, san~ Cleque venerari DEUM; divinum Numen.castissime colere ; venerabundum aris assistere. et adorantium more procumbere, Genua po·nere, ac venerari DEUM; religiosum DEO cultum a(!llibere, tribuere, impendere; pio cultu, reJigiosa adoratione prosequi DE U M. Ilim: lndl adhuc plurea deoe adorant, Its Ind;ens adore"t meorl /Jlusieurs dieu». Cultum uni debitum DEO, simulactis, lapidibus, diisque vanissimis tribuunt, exhibent, impendunt; deorum inani superstitione tenentur; fiCli. numinibus divines honores tribuunt, impertiuntur ; ridicula falsorum numinum simulacra sacrilego cultu venerantur, prosequuntur. Usus: Caesar hostia pacem Dcum adoravit. Cf. Oro, Veneror.

ADPJitOMITTO, I .. millt, ml_urn, ere,

a. SI/aire caulioll. SVN. Promitto, Cf Promltto.

ADR

ADU

ADR:!PO, Is, repsl, ere. n. RamjJervers, 1# glisser oers. Usus: TRANSL. Inslnuare 8e]n graUam, s';lUinuer. In amicitiam alicujus; in spem hsereditatis ; animo alieujus adrepere.

ADSCISCO, la, lvi, ttum, ere. a, Atlnp.

IIr, adlnellrt. I. Romanas leges sibi adscivere Latini, Its Latins tufoplerenl ks lois de Ro_. z. Adacrlbo, adjungo, adjlclo, anDU1J)8f'O, sellgo, s'adjo;ndre,s'associlr. Boni bonos sibi adsciscunt, Adsciscere sibl socios. Civem adsciscere, In civitatem adseisci, 11r, ad",is comm« ciloyen. 3. Comparo. Romani a Gneci. ieges, ritus, consuetudines,' sacra adscivere. Cura ut iaudem tibi. adsciscas. 4- Arl'Ogo, trlbuo, sumo. Non mihi ta!ltam sapientiam adscisco, s'arroger; s'alln~uer. Cf. Adopto, Jungo, Adjungo.

ADSCITUS, a, um, part. v. adscisco, ·VtnU du ,felton, "ranger. ADV. Publice, Usus:

Adscitus, non nativus color est.

ADSCRIBO, Is, scrlpsl, scriptum, ere.

a. Altri6tur. SVN. Appono, adjungo, addo, amcisco, assigno. PHRAS. I. Victoria Ubi .dllOrlbenda est, ;/ faul vous altriiJuer la flielDirt. Rei belle gestee decus tuo consilio est alsignandum; heec viCtoria tui triumphi titulis accedat, oportet. ViCtoria! decus omne ad te delegandum est; tuee tribuendum virtuti. 2. Noll Ubi adacrlbere hanc Iaudem, 1U fllIfIS al/riiJuell pas celllon,uur. Noli rei bene geslz tibi meritum uni inscribere; faCti laudem tibi arrogare,asserere, vindicare ; noli existlmare, tuam esse in his rebus unius gratiam; noli alienam laudem pro tua tibi vindicare; noli te oKerre in sodetatem alienee glorise ; noli quaerere, utprseclane rei laus ac commendatio ad te perveniat. Quid tibi alieni fadi glo~adsciscis, sumit r 3. Famulo adscrlpelt cu,ipam, ;1 ;lIf/Jula cl/le laule tl son ~s. el4w.Ad {amulum delegavlt culpam; !n (amuli ignaviam earn culpam contuht, retulit, conjecit; ejus rei culpam i~navia famuli sustinet; culpam r~i famulo tribuit, as~igna,:it; ex ignavia ramuh faCtum autumat ; ignavue (il' muli vult earn esse culpam; culpam suam In ramuli ignaviarn trajicit ac deonerat. Usus:

I. Utinam ego tertius vobis amicus, .vll in arnicitiam vestram adscriberer l J£tre ;1U&ri1. z. A.lrno. aeeeptum fero,allri6u.r. Hane cladem .use socordiae, hunc eventum (atis adscribant. ,1. In civltatem, vI/ civitati ad~. eribi, aw;r k droit de citl. Meam tuse adscribo sententiam,je su;s du ",I#IU avis flue VOIU. 4- Aliquid ad epistolam adjicio, ajoliler d U1U /dire. Doleo me hoc litteris non adscripsisse.

ADSCRIPTITlus, a, urn, Inscril, ajou-

U. SYN. Adscriptus. Usus: Novi et adscriptitil eives, n'/Dyens ~U'VlauX, de fratclle dalt.

ADSCRIl"TOR, 01'111, m. l.t faultur, flU; enlresigN, II partisan. SVN. Subscriptor,

Usus: Fuit is non niododefensor, sed adscriptor dignitatis meae. AuCtoret adscriptor honoris mei.

ADSTIPOLATOR, Oris, m. Garant, rtf· jJbntla"t, caution. SVN. Confirmator, defensor. Usvs: In tlla causa, patrono me, et adstipulatore uteris.

ADSTIPOLOR, arls, atus sum, arl, a.

A/JPlilJUver, Ilr, du mlmeav;s. SVN. Assentior. Cl:Faveo, AlISentiol', Adjungo.

ADSUM, adils, adlu!, adesse, n, J£trt prlsml. SVN. Prsesens sum, pnesto sum, in. tersum, coram adsum, copiam mei facio. ADV. Frequenter in causa, multum, opportune, paulo ante, prsesto, propius, publice, tardius, Usus:

I. Pugnis omnibus adfui, jt jis usage tU #IUS tUlIX foinGs, Ad ,0rtam adest. Tempore ad judicium all'uit, ,. v;,,1 d lemps ... Ir;6u"..I; 2. Fav"o. Difficillimis licet rebus semper adero, prlltr asslsla,,,:,, tIIftndre, /avorner. J. Animo pra8entl trlbultur. Adeste animis, mittite nmorem, n','.Y'. pas /Jellr. Cf. Pr8llsens, Coram.

ADOLATIO, Onls, f. Carme, /falttHt.

SVN. Assentatio, blanditise, EPll'H. Am~ns dominorum, Usus: Proprle adulantlum heds callum est. In amicitiis nulla majqr pestis est adulatione. Semper rnagnae fortunee comes est adulatio, cr. Aesentatlo.

ADOLATOR, OriS, m. Flall.ur. SVtl.

Assentator, palpator, divitum arrosor,et quod sequitur, irrisor, simulator, homo levis, et fallax, ad voluntatem loquens omnia, nihil ad veritatem, Qui ad alterius non modo sensum et voluntatem, sed etiam vultum atque nuturn convertitur, USUS: Nolo esse laudator, ne videar adulator. cr. AstutUB.

ADOLOR, arlll, atus sum, arl, d.

Flaller. Cum Accusat. SVN. Blandior, as. sentor, auribus do ; omnia ad' voluntatem, nihil ad veritatem loquor, pal po, ADV. Aperte. PHRAS. Adularia, ut gratlam a me Ineall, lu me .fIalus ;.our o!Junir mlS !JO"1US grdc.s, Das hoc auribus meis, ut gratiam meam aucuperis, Auribus inservis. Blanda assentatione uteris. Assentationis artificio gratiam quaeris. Blande loqueris, ut me tibi adjunJas, ut in meam te amicitiam insinues. Lenecinaris. Blanditiis in aures meas influere laboras. Absurdam in adulationem progrederis. Palpo me percutis. Subparasitandi artern tenes, Ad gratiam Ioqueris. Laudibus me concili~r4?' expugnare ; In tuas partes, commoda, amicitiam pertrahere studes. In adulationem scite te componis ; spem et animos solita vanitate inflare nosti. Pelpum obtrudis, Voluntati servis; aures scalpis, mulces, permulees. B1andi· tiis (allis, delinis. Assentationibus demulces animum. Assentatoris partes agis e~egle ; blandimentis benevolentiam non inscite col. ligis. usus • Adulari(ortunam alterius. Fera:

ADU

ADV

dominum adulantes. Cf. Assentor, Accom~ modo.

ADUL TER, 6rl, m. Adumre. SVN. Mcechus, alienee conjugis corruptor. EPITH. Sororius, temerarius, obsccenus, not\urnus, turpis.

ADULTl!:RINUS, a, um, Alttrt!,/alsilit!,/aur. SVN. Fucatus, adumbratus, non verus, non genuinus, )\ Verus, genulnus. Usus: N ummi, gemmee, moneta adulterina, ar/{~"t, pitrres prlcitusts fausses. Adulterino signo, annulo, testamentum corrumpere, Cf. Fal.uB, Adumbratus.

ADUI..Tl!:RtUM, II, n. Ad"ltert. $VN.

Stuprum conjugis, EpI1"H. Nefarium, quotidianum. PHRAS. Adulterlum commtttere, commettr« ,m adultere. Admittere adulterium ; thorum allcujus contaminare, violare ; adulterari, moechari, fcedus, fidemque matrimonii frangere, derelinquere, deserete, fallere ; involare in alienum matrimonium ; nefario alterius uxorem polluere ; ad earn oculos impudicos, libidinis oculurn adjicere j jura legitimi thori fallere, pudicitise uxoris vitium addere ; impetere impudicitia alienam conjugem ; ejus corpus stupro complere ; consue-scere cubilibus alienis ; alienum cubile inire • capere usuram corporis, Usus: Adulterium committere, facere, inire, In adulterio deprehendi.

ADUL Tl!:RO, as, atum, are, a. Dls!tonorer, corrompr« Jar u" adultere. SVI(. Corrumpo, stupro, ahenum cubile ineo. Usus:

I. Latrocinari, fraudare, adulterare turpe est. 2. Fallaclter Imltor allquld. Judicium pecuniis, testamenti tabulas adulterat, al/lrtr, fal$ijier. Cf. Corrumpo.

ADULTUS, a, urn, part. v. -adolesco, aui a gram/i, /orml. SVN. Grandior, !,rogressa :etas, magis con6rmata,major. PHRAS. Grandi. Jam et adulta etate, ,I est dlja J.gI. JEtate proveelus; matura, corroborata, con6rmata :etate; in ea ztate, cui roboris jam multum accessit ; qui se jam corroboravit, vir inter viros r. cujus ztas in medio virium robore ; medio juventee robore, lIore ; qui jam virilem togam sumpsit ; :etatis nee primee, nee ultimz, in viridi IEtate ; cui primo lIoren. vigore :etas; qui :etatem transcendit primz juventz, postremse necdum attigit; qui juventam ingressus mediee pollet ztatis nervo. Cf Adolescens. Usus: Adultajam Rerna; arbor adulta, adulta Reipublicee pesti ••

!DUMBB.ATJO, Onla, f. E.rf/uisse,Ibau.

CM. SVN. Rudior imago, et species. Usus:

Alicujus rei, si non perfeelio, at conatus tamen, et adumbratio.

ADUMBRATUS, a, um, part. v.adumbro. ESf/uissl, Ibaut:III. SVN. Non absolutu •• )( Expressus. Usus: r. Sunt in hoc juvene maximarum non expressa signa, sed adum-

brata virtutum. Principio adumbratas quasdam intelligentias concipimus. 2. Flctus, superjicitl, apparent, faux. Gloria est solida qusedam res, expressa non adumbrata. Homo a~umbl'atus; comitia, opinio virtutis, judiCIUm, lsetitia adumbrata, jo;e flu; ,,'est f/u'appare"te. )( Vera.

ADUMBRO, as, avt, atum, are, L ESf/II;sser, reprlse"ter par Ie dessi". Llnearl plctura et umbratlll allquld slgno. SVN. Effingo, irnitor, describo ; rude specimen edo, exhibeo. USUS: Conari Ciceronem et perfeCt:e eloquentise formam adumbrare, imiter, Faela alicujus dicendo, specimen et forman adumbrare, retracer.

ADUNCtT AS, tatls, f. Cour6urt. USUS:

Quredam aves aduncitaterostrorum elburn capiunt,

ADUNCOS,a, urn, Cr«ku, reclJur61. SVM.

Curvatus, tortuosus. USUS: Adunci ungues,

serrula adunca. !';

A Dvl!::aO, Is, vexl, vectum, ere, a, Allttlur, apporte,.. SVN. Apporto, importo, com porto. )( A veho. USUs: Vis magna frumenti Romam advecta, Navi, an equo adveaus es?

ADVl!:N A, e, m. Elra"Ktr. SVN. Petegrinus. Hospes, alienus, exterus, extraneus, alienigena, )( Clvls, domestlcua. Usus: In ipsa patria nostra peregrini videmur, et adven:e. Cf. Peregrlnus.

ADvi!:Nto, Is, v&rIl, ventum, Ire, n.

Arriuer. SVN. Accedo, appropinquo, pervenio adeo, appello, contingo. )( Discedo, recedo, abeo. ADV. Pnesto. Usus: Malum, quodcunque advenerit, ferendum est. Senectus, cum advenit, multa mala apportat, Cf. Apello, Venlo.

ADVE:NTIT~t1S, a, um, Qui s'aj_le, suPfJ"",e"tair,. SVN. Fortuitus, insperatu .. nOD q.ulEsitus. )(. Innatus, .lnsltus. Usus:

I. Mlthridates multls nationum adventitiis copiis juvabatur, troupes, soldais Ilra".trm. 2. Externu8, alienus, non Innatus, adyenlens, f/tIt' vi,,,t du dehors, Ilra,,/{,r, empru,,". Transmarina et adventitia. Grrecorum dot\rina. Adventitiis adjumentis uti. Bona, pecunia adventitia, et assumptL

ADVENTO, as, avl, atum, are, n. AIp'f"()(lter de plus ,,, piUS. SVN. Advenio, appropinquo, accede. )( Procul sum. Usus:

De tempore, persona et re dlcltur. Adven' tat jam destinata dies. Legiones adventant.

ADVENTOR,oris, Ill. E/ra"Ker. SVN.

Externus, non domesticus, Usus: Vide, ne quis adventor auscultet,

ADVENT OS, 11., m. Arrivle. SVN. Accessus, )( Disc_us. EPITH. Minus aptus ad res multas, clarus, exspeClatissimus; gratus et

ADV 26

--_._--- . __ .. __ ... _------_.

honestus, gratior, gratissimu5, maturus, matutinUJ, nocturnes, occultus, optatissimus, primus, recens, repentinus, suavis, suavissimus, unus, gravis, impmvisus, jucundus, modestus. Vsus: Vt adventus tuus optarissimus fuit, ita discessus afilixit.

Adventua Domini, Le tefllls de fAT"nt.

Dies sacri Dominico adventui; hebdomades, ~. pniversariam Christi nascentis memonam JII1eCurrunt;dies virginei partus exspeetalioni sacri ; tempus, quo exspeetati divini partus memoriacelebratur.

ADVERS.A.RIA, orum, n. pl. Livret oN fon}mld des notes, 6rollil/on. SYN. Prsescriptiones, ephemerides, tabu Ire, in quas utcumque memorise causa projiciuntur omnia, quee postea in justas fidel tabulas codicesque reo leruntur. EPITH. Menstrua. Usus : Solertls est, in adversaria omnia _ minutim referre, un "0"'"" Auill! rMige tOIlS les jours SO" journal.

ADVERS.A.RIUs, a, urn, AdTlersaire.

SYM. Adversus, oppositus, inimicus, hostis, )( Amicus, defenllOr. Anv. Maxime. Usus:

Hie obtredator laudum mearum, et adversarius semper fuit acerrimus, it fill IOlljollrJ ftnl"lIIi d, magillirt. Semper se adversarium in meam dignitatem intendit. Adversario te, et insedatore Iaudum mearum utor, Cf. Hosu., lnfensus,-lnlmlcue, Advereor.

APVERSOR, arls, atus sum, arl. d. £trl conlrair" s'ojJJJour. SYN. Repugno obsisto, contravenio, contra rem alicujus venio, contra pugno, contra facio, adversarius sum, in a1iquem eo, resisto.; reclamo, obtre&; adversum me pnebeo, oppono, objicio. )( Suf. tra,or. ADY. Infensius, mediocriter, valde, vehementer. - PHRAS. Omnibus In rebus mlhl adverearle, f'OUS me 1II1iSt~ fOlijours. Me oppugnas quam potes acerrime et gravislime ; nullam adversus meinjuriam prsetermittis. Tuis contra nos viribus uteris. Quidquid habes virium , in nos confers. Omnia conaris, nihil non agis, moves, tentas, molbis, experiris, machinaris; moves omnes macbinas; nihil non tentas ad perniciem nostranl. I.dversario te utimur nimis acerbo, aimis infenlO. Agis contra nos, in 1)05; pugnas adversus nos nimis infestis odiis. I rruis in nos, quo potes impetu ; quam potes, maximo. Vim omnem in nos confers. I' aeis maximum impetum contra nos. Adversarius es nobis nimis anfensus, infestus, vebemens, seevus, imminens in exitium nostrum; nostrum sanguinem Ilimi •• vide sitiens; totus incumbens II) per. Iliciem nostranl. N imis a nobis discrepas; contra honorem nostrum niteris, ul)dl'.l.ue adversaril, refragaris; adversus nos tendis ; contra nostrum, amicorumque studium stas. P«Jleluum nobiscum bellum suscipis. Cf. InlmlclUa, Inlmlcua, Pu,no. Usus: Quibus

ADV

ornamentis adverso; tuis? Omnibus in disputando adversabere?

ADVERSUM et ADVERSUS, Contr«. adv. SYN. Contra. )( ·Pro. Usus: I. Homo adversus Rempublicam, leges, salutemcivium armatus. Adversus hostem adem struere. Adversus clivum tendere. 2. Erga, enoers. Adhibenda est adversus deos pietas, adversus amicos humanitas, adversus omnes officium. cr. Contra, Erga.

ADVERSUS, a, um, ('on/rair,. gYN.

Contrarius, incommodes, sinister. )( Pl'-O!Iper, secundus. PHRAS_ Virl non est, adverels rebus tam clto trangl, fAomlllt '14 dQil ;alllais 1, laisser MaliI" par fai/f'triill. Ad omnem calamitatem animos submittere; rebus turbidis, ~ravi fortuna, casibus adversis: infcrtunio quovrs nimiopere commoveri; rebus allljdis, tristibus, duris, asperis, perturbatis debilitari, et exanimari ; adversus casus, quibus hominum vita subjeC\a est et exposita, adversus fortunre vim, impetum, in'urilts, tela. animo esse tam fracto et infirm~; in rebus trepidis, (radis, gravibus, incommodis, statim. animo contrahi, et succumbere dolori, Cf. lnfellx, Calamltaa, Fortuna mala. VSU);:

I. Valetudo adversa, IIZaUf'atSe santI, ",alai/it. Adversa Reipublicee tempera, Imlps mallllli. reus: Helium, prrelium, fortuna, res adversa, gut"' ",alAellnllSt,lIIal"(ur, Illh'trsill. Ho· mo adversa in vulgus fama, aTloir une mau· Valse r,nom",'e. 2. Opposltus, ratione loci. qlll' est a I'opposite, en face. Antipodes adverSIS vestigiis. Adversum solem intueri, Adverso liumine navigare. Adversa ire via. In adversam ripam evadere. In anterlore parte corporis. )( Aversus nempe In postertcre, Cicatrices, vulnera adversa itt est, adverso corpore excepta, 6/t.rsun r"flll par deva"t.

ADVERTO, 18, verti, vereum, ere, a.

Tourner, dir~l{dr vers : 81" altmlif,. remargutr. SYN. Ahquo, vel ad, aliquid verto. observo, attendo, animadverto, Anv, Obscurissime. PHRAS. Adverto consttfum tuum, jt (omprmds 6im (t tJUl ?'OU$ uoules; Subolet mihi consilium tuum; intelligo, quo istud pertineat, quid _spe<\es ; consilium tuum duo dum introspexi ; odoratus sum. Sentio sen· tentiam tuam. Advertit me consilii tUI ratio ; OQSCUTUS quidam consilii tui sensus ad me pervenit ; animo prospicio, quo res ilia spectet. Usus: I. In nanc plateam te adverte, /OUNUJI'7I()US vel's etlle pIau. U rbi agmen, navem littori, pedem ripse, aures monitis, cursum aliquo advertere. 2. TRAM!>L. Ad res ani mi. Advertere animum ad di&, leoll' ler,fairt altmlilltl. Vel absorute : De re aliqua diligenter advertere,faire grande al/m· lio" Ii unt ckose. ). punlo, n., pu"ir. Advertere in aliquem. Cf. Attendo, Observo, Converto,

AllV

ADVESP£RASCIT, impen. /1 se filii taM, Ia nllil ajJpro,"e. PHRAS. Vespertlnum crepusculum adest; nox adventat ; lucem tenebrse pellunt; vespera appropin<I,uat; diei nox succedit ; dies abit inclinante Jam, vergente, prono in occasum sole; cedit jam nolli dies; pr.eceps est in nollem diei tempus ; obseura jam lux est; dies in vesperum Inclinat. Coelum vesperascit. Cf. Vesperi.

A:ovlGILO, as, avl, atum, are, n.

Vei"" st/",·I/,.e aI/lIZ/if Ii. SYN. Vigilo, pervigilo. Usus: Pro negotii gravitate advigilandum est. Cf. Vigna.

ADVOCATIO,onls, f. Aide, assiJlaMe, Ilaitioirie, ,.Iullion ti'a'Vocnls. SYN. Patrocinium, advocati mllnus .. EpITH. Copiosa, Usus:

Homo in re militari, quamadvocationibus eautior, Ea advocatio damoribus, lapidatione discussa, perturbata, repulea est.

ADVOCA'I'US, I, m. A1Jocat, tI/ftnseur.

SYN. Qui alteri adest in causa, qui in judicio aut jus suggerit,aut praesens est amico. EPITH. Armatus, perpauci. PHR.\S. Advocatum fterl, se /4Ire tl'IIocat. Agendis causis se dare; industriam in agendis causis exercere I in fa. rum venire, se conferre ; vocem In qusestum forensem conferre; aflorem fori Iitigiosi esse; causas in judicio agere ; causidi<:um fieri ; ad causas adire ; in foro venari ; causarum aflorem, patronum esse; opera forensi aetatem terere; forum celebrare ; fQrensi in munere, forensibus in causis, in causarum patrociniis venari, retatem agere; forensibus catisis patrocinium prae5tare ; causas orare ; forum attingere. Usus: Invocare aliquem advocatum ad defendendamcausam suam, Esse alicui advocatum. Alicui advocatum venire. cr. Patronus.

le~~~~~&:~J~;~N~~c~~n~~n ~u~ftni

voeo, convoco.)( Avoco. Usus: In ceetum, ad eoncilium, ad se ipsum, a voluptate advocare, rlunirtnconsei/,rmlrlrensoi-ml",e,sen&Ulillir. Advocare sibi, causae suae aliquem, a/PtI" Ii S,Jn aide, ""ouri,.. Cf. voco, Aeeeno.

A:OVOLATOS, OJ!, m. V()I(tleso#ttJllx).

EPITH. Tristls. Usus: Trlsti advolatu adund. IllCerat ungllibus.

ADVOLO, as, avl, a.tum, are, n. Vol", aceourir oer». SYN. Convolo, accurro.)( A vo- 00. ADV. Plane, repente, sublime. Usus:

Romam, quam max IuIvolabo. Cum primum Uttera. recepero, in villam ad te advolabo. cr. Accurro.

ADVOx..VO, i .. volvl, vlUo.tull1, ~re, a.

Rou/n-'Vers ou aflpris. Usus: Ad genua Principia advalvi, 36 jet"r, H prosterner aux pi_tis at 119'"

ADORO, Is, usal, usttrm, ere, a. B~"t,..

Usus: Barbam, capillum adurere. Cf. Uro.

AWl

ADYTUM, I, n. Sane/uain. SYN. Pa,.. templi secretior, et remotior, penetrate.

AtD£POL, Par PIII/UX. Jurandi verbum per aedom Polluela.

AtDES, is, Tlmplt, m4lSIIn. SYN; Domus, domieilium. EPITH. Bona, magnifica, ornatissima, plena atque ornata, sacra, aliena, ameenlasima, aurata, male materiata, nobilissima in pa.Jatio, opima, pestilent, salubris prof ana, regia. USUS: I. .tEdes privatre, magnifica; ;aI",s. In intimls, medias redlbus. 2. Templum, (numero fere slngularl,) templt . ..+;. dem consecrate, reparare . .tEdium sacrarum et publicarllm depopulano, Cf. Atdlnelum.

AtDICOLA, 811, t. Sancluaire,' maisonnelle. SYN. Tempellum, parva domus. Usus:

Eam aram, aediculam, et pulvinar dedicavit,

AtDIFlcATlo, onls, f. A&/I'on de Mllr, &olfSl",,(tioll. SVN. Construflio aedium. EPITH. Immensa et intolerolbilis.l!sus: .tEdificationem adjicere, deponere, &e_r de 6tflir. VULO. ae barbarum at: aedlficationi esse, faiYlf Naiji&alion, /,Iijie" Its aulres, pro quo:

PHRAS. Exempl. esse optimi, eum esse, a qUI> exemplum petere, eapere, sumere possint cseteri ; qui exemplo 'Vd exemplum esse possit . ca-teris; qui virtutis germanre exemplum crete-

ris praebeat, relinquat. Cf. Atdlftco.

AtDIFICATOR, Oris, m. A«Ailtcle. SVN.

Fabricator. EPITH. Pra-stans, Usus: Opifex et aedificator mundi DEl'S.

AtDIFICIUM:, u, n, Etli.fi_&t, !J41;lIUnI.

SVN. StruClura, aedes, domus. EPITH. Malum, ma.gnificum, privatum, publicum, sacrum et prof anum. Usus: E:cstruere, wi deturbare in alieno aedificium. .tEdlficia in Tiberim veJ'Sa, IItaisl1lfS 1000ntlcs au &~/I au Twrt.

AtDIFICO, as, avl, atum, are, a. 94#".

S YN. Exstruo, exaedifico, consrruo, condo, constituo, pono, colloco, facio, parietem duco, (abrito, architeClor, muros tollo, attollo, erigo; sedificium struo, molior. ADv. Bene, belle, privlltim, publice, sceleratius, strenue. PHRAS. Atdlfteatur atrenue, tYJ se I14le de 6tf1i,.. Exdtata sunt jam ad aliqUIU1l altitudlnem aedificia. ; SUO quadrato probe substrufla surgunt, exsurgunt, crescunt, edueuntur, attolluntur jam aedificla ; etsi nondum ad culmen perdllflum, ad teflum taIlIen domus paene pervenit. Usus: I . .tEdificare porticum, atr.um, urbem, :I. Navim, classem aedificarc. 3. Sed barbare dleltur : ,Mdlncare alios, laijier, tlo_ de I'Idiji&41ion. Pro quo ista ad htberl po8IIunt : exempla edere virtutum, relinquere, pnebere, in quz posteritas sera reapiciat ; exemplo esse aliis ad vlrtutem ; vinuti. exempla non vUlgaria I?rodere; exemplo ad virtutem praelucere alias; exempli pra:clari facem preeferre.

AWl

.tEGR

&DILIS, III, m. abl. e vel I. Edile. SVN.

Curatores urbis, annonae, ludorumque solemniurn. EPITH. Curulis, designatus, religiosus.

&DILI"rAs, Atill, f. Edilill, &!tarc" d'It/,'/e. SVN. £dilitium munus, EPITH. Curulis, furiosa, rnagnificentissima, praec1ara, ornatissirna. Usus: £dilitatem petere, obtinere, . a:dilitate fungi.

&DILITIOs, a, um, Qlli &o",mu fldilill; 'Illi 1st 011 a "Ildiu. SVN. SpeClans ad a:dilitatem. II"",: qui aedilis est, alii fuit. USUS: Homo a:dilitius.

&DITOOS, ul, rn. Gardiet, ti'lln le",pll.

SVN. £ditimus, sacra: redis custos, qui custodise sacrae aedis pra:est.

4tGE!t, ra, um, Malade. SVN. 5.grotus. )( Valena. Anv. Graviter, mediocriter, maxime. I. De corpore, Itre ",a/ade. Corpore ager ; ex vulnere aeger. £,ra Respublica, et deposita. £gra et labans civitas, z. De animo meerente, et amicto, sOIIjfranl, lris/e, alflicl. Animi vII animo reger. Amore vel ex arnore reger. Cf. Inftrmull, TrieU., Valetudo mala.

&G!tit,Pmi6I11Pfenf, difficile_nt, Ii ngret.

SVN. Difficulter, vix, gravate, moleste, )( Moderate, facile. Usus: Inveterata vitia a:gre depelluntur • .tEgre te careo,

A!:GRit F:I!:RO, fers, ttill, Iatum, ferre,

a. SIIA/Jorler diffici/e",ml, avec peine. PHRAS. ImmOileratius, "aviter, moleste, perindigne, animo valde imquo tuli; stornachatus sum; animo periniquo passus sum ;pupugit me res ea ; sane asperc, durius accepi ; subringebar, fremebam, momordit me haud modice; discruciabar. Non leviter comrnotus, indignatus ; ~ iniquo animo passus sum. Dolori mihi fuit, et aegritudini; torquebat me misere, et crueiabat; stomachi inde ac rnolestiee non parum erato acerbius mihi visum est ; angebar, confundebarque animo; gravia haec erant auribus meil ; invisa mihi erat rei memoria; offendit ea me res vehementer; magno me dolore affedt ; omnia facilius, quam illud perpeti poteram : .aequo haud ferebam animo; animo ;equo intueri baud ?oteram; gravis'lime id dolebam ; dolebat id mihi; magnus inde dolor incesstt animo; urebat me, et lacerabat, quod etc, etc. Cf. lnvitus, ),Ioleete, Repugno.

A!:GRX$CO, Is, ere, n, S'aigrir, s'irrit~r.

SYN. £grior fio,

A!:GRIMONIA, l1li, f. Chagrin, dOli/eliI', pet", d'lsfJril. SVN. £gritudo animi, dolor, mc:eror,1011idtudo,cura. EPITH. Nova. Usus: }'crrem graviter, si novae aegrimoniae locus eueL Cf. AIlCrltudo.

A!:GRITODO. Ini" f. DOIII"ur, I"aladie, &/uzpitI. SVN. Al:grimonia, molestia, angor, lQlimi contraClio, animi perturbatio. )( JiUa-

ri tas, E PITH. Acrior, amplificata, crucians, detestabilis, flebilis, inanis, laboriosa, levior, meerens, maxima, misera, naturalis ; nova sed ea medica, premens, simillima eegris coporibus, permanens, tetra, universa, acerba, anxia atque acerba, gravior, gravissima, incredibilis. Usus: I. &gritudinem accipere, conc«« voir du chagrin, de l'in'llliliude. Parvis seepe rebus movetur, oritur aegritudo. Res non maximse a:griludinem afferunt, efficiunt; aegriII:'dine afficiunt, premunt, opprimunt, conficrunt, ex rebus minimis in aegritudinem incidim us, aegritudini nos dedimus, aegritudine debilitamur, qu i timur, la dou/eur nous a6a1. :to A!:gl'ltudlnem lenire, Sou/flger/a dou/eur. Philosophia universam aegritudinem len it, levat, sedat, extenuat, elevat. Levatio, sedatio, vacuitas aegritudinil consistitin avocatione a cogitanda molestia, et revocatione ad voluptates contemplandas. J. A!:gritudlne vacare, "'avo;, fallla;s de dnulell'. £gritudinem Stoici, ut tetram, et immanem belluam fugiendarn dicunt, exuendam, abjidendam, exturbandam ' animo. A'.gtitudo vetustate tollitur, nobis eripitur, eximitur, repellitur. Cf. Dolor,

A!:G !tOT ATW, onis, f. Maladie dll corys.

SVN. Corporis mala constitutio, funCliones corrumpens, morbus. Usus: Velut If:grotatio in corpore, ita aegritudo in animo. Hinc antmadverte dlscrlmen morbi, vitii, rejP"otationls. Morbum totius corporis corrupnonem appellant; vitium, cum corporis partes inter se dissident. Cf. ),Iorbus,. Valetudo infirma, Xnfinliltas.

A!:GROTO. as, atum, avt, are, n, ~1tY malade. SVN. £gro corpore sum, morbo sum implicatus, )( Valeo. ADV. Graviter, gravius, gravissime, leviter, periculose, vehementer, diuque, viriliter. PHRAS. Gravisslme &lgratat, il est Ms-malade. In morbum incidit gra. vissimum ; morbo afficitur difficillimo, dubia spe vine, morbo urgetur, qui vitam in discrimen adducat, in quo de vita prorsus agatur, in quo vita in dubium veniat. AffeClus est graviter; morbo languet ; male se habet; valetudine utitur adversa ; decumbit morbo oppressus; morbo laborat gravi; pessime valet; nequaquam illi belle est. In morbo est sane difficili ac periculoso , morbo impeditur, aftligitur, conficitur, intabescit, Morbo fill in mar. bumimplicatur ; morbum naClus est perquam diffidlem ; morbo tentatur, torquetur, contlifutur, vexatur gravi et diuturno. In morbum incurrit, cecidit, delapsus est gravem ; adversa valetudine prostratus est, impeditus, affeClus ; valetudo est ilIi perincommoda ; adversa illi valetudo incidit ; morbo correptus, circumventus est molestissimo ; morbum, adversam valetudinem contraxit ; morbo tenetur, constringitur, aftlifutur, cruciatur miserrimo ; adversa valetudine premitur, morbo occupatur, debilitatur, frangitur; inter aegrotos mceret ; leao

..EGR

29

..£QU

tenetur. Cf. Morbus, Valetudo Intlrma. USUS: I. Graviter, periculose zgrotaie . .iE, grotanti melius est faflulD, Ie ",alade va m;~"r. 2. TRANS!.. Ad anlmum • ..£grotant hi te artes animi tui, les jinesses so,,1 "Ilu.

AtGROTUS, a, um, Malatk. SVN . ..£ger.

Usus : I • ..£grotus corpore, ",alade de corps. 2. TRANS . ..£grota Respublica, animus, aegro· tus, espril ",alad<. Cf. Intlrmua, Atgroto.

AtMOL.ATlo, 6Dia, f. E",,,'all,,,,; riva· It'll, ialousi~. SVN.Rivalitas, virtutis imitatio, invidia.Unde laudla eat, et vltll. EPITH. Vitiosa. Usus: .iEmulatio est aegritudo animi, si eo, quod concupierit, a1ius potiatur, ipse careat. Imitatio virtutis aemulatIO dicitur. Cf. Invldla.

AtMOL.ATOR, oris, m. Qfti dUt't;M ~ Igaltr, a ,,,,ifer. SVN. Imitator, rivali ... aelllu., lUI. Usus: Servilius aHDula&or Catoni .. Cf. Invldus, Imltor.

AtMO'LOR, arls, < atus sum, art, d. 1#I;le,.; ,.ivaliser; envier •. SVN. Imitor, invicleo. Usus: .iEmuh~ri alienam·virtutem; obtredare, alicui aemulaTi. Cf. Invldeo.

A04(JLUS, I, m. Rival; ttrIJinIr,jaIOflr.

EPITH. Non molestus, multi. Usus:" Semper tu mearum laudum, meorum studiorum a:mu· Ius fuisti. Cf. Invldus, Imitator.

A!:N!:US, a, um, lJ'ai,.ain. SVN. "£reus, aheneus, quod ex eere est. Usus: Signum ameum, equus roneus.

AtNIGMA,ll.tla,n.E,,;gntt.SYN.Quaestio obscurior et perplexa, oratio perpetuis verborum involucris- texta. Usus: Obscuritates et a:nigmata somniorurn.

)EQU .ASIL1S, e, gen. corn. Egal, COli· slant,i"ste. SVN. JEquus, zqualis, par, sinti. lis, qUI semper sibi constat. Usus: £quabilem juris rationem tenere, lin impartial. Praedae zquabilis partitio, Motus certus et aequabilis. Temperatum et a:quabile genus orationis. Cf. Par, A!:quua.

Al:QU.ASILITA.S, Itls, f. Egalill, Il";for. mill. SVN. Constantia, tenor unus, moderatio. )( Levitas. EPITH. Maxime decora, preeclara, Usus : ..£quabilital universe vita: preeclara est, et idem semper vultus eademque frons. In juris a:quabililate adhibenda est faeiHlas. Lenitas et zquabilitas orationis. Cf. Tenor. constantia.

AtQAsILI-rER, Eg-aument. SYN. Cum ~uabilitate. Usus: Oratio zquabiliter pro. fluens. Cf. )Equallter.

MQU .ALIS, e,gell. com. Eg-al. SVN. Par, similis, zquus.)( Impar, dlspar. Usus: I. Stoici aiunt pe~cata omnia a:qualia. Oralio par et aequaJts rebus ipsis, £qualem verbis vitam agere, If"" cOlJw"l, proportio,,'" ii; 2. C~vus, ejusdem setatls, (o"temlJlJra;n,

Call1aratfe, ~1J"'/Jf'$"0". E~t eorumdem temporum se9ualls. Livlus Ennio aequahs fuit, Lelius Scipioni, Cf. Simllls, Par, ConvenJo.

)EQ_U .ALIT AS, ltill, f. i!.ga/ill. SVN. .iEqualium et parium conditio, similitudo. EPITH. Fraterna, legitirna, usitata, summa. Usus: Est inter nos requalitas propre fraterna, In Republica tuenda est civium a:quaIita9. ..Equalitate jIldicandi offensio vitatur. Cf. Slmllltudo.

. !EQUALITER, Ega/munt. SVN. tEqu."\. biliter, aeque, zqua parte, aequa conditione, eodem te!l0re, constanter, aequo et pari jure, zqua Bocletate, zquato Marte. Usus: JEqua. liter in suos, ac alienos ferox. Haereditas requa. liter <distributa. Cf. SIXl.JlIlter, A!:que.

AtIlU .ATIO, Onlt, f. Egalill. SVN. Adz· quati,?, \! SU~ : JEqua~io juris, bonorum, gra. tile, dignltatJS. suffraglorum.

A!:Quit, Egalewu"t,i"slt_nt. SVN. Tam, pariter, similiter, zquahter, pereeque. Usus:

Nemo zque, atque ego, .~ occupatus, per. ",,",fit wesl allu; fK&Ill' '1"e" ",oi. Amicus eeque utrique fidelis. Hoc ad meum reque, atque ad tuum officium pertinet, Velie et posse mihi in aequo positum est . ..£que ac si; juxta, ac si ; nihilominus; non minus, quam si frater esset, &IJ",WU Til /tait so« frere. Cf. Sim III ter.

A!:QUILlsRITAS, Atls, t. E9uil"~", jflSle j>r0;orliO,. de dOlltes tes parties. S\·N. £quabihtas, eequalitas.

AtQUXNOCThlM,lI, n.EVlli"on. USUS: ..£quinoClium navigationem nostram moratur.

MQO'IPARO, as, avl, atum, are.a. et n, Ega/~r,co",parer._lIre e,.paraIlUe. SVN. ..£quo, comparo,compono.)( Excedo, su pero. USUs: PRRAS. Nemo te faeUs aequlparare poteat, jJtrsolfne fit V/JUS Iga/tra jamais. Nemo exzquandus, assimilandus est libi; nemo te virtute assequitur ; tecum conferri, contendere nemo potest; nemo est, qui tibi par sit, qui te vincat. cr. Comparo, Confero.

A!:QUITAS, AtiS, f. E'luill,j"s/ict. SVN. ..£quum et bonum, justitia, vel propensus in aliquem favor, studium.)( lnlqultas. EPITH. Humana, mira, propria maxime justitia', summa. USU![l:J. Summa bonitas, et eequitaacausee. Perspice aequitatem animi mei, voye. 1IItl ",,,. dlrati"". JEquitatem rejicere, servare a:quita. tem. 2. Candor, probitas, tranquillitas, Iga/itl tl'tfwu, calm,. Homo summa moderatione, summa animi zquitate. Cf. Justitia, Honeatum.

A!:QUO, as, avt, atum, are, a. Egale"..

SYN. Exaequo, parem facio gradus tollo, assequor.)( Supero,excedo. Usus: Cum.Gra:corum gloria Latinorum copia &equata est; cum aJiquo aequari j ~enuiorell cum principibus temperamento aJtquo aequantur. CC. A:qulparo, Confero.

Al:QUOR, ~rll, n.PlaitU.SVN. Terrae aul aqua:planities. Usus :. Dabylonii in camporum patentium aequoriblls habitant.

&QUUS, a, um, /.utt. SVN. Habens .equitatem, non iniquus, verus, justus, )( Injuatu .. PHus.I.Atquume.t,iltslju:sfe.]us et fas est; rationi consentaneum est; jure reeeptum et a'pprobatum est; jus merom est; jus bonum, optimum, a:qllissimum est, quod oras. 2..Atquu.m non eat, ,'I n'tslpas justt. Haud par est; jus, fas non est; iniquum petis; nefas, flagitium est; non decetjhonestum non eSI; contra 'I!<fuum,ju~ et fas .e5,t; inique, injuste; perperam Ilgitur ; ranom mmime consentaneum est; non licet; decorum non est; non convenit. Usus:

I . .tEquum me tibi semper preebui ; lr9uus tibi semper lui; aeqllum me tibi habuisti j .equo me usus es,fai toujours I" paur vous I .. tnhiU • .tEquocum civibus jure vivere • .tEqua posmlatio, 2. Plan Ill, uni, pial. Locus aequus. £quum et bonum impetrare; exjequo et bono statuere; aequi, bonique facere, sup. fMrlI,. '(tie dIose, la. !Jien prendre. Cf. Justua, Honlllltul, Dignul, Decet.

AER, allna, m, ace. aerem ve! aera, Air.

SYN. Ceelum, anima, spiritus, sether, EPITH. Adversus, crasslls, crelus,crassissimus, finitiInul, {usus et extenuatus, natura maxime frigidus, et mimme expers caloris, calore admistus. I mmensus et mfinitus, purus ac tenais, proximus terrae, calidus, superior, tempera. tus, nihil proni habens, effiuen. hue illuc, PHRAS. .\er .. lubri" dimal salutaire. Coelum tenue purumque, Ceeli temperies salubriL Cueli temperies refovendis membris idoIlea. Ceelum temperatum, sincerum, mite, clemens, salubre. Grata, blanda, mitis, placida. mollis.ima aul'll! temperies, Ceeli clementia, ..alubritas. Cceli mira temperies verno tempori maxime similis, sed quae omnes anni partes pari lialubritate percurrit, 2. Aer gravla, air l,,,,rd, ",auai". Crassus nobis aer offunditur, 'circum(unditur. Pingoe et concretum coelum, Paluslre ccelum caput gravat. Vixsustineo ~.'ravitatem coeli, Aer piger. Coelum caliginosum, nebulosum, USUS: Aer alitur expirationibus terrae. Oritur ex respiratione aquarum. Tefl'll! proximlls Cra5S11S est, concretus in nubes cogitur. Aerem spiritu ducimus. cr. Cce· lum.

&RA:aIUK, u, a, Trl.ror fN!Jlic. SVN.

Pecunia publica; loeUS,llbi ea asservatur. EPITH. Inops atque exhauslum, sanctius, vetus ae refertllm. Usus: Rationes eonferre ad a:rarium • .tErarii depeculator, hirudo. Peeuniam in a:rarium sanClius referre • .tErarium cxbaurire.

AtRARluS, a, um, Relali]' t1 farK'"I.

U StTS : Rationes a:raria: me sollicitum habent, jt ndI tI4ns fi"lJ'liiNde a cause iii la tliffl. r,,," IiIS_1lllU1 quan' au tit;e, ala vainlr.

30

.tEST

AtRARIUS, u, m. Simllt cOlllr;/Jua6.'t, e;lo)'en jJrivi dt su.§raJ(t " au dro;1 tk seTVlr au tkllors. Qui pl'lllter era pro capite trlbut! nomine pendenda, CIIIterlsclvium jurlbu8 ignominie causa multabatur • Usus: .tErarium a1iquem faeere j in vel inter a::rarios referre, Ex zrariis solvere.

AtRATUS, a, um, COllVer/, or'" tf'aira;".

SV))I . .tEre teClum. Usus: I. LeCli zerati, candelabra rerata. 2. Obstri61.us alieno ere, (r;!J" tk dettes, Tribuni non tam serati quam .ererii , 1T/'6uns moins rkltes til argoll V"t prlposls tl fargtllt.

A£Rlus, a, um, AI,.it", tk fair. SVI'I.

Spirabilis, flabilis, animalis. Usus: Aerii volatus avium,

AtRUGO, lntl, f. R(>II;I/t tk CII,'vrt, V,,,," de.pis. SVN. Quasi quaedam scabies a:~ corrumpen s, ') sus: .tEs Corinthium in Ilel,'Ugi' nem incidit: rerugine consumptum, exesum, corruptum est.

AtRUMNA, e, f. ,J{aIAl1Ir,tril'l'"il, SVN.

Calamitas, labor, regritudo laboriosa, EpI1'H. IEtema, maxima, Usus: Graves, perpetuas !Crumna! perpeti, superare. 4'Erumnis premi. Cf. Angustia, Miseria.

AtRUMNOSUS, a, um, Mailltureur.

SYNc Mi'ser, calamltosus. USUS: Qui se aigritudini dedere, miseri sunt, afftiCli, serumnoei, cr. Miser, Calamltsous.

AS" lenl, n. A ;r"in.. ",onn/lit. ar/(l"I.

EPI'I'H. Alienum, circumforaneum, Usus: I. M. temperare j statuam ex eere faeere, Leges, paeta inses incidere, In eere varias figuras czlare. '£. sign are, !;raver stir f aimin. 2. .tEa alienum, argtlll ~",prtmfl, tkllt. Usus:

I; D3blta contrahere,/aire tks miles . .tEl alienum cogere, conflare, facere, aere alieno se obligare ; nomina facere, 2. Debltlslaborare, lire acea""! tk tktles. .tEl alienum habere; in lei alien\Jm incidere; rere alieno laborare, premi, opprimi, obrui, obstringi; esse in aere alieno ; m nominibus j leS alienum crescit. J. Debita expungere, /Hvtr stS dettes . .tEre alieno Iiberari, levari, exire ;2. alienum dissolvere, relinquere, exonerare ; nomina expedire, explicare, solvere, eXpUD" gere. Dicttu.r etialll I .tEs alienum meum, Patris, filii, quod a me, Patre f(el nuo contractum e8t, ItipeildlO Ignornlnl. cau sa prlvatu8. cr. Debltllm, Pecunia.

Al:STAS, AU .. f. Ell. SVN. Aillli pars ferventior, tempus restivum, ealores a:stivi. EPITH. Iniens, integra, media, proxima, sumrna, tota, Usus: MSlas iniens, prope affeCla, exacta, .tEtas ~r.clervida, nimiis calcribus et inusitatis torrida, saevissime candens.

AtSTIMABILIS, e, gen. c()m.Ap_/Jrlcia. 1)/1. )( InelUma bilis. Usus: .tEstimabile

cst,. quod pondus a1iquod habeat. Dignum restlmaUone.

AtSTIMATIO, onll. f. Eslilllalion,apprl.'ialion. SYN. Pretii judicium. EPI.TH. ~:qua, requior, communis, grata! mediocris, optima, non modo non incommoda, sed etiamgrata, propria, remissior quam tolerabilis. Usus: I. Faeere 8estlma\lonem preediorum, census, possessionum, fair, u," eslimalion. Ceesar restimatione faC\a pecuniam pro preeda solvit. ~. -Estimationem dare, aeelpltur pro re ab arbltrl88!18tlmata. Accipiendre sunt tibi a!Stimationes Csesaris voluntate, Litis zstimatio tibi persolvenda est. 3. iEstimationem permittere alteri ; ca~culum de se permittere, porrlgere ; censendl potestatem facere,

AtSTIMATOR, Orl .. m. Celu; vui millll, dpprlriallur, jugt. VULG. Taxator. SYN. Judex, arbiter. EPI.TH. Acerrimus, zquus, a:quissimus, injustus, callidus. Usus: Acerrimus rerum restimator. Frumenti zstimator callidue et iniquus fuisti. Cf. Arbiter.

AtSTIMO, a .. avl, atum, are, a. Esti_ IIIlr. Snl. -Estimationem babeo, magni facio. Avv. Carius, care, large, liberaliter, necessario, severe, tenuissime, valde, ilIiberaiiter. J>HRAS. Valde te 8!lsUmQ, jt 'IIOUS ai tn grant/t Istillli. Qu!m apud me locum teneas : quo apud me loco sis, nost], Quanta sit mea in te observantia ; quantunl tibi tribuam, deferam; quz mea sit de te opinio; quee in te ,'oluntas, quod studium, quem apud me locum "btineas, quo numero sis; quantum te demirer, et efferam, non ignoras. E virtute tua te pondero, pendo. De te pro merito tuo existimo. In parentis, fratris, amici numero te puto, repono, duco, colloco, Gradum, caritatemque filii apud me habes. Inter clarilsimos viros merito tuo te numero, annumerO. Alter mihi Cicero etc. es. MaJlli te merito tuo dependo. Multum dignitatls tibi tribuo. In ma- 1.'110, summo pretio te habeo. Prreclara de te existimo, sentio. M~z indoli. lpeciem, veramque ex moribus tUIS capio. Plunl facio neminem. Magnam tui rationem duco, habeo. Tecum paucoe compare, vel neminem. Summum tibi honorem babeo. Si quos in aliquo 1I0no, existimo, babeo nurn~ principe tu loco es ; inter eos es, qui princlpem apud me locum obtinent. 2. Curandum UbI, ut ab omnibus _tlmeri .. fltnU dtw. awlr 1M" tie WIll fain ISIiMn- til ttHIt k ",oN/t. Ut eximium gratiae locum apud omnes obtineas ; lit apud omnes in ingenti sil gloria; ill summil. laude lis i magno in honore Sis, ut erregium de te omnium sit ;udiciulD, opinio! exi· stimatio ; ut res lure tiant maximi; ut In te laul vil1uti. sitrnaxima; ut auaoril" apud' omnea magna habealur ; ut gravilsime de te judicetut; ut auaoritate valeas plurimum j ut au~'\oritas tua mapi lit apud omues poa-

31

-ETA

_ .. __ , ._.Oo_, _

deris, ac momenti; ut singularis tua sit apud omnes auctoritas; ut auaoritatis habeas plurimum ; ur virtutis tuse apud omnes opinio sit singularis, habeatur, capiatur, 3. Vlrtus ab omnibus gentlbulS aeatimatur,loules Iu na!iOlU eslilllmt la 'II,rtu. Summus honos habetu~ virtuti ; ~il1uti plurimum defertur. Virtuti ubique bonos est, persolvitur. Virtutis nomen apud cmnes gentes magnum inprimis, et hon~stum. est i virtus in pretio, in honore est; virtus inter ell. est, quee prima dicuntur. Cf. Judleo, Pretium. Usus: I. De re venall et bonis. IEstimandis possessionibus prde: aIls. Frumentum, litem zstimare, firer Ie pix du "", k faux de !amende. 2. J udlco, exI8t1mo, magnl wi parvl facio, estimer. fai"'.e cas tk. Ex veritate, non opinione re; zsumandre sunt. De aliis a:stimare difficile est. Statua hzc non e materia, sed ex artilitio

restimanda est. '

AtSTIVA,orum, n. pl, (2utJrlilrl tN11.

SYN. Locus, in quo zstale ardorem devitantes bestise, et milites S8' ,continent. )( HIberna. Usus: -Estiva attingere. In zlth·i. esse. Mediis caloribus militem in zSliva educere,

AtSTtV.US, a, UDl, D'iti. Usus: Menses, dies zstivi.

. AtSTOO, ... avl, atum, are, n. /JrtUtr. ~/" IcAau1ll. SYN. Ardeo, ferveo ; angor, IrasCor, tangor, vexor. )( Algeo. Usus: I. Aer caloribus restUat, la lemplralure est "rAlaII". TRANSL Ad anlml affeCtlonee. Desiderio, dubltatione , ira, cupiditate, invidia zltuat, eXa!stuat, "rAl .. " (d'amour, de jalousi, 1/&.),I/1't passionnl. cr. Calor, Caleo.

ACSTOc)sUS, a, um, BrAlanl, d.aUil SYN. -Estu et calore plenus. Usus; -Estuosa et pulverulenta vi ..

AtSTOS,.aa. m. Agilatio,," SYN. Fervor, &gitatio ftut\uurn. EpI.TH. Magnus, marinus, maritimus. Usus: I. -Estll' marini a luna commoventur, &'e# 14 lu," vu; prod"it 1« _I,. -Estu, febrique jaaatur. :z.TRANSL. VI. et veh.rnentla, force, flio!n&" passion. Conluetudinis _tus multos absorbet. -EstUI quidam gloriz, _tUI ingenii muitos abripi!, tranlvenum &git . ..Ea~u abstraau .. Cf. Calor, Farvldua.

ACT AS, atl .. t. Art. Aecipitur : ,,1itIs pre, _ulo ; (:I/i4r pro anDO ; aJUu universim pm tempore; ""as pro tota vita homlnla; alias tll'() vU. humanae Partlbua, infanti., pueritla, adolescentia, virilitate, leIIel\ute; fjUIInI'" VUlZ/iHt trifariam tliflit/ihlr, ut alia ait. vlrldbi; alia adulta; alia plWOepe. I.Attuprlma, ""aNI. InieM,~Iis, infir" ma, tenerior; letatis initium; ztausf prima tempara; ~ primae infirmitas, imbecillitas; aetas viridis, Sex! bilis, mollior. cr. Puari tla.

..£TA

32

JEFF

z. &tu media, 4ee m(Jr. Progrediens, confirmata, constans, adulta, integra, integer. rima, matura ;'~tatis.progressus, cursus ;rna· turitas corroborata: retas bona, optima,lIorens . .J. &tas d.'evex;a, 'llitillesse. I ngraveseens, ..c. fe&; conCe&, decrepita, dee ursa, exacla, demen.., grandior, prrecipitata, valde provet\a, defteclen~ retatis prsecipitis ftexus, et ingravescenti,s. d. ~ne6\us. PHRAS. I • .JE. tate nOlltra, de IIOS jours. N ostra ae patrum memoril; ad nO$trllffi memoriam; ad hane ~tatem; ante memoriam Uleam; majoram nostrorum ae:tate ac tempestate. z. A!:tatem honelU .. tme translgere. ",e~,. unt vie Ir}s. IeMfliu. Optimis instudiis retatem ager~, degere, teTe.r!!, contere~, eonsumere, e)tlger~. USUS: JEtate pro,"dl, procedere, provehi, "ieiINr, Q1Ja,.ctr m Uee. JEtate preecurrere, anteil'Ci prrestare,. antecellere alios, su"jJa.rm< ell 4p. Homo id. ae:tatis, ""m'IIe de eel 4ge. Cf. Tempus.

A!:TA.TOI.A. III. r. A~ leMre, lJas 4p.

Usus: Cave .prima"m tuam retatulam· ad libidinem· eonferas,

A!:T:ERNITAS .. Itls, f. Elmlif/' SVN. 'tempus fine carens; iminortaIitas, perennitas. EPITH. ImIDutabilis, incredibilis, naturalis. Usus : ..£teini~atem nulla temporis circum. scriptio. Immutabili '~temitate veritas continetur. Mihi populus ea die non unius diei gratulationem, sed retemitatem, immortalitatemque donavit. Nomen tuum, et gesta immortalitati commendanda, consecranda sunt, lu",;s,,. SOli 110m, sa ",Imoi,.e, 'immorla/isIY. Cf.lmmortallta ..

• A!:TERNO, as, avi, atum, are, a •. Eler, """1 itnmortaiiser. * SVN. JEtemum, immortale tado.

&TEltNUS. a, um, Ele"",/' SYN. Sernpitemus, immortalis, perpetuus, quod tota vit~ ~temltate conrinetur, )( Caducus. mortalls. PHR.AS. A!:ternum nomen, "om ;",,,,,"*1. Perenne, perpetuum, immortale; letemo tempore, perpetuo, in perpetuum ; in omniUJl\ lli:tatum memoria duraturum; nominis tama, qure finem nescit, terminum non habet j famae gloria. sempitema; immortalitati cotmnendanda; cum Iota ztemitate cosequanda ; quod nomen vigebit pet omnium seculorum memoriam; quod seculis innumerabilibus j.quod ipsa retemitate continebitur; quod nulla delebit unquam oblivio; quod posteritas aIet, ipsa a:temitas intuebitur. Usus: Causa! immutabiles, et retemre. JEtemo OEO reter· Dum simulacrum mundus est.

&'l'H1i:R, 6rla, m, Air $116m des rl. .~ nljllrinlres, It"',.. SVN. Crelestium orDI!IUI, ignlumque regio) item: Aer subtilior. Epl'J.'H. ..£temus, igniler, immensus, immoderatus, non satis aptus, tennis, ac perlucens

et requabili calore 'suft'usus. Usus: I. Aerem compleClitur rether. In rethere astra volvuntur. IEther fragoribus resonat. 2. CI.21um, ciel. Omnia cingens et coercens coeli complexus, qui idem rethervocatur; extrema ora, et determinatio mundi.

A!:TH!:R:l!tUS, me/ius lamell &TH:l!t_ RIUS a., urn, ElM"', de f";,., ilu tiel. Usus:

JEthef!Cus ignis.

A!:VUM, I, n. Eft,.,,;11. SVN . ..€tas reter. num duratura, sempiterna. EPITH. JEtemum, sempitemum. Usus: Beati in ceelo revo sempitemo fruuntur; ~ternum revum agunt,

Al"FAsILIS, e, gen. com. DUll alJo,.i/ facile, a.ffalJ~l!, poli. SVN. Comis, placidu~, mitIS maxune in sermone. Usus: In omm sermone aft'abilem se prrebebat. Cf. l"acllis, Comitas, Hurnanus.

A.FFAsILITA.S, Atls. r. A,ffalJilt'll. SVN.

Comitas sermonis facilitas m audiendo i alloquendi, audiendi lenitas. Usus: Difficile diClu est, quantum animos hominum conciliet affabilitas, lenitasque sermonis. Cf. Comitas, Admltto, Facllla, Humanitas.

Al"F' A.SRE,Artislmltnl, "alJile1lllllt. SVN.

Fabre, pulchre, artificiose. Usus: Statua mira artificio affabre faCta.

AFl"AltIS, tatus sum, farl. d. Pari"

d. SVN. Alloqui, compellare, Usus: Liceat mihi te "ersiDus affari. Cf. Alloquor.

Al"l" A TIM, A mjJle",e,.t, alJoNlamme"t.

SVN. 'Abunde, Usus: Affatim tibi satisfadam. Satlaberis affatim. Cf. Satls.

Al"FECTIO, Onls, r. Dis;ost'llf)1l ilu cor,s ou de f4me. SVN. Perturbatio, commotio, mcitatio animi, sensus, impetus, animi quidam dolor, studium, cupiditas, EPITH. Constans, conveniensque, non distorta, nee prava, firma corporis, invita, inconstans et a se ipsa dissenti ens, laudabilis,interior, malitiosa anim], prima et optima, utilis, manens, reCla. UsUs:

I. U t lid primam, optimamque animi aft'eClio .. nem pervenias, perturbatio ratione pellenda est. Ea est ammi mei aft'eClio, com modi mei causa neminem ut violem. ° te extra omnes humanorum pectorum aft'eaiones positum I quem non lsetitia.mceror, ira, gaudium exagi. tent, jaClcnt, incessant. 2. Status. vis. eonstltu tlo, Ital, ma""re d'l/re, dIsposition. AC. feaio astrorum varia multas res immutat, In puero refert, qua coeli affeClione primum splriturn duxerit, Aft'eClio corporis firma.

AFFECTO, all, avl, atum, are, a. DIsirer; recl,e"(M~ a,.del1lmenl, aspirer d. SVN. Appeto, quasi arcesso, nimis inquire ; ambia. Usus: Lumina qusedarn orationis non quidem aft'eaanda sunt, sed tamen adhibenda nonnunq_ullffi. Iter affc&re. Munditiam non exquisitam aft'eClare.

AFF

AFFECTUS, a, urn, part v. afficio. 01; est dans tel '()II lei /lat de c()rps ()II d'upril. SYN. Paratus, com paratus, constitutus sell corpore, sell animo. ADV. Male. PHkAs. Omnea sunt Ubi bene affe~\1. 1()tIlie mo1lde .,,()w aim«; Hoc animo animati sunt singuli, ut tua causa, gratia, omnia velint; ingemum est iIIis rectum erga te ; animum habent erga te optimum ae reClissimum ; is habitus amicorum est illis, ut omnia tibi secunda .. cupiant ; ita animati, eo animo, ea mente. sunt prsediti ; ita animo comparati sunt ; hunc erga te gerunt animum ; is sensus est animorum ; ea animi propensio, voluntas, studium, ut cupiant tibi quam optime. USUS: I, Oculi indicant, ut animo SIS affeau!,t us yellr s()nt Ie m;r()ir de 1'4me. Nunc ita aneau, sum, tecum ut vivere non passim. 2. PraedltulI, cumutatus, jHJUr.,,11 de. Honoribus, beneficio, praemiis abs te affeaus sum. E litteris tuis magna molestia, llEtitia, dolore affeaus sum. Summis difficultatibus affeaus. J. Vexatus, amlc!\ull, trac!\atulI, et acceptue male, ajfa;61;, 1/11 matl'llais Ittll, a6altu. Aft'ea& et prost rata respublica, Urbs ab iIIo prsedene misere aft'eaa, 4- Ad finem vergens, !JII; t()uclu d sa jin, prts!Jlle lerminl. Affeaum est bellum, nondum perfellum. iEstas affeaa, carmen, oratio, guerr« !pI; I()uclu d sa fin, tJII'IIragt! prel!JIII! lerminl. 5. Aptus, aple d. Animus, oculus conturbatus non est probe affeaus ad fungendum munus suum, 6. Atgrotus, malade. Csesarem Neapoli reliqui graviter aft'ellum.

AFFECT'OS, 118, m. Impression, unfiment. * SVN. Aft'eaio. EPITH. Laudabilis. Usus: Affeaus animi sunt: amor, odium, ira, invidia, misericordia, spes, lretitia, timor, molestia, Cf. Pertul'batlo.

AFFtao, fe1'8, attl).ll, allatum, ferre,

a. AjJfJtJrkr f!ol"ler verl ()u d. SYN. Apparto, importo, adiubeo, induce, infero, dieo, nuntio profero, )( Aufero. ADV. Divinitus, in perpetuum, nee ita multo, post, repente, similiter, sero, violenter, ultro. Usus: I. Ad id munus spiritus magnos, animos, aufloritatem aft'eras, necesse est. Ad eam facultatem dicendi, industrise multum aft'erendum est. 2. Do, exhlbeo, preebeo, callser. AII'erre alicui fastidium, odium, molestiam, satietatern, calamitatem, miseriam, detrimentum, angorem, perniciem, necessitatem, metum, dubitationem, dolorem, egestatem, Juflum, errorem animi, et perturbationem; item.' ld consilium magnam tibi laudem, auaoritatem, dijplitatem, voluptatem, solatium all'ert. J. Nuntlo, a"1I01I(I'r. Aliquid novi litteris affertur, Mandata odiosa, incerta afferre, Ex sennone rumor id attulit ad aures nostras, ... VULG. aU~8are, vel clta~, all/glier. Rationem (illi, causam afferre. Scriptum, legem, exempia, $imilitudinem all'erre. S. In(e1'O, fain

33

AFF

flwunce. VitlE alienee, aut corpori vim afferre, Manus sibi all'erre, .re suicider. Sensibus vim all'erre. AII'erre consulatum in familiam. 6. Propono, proposer. Quaestionem afferre, in medium all'erre .

AFFICIO, Is, f6cI,fec!\um, ~l'e, a. A.!ecter, ImtJll'll()ir. SYN. Commoeeo, permoveo. ADV. Accommodatissime, avide, graviter, gravius, nominatim, optime, probe, reae, valde. Usus: I. Litterse tuse me varie all'ecere. Varie animo affeflus fui. 2. Bene v,l male amclo, 6kn frailer, ",a/traiter. Aliquem summa IlEtitia, voluptate ; uet contt.'t/I .. morte, exilio,. satietate, teedio, pudore, ignominia, molestia afficere.

A;FFIGO, Is, hi, Axum, .-ere, a. At. laclur d. SVN. Ad aliquid' -figo, insero, addo, ADV. Maxime, pt!nitlls, vehenienter . USus: I. MinervlE talarium pinnasa.ftjgunt. 2. TRANS!.. Firer,grave"l/"cul!JIII!'. Animum litteri, affigere. Animo au ten.elus aliquid affigere. Num tu humi particulam divinitatis affiges? Cf. Hael'8O, Adhaereo.

AFFINGO, Ie, 1Inx1, ftctum,ere, a.

A IIri6uer, sujJfJtJser. S'YN. Fingo non vera, adomo. )( J)~traho.· USU!l :_ Peecat poeta, qui probam orationern atlingit improbo. Error multa, plus invidia affinxit. Rebus certis multa falsa affinguntur. Cf. Calumnlor.

AFFINIS, e, gen. com.AlliI,parenlfor alliance. SYN. Conjllnaus affinitate. Epl1'H. Novus,omatissimus omni virtute officiosus· que, amans alicujus, Usus: I. Affinem tuum a genibus repeUes? 2. Particeps, conscius, (()mjlict. Sceleri illi, et tlagitil', et turpitudim affinis judicatus est, Homines hujus affines suspicion is, facinoris, aut facinori affines, ces """'mes !Jue f()n fMul s()IIPf()nner, c()mplicts dll crime. Cf. ProplnquulI.

AFFINITAS, atl., f. Amallu, part"lI.

SYN. Conjunflio affinitatis, necessitudn, EPITH. 'Gravior, impurissima, nova. PHRAS. Amnltate junctu$ eet Lentulo, il"IN par"nl de Lmtuilis. Est cum Lentulo triaximis vinculis affinitatis et propinquitatis. con' junflus ; affinitate devinaus, junflus; ilflini. tate Lentulum attingit ; sanguinem cum Lentulo sociavit; affinitatem junxlt ; affinita~ cum Lentulo adstriflus est, per affi.ltalenl Lentuli familire immistus, innexus <est. In affinitatem Lentuli pervenit, affinitate·L'eetulum contingit;suurll cum Lentuli familia.;eaui connubio miscuit, vinculum ..mnitatis· CIIDI Lentulo nexuit; . vinculo affinitatis Lentule obstriflus est. USUS: Affinitatibus, amicitiis, vicinitatibus conjunguntur elves, cr. N ec:eIoaltudo, Cognatus.

AFFIRM ATE, A(firmafive_"t, positi. flnne"t. SVN. Asseveranter. Usus: Quod affirmate, quasi Deo teste promiseris, iii tenen-

dum est. Cf. C~rte" .

AFF

34

AFF

AFFIRMATIo, onle,. t: A./ftrma/,;;'" X Dubltatlo. EPITH. Gravior, religiosa. Usus: lusjuranpum est affirmatio rdigiosa. Dubitatlonem illi oinnem mea affirmatione _i.

AFFIRMO, 'as, &\'1, atum, are, a. Affintur', tktt"Jr'lour clrla;lI. SVN, Confirmo, _~aio, annuo, comprobo. )( Nego. ADV.ncileL nimi!!, remere, vere, valde, PHL\& I. Amrmare Id possum,}e puis af~ u(a. '.Confirmare hoc tibi liquido posBUf»,(id plane profitear j prse me fero; asseveranter' testificor ; id certum tibi testatumque yolo. Narro tibi j omni asseveratione tibi affi.o, a5seveianler loquor, 2. Formula! amrmaUve: MOa1ar, "i haec plane contemno, Ne viVlllD, si. ejlls dil\is moveor. Ita vivam, ut homin!tvanitatem derideo. Incredibile estr quam ilta: f>arum curem. Ne sim salvus, 51 fallo; ~dens pleclar, si tanti eum facio. Quid? 1111110 curarem? An dubia est hominis ineptia? USUS: I. Ecquid tanta asseveratione rem affirmas? 2. Flrmo, lltablllo, affirmir, fDrlifor, prouvlr. Difu loa rationibus affir· mea, oportet, il flDUS faUI proufler flosa./ftrma. /iollS. Is rumor opinionem, spemque conceptlUn valde affirmavit. Animo te affirmes, cura.

AFFIXUS, a Urn, part. v. affigC>. A lIadli a.SYN. Infixus,.rens, eohserens, Annexus, connexus, . adjunl\u$. Usus: Opinio haec in animo mea penitus affixa est, et insita, celie ~ lsi /WDfDlldlmtllt .fir Ie dans mOil"· t!'fL Ut magistrol ita mihi affixus es, Affixa let. BUnt ad orahonem tuam, non cohaerent.

Cf. Hereo, Adbere(), Jungo.

AFFLATCS1'iU, m. Sou.ffk, irupiratioJl.

SYN. Animi innaJDmatio, et quidam quasi furor, inlltinl\u!!, impetus, anhelitus, concitatio, incitatio menti •. EPITH. Divinus, Usus:

Nemo vir magnUS sine afflatu divino, nemo poeta sine inftammatione quasi furorisunquam foit. Orilcula divino afflatu funduntur.

AFFLICT ATIO, onls, r. Peinel"ysUjtll

II. _ak. SVN. £gritudo cum vexanone corporis. Cf. Mllerla.

.AFFLICTIO,onls,f.A/IIkl'oll.~aI/n,.tIIl.

SYN. Angur. Usus: Habet ardorem libido, sed egritudo majora !\uzdam, tabem, crucial1mI, Ioeditatem, afflil\Jonem. Cf. Mlserla.

AJl'Fl..ICTO, as, avl, atum, are, a.

T~. tJIa/lrailer. tUsokr. SVN. Ango, vezo, afflig~ conficio. Usus: Tu me accusas, quod "e amil\ent. Cf. Amigo.

A:nrLXCTOR aria, atus IIUI11, ari, p, £IN 4/JIigt,t/luu. SVN. Angor, vexor, aflligor. ADv. Acerbillime,.gravius, turpius, vehementiUl. FHaAS. Valde amlctatur, ;/ esl IrJ.r· aINrI. MaUs confllfutur undique ; calamitatibuS, infortuniis premitur, torquetur, cruclatur, confieitur gra'lissimis; vitam dueit inter

zrumnas miseram, infelicem, calamitoeissimam, magnas quotidie acerbitates perferre, exhaurire cogitur j angoribtis opprimltur; molestiis innumeris implicatur ; malis ingentibus obruitur,oneratur. Multa sunt, ac gravia, quae hominem angunt. Usus: Vide, quantum fratris morte afllil\etur, squaleat. Vehementer afllifutur respubliea.

AFFLICTOR, oris, m, Celu,'ljui re1lvtrs" deslrUc/e#r. SVN. Qui aflligit, et vexat. Usus:

Odit te senatus aiRil\orem, et proditorem di~nitatis, aul\oritatis, ordinis, ac nominis SUI.

AF'Fl..ICT'OS Us, m, Clloc, fro/lm"Jlt, collisitm. SVN. AftIiClatio. Usus: i!ft'a:minata virtus afllil\u occidit,

AFFLICTUS, a, um, part. v. affllgo.

AlialhI, ·mallteureur. SVN. Miser, prostratu!!, aerumnosus. calamitosus. PHRA.'I. Ma:rore ac miseriis perditus ; ~r animi; aeger et exulceratus animus, animus dolere, caIamitate fral\us; obrutus, oppressus malis ] moerore con(el\us, exanimatus, consternatus ; calami. tate vexatus, perturbatus, exagitatus. cr. Miser. Usus: Afftil\um erigere, perditum recreare.

AFF'LIGO, Is, fIIxl, matum, era, a.

A6a/lre, ruiner, accallier. SVN.Vexo, perturbo, perdo, pessumdo, prosterno, deprimo.)( Levo, recreo, erlgo. PHRAS. GaUiam hereslll gravlter amtxlt, '",,",S;, 41 III pour la FraJICl flM sourc« de IJI4IIJf. Multa mala peperit . heeresis r multa damna, detriments, in. commoda, in(ortunia attuUt, intulit, invexit, importavit; Gallia multa ab haeresi damna tubt, pertulit, passa, petpessa est; multa detnmenta cepit, accepit; multis damnis aft'efu est j in gravissima malaincidlt, incurrit. Gravissimis afflifu mali!!, vehementer vexata, exercits, debilitata, comminuta est ab novarum religionum sefutoribus. Iidem lummi! difficultatibus universam Galliam aft'ecert ; in multa. difficultates conjecere, impulere. MIL' gnae ex haeresi calamitates exstitere, accidere, evenere, obvenere, contigere ; ilIatre, allatae, oblatae sunt. Hzresis Galliae exitlosa,_ pemiciosa ; exitio, damno, calamitati fuil; (:Ialliam perdidit; fortunis omnibus e¥ertit ; in ultimum discrimen, in miserrimum statum, in hanc omnium deterrimam, miserrimamque condltionem adduxit. Hseresis Galliz mala gravis. sima ingessit; multas solllcltudmes confecit ; exitium, perniciem creavit, peperit j salutem afflixit ; calamitatem summam ac pestem importavit. cr. Torqueo,Doleo,Triltitla. Usus:

I. IIlius statuam proturbant, affligunt, comminuunt, dissipant, ""verser UfU slahli Navim ad scopulos aflligunt, 6riser Ie lIavirl (:0II1r( lIS Itlleils. 3. TRANSL. Cura: animos I prava exempla juventutem . af!Iigunt,· corro",. pre aIIa/lrl. Quotiesaf!lil\um, eversum, perditum te, fral\lIm et afflil\um calamitate erexi,

AFF

35

AGG

confinnavi? Luctu, moerore, regritudine, mre~· titia aflliClum ; aflliClam virtutem tuam, ammum, salutem, fortunam, dignitatem leva vi, restitui? aflIiClo, jacenti dexteram porrexi?

AFF.LO, as, avl, atum, are,' 10 I.

SoujJler sur, ea",,,,un;9uer til satljJlanl. ~o n. Se rl/Jandre, Ira~pirtr. 3° p . .EIre i,.,rpirl. SVN. Aspire, spiro, ~xhl':lo. Usu~: AflIavera,t nescio quid rumens, ;e ne S.IIS 'Iud 6ru,I Nlail rl/Jandtl. Cave, ne quid mali tibi afllet sociorum importuna Iicentia. Poetee divino spiritu afllantur. Odor e floribu! afllatur.

AFFL"OENTYA, ~,f. A6alldancl. SVN.

Ubertas, copia, Usus: Ex hac aflluentia et copia OMnium rerum arrogantia nascitur, Cf. Copla.

AFFl.:OO, IS, lluxl, lluxum, ere, n.

AjJluer, Itrt abandonl. SVN. Abundo, circum .. fiuo. Usus: Urbs voluptatibus, divitiis,0l;libus, et copiis, hominibus, uberrimis ingeniis af. fluens, vi/le9u; rega,.ge de riellesse.r etc .. Homo bonitate, unguentis, lepore, ac venus tate af. fiuens. Cf. Abundo, Copla.

AFFULG:itO, e8, fulsl, gere, n. LI.ire, 6rille,.. * Usus: Magna spes, magna nobis fortuna alfulgel, la/orlll"e 'lOllS sOllrll.

XG:it, Allon s , cot/rag-e. lnterjeetlo hoetantls, excltantls, consentlentls. Usus:

Age porro, age vera, age jam. Plural1 numero dlcltur: Agite porro,

AG:itDUM, AlloftS, cOllrage.tdem Usus:

Agedum, confer hujus vitam cum iIIius moribus. Pro plural! numero r Agitedum, ite mecum.

XGELLUS, I, m. l'dit e"a",p. USus:

Dii nee agellos, nee viticulas persequuntur.

AGENS, en tis, part. v. ago. Aclif, ellicott, /Xulionnl. SYN. Efficax, vim haben •. Usus: 'Utendum est imaginibus acribus, agentibus, inlignitis.

• AGE'R, grl, m. C"a",p: SYN. Arvum, campus, solum, territorium. EPITH. Colonus, communis, compaseuus, cultissimus, decumanus, fertilis, fruCluosus, miser atque jejunus, optimus et fruCluosissimus; privatus, pulcherrimus, veCligalis, unlversus, PHRAS. I. A,er bonus, ("amp /erlilt. Cultissimus; latus ac fertilis; <J.ui plurlmum efficil; opti. mus et fruCluosis!lmus. Ager natura' perbonus, et diligentia, culturaque melior, frugum fertitis, bonus pecori, arbor] infrecundus frugum, pabulique laetus.,. Apr malus, "-katllp slbile. Deformis atque horridus; aridus et frugum. vacuus, Cf. Fertilltas, SterllltaB. Usus: AfJl'Um eotere, CIt/livcr II" cltamp. Ager quantumvis fertilis, frutluosus non est, nl.i colatur, conseratur, seratur, aratro per. stringatur, aretur, exerceatur. 2. Agri facile emaciantur; ab hostibus infestantur, ravager

les campagnes, 3 . .A,ro exut, exturbari moveri, multari, lire tllpoll;III tie us P"oP~iI"'s.

AGGER, lids, m. Remparl,digtu, retrane"emenl. SVN. Tumulus ex tetra cespite con. gestus.ad munien~a praedplJe wi oppugnanda I~a. EPITH. Maxlmus. Usus': Aggere urbem cmgere, Aggerem fiuvii inundationi ob.echrm int~i~dere. Aggerem jacere, c!xstruere; cuniculis subvehere.

AGG:itRO,Ie"esal"eSIUIll',ere,'a,Amo,,' (eler. SYN. Congero, cumulo, Gf. Accum'ulo.

AGGLOM:itRO, a., avl, aturn, are, a.

A masser, rill,,;,., as.rem6Ier. SYN. Clomero, conjungo, implico. Usus: Densis se cuneis agglomerant.

AGGLUTINO, as, Bvl atum, ano, a.

Coller, allae"er. SVN. Adnello. -,)( Dissolvo.

AGGRAVESCO, IS, ere. n. Sal(graV(r SYN. Gravior fio, ingravesco. Usus': Meluo, ne vulnus, aut morbus &gijlavescat.

AGGRAVO,BIJ, av1i atum, al't", a.

Aggraver, empirer. SVN. Valde gravo, onero, premo, exaggero. Usus: Res nostrae eo bello valde aggravatae sunt. Cf. Onere, Premo.

AGGR:itDloa, erl.,greaaus8um, ,redl,

d. AIIOIJuer. SVN. Invado, adorior, PHRAS. I. Latronea ex Inllldli. vlatorea 81Jgredluntur, les vo/eun, lorla"t tie ImreIll611s. eade, allOlJumt leI voyageurs. Ex occult is, subito, improvise, repentino, nee opinato impetu viatores adoriuntur, invadunt, petunt ; in viatores irruunt; Impetum, impresslonem faciunt; incurrunt, insiliunt; in viatores sese inferunt, injiciunt, immitunt; viatores assiliunt; iteratisaggressionibus retentantjsuperfundunt se viatoribus; anna iis inferunt. Cf. Adorlor, Invado. 2. HosteIJ .trenue ag,ressUB est, ;1 tUlOIJua vigour,.se",e,,1 felfnem;. In hostium. agmen i\trenue irrupit ; in hostes se incitavit; in cornua hostium inveCtus, est, signa strenue hostibus intulit; novissanum agmen moratus, in hostem animo~e proruit, incurrit, ivit; ordi!les hostiles magno animo invasit. Cf. Impetus. 3. Rem B"redltul' arduam, ;1 t"treprend line d,ose difJidle. Demittit se in causam ancipitem ; in~reditur in causam multis obseptam difficultatJbu5 : afl'e· Clat viam ad rem {aClu arduam; molem capessit laboris improbi; rem luscipit arduo loco positam; maJllis iIIe quidem animjs ad rem. vertitur, assiht, sed diflicilem et inexplicabilem experietur. Animum adjicit, adjungit, appJicat ad negotium pennolestum ; ope. ram ponit, industriam exercet in re, quee illi multum Iaboris dabit et curz. Cf. Inchoo, Inclplo. Usus: I. Quis hominem inlportunum aggredi audeat? 2. Accecio, mcrpto, mIre· prend,." ('"""""c,,.. Antequam ad dicendum, ad negotium, ad rem quamlibet aggrediare, adhibenda est prreparatlo diligens. 3. Au· deo, Imler. Aggrederis majora viribus.

AGG

AGO

~GGR:Il:GO, as, avl, atum, are, a. 70;"tin, .IIir. SYM. Adjicio, congrego, eonjungo, addo. USUS: Studium suum, et voluntatem ad dignitatem alieujus aggregare, associer, A1iquem in amieorum numerum agregare, ",Itre (j1J1l au "om6r, de ses am;s. Eodem erimlne aliquem aggregare, in societatem criminis vocare. Cf. AdJungo, Annumero, Addo.

AGGRltSSIO, onis, (. E:rorde. SYM.

Principium, 4lxordium. EPITH. Contraria, prima. U~us,: Operam det orator, Uf anirnos primaaggrellione occupet,

AGILIS, e, gen. com. Agile, Vg-,r. ,. SYM.

Brevi et expedito corpore. Usus: Naves agiles. Cf Celel'.

AGILITAS, AU., f. Agilill. Habilitas, agendi dexteritas, Usus: Agilitas, mollitiesque naturz.

AGIT A. TrO, onls, f. Ag-ilah'o",mouvtllu"j.

SYM. Commotio. EPITH. JEqualis ; tanta, tam varia. USUS: I. Corporl~ mouvtmmt. Agitatiene linguae cibus depellitur, 2. Anlml, activil/. Nunquam animus motu, et mentis agitatione vacuus essepotest,

AGITA'I'PR, Oris, m. Coc/It,.. SYM. Auriga qui currum, et equos agit. EPITH. Bonus, callidus. Usus: Bonus agitator equos vel in medio cursu sustinet,

AGI'I'O, as, avl, a:tum, are, a. C"asur tkwIfl Mi. ADV. Aliunde, belle, celerrime, simul, coplosius, immoderate, vehementer, mobiliter, eeleriter, dissolute, »Opulariter, severe. Usus: I. Vel'8C)t exclto, poursuivn. Feras agitare, exeitare, mseClai"i, c"asser. Atomi agitantur concursu fortuito, 2. Vexo, dtsturbo, i",!I1;/Ur, IroulJler, lourmmler. Impii sui sceleris furiis ut taedis ardentibus agitantur. Metu at9ue libidine diversum agitari. Animo formidmes agitare .. 3. Inqulro, verso In OD).nes pane., dtscutto, router. (dans 11»1 esfJril), penser. Haec sent entia multis diebus in senatu est agitata, jaClata tum in senatu, tum ad populum. Agraria lex vehementer _ a;Ptata. Animus semper agitatur, Agitare et exquirere rationes. Aliquid animo secum agitar;. commentari, reputare, Quaestionem, con'llia cum vicinis agitare. Res Iuec omnium sermonibus agitatur, )atlatur. 4. ASO, lire, vivrtl, !uz6;ter. Getuli In tugurii. agitant. Diem natalem, convivium agitare. Sac .... vigilia., vitam suavem, jocos, ludos, rem Jliilitarem' agitare. Cf. Vexo, Vel'8C), A,o.

'AG;KltN, tnl., n, Trou/!e 4" mardi, .".",u, 1a/tu·I/9fI. SYM. Multitudo armata, turIIiIi, copianJ,ni ordo. EPITH. Medium, per~u~ qUadratum. Usus: Redeuntem Ciceroilem pepetuUID Italiae agmen comitatum est. Agmen constituere. Apen extremum sagitaril elaudunt, cogunt,fermer. Agmen ultimum,

novissimum hostes premebant, morabantur. Cf. Aeles.

AGNASCOR, nascerls, natus Bum, nasct, d. Nallre apr~s Ie teslament du jHre. Usus: Constat agnascendo testamentum rumpi.

AGN ATIO, onls, f. Parmllducl~1 ",'ernel. SYN. Sanguinis conjunClio, et familiarum, Usus: J. Lex agnationum; Gentilitatum et agnationum jura,dro;ls (ju; rlg;ssml Its al:"al;olll. 2. Communlo et amnltas naturee, .Ive IIOOleta. et proplnqultas, com.mu"aull d'orig-ine. Hommes Deorum agnanone et stirpe tenentur.

AG N ATUS, I Ill. ParentI d" (Jtlfl.a/~rn.t4 SYN. Qui per viri\is sexus personas conJunClI sunt, gentiles. Cf. AIDnJ,a.

AGNINUS, a, urn, D'ag-neau. * USVS:

Agn ina caro, pellis,

AGNI'I'IO, on Is, t: Co"fI(lissan:ce. SYM.

Cognitio. Usus: kes ad ;mimi agnitionem pulcherrima,

AGNO}4EN,'Inls, n. S"m(lltl. SYM. Cognomen.

AGNOSCQ, Is, novl, nttum, ere, a.

COllnaltre, r4connattre. SVM. Intelligo, nosco, sentio, audio, reperio; percip'io, assequor, perspicio. ADV. Facile, leviter, hbenter, nuper. Usus: Quod. mihi gratularis, agnosco humanitatem tuam DEUS ex operibus agnoscitur. Cf. Intelligo, Perclplo, Advel'to.

AGNUS, i, m. Ag-neau. SYN. Agnellu., foetus ove natus.

Agnus DEI, SYM. Cereee Agni ccelestis imagines, effigies. Agni e c,:ra rite ~onsecra.ta fiCli. Sac rata in cera effigies Agm ccelestis, Divinus Agnus in ceres effigie. Sacra Agni D Elimago. Sigillata Agni divini imagine cera.

AGO, agls, 6gl, aetum, agere, a. FaI;·re.

SYM. Tracto, curo, procure, tento, molior, gero, agito, contendo, transigo, aggredior, )( CelIO, quteseo, ADv. Acerbe, acnter, acrius, acerrime, accurate, accuratius, accusatorie, aCluose, ambitiose, aperte,apertius, astute, atrocissirne, attentius, austere, bene, J>eni~nissime, calide, caute, publice, commodius, PHRAS. Agendum est mthl cum homlne Importuno, fai a trailer avec cel ;mporlll". Res est mihi cum homine ferrei oris! ac imJ>O~uno. Ne$'otium mihi est cum homine, cujus importumtatem one non facile, quisquam sustineat. Mi$cendum est mihi negotium cum homine insigniter impudente. U sus : I. Censorem, civem, partes alicujus, causam amici, lenonem ~ere,fain • avo;r templo; de. Rem tuam, negotium egi optima fide. Egi cum amicis de rebus tuis, 2. L1tlgo, dlscepto, Judicio contendo, pi aider, alta(juer en jllsl;u. Ego tecum non gladiis, sed ex jure, ex syngrapha, ex sponso

AGO

37

ALA,

agall). Agere aliquem injuriarum, furti, subIntelllge, reum. Ad populum agere. J. Admoveo, pousser, apjJroc!ur. Turres, vineas ad urbem. 4- Impello, urgeo, pousser, mener. Agere asellum; aliquem in arma agere; in fraudem, in omnem libidinem agere. 5. Celebro, "/I/)rer. Agere ludos, diem festum, ehoreas, triumphum. 6. Vivo, 'viVYe. Agere in bona spe. Inter homines agere. £tatem desidiose agere. Hiemem sub pellibus agere. 7. Aglta, au pas. lire agill. Diris agirur, C(. Facio. Sunt et aU ... lormule, ut I animam agere, rendre 1'41tU. Bene, male praeclare tecum agitur, 0" a 6ie", mal ag; l uotr« Igard. Alia omnia agis, extra rem vagarls, vous ,,'Iles pas Ii la 9,"s/lo,," vous Ills dislrait. Nihil agls, adum agis, frustra laboras, vous travail/e. en va;",

AGOWIA, lie, f. Ago"ie. SVN. Supremus morientis conftidus; suprema cum morte ludatio; ultimre morientium angustiz. PRaAs. In agonla eat, il esl Ii l'ago",'e. Animam a!pt, cum morte luaatur, confligit ; vita deli. cit; in supremo vitse articulo versatur; in conlinio mortis est; animam jam regre trahit; abest a morte proxime ; in extremis est; ex. tremo mortis discrimine tenetur ; extremes ducit anhelitus, extremum spiritum. In confinio vitre mortisque versatur. Ad suprema, mortis angustias redaaus, addudus est. Ad mortem, obitum recta fertur, Cf. Morlor.

AGRARIUS, a, uTD,Agraire. Usus: Res, lex agraria, portage des terres, loiagraire.

AGREST1S, e, ~n com, Agreste, gros. sier. SVN. Rusticus, incultus, asper, silvestris. PHRAS. Bomo .grelltla eat, cest II" laysan, 'In "01"",e malllevi. Homo est incultis moribus, agrestibus, incompositis; sub ccelo etasso; crassiore sub aere natus est; homo e robore dolatus, a rnorum urbanitate· alienus. Rudis ae impolitus agrestibus vivit instituds; Asper est moribus, ac ineultus; vultu motuque corporis vastus est et a~stis; officii et humanitatis expers, ingenil illiberalis homo est; rusticitate, asperitate inter omnes insignite impudens. Cf. Rustlcus,lnhumanua. Usus:

H omines duri et agrestes. F era et agrestis vita. Vox rusrica et agrestis. Vultu motuque corporis vastus et agrestis.

AGRICOLA, e, m. Cullivalltlr, lalJoli. nur. SVN. Agrieultor, colonus. Epl1'R. Assi. duus, diligens, diligentissimus. Usus: Diligentissimus agricola, et peeuarius Cf. RUltl-

cue, Vllllcus, Agl'lCultura. .

AG'RICUL'l'URA, lie, (. AgriCIIllrlrt.

SVN. Cultura agri, cultio agri. EPITH. Bona, uber, dulcis, digna. PHRAS. Agricultural operam dare, la udablle est, II est ItlllalJle de cultlver la lerre. lnsudare, inservire agrp. rum eultui; dare, dicare, tradere se colen dis agris; agricolam agere; ruri !>pus facere;

exercere se opere rustico. Cf. Rus. Usus:

Nihil agricultura melius, nihil Iibero homine dignius.

AGRIpt!:TA, e, f. Partisan de la 101 agralre. SVN. Agri competitor, Usus : Agripetas ejedos, concisos fuisse gaudeo,

AIO, Is, Dire. SVN. Affirm!>, dico, loquor, Usus: Quid ergo Aius iste? Deus looullu., ait, 9u'esl-tt t/ollc!.ue cet Ajusf c'ut Ie Dieu tie la porD/e, diU. cr. Amrmo.

ALA, lB. f. Ai/e,qua volant aves, Usus:

I. Alas extendere, protendere, ilend~e Its ailes. 2.TRANSL. Turma, ordoque equltum, corps tie cavalerie. Dextra, sinistra ala, I'aile droit., "aile gauc"e. Alam alieui committere ; alz aliquem pneficere. Alam hostis sinistram fregimus, dissipavimus,

ALACER et ALACRIS, e, gen. com.

Pro"'lt, agile, Uger. SVN,.Eredus, hilaris, paratlssimus. )( Tlmldln, pertenltus. PHRAS. Alacer Juvenls est, tejeuM "0",,,," esl actif. Laetus, erectus, inflammato animo juvenis est; fortis et animosus ; impiger ad labores; vigor illi ingens juventee inest, Iztus iIli, ereClusque animus est; celsus et spe prp.. pinqua animosior est juvenis; alacer est et plenus spiritu; insigni alacritate juvenis est; strenuus suopte ingenio, celsus c!>tpPre, vultuque ita lret!>, ut quos in studiorum con ten" tione nadus est remulos, vicisse jam crederetur. Alaen est, parato et expedite ad omnia animo, Usus: Laetus et a1acer ad tutandam rempublicam: ad hostes invadendos. Animus, vultu!! alacer, Feree bestise, alacres, et ere&': ad nocendum. Vide hominem erea!>, alacri prompto, celso vultu hue illuc intuentem, Cf. Animus, Forti ••

ALAcRIT AS, Uls, t. Viflatill, ""tlntr.

SVN. Laetitia !lH.tiens, animi vigor, studium, cupiditas, nim .. facilitas, PaRAS. Alacrlta.te summa In pl'<I!lIum eunt, ils vo"t ,. coftl6al avec line grande ardatr. Inftammatis in prrelium animis eunt; feroces et suopte ingenio, et adhortantiurn pleni vocibus pugnam capc:ssunt. ) uvante vil{!>re vividi, ala. cres et spiritu pleni in hostem irruunt, Hostem excipiunt celsl corPOl!1 vultuque ita beto, ut vicisse jam crederes. USUS: I. I nanis alacritas non multum ab amentia differt. 2. Alacrlta.tem allerre, mel/re de I'e"trai". Frequentia auditorum miram alacritatem dicenti affert, addi!, fert; in dicente excitat. 3- Alaerltatem tallere, mlever I'ardnlr. Contra infrequentia dicentis alaeritatem omnem eripit, au(ert, delet, extinguit.

ALARlus, a, um, vel ALARIS, e, gen. com, QUi atpartie,,1 aur ailes de I'_Ie. Alari!>s spclis remisit. Alariis utendum non duxit, eafJaliers auri/;aires !Jill 1'0" pldfail aurailts.

ALA

ALl

ALAUDA:, arum, f. La Itpon ties AItuHhI. Le,IO quaedam Romana, ab AI.uda ave, alMlelll1 dicta. Usus: Alaudae, car:terique veteram rem strenue gessere,

A.LBATUS, a, urn, Vitll de IIlan,·. SVJ:(.

Albo indutus. )( Atratus. Usus: Ipse epuli dominus albatus accumbebat.

ALBESCIT, J:41~tlr commmc«. SVN. Fit album. Usus: Mare a sole albescit, albescente die.

ALBUM, I, n. Tab/eau, list«: SVN. Tabula, in qua nomina alicujus ordinis, vd res gestz breviter notabantur, ut populo fieret copia. Usus: Album Senatorium, ]udicum, Decurionum.

ALBUS, a, urn . .Blanc. SVN. Candidus. )( Ater, niger. PHRAS. Manlbus est mire candldl., ses mains son! d'ulI! ext";",e II/ane"mr. Manibus est gypsatissimis ; eximio est manuum candore. Albidls, cretatis, candidulis estmanibus. Usus: Albus color DEO decorus. Ater, an albus sis, ignoro, de homlne Ignolo, et parum curando. Quasi albam avem, sic probum virum respiciunt.

AL1!:A, 118, f. JIU de dis; til gin. jeu til A!uam. SVl'I. Omnis ludus, in quo temeritas et ca,sus, non ratio, aut consilium valet, qualiest talorum et tesserarum, USUS: I. In lus stri., popinis, alea, vino, tempus ztatis omne consumere. Alea ludere. Alios in aleam provocare. Alese multum tempus tribuere, De alea condemnari, propter hunc lud',1'!l reddl Intamen, 111"1 &ondallllli COllllllllolImI". 2. Fortuna, casus, ,"ance, Itasard. Aleam universi certaminis adire, subire. A1eam jacere, rem fortunae arbUrio commtttera, cflnjier IMiI au Itasard, Ie sort ,n Islj'lI. Aleam .sequeris, eventum fortuitum, non rationem. Ct. Fortuna.

AL:ltATOR, Oris, m. Jfluillr. SVN. Aleae CIIpidus, alez lusor. Usus: Domus erat aleatoribus plena.

AL1tATORIUS, a, urn, RelatiJ all illl fiN tllIKjflUeul"J. USUS: Memotabantur damna aleatoria. Ritus aleatorii; Forum aleatorium, rl.(u dll jeu; acad/mil des jellx.

ALES, ltl., m. et f. Oisea». Aut adjective: flli a tiel aills, aill. EPITH. N unci us. S VN. Volucris. Usus: Aves, alites et oscines. Secunda alite, IfllIl d'lullreliK allspices. Aves, anres alites.

ALG£O, es, alsl, ere, n. Avoir (roid.

SVH. Frigeo)( ..£5tUO. Any. Facile. Usys:. Militibus et algend um est ssepe et esunendum. Cf. Fr18eo.

ALGIDUS. .. urn, FroM, gla&I. SYN.

Frigidus. Usus: Regio, loca algida.

ALIAS, U,., aIIlre ffl;l. SVN. Alio tempore, aJiquando. Usus: I. De praeterlto: De his rebus et slepe alias commemoravi, et tum

maxime etc., aulrefflis, dljd. 2. De prlllsenti et tuturo: Homo alias beatus, alias miser, lanl41 "tUnllx, lanl4l ma'''!UreuK. Homo alias modestus et temperans, dll. resu. Hoc ad te scribam alias subtilius, je VflUS Icrirai plus m dllail. 3. Adhlbetur a Llvlo pro unquam: Non alias dux militi familiarior, N on alias tanta ad spet\aculum multitudo confluxit. 4. Jut\8itur et cum Interdum:

UIII autr« fois. Tant4I .... lanlr1(. Geminatio verborum alias vim habet, interdum leporem, la rlplillion do".,!! lallidl /a (ore,!, lanlAl f agrllllmi.

A 1.1 B I, DOJns fin autr« ,nd,.fljl, ail/tun SYl'l. In a!io loco. Usus: I. Nusquam alibi reperiri potuit, 011 n'a jal/lals pu Ie /rolllllr aetr« pOJrl. 2. Alia In re, dans IIIlI allin cnose. Nolo alibi, quam innocentia spem habere. N on alibi spes salutis est, quam in innocentia, i/II')1 a d'tspoir de salut fue dalls fin· nocencs,

A1.lelJBI, QU!!f/tU pari, en fJU!/'JlU I;!II. ALICUNDE, D" fJuJlfjue li,u. Usus: I.

Ab allquo loco, de fU:/fIf' p."I. Alicunde discedere, venire. 2. Ab aUquo homlne, tie fJue/fJue persollllt. Non alicunde audivi, quam ex te.,

ALIENATIO Onl., f. Elfligll'",!nl, ruJlUre. SVN. Deferuo, diduaio, animorum diversio. EPITH. Nimia.Usus: Subita amicorum defeaio, cognatorum alienatio res meas admodum perturbat,

ALI't;NATUS, a, um, part. v, alieno; Egar.', Iroubll. SVN. Abhorrens, alienus, abalienatus. PHRAS. AUenatus mente, .ensibus, Vii a sensu est, ileslltflrs dl lui. Vi¥. apud se est pree ira; vlgilans dormit; vivus sanusque interit; animus iIIi abest : aberrat animus; aures, sensus animus peregrinantur; neque audit, neque prospicit satis oculis, UJius:

Omnes sentiunt me ab iIIo allenatum, Animus alienatus et offensus,

ALI1tNIG£NA, III, m. E/ranger. SVN.

Alienus, peregrinus, externus, alia ex gente. )( Domestlcus, Indlgena. USUS: Homo longinquus et alienigena. Dii, teligiones alienigenre. Hostes domestici, quam alienigenle nocentiores.

ALIENO, 8.., avl, atum, are, 11.. V,n' dre.; "oign~r, tcarler. SVN. Abalieno, vendo, disjungo, avoco, Aov. In perpetuum, plane ab aliquo. PHRAS. lnvldl te a me allenarunt, des ellllieu,x VOIIS Ollt ir";l1 costr« I/l~". Mentem tuam a me averterunt; opera sua me a tua amicitia disjunxerunt ; a tua me cdn;un.aione avocarunt; olfensionem tam gravem, tantam voluntatis commutationem attulere; te mihi immutatilnt; animo mirandum in modum alienate, animo non amico reddidere, efi'ecere, ut amici animum omnem de me

ALI

39

ALI

------------------------------

ejiceres. lEmulorum artes tuum a me studium alienavere ; mentem tuam a me abjunxcre, a caritate veteris amici te diduxere, distraxere. Cf.lnfensus, Inlmlcus, Amicltlam dissolve. Usus: I. Cur vcaigalia, cur a majoribus accepta alienas. Vmdr~, (Mllr. Z. J uvenem illum non tam. alii cere volul, quam alienare nolui. Eloigner, 3. Mente alienari, dellrare, dnN1u"rjou.

ALIENUS, a, um, Elranger, gUi esl d 'In autr«. Quod alteriu!I est. SVN. Abhorrens, adversus, non amicus, discrepans, alienatus, U:iU3 : Alieni homines, Alieno more vivere, Alienee domi esse. Alienum ab aliquo animum habere, gerere. Non alienum erit, non absurdum, de ea re disputare, it 1U tnt parall pas hors d4 propos dt! diseu/~r celli fues/ion. Alicnum hoc est di~nitate tua, majestate reipublicse, alienum euam tui. rationibus, et vivendi Institute, alienum ingenio tuo, "rallg!" tl t'OS na/Jillldes. Alienissimo reipublicse tempore, minima opportuno, le"'ps mallmmllx. Aliena loqui, dellrare, tIlre des e',ous cx/,.avagaltfes. Aliena agere, curare, s'oeCllpe,. dIs dl()ses d'au/rui. Ad alienam causam accedere, aspirare ; negotiis alienis se iIIigare, immiscere, immittere, Aliena me. lius videre, quam sua. Cf. Dl~unctus, Discordo.

ALIMENl' ARIUS, a, um, All",enlain.

SVN. Ad alimenta pertinens. Usus: Lex alimentaria,

ALIMENTUM, i, n, Aliment. SVN. Nutrimentum. Usus: Fruges et csetera alimenta. Cf. elba ria, Annona.

ALIO, Ail/turs, autre pari (avec IIIO.V.).

SVN. In alium locum, ad aliam rem, in a1ium usum, Usus: Alio sermo.iem transferre. Alia respoasionem derivare, Cupi Iitatem hane tuam alio serves.

ALIOQUI e~ ALIOQUIN, V'ail/turs tlu ,.eS/e. SVN. Alias, cleteroquin. Usus: Ma· gnum delectum adhibeo, alioquin fallerer,

ALIPTES, .. , vel is, m. Celu; g1l;/",III, ,1Ii fJ~rfi,"te les a'nPles 01lles ~aipl.rs. SVN. Undor. Usus: Aliptae virium et coloris rationem habent, les JO,ns des cllifs d!ltu Us c&()/es de lulIt, onl po.r objet les /ortts el U flint.

AI.IQUA,», gUI/pl &611. SVN. Per ali· quam partern, vd locum, Usus: I. Cuperet a1iqua evolare, evadere, sl posset, ;1 dls;re· rait, iii Ie jJQuvail, s'ltltapper g.elq., pa,.l. 2. Allquo paCIO, modo, parguIIg1le _!m, .It lIIa"itre ()U tf'aulre. Yereor, ne uxor abqua resciscat.

ALIQU AMDIU, Q1ItiqUI le",ps, pe1llltllfl iI,. IJlllps. US(]s: Athenis aliquamdiu restiti.

ALIQUANOO, Autrifois; ""joll,.a ve· ni,.. SVN. Alias, nonnunquam, interdum ; quo.

dam, aliquo tempore, tandem.)( Nunquam, PHRAS. Erit a1iqando ut me vlndicem, ;t vimdra enji" U /1I"pS de la vlIIgealzce. Lucebit, iIIucescet iIIe dies; veniet illud tempus; lucem iIIam aliquandovidebimus ; diem aliquando ilium sol afferet mortalibus, quo poenas de te sumam, Usus: Collegi me aliquando, el!li" je ,.,pis courag», Sit aliquando discordiarurn finis. Non diffido, fore ali. quando, UI etc.

ALIQU ANTO, Un peu. SVN. Paulurn.

Usus: Aliquanto ante diluculum profeau3 est.

ALtQUANTOI.UM, Ullfl#. SYN. Paului urn, paulum, nonnihil, levlterj paulisper, aliqua ex parte, aliquid. Usus: A iquantulum defleaere de itinere, de re(\o.

ALIQUANTP'M, Unpeu. SV!'I'. Paulum.

Usus: Le~\is tuis litteris aliquantum acqulevi. Cf. Allquantulum.

ALIQU ANTUS, a/nm, Asst. p41111.

SVN. Medioeris. Usus: Timor aliquantus, sed spes amplior.

ALIQUIS, qua, quodet quid, QUI/qfll.

SVN. Quidam, quispiam, ullus, nonnullus, unus afiquis, non nelllo. I" plu,.. Aliquot, paaci, )( NullUll. Us'O'!I: Micui succensere aliquid. Exime unum aliquern ex mense diem. Confugere ad unum aliquem virtute prrestantem. Quid mihi ut alieui Gr~cuIo insultas?

ALIQUO, Q"ilqui pa,.l( aVlc "'11#V.). Snt.

In aliquem locum. Usus: Aliquo profugit mi. litatum,

ALIQUOT, QNebj.,I-.tU. Nomen numeraie, Usus: Accepi a te aliquot epistolas,

Ax..IQuOTIES, QNelq.ifois. Adv. Nu. ... mer. Usus: Hane eausam aliquoties apud. te egi ; semel, atque : iterum egi.

AL1TEIl, Aul,.",unJ. Sv~. Secus alia modo, non veodem modo, non perinde, alia ratione, multc secus. PHRAS. Aliter ae rea habet, fa enose esl I()ul au/,.,. Commutata ratio est; versa sunt omnia; longe alia ~tuna, aliis initiis, ac ominibu. agendllm est; omnia contra opinionem aeciderunt. Usus:

I. Aliter evenit, atque putaram. Etdem 10m. Ilia aliis aliter evadunt. 2. Alloquln, a.Ir,· mou. A1ite~ amicitiz stabiles esse non-possunt, aul,.llmnl aUNlne amitU 1U pelll II,., s()/ide. Jus aequabiJe sit, oportet, aliter jus non easet.

Ax..IUNDJl:, DUll _I" lilll. Snt. Ex alio loco, ex alia reo PHRAS. Aliunde hoc descripSl.tl, vous ave. /Jt i, .ela ail/1111'S, e·d·:I. V()US rave6 &op;l. :Ex alieno Iargiri.; non ex tuo sensu deprompta e~t haec oratio; ex alieno opere accersita. Hoc quidem translatitlum et adventitiwu auxilium est. Senno

ALI

40

ALL

tuus insititius est, ct inductus, Usus: Non poteras scire aliunde. Pro ali oquin, Barbarum eat.

ALIUS, a, ud, Autr«. SVN. Non idem, reJiquus, alter, diversus. Usus: Aliud ex alio peecat, iI/ail/aules sur /aules. Me quotidie aliud ex alio impedit. Alius alio melior est. Res eadem aliis atque aliis ' eft'ertur verbis. Ex alio alia nexa sunt. Alia solis lux est, et Iychnorum. Aliud mihi respondes, ac raga. Alium me esse censes, atque olim (sui. Nihil aJiud ago, nisi ut cives mei salvi into QUIIe est alia poena, prreter mortem?

ALIUSMODI, D'une autre ma"i~n. SVN.

Rationi! disparis, alterius, dissimilis. Usus:

Res aliusmodi est, ac putatur.

ALLA.~l\, eris, Iapsus sum, labl, d. & X/ism' 'lien, arriver d. SVN. Accedo, accido, Ildh;ereo. Usus: Humdr aUapsus extrinsecus.

ALLJ.TRO, a .. avl, atum, are, a. A6byer aprl.r, Usus: TRANSL. Aliquem, alieujus magnitudinem allatrare, per Invldlam erlminan, se dldudner 'contr« l'lIb'alion de ,1U1,u'ltn.

ALLECTO, as, are, a; Inviler, attirer.

SYN. Allicio, proleClo, blande invito. Usus:

Vani homines assentationem ipsi invitant, et alledant. Cf. AIUelo.

ALL£G A.Tlo, onl"f. En7'b;, dljHltaltOn.

SYN.Privata legatio. EPITH. Diflicihs. Usus:

Ad hunc hominem omnes allegationes difliciI~ amnes aditus ardui sunt, et oeclusi.

.Jl.LLitoo, as, avl, atum, are, a. Envoy"., d/PIIlw. SYN. Lego,mltto privati negotii causa. trsvs : Amicos aUegare ad rem conficiendam.

ALLitGORIA, .. f. All/gone. Tropus Rhetoric. Usus: Multse Allegorire obscurant et enervant orationem.

Al.L:ltV A.¥E'NTUM, I, n. Sbulagemenl.

SYN. Alh:,vatiol remedium. trsos . E meis malis nullum a levamentum spero,

Al.L:ltV A. TIO, on!s, f. Sou/agetllenl, conl#IMiDn. SVN. Allevamentum. Usus: In meis malis sine ulla allevatione permaneo. Cf. LeY.mentum.

ALL:ltVO, as, aVI, atum,.are, a. Soula- 1", c()nloler. SVN. Leve facio, lenio, mitigo, levo,lev.mento som,levationem aft'ero. Usus:

Allevor, cum tecum per litteras loquor,je me l11llS0/e n; flOUS lcrilla"l. Tuee littera: meas lIOI1icitudines allevant, leniunt, demulcent. Cf. Lava, Recreo.

A:t.l.IClo,l"lflxl,lectum,ere,a . .'1,,,,.,,..

SYN. AlleClo, invito, capio, capto, proleClo, trPo, dueo, .ttraha, ~Dicio, permulceo, induco, exeito, titillo, dbcio. )( Alieno, avoco, PBRAS. Invitat, atque .llielt lncautam

juventutem voluptas, la voluPIl ;'1V;le el' attire la jeunesse int;onsi&rle. Suis iIIecebris voluptas ad omne dedecus trahit, rapit. Multa. habet invitamenta libido, multas illecebras, quibus ad cupiditatem impellit juventutem, Quot juvenes voluptate, ut objeCla esca, pelliciuntur ?.Ad hane iJlecebram quis non commovetur P non restuat? Quis non inescat!Jr delini .. entis vitiorum? lIIeCla et inftammata -cupiditate juventus facile rapitur ad iIlicita. Voluptas in rudibus animis magnum commovet desiderium ; cupiditatem vehementer incitat ac inftammat . .£tatis primae fervor cupiditati imprimis opportunus est, quam voluptas, injicit. Voluptas mirum 9uantum illecebris suis juventutis animos afficll, ac incendit, Proritat haec pestis rudes maxime annos, atque ad cupiditatem excitat et impellit. I rretit, deIinit omnium quidem, sed juvenum prrecipue mentes voluptas. Cf. Attraho. Usus: Hominum studia ad suas utilitates allicere.

ALLIDO, III, lisl, Itsum, ere, a. HeN,.ltr conlre, !Jris"r. SVN. Impingo, incurro, aflligo. Usus: Navis in scopulos alli sa. In amicorum damnationibus allisus. Cf. Implngo.

ALLIGO, a.s, avl, atum, are, a. Lie,. .I, al/acher d. SVN. Adstringo, obstringo, stringo, ligo, devincio. )( Solvo. Usus: I. AJligaread columnam, ad palum, lierd une colonne, .I un. poteau. 2. TR.ANSL. Aliquem stipulatione, beneficio alligare, lie" '1'1n par lin contral, par des 6;e1ifaits. Scelere se alligare, se rend"'t COllpallle d'un crime.

ALLINO, is, Ij!vl, Ilturn, ere, a. Mell,., lin mduil sur, communifu",.. SVN. Lino, a" spergo. Usus: His sententiis nullse sordes videbantur allini posse, bn ne pouv(Zi1 PiuS' /lllrir celte smtmce.

ALLIUM, 11, n. Ail. UsuS: F'essi$ messoribus allium medetur.

ALLOCUTIO, on Is, f. Allo&fthon,paroieS' de' consolahon. * Usus:' Allocutione solari Ianguentes,

ALLOQUIUM, ii, n. En/relie,., paroleS' de .onsolation. SVN. Allocutio. Usus: Blando, benigno alloquio, comitate invitandi, beneficiisque sibi aliquem conciliare,

ALLOQUOR, erls, IOcutus Bum,loq111,. d. Parler .I '1'1n; s'mlre/mir. SVN. Affari, compello, appello; sermonem cum altero jungo, habeo. PHRAS. Aspere atlocutus est hominem, i/lui adressa dureNttnt la parole, Verbis vehementioribus prosecutus hominem est; duris appellavit : asperius, verbis gravibus in hominem inveCtus est. Verbis in hominem ·incnrrit, incursavit sane aspens ; acriter, vehementer, acerbe hominem apellavit ; multos severitatis aculeos emisit ill hominem; multa dixit aspere, multa petulanter et eontumeliose, Verbis accepit hominem baud sane

ALL

41

ALT

mollibus, omni verborum importunitate in hominem se concitavit, acriter, acerbe inclamavit, interpellavit hominem. Usus: Te nunc a1loquor, Africane. Cf. Loquor.

ALLO'SESCO, IS, Iubut, Iubttum, ere, n, COlllmmcertl pla;,.e. * Usus: NUDC mihi a1lubescit primulum. C( Libel.

ALLUno, Is, iudl, Iusum, ere, n., _nlNJllalll a. Badine,., plaisanter. SYN. Ludere, et quod diCl:urn, alia referre. Usus:

Calba varle etcopiose alludens, varias similitudines afferebat, Alludere ad mulierem,

ALLOO, I., lui, ere, a. Baigru", arroser; SVN. Juxta fluo. Usus: Fluvius meenia alluit] mare terras.

ALLOvIo, onls, {. A Ifll'llion. SYN. Eluvies.

Usus: Alluvionum jura, d,.oits d'allll'llion.

ALMUS, a, urn, Satrl, allgJIste. SyN.

SanCl:us, augustus, UsUS: 0 fides alma! quo te terratum recepisti i'

ALO, I., alul, antum vel altum, ere, a.

NOli"";,.. SVN. Educo, nutrio, pasco. DIFFER. Nutrire parvulorum, alere adultorum.ADV. Copioslus, PHRAS. E praedll. aUtur, son ~"amp Ie fIOU"";t. Pnediorum fruCl:ibus sustinetur, spiritum et vitam ducit; vitam propagat. Habet quasi nutriculas prsedia, Ager educator etaltor ilIum nutricatur. Alimenta przdiis expedit. LaCl:e, atque pecore vivit, vitam tolerat. Curandis agms viCl:itat, viCl:mn sibi qUierit. Prsediorum fruCl:us alimenta iIli submmistrant; viCl:um pnebent ; opportuna illi ville subsidia conferunt, adjiciunt. Usus:

I.Alere exercitum, magna! copias, tnlretinir line a,.",le. 2. TRANSL. Augere, /ortijitr, sOlltm;,., animer.lmpunitate alitur hominum improborum audacia, spes, furor. Hominis mens discendo, ingenium exercitatione, diceneli assiduitate, verborum copia alitur et crescit,

ALPES, tum, f. In Alpes. USUS: Alpium vaIlwn, murum contra transgressionem Gallorum natura objecit. Cf. Mons.

ALSIus, Compo de fin. Alsus, PlIl.r/rais.

USUS: Antio nihil quietius, nihil alsius.

ALSUS, a, urn, Frau. SYN. Frigidus. ALTARE, l .. n. Alllel. SYN. Ara. EPITH. 'Reli~iosumJ religiosissimum. Usus: Aftaria religlosissima diis struere. Ab altaribus abstrahere. (Altare porta tile, VULG. alltel portali! SVN. Altare temporarium, mobile).

ALTE, Halll,'" /lall/. SYN. Sublime. Usus:

Alte extollere manum. Alte cadere,

ALTER, \erlu .. Alltre. Usus: Et altera dies interc;essit! cum etc. Numa alter a Rumulo rex. Altenus crudelitate oppugnor, alterius blanditiis. Necesse est, ut sit alterum e duobus, aut etc. Primo, altere, tertio die senatus habitus est. Alter adjutus ab altero. De arnica Intlmo, 1111 aIIlre llloi-nrl"". Ad te, tanquam ad alterum me profici.ear.

ALTERcATro, onts, f. AIt(,.calion, disPIlle. Sm. Jurgium, lis, contentio, concertatio, disceptatio, forensis dimicatio. EPITH. Magna, inutihs. USUS: I. Altercationem cum altero quserere, aucupari, e".re".,. 'l",,.tll. d '1'1"' z. Habere altercationem maximis cIamoribus. Ie 'llltreller d grands cris. Orta est mihi cum iIIo gravis altercatio. Dies multi altercationibus consompti. Fregi ilIum altercatione. Cf. Controvel'llla, Dlssldlum, IUxa.

ALTERCOR, aria, atus sum, arl, d.

Se 'llltre"tr. SYN. Rixor, litigo, con tendo. PKRAS. Aitercatull sum graviter cum adveraarlo,J'ai til line violent. dis put. avec IIIonllliwrsaire. Contentionem 'suscepi maximam ; verborum rixa non levis contralla est; altereatio orta mihi gravis est; contentio non mediocris mihi erato Enata est gravis altercatio mihi cum adversario ; altercationem habui difficilem. Ex causa non magna altercatio inttens faCl:a est. Usus: Cup! Vatinio altercarl Incipit. Cf. Conlendo, Dlialdeo.

ALTERNUS, a, urn, L'II" falllr"alf,,.nanf. SVN. Quod vicissimfit, aut vicissitudinem habet. Usus: Epigramma alternis vicibus longiusculil. Alterni pedes ex iambis sint. Alternis verbis, altel'O quoque verba, Alterna capita sibi contraria. Alternis, abllolute lIublnteU. vtetbu .. annls, dlebu.&

ALT:Il:RO'TER, utrlua, rt» 011 fallire.

SVN. E duobus alter. Usus: Si in alterutro sit peccandum, malirn videri nimis timidus, quam parum prudens, Alterutrum tibi eligendum eat, il vous /au! ,Iooist,. fun ou raulre.

ALTITUl)C>, Inl., f. Hallltll,., "/van_ SYN. Celsitas, excelsitas, EPITH. Infinita, miranda, concava. Usus: I. Arborum, montium altitudo. 2. Labes agri ad infinitam altitudinem descendit. Latumiz opus ingens in mirandam altitudinem depressum, ca,.,.,1re tl'1l1fe pro/ondelir i",mense. Maris altitudo, ""'mes de la me,.. 3. TRANSL. Animi, fortunse gloriz altitudo. Altitudo et elatio orationis. cr. Altus.

ALTOR, oris, m. CII"; ,ui _,.rit.Sm.

Educator. Usus: Omnium rerum seminator et altor DEUS.

AI..TRUfS:ll:CUS, be fauln ,411. * 5YN •.

E regione, ex. altera parte. Usus: Alsiste aI· trinsecus,

ALTRIX, lela, Celie pi _mI. SYN.

Nutrix, educatrix, alumna. USUS: Terra patria, altrix nostra.

ALTUM, I, n. La pinN mer. Usus :

Tempestate in alto jaCl:antur nautse, Ex alto emergere,

ALTUS, a, um, HaIIl, IhvI. Sm. Subli· mis, extelsus, celsu~. ereauS, editu., excitatus humo.)( AbJectu., humlliL .PHRAS. I.Turrl. est altllll1ma, ttll~ IoIlr "', /ori lIevI,.

ALT

Turris in magnam altitudinem evecta , situ ct opere multum edita, in ingens fastigium data. 2. Vienna altlsslmls eedibus est conspicua Vilnnl 1St mnarf/ua611 par /4 llaullur til ~"'S /dijicts. Vienna ceenaculis IUblata, atque suspen;a latis$im~ eminet; eedib~s cjitissimis, in altitudinem IDge~tem elatl~, bte eminentibus constructa; eedlbus ad eXImiam aititudinem perductis, mira altitudine rodium urbes cseteras superat, et excedit, J. Alto Vir animo e~ et excellent], vous aVIJl UIII 41111 ",,6/1 IllIIagnanilll e. Vir sap'iens es, ct alta quadam mente praeditus.; nih.11 ~imes, nemin] cedis; altum quiddam spiras ; IDvlctum semper, et ad"altiora quaedam, et magnificentiora te Datum meministi. Altum te natura videlicet, et humana despicientem genuit. AltaspectaJ, virt Jtis gloria ad ccelum te elfers. Animo es super humanum fastigium elato; supra fortunam animos geris. Usus: I. ~II;I' virtute pervenire in altiorem locu~, tan'",,!r par SI1" ,n/riu a~ plus "fJ!'lls tilgm_lIs. Y I~tus altissimis defixa radicibus, CO!h alUsslmus complexus,2. TRANSI. Ad anlmum:

Alta mens' humanarum rerum alta queedam despectiQ. Alta et exaggerata oratio, Altus et excellens vir. Nihil nisi altum, et magnificum luscipere,mollri. Cf. Eltcelsu~ Animus.

ALUMNUS, 1, m. Qui ,sl"otl"i, tn/ant, II~. SVN. Qui alit, quique alitur ; disc.iP.ulus. USUS: Eloquentia bene consUtut.a: c~vl~at~~ velut alumna est, et nutrix. Platonis, disciplinae Platonicae alumnus. Ct Dlsclpulus.

AL'OTA .. f. Piau ",0111. SVN.Pellis mollior. USUS: Pelli! pro velis, aluta:que molliter confeClae.

ALV:ltARlUM, I~, n, Rud,1 tfa6tilllS.

Usus: Apes in alvearium concesserant.

ALV:S:OLUS, I. m, PII:'II cavill; /Jllit (16"';"', la6h d iOll". SVN. Tabula, in qua tJsseris, aut tallS luditur. Usus: Ludum queerere, alve()lulII poseere,

ALV:ltUS, I, m, Excavation, cavill,' ~aiKM;n. SVN. Va. amplum, quo in balneis utebantur. Usus: In alveum descendere,

ALvas, I, f.Vmlre. SVN. Venter, mtestina; uterus. EPlTH. Multi~lex, tortuosa. Usus:

I. Mater alvo 6lium connnet. 2. Alvum ciere, medicamentill eitare, movere, /4e1"r II v,nlrl. J. A1vum 1axare, solvere,' ~urgare dejicere, oIhr .t la 1111, .... Alvum mollire, bonam facere, ",min lit",. S. Alvum ftuentem sistere, tardare. inhibere, arrl/lf' II jlux til vmlre. 6. Astricta alvo esse, lire (onstipt. Suppresso ventn: alvum consi.tere; venter non Reid it, non excemit. 1. Alva esse fusa, citata, resoluta I 4IW: dejeClionibu5 laborare, afJfJ!'r 1# Au tI# fIMIrI. Citata alvo exercen ; aecidere freq.,.tem .Ivi ciejeClionem; ventre esse Iiquiilo. 8. Ire .d alvum .ubtrahendam, lI/i/U .. ire ad requisita natura: ; ire,quo satun solent;

AMA

natura: parere ; ventris causa de medio abire; ad necessaria secedere ; ad reddenda ciborum onera se subducere, all". d /a sell,.

AMA.SILlS, e, gen. com. Ai",a6le. SVN.

Amore dignus, suavis, omnibus jucundus, PaRAs. Amabilis est; dignus qui diliga. tur qui ametur, illsl ailna6le. Sunt in eo muila, quae amorem eonciliant; possldet, qtl!e ad colligendam benevolen~iam valent, Ad alliciendas voluntates, ad ammos adjungendos ad comparanda hominem studia nihil deside;es, nihil in eo requiras, ni~il deess~ dicas, Causas amoris in eo plunmas, odu nullas invenio, Amandus est propter multas suavltates, ingenii, ~1Ii~li, hu~anitatis .. Ejus suavitates, virtutes IPII studium homlD~~ adjungunt, parillnt,gratiamcomparant, adlplscuntur, Ferreus sit, qui ilium nonamet. Aversus ab omni humanitate, expers humanitatis, prorsus homo non sit, qui ilium amore non prosequatur. Nihil non cst in eo, nulla non re commendatur, quae homin~s. ad il!um amandum aJliciat, qua ab omnibus granam ineat, qua adjungere sibi hOOli~um benevolentiam possit. Nulla ID eo deslde~s an~~1 bona, omamenta, quibus benevolentia colligitur. Usus: Virtute nihil amabilius. Mores, homines. amabiles,

AMA.sILITER, Avec amour. SVN. Ani" 100 amico, suaviter, humaniter,

AMASO, De gr4ce,je Ie pri,. SVN. Si me amas l'Ogantls est. USus: lhspe.Cla,amah? dum te conveniam. Amabo te , incumbe ID

eam rem. .

A~'lANDATIO, Ollis, f. Elo;gmtnmt, exil. SVN. Relegatio, rejeClio. Usus: An ha;c rusticana vita relegatio, atque amandatio appellabitur.

AMANDO, ae, avl, atum, are; a. Eiol. gn!r, rdclJ'l."! exiJ,,: SVN. Ablego,relego, removeo, dirnitto, mute, UsUS: Aman4ato Catone, Tullio expulso;

AMANS, antls, part. V. amo, Qui 41"", SVN. Observans, studiosus, fautor, benevolus. Usus: Ad nos tui amantissimos veni. Ne~o me tui amantior:Lenissimis et amantissimls 'verb's aceipere.

AMANTER, En alii;, uN/"""nt. SVN.

Peramanter, studiose, p'~lixe. Usus: V~de hoc velim, amanter, dlhgen~erque. conficlas. Conjullctissime et amantissime vivere cum aliquo.

AMARUS, a, um, A",er. SVN. Sa~re praeditus dulci adverso. Usus: I. Sensus 10- dieat dulce, et amarum, lIS SIns nous ""Jif/ue,,1 9u'um e"osl tst doutt ouaHUre. I. TRANSL. Calamlto."" Inauavle, morosus, a/sal"a!Jh, P1",'lJII. Ama~i~rem me et stomaehantem omnia .enectus faclt.

AMAsIUs, 11, m, Amlinl. * SVN. Amator.

AMA

43

AMB

Usus: Miserrimumhunc hodie habebo ama-

sium. .

AMA TOR, 6rle, m. Qui aim" am; tie.

SVN. Amicus, cultor. EPITH. Acer, antiquisslmus, communis. Usus: I. In bonam partem: Sapientise me amatorem profiteor. Ciceronis amatores. 2. In Malam partem :

An tu amatorem, non adulterum dices? Amatores puerorum.

AMATORIE, AVlc amour, passioftll/. ,ntlli. SVN. Amatorum more. Usus: Amatorie scripta, dicta.

AMATOB.IUS, a, um, Qlli concmu I'alllollr, fJlli ;mpire ramour. SVN. Quod ad amorem pertinet, vel allidt. Usus: AtnatOriU5 sermo, Amatorium carmen.

AMJ3AGES, um, f. D~tours s;nuosills; alll}igilill. SVN. Circuitio, anfra4us,inftexus M;Jeandri, diverticula, inftexiones. Usus: Amb:1Jes fidei fallendl!e exquirere.

AMJ3IGO, Ie, ere, a. Doultr, disputer.

SVN. Dubito, in eontroversiam voco, adduco, discepto, in dubium trabo, revoco. Usus:

Ambigunt agnati cum hzrede, /esparlllll so1l1 III discussioll avec I'IIlril;er, dlsceplant. Ambigere de re aliqua. Hoc inter nos ambigitur. Ex contrariis scriptls ambigerealiquid. Cf. Dublto, Dublum, Controversla.

AMJ3IG O:e:, UU'" l1Iall;lrl dOlltlUse, If/II;"olu,. SVN. Dubie. USUS: Ambigue diCla, scripta, posita, dividenda sunt et explananda.

AM BIG OIT AS, Atle, f. EfJlI;Wf/UI, 06sclI_ ,·ill. SVN. Anceps, dub!a, incerta, multiplex verborum potestu ; verba media et suspensa; CJ.ure in duasvel plures sententias trahi pos- 8111t Usus: Nominum ambiguitas in multos errores inducit. cr. Dubltatio.

AMBIGOUS, a, um, A",6igll, inCertai", 19t1h'09tl~, aoullUx. SVN. Anceps, dubius, incereus, obscurus, multiplex, perplexus. )( Perapicuus. Usus: Non habeoambiguum,jlIII IJalancl PtJillt. Oracula cbscura, ambigua. Ex amhiguo diCta existunt .&rgUtissima. Invidiz nomen ambiguum, Cf. Dublue, Perple.us.

AMBIO, Ia, Ivl, vIlli, ltum, Ire, a, _nUlJIju"tn n.l:.·nlourer,6ril",r. SVN. Circurneo, vd prenso. ADv. Valde, vlcatim, PHRAS. Consulatum artibul parum honeatl. ambit, ;1 se slrl tit tnoyens jJeu AonllJlu pour 6riguer It cOlISulal. Quibus artibus sibi viam ad consulatum muniat, quod iter aiTellet, video. Summa ambitione, bonoris contelltione, ambitu contendit. Circuit et prensat Patres Juxta, ac tribules. Est in iIIo summa honoris contentio ; ambitu. illi est in petendis honoribul Incredibilis. Nullum in prenaando atudium prretermittlt ; in prensandis, appellandis Patribus studiumadhibet maximum. In sucupandi. magistratibus nullos scopulos, nullos

casus pertimescit ; aureis retibus venatur imperium. Honoribus operam dat, sed artibus paruin decoris. Honorum in republica nullus est, quem non appetat, ad quem non aspiret, illI) a poinl tit d'~!rllj/l 911"1 n'a,nbitionll/. Usus: I. Lunee cursus terrain proxime ambit, la /UIII fail sa rivoilitioll autour ae Ia /errl. 2. Prensare, petere, sol/Iciler. Si comitia in senatu haberi placet, petamus, ambiamus.

~MBITIO, 6nls, f. Soll'cilalion, 6rigru.

SVN. AmbituJ,studium cupiditasque honorum. EPITH. Levis, major, miserr.ma, nimia, perniciosa, popularis, summa, timida. Usus:

Ambitione labi, ardere. In tuo favore mea ambit.o nititur.

AMBITIOsit, Par 6rl_pt; aVIC fastl.

SVN. Cum ambltione, Usus: Provinciam ambitiose petere, Facere aliquid, fovere ali· quem ambitiose.

AMSlrI03Us, a, um, A,"6iIiJur. SYM.

Ambitione plenus, honorllm cupidus. PHRAS. Vir est ambitlo3US, aYi"ritia gloriz, et honoris cupiditate' insatiabili, c'eSi un atn6ihlllx. 1111 ;n/rigan/. Ambitioni servit perdue, ardet infinita honorum cupiditate, in honorum studio pene modum nescit, ad ambitionem toto pellore incumbit, fertur incredibili gll>ri~cupidilate; honorum nusquarn illi satis est, honoris est supra modum appetens, Cf. Amblo, Gloria, Superllue, Arrogans. Usus: Amicitise ambitiosse, in quibus assentationis plurimum, nihil rd. Homo minime ambitiosus.

AMBITOS, us, m. Cirmlt, al/ollr" aln61- ntJlI. SYN. Con venia, circuitus, orbis; ambitio, ambitionis crimen. EpI'1'H. Contrallut et brevis, et vehemens verborum, immanis, infinitus, par, perfeC\us, completusque verborum, rotundus, tollis verborum, argutus, certusque et clrcurnscrlptus verborum. trsus . 1. Ambitus domus, II lour tie IG ma;soll. l{otundi stellarum ambitus. 2. Clrcultus verbotulD, #riodu. Comprehensio, et ambitus iIIe verborum, quem periodum vocamus. 3. Ambltlo. a",6#lon. Accusari, damnari ambitus.

A¥BOLAcRUM, I, n. Pro'Htnadt Coliver/e, galtril, allil ti'tJr6rls. SYN. Locus in zdibu3 ad deambula'ndum accomodatus.

AMBOLATIO. 6nla, r. Prol1llnaM.

EPITH. Aurea, meridiana, inferior, pomeridiana, compitalitia. Usus: I. Ambl1landl actio, p"m'lfIatU, a~tioJf tie SI pro"",,". Constituimus inter nos, ut ambulationem ruri conficerernus, 2. Locus ambulatlonle, jJromlllade, lieu OM fon se jJrom:nt. Nostram ambulationem, qureso1 invisas. Hedera intercolumnia ambulatioms convestit. Nondum absoluta est ambulatio, nondum sub t~o.

AMBOLATIUNCOLA, a, r. P,lilejJromenadl. EPI'I·H. Tella. Usus: Cum una ambulatiuncula, et sermone nostro delicias urbil omnes non permutavero.

AMB

44

AMI

AMSOLO, aa, avl, atum, are, n. Sepro. 1IU1Ut'. SVN. Deambulo, inambulo, obambulo, deambulationem perago, spatior, eo, decurro, • bee, iter facio, contendo, pedibus ~ragro. ADv. Artificiose, contenrius, reae. Usus:

Ambulare in sole. Ambulare lente, ut philo" sophi. Intra diem plura passuum millia ambulare. Xerxes, juncto c1assibus Hellesponto, Athoque perfosso, maria ambulavit, terram navigaviL

A)(SORO, I ... bunl, bustum, ere, a, RrlJUr 4IIIOIIr, (01lSflmer. Usus: N urn tu ex ambustis fortunarurn mearum reliquiis spolium petes r Vic!na Crernona incendio ambusta, Mantua tamen salva evaslt,

A)(E;NS, enUa, gen. omn, 7'rou611,IKarl, 11Umrl,/0II. SVN. Insanus, mente mot us, perturbatus. PHltAS. Homo excors, omnibus consiliis prseceps ac devius, mente captus, alienatus mente, amentia prseceps, obcsecatus ; prolapsus in furorem,mente paulum imminuta animo parum validus, mente orbatus, Usus:

Homo amentissimus, veeors, ac consiliis omnibus praeceps, ac devius. Cf. InsanUB.

A)(Jt;NT ATUS, a, urn, Gam; tillite t:OIIrroU. SVN. Loris religatus ad acrius feriendum Usus: I. Hastse amentatse. ']avt/ot gand de sa t:tlllrrtJie. 2. TltANSL. Argumenta amentata prreclari oratoris lacertis viribusque contorta, arpl1lm,ts 10141 prlts.

AMENTIA, 118, f. Dlm/nct, foIl,. SVN.

Ineania. EI'ITH. Civilis,magna; mira, prseceps, lingu1aris, summa, tanta, PHRAS. Hlc homo In amenUam Il'J.cldlt, cd nomme est menll /tIII. A se, a mente discessit ; ad insaniam reo ,daetus est; impulsus, prolapsus in furorem est: mens reliquit hominem; mjeeta iIIi amen' tia est. Amentia incredibilis hunc hominem tenet, lin 1,.0u6le incroya6le s'tsl empa,.1 de /"i. Amentia lIagrat, torquetur rapitur, tenetur, exclleCatur plane insolita, alienata penitus mente est. Cf. Amena, Allenatus, Fu!'!>l', In_nlal. Stultlt1a.Usus: Amentia est animi affectio lumine mentis carens. Qua amentia induetus hoc egisti?

AMlcA,88, f. Amie, amante. SVN. Mulier amata. U!;US: Akibiades arnicse amiculo teetlll. Septem currus amicarum plenos secum trahebat Yerres.

AMICit, E" ami. SVN. Benevole, familiariter, animo amico, et conjunctissimo, Usus:

Yi~ simpliciter] vitreque hominum amice. Quod tantum mihl tribuis, facis, fecistique saneamice.

AIIXCIO, Is, cui, TIel XI, Ictum, ire, a.

ClIII'IIrir tlun 'lI/ttmml, cnveloppe", SVN. V.,.tio, operio. Usus: Amietus toga purpurea,

AMICITIA, III, f. Ami/il. SVN. Benevolentia, conjunlHo, familiaritas, necessitudo ; vetus et assiduus inter requales usus, ac vitre

consuetudo; )ucunda vitee, atque officiorum omnium societas, amabilissimus amicitiz nexus; amoris vinculum aretissilbum ; omne • amicitise necessitudines; conjunctionis, ac necessitudinis vinculum; benevolentise conjunctio ; familiaritatis nexus; summa voluntatum consensio, EPITH. Adjutrix virtutum, comes vitiorum, aftliCla,· non solum ampla, sed etiam jucunda, concors, conjunetlOr, consularis, desiderata, ditior, etaffluentior, firmior, bona. gratuita, insignis, intempestiva, inveterata, justa veraque, magna, uber.jucundissima, rnolesta, naturalis, non brevis et sulfragatoria, sed firma et perpetua, pulcherrima et maxime naturalis, pyladea, remissior, et Iiberior, et dulcior, et ad omnem comitatem facilitatemque proclivior, &aneta, summa, vetus, vetusta, vulgaris aut mediocris, vera et perfecta. PHRAS. I. Amlcltlam contrahere, contracte,. amiti'. Amicitiam cum aliquo appetere, expetere potentum amicitias, gratiam et amicitiam petereradreperesensim, applicare se ad alterius amicitiam; insinuare se in po. tentum amicltiam ; adjungere se, con ferre, aggregare ad alterius amicitiam ; amicitiam sibi parare, comparare, conciliate ; in consuetudinem alterius se dare, insinuare, immergere ; amicitiis multorum implicari : amicitias sibi, parere, gignere, jungere, conjungere, instituere ; eonsuetudine alterius se implicare, devincire, jungere ; amicitiae fores sibi aperire; consuetudinem jungere cum altero ; amidtiam conglutinare, conjllgare, constituere ; colllgere, contrahere consuetudinem cum altero; amicitiee et societatis vinculo se adstringere; incipere, conflare arnicitiam ; coire societatem cum altero; amicitiam sequi, ad amicitiam accedere ; alterius amici tire se dedere ac devovere, sandre; ferire, percutere foedus ami. citiee ; amici tire fcedere se devincire. 2, In amicttlam allcujus ventre, dev,n;r am; deqllt/VII'un. In amicitiam accipi, recipi, adjunlfi; in familiaritatem alterius venire, pervenire ; adscribi ad alterius amicitiam; inlre cum altere societatem ; jungi amicitia; incidere in improborum hom inurn amicitiam; familiaritatem alterius penitus Intrare, censequi; amicitiam adipisci ; in familiaris amicitise jura Adduci. J. AmlclttllIn habere cum attero, lire lit d' ami/it avec un 4II1re. N ecessitudo intercedit mihi cum illo, et vetus amicitire usus; necessitudo mihi cum iIlo constitutadudum est; est mihi amicitia, consuetudo, hospitium cum illo ; atnicitiam gero, habeo cum iIlo; intime utor homine; societatem habeo cum ilIo firmam ac perpetuam ; intima iIIi fatniliaritate conjunctus sum; locum amicitise non infimum tenet apud me; est mihi cum homine Magnus usus, vetus cunjunetio; conjunClissime et amantissime inter nos vivitur; areta familiaritate hominem complectot; longa consuetudine devincturn teneo hominem; mutua benevolentia implicatum habeo;

AMI

4S

AMI

conjunClus sum longo familiaritatis . usu ; Inveterata mihi cum iIIo est amiciriee fides; perpetua gratia atque amicitia mihi cum ilIo est. 4- Amlcltlam obeervare,ga1"de1"ra",ilil. Amicitiam colere, servare, retinere ; obsequio amicitiam tueri ; amicitiam prrestare; necessitudinem colere, conservare , uno tenore fidem colere ; in amicitia et fide manere, per. manere. Par voluntas, ab unoquoque nostrum redditur, et accipitur. Amicitise nostrre fides sanClior est, quam ut malevolorum sermonibus la~faCletur. Amicitiam gerimue non modo officiosam, sed veram et concordem. 5: Amici tam ntmare et au.ere, 11111"11111;1", a"K'''ln/~1'' . ram;lil. Amicitiam confirmare, firmiorem facere, reddere; in amicitia provehi ; firmare obsequio gratiam ; concordiam in perpetuum firmare; consuetudinem facere majorem ; id agere, ut amicitia. non modo vi. geat, sed crescat, acerescat.6. Amlcltia mtnultur, ramilil dlerolf. Claudicat amicitia nostra, la~lIClatur sensim malevolorum sermonibus, et elevatur. Vacillat, inclinat amicitire nostrre stabilitas. Satietas queedam amicitire subit. Multis rebus quotidie violatur amicitia nostra. Non respondet animus tuus In amicitia meo, Non eum prrestas animum mihi, quem debes, Parem in me benevolentiam non commonstras. Tuus in me amor cum meo conferendus non est ; longe inferior meo est; longe infra est. Non es mutuo erga me animo; non reque, atqueego, animatus es, Con. junClio ilia vetus, ac jucunda multum a te imminuitur.perfringitur.ac labefactatur, 7. Amlcltlam abrumpere., romp1"" line amilil. Disrumpere, discindere, dissociare, dissolvere, dissuere, prrecidere, extlnguere, tollere, evertere amicitiam ; deserere jus amicitire, spernere, negligere ; extinguere necessitudinem pristinam ; amicitiam dlmittere, deponere, excludere; in inirnicitiam eonvertere j ab amico se abrurnpere ; ab amicitia se removere; caritatem, conjunClionem dirimere ; a conjunClione animos avocaie ; collectam diu gratiam momento effundere ; ama.bilissimum arnicitise nodum tollere; renunciare alteri societatem, hospitium, amicitiam ; finem gratise ponere; amicitias diducere cohserentes ; gratiam alterius repudiare, reeusare ; totum se ab amicitia alterius avertere ; refugere a pristina. consuetudine ; ab amicitia deficere; sejungere se a veteri societate ; conjunClionern solvere, amorem ex animo penitus ejicere, 8. Amlcltlam redlntegrare, rellOllvele1", ".l/alJlir fa",j/il. Redire cum altero in gratiam; renovare, redintegrare pristinam conscetudinem} ~a. tiam novo beneficio redimere; ad graHam et amicitiam receptum babere. Cf. Amicus, Famll1arltaa, Necesaltudo, Inlmlcltia. USUS! Amicitia. est omnium divinarum, hurnanarumque rerum cum benevolentia et caritate summa consensio. Amicitia nihil majus, uberies, jucundius. Haec amicitia, hsec con-

juncfio, haec jucundisslma vitre, atque officiorum omnium societas fiClis sermonibus, falsis criminibus, srepe dirimitur.

AM1CTUS, a, urn, Villi, recoIlV"'. SVN.

Vestitus, indutus, teC1us, opertus, Usus:

AmiClus lana, toga purpurea, pallio, amiculo,

AMICT(rS, us, m. TOIl/e ~spke de 'IIlte· mlli/ ertlrim".. Usus: Irnitari alicujus amiClus statum, alit mot urn , ;miler V'I" dan« sa malli~re de por/lr la loge 011 d'en disposer lu plis. Cf. Vestis.

AM;lc(rLA, ee, C. Amante, SVN. Arnica.

Usus: De amicula rixari.

AMJC(rLUM, I,ll. Petit vlltment. SVN.

Palliolum, vestis, EPI'l:H. Aureurn, frigidum, grave. Usus: Dionysius aureum Jovi detraxit amiculum,

AMlc(rLUS, I, m. eM". petit ami. SVN.

Amicus.

AM;!CUS, I, m. Ami. SVN. Necessarius, familiaris, )( Inlmlcu •• JI;..DIFFER. Amator, In malam, Amicus In bonam par-tern acclpltur. EPITH. Amans et observans, antiquio r , antiquissimus, benevolus, blandus, bonus, communis, firmus et fidelis, fortior, fortis, gravissimus1 satis honestus, indignus fortuna aliqua, infidus, insolens, lepidus, 10- cupl~ti,?r,. magnus, mediocris, multo jusnor, officiosissimus, paternus, ac pemecessanus, praiceps, privatus, prudens, recens, simplex et communis, et consentiens, studiosus, observans, suavis, verus, vetus, voluntarius. PHRAS. I. Amicus meus est, ;1 est mo« ami. Multis annis iIIo utor (amiliariter ; est ex domesticia meis, et intimis familiaribus ; necessarius rneus est, et amantissirnus mei i conjunClus mihi usu, est in intimis ; me plane suum numerat ; sunt mihi cum iIIo omnes amicitiae necessitudines ; utor hominis amicitia diu, et concorditer , in meis familiarissimis est, ac plane meus , longe omnium amicorum earlssimus est; in intima ejus familiaritate versor; conjunClissimus illi sum; omnia rnihi cum eo intercedunt jura summre necessitudinis; arClissimo mihi est amicitiee vinculo copulatus, colligatus, connexus ; est mihi amicitia cum eo non vulgaris; utor illo intime ; est mihi intimus; nihil iIIo mihi conjunClius, carius, jucundius, Cf. Famlllarla, AdJungo, Amlcltlam habere. 2. AmicOB slbl paravlt plurlmos, U Itstfait lJ~aI#COllP d'amis. Mul· tos iIIe sibi beneficio adjunxit ; multos sibi consuetudine devinxit ; animos multorum sibi conciliavit; multorum voluntates sibi obsequio demeritus est; amicitiam fecit cum plurimis; ex adversa faClione suos sibi fecit quamplurimos; necessitudinem constituit, fecit, con. Junxit cum rnultis, ad arnicitiam adscripsit, aggregavit non paucos. Cf. Anllclt1am contrahere. Usus: I. Amici maxima amoris conspiratione consentientes, Mihi nemo te

AMI

AMO

amicior, carior, jucundior. 2. Amicum facere, diligere, eligere, acquirere ; conciliare sibi alterlus voluntatem, gratiam, studium, J. Amico uti et necessario, aT/oir lin ami, 4. Amico orbari, vitam ab amieis desertam et incultam aaere, "'aT/oir pas d'amis.

. AMXSSlO, Onl., f Perle. SYN. JaCtura, <letrimentum. EPITH. Tanta rerum, turpis. USUS: Amissio omnium rerum, desperatio teCUperandi.

AMh'A, ." f. S_,. tiu #re. svs. Soror palriS.

AMITTO, IS, mial, mlssum ere, II. Per. tin. SYN. Dimitto, perdo, jalturam facio. Any. Funditus, penitas, plane. PHaAS. Aml~ a1sU omnia, 'II0llS aT/eJl (011/ perdu. Jaauram fecisti fortunarum omnium. In hoc portu ,Ioriae, dignitatis naufragium fecisti. EveJ'$)16 es rebus omnibus, captus, orbatus. Omnia tibi illo jaltu perierunt, occiderunt, Gratia omnis, ac gloria tibi defluxit. Cum fortunis fama te .imu!, ac .fides deseruit, Cf. Perdo, Erlplo, Evaneeco. Usus: I. Amittere occasionem, Pnedam de manibus amittere, ",ant/II,.,., lais,.,. lekapper. 2. Dignitatem, civitate m, jus imperii, memoriam, mentem, vitam, lucem amittere. Vires, et corpus regritudine, vitam per dedecus amittere, pe,.dn 3. DI mltto ; "_II)'~, &IIng/dier. 4- Abjlclo, a6am{onne,.. AHiduitate malorum omnem sensum humanitati. ex animo amittere,

AMNIS, I., m, Fleuve. SVN. Fluvius.

EplTH. Funestus, incitatior, sedatus, magnus, Dobms, obscurus, profluens, contort us, defieD" Usus: Liquores perlucidi amnium, riparum vestitus viridisslmi. Alter sine salebris lllliDis, alter jneitatior fertur. Contortus et deftexu. in alium cursum amnis. Cf Flumen.

')10, a., avl, atum, are, a. Ailller. SVN.

Diligot carum habeo, studio prosequor, benevolentla compleclor, magno studio et amore sum in aUquem; faveo, cupio alicui maxi me, bonesti.sime. ADV. Admodum, reque atq_ue, certatim, fraterne, illustrius, maxi me, mento, lni.rabililer, mirifice, multum, nimium se; plus, plurimum, praecipue, reCte, turplssime valde, Vehementer, unice, vulgo. PHRAS. I. Amo til plurlmum,j~ filIUS aillU 6eallcol. Sic te dilip, ut neminem magis, ne me ipsum quidCDl. SinguJari erga te amore sum, singulari sum in te benevolentia. Ego te, ut OCUl05, aut Ii. quid oculis est carius, diligo. N emo est omnium, in quem magis, <\uam in te, mea sit propensa benevolenti.; qUI mihi te sit carior; quem ego vehementius, quam te, diligam, (1_ ego majore, quam te benevolentia comPIK\ar; quem ego mafia ex animo, quam te, diligam. QUo amori. vinculo adstrit1i sumus, eo nihil potest esse araius; id ejusmodi est, ut Jaxari nullo modo possit, Summe, vehementer, yarde, magnopere, maximopere, ma-

xime, etiam atque etiam, mire, mirifice, incredibili~er, unice, singulariter, egregi~, insigniter, ex ammo, ex mtimo sensu, cumprlmlS, IlUPfImis, apprime, pnecipue, admodum, oppido, majorem in modum, mirum in modum, mini. me vulgariter, non mediocriter te diligo, Omnibus tibi necessitudinis causis conjunctus sum maxhne, Ita multee mihi tecum sunt necessitudinis cause, ut nihil possit esse jucundius. Omnes mihi necessitudines, necessitudinum causre, omnia mihi necessitudinum summa jura tecum intercedunt Mihi tecum omnia sunt communia Amo te singulariter omnibus de causis, Omnibus ad te amandum causis adducer, moveor, impel. lor. Causam tui diligendi nullam non habeo, ArCtissimo necessitudinis vinculo con)mai sumus. Nihil est nostra necessitudine conjunClius. Pervenit ad summum amicitianostra. Benevolentia in te mea ad summum pervenit, auCta sic est, ita jam crevit, ut nihil ad eam possit accedere. Amor in te m_ is est, ita accumulatus est, ut addi nihil possit .. ..£que, similiter, pariter ae me ipsum; itidem ut me ipsum; non secus, ac me ipsum te diligo. In te amando nemini concede; Qui te vehementius diligat, coacedo nemini, Amorem in te meum cogitatlone fortasseconseq ui, complecti possum, verbis quidem exprimere, explicate, expromere profeno non possum. Cum te multi diligant, in amore tamen omnes vinco, principatum appeto, primas partes mihi. vindico, principem locum obtineo. Fero te in oculi s, Mihi es in amoribus. Nihil mihi est te carius, Secundum DEUM, POSt DEUM, excepto DEO, cum a DEO discessi, nemo mihi te est carior, Primum in amore DEUM, te habeo proximum. Amor in te meus tantus est, quantus potest esse maximus. Haeres mihi in animo, in medullis, in intimissensibus. Ut pater in filium, ita ego in II! sum animatus, Habeo te fratris loco. Quid est, cur te non etiam atque etiam diligam? Quod vinculum, quod Itudii genus aut officii, qure omnino res amori nostro, amieitire, conjunCtioni,necessitudini nostrse deest, in amicitia nostra requiri, ac desiderari potest ? Amorem in te meum verbis exprimere qui possum, quem cegitatione vix complector, cujus magnitudinem yix mente comprehendo? 2. Tu al me amas, communem amlcum dlllge, si filIUS ,"'aim", aim4J1 auss; "'on ami. Tu si me carum habes; 5i tibi cordi sum; ai animum mihi dedisti tuum; amicum omni benevolenti., caritale, officio completlere. Sit tibi iIle in peflore, heereat in venis, animo, visceribus. Tu si mei Amore duceris; si totus ego tuus sum; si ardes, cales, teneris studio compleCtendi mei ; amicum in slnu, inoculis gesta; heereat Ille tibi in medullis; gradum ac caritatem filii apud te babeat. Si Amore tibi conjungor ; si, ut tute affirmas, ita In oculi. tuis habito; in medullis inclu5us sum; amicum toto animo,

AMO

47

AMO

omni gratia, officio, caritate complellere. Si tanta llropendes in me voluntatis inclinatione, quantam singularls in me tua benevolentia, eximia caritas, perpetua officia (lollicentur, mea potiorem vita communem amicum habe. Siquis amor mei in te residet ; si amore mei caperis, incensus es ; si carltate flagras ; carislimum tibi amicum babe nostrum; magisque quam oculos illum ama meos, Si quis amor penitus hlll!ret mei; si in medulli, ""ideo tuis ; si in deliciis sum; amicum oculis, animo, complexu tene ; omni amore prosequere; dignum profeClo ob multas suavitatel ingenii, ut animo tuo carus sit egregie. J. Amat Intemperanter, inhoneste, ;1 se liwe ol la tUbatldlt. Amoribus servit ; turpius, quam par est, diligit ; differtur amore ; immodico amore flagra!. Deperit hominem misere; amore occupatus est ; animum amori deditum habet; in amores effunditur j amere amens, malesaDUS est ; perdite amat ; amore languet ; ClICcis maceratur ,ignibus; totus in amore est; in cutris Vencris militat; versatur in amoris rota; amore vadatus, ac viilClus attinetur; in hospitium divertit ad Cupidinem. Usus:

Quidam seipsos amant sine rivali. Me aut amabis, aut, quo contentu! sum, diliges. DIFFER.Amare plus est, Diligere mlnut.)( Odlo habeo.

AMCE:NITAS, AUS, f. AJ!"'Ilnml, cluJ,m,. SYN. Suavitas locorom. KPITH. Summa. USUS: Hortorum et littorum amoenitates. Cf. Jucundltas.

A~(ENUS, a, um, Agrlttbu. SYN. Voluptuarius, jucundus, Usus: ,ArnQ!nus sane, et arbitris semotus locus. PrIII!dioJa 'belle lII!dificata amceno loco, et salubr]. Cf. Jucundu.

A)lOR, OriS, m, A",IIfI'. SYN. Benevolentia, gratia, pietu, Itudium, caritas. )( OdIUDl, DInER. Amor genus est ad, omnia pertinens, Caritas .~Ies ad homines tantum, EPITH. Glonlll! nimis seer, verumtamen honestus, communis, cultus, dulci. et optatus, flagitii et levitatis auClor, fmternus domesticusque, hcnestus, humanus, tam improvisue ac repentinus, tam castus, tam reli!posus, tam sanClus, tam pius, inauditus; non IgnOtUS, sed tamen gratus, et optatul, incredibilis, et bonus, insitus, jucundus, Magnus, mediocris, mirificus, muliebris, mutuuI, naturalis, novus, vet us, patriias, perpetuus, pneci· puus, princeps, pristinus, IIII!VUS, singularis, sollicitul atque anxius,summus, turpissimus, vetus et fiClus, veterrimus, verissimus, vetu,tus. PHIlAS. I. UUnam e:lt.cltare amorem patriae In te poasem I jnlissl:j" flfItU msp;. rer 1'_lIfIr tU I .. jtI(rU I U tinam te patrille amore inflammare, pietatem In patriam intendere, excitare, gignore, conclliare possem I utinam efficere id possem, ut patrie amor in te nueatut, onatur, exoriatur I utinam ea

mihi facultas sit, ut meis hortatibus pieta: illa in patriam rursus in te exsistat, emergat , ut ex natalis soli dulcedine amor ille efilullt, emanet, progrediatur, proficiscatur, qui erga patriam optime de te meritam exstare, residere In animis civium debet. 2. Amorem in te meum ublque declarabo,je vous pnJflfJe. raj pa,11IfII mo" a'eclio". !"luem diu tecum constitulum habeo amorem, omnibus in rebus testificabor, demonstrabo. ReseandebO profello amori tuo, et omni officlorum genere tecum certabo, Recognosces non modo ex litteris, sed ex omnibus studiis,· officiisque meum in te amorem, Amorem bunc meum, quem a puero suscepi, omnibus officiis colam, prsestabo, reddam amori tuo. Meam in te singularem benevolentiam, summum, lncredibilemque amorem 9.uovis officii genere testa· tum taciam; officiIS ac studiis iIlustrabO, approbabo. Nullumerga te officium hominis amantissimi prlll!tennittam. Qui in me reside! amor tui, eidem serviam I!£mper; hunc (ovebo, et augebo. Non est, quod vereare ; in amore egregie respondebo. Efficiam profeClo, ut omnibus pateat, neminem ut fugiat, lateat, quae mea sit in te benevolenti •. Amorem tui, qt:i in animo insidet meo) non verbis modo prill! me feram, sed rebus, ta(\isque ostendam, patelaciam, confinnabo. 3, Amorem In te meum semper conservabo,je stra;/otljoll,s flolrl a",i. Amorem, quo semel tibi' conjunClus fui, quo te adhuc prosecutus sum, fovebo semper, augebo, colam, servabo, confinnabO. In amore tui semper rrovehar. tlla pietas, id atudium, Cl,uo te seme complexus sum, incrementa caplet maXimL Ad eum amorem, quem adhuc prlll!Stiti, acce .. iones fient maximlll!. Ut amandl causae semper noVle, ita nova semper officia ad pristini amoris significationem accedent. Idem dies amorem tui mihi eripiet, qui vitam. Dum spinbo, spirabit simul in me amor tui, 4- Amorem exult, if ,"",'ai"" pINs. Amorem abjecit, excussit, deposuit omnem. Multum de vetere amore detraaum, laxatum est. Amorem omnem ex aniJll,j) cjecit. N emo te, nisi tua illa inconatantia ab amore nostri avertit; illa amorem diremit, illa exhausit. t.1svs: Amor verus et fiau. non 'facile 'dijudicatur, ;1 ,,'ell fNu ftl&i/I tI, tlUlinptr la fllrilalJl, a",;#1 til la /_,11. Honestus arnor e virtute nascitur. JudIcio labitur, qui fortunam .in amore, non virtutem .peClat. Arnor flagitii et levitatil anClor.

AMOTIO, Onl,£ Ach"" tl'Iloigrur, 1I11i.

Pummt. SVN, Remotio, USVS : Doloris amotiosuccessionem efficit voluptatil.

AMOV£O, es, mov', motum, ere, ..

Eillipw, .lc..,.ltr. SVN. Arceo, prohibeo, re-, moveo.PJlIlAS. Fame. ho.tem a1) u,rbo amovlt, la f~'" a lloigM rmnltni tU 1_ flilil. A mQ!nibus hoatem detraxit, ciepulit, dejecit. Fame. hostilem impetum propulit,

AMO

AMP

submovit, propulsavit; emovit hostium multitudinem; pestem illam a ma:nibus urbis avertit. 2. Amovet a lie omnes, il IIDigru ,4' III; Iollt 4' mD1IIk. Abstinet procul hemines; segl'eg8t a se omnes, removet, submevet ; emovet domo salutantium multitudinem; hospitum ae clientum turbam suis ab a:dibus &moIitul'. 3- Amovet lie a rebus pubUcl1, il til prmd __ til Jart (#IX aJlaires /J1161i. ,1111. Animum procul babet a republica; animum abducit a fo~si strepitu; publica- rei curam a se in alios lransfert. Usus : Libidinem, odium, invidiarn, metum, cupiditates omnes ab a1iquo amovere, lIoigner, dllolI",,". Segnitiem, crapuiam, calumnian a se amovere, depellere. Molestiam a foribus; suspicionem a domesticis amovere, Cf. Repello, Arceo, ReJlclo.

AMJi>HIBOLJA, &e. (. Amp),i60wrei.

VULG. Amphlbolo,la. Usus: Amphibolias aucupantur Dialefliei.

AiLJi>HORA, lB. C. Amp"ore. Usus: In singulas vini ~phoras quaternos denari()s portorii nomine exigunt.

AJl:Ji>L&, Ampl_l. {arcement. Amplissime. SYN'. Magnificet_ honorifice, honeste, )~AbJecte,humlliter. usus: Ample,elateq_ue dlcebat Cicero; bonores idem amplissime sibi decretol,lII8gnificentissime, amplissime gessit, CidrM _""'til,, '-PCe /levl,t uontiatfl; il 'xtrF 4'IIK Ia /JIlIs cralide dislin&tion Iollies US ~s pi f.i ftmnt colf/iles.

AJl:Ji>LECTOR, eriB,ple;lluS sum, plectJ,

d. Em6rasser. SYM .. Amplexor, amplexu smngo, comprehendo. Anv. Amicisslme, vebementer, ultro et citro;usu, vel officiis; libenter, generatim, nequaqu.m. satis. PlI:RAS. Ji>ater ftUum atnantJsslme ample;llus est, 4' #rt nn6rrUsa.teu_""'lson .fils. Amplexatus est! brachia in collum filii inJecit r pectus peC\on co~misit, conjunxit, &.«;Im?vit\ .mplex~ filium pelllt, ~sus est, YlDxl~aide tenun, con' tinuit, (CMt ; apertis .bracbhll filium amplexurut, ad ejui caput advoiavit ; in ejus amplexus cft'usus est, nnt ] ejus cervicibus se innexuit, et arflissimis complexfbus illigavit; pater filii cervicibus in;ecat manusj'et toto peCtore se adstrinxit. Filii collum invasit pater; ad complexum concurrit; tulit complexum filio, inque cum Iimul corpore, fimul animo effusus est, circumiusus arnplexibus filii pater, pe€\ori cono cumdem admovit. R.ecepit filium sinu, complexuque pater; dextera cervicem ejus manu strinxit ; arnplexu filium cooperuit pater, et peaus~ore constrinxit. Usus: I. Ille me

as, ftere~robibebat, c,lu;.ci ""ayanl ,"'_ c"ait tU I.llrer. 2 .. TRAMSI. 0, colo, til 'liV", ,'!tn",,. d. AuClor tibi sllQl, ut rempu~Iic;,am,boDII.s artes, jus civile aml!l~ Ca:sa~ 106 in dies arnle.ius ampJe6itur. Amplct\or animum in me tuum.

J. Comprehendo, strinlO, ctllllfrellllrt, reno fermer. Non is est, qui res tantas consilio ample&tur, animo, ac mente circumspiciat. Paucis plurim.; artem omnem panels pm· ceptis ampleflor.

AMJi>LEXOR, art., alUll aum, II.rl, d.

Em6rass~r. SYM. Ampleflor, amo, amplexibus excipio, fovea sinu, amplexu circumplico, circumpleflor. ADV. Familiariter, hilare, mirifice, reCle, vebementius. Usus: Inimicum meum sic amplexabuntur, sic in manibus ha· bebant, sic fovebant. Amplexari auCloritateni senatus. Cettam sententiam amplexari. Cf. Amplector.

AMJi>LEXOS, dB, m, Em6rassemenl.

Usus : Pudici .mplexus.

AMPl.IFJcATIO, onts, £ Allprnuati~". SYM. Cessio, incrementum, cumulus, exaggeratio.)( Dltnlnutlo. EPITH. Magna, nemini nocens, vehemens. USUS: AmpUfica. tio gloriz, honoris, pt;cuniz, rei familill.ris, at:cro;.rseme"t tU rlc/resses. AmpUncatio RhetOriC a, Gravior quredam affirmatiG, qUa! motu animorum conciliat in dicendo fidem, amplification.

A.MJi>LIFIC(), • ., avl., atum, are, a.

Aup",nt,r, acranair. SYM. Amplum (acil!, dilato; rem parvam verbis majorem facio ; augeo, multiplico, locupleto.)( Mlnuo, Inftrmo. PHRAS. I. Ampl1ftcare lInperlum, reculer les frontUm tU son rOY(#lm,. Proferre imperium, imperil fines; ingentibus incrementis rempublicam augere ; . ampl~a.re, d~la· tare, extendere, protendere impenum ; imperii fines promovere, PrQp&gUe, mngnas' imperio accessioees adjungere. a, AmpllftclI.re dlcendo, dive/opper "n sujd. Augete rem, et tollere altius dicendo ; verbis exaggerate, extollere ;. tern ornate, tBgice et 1betorice, omnia dicendo .ugustiora, majoB facere ; veto majora J~; in majus celeb.re; verbis in majus ferre, extollere. USVS:

I. Semperstudui, tuam gloriarn laudibusamplificare,jt me mil 10u;01lrs eJfort:I tI'_rmenter flotre glo;re en fltIII~ louant. Sermo tuus delorem mibi meum amplificat. Urbs, fortuna urbis in dies amplificatur et augetur. 2; Amplificare atque ornare dlcendo, C£ Aul8O. Ampills.

AMJi>LIO, as, avl, atum, are, a. RemelIl'e, ajo/mlCr. SYM. Comperendino, differo, temporis plus concedocausam.diCluro. Usus:

Haec causa septies est amplill.ta. Quid homlnem nefarium ampliatis ?

AJl:Ji>~ITER, A ",plllilent, laqmunl. SVM.

Ample. Usus: Ampliter in ceena apposuit. Ampliter mentiri.

AJl:PLITi}OO, Inls, f. Grandellr, tiignill. ranc. SYN. Gloria, dignitas, splendor, auCloritas, gravitas, pond us, ciaritudo, pra:stantia,

AMP

49

ANG

majestas, claritas. EPITH. Rara, egregia, modiea, summa. Usus: Amplitude est potentiae, aut majestatis, alii aliquarum copiarum abundantia. 1 paa: injuria: tuam amphtudinem illustrabunt. Omne meum studium ad tuam amplitudinem amplificandam, retinendam con(eram, jt feral I(JfIS ,,"s effo,.ls pou,. VOllS Ikve,. ffl aipitl eI VatlS ga"de,. vol,., ,.a,,~ Pompelus posteris suis amplitudinem nomrnis, quam non acceperat, tradidit. Pervenisti ad summam amphtudinem. cr. Splendor, Dlgnltas, Pl'8llatantla, Magnltudo.

AMPLIUS, Ell plus grande I/II_till, Jaf/a"lage. SYN. Plusquam, plus, magis,.Iuprs, quod excurrit. Usus: Amplius est triennium, fl6l triennio, Non ampl.ius decem cohortes pugnavere. Decem et ampJius nummis, decem, et quod excurrit, nummis. Ita quidem Socratel; hoc amplius Theophrastus, quod etc., acela de pills I/ue, tic. Moretn tibi' geram, hoc amplius; ut oraculum te audiam, jl/ VMlS ,,6Ii,.ai, 6;", pllls,}e valis Icoule,.ai comm« "" oracle,

AMP.LUS,a, urn,Aftlplt, spat:ieux,palld. )( AnguBtuB, parvus.Usus: I.Ampla domus, ",atson sptuielisi. Theatrum magnitudine amplissimum, celebritate referlissimum. Locus pra:ter modum amplus, ingentis laxltatis, et qui multorum millium Illultitudinem capiat. .-Edes amphe, spatiosae, effu~. Forum, quantunwis amplum, laxandum videbatur. 2. Seges J!loria: ampla. Res ampla, et immensi operis. Copia: amplissimre, militum is numerus, ut virium jam non peeniteat. 3. Amplissimus civitate, amplissimo loco natus. Id curo unice, ut respublica opibus firma, copiis locuples, gloria ampla, virtute honesra sit. cr. Cia rUB Magnincus, Magnus.

AMPULLA,;e, f. Pelite fiole au co"ps 6omIJI. SVN. Vas vitreum ventre amplo et inllato.

AMPULl..O:a., al'1a, atull Bum, arl, d. .\·lxfJrime,. 4'11,( e",;II<ue. SVN. Turgeo, inllor. <:f. Superbus, Facto.

A).{POT A'I."IO, Onls, f. Actio» de cou(Je", "V",ond". .. Usus : Sarmentorum amputatio.

AMPOTO, aa, avl, atum, are,a. CMlpe,., lailk,.; slIjJ/Jrime,., nl,.anclte,.. SYN. Reseeo, circumcido, rejicio, USUS: Amputetur quidquid in republica cst pestiferum. Sit aliquid in adolescentis ingenio quod circumcidam, quod amputern. Cf. Prlllcido.

AN, 0'), est-c« I/ut' SVN. Ne, anne, utrum, num, ecquid? U.o;US: Multum refert, utrum coram multis, an paucis dicatur. An licebit cunllis, tibi non licebit? Patris partes susci_ piam, an filii ? Eloquat, an silearn.

AN.AGNOSTJ!;S, e, m. btl",,.; SYN.

Leflor condullitiul, Usus: Puer festivu! anagnostel noster.

ANALOGIA, e, f. Co"f0,.",itl, ,.appo,.l.

SYN. Proportio. Usus: Analogia ejus vocabuli me decepit.

ANAS, lUIs, f. Canard. Usus: Anatum ovagallinis supponimus.

AN A TOCISMUS, I, In.lnll,.ll de l'inte,.ll, in,";1 ~olllposi. SYN. Foenus, quod ex feenore capitur. USUS: lIIe quidem ne centesimis, cum anatocismo contentus est.

ANCEPS, clpltls, omn. gen. DOllttJIX, ;tIC".lain. SYM. Dubius, incertus, ambiguus, )( CertuB. Usus: I. lncertus est exitus, et belli fortuna. Cura, disputarlo, causa anceps, Anceps fatorum via. Anceps et multiplex verborum potestas. cr. Dublus, Amblguua.

2. Anceps gladius, glaivt d dou61t t,.affl:llanl.

ANCHO:a.A, .. f. Ancr« SYN. Ferru.D\ nduncum ad firmandas naves. Usus: Ergo ille malum erigi, vela fieri, anchoras prsecidi,

solvi jussit. ...

ANCU .. LA, III, r. Se"",_'e. SVN. Famula, pedissequa. Usus: An partus ancillse in frullu sit habendus, disputant.

.ANCILLARIS, e, gen. com. Servile, bas, dt!paean.l. Usus: Ancillare ae sordidum artificiLm.

ANCll..LO:a., arl.,atu8 sum, atl, d.

Serlli,.. SYN. Servio, Usus: Nemini uni ancillatus sum, aut privatim me addixi. Cf. Servlo • ANCILLOLA, &eo f. St';"'anu. Usus:

Juris scientiam eloquentiretanquamanciJIam, et pedissequam adjungebant; contra nunc est,

ANDA~A T A, lie, ill. A"Ji./iale, gladiateu,. '1l1i combat/ail d clttval It les ~tUX couvert». ~YN. Gladiatorum. genus velatis oculis puIlnantium. Usus: Quem antea ne andabatam quidem defraudare poteramus,

ANFRAC:rOS, a., m. 1'''''1', ,./volutiOff. ~YN. Circuitio"lIexu!l, ambitus. ePITH. Non longu!l, longus ad spiritum et aptus, annuus, septenus, Usus: Figura nihil habens incisum nngulis, nihil anfrallibus. Longo anfrallu circumscripta oratio. ,£tas tua septenos allies solis anfrallus, reditusque convertit, vous ;us a_gl dt S6 ans.

ANG£LUS,I, 'm. A"ge. SVN. Genius bouus, spiritus ceelestis, crelestis internuntius, minister DEI et nuntius. PHRAS. I. AngeluB CUBtos, anlft ga,.dim. Genius humanre salutis custos; caelestis custos homini , adjlln~\us, additus, add ill us; prreles vita: nostra: spiri. tUS ; adjuror, defensor, patronus, auxiliarius vita: nostne genius; crelestis genius, qui hominem ab ortu suo luscipit ae tuetur ; qui defendit, cusrodit, incolumem servat tradltum cura: sua:, custodia:, tutelre bominem ; cui a DEO, Parl:nte optimo, demandatum est 00. minis patrocinium, cUra credita, tutela commissa, et commendata. 2. Angelorum chorus, d,tnt,. ties ""gu. Spi!itus' ca:lestd I

ANG 50

:.::.:..::~--------_::__--------------

coelestes internuntii; mentes corporibus secretlle, beatse et ab omni concretione mortali semotse, segregatee mentes; coelestes animre atque ab omni admistione corporum remotre, pune atque sincerse, Numinis administri; DEI ad homines interpretes spiritus ; spiritus discriminum et periculorum comites mortalium vitre adjunCli; ceelestium spirituurn cretus, chorus.

ANGJN A, lie, f. Angin~. Usus: Sues angiM moriuntur,

ANGIPORTO'S, Us et I, m. RUI! Ifroiie, hlllie. SVN. Vicus, angusta via et com pendiaria inter demos, Usus: Eft'usum frumentum vias omnes et angiportus constravit,

ANGO, Is, anxl, ere, a. Serrer; altriil~r, ""''''nenl". SVN. Constringo, sollicito, vexo, torqueo, premo, erucic, discrucio .• )( Recreo. ADV. Vehementer. PHRAS. I. FUll morbus vehementerme anglt, la malad;~ de mfJn jils m';n'luI1/~ forI. Sollicitum habet, te~et, reddit, efficit; miseris me sollicitat modis; morbus filii non mediocrem mihi aft'ert, conficit, struit solllcltudinem ; ~orbus tilii .soll!ci. tudinem acuit, auget, duphcat; sollicitudine affidt ingenti; anxiis implet curis ; metum, sollicitudinem incutit, Sollicitudini est non exigure repentinus filii morbus. Morbus filii animum meum intempestiva sollicitudine turbat, perturbat, vexat,commovet. Morbus filii graviter me affidt; multum cur,,!!, molestire, regritudinis affert ; acerbum ammo vulnus infligit; curis me frangit, et sollicitudine .. Morbus filii moleetissime me exercet ; !frav. moe.titia, atque animi regritudine afficlt, gravem animo sollicitudinem parit repentina filii invaletudo. 2. Adml_um a nuo dedeoua gra" viter anglt patrem, la IIo,,11! till jils allrisle _Iell~mml SO" #re. Susceptum a filio dedeeus urit, mordet, pungit vehementer patre'!'. Ea labes filii acerba admodum videtur _patn ; graviter eumdum urget concepti facinoris probrum, macerat, concoquit, exerciturn habet; ea dedecoris nota patri corpus, viresque exedit j cor, corpusque cruciat ; regritudine conficit. Cf. Dolor, Trl8t1S, Anxlus, Cura, AMigo. Usus: Ilia me cura vehementer anJi~ et sollicitat, Ea me res intimis sensibus, :t.nlmll, dolore prsecipue angit, et sollicitum habet.

AN'GOR, 6rl., m. AlI,f'Oim, cllagri". SVN. ..€gritudo, sollicitudo animum v~xans, premens, discrucians. EPITH. Utihs. USUS:

I. Noli angoribus te dare, dedere, IU f!OUS _""",,II. PM. Ecquid angoribus te implicas? ecquid te metu diurno, noClurnoque tam misere ' canficis? Srepe pro amico angor caplelldus eat; 2. Allgorem toll .. re, fain ens" le-dUlgri"_' Ture litterre angores meos !e.-veront; ab angoribus me abduxere; V:~ :cu~""' ab ·angoribus prrestit~ntnt.· cr. ADlOr, Moarol', Trl.tltla, Anxlu ••

ANH

ANGUJNUS, a, um, D« s~rpml. USUS:

Anguina cervix.

ANGUIS, Is, m. &rpenl. SVN. Serpens.

EPITH. Foemina, mas, neuter, ingens, volucris, Usus: Angues alites, Anguis ab ara

exslitit. ,

ANGO'LA.TUS, a, UI1l, Angulmx. Usus:

Corpuscula rotunda alia, alia angulata,

ANGO'LUS, I, m. Coin; rcfraile. EPITH.

Summus, par. Usus: Angulum mihi provincire eligas reconditum, ae derelictum,

ANGUSTE, Elro;/~lnenl. SVN. ArCle. striCle, presse, exlgue, exiliter, tenuiter, jejune.)( Late, fuse, ample. USl1s: Anguste urbem obsidere. Anguste, exiliter dicere. Presse, anguste definire. Anguste, tenuiter disputare.

ANGUSTI&, arum, f. pl. EsJa&~ llfoil. dlfills. EPITH. Magna, incredibihs, summa' Usus: I. Fauces terrae marleque,dltroils. Corinthus in angustiis, et faudbus Grsecise, PHRAS. I. In angusUas Ioeorum redlgl, lire enferml dans Its dlji/ls. In exiguum gyrum compelli ; tanquam in pistrinum detrud!, ac compingi; in angustum locum concludi, eoan,ustari; in angustum c?n~rahi et ad~uci.; in exiguum orbem contrahi ; in arClo snpan, ad colligendum breviorlspatio orbe!" ~digi ; in arClo esse; in angustlas locorum rncidere ; angustiis locorum claudi, premi, 2. Paupertas, t'ne,fJb!ur,(, pau,,"_ell, Inc~edibiles a~gustlre zrarti, et pecunue publicae. Ex meis rei familiaris angustiis ejus sustento tenuitatern. 3. DlfncultaS, embarra." di.fficuilis. Quid me in has verborum angustias revocas? Cur me in Stoicorum dumeta, et angustias lantaa adducis, compellis? Angustire tempori~ breviorern me fecere, + Innrmlta8, /Jell/esse, faiblesse. Non .capiunt angustiz pct10ris lui, non egestas anum tan tam personam.

ANGUSTUS, a, urn, EIro;I. SVN.ArClus, brevis,(de Ioeo praeclpue). PHRAS. Angusta loca .unt,.w lieux SfJ"t rl!$serrls. Angustre fauces coar&nt iter. Magnre sunt, et admodum difficiles locorum angustire. I mpedimento sunt magnre locorum diffieultates. Locus non capit lantam hominum multitudinem ; loci angustiz non accipiunt, non patluntur extendi copias. Angusta se loca .crebro objiciunt; dtfficilem ac Iaboriosam viam fa· dunt. Impeditissima ad iter faciendum loc.a sunt. Maximus hie labor ex Iocorum angustits enascitur iter illuc habentibus. Montium ilire fauces . multis locis arClissime ceeunt, Via multis locis constringitur,coangustatur. Usus:

J. In angus tum locum concludi, 111'1 Info"."., dans u" dljill. :2. Res angusta, pauvnll. Cf. Angu.Uae .•

ANH1tL1TC$, -ns, m •. Resjliraii(Jlt, llao ''''n~, souffle. SVN. Spiritus, respiratio, Osus:

ANH

51

ANI

I. Yix anhelitum recipiebam, je ,.upi,.ais d pe;,": Anhelitus latentem morbum indicat. ;I. Terrae vapores, erlta/aiso"s. Anhelitus terrarum, cum lIuere ceeperint, venti fiunt.

ANHELO, as, avi, atum, are, n. et a.

Respi,.e,.. SYN. Spho, respire, USUS: Catillnam furentem audada, scelus anhelantem, ex urbe vel ejecimus, vel emisimus. Species bominis est crudelitatem ex imo pe<\ore anhelantis. .

ANHELUS, a, um, Hale/a"t. Usus:

Equus anhelus.

ANIcOLA, ae C. VM"e le",,,,e. SYN.

Anus, mulier vetula. EP~l'H. Mini~e su~pi. ciosa, indoC\a. Usus: ADicullle srepe lDedlam biduo, aut triduo ferunt.

ANILlS, e, gen. com. lH viti/Ie f,,,,fft#.

SYN. Quod aniculam polius, quam virum decet. ADv. Pene, Usus: Ineptire, fabulae anlles, Omnis superstitio anilis est, et imbe· cillis.

ANIx.;XTER, A fa ,lIa"il,., ties vieilles femmes. SYN. Anicularum instar, more. Usus: 'Superstitiose, atque aniliter dicer- aliquid,

ANII4A,ae,f.AIIU.EpITH . .lEterna,infeCla, particeps consilii atque rationis, pura, tenuis, carlssima. Usus: (Anima v .;etaUva, ·YULe.) Anima altrix plantanun. cujus virtute ere vigent, creseunt, germinant, (rondescunt, ftorent. 2. (Anhna een!!itiva, Yuw.) Animll sensu preedita, qure sensu a1iquo utitur, qua: sentientis vitre beneficio (ruitur. ,3- (Anima rationalis, YULG.) Ame ,.aisolllfll6le. Anima rationis particeps, compos; ratione ulen.; ratione ac mente ,Prredita. Sempiternarum reo rum, ac sub intelilgentiam eadentium compos, .et IlIlrticeps animus. Part.ieeps c0!l~i1ii atque ratlonis anima. Immortahs mortah ID corpore animus. 4- Anima II corpore eeparata, 4uu slparte tlu ,or/so Animus a corpore sejunaus; corporeis vinculie laxatus, relaxatu~ ; qui ex vinculis carcere corporis evola vII. Anima soluta legibus corporese servitutis; e corpore dimissa ; e corporis custodia.in libertatem asserta. S. Anlmae detunctorum. Manes; mortuorum, vita {uncwrumani!D8e' 6. (Animae in pur,atorlo, VULO.) Anlmre piacularibus ignibus addi~; piaculari ftamma suas eluentes maculas; aDimae, quae p.ur. gantibu. ftanunis torquentur ; salutariumftammarum ignibus lustrantur.~. Animlllin. CCII~o Jleallll. Animae ceelo redditee ;aeterna Jam ID ceelo felicitate potitre; donatre sempitellJre mercede gloriae; inlinitis at sempitemis in !XJ.'lelti regno gaudiis perfruentes, Cf. Beatu~ Sanctl. 8. (Anlmlll damn '\l1li VUW.) Impll manes ;animle semJliterni~ '~i'pliciis !ld~i8ae ; aeternis. ,c;ruciandae ftammls; perpenns mferorum incendiis matUmdz. Cr. Inferl.CJ. Ponltlir pro vita: In unius hominis anima spes nostras positas omnes habemus, tou'~s nos

uP'''a"ces ,.,pou,,' sur lid seu], IEgroto, dum anima, spes est. 10. Pro anheUtu, s0ulfle. Continere, comprimere animam, ,.ete"i,. sa ,.espi,.a/io". II. Pro aere, air, Inter igncm ac terram aerem DEUS, animamque posuit, Anima, qure spiritu in pulmones ducitur. 12. Pro causa et princlplo vitae, tf"U, principe dt 'II;e. Animam agere, edcre, efflare, amittere, ",0"""'''' 13. Pro mente, ;"Idli.t:''''" CIJIU,.. Ea causa in anima, sensuque meo penitus insita est, et infixa.

ANIMABU.IS, e, gen. com. Vi'llijianl.

Aer animabili, spirabiJique natura.

ANhlADVERSIO, ouls, f. Relnaryllt, rtflexion. SYN. Consideratio, attentio, notatio. EPITH. Censoria, humanissima, Iiberalissima, paterna, mediocris. Usus: I. Notatio naturz, et animadversio peperit artem. N osse regiones animadversionis est, aut consuetudinis. 2.PCIIna calltl,atlo, reprehellllio, co".eclion, ci4/;m",'. Animadversio omnis, ac castigatio contumelia vacare debet. ~ntinere improbos metu animadversionis. Uti in aliquem animadversione. Remittere, condonare animadversionem. cr. Poena, Objurgatlo.

ANIMADVERSOR, OtiS, m. Ob.re,.",a· leur, 9"i fait allentio" d. EPITH. Ams, diligens. Usus: Si acres et diligentes ;udices esse volumus, animadversoresque vitiorum, magna intelligemus seepe ex parvis.

ANIMADVER'l'O, tis, vertt, versum, ere, a. Fai,.e allenlio" a, ,.tmarqll',., observe,.. SYN. Animum adverto, noto, attendo ; animum atter:do, deprehendo, sentio, intelHgo. ADV. CUrio,ius, attentius, diligentius, facile, gra. viter, maxime, plane, reae, re(Ussime, serius, vehementer, usque eo. PHRAS. AnlmadverUt, quid 'Vellm, il fail allen/ion d m,s Un·n. Cernit animo, vldet, quid velim, Quid a.pm, sentit. Prsesentit, prresensione. quap'lam capit; nonnullum sensum habet; subolet illi, quid consilii parem. Non fugit hominem, non latet, ambiguum non est, quo mea speaent consilia.. cr. Noto, Adverto. Usus:

I. Animadve~e, quaeso, pro tua prudentia quae lian!, (Jbserl!tJl,jt 'II01lS Pri,. 2. Punlo, castlao, pun;,., cMtier, shi,.. Crudeliter in a1iquem animadvertere.

ANIMAL, All., n, C, 911i mpin, lire ali,'''''' SYN. Animans. )( Inanlmatus, lnanlm". EPITH. Aptissimum ad cui tum, funestum, ae: nefarlis stupris concretum. Usus:

Homo animal divinum, providum, S&g¥. Homo animal acutum, ~Ienumcon!lnii etrationis, semplternum, particeps pudons ac verecundire. Animalium alia sugunt, alia carpunt, alia vorant, alia mandunt cibum,

ANIMALIS, e, ~en. com. D'.4"", SYN.

Spirabilil, aerius. USUS: I. Natura anifllan. tis, wi terren., '"/ ignea, 'IIel animali'; vel humida. 2.. Anlm., proprlum, Vitale,

ANI

;n'nripe tie vit, tlml. Intelligentiam animalem quidam etiam astris tribuunt.

ANIMANS, antis, m, f. Au pI. ANI)(ANT:ES, lum, m, f. Vel ANIMANTIA, lum, n • .tIre an;",/, animal. SVN. Animal. EPITH. Aquatile, dis par, divinum atque ere. leste, mortale, pennigerum et aereum, terrestre. Usus: Animantes armatse cornibus, obdllctz plum;s, hirsutre spin is, tectie coriis, vestltee villi •. Animantes aspiratione aeris sustinentur. Quidam mundum ipsum animantem, sapientemque dixerunt.

ANIMATJO, onls, f. Action d'aNinur.

EPITH. Divina, USlJs: Divinre animationis species ex igne.

ANIMA-TUS, a, urn, Aft;'lll. Usus :

I. Animatum est, quod motu cietur interiore. 2. Bene, TIll male a!fectus, 6im ou mal d;s~ posl <I /'Ig"'." de '1'111. Ut homines abs te nKecti sunt, ita in te sunt anirnati. PHRAS. Ergll te semper optlme antmatus rut, j'm fONjot/rs tit! pllill dd /Jomus "'ttmliOl.spour ,I(IIIS. Animos ~essi non modo benevolos tibi, sed addictos. Egrcgia semper in te fuit animi mei propensio. Cf. A!fectus.

ANI)fO, as, avt, aturn, ate, a. Am'mer; I.1"Ciler. SVN. Vitam do, animatum facio, ani. ma dono: T'e! * excite, stimulo, exstimulo, impello. PHRAS. Juvenes Identldem animaodl lIunt, il filNt excurr Its jnmes gm s. Reereandi, excitandi, spei animorumque implendi sunt juvenes, Ad spem, fiduciam erigendi SUllt t~r~ntes., demissi )uve~um animi. Addendi identidem sunt juvenibus animi, et laude confirmandi. Augcre anirnos juventuti oportet, et adhortatione firmare, J uventuti ut consulas, animum dare necesse est; stimulos ac spiritus subdere; fortitudinem in.pirare; alacritatem accenderc. Incalescant animi juventlltisoportet, et alieno studio incitentur. Arrigendi juvenum animi, accendendi, inflammandi. Opera imprimis dand a est, ut animus juvenum sc colli gat, atque confinnet; ut ardor animis injiciatur ; alae rita. addatur ; vigor mentium revocetur. NOll desint, quee juventuti incitamento esse possint ; quz calorem pristinum reddant animis ; quee animos novos aKerant ; mentes excitent ;stu. dium injiciant et alacritatem. Excmplis ac monitis spiritus identidem hauriat juventus ; animos renovet j redintegret, Moderator ju'lImes animum habere bonum jubeat, ut animo forti sint , ut animis vigeant; ut spes 1anguentes erigat, alacritas et fiducia incendatur, curet. Cf. Impello, Exeito, Inclto. Usus: I. DEUS omnia anirnat, format, alit, 8UJCt, ."''''", donner la vie. :2. * Laude ·anlmandi lun! juvenes, exciter.

AJlfIMOSt, .ctlll.Ngtusemml. SVN. Magno ",Imo, intrepide. Usus: Non solum id ani-

ANI

mose et fortiter sed considerate etiam sapienterque fecerunt.

ANIMOSUS, 8, urn, Ctlurageux, Ilardi.

SVN. Plenus animi, plenus roboris, intrepidu!. )( TlmlduB.PHRAS. Homo ingentis spiritus, IIomllle tie cQmr. Animre prodigus; capax ingentis spei pectus. Cf. Fortis, Alacer. U SIJS : Vir fortis et animosus.

AlIlIM'O'LA,88, f. Pelile time, faible existence. Usus: In unius mulierculre animula, qua: tandem jactura fit ?

ANIMUS, I, m. Atlle; pensle; c(/ura(e.

SVN. Mens, anima, ratio: vel benevolentia ; 11" consilium, cogitatio. EI'ITH. AbjeClus, abjectior, acer et ~agnus, preesens et ac~tu. atque versatus, acnor, attentus, accusatorluS, reger, zquus atque fortis, paratusque, zquior, requissimus, ",ternu!, afflictus, agresne ac durus, alacer et erectus, alienus, gloriz cupidus, amicus, amplus et excelsus, et patiens incommodorum, lion omnino integer, angustus atque demissus et jejunus, tamque par. VlIS. PHRAS. I. Animo magno est rorttque, cd "omllle a un palld couragt. Animus iIIi magnus est, et ad omnes casus ferendos constans, atque paratus. Animo sane est virili. Est in iIIo animus amplus,. excelsus, incommodorum patiens, acer, prresens, robustus, omni liber cura et angore, Est in iIIo viro animi altitude, firmitudo, gravitas, constanua incredibilis. Quantum in ejus viri animo roboris et nervorum, quam eximia virtus insit, quo sit animi robore, qua virtutis indole, qua animi excelsitate, et quasi exaggeratione, quis non videt ? ~nim\ firmitudinc:t gravitateque est singulari, Ammo est erecto, el mmrme perturbato. ~nitni ~oOOre incr~dibili septu s. , Slat animo; vlget ammo et celsitate quadam indolis incredibili. Plenus animorum est. Vigore animi est acerrimus.Vir est,cujusconstanti~~, vigoremque mentis res nulla labefactet, VIVI! ill vivido pectore ingenium plusquam pro ictate vegetum. Pectus est homini animorum plenum. Excellenti est animo prreditus. ~i. gore ani~i inter SU!'S exeellit maxim~. Est. 10 illo animi excellentia queedam, excelsltas singularis, Anirnum induit maximis rebus parem. Cf 'FortiS, Alacer. 2. Animo est pUlIlIlo et abjecto, il a un arur firi61e et PllsiIl4llilll~. Homo est .animo fracto, remisso, humili, et imbecillo, Est iIIi animus rnollis, perturbatus, irritabilis. Videas in iIIo homine ridiculam animi debilitatem, summam animi remissionem dissolutionem, languorem, imbecillitatem.' Minimus terror ejus ani mum frangit, minuit, effeminat ; ilIi .animum a:di.mit. ~d minimum terrorem animus homini cadit; ani mum despondet, contrahit, inflectit, d~. mittit; animo deficit, constemitur, concidit, Est quredam in eo homine animi humilitas, impotentia, contractio. Sensibus mirum quam

ANI

53

ANN

angustis est. Ad primum fortunes impetum animos submittit. Terroris siquid increpuit, animus mox concidit ; frangitur metu ; timore debilitatur, exanimatur. Cf. AbJeetus, Tlmldu •• 3. Animo 4!IIt er8'a me benevolo, ,., esl /)im d;sjJt>sl a 111()11 ICa,.d. Animo in me est bono, optimo. Summa in me fide est, el animo amicissimo, Summa ejus semper in me vol unlas fuit. ~ure ille conCert in me offici., ab optimo ARImO proficiscuntur. Secunda est ejus in me voluntas. cr. A1rectus, a, um. 4- Animo eat a me aUeno, il ul tIlon emu",;; Alienum a me habet, gerit animum. Animo el voluntate a me dissidet, Armatum retinet in me ani mum. Animo est mirum in mod urn abalienato; aversissimo est a rebus meis animo. 5. Animo eat Invldo, il I!Sf envi~ur, jalour. Animo pravo est, et malevolentia suffuso. cr. lnvldus. 6. Anlmum habeo dlscedendl, fai dustill depa,.tir. Animus est in diseessu. In animo est; in animo habeo ; cum animo; apud animum statui; deliberatum cum animo habeo, proxime migrare, Animus est in eo, UI proxime me hinc auferam, Animum induxi, vel in animum ; animum hune suscepi ; animus mihi est, abire propediem. Id ago; in eo nunc sum, ut quamprimum discedam. 7. Anlmum non habeo, J~ ,,',,; pas Ie courage. Abhorret animus ab hoc consilio. Studio toto, ac voluntate abhorreo a reo 8. Anlml causa ludlt, it s'am"se jHnlr u "epose,.. Delectationis et otii consumendi causa; ad oble&ndum temporia otium ; fallendi otii gratia; animi rernittendi ergo ludo utitur, 9- Animo haec eo facta aunt, i/ a fail eela dans Ie deSU;1I de.... Isto animo, atque ea opinione; ea mente et cogitatione, ea voluntate ; eo consilio heec gesta sunt, 10. Animo cado, je jerds cou,.ace. Animo eoncido; animo contrahor, animo succumbo ; spes me deserit; animus cadit, deficit, deest ; animo deficere; animum submittere ; (rangi animo, debilitari ; mente consterni soleo . '1. Anlmum excltare, mha,.di,.. Animum erigere; a molestiis revocare, animum addere, augere, dare, renovare, afferre, reficere, 12. Anlmum recepl, je SIIis remis de ma f""l"'''' Collegi me ex tirnore ; recrcavi me ex 1110 pavore, recepi me a timore ; recuperavi me; redintegravi animum, ac.collegi ex illo tumultu. Aberrationem ab iis molestiis non nullam habeo; animus accessit novus, animos sustuli, ceepi animo stare rursus, ac vigere, Fregit se tandem, ac deferbuit ~stus iIIe animi. Cf. Remltto. Usus: Mens, anima, ratio, tfllt~, ;IIu//iCntle, raiso«. Animus est, qui viget, sentlt, moderatur, et mover corpus, cui prrepositus est. Cernere animo, com pre. hendere, completli, tenere. Animum a negotio ad seipsum avocare, secum esse cogere, a corpore abducere, Animo excubare. Animi motus, perturbatio, contentio, 2. Ad benevolentlam .-erertur: Ex animo diligo, aimer

lIu fond du cam,.. Quem tibi debeo animum, nunquam mutabo, je 7IOIIS aimerai toujours aulanl IJII~ j~ I~ dais. 3. Pro consilio et dellbera tione, d;siJosiljoll nalu,.dle, desse;'l, vololltl. Animus mihi est. In animo cst. Animo volvo, cum animo reputo. Animo perspicio, Cum animo constituo .. Statuo apud animum ; ex animi mei sententia; animo lustro, intueor. Animus is nunquam excidet, discedet. Deligo animum. 4. Ad mentis fortltudlnem vd debUltatem refertur, tfme 1I(7'1~, ca"a&tl,.~ /)as. Animo esse magno, acri, ac preesente. Animo esse solutiore, fraao, jejuno, angustiore. S. Animo bono,l>ie,wtil/'l1Ice. Animo amiclssimo, summa fide ac voluntate. 6. Temerltas, terocltae, Iellu,.i", jie,.lI. Animos alicujus, ac impetus retardare,

AWWA.LES, Ium, m. Anna/iS, hislo;,.;.

EPITH. Maximi. Usus: Ex vetnstate annalium eruenda est memoria Ilobilitatis. Ex annalium monument is, et Vetus!" commentarils hsec

petenda snnt. ' .

ANN A. LIS, e, AIlIlIUI, ,.dalif au» allnees.

Usus: Majores nostri leges annales non habebant, nos af~lI.r n'eJVtIl~flt peu ck tots an"ales (qlli jix(II'ml ftfge r.!lJuis foil" In ,nag;slralt,,.,,s). Lex annalis est, qu.., certos annos Magistratul cui vi. capeseendo pnellCrlblt.

ANNECTO, Is, nexut, nexum, ere, a.

AI/acker. SYM. Agglutino, necto, )( Avello. Usus: Stornachus ad Iinguam annectirur.

ANNELLUS, I, m. Amt~all. SYM. AnnuIus parvus. USUS: Epicuri imaginem in poculls, et annellis habebant.

ANNlvERSARIUS, a, urn, Qlli,.evlelll taus les ans, annuel. SYN. Quod singulis annis recurrit, revertitur. Usus: Agere sacra anniversaria ; festos dies anniversaries ; anniversarise ceeli vicissitud ines.

ANNON A,.." f. RIc,,/le ,Ie 1'1111111.· ; VI1',,"', dmrles. SYN. Res frumentaria, COin meatus, cibaria. EpI'fH, Cara, carior, carissima, durior, PHRAS. I. Annon.., penurla est, it y a aisett« "~VI1,,,es. Annonre summa est caritas ; rei frumentarise inopia. Annona: difficultas ingravescit ; premit urbem, Durior fit annona. Frugum est inopia ; arCli commcatus. ArCliorem annonam host is, clausum mare facit. Annona laboratur graviter, Annus in summa caritate est. Gravi confliClamur annona. Clausa sunt annona: subsidia, Consumpta re (rumentaria magtlis sumus in angustiis. Frumenti inopia, rc frumentaria prenumur. Rerum omnium ad viClum speClantium tantam inopiarn sentimus, ut jam non caritas, sed fames timeatur, Copia frumenti deficit. Ad summam frugum inopiam adduCli sumus, Annona crescit indies, /JIIta pretlo. Res frumentaria in angusto est. Annonae angustiis premimur. III difficultate nobis res est. Annonse magnis

ANN

54

ANN

incommodis confti8amur. Laboratur ab re rrumentaria. Anguste utimur re frumentaria, Frumentum angustius provenit. Angustiis rei (rumentariz ae cibariorum inopia in summas difficultates incurrimus. 2. Annonam Intercluait hosUa,'_mi Impldklles vivresd'arritIw. Hostis re rrumentaria ncs exclusit, interclusit; rrumento, commeatuque nos prohibuit ; commeatu interclusit ; annonam avertit,araiorem annonam fecit, J. Annonam JIlttte"" "IfI0l'er tIIs viVNS. Commeatum mittere, IUbmmistrare, portare, supportare, IUbvehere, devehere, adducere, advehere, parare. Frumentum conferre ; frumento juvare ; rem (rumentariam comparare, expedire, explicare. 4- Annon. dlmcultas non multum mtnuttur, la difficultl tie sepro&wrer tIIs vivres ", di",;"uI p#. Annona haud multum Iaxaverat; nullum adeo momentum annonz eo consilio (aaum est. S. Annonae carltas Immlnuta .. t, '" e"erll ties v;"res a dim;"rd. Secuta tandem est annonz levatio, vilitu. Consecuta est ex summa inopia summa. vilitu. Leva.vit, laxavit, pnestitit annonam magistratuum solertia.Apertis horreis frugum }>retia levata .unt. Laxaverat tandem annona. Copia rrumenti'rursum suppetit. Utimur tandem expeditiore re frumentaria. ; a commeatu melius In.truaua, omnium rerum copia completus est exercitus. Commeatu, omnium rerum copia abundamus,

ANNOSUS, a, um, Vie.x. Usus: Annosa arbor. Cf. Sen ex.

ANNOTO, as, avl, atum, are, a. A"lIoIer, I'nuin IIIIt, til. SVN". NOto, ebservo, PHIlAS. Bel gestae eerles an notanda est,. ;I/m# elJllSiplr ell aeliolll d<:uu III 411lU1lel. Monumenti. mandanda, commendanda, con~nda, celebrarida; res ea in tabulas, in album est referenda; prodenda, committenda litteri.; scripto relinquenda j memoria: prodenda. Rei gestz memoria posteris est prodenda. Usus: Et meminisse et annotare Qportet. Cf. NQt!I, Conslgno.

ANNOLJ.RIUS, 11, m. Fa{mciUJl d'iUJ"'(;IJIX'. 5vN". Opifex annulorum.

ANNOLATUS a, urn, (2u; Por/l UII a,,",_. * 5vN". Annulis omatus. Usus: Incedunt cum annulatis auribus.

ANNOLUS, I, m. A""4all. EP1TH.Aureus.

Usus: Annulo in cera sigillum irnprimere,

ANN 0 M:ltBO, a., avt, atum, are, a.

Co",.;tlr, "''''"Ir J ""Ilre all nomire tie. SVN". In aliquorum numeropono, in eundem numerum refero, adscribo, adscisco, coopto, recipiC). Usus: I. His lIbr!. annumerandt

. suot illl de Republica, d 10 ••• "ouvrages, ;1/_1 (ljolll" 11$ liflres sur '" R,p.lJli~"I. In horum numerum Iibrorum et isli veniunt ; de borumnumero.; in horum numero librorum et iill .unt de Republica, in borum numero

librorum et iIIi babendi, reponendi, collocandi de Republica. 3. Numerare simpliciter, tompter. Pecuniam alicui annumerare. Difficile lit omnes de linibus sententias annumerare. cr. Adnumero.

ANNUNTIO, as, • .,,1, atum, are, a. AIInOIltIf"'/airt lavoir. SVN. N untio, denuntio, Usus: Ei salutem a. me annuntiabitis.

ANNOO, I., ul, nutum, ere, n, et a.

DiIfIIIer IOIl#lenlimml, 4Ifirmer. SVN". Nutu ca{)itis .. sentio. Usus: Id iUe toto capite annuit, 51 annuerit, saivus sum.

ANNtJS,I,m.A",tIMIe.SVN.Tempus,spa-· tium annuinum. EPlTH. Absolutus perfeCl.usque, egregius, exieos! fatalis, funestus, gravissimus, et ~stilentiSllmus,integer, intolerabilis, judiclalis, lenior, magnUI, memQrabilia, perfeCI.issimus atque ol"natissimus ,pestifer, plenus I posterior J postremus J proximus, recentisslmuI, salubris salutaris I similis. su-· perior, totus, tranquuius aut certe munitissi-, mus, uberrimus qua:stuosissimusque, vertens. PHRA5. I. Annt principle, au commmumllli til 1'(llIlIle. Anno ineunte ; se aperiente, anni initio, exordio, ingressu. 2. Sub ftnem allnl, flers lafi" tie I'tinllle. Anno exeunte, vertente, circumaClo, transaao. Dum annul se circumagit, dum.armus in exitu est. Cum jam anni pars major processlsset ; cum extremum jam anni esset, Cum anni tempus eircumaaum esset. J. Annl duo ablerunt, tlellX a""'"s $e SOllI ICOIIII,I. Anni duo intercessere , interfluxere. Biennium jam (aaum erat , postquam etc. Tertius elt bic annus, ex quo etc. 4- Annum aglt tertium, it el14KI de Iroil (1111. Tres habet annos. Quadrimo minor est. Major est Annis duobus. Annorum est trium. Nondum tertium egressus est a:tatis annum. Annum agit tertium. Annos natus est, complevlt tres. Trimulul est puer • ..Etas universa ad tertium processit annum. 4'Etas e8t illi trium annorum. Hinc annus est illi tertius. Annum decurrit tertium. Annum tertium nondum explevit, excedit. Ad annum vitz pervenit tertium. Usus: Homeri et VirgiIii ztates non annis, sed seeuli, sunt disjunaz. Annus integer, solidus, qui cursu solis, solstitiali orbe circumagitur. Annus abhlnc' alter abiit, exiit , pr'Zteriit. Anno Domini, 1'(111 dll Seipuwr, I'all til plcl. Anno pOst Cbristum natum ; Cbristi nati. Anno a. salute bumana hominum generit restituta, data,recuperata. Anno a partu vlrginis; a partu virgtneo ; a puerpet'a virgine; a pa.rtu Matri. semper virginis. Anno partus virginei j saluti. per Cbristum restituta:, reparatse, recuperatz, salutis bumanz .

ANNO US, a, 'Urn 1 A_IIII. 5VN. 'Quod unius anni spatiQ contmetur, Usus: Cursus annuus linitur ad rationem solis, Annuum tempus prope emeritum habes.

ANQ

55

ANT

ANQuIRO, Is, qulslvl, qulsltum, ere, a, Red,e,.du,. so'gnfUsemmt. SVN. Inquire, 9urero. Usus: Omnes artis locos anquirere, Judicio anquirere. Capite, vel capitis anquirere, intenter lint action capiiale.(VULG. Contra aUquem crlmlnallter procedere.) Ct:

Inqull'O.

ANSA, ee, f. Ansr, poignlt. SVN. Manubrium. EPITH. Plurcs. Usus: TRANSI. Pto occaslone, occa#(Jn, moyen. Dare ansam ad agendum. Capere ansam dicendi, Retinere ansam ad aliquem exagitandum, Cf. OCCaslo.

ANSATUS, a, um, Qlli a lin! jJo_iJ!7IIt • .. SVN. Quod ansam habet. Usus: Homo ansatus, qui subnixis alis sese infert, "(JIII,,"

'1tll a Its poi/l.l{S sur les "anc/lls. •

ANSER., IIrls, m. 0,4. USUS: Anseribus in Capitolio, et canibus cibaria publice preebentur.

ANTE, Aoant ; tieT,anl. SVN. Pne,pro, a fronte, in conspectu , ob.)( Post. Usus:

I. Loci ratione: Ante tribunal,ante pedes,ante oculos; ante suum fundum Clodius Milonl insidias parat. 2. Ratione temporls: Ante tempus consulatum inis, Idem jam quatriduo ante cogitarem, Proxime tu dices, ante ego censueram. (lnterdum omlttltur): Quarto (sublntell. ante) Calendas, Idus, Nonas Novembres, J. Magis (In comparatione) : Te ante alios diligo. Virgo longe ante alias specie insignis. Numidre ante omnes barbaros in venerem cffusi. N ulli mortalium armis, aut fide ante Germanos,

ANT£A, AlljJaravant. SV~. Anteha.c, ante hoc tempus, superioribus diebus, superioribus temporibus, Usus: Ad te antea, atque adeo prius scrlpsi. Id mag,s nunc opportunum, quam unquarn antea.

ANT£ACTUS,a, um, Ptusl,IcM,'I. SVN.

Superior. Usus: Ex anteaCla vita facere judicium de aliquo.

ANT£CAPTUS, a, urn, P"/c(lnfll. StH.

Ante conccptus , pneceptus. Usus: Antetavt~ queedam animo totius rei informatio, Op111l0.

ANT£CE:DO, Is, cessl, ceuum, ere, a. ct n. ilfa,.du,. titT'tlnt, tievallet,.. SVN. Anteeo, prreeo, prrecurro , preegredior ,antegredior , anteverto.)( Saquor. Aov. Efficienter. Usus:

Biduo ilium antece •• i. Aliquem auCloritate, !'Ctace, lISU rerum anteeedere. C( Excello.

ANT£CEt..LO, Is, cellul,ere, a. et n. SII,.pasllY, rem port" sur, SVN. Excello, pr!'Csto, antesto , pnrcedo, antecedo.)( Inferior Bum. Aov. Longe, longe et multum. Usus:

Cbaldrei astrorum scientia aliis gentibus an· tecellunt, Its ChaM/ens n'(Jn/ /H'inl tie ';TllJII:r nanl kr connaissancetks asl,.el. Eloquentiar ingenii gloria, humanitate, integritate, mi1itan laude antecellere, Cf Potiot.

ANT£CESSIO, onls, f. Acti(ln d, marcll,,. devant; caes« ant/rieurt. SVN. Prsecursio, pnegressio. )( Consecutlo. Usus: Vir sapiens causas rerum videt, earumque progressus, et quasi antecesslones non ignorat,

ANT£CESSOR, OriS, m. S(Jidtl/ d"wantgartk ... SVN. Qui prsecedit. Usus: Res per speculatores, et antecessores equites enuntiatur, it app,.end rapain par StS «Ia',ell,.s.

ANT£CURSOR, 0 .. 1s, m. Eclairtflr •..

Usus: Cum antecursoribus Cresaris pr.elium

commisit. .

ANT£olcO, Is, dlxl, dictum, ere, a.

Dire tI ravane" p,M;,.,. SVN. Prsedico, ante preedico, Usus: Augurum est, antedicere ea, qua: vitari possunt.

ANT££O, Is, II "t!lvl,ltum, Ire, a. et n, P,.IeI"',.; SUrjNUSI'. SVN. Antecedo, prseeo, pra:cedo. Usus: przstantia animi omnibus bonis corporis anteit. Si.Jlle amas, fortunam ipsam fortuni. anteeo meJi: Aliquem tempore, retate, intelligentia, virtute anteire, Cf. Supe- 1'0, Excello.

ANT£F£RO, fera, tull, tatum, ferre, Il. P,.III,.,,.. SVN. Antepono, prrepono, prz. fero. Anv. Longe. Usus: Iniqulssima pax justissimo bello; bonus Imperator optimo J urisperito anteferendus est. Catonis fortunam aftliClam omnibus Ceesaris triumphis antefero, cr. Antep(lno.

ANT£GR£DIOR, erls, greutlll sum, gredi, d. Ma,.cher deva/l/, devanu,.. SVN, Antecedo, anteverto, pr~redior .. )( Sequor. Aov. Fortuito, Usus: Lucifer, cum solem antcgreditur; cum subsequitur, Hesperus dicitur. Omnia quee fiunt, causis fiunt antegre.sis. cr. Preoedo.

ANT£HAC, AlljJaNuatf/. SVH. Antea.

USUS: Antebac sperare licebat, nunc etiam. spes erepta est.

ANT£LUCANUS, a, um, Qui tJ linI a7!an/ II j(J"". 'gVN. Quod ante lucem est, VII fit. Usus: Tempus antelucanum. Ccena: antelucanee, ,.ePas pr(J/onf[ls jusv!lau j(JUY. Litteratus antelucana op16cum industria ne se vinci sinat.

ANT£M1tRlnJANUSa, urn, ~u; ..

Iiltl avant IIIidi. SVN. Quod fit ante meridiem. )(Pomerldlanua, veapertinul. Usus: Antemeridianus sermo, Antemeridianis litteri. tuis me recreasn,

ANTENNA, ee, f. ArttlnN, ve,K"I' SVN.

Ttansversum in navi lignum ad malum, c:ui velum aJligatur. Usus: Quid tam in navigio necessarium, quam prora, puppis, antenna:, vela, mali?

ANT£OCcOpATIO, On I., f. ArtIIO«W. jJalion. Figura Rhetorlca. SVN. Impulsio.

ANT

ANT

ANT:I!:OCCOpo, as, are, a. AlitI' all· t/nJa"t,prl'llnfir. SVN. Pneoccupo, USUS: Ut anteoccupet, quod putst opponi.

ANT:I!:pILANI, erum, m. pl, Soldals tin tfnIX' pre_uri ra"gs. Usus: Hoc agmen antepilanO$ vocabant.

ANT:I!:PONO, Is, posut, posltum, ere, a.

Jl(Wbv ~MI," prtji".". SVN. Pnepono , ~ antefero, pnestabiliqs puto, primas do, piimum et summum habeo. ADV. Longe, I)inuum, rel\e, .tulte. l'HRA5. Publica eommod. prlvatls antepono, jt pr!jjre N"tl· rtt de fllat d mesprojJns ;"tlrJl, r, Reipublioe Cj)mmoda privatis potiorahabeo ; mihi reipu'bliae prima est dignitas, vitaque potior. Ma· Jorem publicse, quam privatae utilitatis rationem duco, Ad publica magis, quam privata eommoda, consllia mea, studia, ac cogitata refero. Pluris ego publica, ql!am privata facio commoda. In ql!aerendis commodis non tam mea, quam reipublicre utllitaees speao ; non tam mei, qaam publici boni rationem habeo. In consiliis, ac cogitationibus ampliorem publici'; quam privatis utilitatibus locum do, trlbllO, relinquo. Reipublicl!: mihi cura potior ..est ae antiquior, quam privata rerum mearum CClmmoda. Usus: Ego nec meum cons ilium nee judicium tuo, nee laude probitatis me tibi antepono.

A.NT:I!:PR.A:DICO,Is,dlxl,dlctum,'ere,

a. Dire Ii l'a1.lance, jJ".ldir~. SVN. Pnedico, Usus: Itaque hoc apud vos testificor, denuntio, antepraedico.

ANT:I!:QUAM, A1.Iaflt quc. SVN. Prius. ll::i:.ntequam. Usus: Scribam, antequam

ANTJtsrGNANUS, I, m, SoMal VIIi est ~ les mse;gnu," du/. SVN. Primipilus. Usus: Antesignanos constituerejudices, Fuerat in acie Pharsalica antesignanus.

ANT1I:STO, stas, Sletl, st,atunt, state, a' et Do £1rI lUI jJn",hr rMg, surpasser, excel. fir. SVN. Pnesto, antecello, excello. ADV. Multwn. Usus: Crotoniatae olim corporis viribus omnibus antestetere.

ANT:I!:V:l!:NIO, Is, v6nl,ventum, Ite, a. et n. Arri1.ltra1.l""t, deva,,~er. SVN. Prseveai~ anteverto.p.,..,verto. Usus: Consilia et iostdiu hostium antevenire, Omnibus rebus, credo, amorem praevenire. Cf. Pra!sto.

ANT:I!:VER"I'O. Is, vert!, v.,nsum, ere,

a. et n, A//"dn'ant,prlvmir. SVN. Pneverto, anteCecio. )( Subaequor. Usus: I, Itinere ilium' antevertit. Antequam tecum agerem, antevertlsti. 2. Rebus' alii. anlevertam, qua: mandu mihi,'p ",'tJaU/Jnr;U a1.lanl l(Jul til c~ flU "lf1U ",'Qrt{o,,*tl. C{~ Praevellio.

.ANTlcrpATIO. Onls, f. Ctlfl_issall« tltllidpie; 'priaiaillI. USUS: Quis non habet

sine doorina anticipationem quamdam Deorum ~ i. c. anteceptam D.,orum agnltlonem, vue! est celli; vui, ",'me sans inslruc' ti,,,,, "." pas Unt certain« c01lnai#a"ce de 'a Dilli,,;111

ANTICIPO, as, avl, atum, are , a.

Dnlancu·,4"licijJer. SVN. Anteoccupo, anteverto, Usus: Quid anticipas molestias diu post secutnras F Anticipatum est mentibus nostris, DEUM humana forma concipere.

ANTIPODES, um, m. Ant;jJtldu. SY~.

Gentes adversi orbis incolee, Usus: Anttpodes e regione nobis, adversis stant vestigiis, adversa urgent vestigia,

ANTIQUE, A fanti'llie. Usus: Quredam antique, pleraque dure dicit, emjJloyer tks exjJrusions 1.Iieilliu, del a,.~/l(lisnlts.

ANTIQuITAS, Atls, f. A"tiguill. Snr, Vetustas. EPITH. Incorrupta, mutata, ultima. Usus: I. AntiquitllS proxime ad Deos. In exemplis auaoritatem habet antiquitas. 2. Prlscorum mores: Cato documentum virtutis, antiquitatis, prudentiae, Caton, ce modele de vert», de jJr06iti a"tivue, de jJrtlde~e.

A'NTIQPo, as, avl, atum, are,' a. Reje • ter. SVN. Abrogo. Usus: Legem, rogationem antiquate. Cf. Aboleo, Abrogo.

A'NTIQUUs, a, um, A"tivue, ancim, SVN.Vetus,priscus, )(R.ecens. DIFFER. Senes, quantum ad vitam prlvatam; Veteres. quantum ad publicum tempus. Antiqui utrlque dlcuntur, sed .magls Veteres, quam Senes, PHRAS. r. QUa!! tu narra&; antlqua sunt, ce '1ue 'Vous raeonlel lsi 6i(n "~;m. Horum non satis explicata teDVrdatio est, qUlle propter .vetustatem obsoleverunt. Heec jam diu gesta, et a memoria nostra sunt remota. . Perantiqua ista sunt, ex armalium monumentis, et Regum memoriis repetenda. Res sunt vetustate, senio, et situ obhtteratle. vetustate nimia obscurae, ut quae ex magno intervallo non ccrnuntur. Exoleta vetustate annalium ista sunt exempla, Exesa sunt vetustate monumenta ; profundae vetustatis caligine obducla ; ex veterrimis commentariis eruenda, conquirenda. Res sunt vetustate obrutae; vexatae; vetustatis rubigine obsitse, Monumenta sunt vetustatis injuria via a, 2. Antlqua verba adhlbes, at obaoleta, 1.I0llS 1.I0US se''VII If exjJressi(Jns vieil/ies et 'lui Itt so"t ;'us en usage. Versus aKers, qU()S Fauni ohm, vatesque canebant. Prisca verborum vetustate uteris, Verba adhibes ex F aunorum et AbOriginum seculo repetita, Quasi cum Evandri matre loquereris. Ita verborum qUllevis mon.tra aucuparis. Videris inter Menenios, et Appios IitterjlS didicisse. Verba alfers a Sabmis usque, ac Curibus accita. Pacuvios sertnone. refers. Reconditse istlle VOCe!! sunt et exoletae, quaruin tibi in sermone

ANT

57

APE

usus est. ,3. Antlquarum rerum InvesUsator est dilisens, cest ,Itt criti'lue IIa1Jile tU funlt","i". Cognoscendae vetustatis avidus est; vir est morum et litterarum veterum studiosissimU9 ; mirifico antiquitatisstudio renetur, Diligentissimus est antiquitatis investigator. Usus: I. Heec nimis antiqua, et obsoleta lunt, to,# cela tst 6"" ,,jtUK It passl tie ",oM. Haec memoria nostra antiquiora sunt. Homo est antiquus, IIlmplex et antiqul marls, qui ex sua natura caeteros fingat. I n hoc homine vestigia antiqui officii remanent. 3. Comparat. Antiquior, pro carlor, mel1or,potlol'. Nihil tibi sanCtius sit, et antiquius, quam etc, "'4)'1. rim tU plus socrl, de plus d ClZUr '1ue ...... Nihil habui antiquius, quam salutem publicam, Haic mihi cura erit antiqui$sima. Cf. Potlor.

ANTtSTES, stltls, m. PrJIrt, ~/ifl.

SVN. Preesul, Usus: Sacrorum antistites, religionum interpretes.

ANTIS TIT A , II! , f. PrJ/rlSse. Usus:

Fani Cereris antistita.

A.NTRUM, 1, n. Ant,.", .. avenu. * SVN.

Caverna, speeus,

I. }.~USIII m, A,/us, fondemtnt. USUS:

Anum appe las alieno nomine, cur non suo potius?

z. AN'OS, \is, f. Vitille fttttnu. EPI1'Jl.

Delira, excors, fatidica. Usus: QUle anus, ita, ut IU, deliret,

ANxlit, Avtc annlli. * SVN. Solliclte, curiose, religiose, cum anxietate, Usus: Anxie rem ferre videtur. Anxie queerit,

ANXI1tT AS, AUs, f. A"rilII, 1"",.""",, SOlid. SVN. Sollicitudo, dolor. DIFFER. Anxielas ab an gore ut ebrietas ab ebrlositate. Cf. A ttllctor.

ANX.lus, a, um , In'lllitl, tountu"lI.

SYN. Natura proc1iyior ad angorem, sollicitus. PHRAS. I. Anxius sum,je suis inqul'tl. In angllstiis sum; omnibus rebus urgeor; in summas angustias adduCtus, inc1usus sum; valde suspenso animo exspeeto, qui evadam. An~or animo; metu conficior et angore. In solbcitudine sum; non mediocrem habeo, susdnec sollicitudinem;hseret in mesollicitudo ilia; discrucior animo; sollicitor plurimis modis; animo male est, exedor, excrucior, emaceror, Nullum mihi tempus sine sollicitudine intercedit; vehementer re ista commoveor. Angitur intimis sensibus, ilest pr%ntil_1 ~/', ,'nquitl. Cruciatur, restuat, titubat, hresitat ; quose vertat, nesdt. Qui homini sestu" qUls error, qure tenebrae? quid iIIe, caput sinistra perfricans, secum commurmurat? noCturno metu, et diumo vitam agil angore plenissimam. JEger animi, trepidus rerum suarum...! nee satis certus, quo loco res IUZ sint; amiltat se, manus supplices ad

coelum tend it; cogitationibus animum exedit ; gravatum animi anxietate corpus aegre trahit, In angustum ejus coguntur copiee, 2. Anxlo te animo esse video, jt vois fut 1)OU$ ltes lris/e, ;"'111;'1. Sentio te aegritudine conficl ; multis curls urgeri; aflligi moerore et consumi, Non me fugit, quantis curarum fluCtibus, quantis perturbationibus animus jaCletur tulls. Video, te in molestissimis esse curis ; mrerort!' contrahi; aegritudine contabescere, Tristibul!. vexatum curis ; angoribus implicaturn; sollicitudine a::stuantem re conspicio. Magnis mihi curis a~i, magnis premi, angique sollicitUttt· nibus videris, Nisi me conjellura fall it, multum acerbitatis tibi exortum est; magnum mrerorem eo ex casu cepisti, suscepisti, hausisti; ingentem ea tibi res sollicitudinem incussit; multas tibi curas dedit. Angorem capis, ut video, nimium ; angOn te das, dedls, implicas nimio ; speciem mali majbrem anxio animo tibi figuras; sollicitudine exsanguis es j in angustiis versaris ma~mis -. NoCtem, reor, cum perpetuis vigiliis, et-magno animi motu agis. Turbata magnopere, quantum conjeCtura consequor, tibi mens est ; gravis tibi injeCla est cura; magnus te incessit metus, Cf. AmigO, So1llcitUs, Tlmeo .. Usus: MorOs; sunt, iracundi, an xii et diffidles sene.. 801lidtus et anxius amor. Animo esse Ilnxio. Cf. Sc~pUI08U"

ApAGE et ApAGITE I Ole, rell'rl-Io;/ arri~re, loi" tl'id. AblgenUs vox est, et fastldlentls allquld. Usus: Apage cum iIIo.

APER, prl, m. Sang'ier. SVN. Silvestris porcus, EPITH. Ingens. Usus: Hercules cum Erymanthio porco conlligens.

Ap£RIO, Is, ul, ettum, lte, a. Out"';,'.

SVN. Patefacio, rec1udo, resero.Anv, Aliquando, breviter, diligentius, paulum, studiosius. PHRAS. I. Domum meam amlclll apetto, rna porle lsi ouverle d mts antis. Domus mea pater omnibus; nemini clausa est amicorum. Adapertre, expllnsae fores sunt ; an~los l!edium mearum omnes amicis pervios facio, pando, resero, 2. Jusslt vi aperil'l portam, il ortloH"a tl'e"fotlCtr Ia porte. Militi negotium datum est, ut portas moliretur; seras, claustraque refnngcret, revelleret j impetum in portas faceret. ,3. Aperult lItttlras, i/ tnnJrit Its lellres. Utteras resignavit; vincula episto1ae solvil, lauvit. 4- Anlmum .perlre lJrave est, ouvrir SOlI c_r est cAuse graw. Crave est, denudare judicia SUIl j animum patefacere ;occulta sua apud aliquem expromere, Res est periculi pleaa, significationem dare, aoimi sui, sic ut sensus. voluntates ac studia quieque intellig.t, per. spieial, cognoseat ; ut pateant, exstent, pers~ lint studia nostra ; ut e~.si!P'i~ quisque obviis de sensu nostro ConJlcUlt. Usus:

I. Non ita claudendaest res f.miliaris, ut earn

APE

APP

benignitas aperire nesciat ; nee ita reseranda, ut pateat omnibus, illll!fauairl ni prodif{U~, ,,; titian. 2. Declaro, Indlco, expllco, dls.ero aperte, facile reddo, tilc"uvrir, ",,,n· hW, parll,. de ... Studia, consilia, cogitationes, sententiam meam tibi aperire soleo. Philosophiae fontes,Socrates primus aperuit. Ego in senatu sceleratorum consiliorum fontes omnes aperui. Virtu. sibi reditum in patriam aperit. Fores arnicitiae, occasionem ad invadendum aperire.

APEl'lT~ OIlVt,.ulHenl. SVN., Publice, plane, palam,non obscure, non dissimulanter, )( Teete, ex InsldUs, clam. PHRAS. :Res In apeno, ac propatulo loco; in ore, atque oculis provinciae ; luce palam, inspeClanlibus omnibus gelta, t:lws~ failt oUf1trlmtent, au 'IItI II au III de lout I~ motll/I. Apertissime et planillime rem explicare. Proferre aliquid aperte falsum, Simpliciter, candide et aperte loqui. Cf. Palam.

APERTORA, Ie, f. Ollverlure, * Usus':

Contra eas cellas relinquantur apertune,

Ap:&:RTUS, a, um, Ouverl. SVN. Patens, manifestus, planus, ante oculos positus. PHRAS. Homo _I apettlaslm us, cel "'tunflll lsi tnNlllfllrl. Eo inlfenionatus est, ut amicitiam et inimicitiam In fronte promptam gerat ; animo simplici est et aperto, ani mum in vultu et lingua eromptum habet. Cf. SineeruB. lJsus: I. Nihil tam clausum, tam reconditum, quod iltiul cupiditati non apertissimum, promptilsimumque foret, Apertam simultatem gerere. Apertum scelus, Nihil tam apertum, tam .perspicuum. 2. Faellls, perspieuus, • lneerus, ollw,.l; clair. Multus tibi apertus Cit ad )audem cursus. Homo apertissimus. Apma, dilucida oratio.

APEX, leis, m. So",,,,,I. SVN. Fastigium.

Usus: I. Apex seneautis est autloritas. 2.J)ladema reglum, aiatlJme. Aquila Tarquinio apicem imposuit.

APHRACTUS, I, f. Valsuall sans /Jonl.

Usus; Morata est navigationem aphratlotum imbxi,litas. Genus 831 navlgU RhodUs ualtatl.

APIS, Is, f. gen. pI. aplum et apum, ANiIIl. lJsus:, Homines mollitia fluentes apis aculeum ferre non possunt. Apum e.u.miaa, quibus plurimum natura ingenii atque arti. tribuit.

ApOLOGUS I .m- Narration,fdble, apolop. SVN. Fa!,.;la, in qua bruta animalia inCluculltur loqllentia. Usus: Narrationes apologorum.

APOPHTHEGM A, l"s,n. AjJoP"I"~gml. .APOSTATA, Ie, A;os/al. SVN. Datae C1Irilto fidei deserlor impius ; desertor sacri inmtQti. PHRAS. I. Nuntlum remlalt zoel~oDI vere, il a db]II'" Ia 'fraie n/il'ion,

Ejuravit Christi sa.cra; a fide Christo data impia defeClione descivit; ejurato Christi nomine ad superstitiones pristinas se recepit ; a vera Religione, ab retla in DEUM fide defecit j desertis Christi castris ad sacrilegas superstitiones revertit, 2. Defecit a sacri ordinis institute, il a fllittl SO" ordr«; .sa profession ,.t/ig'iIllSl. Deseruit religiosum, quod professus erat, institutum ; sua voluntalc a religiosa se militia segrcgavit ; spreta, votorum religione profanis se iterum curis, rebusque reddidit i abruptis legum, religionumque vinculis in nefariam se libertatem rcstituit ; descivit a religiosre familiae institutis. Obligatamsacramento fidem nefaria instituti. desertione impius fefelit.

ApOSTOLI, erum, m. pI. Les AjJ4lns.

PHRAS. Priml Christianre legis Magistri, ac (\ot\ores; duodecim Christianre dotlnnae prseccnes ; legati a Christo missi ad omnes terrarum nationes ; Christianae reipublicae Duodecim viri; Christianae religionis s.gniferi; primorum Ecclesiee principurn collegium.

ApOTH1l:CA, Ie, f. Afal'asin; cellier, eave.

SVN. Cella vinaria, penuaria, etc. Usus:

Domos omnium et apothecas scrutari.

APpARA. T1l:, Avtcapp:Zr.!il, sO,")IIIIII#· 1IIenl. SVN. Cum apparatu, magnificc. Usus:

I taque edit, et bibit jucunde, sane et opipare, ct apparate.

APpARA.TIO, ()nls, C. Magnifl&llICl.

Usus: Magnificentia,et apparatio popularium munerum, ;o"'P4 aesj.tUX pu6lics.

A PPAR A. TOS, fJ.s, m. Prlf1aral/fs/ tW'1U • IIIlnl, app:zrat. SVN. Apparatio. EPIl·H. Epu. larum a magnificentia recedens, map!ificus, non privatus, aut plebeius, sed patricius, et prsetorius, major, maximus, minor, navalis, preeclarusj regius, tantus tam praec1arus, tenuissimus. Usus: Deleaant memagnifici apparatus, viteeque cultus cum elegantia, et copia, Dies festus argento, veste, omni apparatu, ornatuque visendo agitur, Regio epularum apparatu accipi. NuUo a'pparatu pure et dilucide dicere. Haec erat tonus operis designatio, et apparatus, Apparat'J nobis opus est, et rebus exquisitis undique, et coUems, accersitis, comportatis.

APPA.RI!:O, es, ut, Itum, ere, n. Appa~ raitr«; $1 ",ontrer. SVN. Adsum, prsesto sum, videor, comparee, in conspctlum me do. )( Oeeulto. ADV. Leviter, darius, facile, nusquam, prorsus, plane, serius. PHRA5. Appa_ rult In somne; i/ ap/Jarul m SOIl.f~. In somnis observata hominis species; repreesentatae sunt iIli species minarum, ireeque coelestes ; ecelo repente delapsa viri species se obviam dedit; In quiete visus divina specie juvenis; secundum quietem oblata illi species est hominis; in somno speClabilem habuit

APP

S9

APP

virum. Erat in oculi. species hominis incognitt"; per speciem se oculis obtulit ; s_pellan. dum se przbuit vir ad eum diem agnotul. Usus: J. ~ulla uspiam navis praec;lonum, equi nulli, nulli equitcs apparucrc. Dcul me. sub angua.· s specIe SyIIle apparuit. 2. Pa· tet, l!quet, IlrulIitimt, ma"y,ste. Ut aeJ>&' ret ex eju. orationibus, fuit vir dollus. QUo magis opprimitur! eo magis ejus. virtUI emlnet, et apparet. Apparebunt demum fraudes tuae, dilucebunt, detegentur. C£ ]!:mlneo.

~PPARITIO, onls, f. Ftmelitm d'appa. riteu,.. SYN. Apparitoris officium. EpJTH. I n longa ejus apparitione fidem ejus, et abstinentiam cognovi.

APpARITOR, Oris, m. Appariteu,., ",,,,, c""ritJ~ tie 101U Its OjJiril,..r .ru6alllrtU.r atla&l'/.r tI1IX map.rlral.r ,.omaiN. SYN. Satelles, • tipator. EPITH. Humilis et abjeC\us, necessarlus, recens. Usus: Qui. unquam apparitor tam humiis, et abjeC\us.

APPA,RQ, as, avl, atum, are, a. Prlpa. rsr: SYN. Comparo, paro. ADV. Omnino, opipare. DIFFER. Przparare est antea utllla Plirare; apparare perUnet ad dlgnltatem quamdam, ao veriu.s pompam. Usus:

Bellum apparavit, s\lscepit, confedl. Convi· vium, Cm18m, nuptias, prandium apparare et ornare, Crimina in insontem apparare. Ludi apparatissimi. InstJ'uC\a et apparata domus rebus omnibus. C£ Paro, lnstruo.

APPELLA,TIO, onls, Afllel(m_fo.r/;cl)/ aHlllallo", dlttllm,."aIiD". SYN. Compellatio, EplTH. lmpropissima, inanis, levis, venalis. Usus: Regum appellationes venales erant. 1..1 lilre tie f'O; /lall ~ 'II""''''. Ea Tribunorum appellatio intereessit auxilii causa.

APELLATOR. Oris, m, AfllellZlll, f.II; ;"llTj"te appel. USUS: Vix manus ab 1110

appellatore abstinebantur. .

. APPELLO, as, avl, atuM are, a. Ad,.,.r. .r". la pa,.oll. Anv. Apertius, blande, blandis. sime, c;omiter, commode, communiter, darius, graece, gravissime, honorificentissime, identldem, inutiliter, ita sane, latine, melius, nimirum, reC\e, nominatim, nusquam, omnino non, pessime, prudenter, reC\e, rite, reC\ius, temere, valde, probe, vere, ultro, vulgo. Usus: I. Voco, compello, all()quor. Rem suo nomine appellare. Salutare benigne, comitet, hiJariter appelJare unumquemque. Blando sermone milites appellare. Surperbius, uperius, duriore verbe appellate q.uemquam, pa,.ter.t. 2. Nomlno, nuncupo, ~I"""", PrtJtltutur, _"";(III",r. Nunquam C;esar Pompeium honorifice appellat. N ominatim,nomine aliquem, tertia quoque verbo appelJare. J. In Jus veee, aflleter ,,, jll.r#tI. Debitum rePQSCo, so",· flU,. II" dlMlellr tie /HI),'''' Cur me poit bien· nium primo appelfas? Sponsores appellare.

De pecunia quem appellare. 4- lnvoco, et confuglo ad,' apjHl,,. d .ro" .reCOII".r, Quis mihi Deus appellandus, quee hominum ndes invocanda, imploranda? A Prztore ad Tribunos, '111/ Tribunos appellavit, (VUW. Majorem potestatem Imploro, e"aHeler d II", jllritlicllo" IlIjIriIII,.,. Cf. Nomino, V()C().

APPELLO, Is, pl1l1, pulsum, ere, L A60rtiW. SYN.Applico, admoveo, accedo.Anv, Valde, timide. PHllAS. Navis ad IIttus appullt, k "".,,1,., a60rtla all n'vaKe.Littori admovit; terrse applicuit; navi ad portum successit ; in terram evasit ; ad terram pervenit ; littus attigit ; aditum ad terram navibus habuit; portum tenuit; in portum delatus, inveC\us est; portus hominem accepit ; Iittore potitus est; portum ingressus est, cepit, tenuit, subiit ; ad portum accessit ; in portum nilvim subduxit ; portum tetigit, assecutus est, intra • vit, USUS: I. Classem ad portum, ad littus appulit, a60,.tIe,.. 2. TRANSL Animum ad lit. teras appellere, J'a#!ilfll~4 1'lhuIe. Animum ad uxorem, ad scrtbendum appellere. J. Pa •• Classis appulsa, Appulsi in navibus przdones cr. Accedo.

APPENDICOLA, e,.f. Pllit ",cmo;n.

SVN. Corollarium, acceasio. USUS: Est haec quasi appendicula ejus causle.

APPENDIX,1cls, App""'icl. SYM. Ad. ditamentum, . accessio, corollarium. Usus:

Appendix animicorpus, It corp, 1#.11'" til. pmtiallGl tie 1'4"",

APPENDO,Is,dl,lu.m,ere,a.P .. .re r; Snt.

AnneC\o, suspendo, pendo. DIFFER. Perpendo, expendo, ejusdem fere slgnlftcationls, rem exaote pondero: appendo, .u.. pendo ad lancem; 'II!/ stlltera pondero. USUS: Non annuinero verba, sed appendo, jl ", cllmpll pas lis ",ol.r, """S l'" /NSI la 'IIa"",.. Omnia sua tibi eoneessit,annumeravit, appendit, Aurum appenderesrtifici.

APPI:TENTIA, a, Appllil, dlnr. Sm • Appetitus. EpITN. Etfrznata. USl1s: Ueti· tia, profusam. hiJaritatem, libido efFnenatam appetentiam efticit. Appetentiam cibi ~. stare; famem obsonare, fain prtnlUiDII tl'appllil.

APPI:T.ITIO, Onls, f. et APPI:TITO~ Qs, In. Din,., cO".llIllisl/ .,.roill. SYN. Appetentia, impetus. EflTH. Immoderata, nimi., naturalis. Usus: Natura belluis dedit sensum, et motum, et cum quodam appetitu atccs_um ad rei salutarel. Appetitus rationi obediant, aubjeC\i .inl. C()ntraliere et sedate ()mnes appetltus, ut tranquilU lint, et omni perturba· tione careant. Cf.Deslderlum.

APPI:TO Is, Ivi tie/II, Itum, ere, L RI· clIIfl"CII"., ",:/",.. S YN. Cupio, opto, desidero, expeto.)( Refugio. DIFFER. Appeto cum alJ'ectu quallcunque: expeto cum ratione h()nesta et bema. ADY. Ardentius,

APP

cupide, (rustra magnificentius, plus, semper, rapide, ultro. PKRAS. Aliena bona appetlt, il c(nwfJiu U 6;'11 t/'aulrui. Oculos ad preedla illa adjidt ; inbiat, imminet fundis iIIis. Usus:

I. Non solum non recuse ; sed appeto, repasco, """ snlument je '14 "fuse pas, mats jt! "'sin. Homo voluptatum, glOria: appetentior, laudi. appetens. 2, Invado, Impeto, atlaftUt' •• QU4illir. Vita ejus srepe ferro, insidiis appetitaest. Lapidibus se appetitum, ac percUllUm clamitat. 3- Approphlquo, approelll". (m Pari. du 14mps). Dies appetebat septimus, u sIPI;~"u jour appnKllail. Cf. Peto, Desldero.

AP~INGO, III, plnxl, pIc tum, ere, a.

Ajotlur I'If /crivall/. Usus: Novi semper ahquid appingitur.

APPLAUDO, III, plaual, plausulll, ere. a, RatlY, des ",ai"", applaudir. SVN. Manuum VII pedum plausu favorem significo, USUS: Cui civium generi maximeapplauditur. Cf. Plaudo, Admurmuratlo, Gralulor.

APPLA usOs, uII, m. Applaud,:rslml!lIl. ·SVN. Favor popularis, secunda populi admurmuratio, festa acdamatio. EPITH. Magnus. (Jaua: Assentiente populo magno applausu dixit. Cf. Plaudo, Plausus.

A!:'PLICA-rIO,on!1I, f. A/~acll~""niJl SY"'JdtIrU. SVN. Adjuncbo, adJeCllo. sus:

Amicitia potius ex applicatione quada.m animi cum sensu amandi , quam a cogitatione utilitatis secuturae oritur,

Al"PLICO, all, cui, cltum, are, a. A#/i .. ''"'', 411aclur, juindrl. SVN. Adjungo. ADV. Familiariter, maxime, studiose. PHRAS. Ad bOn .. artea, ae dUigenler appltcat, ilrapJlifJ'll .I r;lude ava ardlur. Mentem, ani .. mum, consilium, studium ad litterarum studia appellit; mentem in bonarum artium studiis 1iKit, locat. Animum ad d(l{lrinarum studia adJungit. Bonarum artium studiis se addicit, operam dat ; operam er studium navat, Ad artes liberales animum applicat ; ope ram, studium, laborcm confert; se ad bonarum artium studia transfert ; ill iis elaborat, desudat ; operam ponit, consumit j industriam suam exereet. Animum adjicit ad bonas artes j nullam in iiA consequendis industriam omittit ; nulli pardt opera:.; toto peClore, omni studio, cura, cogitati,'De in bonestas artes incumbit; in honesti3Simarum artium studio, ae cultura OIDIIes tum intendit, Usus: I. Applicare naves ad terram, terne; Flumini castra; se ad arborem applicat, a6ordl1j' MOSS"', raPPUYlr t:tmIn. ~. Adjungo, s'allaclllY .I flfJn. Se ad a1iquem pnesidii causa; se ad duClutn a1terius I ad fidem et amicitiam populi applicare. s appliflllY .I. Alii ad jus civile; ad eloquentiam alii se applicant. Animurn denique ad frugem appficuit. Ad deteriorem

60

APP

partem animum regrotum applicare, se /aiss.·r all,r au mal. Cf. Adjungo.

APPONO, II, POIul, posttum, ere, a.

Plactr aupr~s; ajoullr. SVN. Addo, adjungo, admoveo, adjicio, appingo, adscribo. Usus:

I. Ad ignem apponere aliquid, n!4/1rl '!'l. chose sur II feu. N otam alieni rei, ad rem aliquam, ad malum versumadscribere, apponere. Ad iIla prrecepta de suo ali'luid apposuit. Nee dies ture epistolse, nee signum appositum est. 2. Pono, placlr 'II" aupr,'s d'un aul". Custodem alicui apponere, Lucro apponere aliquid. 3. Ex eompoatto adhlbeo, ajH>sltr. Accusatorem alicui, calumniatorem apponere , ajH>stlr des aceusatlurs, des tU/atmrs. Cf. Addo, AdjiClo.

APPQR-rO, as, avi, atum, are, a. Ap/HIr/~r, atlll"'r. SVM. Affero. ADV. Undique. 'Usus: I. Multos secum morbos seneClus apportat, Clitellis frumentum eo apportandum est. 2. Nun tlo, afJlo1'l,r 11M "ouvIIII. Quid apportas novi ! gaudium apportas, an luClum? Cf. Alfero.

APPOsl-rE:, Convtn~'eme"l. SVN. Apte, accommodate, convenienter, Usus: Apposite ad persuadendum dicere. .Caetera apposite tibi mandabo, je V/Jus krira; It resu en IltIlps IIlil,.

APPOsITIO, onle, t. Citation. SVN. AdjunClio. Usus: Obscuriora sunt praecepta sine appositione exemplorum.

APl"OSITUS, a, um, J>ropre .I, con'll~NZlJII. SVN. Aptus, accommodates, Usus:

Locus minime appositus ad pietatem. Forma ad dignitatem apposita. Tempus ad bonarum artium studia appositissimum amici eripiunt.

Cf. AccommQdatulII, Aptus. .

APPR:i!:HENDO, 1" dl, sum, ere, a.

Prendre, saisir. SVN. Accipio, arripio, usus:

I. Alicujus manum apprehendere, Inndre fJfJ" par la main. 2. TkANSL. «;2uod ego.apprehendebam, mox accusator enpiebat e manibus,

APPBIMli:, 11lall,·ollp,forl. SVN. Valde, multum, perquam, plurimum. Usus: Homo apprime doClus, pius, nobilis.

APPROaA-rlo, Onlll, t. Alp-06alion, aIsinlimeni. SVN. Comprobatio. EPITJ!'. Inutilis, magna, popularis, tanta, turpis. Usus: I d vulgi assensione, populari approbatione, et plausibus metiendum est.

APPROaATOR, Orlll, m. AjJfro6almr.

SVN. Comprobator. Usus: Tu fuisti suasor, impulsor itineris mei , magis autem approbator.

APPROao, all, avl, atum, are, a. AP· jrouvlr. SVN. Comprobo, laudo, confirmo, )(Irnprobo.ADV. Honorifice, mirabiliter. Necessaria, temere, valde, vehementer, PHRAS. Approbavere omnes vlrl aententlam, IfllIl

APP

Ie ",inuIe aftiJro,,'Ua cet m';s. Summa assensione plebis, seeundis admunnurationibus senatus auditus est. Conclamavere omnes, ita fieri oportere. Viri sententiam laudaverunt omnes et approbaverunt ; ratam omnes habuere; assensu excepere, !tum est, pedibus itum est in ejus viri sententiam. In ejus sententiam discessio facta est; in ejus sententiam disces· sum est. Summa assensione Senatus, secundoque populo sententia comprobata est. Una omnium, .consentiensque vox erat: ~uum esse, quod postalaret ; standum esse ea viri sententia ; ad ejils viri sententiam, suam adscrlbivoluere; album calc:ulumadjec:ere. USQs: 1vlilites ducis sententiam magno damore, una voce approbarunt quod actum est, nu approbent. Utinam tibi eonsilium, officium meum approbem ! plli.mlll us dinJx u I""I'IJ" IHm ! ",isne.,'UolI$ "/JP"IIII'U" ",es dusdllS, t"es _ices! Cf. Probo, A_nUor, Altlpulor.

, ~pprobandl tommie: Festive, probe, optiatle I Non possum, quin exclamem : bene nerl:Je factum est Euge optime I 0 factum bene! beasti ! vir es! Eugepro nunc places! Oroa.)

APP:A.OMITTO, Is, mill, ml.urn, e .... a, RljJondre po"r qq" , se faire ea"IIOII. SVN. Promitto, Usus: Factum est, ut volui, quod decies sestertium appromisisti.

APPROP:I!:RO, as, avl, atum are, a.

Hdl", tUelll,.er; n. se 1141". SVN. Propero. Usus: Ut approperent.adhcrtabor, Cf. Pro. pero, F_tino.

APPROPINQUATIO, onls, f. Ap. proeM. Usus: SeneClus est appropinquatio mortis.

A.PPROP1NQU(), as, avI, atum, are, n.

AHroe"", s'alf1r«"tr. SVN. Aecedo, advento prope, propius , proxime; propius sum, adsum; "icinus sum, impendeo, pedem confero; in ()Cdlis, in conspect:u sum; in conspeClum me do. )( AblIum. ADV. Valde. Usus: Ejus rei maturitas nondutn venit, etsi approplnquet. Impendet fatum aliquod, plane ins tat, certe appropinquat. Alicui, ad aliquem appro· pinquare. Cf. Proplnquus, Vlclnus, Prope.

APPULSOS, o.s, m. Ac,-}s; alldnlt. SVN.

Accessus. EpJ'l·H. Nimius. Usus: t. Taaus (rigori!!, et calon. omnes appulsus nimios sentit, r'/ stili louks Its alldtUII un Jeu forles nil (/laud tl du froid. 2. Commotio, aclion, '",,,,mOil, illjluen&e. Tribus modis Deorum appulsu homines somniant. Cf. Adventus.

APRlcATIO, onl., f. A~lion tit It Intir au loldl. Usus: Unam in tu~ villa aprica· tionem omnibus istorum regais antefero. Ca· lescere apricatione, '1111 igni. Loci amoenitas libero sole (ruentis; a tepore solis indefensi.

61

APT

APRlcOR al'lB, atuB, sum, arl, d. St e"auff'" au soldl. Usus: Alexander Diogeni apricanti ot1iciebat.

APRlcus, a um, E~po.rl au soldl. )( Opacus. Usus: Hortus, locus, vinca apriea.

APT:!, Bien, eonve"a6lmunl, /X"i'ai/e. t"tnl. SVN. Apposite, accommodate, decore, commode, congruenter, eleganter. Usus:

Apte dicere et numerose. Facile judieamus, quid apte fiat,q\lid ab officio, naturaque discrepet,

APT(), as, avl, atum, are, a. Adalfer, ajusler. SVN. Accommodo , compono, paro. Usus: H()C verbum ad hanc scntentiam bene aptatur. Pugna:se aptare, u I"'Jarer au combal. cr. Accommodo.

APTUS, a, urn, ProJlrl .t, "ple.t. SVN.

Accommodatus, appositu!!, eonvenierrs , conpuens I habilis, idoneus, consentaneu., )( Ineptus, 101utu .. ADV,"ene, communiter, maxime , mirabiliter , vehementer, mediocriter , omnino. PHRAS. Natura. aptus .f!.d omnia, 110",",1 nalu,.el/~_nt /JrofJrt d toul. Dederat hoc natura, quidquid aggrederetur, ut egregie conficeret, Natus ad omnia videbatur, Ingenium acccperat a natura ad omnes res appositum, atque accommodatum. Eo erat , eo utebatur ingenio quid vis UI exequl, praestare satis commode possct. Prsecipuo quodam natura: munere aptus erat, accommodatus ad omnia. Habebat hoc a natura, ut quamcunque adr.:m se conferret , quamcutnque rem capesseret, ea perfungere· tur optime, ex ea cum laude discederet, Nemo crat iIIo commodior ad res quaslibet. FaC\us a natura videbatur ad res omnes. In omni re, inomni judicio elegantissirnus est. Nihil &git non commode, non apte, non eleganter, laute, venuste, lepide, egregie, Lepores, elegantiam, venustatem habet in omni reo Quidquid &gil, cum lepore agit, cum elegantia, sic ut graliam ab omnibus ineat, ut aptior, accomodatior videatur esse "'emo. ldoneus videbatur, et probe affectus ad fungendum munus suum ; satis dexter : negotiis gerendis habilis ; negotiorum haud quaquam rudi.. lngenio erat commode et versatili, dignusque, cuJus opera ad res quaslibet adhiberetur. Egregto ad res gerendu judicio perpolitus erato Ad sustinen· darn cum dignitate quamlibet in republica perstlnam-omnem habebat aciem. Cf; Aecommodatus. Usus: I. Ad dicendurn natu!!, aptus, orainJr. Calceus habilis et aplus ad pedem, Homo non aptissimus ad jocandum. Aptum et consentaneum tempori et personae. 2. Cohlllrens, conlentlens, tne/.aI";, /il. Partes orationis omnes inter se apuc, et connex;e. F aciliull est, apta dissolvere, quam dissipata conneC\ere. Multa dixit, parum apta inter se et cohrerentia. Cf. I<ccommodatu ..

APU

ARB

ApUD,Allpris cum accus. SYN. Prope, juxta, non procul, Usus: I. Prope, pris de. Apud Comnium, apud Romam castra posuit. 3. Cum, dUll. Apud matrem erato Apud Pompeium ca:navlto Apudme insidias sibi dixit else f&&S. J. Coram, ell prlsmce de, tiIwtII. Apud pontificem, apud populum dixit. ... Cum cltantur auctores etc, ut apud poetIUn, ut apud Terentium est, aillS; gfle _ /I fI'!tHU "- Tlrtnee. Apud majores hoc erat ID more positum. Apud .pnscos qWieSitum est. .Dlcltur quoque: non sum apud me, je fie me possU, pas; je III lUis pas ",att,., de ,,",j.

AQUA, .. , f. Eall. SYN'. Unda. EPITIl.

Alba, alumna, belle fluens, calida, dulcis, gelida, intercus, jugis, nigra, pluvia, profluens et uber, summa, turbida et cadaveribus in. quinta, uberior, marina, perennis, pulchra. U$US: Aqua frigore concrescit. Aquam deducere in villam. Aquam ducere per fundum. Aqua ilIi hzret, iI ", sail gill dire, it est dMu fem6an-as. Aqua et ignl interdicere, illtlf't/ire f"'11 It {, feu (6a"nir. tXi/er). Aquarum fluxiones, dullus, divortia. Aquae perennes. Aqua imbribus aulla. Aquae eo anno ingentes fuere, U' J' eut cett« a,,"'eIII til gralllits i1ll11ldal;ollS. Aquam frigidam .wrunaere, rej,.oidir, oJIlrer II" refroidismtUfti (FIG.)

Aq\la benedicta, (Vuw.) Eall W"ite.

SYN. Aqua lustralis, consecrata , PHRAS. Aqua lustrali frontem tingere, lain I, sigpu til III ~ix av,& de f,all 6I"ile. Corpus aqua conaecrata aspergere ; labetulas animae aquae IUltra1is aspersione abstergere. Aqua consecrata se lustrare.

Aq\la lntercu., tl., f. Hydrojlisie. SYN.

Hydrops. Usus: Medicamentum dare ad aquam intercutem.

AQUAi:DUCT'OS, 0.., m. Conduit d'eau, _,tudw. Usus: De aquzdullu probe fecisti,

AQuARIOS, a, um, Relatif a ftall.

USUS: Provincia tibi obtigit aquaria, V(JIIS '_11 o6te"" r;IItenda1l&I des ,allx.

AQUAR1Us, 11 m. Porleur d'ea#. EPITH.

Humidus. Usus i Cum aquariis mihi pugnandum fult (lOll. curatorlbus), j, dus me .tlisjHlier av,. Its illSpectellrJ des eaux.

AQt1ATILIS, e, gen. com. AgNa/iffle.

SYN. In aquis viveDI, agens, degens, aquarum iDcOlae. Usus: aestiae terrenee , aquatiles, volatiles.

AQUA"I'IO, OIU., r. Aclion de s'alfwov/· ~ d'_. Usus: Hac a9uatione carere non possunt. Milites aquatioms causa longius . ptcJlp'eHi.

AQt1 ATOll, oris, Ill. Qui 'va d la jJrovi. siIHI ti'eaN. USUS: Aquatores nostri ab hostibus pressi.

AQUILA, e, f. Aigl" o;slall. EPITH.

Argentea, ac omnibus pemiciosa, ac funesta. Usus: I. Nulla avis aquila vehementius volat. 2. Signum mllltare, aigle, ,nseig"'" Aquilam inferre in medios hostes, Inter prae· dam decem aquilz relatae.

AQUILINUS, a, um, D'algle. * Usus:

HOlDo milvinis, aut aquilinis unguibus.

AQUILO,onls, m. Aijlll'lon, fie'" dll nord.

SVN. Ventus ex Septentnone, vel Septemtrionibus spirans; Septentrio; ventus Ser.ten. trionalis; ventus Austro obversus; ,Iem:

Pars ea mundi, quae ad Septentriones spellat. Usus: Domus Aquiloni obversa; Aquilonis frigori obnoxia.

AQUILONA.RIS, e, ~n. com.DN Mrd, uptelllriollal. Usus: Regie Aquilonaris.

AQUILUS, a, \lm,Drun,lo1l&/, 11011'4"'" * SYN. FUKUI et subni~r.· Usus: Homo colore aquile, corpore aqullus.

AQUOR, arl-, aquatu. mID, al;'l, d. $alfwOtlisit11l",,. d'eall. Usus: Oppidani sine periculo aquari non poterant.

AQUOs'Us, a, um , AgNeu¥, ",,,,,iII,, jINVUUX. * Usus: Campus aquosus, plai", marl.aptue.

AQUOLA., IB, r. Filel d'eau. SYK. Aqua exigua.

ARA, e, f. ANld. SYN. A1tare. EPITH.

Illustris, infima, princeps, vetus , USUS:

Aram dedicate; consecrare. Ad aram eonfugere. Pro aris et focis certare (pro rell,lonlbus,. Aram tenere.

ARA. TIO, ont.. f. La6ou,., I~g,; pI. term 1a6ou,.a6lts. SVN. Agricultura, &gri cultio; arvum. EpITH. Desertae, glandiferae et frulluosae, pate mae, relillae totse, vacuae. Usus: Per bellum multae arationes, frulluosae alioquin, desertee jacent. Vastatae aunt .....

tiones, et agri vetllgales. ,

ARA. TOR, Orl., m, La6ofInur. EPITH.

Experientissimus ac diligentissimus (ortis et experiens, invitus, nobilis, inimicus, laboriosislimus, locupletissimus, magou. et gnavull, miser, optimus, summus, rexnotissimus a foro. USus: Ex aratore oratorem fieri. Ager ille habuit aratores ducentos. Cf. R\lItlc\l&

ARATllUM, I,n. CAiUTJU. Usus: Ara· tro terram perstringere, Circumducere aratrum. Boum vires ad extrahenda aratr&.

ARBITER, rl, m, ArM".e, jup, (""""'.

SYN. Disceptator litis; praeses, testis. EPITH. Honorarius, remotus. USUS: I. Ad disceptandas res me.as te arbitrum adopto, statuo. Ad judicandas controversias meas cuperem te arbitrum mihi dan; te arbi.trum postuJo, capio, sumo; te arbitro mearum rerum utor, 2. TeaU., spedateur, '1'",Din. A1iquid agere arhitris remotis.

AR'B

ARC

ARBITRATOS, as, Ar6;lrap, smlnlflJ tn/;s. SYR. Sententia, opinio, judicium. Usus:

I. Meo arbitratu potius quam tuo agam. 2. Libitum, deelderlum, 'Voltml', 60n pla;Sir. lUiu, arbitratu de _pace agam. J. Poteetas, allt";I'. In arbnratum, ditionem alterius Be dare, dedere, Cf. Arbltrlum, Sententla.

ARBiTRIUM, 11, n. Vo/onll, 6o"p/aisir.

SVN. Arbitratus, voluntas, libido. "ErITH. Honorarium. usus , I. Ad alterius nutum et arbitrium fingere se totum et accommodare. Omnia sua ad alterius arbitrium conferre. Num id faciendum sit, tuum esto arbitrium. 2. Judicium arbltrll, sententla, senlnrce. Minos severa faeit arbitria apud inferoa. Arbitrium ad senatum rejicio ; judicem sena· tum capio,je pmuls Ie ,mal four jup.

ARBiTROR, arls, atlUl sum, ari, d.

Pmser, JUKer. SYN. J udico, censeo, statuo, autumo, existimo, puto. ADV. Imprudenter, omnino, magis, necessario, nimirum, similiter, pronus non, reCte, similiter,u5que eo. Usus: r, Patris est, arbitrari de filii rebus, ,lit pIrt doil surveil/er Its I#IIS tie son jils. 2. &sUmo, eslimer. Arbitrari facullates alterius j mores hominls, et falta arbitrari. Cf. Judlco, Exl.tlmo, Puto.

ARBOR, Oris, f. Ar6rt. EPITH. Allri{era, novella, 'vetula, infelix, senescens. Usus:

Arbores vivere et senescere dicimus, DireCbe in quincuncem arbores. Ambuiatio a novellis arboribus opacata. Arbores serere, quae alteri seculo prosmt. Proceritates arborum.

AR:BUSTUM,'I, n. Ar6usk. SYM. Arbore!l multae ad fruCtum consitae j solum arboribus consitum, convestltum, Usus: Arbusta f9- liorum tegmine ornata.

ARCA, ., f. Artnllire, &fl.Jre:forl. SYN.

Armarium, capsa, cista. EPITH. Inanis, plena. Usus: Animus hominis dives, non arca appellari solet. Argentum in arcapositum. Arcae alicujus confidere, (()"tpler sur/a eaissl tie "".

ARCANO, Ell mrel. SYM. Secreto, clam, remotis arbitris. USUS: Arcano paucula cum ilIo collocutus sum.

ARCANUM, I, n. Secrel.

ARCANUS, a, um, Secret, &4&11'. SYN.

Occultus. PHRAS. I. Non aunt lata areana, ces Cll()SIS ne lonlpas limNS. Non ex oeculto aJiquo genere litterarum 9uaesita sed lumpta de medio. Non lunt ista Interiora q!llepiam j nihil est, quod non in concione feC1e legi possit. N ihn hie mysteriorum j nihil quod non committi omnibuspossit. 2. Areana lata Bun t, (Is ,11,"11 sonlllt:r}III. Si quid sanCti e., ad li1entlum, istud est. In secreta hIIIc cum ami· til lunt volutanda, et non (oras efl'erenda. ,Tecllm ilta tibi habeto,quae committiomnibus haud tuto polsunt. USUS: Arcana occul-

taque omnia foras extulit, i/ a loul tUctlU'Verl II mtm/r' au paM jour.

ARCStO, as, cui, ere, a. Enfemur, karter, tUlourner. SYN. Defendo, abigo, propulso, prohibeo. USUS: I. Hones,tas, non poena ab in. juria homines areere debet: Ferro arcerecontumeliam. 2. Prohlbeo, pallo, removeo, averto, reptllUltr,IIoignwtle. Hostemfiniblls pauperes aditu arcere. Juventus a libidinibus arcenda. Frigo"'; nives, solem areere j de" lendere solem, hiemem, ardorem, d(fnulre thI 1fJ/lil, tlu froid elc. J. Coereeo, emprisonner. Servi (:ustodii. arcend! sunt et vincl.llis.

ARCESSOI " ACC:£RSO, I., IVI,ltU. m, .re, a. .&I"""",., afJIN/er. SYN. Voco, evoco. ADv. Aliunde, ultro. Usus: I. Olim ab aratro arcessebantur consl.lles. In senatum, in",triam arcesseee aliquem. 2. R.pato, lirer tit, eltert:!ltr. A capite rem ..-cesserel refwnulrl (Unt cllN, d son oripne). Longiul !Dde areessere. J. Accuao, aPJ#ltr~ j/Uti", 4&t:UItr. Capitis, in judicium capiM, arcessere quempiam, I#t:UStr '9n II'lIn mIn, capital. ] udicio aliquem areessere. ... Conclllo, Pr«tI,.t:r. Orationi splendorem arcessere, tlQn,," tie IIclat d .n d;S,wrs. Cf. voco, Accuao.

ARCHStTYPUS, I, m. OrigilUl/, mlND/" ",,111/'yp,. SYN. Prima forma, typus, exemplar. Usus : Archetypus crebril locil refeCtus et inculcatus.

A:R.CHI:pIRA'I' A, as, II\. CAe.! tie pirates.

SYN. Princeps piratarum. EPITH. Subdititius, terrestri" vetus. USUS: Archipitata a latrone produCtus.

ARCHI'I':S:C'I'OR, arls, atus sum, ari, d. Conslruire, INflir. SYN. F abricor, .truo. ADv. Qptime. Usus: Mente quidlibet nobis fabricar. polsemus, et architellari. Voluptates invenire novas, et architeC1ari, inw"ter tits plaidrs notwe4llr. cr. Atdlfteo.

ARCHI'I'ECTORA ... l. Arcll'kehtn.

SYM. ArchiteC\andi an. Usus: Honestae artes lunt, medicina, archite{\ura.

ARCHITECro$, I, m. Arcltil«lt. SVN.

Machinatorl princeps architeCtandi. EPITH. Bellus, malUs. Usus. OmniumarchiteC1o· rum et machinatorum prince", Chrysclgonus. 2. TIlANSL Auctor, maatatar, 4IIttur, .,/i. 1-' Stoici, architeCt! verborum. Epicurus inventor volupta.tis, et quasi architel\uI beatae vitae. Sceleri. architeCtu •.

ARCTit, EIroiI,,,,mt. SYM. StriCte. Usus:

AIde et graviter dormire. ArC1e compleC1i aliquem.

ARCTO, ... avl, II.tv.rn, are, a. StriW.

SYM. Conltringo, coanguato, coai-l\o, in anp.tum cogo. UStlS : Naves arflatae. Cl. An"lUItla

AR,CTUS, a, urn, Elr'oil, resl,"" SYlt.

ARC

Adltrillus, obstrillus, angustus. )( Laxa tus, latus. Usus; ArClissimum amici tire vincuculum, ArClioribus laqueis tenetur, quam ut evadat. ArCliora somm tempera, quam nellis. ArClus me somnus complexus est. ct. An~ 8uatWl.

ARC'QLA, III, f. PeNk lJoile. SVN. Area pam, capa. Usus: Liber meus ornnes Isocram areulas cons\lmpsit, IRon livre a constl· ,,,1 ttlllS hs parfUms tl'lso .. rate ( m parlanl des o""'_"/$ till $l)'le).

ARCOO, as, atum, are, a. CourlJ,r en arc.

SVN. In modum arcus curve, Usus: Curru areuato vellus, assis dans tin (liar (otlve,.l.

ARCOS, as, m. Arc. EPI1·H. Coloratus, intentus, pulcher. Usus: I. Animum tanquam arclUD intentum habere. Arcum iatendere, adducere ; areum remittere, laxare. 2. Iris, un.,n·del. Arcus ille e nubibus efficitur.

ARDENTER, Avec artkt.,.. SVN. Vehementer, intensius, majorem in modum cupere aliquid.

A'RDJtO, es, arai, araum, ere, n. Eire cll}f4mml, 6rllhr. SVN. Flagro, conflagro, deflagro. Apv. Accerrimc. PHRAS. I. Helene cauaa Troja aralt, Hllm, /ttl la cause tU l'inenuiU de Tro;e. Conflagravit; igne periit, absumpta, consumpta est; deflagravit, incensa est, in cineres abiit ; in bus tum conversa est, 2. Domus ardere eeeptt, I" maisan' COIll· men&e d lJri1ler. In ea domo non mediocre incendium excitatum est; domus igne correpta, absumpta, combusta est: gravis periculi, summi damni flamma cxorta est. Demus ignem, flammam concepit, exarsit pars domUs, etcollucet continenti inccndio; late fundit incendium; flalnmam differt ; periit incendio domus; incendio hausta, deleta est. Usus:

I. Domus ardebat non fortuito, sed oblate incendio. ·2. TRANSL. Ira et dolore ardet, i/ lJrlUe tie dlpit e/ tie dOlllttlr. Bello ardct Gallia.Ardelll oculi. Ardel ilIi ad ulciscendum animus. Cupid hate, amore, invidia ardet. Omnium bonorum odia in te ardent, Cf. Flasro, Incendium, Aeeendo.

ARDOR, 0l'1s, m. Ankur, Jm. SVN. )EltUS, flagrantia, incendium. EPITH. Accerrimus, et mobilissimus, coelestis, clarus, expressus, imperatorius oculorum, integer et purus, et liber, restinllus, summus, nimius, tempe-

-ratus, tennis et nulla admixtione concretes, ultimus et altissimus atque undique circumfusus et extremus, omnia cingcns, alque complexus. USUS: I. Solis ardore torreri, Ardorc confl.re. Ardorem a viti bus pampini defendunt,'propulsant. z. FulgOr, splendor, kW. Vide iu eo ardorem vultus, atque motU!ml. J. Vehementla, vis In8ens, dls;r, """"', jtusiMI .. Impetus animi, cupiditas vincendi, ardor mentis ad gloriam. Ardorem,

ARG

cupiditatem restinguere, reprimere. Consedit iIIe animi ardor et studium. Cf. Fervidus, Calor.

ARI'OUS, a, um, Escarjll,Ilevi. SVN.

Ascensu acclivi et aspero. ADv. Vehementer, Usus: I. Oppidum difficili ascensu, et arduo. 2. TRANSL. Dlffic1lls, jJlnilJJI, JijJidle. Ar. duum longi temporis, magnseque cogitationis opus moliri, Cf. DlffieUls.

AR 1tA, lie, f. Aire, sUiface plan4, uftle. SVN.

Locus sine ;edificio in urbe ; ruri ager, et ubi frurnenta excutiuntur. EPITH. Preeclara, pulchra. Usus: tEstimatores magni restimant tuas areas. In areis fraudare Decumanum, Iromper le /traple"r tU ta dime. N emu frumentum de area tollat.

ARENA, ee, f. Sable. Usus : Arenam emere aut paludem.

ARENOSUS, a, um, &llJlollnCU,1·. Usus:

Terra, Iittus arenosum.

ARJtO, es, .rui, ere, n. Eire ,luslcM. anae. * Usus: Fauces arent sit], SlI gorge lJrAle tU solf.

ARESCO, Is,escere, II. Se tksslclter. SVN.

Viriditatern amitto, )( Ma!l,efto. Usus: Arescere herbee, et interfici incipiunt. In alienis malis lacrima cito arescit,

ARGENT ARIA, lie, f . .B.lllt/lle. 5\'101.

Argentariorum munus, funllio, f/el tabema. EPITH. Dissoluta, non ignobilis, IlIilxima. Usus: Argentariam non ignobilem fecit, Dissolvere argentariam-

ARGENTARlus, II, m.l/ant/tller. S\'~.

Trapezita, collybista, qui argentariam facit, EpI1"H. Gratiosus apud omnes homines. Usus: Augusti avus fuir argentarius. .Vidi hoc in argentariorum tabu lis.

ARGENT1tUS, a, um, D'arC-eIIt. Aquila, signa argentea.

ARGENTUM I, n.Ar/rt!III. EJ>traExP'>" situm, grande. optimum, plenum artis, pUJ1llll, tam pneclarum, tam nobile. Usus: I. In iIlii insula ne scrupulusquidem argenti lnventus est. 2. Pecunia, nummtargentet, ,v/rml 1II01llla,l, /lilces d'argml. Navis erat plena argenn falli et signati. Argentum cselaturn, Argento aliquem emungere. Cf. Pecunia. Argentum infellum, argmlmlll Ir,wM/H, ell 'b,gols. Cui opponttue : Argentum fallum, aut ceelatum, argmt travail/I, (,'sell; Argen· tum signatum, argt!l1ll1l11Hllayl.

ARGIL):.A, al, r. Ar..4ri1e, terri de ""lier.

SVN. Terra tenax. Usus: Hie homulus ex argilla et luto fiClus.

A'RGOMENT.ATIO, lInis, f. Argul1lenc talion, rai.ronnellltnl. SVN. Ratio, argumentum, argumenti inventi artificiosa expolitio. EPITH. Aptissima ad judicationem, bipartita, expers arns, firma, firmior, firmissillla, neeessaria,probabilis, vehemens, accommodata,

ARC

contraria, longa et brevis, multa. Usus :.Argumentatio est argumenti explicatio. Arguanentationem quserere, invenire, concludere.

ARGOMENTOR, arls, atu. aum, arl,

d. Argwmltfler, raisonnlt". SYM. Argument •• ostendo, probo i argumentis vel conje(luris prosequor, Anv. Sedulo. USUS: Sed quid ego argumentor? quid plura disputo? Tu quidem sedulo argumentaris, quo ista pecunia pervenerit, quid de ea sperandum. Cf. Argumentum.

ARGOMENTUM, I, n, Argufnen/,ra;. son. SYM. Ratio. EpITH. Accusatorium, probabile, inventum, certius, certissimum, corn. mune, falsum, firmum, grave, gravissimum et firmissimum, magnum, majus, maximum, mediocre, molestum et difficile, multum, parvum, pertenue, prreclarum et nobile, premen· dum, propositum,l!roprium,simile, umversum, aptum quoddam et paratum singulis causa. rum generibus, .certum, c1arum, clarius luee, consimile, expeditum, exquisitum, firmius, gravius, insitum, aul aesumptam, leve, levi •• simum, medium, plurimum, perfeClum,' probabile et necessarium, utile. PHRAS. I. II.r8umentis rem probare, /lrouver lllU ellllSe. ElIquisitis rationibus confirmare i accurate de re dicere i rationibus conquisitis disputare.; argumenti. uti ,ravibu! et certis; ratlonibus concludere; rationes su!!'gerere firmas, et certissimas; causam rationibus persuadere, ostendere, agere, tueri, sustinere, 2. Argumentum hoc atnrmandl non leve habeo, f ai M 6o""es raisons fIo"r affirm,r &e f/lit j'avanu. Rerum earum hsee maxima argumenta habeo; argumentum non leve mihi nascitur ; pro argumento est mihi : argumentum esl; argumentum duco, accipio, arripio ; argumento magno est. Usus: I. Argumentum est ratio rei dubiae faciens fidem. Argumen. tum excogitare, proponere, aWerre. Argumen· tum ducere ab adjunClis ; ex re obvia nancisci, arripere, accipere. Argumentum Stoicorum more breviter adstringere, premere, in pauca conferee, serrer ses freuf/ts. Argumen. tum dilatare. 2. ConJectul'a, lignum, Indicium, nota, causa, oecaeto, signe, {ndi&a. (ion, indut. Exstant certissima argumenta et indicia sceleris. Id magno argumento est, hominem innocentem esse. Id ego jam antea multis argumentis judiearam. J. Poemll.tls, Comoadl., Tra8<ledl. materia, sujet tI'"n fJol",e, tl'u", eOlllldie etc. Tragici, cum explicare argumentum nequeunt, ad Deos confugiunt. 4- QU<i8Cunque res, de qua a8"ndum, .ubjecta materia tractanda, suje/, ",alib-e. Deest mihi argumentum scribendi, je "'ai rifn Ii ',""S Icrirl. Argumentum epi,tolae hoc erato Audite concionis ejus argu· mentum. Cf. Probo, Contlrmo, Dl.puto.

ARGOO, Ia, 1Jl, iltum, ere, a. Actuser, i_'per, (onflaintn. SYM. Accuse, incuso, in-

ARI

simulo.)( Defendo. Anv. Suspiciose. Usus:

I. ~Iiq.uem gravis sceleris, de gravi scelere, facinoris reum arguere. 2. A tnrmo, ',...."."er, affirm". Arguo te pecunias in pra::mium seeleris accepisse. Tu IIrguis, ego nego, cr. Rsprehendo, lnslmulo, Accuso.

ARGOl':E, Finelnlnl, ingt"ie,mment.

Usus: Acute mihi et argute respondit, Cal· lide et argute aliquid conjicere, De difficilli. mis argumentis argute disputavit.

AHG UTI&,.rum, f.pl, Trails i".t;lnitllk, gr""e. SYM, Acumen, elegantia,jocus, urbanitas. Usus: lI\a oratio multum argutiarum,' acuminis, urbanitatis habuit. Argutia:: digitorum (celerltal),g-esh'nllalion des doigls. Cf. Acumen, Jocua.

ARGOTOR, arls, .tus, BUm, arl,·d. nalJl/ler, 6avarrler. USUS: Totam diem argu. tatur quasi cicada.

ARGOTOt.US, a, urn, Un /JnI su61i/.

Usus: Perfeci Iibros sa*argutulos.

ARGOTUS, a, urn, Fin, 'n"ni/uk. SYM.

Qui argutias habet, callet, festivus, urbanus, concinnus, elegans, acutus. ADV. Nimium, plane. PHRAS. Nihil 1110 argutlus esse pote.t, person", n'ul plus tlllleat f/lit I",~ Multum argutiarum et urbanitatis babet; insunt in eo homineargutiz non inanes ae fri· volre ; acumen est siegulare, Usus: I. Poem" est ita a~utum, concmnum, elegans, ut nihil supra. QUIS in sententiis subtilior? qui. argutior? 2. Mobilis, "if, moNle. Oculi nimis arguti, ut a/feeli simuS, arguunt Manus minus arguta digitis. Cf. Facetull.

ARrDUS, a, urn, Artif/,se&,dlssIt:M. SYM.

Exsitcatus. USUS: I. Folia arida. 2.TRANSL. Tenuls, ",aigrf, SIC, elll'if In hac arida, et horrida rusticorum vita. Genus dicendi aridum, exile, concisum, minutum, 11)'11 sec, "'a~l(rt.

ARIES, litis, m. DI/ier. Animal, .Ignum c:~leate, machlna belllca. Usus: Pellis inaurata arietis. Ariete murum verberare, quatere, percutere.

ARJ!:TJNUS, a, urn, De "'Ii".. Usus:

Arietinum jecur ad morbos utile.

ARJ1tl'O, aa, avl, atum, are, a. et II.

C"of/ller (en /Jarl d" "'Iier), lullrl". SYN. Comibus peto, impeto. Usus: Nisus est COf· nlbus in me arietare.

ARJOLATIO, 6nls, (. O,.ackEpITIf.

Super!llitiosa: ariolationes Accii.

ARJOLOR, arls, atua, aum, arl, d. DI· /Jiler ties oracles. SVN. Divino, prsedico, Usus:

Suntqui qua:stuscausa atiolentur. Cf. Divino.

AaIOLUS, I, m. IN.,;n. SYN. Divinationi deditus, divinus, EPI'CH. Impudente .. _, inertes, aut insani. Usus: Aruspicum, ariolorum, augurum, vatum, conjeelorum furiosz prrediClionc$. Cf. Va tel!-

ARI

6.6

ARR

ARlST-',' .,(.BarN, poi"te tie, Np;. ,",sus :Spiea muniturvallo aristarum contra a¥ium mmorum mcrsum.

AIUTln4itTlcA, tie, f. Ar;t"",lh?u;; SYlIT. Arsnumeroruni. Usus; Homoremorbs a dialeflicis, in arithmeticis satis 'ver$atlls.

"ARMA, orum, rio pl. Arml. SVN. TelJm, ferrum. EP1Tll. Aliena, aptissima, avita, civiIia, domestica, firma, im{'ia, justa, nefanda, prava, pemiciOSa, ialutana, scelerata, sempitetna, servilia. USUS: I. Anna parare, pd. fJtlnr stS armes, Ie" rtvllir. Arma capere, lllmere,induere,armis se accingere, instruere, mlinire ; arma raptim capere, galeam su~re, clypeo corpus protegere, hastam vib~re. 2. Aclarma vocare, apjJeltr auz armes. Ad anna conc:itare, dere, condamare r arma dare imparatis. 30 Ad arma deecendere,'" w,,;r ..z """U. Ad arma venire, concurrere ; arma expedire j in .rmis esse : ire ad arma; arma tentan':; rem armis committere. 4- A,r-mi. clecertare, &o",~ttr'. Armis contendere, di~tare, decernere; annamovere, ferre, inCerre,conferre. 5. Ab armis. ~lIl~edere, ",str k ",,,,lat. Arma 'IIt/ conditionibus po· nere, deponere, relinquere; aut defatigatione j&aare, abjicere, . pl'())icere. 6. D~fensl~ar. _, iMy_", de tII/mse.Prudentlle armIS se tepre. Arma seneelutis exercitationes virtu~. 7. Bellum,pure. Res ad arma speelat, 10111 lDilnre It fa IlItrre. cr. Bellum.

'ARMAMENT A, Orum, n. pl. A,(rJs, IpiJemmt (/'11" "ai,ruau" tV"" tie ~ 11&. SVN. Omltis rneris ,instrumenta, ut navia, plaustn, belli. Usus; Caute armamenta ~omnia.

ARKA1iIENTARltJM, tI, n, Annuil.

SYlIT. Locus, ubi armamenta armaque servantur; iI,,,,: Navale. EprrH. Publica. Usus; Ex armamentariis publicis arma populo dividuntor.

ARMARIUM, u, n. AmOl·",. SVIi'.

Locui in quo vestes, stragula, er id genus alia servantur. Usus; Aurum ex armario ~rerre. Armarium perfringere.

ARMA'l'ORA, III, C. Arm,"e. EPITH. Le'til, melior, varia. Usus; Levis annaturz lIliles. .Annatura Romana Transalpina melior.

;'A:RMATUS, a, um,A""", Ig.##. StN.

Annis instruClus, omatus. PHMS, SucelnctQil arm II est, II ert rnlitu tie Sts armes. SUCcillelUI £eITo est; bum telo est; 'in antiis elt; anna (erf; telo paratus omatusque .est. )( Inermll, tiOaaml.' Usus; I. Armatos vere apPeliare possumus, qui Kutis telisqueparati, ..... tIq • .aunt· :Z.,TR.ANSL. )4unltll., pl'aeilltua,.tMitIIIj'. tkMI .. 'lncredibili auct..cia annato .. ,

A.ME~TUK, l,·rt .... l'rolijJeatltle ps Wltdl. DIFFER. Grell ri'rinoJium pecorum,.

armentum, majorum. USUS,; Bos armcnta sui generissequitur.

, ARMfG2R, lIrI,'m. Etuy_er. USUS; Ar~ mi'.e~ C!'tilinae, stipator tui corporis, signifer seditl(Jlus,

ARMILt.:..E, 'arum, f. pl Braceltls.

Usus; Armillae, quse brachialia appellantur,

. A:RMO, a., avl, atum, are, a.. Armtr, Ig,,;jJer. SVN. ,Anna do, arma induo, armis induo, armis instruo. ADV. J ustius in aliquem, USUS: I. Multitudinem hominum cogere, armare, instruere. 2. TRANSL. Munlo, orno, inatruo1conllrmo, armer, mu,,;r, po.rvoir. Perditos elves religione Deorum, temeritatem plellis auelorilate publica; se eloquentia armare,

ARO a., .vl, atum, are, 11.. LMottrtr.

SVN. Solum .ratro pe,stringo; terram proscindo, subigo; sulcum imprimo; solum opere renovo; aratro terram verto, eft'ringo, findo. Usus; Sulcum altius im,Primere, ut ager aratus, novatus, iteratus mehores foetus possit, et grandiores edere,

ARRitPOflel ADRjtPO, II, rep'l, ere, n, S'i"';"uer. ADV, Moderate,sensim. Usus:

Sensim et moderate arrepere ad amicitiam alterius.

ARRHA, tie, f. "'/ ARRHAsO, onl., m.

Gage. * SVN. Pignus. Usus; Ea reliCla est arrhaboni, elk Jut laissle,'" ~sll"""I.

ARRID20, ee, rI.I, rI.um, ere, n., _. ,.,."gua", .... R;,., soun·re. ADV. Facete, leniter, leviter1 vaide, vehementius, urbane, Usus: I. Arridere alicui sourirt 4 gllll,.._, 2. TRANSL. Placet, il ptdt. c;2uod mihi plurimum arridet, tibi valde disphcet.

, ARRIGO, I., rex!, rectum, ere, a.. Lriler, , dresser. SVN. Erigo, excite, Usus; Arri(tere aures, animum advertere. Animos oraaone sua arrexit, ezciler.

ARRlpIO, I., I'lplll, I'eptum, ere, a.

Prendre, e"lever,' s''''''parer tie. SVN. Apprehendo, rapio, accipio, capio, eliJG,assumo, aggredior. )( Relinquo. ADv. Aliunde, ."ide, celeriter, sero, subito. USUS: I. Arriperefacultatem laedendi, maledifium ex triVI() ; eausam ad incendia, et ca:des arripere. Arripere sermonem. 2, DIIICO, IntelUgo. Litteras-6necas avidissime arripui, fai ,,,,6rassl a'IIt:t: a'7IitIilll"lIude des Ie/Ins. Pueri celeriter res innumerabilesarripittnt. 30 prehendo, saisir:. Medium arripere aliquem. lIlum colla arripuit.

" Al\RISIO, Ollis, f. SiJfIri,., d'aPfo'o6al'''~ • Usus;' Exordiein,Yr abo arrisione.,

.A.RRO:oO, la, moet, roaum,: ere, .a., Ron. g'r,~-V:N. RodQ" consume, perdo, USl,lS ; Rem-

pub)lc~alTQQet:e. .

ARR

ARROGANS, anUs, omn. gen. ArrtlgtUll, lrisomplueuJ'; IIaultu'". SVN, Insolens, superDus, temerarius, Anv, Stulte, PHRAS. AITO•• e Ubi plue quam licet, vous II,s pilli .",."galll '1,i';1 tit comiiml. Altius, quam oporl1!at, te e~t01.li~.,l'I~mium te elfers, tibi plates; A,saentans lIbl IPSI, et ama_s. Cum de te juditas, non rationem ton.ults, non veritatem. Largiris ipse tibi pl~s, quam veritas concedat, wi plus quam ventatt. Plus tibi .ssumis, quam deceat, conveniat, ~uum sit, ratio ferat, ,patlatur, c~ncedat. I ~a superbe agis, ut (em non poSSIS. Superbia est prorsus non ferenda~ Parem tibi neminem vis, te cunClis a'1t~fe,rs., Omnes despicis, tc unum suspids. Tlhl IpSI magnus es, atque eximius. Amas ipse te sine rivali. Omnia putas in te uno col~ta. Fortunam ipsam minus esse te fortun!l~m putas. Persuasum habes, tuis te fortunls ipsam Fortunam anteire. Elati nimium .nim! es, et su~rbia tume~, ,turgescis, mtu~e.scIS, t~rge~, I,nflatus ~~ mrma, Arrogantiam tibi lumlS nrmiam] Spiritus sumis nimi. arragantes. Animas efiers lnsolentes, Spiritus tollis. "astu turges et insolentia intolerabili. Superbe te circumsplcis, Te unum miraris; ncminem pra: te hominem putas. Cf. Arrogo, Superbua, InllOlena, Faet\l&

ARROGANTER, A'IItc arrOXane,. $VN.

S~~rbe, contumaciter. USUS: Nihil Alpere, nlht! arroganter, turpiter, aut sordide quidquam ab illo diClum. Contumacitcr et arroganter scribere.

ARROGAN'tIA, e, f. ArroKallC'. SVN.

Superbia, insolentia, contumacia, tntolerantia. )'~ Mod_tla. EPI'I'H. l>esipiens, gravisatque lI)tolerabilis, inanis, molestlssima , odiosa, summa. Usus: Sermo odiosae arrogantille plenus. Ex arrogantia. odium , ex odio arrogantia nascitur, Alterius arrogantiam deprimere. Cf. Ambltlo, :Superb1., InlOlenU.,

ARROGO, as, avl, atum, are, a. s'Arro· K"', s'oppropriel'. SVN. Temere mihl tribuo, mihi sumo. )( Dero,o. PHRAS. Non m1hl tantu~ aerogo, tr1buo, ut. ... je II',,! pas la (lrllelllloll de.... Non eam de me optnionem luscepi. Non sumo, Alsumo mihi tantum, Non Ita mihi assentor. Non ita mihi placeo. Non ita me effero, Non in me tantum stit.tuo, pono, loco; non ipse me tantl facio,a:stimo, pendo, puto, duco. Ad hunc me sapientia: gradum pervenisse non puto, Eam mihi sapientiam contigisse non sentio.Fateor eo me sapi!:ntire non pervenisse ; ea me. sapientia rron C$.3C, non usque adeo sapere. Non p~cerpo mihi hunc laboris tui fructum 'j alienam banc laudem mihi non appeto j nihil'mihi ex ea laude decerpo, Alii ad .se trahant omnia: assumant sibi In hoc p'tlIeC!puam prudentiami ego nihil istorum mihi vindico. NOll istam adsc.isco mihi sapientiam; non cos tollo spi-

ART

------------------

ritus; non c~n~ mihi sumo arrogantiam. Usus:

Non hoc mihi sumo et 'arrogo, (Vlllt{o: non prlllaumo.) Multum tibi tribuo, i1iud mihi arrogo. Cf. Vlndlco, Sumo,

,AR.S, artl8,f. ,Arl, s"{mc~, ,1Itl/i<'r,pr(>f~s' SIO", SVN. Artificium, ratio faciendi, faturtas d_oClrina, scientia, disciplina, E PITH. Amplis~ Sl,ma" ~bsolu!a, et peneela, bona, difficilis, dlfficllhma, divina, dux certior quam natura !,xcell~ns" facilis, f!lciIliD!a, fidelis, humili~ l'1a~dlta, Inc?mpta, mers, Intim~, levis.loquax ntml~m, ludl~ra, magna c,t gloriosa, major et uberior, maxima, multa, mutua, null.a,,1 perennis, obscura et difficilis, opinabilis, optima politissima, perfcCla atque uber, plena deleCla~ tionis, recondita, multiplex subtilisque; rhetorica, solers, sordida, summa, tanta tamque fro. CluOS&, tanq uam operosa, et perindefruCluosa, tantatamque varia, tota. PHRAs. Attea lib.r.lesdlscere, /luditr I~s arts li6t!raur. Ard. bus erudiril qui bus ingenia.ad magnee fortuna! cultum excotantur. Omnib'os artibus liberalium studiorum excoli, Bonis, ingenuis artibus; studii. bonarum artium ; omnibus dOClrinis erudiri ; omnium dOClrinarllm studiis, omnibus disciplinis imbui, institui. Cf. Litteral, Humanus, Disco. Doeeo. Usus: I. Ars'cst pra:· ceptio, quse dat certam viam, rationemque discendi, Ars a natura proficiscitur. Artem eflicit, pari! anirnadversio n.tune. N on omnia ad artem et precepta su"trevocanda.':I. A .... Ubue aUquern 1nltltuere, illSlruir, ''1'' dans lu ""Is. Erudite, tingere, mficere, 3. Ho.mo arUbua pred1tul; "tllllme 6i,,, doId. ins~l'I#il. ~ui ~isciplinas egregie coluit, per: cepit penttus, In arte.multum versatus est, Ex om~ibus ejus .diClis al'sexstat. Quam quisque nont artem III hac se exerceat. 4-Artem abJicere, '1l1illtr 11M profession. Se ab arte abducere. 5. Artem exercere, exercer u" tnl/ier. Artem facere, faClitare, exercere, profiteri; operam dare arti.

ARTi:RIA:Le, f. La Iratltlt-arlJrt i erI~,., du ~lIls, t;Pll'H. Aspera, crebra, mUll&. Usus: Micat arteria velut lgneo motu, pal. pitat, facile laeditur; abaCli! febribusac· quiescit.

ARTHRI'tICUS, a, urn, GOlIl/lUr. SVN, Qui articulorum dolores habet.

AR'tICOLA'ti:, Cla/nfllml" distjllell. menl. SVN. Clare, aperte, Usus: IIlam a me articulate salutabis.

ARTICOLA'tIM, Par· IIIorctallr,' fJaI' pUces. SVN. Separatim, seorsim. Usus: Qual fuse oli...., at libere, nunc articulatim, distinCleque dicentur . .Membra articulatim dividit,

AR'tICOLt1S, I, m. At/iC1llatio", joi,,I"rt. SVN. Nodus, junClura. EPITH. Singun. Usus :1. Terentia magnos habetarticulotum

A\RT

6~

Ase

dolores. 2. Momentum, oecaslo, opportunita., punctum temporl., poinl, m('menl, «t.,w,,_ /afl",dll. I n ipso articulo temporis supervemt, Omnes commoditatis articulos novlt. 3- Membra et Intervalla oratlonls, mtllf6re iU P"rtUI, mol, arlie/I. Oratio sine nervis, aine articulis flu&ns, dissoluta. Articulia membrisque distin{\a oratio. 4- (Artlculua ticiel. VULG.) arlkle iU loi. Captus doanme Christian~, dogma Chrlstian~ relisionis pnecipuum.

ARTIFElI:, Icl., m, Arllsll, arllsan, all/eIIr. SYM. Opifex; Itlm: Sciens, peritus. )( InlCl_ EPITH. CalliduB, egregiuI, politus, probus, summus I multus, scenicus. ADV, Plane. USUS: I. J\rtificem non fortuito, sed quem przcepta, et comprehensa tenere videmus, appellamus. 2. MajJlater/ auctor, rlll/ell" I&riflain, &riallllr. Gnecl dicendi artifiees et doflores. Callidus comparandarum voluptatum artifex. DEUS mundi artifex. Cf. Opltex.

ARTIF%cXOs:l, Afll& art, afll& m""ode; arlUlemenl. SYM. Scite, venuste, summo artificio ;. opere mirabili ; politissima arte ; arte exquisita, summa, singulari ; opera et artificio pra:daro. Usus: Artiliciose rem digerere.

ARTIFICIOSUS, a, um, A'IIIC art, ,',,-

• ,IrinI.r; arliji&ie/. SYM. Habens artem, et villi artilieii. )( Natu~alls. Usus: I. Natura non artifici!)sa modo, sed plane artifex. 2. A rtUlclo prlllditus. Artificiosum et divinum . opus, _'lIrt magnififlle II 'IIraillUnt alfllnt . . Artificiosa divinandi genera, pnesensio arti-

ficiosa. Cf. Naturalls dlvlnatio.

ART!F!CJuM, 11, n. Art, mlher, prO/IS.

M,tt/ atlrm'.J..llabilell. S~N. Artificis i~aus. tna; opus, acuo, preestanna, opera; ars Ipsa. EPITH. Acc:usatorium alienum, antiquum, callidiaaimum, c:omm;;;ium, dissimile aliorum, ineertum, intimum, levius, maximum, mirum, proprium, singulare, sordidum ancillareque, suburbanum, summum, tenue et leve, urbanum, clegantius, ma$'llum, necessarium varium. USUS: I. OmnIa antiquo opere,et summo Al'tificio (a&. Non tam argenti illius, quam artilicii cupidus fuerat. 2. Astus, dolus, arti/k6, rIISt, inaNg'. Homo artificio simulationis eruditus. Non tantum consilio, sed artificio pugnare. 3- Ratio, dlsclpllna, In8titutlo, afr4!Ctata dUisentla.stu.dlum, apparatus, Kima, tlll",u syslJml. Orator in artificio acc;usatorio calhdus. Suspicio artificii minuit dil;elltis au(\oritattm, fidem. Noneloquentia ex artifido nata es~. sed contra, f li09l1lntt tiut Jtu nIe de /a IMoril, mais III. t/llone al 1'I1.,~,. CE. ArIJ.

A,l\TOLAGANOS, 1, m. Sorte ae /J4lisleriI. Panla dellcaU senus, qualla aunt llba,et Piacente. Usus: Dediscendse sunt tibi .portell~ tuse, et artolagani.

ARTOS, faS, riI. StZllru artus, artuum, tubus, m. pl. Mem6r,. SYM. Membrum. EPITH. Molhs, tremulus. Usus: I. Vehementer omnes ejus artus laborant. Omnibus artubus cruciatur. 2. Articulus, commissura, nodus, arliculalion,jolnlllrt ties os. Omnibus artubus contremisco. Nervi atque artus sapientire sunt, non temere credere.

ARUNDO, Inls, f. Roseau. * USUS:

Arundine texta ; stramento inte{ta redilicia.'

ARUSPEX, leis, m. A""sli~e. SVN. Extispex, Usus: Aruspices, augures, arioli, conje{\ores, vates prsedicunt, qua: extis signifieentur,

ARUSP!CINA'. e, f. Scitnet iUs aP'lllpiUI. SYN. An aruSPlCUm. Usus: Aruspicinam facere, colere, exercere, rend,., iUs oraclel tl'apr~s fin.rJ«lion iUl,enlrai/les iUs fI;eli_s.

ARUSP!C!NOS, a, um, RI/ali/II.I/Z 4rII.tIicts. Usus: Libri rituales et aruspicini.

ARVUM,I, n.PIlisoraln. au pt., ella",!!.r, terr«; Usus: Ager, campus. EptTH. Frugiferum et fertile. Usus: F rugifera Asia: arva.

ARlI:, arels, f. Gladl/Ie. SYM. Castellum.

EPITH. Alta, communis, tota. Usus: I. Amisso oppido arx munita retenta est. 2. Perfuslum, praealdlum,llact/tJrte; nl"p, aslle • Roma arx omnium gentium. Fecisti ex iIIo templo areem improbitatis, castellum forensis latrocinii.

AS, auls, m. NummlUl mlnlmus. M __ nau iU Cllivrt. Usus: I. Negat, se vel assem daturum .. 2. Totum, cujU$ dlvlslo est In duodectm aUla partes, finill IJlllkOtlflit SI alvlsant en aOlisl partus. Ex asse lueres, llga,. laire 1I,Ii'lle".161.

ASCENDO, Is, IlCelldl, acellsu.m. ere, n. et a. Mont". SYN. Scando. )( De_ndo. ADv. Alte, gradatim, omnino non, sensim in partem. PHRAS. I. AliCendlt In ,molltem, II p;ttvil la mon.tagne. Gradum fecit ad mO,ntis fastigium; in montem, in jugum montis ascensu arduo ac difficili evasit, Enisus est, et loci iniquitatem exsuperavit ; montis jugum petiit; per ardua nisus, horrentibus scopulie gradum intulit ; in summum clivi jugum leni gradu dU{\lls est; in ardua evasit; montis fastigium cursu subiit. 2, AlCendere In ciaaaem altlorem, monter danI lint dassl Pllll IIl'1lle. Ingredi majorum studiorum rationem; gradum studiorum altiorem conscendere ; gradum facere ad superiorem studiorum classem; in scholam superiorem adscisci; absolvi ab inferiore srudiorum classe; donari altiore, 3. Non .allCendere ad clauem altlorem, nt pas mo"t" aans lI"t class« slip/rilllre, Probiberi aditu schola: superiotis ; depe1Ji de spe classis allioris ; rejici, exc1udi, repulsam ferre, preeteriri, cum de evehendis in elassem

ASC

ASP

superiorem litterarum alumnis senten tile feruntur. Usus: Quibus veluti gradibus in ccelum me ascendisse credebam. Ascendere in oppidum, Ascendere, et in altiorem locum virtute pervenire,

ASCENSXO, onls, f Asce"n'on. SVN. As. census. Usus: Qure fuerit ascensio, dicam.

Aacenslo ])omlnl, r Ascension de 71,u,Cllrisl. Christi reparatoris in coelum ascensus. T. riumphalis Christi in ccelum • reditus. Dies ascendenti in coelum liberatori hominum Christo sacra. Dies memoria trlumphalis Christi in coelum reditus celeberrirna.

ASCENSOS, o.s, m. Ad;",. tie monter, tUC",n'on. Usus: Oppidum est arduo ascensu et dillidli. Ad honoriS amplioris gradum hie primus ascensus esto.

ASCXA, l!!l, f. Haclle /JoUr travail/,r It lois, ao!dr,. SVN. Dolalira. Usus: Ascia polire lignum.

ASCISCO et ADSCISCO, Is, acivl, acitum,ere, a. Recllercll,r, approuver. SVN. Appeto, approbo. )( Repudlo. ADV. Undique. Usus: I. Natura ipsa voluptatem asciscit, dolorem reprobat. Heec senatus populusque ascivit, adOPler. z. Adacrlbo, adJungo, annumero, raslocier I/f", radio;""", Plurimos ad ejus .seeleris fcedus, societatem asci. vito Boni bonos sibi asciseunt, et diligunt, In civitatem asciscere quempiam, J. Retineo, com para, adopler, ac"mir, alli"r d soi. Consuetudinem aliquam, leges certas sibi asciscere. Laudem sibi asciseere, Me patronam ascivit. Inest in eo ascilus CJ.uldam, ae minime nativus lepor. Non eam mihi sapientiam ascisco. Cf. AdJungo.

ASCRiso et ADSCRlsO, Is, acrlpsl, ICrlptum, ere, a. Metlre au 1f()",6re de, radio/IYlre. SVN. Adjungo, ascisco, assigno, Aov, Vulgo. Usus: I. Ad judicium tuum sententiam ascribo meam,.it ioins mo,. opi. nion d la v6lre. Tu me tUIS laudibus socium ascribis, Qureso in numerum tuorum, in tuarn amicitiam me ascribe. 2. A .. Igno, trlbuo, attn'6tler, l"fZ/JIJOrltr, imputer d. Bonos exitus Diis adscribimuI; (VUW. Imputamus). J. tmmateteato, coopto, vulgo, ins,·n,.e, "'1"6111'. Homo Tarsensibus aseriptus. Smirnre, Epheso ascriptus. ... Lltteris allquld Inferre, aiouttr II u", lettre; Caius salutem tibi adscribit, Callis 'lI01lS sallil.

ASCRIPTXO, onls, f. vel ADSCRIPTXo, Additio" (d u,. Icrit), clauu a.ltiitio"",lIe. Usus: Dedarat ista ascri ptio,

ASINUS, I, m. Alit. EPITH. Onustus auto.

Usus: I. LOngum est, persequi mulorum utilitates, et asinorum. 2. TRANSL. Ad hemt« nem eegnem, itn6lcile, stupitle. Quid nunc te, asine, litteras doceam? non opus est verbis, sed fustibus.

ASOTOS, I, m. Voluptueur. SVN. Prodigus, in luxum effusus. EPlTH. Acerbus, mundus et elegans, non religiosus. Usus:

Asoti mundi, et elegantes, optimis cocis, pi. storibus, aucupio, piscatu, venatione.

ASPECTABILIS, e, gen. com. Que 1'0" peut voir, recarder. SVN. Quod sub aspectum cadit. Usus: Corporeum et aspeCla.bile, itemque tra(labile est omne, quod natum est.

ASPECTO et AOSPECTO, as, av) atum, are, a. R,carder sOllv",/. SVN. In. tueor, aspicio, Usus: Quid me aspeC\a.?

ASPECTOS vel ADSPECTOS, lis, m, V.e, recard. SVN. Ades. Epl1'!i. Acris, deli. ltus;. Usus: I. Roma ad aspeC\um venusta. E primo tUI I\speC\u voluptatem maximam cepi ; CUfa! omnes consedere, 2. Przsen\la. conspectus, asiNcl tl'1I" Hiet, prt!st'nce, erllrieur. Adducere copias in aspeClum hostium, Aspectum, prresentlam hominum vitare. Pluta sub uno aspe(\u po!,ere . .t,-Acles ()Culor~~. vue, .!eur. Solem mtuens aspeC\um amistt, Ista sub a.peC\um cadunt, veniunt. Orator in contentione utatur aspectu acri,

ASPELLO, Is, p().lI, pulsum, ere, 1\.

Cllasser,6a",,;r. SVN. Pella, depello. Usus:

Longe a patria aspellor. Cf. Pello.

ASPER, era erum, Rutll,ra6aJeur. SVN.

Scaber, durus, baben. aliquid asperitatis.)( Lenis, levis. USUS: I. Loca as~ra, et insalubria. 2. TRANSL. Homo moribus asper et durus, IIom",e tlur tf i,,":aila6le. Aspera, tristis, horrida oratio. Cf. Agresti&, Duru&

ASPl!!Ri!:, Apr,,,,,,,' , dureilltllt. SVN.

Dure,severe, rigide, aeeTbe.)( Leniter. Usus:

Aspere et vehementer loqui, accusare. Aspere, feraciter, libere diaa. Asperrime eum tratlavit.

ASPERGO VII AOSPERGO, Is, spel'lll, spersum, ere, a. Rlpandrt sur, arroser, sallpoutlrer. SVN. Respergo. ADV. Leniter, temere, Usus: I. Sale camem, aras sanguine aspergere, Aspersatemere pigmenta in tabula. 2. TRANS... Maculo, souiller. Dignit!'ti alicujus maculam, labemque aspergere. HUJus fac\i non modo infamia, sed ne suspicione unquam fui aspersus.3. MIIIC80, adJun.o, trlbuo, aiollter, pars,mer. Comitati ~vita. tem aspergere, sales orationi. Aliquid-m htteris aspergere. Hrereditatis particulam homini aspergere. Cf. Conspergo •

. ASPl!!RXTAS, aUs, f. As/Jlrill, i"Igalill. SVN. Salebra , £PltH. Judicialis, rustica , Usus: I. Viarum, saxorum asperitates, III asP/rills des pierres. 2. TRANSL. In his rerum asperitatibus, temporum angustiis, morem tibi tamen gero, duretl, r;gueur, slvlrill. Agrestem, inconcinnam, nativam asperitatem humanitate adscita condire. Cf. Durus, Inhumanus.

Asp

ASS

ASPERNATIO, ani., f. Mlpris; SVN.

Contemptio, eontemptus. Usus: Perturbationes animi ex aspematione rationis eveniunt, Cf. Contemptus.

ASPERNOR, arl., atUB sum, al'l, d.

J.[IJri.r".. SVN, Respuo, repudio, recuse, rejieio, fugio, abhorreo. )( Appeto, amo, eenMC~l'. ADV. Admodum, aperte. Usus: Hae eorum querimoniae aspemandae non sunt. Nemo est, qui te ocults (ugiat, auribus respuat, recordatione ipsa perhorrescat, ac animo aspemetur. Cf. Abhorreo, Spel'no, Contemno.

ASPERSI6 'Vel ADSPERSIO, Onll, f.

A&/itm de rlj}(uu/re, aspersivn. SVN. Reseer.i~. EPITH .. Fortuita, sumptuosa. Usus: Fortulta aspenlone ccmmaculatus,

ASplCIO at ADSPICIO, is, ~xl, spe.. . ~um, ere, a./(tgtVtkr, 'VOir. SVN. Conapicio, IOtueor, contueor, aspecto, contemplor. ADV. ))ecore,furtim inter se,striClim. PHRA5. I. Hominem diu aspexl, /ai 10llgtelnps cOIISitllrl &1/ IIommt. Conjeci in hominem oculos ; obtUtumque in ilIo defixi. Oeulos de homine nun9uamdejeci; in ejus vultu diu habitarunt oculi mei. Os, oculosque in hominem converti. Hominem oculi. probe collustravi. Aspedu cju. oculos diu pavi meos. Oculos adverti penitus. Oculos ad hominem adjecl iIIieo; intenta immotaque acie contemplatus sum. Oculos a vultu hominis nunquam movi, Intendi in hominem oculos, diu in ejus vultu moratu •• um. 2. A.plclo loci Iltum,jt co"t(IIIj)11 /13 "l1li111 til (I liU. Perlustro oculis j oculis metlor n!gionem omnem. Oculos coHium nemorumque s{1ttuaeulo, quz locum coronant, impleo. Regtonem loci omnem oculis obeo, 1I1Urpo. Ludenti. eo loco tot naturae s~ctacula oculis capesso. Oram omnem feliclssimi litton. oculi. mando, trado dili~enter. 3. Co~ pUB tot vulnel'lbusdeformatumab omnibus a.p~eltur, loulle IIZOntU rtgartfe CI corps couwri tit IJlts.rurts.Ante omnium oculos versatur ; in omnium oculoe incurrit; spe&culo est omnibus; omnium in se oculos avertit. Omnium otuliin tam fcedum spe&culum lIunt conversi.4- Torvo homtnem oculo aeptce~ rlpr"". de trauers, ",IdttUll1I1t111. Terribdi vultu, limis oculis intueri; torvo lumine, acriterque intuente hominem obire. 5. Nolo asplc.re tam foedum IIpetuaculum,}1 "e 'Vtuz pas 'Voir ce spectacle IIorr;III. Contagionem aspetlus fugio; ne oculis quidem contingere lustine. 0 tam fcedum spetlaculum. Refugit oculus tam atrocis mali speciem; asp«lum f1agitii ave nor. A cOllspellu 'tam indigtll (acinoris rile averto; oculos remoYeo. Usus: Orationis vim & incitationem aspexi; Cf. Video.

ASplaATIO, 'VII ADSpIRA'1'IO, On!., (. Souffle. SVN. Exhalatio, Usus: J. Fiunt

hae ex eceli varietate, et disparili terraru., aspiratlone, 2. Spiritus, aspirafioll. Roman, aspiratione in solisvocalibll~ utebantur, J. Sptratio, ezllalaz'.JolI. Est ejus c¢li aspiratio gravis, ac I,ltstilens. Aerls aspiratione animantes susnnentur,

A$pIROet ADSpIRO, • ., avl, atum, are, n. Souffler. Usus: I. Spiro, SOl#,r. Aspirant aurz in nollem. 2. Tendo, eonnuor, approclur de" aspirer d. Nemo ad alienam causam nisi vocatus, aspirare debet. Nemo ad laudem bellicam Scipionis adhuc aspiravit, In curiain aspirare.· Aspirare ad fortunam meliorem ; animum ad spem Iiberalioris (or. tllnl!e adjicere, adjungere. J. Faveo, fa'Voriser. Labori fortuna aspiravit. In rebus difficillimis aspirare alicui. 4- Aceedo, rappr~ .-1141' Ii!. Irnpedivi omnes aditus, ne hostes ad nos, ad urbem aspirent. Aspirare in curiam. Cf. Desldero, Amblo •

AsPIS, Ydl., t. A.rpic. Usus: Aspide ad corpus admota se sustulit.

ASPORTATIO onl., f. Actio" de IrlUlSporler, Irallsporl.EPITH. Perdifficilis. Usus:

Earum statuarum demolitio, et asportatio difficilis videbatur.

ASPORTO,as,avl,atum,are, a. TralUporter. SVN. Aufero. Usus: Multa de suia rebus asportarunt, Cf. Tollo, Removeo.

ASPRitTUM, I, h. Lin. cDtl'Verl tit pllrrt" elde IJroussai/lu. SVN. Locus asper et abruptus, Usus: Tabernacula statucre in aspretis, et insequabill 11010.

ASS:I!:CLA, Ie, m, Qu" est d fa mite tI" part;sa", SVN. Assetuator. USUS: Assenta· tores .omnium mensarum asseclre. Legatorum, Prretorum asseclse,

ASSECTATIO, On I., f. Action ti'a&(qm. pagner, cor"le. Usus: '!enues homines divltum assetlatJone se sustment.

ASSECTATOR, orl., m. Celll/ljlli iUl:om· pagnI, 9uifait cor'l.l(l; disc/pie. SVN. Assecla. gPITH. Vetus. Usus: Asslaua eum assellatorum et amicorum copia obsidet.

ASSECTOR, arls, atus, Bum, ad, d.

Accompapur, suivr«: SVN. Sector. DIFFER. comitari In It1ner.e: assellari fere per urbem, Usus: Aliquem assetuari in petendo rnagistratu, Cf. Comitor, SeClol'.

ASSEl'fSI0, onls, f. Assmtilllmf, atfIII#0", approbation. SVN. Assensus, approbatio, applausus plausus.)( Dt_nllto. EPITH. Falsa, fidna, constans, imbccilla .. popularis, voluntaria, crebra, "era, nee taeua, nee occulta. Usus: I. Ea oratio omnium admiratione, approbatione populari, omnium as~ensione audita est, d~ ,,01ll6r(IISes appro6atlOns accutilJirml c, discours. 2. Sellsatio v(.I/fo. Assensio fieri non potcst, nulla re foris e~d· tata, ce. Consensio, Concordia.

ASS

ASS

ASSENSOR, oris, m. Appro#ateNr: Usus: ·Tu ex omnibus solus assensor non fuisli.

ASSENSOS, as, m. Assmlime"l, 'appro- 6ation. SVN. Assensio, approbatio, Usus: Ab assensu se sustinere. Assensum retinere, cohibere, suspendre son ilSunlime"l. Assensu aliquid suo comprobare, ajJprollVer ¥uellJUI &"OSI.

ASSENTA.Tlo, On Is, f. Fla(ltr;e. SYM.

Adulalio} blanditise, EPITH. Adjutrix vitiorum, callida, taceta, molesta, nimia, non digna homine aliquo, perniciosa, turpis. Usus: Assentationibus et blanditiis se in Cresaris consuetudinem immersit, ses jial/triu II ItS caresses ftJllI/ait entrer 6im aTlant aa,1S fa'ilitit til Clsa". Assentatione ejus benevolentiam collegit; graliam aucupatus est. Homo ad assentationem eruditus. Amovenda est vitiorum adjutrix assentatio.

ASSENT A. TIUNCOLA, &e, f. Pel/lljlal. tert« Usus: Assentatiuncula quadam aucupari gratiam.

ASSENTA.TOR, oris, m. Flalltllr. SVN.

Adulator, homo ad assentationern eruditus, ad voluntatem dicens, EPITH, Grreculus, per. niciosus. Usus: Cave, ne asscntatoribus au' rem patefacias, prentJl !Jarde dl ",.'ter f"rn'II, (luX'jial/mrs. Assentator grreculus ad alterius non modo sensum et voluntatern, sed vultum etiam, atque nutum convertitur. AssentatQres divitum levitatem voluptate quasi titillantes. Cf. Adulator.

ASSENTA.'r'ORlt, Enjiatleu,., Usus:

Frateme te, non assematorte admoneo.

ASSENTIO, Is, "n.l, .n.um, Ire, n. ~tri! dn ",Ime a,','s, a/JjJrouvtr. SVN. Assentior, cum aliquo sentio, approbo, concede, )( Nego, dl_ntlo. Usus: Cave, ne multitudini temere assentias.

ASSENT toa, Irla, "n8UII Btim, Irt, d.

Etredu ",bTle avis, approuv,,.. SVN. Assentio, cum aliquo sentio, probo, in sententiam alicujus eo, discedo, dlsc,sslOnem facio. )( DI_nt!Q. Anv. Aperte, arroganter, certe, facile, falso, frequenter, imbecillius, libenter, omnino, paulum, plane, prorsus, reRe, temere, valde, vehementer, PHRAS. I. SenatuB unlversu8 mthl a_nIU. est, Ie "Inal tOl,1 e"t,ir /Ilt de mo« tlTII's. Senatum assensorem habui universum. Senatus assensu suo sententiam meam approbavit ; adstipulatus mihl est; in meam sententiam discessionem fecit. U niversi ordinis senatorii assensionibus nec tacitis, nee occultis sententiam peregi, Favit sententire mere; probavit, toto capite annuit senatus, quse dixi, Subecripsh orationi meae, summa voluntate acquievit j summo animo assensus est senatus. Accepta est sententia mea summa approbatione senatus, Senatus excepit assensu vocem meam; mihi accessit;

in sententiam me.m'ivit. In sententiam meam senatorii ordinis omnes cursu vadere corperunt. Sedere €repit senatai mea opinic;: Ad meum judicium. certatim. creleri senten1iam suam adscripsere; sententire meee se adscripsere ; ealculum suum adjecere. :z. A_nllor ll11a, qui cum republica senttunt, je sllis til .I'av;" til ceUX' fllli a;lIIml la rl/Jll6li,fU. Eorum sententiae sum; cum iis (acio; iii accede, qui etc. Melis cum iis sensus congruit; nihil ab iis mea dissentit,discrepat npinio; eorum sequor sententiam; meum judicium cum ii. conjungo ; meam ad ilIorum sententiam aggrejto; ab illorum judicio nbn abhorrer sentenna mea, qui etc, Congruit cum illorum opinione sententia mea; di.sensio inter me, et eos nUlla est; conlroversie nihil est; controversia lIIihi cum iis nulla intereedit : convenit inter me et eo, ~ idem mihi atque iis placet, arridet ] idem est meus, ac eorum sensus, qui cum republica faeiuat. Cf. CQn"ntlo, SenUol4em. Usus: De ea re tibl assentior, Omnia Ubi as&entiat,

ASSEN'l"O'R., arll, atus, .um, art, d.

FiatUr. SYN. Adulor, blandior. PaRAS- Non deerunt, qui t1bl_ntentur,vOII$1u_ ¥uenJl pas til jlallell,.". Qui assentationibus, et blanditiis in tuam Be consuetudiaem insi· nuent; gratiam Ilucupentur; 'l.ui multa dent auribus ; auribus serviant i omnia ad yolunta. tem dicant ; qui laudes auribus largiantur, non veritati ; qui id auribus ingest is spe(\ent, a7 seq~antur, ut a'!'orem sibituum eo !'-rtifi. CIO adjungant; qUI spem tuam ae ammum so'ita van. tate inllent ; in omnem Ildulationem se componant; auresque tuas blanditiis imbuant. USUS: Ne credas, me tibi assentari. lmperavi mihi, tibi assentari omnia. Cf. Adulor.

ASS1tQUOR, ~rls, eectitus lum, "qui, d, A lIeinare. SVN. Conse,\uor, nanciscor. )( Amltto. ADV. Amplius qUld,celeriter,facile, gradatim, optime, prudentius, subtilins. Usus:

I. Summos honorum gradus, laudem, immortalitatem virtute assecutus est. Maturitatern assequi.:z. A!!quo, 'Kaler. Nemo illiul prudentiam, eloquentiam, nemo ejus in rempubli. cam merita assequetur, ;-rso_ n'IKtUnYI jamal's sa jJnltilltCe, SOli II00u'ltCe, 1/ pentmM 'u "e",lra au/ani tid servit:# a /a rlpu61;,"', J. Intelllgo, conjlclo, all,iHdre /Jar 1'1,,1#1- IiKe"ce, comprlfflln. Eam rem d'ud\lm conjeClura et sU$picione a.eequebar. Scriptum tuum obscurum, et cogitatiQnem nemo use· quitur, Cf. Obtlneo.

ASS1tR, ~rls, m. 51111111, poutre. SYN.

Tabula. Usus: Asseres ferreo unco pr~figere. Quemi asseres.

ASS1t'R.O, Is, lerul, .rtum, ere, L AIfirmer, rklaINer. SVN. Affirmo, vindico. Usus:

Aliquem in servitutem asserere, "'.'/_

ASS

ASS

,,11 C'omllU Isda'lle. In causa Iiberali aliquem manu asserere, e Bervltute extmere, mtllre III 'Wrl/, a_ffralll:II;r. Procurationem aliquam, Domen sapientis sibi asserere, Cf. Assevero, Aftlrrno.

ASSERTIO, onl., f. Rt'IInlifiC'aliDn,' affir",tUJ~ Usus: Dicunt Academici, nihil oporteie DCqU4; profiteri, neque affirmare quemquam, neque assertione approbare,

ASSER'I'OR, 01'1., Ill. Li61raleur, tII/m. _1", f'li rlthit a "esc/at/age. SVN. Vindex alieDae libertatis. Usus: Assertorem puellse vocat Claudium, i/ appell, C/auaills 'lui 1"1- el_",il la ieu", filiI COlli"" uda'llt.

ASSERVIO, I., lvi, !tum, Ire, n. Tra"lIilltr a SVN. Servio, Usus: Qui volunt exc1a.mare, toto corpore contention. vocis aslerviunt, aoi'll"IJ rtffort'tr de gross;r·/tur wix.

A~ERVO, a., avl, atum, are, a. Gar. der '""C' stJt'n. SVN. Servo. Aov. Dlligenter, PHRAS, Fruge. auel'VO dlllgenter,Jegarde dtfI« soin ",ts "C'"llu. Sepositas et reconditas habeo; intensissima custodia servo, conservo , hiemi repone, condo. Usus: A~. servari interim hominem jussit, Scriptum tuum sub signa habeo, et fideli custodia asaerv~ j'1Ii 1/tJtrt k.t'iI C'ilC'Reli II Je It gartft Ir/dnutmenl.

ASSESSlo, . on1l" f. Amslanu. USUS:

Oblitumne me putas,.quae tua fuerit assessio, oratio, confirmatio.

ASSESSOR, 6rls, m. AiJtsseur. SYN.

Qlai juris dieend] Callsa principi assidet. Usus:

Cacedaemonii regi,bus·'suis augurum assesomndedere.

ASS:I!:Vi!:ltA:NTER, "tJsili'llmtt"', slrifllStllUNl. SVN. Allinnate. USUS: AsseveraDteI' cum eo locutus sum. Cf. Certe.

ASS!:VitRATIo, On I., f. Affirmalio" 1IrinI", asSllrt11lC't /Josili'llt. USUS: Omni asseveratione tibi allirmo,

'ASS:l!:Vi!:RO, as, nl., atum, are, a.

A§lnIUr. SVN., A~rino. Aov. Firmissime, pulchre. Usus: Ego nec-asseverare nee contendere ausim. Id sese raClurum firmissime _veravit. cr, Aftlrmo.

AsSID:I!:o, l1li, s6dl, .um; ere, n., no,,' "",.,.."'", L Etr, ·assis. SVN. Prope sedeo, Usus:' Simul .e assedi~ti, sellatus omnis .urrexlt. A1nicis in hortulo assidere.

ASSIDO, I., _um, e~, n, et L S'~. 1Nit'. SVM. Conllido, consldeo, sedeo, Usus:

Simal ... idamua, ,i videtur.

.ASSrDO~ .4SdJ"..uIl/, t:ollli"uelln"eni.

SYN. Continenter, totOI dies, quotidie, omni tempore, dies et noClea, diem et noClem, nullo tempori. punClo intermisso. PHRAS: I • .11..1- d~ U"erl. v.cas, fNJIU IU C';ssI6jIGs "'I"'.

ditr. Assiduitate et consuetudine ~uotidi"na litteris das operam. Hora tibi a lethone nulla. abit vacua. Libros de manibtis nunquam deponis, Nullam tibi indulges intertapedinem labQris. Nec noClu, nec interdiu a litteris conquiescis. Perseverantissimo studio ad libros liaeres. In litteris volutaris. A Iitterarum traelatione nu~uam animum remittis, abducis ; a labore studiorum ne punctum quidem temporis respiras, Operam in litterarum studia sine intermissione confers. 2. Asslduo ca usa. agU, il p/llitft san» cess«. Assiduus usque forum premit ; per omnes dies forum calefacit ; temporis omne otium forenses iIIi causre eripiunt, cr. Selltpar. Usus: Assiduissitnc mecum fuit, il IU ,,,'a JIGs tjllilll un mOIlfI:1lI.

ASsloOrTAs, aU., f. Assiduill,prlstnC'tI C'o"li"uelle. SVM. Perseverantia, opera 9,uoti. dicna, et summa diligentia. EPITH. Nimla, pergrata, praeclara, quotidiana. USUS: I. Talis erat ejus in rempublicam ass;duitas, labor, dimicatio. Quotidiana amicorum assiduitas et frequentia. 2. Frequentla, co"li"u;", frl- 1J'""C'iI. Assiduitate potius litterarum, <i,lIam excusatione officium explere stude. Assldui· tate bellorum, malorum, sensum omnem humanitatis amisimus. cr. Assldue,DllIgenUa.

ASSXOOUS, a, urn, Amilu. SYN. Conti. nuus, freiJ.uens, diligens, Usus: Assiduus mecum run est. Assidua et diligens scriptura. Ad incudem assidui. Febricula assidua,

ASSIGN ATIO, Onl., f. A m'rfkui01l. SYN.

Attributio.Epl1'H. Fi~ nova, rata. Usus:

Caesar venditiones et Il$Slgnationes Sullanas ratas habuit. AssignatiO agrorum,

ASSIGNO, a., avt, aturn, are, a. Assi. .fIItr, aislri6ll(#", do""",.. SYM. Attribuo, tribuo; adscribo. Anv • .lEqualiter, publice, quoquo versus. Usus: Duo jugera colono assignavit. Meis occupationibus assignato, Ii rarius ~criboo Id non tam prudentlae, quam perfidiae aesignandem est. ce. Adacrlbo.

AsslLlo, I., 811ul, 8ulturn, Ire, D., no,,· ""1#/ua", L Sauter IMr, rllanc",. 'II(#"S. SVN. Aggredior, invade, PHRA5. AalUn In urbl8 meenta, rl/allC''''' SIIr us r'",pls de /a ville. I nvadere urbem; impetum, impressionem facere in mmnia; irrumpere in mcenia; in mmnia cursu subire ; crebris assultibus aditum urgere; extremam oppugnationem inferre ; copias omnes ad expugnandam urbem admovere. Usus: Non aSliliellduDl statim est ad argutum illud genus. cr. Irnpeto, Invado, ABBI'edior.

ASSIMILIS, e, ~en, com. St",6lule, SVN • Similis. Usus: Asslmilis spongiae mollitudo in pulmonibus.

ASSIMILO, a.,avl, atum, are, L R",. tire sn,,6'uu; p ,;rl. ,'mil",., reprlse"I",..

ASS

73

ASS

,.lIrot/ui,.e; SVN. Confero, comparo, compono. Usus: Colores assimilare.

ASSIMILATIO, On Is, f. RusemIJla"u, simililude.

AssIMOLO, as, avl, atum, are, a. Fei". dn SVN. Simulo. Usus: Non me capies assimulata illa specie virtutis. Assirnulata amicitia. Cf. stmuio,

ASSIMOLATXO, onls, f. Dllou,../Ii"te tie langa.![e.

ASSIS, IS, m. As.

ASSISTO, oe! ADSISTO, Is, stltl, ere,

n. oSe place,. QII/J,.Js j lire p,.Ismt, assisle,., SVN. Adsto, assideo, PHRAS. Aselstere morlbundo, (lss/ster 1m ",o""IJo"d. Confirmare aliquem supremo vita: tempore, quo de salute anima disceptat ; succurrere in extreme certamine ; firmare in supremis ; comparare ad supremum certamen; adjuvare morientem illa hora, qure de omnibus annis fert sententiam ; morient] adesse; animam ~nti ptz. sto esse; ad ultimum usque anhebtum assi. dere; qua: supremo vitle tempori tribui solent, pieta!is et caritatis officia pnestare, Usus:

Accede nate, assiste, aspice. Codes contra omnes hostium c.opias unus in ponte astitit. Ad fores assistite. Cf . .Iuv.o, Opltulor, AdJumentum.

. ASSOLET, dIJ anal". ASSOL!:6, Avo;,. colIllIHle. SVN. Soleo, Usus: Ille, quod assolet, me convenit,

ASSOEF ACIO, Is, feci, factum, ere, a.

Accolllumlfr, "a/Ji/ller. SYN. Usu doceo.Usus:

In rebus, quibus me et natura, et voluntas, et consuetudo assuefecerat etc. Se labore quotidiano, 50 armis aS5uefacere.Legibu$ parere et Romanorum Imperio creteras gentes assuefecit. Jungltur cum ablatlvo.

ASS 0' ESCO, Is, lIu6vl, .u6tum, ere, n., """"unquallt a. n.: t.·accoulumer; a.: Ha/Jr"lue,.. SVN. Consuetudinem, exercitationemque capio. )( Desuesco, PHRASo I. N.ondum Iaborlbus aseuevlst!, VOllS ,,'Ites /laS tllco,.e accOIIttlllll d eel ',.avaux. N ondum laboribus assuetus, assliefaelliS es, Labores ferre nondum consuevisti; labores nondurn satis expertus es, sensisti, tulisti, N ondum in laboribue IeS plene versatus, exercitatus. Rudis. in. solens es in laboribus, Nondum manlls tua: opere concalluere ; labor nondum callurn induxit. In laborandi te consuetudinem nondum adduxisti. 2. Jam aseuevl malls, ia; alid I'lra/Jil.ae 411 IIIatlrell,.. Diuturna desperatione obduruit animus ad novum dolorem.Obdurui jam ad ista. ]a.musu obduruit, et percalluit patientia. Diutuma malorum consuetudine Jam callum obduxit stomachus mevs. Assue· tudine malorum eft'eratus jam est animus. Innutritus, insuetus sum a puero his malis. Duratus jam est animus malis et laboribus. Con-

sueta habeo pericula jam omnia. 3. A .. uevl jam his negotlls,)4! III' SIIjs aljJ ac.ouillmi d .IS a.ffa;,.es. In istarum rerum studio duo dum versatus sum, consenui; familiaria mihi jam sunt negotia ista; jam in morem induxi earum rerum procurationem; jam in consuetudinem veni eorum negotiorum. Usus: Assi· duitate quotidiana assuescunt animi. Homo mendaciis assuetus. Cf. Consuetudo.

ASSO'1tTOOO, Inls, f. HiJlJilude. SYN.

Consuetudo. Usus: Assl1etudine mali efferaverant animos. C(. AseuellCo.

ASSO'LA, Ie, (. F,.agment tie /)()is, (opeml.

SVM. Asserculus. USUS: Assulre securibus eXCUI51'e.

AssO't..ATIM, Par /,.a.fllle"/J. * SYN.

Minutatirn, in aslulas. Usus: Pulsando assutatim foribus exitium affero.

ASStJLTOS, 0.8, m. Assau'. 'IF SVM. Impetus, impressio assiliendo falla. Usus:

Varlis assultibus aditum qmere.

ASSUMO, I., .umpal;.umptum,ere, a.

Pnntir,. SVN. Accipio, sumo; item: coopto, recipio, adscisco. ADV. Aliunde, extrinsecus, foris. Usus: I. Ad studia· nollis aliquantum aslumo,lliudu fHtldant llnepatt;, tU la lIIIit. Quod alteri detrabis, tibi assUJ1lis. Ih senatum, in consilium, societatem assumi, recipi, adscisci, cooptari. 2. Trlbuo, arrogo, pretld,., sur so;, railrilJuer, rarro.fer. Nihil mihi al.umo, quod quemquam possit oft'endue. J. Ar.umentor, concludo. Alsumis, quod probare non potes, VOllS a§irme. ee "fie fJOIISlUJ-lIfIt. /laS prouver.

ASStJMPTXo, onls, E. Mi_n tltlne propositi"". Ratio a~gum,nta"ndl. EpITH. Extrema, infirma, ~l'Spicua. Usus: ASlum· ptio est, per quam let quod ex propositione ad ostendendum pertinet, aSI~mitur.

A.umptlo B. M. Vlr.lnla, I'AssompNoII tie /a Sainte- Vierg,. Assumptz in c~lum virginea: !'fa-tris festus dies ; '~u",!stissimz DEI Parentis in'ceelum comrmgrano , 3Ssumplz in ccelum magnz Matris annua memoria; lux festa, triumphalis dies toto orbe festus, ae celeberrimus evellre in cceleste d;)micilium ea:li ReJinz.; saeer, sacratus memoria assumptee III ca:lum.DEI genitrici. dies.

ASSUMPTlvus, a, urn, Al~II, nil· pr.ntt, li,.1 1(11 thlwn. USus: J uridicialis panes dUa: sUIII; altera. absoluta, altera assumptiva.

ASSO'O, Is, 11.1, fUum, ere, a. Ctltltin.t Sl'N. Suendo anneC\o. Usus: Purpureum pannum assuere.

ASSURGQ, Ia, IUlTelltl, .urreotUIll, ere,

n. Se lew,.pardl/lrmce. SVN.Holloriscausa surgo. UIiUS: Nemo tibi assurrexit, discessit, nemo u1utavit, perlonne IU s',st" 1itJI, ne fa /ail pIau, perI",,'" IU fa ,JfIlui. :l. Altius

ASS

74

ATE

·no, 3'111'11"', &rollre. ..£dificiuni assurgit. Cf. Sur,o.

ASSUS, a, um, R41t". SYN. Torridus, ari;dul. Usus: Pro isto asso sole nitidum, unflumque repetemus. Sol aS8us, soleil sec (au,"IIOll s'txpose StIllS s'l/re/,.,,/Il d'essell&es).

AST, Mais. USUS: Crebro seribis, ast ego a;epius.

ASTITOOwl AX>STITOO, III, ut, (itum, ere, a. PI_ aNJrls 0tI ser. SYN. JUXla col- 10c:0, admoveo. OSUS: 01las ad ignem II.Stituere,

ASTO flel ADSTO, all, .tltl, stare, n, Se lmir_pns, tie60ul. Usus: In meo conspeflu intrepidus astat. Cf. Assisto.

ASTRICT! (ADS), A",c&oncesnon,lJrlJ. flell. Usus: Oratio non astrifle, sed remissius numerosa,

ASTRICTUS, a, um, (ADS), S,,-r'; IU, mcnal,",oMgI. Usus: Non hsec tam araa surtt et .astriCla, ut laxarl nequeant, Nulla necessitate adstriflus. Verborum adstri& comprehensio.

ASTRINGO (ADS), I., strlnxl, stricnum, ere, a. AlltUller, II'lr. SVN. AlIiga, obligo. )( Relaxo. ADV. Arflius, breviter, Usus: Aliquem sibi fill metu, vel spe, ",I prremiii, flel armis, vel legibus, vinculis sempitemis adstrinttere. Magno se seelere, voluptatibu., Iibidmibus astringere. Astringere luam fidem alieui ; orationem numeris, mercede ae astringere. Jun81tur cum Ablat!vo. cr. Obllgo, Adjungo.

ASTROLOGIA, .. , t: Astro1lomt"e. $YN.

A$ttorum scientia, astrorum c'P'itio, studium siderum; studium dimetiendi eeeh. Usus:

Cave, AstroIogiam divinantem contingas.

ASTROLOGUS, I, m. Aslrolfbm,. SYN.

Interpres astrorum. EPITIl. Novus, summus, PIlRA5. Qui siderum cursus, et motus numeris penequitur, studio siderum ducitur; uniCUI eeeli, siderumque .peflator; qui siderum motus scire spe&t; ceelestium notitia gloriatur; cam ae siderum peritus ; studiosus rerum eeelestium ; qui sidenrm motus, ac statas temporum vices ostendit; qui astrorum cognitione excellit; qui in studio dimetiendi eeeli venatur. Usus: Astrologorum vanissime pneclifliones.

A$TRUM, I, n. Aslre, IIo;le. $YN. Sidus, stella. EPITH. Clarum, conglobatum, cruenturn, errans, rotund urn. tJ sus : Astra suspicere. In acre volvuntur astra, et se suo nixu conglQbat. continent.

"STOS, (is, m. RusI,/()lIrlJme. SYN. Astutia. Usus: Non plaeuere majoribusnostris utul. Cf. AstutUL

ASTOT!, Avec ,.,m, adro;/,,,,t,,t.SYH.

Callide. Usus: Nihil temere dieas, nihil callide retineas. Cf. Call1de.

ASTUTIA, e, f. AstucI, adress«. EPITIl.

Confidens. Usus. Ejus vel confidenti astuti2, 7,,1 callidee audaeire resistes, cr. Dolus, Fraus, Malitia.

ASTUTUS, a, um, F'our6l, rusl, adroil.

SYN. Callidus , vafer, veterator, veteratorius, malitiosus, )( Apertus, simplex. ADV. Ma· xime, PHRAS. I. Est homo Illgenll occuttl, m ultlpllcls et tortuosl, eel homtlU e# JtJllrlJl, rul" Iro",peur. Ex fraude, fallaelis, mendaciis eonstare totus videtur. Peritissime et callidissime se obtegit, Homo est, qui cornicum oeulos configat, qui plura astu, quam virtute perficiat, Colubnno cst ingenio; ex. promtre memorise et astutise homo; veterator solertissimus. Versutior, quam rota figulari •. Comlce. CaIliditate valet, dolo. venditandi gnarus est; ingenium gerit eallidum. Vir calIiditatis est acerrime; emunCbe naris, vel purgalre. Homo est, qul sem~r stropMm inveniat. Vafritie, astutia, calhditate vinclt, anteit reliquos. Astulia nemo iIIi conferendus, a:quan· dus, componendus, comparandus; ad earn astutiam, qua iste utitur, aspirate nemo potest, 2. Astuti mlhl dl8pllcent, lu celIS rusll me till/aUe"l. NOn amo astus, artes simulan. di, fraudem artificio tel\am ; mores ab aperta quadam simplicitate alienos, Fucum ac fallacias odi; vafritiem, nimiam caIliditatem, astuta, vafra ingenia naturali odio prosequor, Cf. Frau .. Malltlosu .. Declplo. USUS; Homo venutus, obscurus ; astutus, faIlax, malitiosus, callidus, veterator, vafer.

ASYLUM, I, n. LIeu ;",,;olule, ali/e, rifu(l. SYN. Locus perfu~ii. USUS: Asylum apent, Plebs sub tutela mviolati temph aut libertatem, aut impunitatem adipiscitur. Ea religione. et eo jure sanflo, quo sunt tern pIa, quae Asyla Grreci appellant, Aram sibi parare et Asylum.

AT, Mais. SYN. Sed, atqui, verum, Usus; .1. Honorifice loqueris, at aspere agis. 2. Ce~ terum, tiu rest«: At mecum quomodo egit? At enim qurerit Socrates, quid sit? 3- Saltem, tamen, t(u ",oins. Si non bonam, at aliquam rationem afferto. Si minus re at verbis bene~olus esto, Si minus sapiens est, at amicus eerte. 4- Amplll1cantl .. ",ais,d'autr, /Jarl. Plato dixit, at quantus vir, Plalo" a ti;l, e/ flUlI IIolflllU 1 5. SlblobJlclentis, et respondentis. At moribus comrnodis est? quis vero ilIo asperior? mais, dira-t-on, ;1 a des mQNrs doucl!S 1 QUi l1li coll/rajre esl plul tiur fllle lui 1

ATAT, aIt I "II! ell j InterJectio tlmentis.

AT £NIlI(, Ma;ul!/Je"tialll. SYN. Verum, verumenimvero.

ATER, ra, rum, No;r. SYN. Niger. )( Albull. Usus: Atra bilis hominem agitat. Atrumpanem apposuit.

ATH

75

ATT

ATH1!:US, I, m. AIIIII. SYM. Homo sacrorum . religionumque omnium hostis ; homo sine uUa religione, et fide; abjudicati, ejurati ~ uminis reus; omnis divini cultus, religtonisque expers. Usus: Athei aperte naturam Deorum sustulerunt.

Jl.THL'iTA,." m. At"/~II. SYM. Ad lu&tionem et certarnen institutul. Usus: Sine .arte athleta: et gladitaores nec vilando faciunt

caute, nec petendo vehementer.· .

A THL:tTlc:t, A 14 ,,,ana,., ties at"/~/ts.

Usus: Athletice, pancratice, pugilice valere.

ATOMUS, I; m. Non tfivisl, (II""". SVM.

Inviduum corpusculum. EI'ITH. Errantes, innumerabiles. Usus: Infinita vis innumerabiIium atomorum volitllnt, cohrerescunt inter lie. Atomorum corpusculorum concursio fortuita.

ATQUE:, £1. Usus: .1. Is a constantia, atque a se ipse discessit. 2. Ql1am, gill. Contra agis, atque oportet. Alia dicis, atque agis. Aliter, atque ommabar, res evenit. 3. Uti, 11t, .filii, &1>1111111. Colitur reque, atque Deus. Similiter nos afl'ectos esse convenit, atque illos, 4- Immo, cum voce adeo, /Jim plu.r, 'I"' dis';;e. Consilio, atque adeo amentia tua impulsus. Ego princeps in' adjut()ribus, atque adeo secundus fui. (VULG. rmmo etlam.) Atque eUam, /Jim pillS.

A TQUt, If,fais. SYM. Sed, sed enim, verum.

Usus: I. Atqui si tempus ullum est necandi homini •• 2. At vera, or. Ita quidem cogitabam; atqui in mora erat valetudo, tentari ccepta. 3. TameD, &tjJelldalll. Atqui ne ex eo quidem tempore hoc egit Sextilius.

ATR.AMENTO'M,J, n. LitjlllllrlJl>II"t, ,,,_ ere. EPI'!'H. Sutorium, temperatum. Usus:

Atramenti eft'usione sepilr! se tuentur, la .rl&", s« dgtlUi jJttr flmission d'unl lifJtll!ur IIoi. rt'tr,.

A TRA. TUS, a, um, V~/u tie IIoir. Snt.

Funebri vestimento indutus. Usus: Quit unquam ccenavit atratus ?

ATRIENSlS, e, gen. com. Garr/lm de fairilllll, i,,,,,,datll. SYM. Servus, cui atrii cura demandatur, Usus: Scrvi atrienses,

ATRIOx..UM, I, n, Pe/it'lllsIilJJl/e. SYN.

Atrium minus. Usus: In porticu atriolum fiat

ATRIO'M, I, n. Atrilllll, ,·our ;III/riellre, ~wli/Jlllr, forlif/lle. SYM. Primus intra redes aditus. J,:PITH. AuCl:ionarium malus, Usus:

Atriolum non fere solet nisi in lis redificiis fieri, in quibus est atrium majus.

ATROcIT AS, II U., f. A trt>&ill, "''''ell&"l.

SYN. Diritas, immanitas, crudelitas, EPI'CH. Indigna rerum, invidiosa, tanta, et tam indigna. Usus: Locus communis, per quem facti atrocitas, aut indignitas, aut culpa augeatur, vlllevttur. Atrocitatem habere. dlcltl1r res atrox. Cf. Ill'1manlta., Crudelltas.

A TROX, Ocl., omn. gen. Cf'IIll, violnU, atroc«: SYM. Crudelis, dirus, atro horrendoque aspeClu. )( MItI.,lenI8. USUS: Res scelesta, atrox, nefaria, Atrox suspicio ; genus orationis vehemens et atrox, cr. Crl1de1l8. Hlno per adverbturn dlclml1l1: Atrociter mini. tari, atrociter respondere,

ATTAcTCS, 0., m. (abl, sing.) AI/OII&N,,,,,,1, &o"la&l. Usus: Levi attactu demulsit,

ATTAM1!:N, Cepmdanl.$YM. Tamen, veo rumtamen, Usus: 5i non a-quabis ejus merita. attamen narra. Si non pari, at grato tamen munere.

ATTENDO, 1*, tendt, tentum, ere, n. el 1\. Fa/nallen/io", lire al/ttllif. SYN. Animadverto, animum adverto, noto, diligenter pereipio ; attento animo, summaque attentione audio; mentem, auresque erigo, silentium tribuo; animum et mentem adhibeo; aures admoveo; attentum ani mum teneo, adsum animo. )( Remltta, ne8l1fO. ApVJ.Admodum, belle, bene, commodiua , diligenter, diligentius , paulo, magnopere, negligentius, parum, paulisper, paululum, postremo, reCle, studiose, mnxime. PHRAS. Attendlte, allt,,#on, /a"III allenl;oll. Percipite quseso, qure dicam, eaque penitus animis vestns, mentibus mandate. Perattentos vestros animas velim. Reficite vos ad ea, qure dicturus sum. Adeste omnes animis. qui corporibus adesti •. Adhibete animos, non solum au res ad orntioncm gravi"imam, Audientiam mihi fieri deposco, Causam totam, quam maxime intentis oculis, ut aiunt, acerrime contemplemioi; nemo obstrepat; Hoc ajtite nunc jam j auscultate, operam date, mea dicta devorate. Aures vacuas advertite. Studete mihi hodie, favete; adeste ~uo animo, et rem cognoscite per silentium, Attendite, intendite animos; id cuique speClatissimum sit. Ad ilia mihi pro se quisque intendat animum ; id animo sequatur. Attentum animum pnebete, tenere, Excipite, quae memoraturus sum; intenti, et compressa voce audite, Perpurgatis auribus operam mihi hedie date. I nservite negotio praesenti, et Rltentos vos prrebete, Defigite in ista animum. Mentis cogitationes ad hoc convertite. Caprate scrmonem diligenter, et mentis adem intendire. Benignis auribus, quae dicam, accipite, ct ad animum referee. Aurium mihi hodie operam date. Cf. Conlldera, Adverto. Usus:

Judex animum et au res diligenter attendat ad ea, qua: dicuntur. Attendere aliquem studiose, ct verba aucupari, Attendite stuporem hominis. (VuJ.G. Attend"re aneur.)

ATT:tNT:t. Allenlivt11ltll/. Attento ani. mo,silentio, diligenter. Usus: Peto, ut pro me dicentem benigne, contra ilium attenteaudiatis, Attente, et benignitate, qua soleti,. me audite,

ATTENTlo, oDIs, f. Allenllotl. Usus; Cura, attentio, animi cogitatio, vigilantia,

ATT

ATT

_iduitu, labor, uno diligentiae verbo continentur. Cf. Attendo.

A TTENTO, as, avi, atum, are, a. Tell. 111', s6IIIier; alltlfller, al/elller d. SVN. Tento, perteeto, Vsus: Animas aliorum cognoseere, attentare. Vrbem insidiis, pudicitiam virginia; fidemalicujusaltentare.Cf. Tento.

ATTENTUS, a, urn, Allen/if. SVN. (nlentus. )( Negllgens, rem I_us. PHRAS. I. Attentoa reddere, ,.eMre altenlifs. Audientiam sibi lacere; arrec'tos suspensosque animas in se avertere; attentionem captare. 2. A ttentum ease, lI,.e a/lentif. Attentum se praebere; attento animo excipere dieentem; tempus omne in attentissima cogitatione, et accerrima ponere. Cf. Attendo. USUS: At· tentul est ad rem, pareus, kilno",e. Audito. rem benevolum, docilem, attentum facito, leneto. Attentus ill re aliqua, ad aliquid.

ATTi!:l'ftl'ATE, Simple/nenl. SYN. Jejune ne. VSUS: Attenuate, presseque dicere.

ATTf:Ntl'ATlo, on I .. f. D;m;nlllitln' SYM. Extenuatio, imminutio. Usus: Suspieionis attenuatione fidem facere, st fair. .. &,.oi,., ell a.l1ai61;ssanl les SOflPron.t.

ATTi!:Ntl'ATUS, a, um, Ama;gn', offa", III'; s,""jJle. SVN. Exilis, humilis, abjellus, demissus. Usus: Oratio nimis attenuata, ad ulitatam quotidiani sermonis consuetudinem demissa.

A TTf:NO'O, as, avl, atum, are, a.

Ap6N",ti;m;nller, consume,.. SVN. Imminuo, extenuo. X AmpUnco. Usus: Grandia iIla attenuanda sunt. Bellum attenuatum, atque imminutum. Attenuatee pnelio legiones, Cf. Immlnuo, Elevo.

ATTi!:RO, Is, trivl, tritum, ere, a.

E&riIN,., tiltrut',.e. USUS: Postquam farnam eju., etpudorem attriverat.

ATTESTOR, arl.. atus 811m, arl, d.

Allester, tlmoipe,.; fJreMre a tlmo;n. SVN. Tester, testem facio, comprobo. Usus: Pornpeium attestatus est.

ATTEXO, Is, texul, textum, ere, a.

Aftuler, ajouler d. SVN. Addo, adjungo. Usus: Immortal] parti mortalem attexere,

ATTINf:O, e .. ut, tentum, ere, a. et n.

T_'r,. 101l&"",llre aI/enant d. Usus: Cultros attinet, il ut SOilS Ie rasoir.

ATTIN itT, impers, liM imfo,.ta.nt, Illi/e; t~Ite,., COll&e,."",·. SVN. Pertinet. PHRAS. Eil ... ad omnea attlnet, celIe cltose concern« IIINII4 m6lllie.l'ertinet, speCiat ; id curandum ita, ut Ii res omnium ageretur; ea res ill rationem publicae utilitatis cadit. Causa omnium ea re contingitur, admiscetur. I n eo causa omnium vertitur ; conjunRa ejus rei causa est cum publica salute. Res omnium nostrum in hoc agitur. Hoc ad nostrum quemlibet, Usus:

Quid sentiam, nihil attinet dicere. Quod ad me attinet. Quod ad abstinentiam attmet, ita me gessi. Quae ad colendam vitam attinent. Cf. Pertlne!, Berert.

A TTINGO, Is, Ugl, attactum, ere, a.

Ttnic!te,., al/e;Mn. SVN. Tango, ago, accede, assequor, ADV. Breviter, cautius, diffidenter, leniter, leviter, proprie, {'rorsus non, .sero ac leniter, si~illatim, striehm, timide. Usus·:

I. Extremis labris gustare, extremis digitis attingere, Insulam, portum, attin~ere. Nihil de bonis meis, nihil de pneda attigit, 2. TRANSL. Id ne suspicione quidem, aut conje(lura attigit, i/ n'a jamais so"jJfolll,I ceia; J. SpeCio, le"i,. a gr«/,';u", concerner, Civitates, quae officiis, fide, vetustate, cognatione populum Romanum attingunt. A1iquem necessitudine, cognati one, sanguine attingere. Attinlfit me ea cura, sollicitudo. Partem ejus scelerll nullam attigit. 4. Tra6\o, Indica, lotCll/ltr th, .fafJjJlitj,.e,. a, a60,.th,. (",n sujet). Bonas artes ne attigisti quidem. lllud breviter, et striHim attigi, et perstrinxi. S. VlclnU8 8um,10,.clter, lin co"'igu. Cappadociae pars Ciliciam attingit,

A T1'OI.LO, Is, ere, a. E/eve,.. * S'I'N. Eri-

f.0. Usus: Cum se a gravi casu attollere et evare vellet. Attollunt se montes ingentes. cr. Erlgo.

ATTONDi!:O, es, attondl, attonsum, dere, a. Tondr«. USUS: Ulmos, virgulta attondere. TRANSL. Laudem alicujus attondere, fa;,.e 10,.1 a la r'PulaHon th ,Ile/,u'''n.

ATTONITUS, a, um, FrapfJI th stllpeur, "'''"nnement. PHRAS. I. Attonltos reddldlt ea res, celie ,lto~e les a fraPfJls "'ltonnemenl. Suspensos ea res tenuit omnium animos; stupor omnes admiratione defixit intentos ad hoc spectaculum, 2. Attonltl 811nt, ils sonl f,.aPfJls ,Ie stupe,.,.. Miraculo stupentes et suspensi animo heerent. Stupent, et sibi ~ne excidunt; exanimantur terrore aspeCluque rei. Supini coelum aspiciunt. Usus:

Novitate ac miraculo attonitus. Cf. Obstupefaclo, Admiratlo, ).oIlrar.

A TTRAHO, I .. traxl, tractum, ere, B.

Alli,.e,., e,,/,.al,te,.. SVN. Allicio, invito, alle(lo, addu co. ADV. Commode. PHRAS. I. Tuis blanditiis me ad te pertraxisti, traduxisti ; me tibi plane adscivisti; me totum ad te redegisti. Horum spe me ad tuam consuetudinem vocasti, pellexisti. 2. Totam adrntnlstratlonem ad Be attrahere, s'empa,.e,. de louie. fadminist,.ation. Omnium partes cor. ripere atque ampleRi; omnia senatus munia ·adse trahere ; arcessere sibi omnium curas, vigilias ; adsdscere sibi totam provincia: procurationem. Usus: Cur id tibi malum ultro accersis atque attrahis? Similitude attrahit ad amicitiam. Cf. Alliclo, Adjungo.

ATT

77

AVC

. A TTRECTO, ... avl, atum, are,. a, TOII&Mr tl SYN. Szpe trallo, et quasi mani. bus tero. Usus: Libros, quos tu contaminatis manibus aUrellas. Cf. Tango •.

A TTRlaOO, Ia, trlbul, trlbiltum ere,

a. AIII"J'6uer. SYM. Adscribo, tribuo, assigno, conCero, conjicio, refero, addico, adscisco, destino, allingo. )( Pemo. ADV. Proprie. USUS: Culpam, calamitatis causam mihi attribuls, er adscribis. Earn curam, provinciam, procurationem, negotium lib! attribuit popu. Ius. Certum pecuniae modum, mancipiorum numerum a!teri attribuere. Cf. Adacrlbo, Trlbuo.

A TTRJaOTJO, onis, £A.rsig1fall"tfH,ntiUl. tlat jNnIr 14 paYl1lu,,1 d'lIne tlelle. SYN. As.i· gnatio. USUS: Scribit, sede attributione omnia fecisse.

AT V:l!:RO, Mail. Plel'llDlque adver- 8jlnUs est, et In prlnclplo periodl uau .... patur. Usus: I. Virtutem nemounquam Dee acceptarn retulit : at verohonoribus, opibus auai Diis gratias 8Jimus. 2. Concludentls est Interdum. QUI socium fallil, vir bonus non est : at vero tu etc.

AUCEps, clipla, m. O;leulir. SYN. Ve· nator avium. Usus: Peritissimus voluptatum aucep •. Aucep. syllabarum leguleiu. qUI.piam. Auceps concmnat aream, ofl'undit cibum, ave.

ailettat. .

AUCTJO, onla, f. Venle /JII~/iflle,e"&lUr,, "'&an. SYN. Publica venditio, in qua pretium augetur. EPITH. Haereditaria. Usus: Bona alicu)us auC\ione constituta vendere. Facere nUC\lonem, publicare bona, sub corona vendere, Cf. Publlcatlo.

AUCTIQNARJUS, a, urn, RelalifiWr "",161 ~/ifll's, Tabu).. auctlonarl .. , afpM til 'UmU; attla auction aria, sall'l til wnl,.

AUCTIONOR, atll, atulsum, arl, d.

Faire "'" 'Ue"u' d reMan. SYM. Auaionem facio, auaione vendo, per praeconem vendo, sub hasta vendere, praeconls voci bona subjicio. USUS: Dejotatus Rex auC\ionatus est. Cf. PublICo.

AUCTOR, orta, m. AII/tllr. SYN. Suasor, Unp._ulsor, hortator, machinator, architeC\us, oplfex, adjutor, monitor. EPITH. Amicissimus .tque sapientissiiJ\us, bonus imprimis, valde bonus, tam castus, tam religiosus, tath' sanC\us,. divinus, domesticus, egregius, gravis, constans, praestans' virtute, prudentia, religione, llequttate, gravior, "avissimus, idoneus, levis, locuples, locupletior, locupletissimus, luculentus, malus, melior, optimus, perilissi. mus, Jll2Clarus, przsens, pnvatus, recentior, religiosinimus, lummus, certus, certissimus, eruditissimus, expers humanitatis. PHRAS. Auctot malorum, ralll,ur ties 'MUX. Dux,

architeC\us, machinator ac princeps sceleris ; tuba belli civilis; caput, fax seditionum, impulsor, suasor! stirps ac semen malorum omnium; seditlOni. stimulator ac coneitator; Iitium sator; signifer, pater, cujus opera civile bellum natum, conftatum, susceptum est; seelerum caput; facinorum repertor, cujus duC\u auspicioque scelus conftatum est. Usus:

I. Auelor tibi sum, ut naviges, "av;~, rr toIUms. Magni. aueloribus induC\us id feci. 2. Magister, doC\or, IICrlptor. Livius rerum Romanarum auC\orlocupletissimus. Malus latinitatis auC\or Apuleius. U traque senrentia luculentos habet auC\ores 3. Nuntlu., allIDriIl, pra"t, ,lmo;". Certis et idoneis auC\oribuscomperi. Quo aUC\ore hie rumor fluxit? ... Caput, princeps, dux. Pnebere se senatui auC\orem, principem, ducem, cMf. Consilii 'princeps et auC\or sanC\issimi fo:de. ris. Dedltioni. auC\or, hortator. Fbrensis lao trocinii auC\or nefarius,"uligaltllr.

....

AUCTOR AMEN TUM, I, n. E"gage"'enl conlra&II par us glad;altlm, SYN. Obligatio, et nexus. Usus: In mercenariis ipsa est merces aueloramentum servitutis,

AUCTORITAS, atl., f. Alilonll, asce".. t/a"I,&rldil. SYN. Existimatio, fides, vis; oplnie, judicium, momentum, pondu., testimonium. EPITH. iEtema, ap'!" .eneC\utis, clara, censoria, clarissirna, stabllis, consularis, di~ mutatione, divina atque inaudita, domestica, equestris, excellens, gravis, gravissima, honesta, et digna verecundia, et cultu et honore, illustrior, immortalis, imminuta, interposita, legitima ante, levier, magna et imprimis gravis, major, maxima, mediocris, mlnilJla, minor, naturalis, patria, perdita antequam, pontificialis, publica, senatoria, summa, tenuis, vetus, contraria, certa, privata. PHRA5. Auctorltatem albl facere, J'a&fJulnr all &r1d;1. Constituere sibi, colligere auc\oritatem ; dignitatem sibi conciliare ; gratiam dignitatemque amplifi<;are t colligere IJl8gRarn apud omnes farnam, gloriam, existimationem; conlicere sibinomen, famam ingentem ; multum auC\.,. ritalis consequi. 2. Non cani, non rupe auctorltatem dant, sed morum gravitas et conspeCia virtus, ee ne sont iii us eUvtllJl' ~/aMI, II; uS ritlls t}u; _ do"nenll' asel"· dant IIIr us (IIIlres, ",ais line &otJlhlile low;lIWrl pave el u", veriu reeon"w. Non cani, non rugae auC\oritatem tribuunt, afl'erunt, attri· buunt, eonstituunt, (aciunt, concilia!lt. 3- Au .. ctoritatem habet ma8nam, it esl /orl esli"u. Magna est ejus apud omnes auC\ofltas. Non modo auC\oritatem, sed et imperium in suos tenet, obtin~t. Est in eo, reside! in iIlo magna auc\oritas. Floret apud omnes auC\oritate, Multum est ejus nomen in iis locis. Inter omatissimos homines est summo splendore. V~nerabilis vir miraeulo litterarum

Aue

ingeDs baberi eceptus est. Vis est in eo viro ingens ad socios· civesque. Magnam autlori~ constitutam habet apud omnes. Auttoritate anteit czteros. Magna in eo viro inest au&ritu Autloritate potestplurimum. Auttoritas eju, valet plurimum ; magna habetur. . Vir remere est famaque clarissirnus, Princi~m inter .uos locum habet. In magna est __'&ritate. El(cellit ·ejus auCloritas.ln restimationemaglla habetur. Cf. Grav1taa. 4- Ausus eat auctQrit_tem Mag!str_tus vlol_re, i~ q. Dsl 'njrtimln lei omYes de I' auID,ill. Aul\oritatem frangere, abjicere, extenuare; aul\oritatem violare, infringcre, imminuere ; mlver'e m_jestatelll, projicere consulum imperia; farnam existimationemque lsedere, _tterere. S'. AuctQrltatem amisit, it II jImIu IDUI crltlil. Eo uno fatlo h~beseere coepit ejul auctoritas; eo fatlo Jatluram cligftitatll f!JCit;. gra~iam o.mnem et. autlori: mlem elrudlt ; vllta jacet ejus au(1orltas fatlt unius indignitate elevata. Usus: Senatas _ interllOSuit auttoritatem. Intercessit Senatus &ut\oritas, u Sinai ainldrjJDsl SDII ..,Dril/. Senatus auttoritati parere. Consulis iutloritatem sequi. Rationibus, non au(1oritatibus pugn&lldum est. Cf. Valeomultum, DlpitN, Honor_

AUCTORO, as, avi, atum , are, a.

S'mr..," jDur un "alain, (D,d;n. au SerTJifl .ili/an). SYN. Militi;1e sacramento oblige, UlluS: Ne autloraretur, profugit.

AUCOpIUM, 11, n. Chasse flUX oiseaux.

SVN. Avium captatio et venatio, Usus: tItAI!(SL. Deletbitionis aucupium, elaborata. c:'oncinnitas in oratione ne appareat. Aucupia verborum, litterarum tendiculse, putidre sunt, rwJunlus d'trpnSSiDns, su!JI;/;lIs.

AUCOPOR, aris, "tus sum, ad, d.

CIuwe, aur Dileaux; nc!u,clu,.; cal'e,..lfIIuclur us len"n. SVN. Capto, connetlor, quero, venor.)( Repudio. Aov. Necessario. tlsus: An dicendi plausus , et opiniones hominumaucupatur. Assentatione gratiam divitum, aliena obtreflatione famam aucupari. Levitatis est, inanem aucupari rumorem, et umbtas olllnes etiam falsre glorire consettari. (nanes rumuOICulos, verba aucupari. Tempus idoneum, occasionem aucupatur. Cf. QUlllro, C.ptQ.

AunA-cIA, III, f. Alltlat:e. SYN. Confiden~ impudenti&. EpI"1'H. Aperta, callida, digna odio majori, eft'renata, fi&, gemma, horribin., 'huJlllUja, toleranda, immanis, impia, inciedibilil, intolerabilis, levior, magna, manlfesta, nimia, perspicua, scelerata, similis, 1iDgu1ari1l, summa, tanta et tam penpicua, tam varta et tam "nova, vera, urbana. Usus:

Incredibili importunitate! et projetta ad omne faciDus audacia. Audacla' fretus, armatus. Nosti 01 haminis, nosti audaciam, Projetl~ I

AUD

audacise, et c:onfidentilE homulus. Cf. Audax.

AUDACTER, AT',e "ardiessl, ntlfiacimsllIIenl. SVN. Fidenter, confidenter; summa audacia, inhumana audacia atque intolcranda; temeritate atque audacia incredibili; virili animo; vultu intrepido; confidentia singulari ; alienatis a memoria periculi animis. Usus:

Audatler loqui ac libere. Exultare audacius.

A UDAX, Acla, gen. omn. Ha.-tli, atldadeux. SVN. Confidens, temerarius, impudens, petulans, projetlus ad audendum. )( TimlduB. Aov. Longe.PHRAs. I. Homo audax e t protervua, MmNle eff,.onll. Ferrel oris homo; promptissimse Vir audadre. Homo confidentla, ac temeritate incredibili; audaeire projettlE, prseruptse, inhumanre, intolerandre ; homo impotens, quem propter audaciam, ac importunitatem animi, nemo tet\o recipere velit; animal ex omnium scelerum importunitate concretum, Homo protervus ac petulans, cujus importunitatern oris nemo non. reformidat ; qui animo sibi et audacia publlcam rem omnem sustinere videtur, Inllati homo animi, atque incitati; audacia ac temeritate insignis; projet\uI 'ad audendum quidlibet. Incredibili importunitate, et ad omne facinus audacia armatus, inllalllmatus. 2. Quam audax hom.o sit, qui· Senatum ipsum crimlnetur? Quelu effi'DIt"rie thns cd II01ll1llt, ?,/i ose accuse" u Sinai. Quam ferrei oris hune esse hominem necesse est, qui etc. cujus animi, cuju, impudentiae est, ~natum ipsum cr!lIlin~ri? Qua.nta importunitate , quam emmentt audacla eum esse necesse est, qui etc.; qua armatum confidentia, qua anlmi insolentia inllatum ac incitatum necesse est eum hominem, qui senatum ipsulll in crimen vocate audeat? J. Audax est lmprimla, il est fIU;n tie Aartlusse. Audilcia viget maxime; plenus spei atque animi est ; fiduciae plurimum ac splritu. inest in eo homine. Animi non minus est ad rtlortem. quam ad credem. Multum animorum inest, et temeritatis. Nullum non facinus, quantum vis fortuna majus, intrepidus adibit. USUS : Audax ad omnia. Cf. Anim.ua, Alacer.

AUDJtO, 6s, ausus .um, 6~, a. et n, Oier. SYN. Non dubito; non vereor. AJ;>v. Aperte, Menter, nimium, PHRAS. I. )(Ultum audes, lu ,.iSf/ues lJeat/cOllI. Muhum sascipis; multum tibi sumis ; ingentis rem peticuli nggrederis; aleam jacis periculi . plenam ; magnum in te facinus luscipi.; magnarn tibi confidentiam sUlllis; magnum erit, ii rem tantam sustineas j audacia ferri mihi videris, et remere facere, Vereor ne modum non inveniat felix ternerit .. .: Quid non cadet in hunc ani mum, quid non recipiet haec t~meritas, quae tantum audet? Vereor, ne hunc illlpeturn temeritas eft'uderit. 2. Tantum~o. non auderem, II fIIoi,je "t'Jst,ais pas auinlll;

AUD

79

AUD

Religio mihi esset; animus deesset; metus me areeret ; ndas baberem ; tantum mihi non IUmerem; istos mihi spiritus non sumerem ; modestius ego mihi agendum putarem; animorum mihi ad ista baud satis esset, Usus:

Tu me hoc: rogue aUlu. es? EKecit, quod lPius ne sperare quidem ausit. Cf. Arrogo, Sumo, Audax.

AUDIENTIA, ., (. A,/iOtt t{'NOII",..

SYN. Attentio audiendi. Ei'ITH. Maxima. Usus: Diserta oralio ipsa sibi audientiam (acit. Rei pondus maximam audientiam mihi fecit dicenti, vulgi aures praeparavit.

AUDIO, '" lvi, Itum, Ire. a. En/eNlr" ~(}II/er. SYN. Auribus accipio, exaudio, excipio, auditione accipio, aures dOl ad aures venit, pervenit, auditor sum, auscu to, operam do. ADV. Admodum, aliunde, a1iquamdiu, a1iquando, alicunde, amiee, midue, attente, attentius,attentissime, bene, benigne, beniinius, celeriter, c1ementer! commode, commodo, coram, diligenter, diligenti~ diutiu,," gratis, male, bilaie, intelligenter, latme, leniter,libenter, male, Itudiose, Iibentius, liberius, liquido, male, me1iua, merito, nunc primum, omnino non, nunquam palam, parlter, ~attente, perlibenter, pentudiose, proPIUI, pronus, nihil unquatn, celerrime, quam tardissime, statim a principio, studiosius, valde, vere, vulgo. PallA.s. I. De tui. rebua l1benter audto, j'm/elllis fl%n/urI pafkr de Vos aJfaim. Ad tuas res mihi aures semper patent; res tuas Iihenter auribul perclplo. Gaudeo, si quid de te ad aures meas perveniat, accidat, veniatt_permeet. Sitienties Jero aures ad res tuas. t'ropitiis a!!ribus aceipio, captO de te nuntios, 2. Dlcentem llbenter audio jl flOIiS I,ollie 1JtJlon/url. Gaudeo, .1 vox tua ad aures advolet; nimislibenter edo sermonem tuum. Cibus mihi est, quod (abu· lare. Orationern tuam placide persequor. Sermo tuus baud invito ad aures accedit. Aures tibi libenter declo meas; pronis auribus admitto ; in aUres ac anlmol admltto; secundis auribus accipio, qua: dicis. Animo diCla recipio, Faciles tihi aures przbeo; lihenter, baud iniquo animo accipio, quse tu ad me. Dicenti libenter operam do; aurium operam di~ soleo. Siquid me vis, vacuas.aures affero; aures adhibeo benevolas; aures meas in diqonem dedo; aures expetunt m~ ; ad adver· tendum animus adest, et opera est. auribus ; quidquid id est, aure. commodo, aecomodo nonaveraaS; perpurgatil auribus operam do dieenti ; facilem me pra:beo inaudien49. J. A\ldltu. sum benevole, 1m tWa «(}II/I aw' IJUmlnlla_. Usus sum auribus'zquillimis; aures naau. sum benevolu; inaures suaviter influxi; facilem habui in audiendQ Princ::ipem. 4 Non audio lIbeJlter obtre- 4\aUonu, je fiaif "s ",',/llmltS .~KlUs. AII~es '. respuunt, abho(l'ellt,re(ugilll!t .obtre-

Clantium voces; maledicz Iinguz graves sunt auriblla melt; halldqllaqlWl) gratz sun.t auribus criminationes istz : oll'enduntur aures maledi8is ; magnam in alien is obtreClationibus audiendis molestiam sustineo ; obtre8a.tiollum liquid auribus Qbjeflum est, ingens me taedium capito S. Auldue hoc audio. j'/,oll/llom asSl &,Ia. Aurihus ista incu1cantur quotidie; allre.mihi bis vocibus calent _idue; circumsonant, obtunduntur aures; (requenti auditiQne accipio iata; aures bis quotidie nuntiis celebrantur meee, 6. Audlvl de morte tra~l .. J'ai appris la morl tU 110m frlre. Auribus accepi, percepi tristem de fratri. obitununlium; aures mea: jam (ama et auditione acceperunt mortem (ratris lui. De morte (ratris lUI ad me jam perlatum erat. Ad aures jam venit, pervenit, accasit, ~avit mora (ratris tui ; fama, rumor jilin In urbem allal1.1S est de morte &atris. 7. C\ljua vocem audio? Qw; park' Quz vox ad a\lres meas accidit 1 cujua.. vox aures teti,it meas '. aures verberat;' iii aures advolat? cujus vox objeCla est auribul meis? cujitl yoci~ son~m usurpant aures ~'!I=? quz vox Immlssa III autes meas est; CU)US Ista vox est, quam auribut gusto, Qegutlo 1 cllju. termonem excipio? quem auditu percipio? 8. NIhil audlrl poteat, (}If '" /MII1,.;ell 1n/INIn. Nee aurium quidem usus lUpere8t; auriuOl ilium interceplt fremit!!. ; aurium usus aUfertur, cessat. Usus. I. Potest fieri, ut quod te audi.se dieis, nunquam audleris. 2. Exaudio, ,_er. Dii precea meat audivere. J. A_o_ Uor.}e SIl;1 doeile. Nec Homerum audio, qui etc. 4- Sum dllClpulu .. jl III" Ie dUdlu. Plato Soeratem audiebat. S. Laudor, aul vttuperor, jt lIIis '11i",1 011 MImI. Homo ingenuul vult bene audire. Male audlre. 6.0b-o tempero, obedlo, morem ~ero, oM,. Si me amicissime monentem audll.et, aliter res tUlle haberent. Di80 audientem esse. Cf.

Auti.. .

A UDI-rlo, onls, f. 1Jrllil, rII_r. SYN.

RUnlor, publicus sermo. EPITH. Filla, tenui., tenuissima. Usus: I. Nolite firus auditionibus, aut disseminato sparsoque rumori credere. De ea re tenuissimam quidem auditionero ,accepi. 2. A Udltul, iI&/itm ti'«OIIler, lef- Homines fabularum auditione dutuntur, UI luHn_s SlIIaise'" 4 I&OIIllr des falllS.

.AUDI1;'O.a, IIrI .. m. DisdJlt. SYN. OJ. scipulul. EPITH •. ..£q~i.. in dicendo nQIl nimis exerdtatus, ift Jure <:ivili non in~rim:. novu., equu,s, attentus,benevolus, dodli., 408U1, frequens a1ieuj~ iIld~u.s, intell~gens, mitior, slultus.et ciedulus, bC,lnus,~. tior, in(estus, timlus, vetus. USUs: J. Platqnil au4ito~ .Ariltoteles. z.. AuclleJilS,· fllld;t",,·, Ji'acere attentum auditoz:em.

AUDITOS, '0 .. m, 01111. SYN. Sensus

AUD

80

AUG

aiiifiendi, auditio. Usus: Hoc non perinde auditu, quam cogitatiorie intelligi potest,

A UFl!:RO, e .... abeUm, ablAtum, terre, a. E1I/ew,.. SYM. Eripio, abripio, averto, adimol tollo, abdoco, detraho, removeo, prz· cido. )( Do, alfero. ADV. Gratis, .impudentiut, Ionge hine, mordicus, occulte, omnino non, publice, re(linime, undique, PJj:kAS. I. Omnia el ab hQatibus ablata, detra6\a, erepta aunt, III I"Nm;" Illi ont /()fIt pris. Omnia per acelul crepta et asp()rtata sunt. Omne instrumentum direptum, familia abduas, -.baK\um pecos convulsa suis ex sedibus omnia. Spoliatus, denudlltul, rebus omnibus execUtUI est. Fortuna! cultus deletus omnis est, atque extinctus. Spoliata domus, denudati parietes, sanguinem adeo ipsum exsorbere visi sunt hostes. 2. Tua oratto metum mthl omnem abstuUt, flOS paroles ,!font m"'" iou/t erainle. Metum omnem ademit, exemit, J>r2Cidit, dempsit, detersit. TUIl oratione m~· tUI omnis ablatus et sepultus est; ccnsedit, conquievit. Oralio tua metum omnern dis· CUDIt, dissipavit, delevit, abstersit. Cf. Aboduco. Usus. I. Operis pr.estantia imitandl spem omnem abstulit. Aliquid judicio aufer. re ; llIicui jus suum ; pecuniam de Ilerllrio j ab aliquo amorem auferre. 2. Obtlneo, lM!quor. l(aK""', netfJ();,.. B~ni.gnum respo!1sum ab illo, decretum amplissimum, prserma, opem asenatu abstuli. Ex ell fa(lo laudem et gloriam maximam Ilbstuli. 3. Abeo, s'en aller. Auferre se de convivio, de conspe(lu.

A'UFOGXO,Ia, f'Ogl, tugere, n . .5',n/II;".

SYM. Fugio, fuga me aufero, fugam capesso, Usus. Furto fa(lo aufugit, non impune laturut. Cf. Fuglo.

AUGl!:O, ea, auxl, au6\um, augeN, a.

AflJ(1IIt"IIr. SYM. Majus facio, amplifico, addo, accessionem facio, exaggero, cumulo, multiplico. )( Detrall(), extenuo, dlmlnuo, mmuo, ADY. Copiose, cumulatius, fuse, mao gnilicentius, maxi me, mirabilius, emnino, privatim, rhetoriee, sum me, valde, vehementer. PHkAS. I. Pompelus vaide aud! Imperium, Po","'t nttl/a les 60,."," fit f,,,,pin. Amplificavit, multum protendit, produxit, prCItulit Imperii fines. Multum addidit, adjun. xit ad dltionem Romani Imperii. Ma~ per Pompeium ad Imperii vires accessro faela est. Res Romanlle magnum incrementum ceperunt, acceperunt; multo deinceps au(liores fuere, quam antea. Pompeius magnam terrarum partem hostibus demptam, ademptam, detraC\am, Romano Imperio adjedt. Multa! Provincia! Pompeio vi(lore Romani Imperii jara, potestato;m<lue subiere. ~ompeius la~islime protendit Imperii termmos, Pompeius magnam orbis partem in potestatem Imperii ~t, ad imperium adjunxit, 2. Tu., llttel'8e mlbl dolorem auxere, 1'(1S /(fIres "'o,,'/n,t

f/u'alllf'/ltn/er ma dou/tllr. Majorem fecere commemorando, retr&aando antiquum vulnus; velut attre&tu, et quassu dolorem amplificaverunt I gravarunt, duplicarunt conceptam animi ;egritudinem, et dolorem; onerarunt doloren metu. J. Ipse slbl lnvldlam auget, il aeerotl contr« lu,·I,nvie. Novatn flammam invidire adjicit; materiam criminibus suggerit; et unde gloriaminde invidiam intendit. 4- Non medlocrlter auxlt opes suas, it itst fort tnriell,. Cumulllvit, adauxit, exaggeravit rem familiarem,. auClarium non exiguum adjecit ad pristinasopes ; lucro quotidiano suas au&vit opes ; ad rem familiarem, ad domestieas copias accessiones fecit ingentes ; forrutunis suis et copiis ma.gnum incrementum attulit. 5. Augetur malum In(lles, I, ",aI s'aee,.oll/ntU les j(}flrs. Quotidie ingravescit malum, corroboratur, cumulatur; longinqui. tate crescit malum, .uispro~ressibus augetur. Res ab exiguis profeC4 initiis eo crevit, ul etc. Milium ingentibus incrementis augetur, maximis au(libus crescit; tacitis augescit incrementis ; serpit quotidie malum et incrementum capit, Increbescit malum. majusque Jam est, quam ut remedium possit afferri. In incremento malum est,robllf quotidie accipit; oneratur diutumitate malum, et gravatur. Quantum tempori, tantum mali acerbitati accedit .. Accessit in cumulum mali dolor novus. Nova quotidie fit mali accessio ; milium nova quotidie incrementa accipit. 6. Augere cupldltatem, pretium, glorlam, formam, nequlttam, tortunam, aUK",en/~r SeS "hirs, sa rlo;n, sa ~ilIIll, sa malict, sa/oriu",. Ac· cendere cupiditatem i pretium rei; intendere gloriam ; formam cultu, nequitiam pra:ceptis, fortunam comitate adjuvare. Usus: Honore, dignitate, divitiis, commodis augere ali'luem. Beneficium tuum magno cumulo uuxisti, Cf. Ampllftco, Cresco,

AUGESCO, Ia, e .... n. Crollrt, K'Jf.INIIi,..

SVN. Augeor, cresco. Usus. Semina temperatione calons augescunt, aluntur, puhescunt.

AUGUR, i1r1s, m, AIIgrlre, "r'dllant fafJe"ir par II cllanl des o;sea"x. SV!'!. Interpres auguriorum ; peritus cllelestium prodigiorum. EPll'H. Bonus, optimus, perfeClus, publicus, summus, verecundus, antiquisslmus, imerpres Jovis optimi maximi. Usus: Romulus ipse magnus augur fuit. Augurum ars, disciplina, jus, prsedicta.

AUGORALlS, e. gen. com. AUg'tlrai, nlali,! allx allgt,rts. USUS: Vir augularis, libri augulares.

AUGORATIO, on!a,f. Adi"ndepnntlre lis augum. SVN. Auspicium, divinatio. Usus:

QUa! tandem augurabo ex passeribus? ;tt", :

A uguratus, us, dim;1I el/o"c/ion d'allgrtn.

.l\UGORIUM, 11, n, Stie"a det aUgrJrts, d'flinanon par It dln,,/ Oil It 'Vol d.s oi.rellUJ.·,

AUG

81

AUS

SVN. Auspicium, auCloritas rei bene gerendz. EPITH. Addubitatum, contrarium, non tam artificiosum, ,\uam superstitiosum, extremum, sinistrum, venssimum. Usus: Aurrium in lute agebant augures. Certo salutls augurio. Cf. Dlvlnatlo.

AUGORIUS, 8, um, Augwral. SVN.

Auguralis. Usus:] us augurium,

'\UGOROR, aria, atu. lum, atl, dp,.lr/ire d'afr~s 1# _gwres; prlti;re, tultIO,,· Ger. SVN. Augurillmago, auspiciumago, divino, allspitor! elicio ex mentibus divinis responsa, ADV. Fideliter, pulcherime, reC\e, vere. Usus:

Quantum ego animo auguror et conjetlura, non despero. Bellum auguror,ft prlv(l;s 11M gwern. Cf. Divino, I"l'8IIdlco, Vat ....

AUGUSTit,Se/(I" Ie rite religieusl"""t.

SVN. Pie, sanCle, feliciter, Usus: Auguste, sanCle venerari Deos, aliquem consecrare,

AUGUSTUS, a, um, Sai"t· 'augwltl, majestueux, v11lira611. SVN. Sanaus, plenus majestate. Usus; Locus augustus, templum augustum. Augustior humano visu species. Ex hoc sanClo, augustoq_ue Platonis fonte omnis nostra manabit orano, Cr. Amplua.

AUl.A, Ie, r. C(lflr,palaU. SVN. Atrium, regia. usus: Ornamenta aulz. Rex omni auCloritate aulle communita,

AULA:UM, I, n. Tapis. SVN. Aulzomamenta, peripetasmata, peristromata, stragula, vestls stragula.

A ULcEDUS, I, m, /(lIIiNr til /1"11. SYN.

Tibicen.

AURA, ee, f. S(lutJIt. EPITH. Minima, pura, popularis, c1arisona, inferna, .ubits, valida. Usus: I. Aura spirat melior. 3. Favor popularls, vent til la /trIIIU,. jtJfJulairt. lllum. popu1aris aura justo longius provexit. Fertur populari aUra. Me honoris aura nun· .quam potuit a cursu dimovere. Totam opinionem parva nonnunqua.m rumoris aura commutat. Cf. Aer.

AUR.ATUS, a, um,1JorI. SVN. lnaura· tus. Usus: Ariel Colchorum auratut.

AU:a£OLUS, .. um, IN t(lfl/eNr tl'Dr.

Usus: Aureolus IibeUua,aureola oratio; AUR£US, a, 11111, Dor. SVN. Ex auro.

Usus: Stellz aureae, nummu, aW'CIIS.

AURICOl.A, III, f. Onilll. SVN. Quod elrea foramen auris eminet. EPITH. Infima. Usus: Sermo tuus .dhuc: mihi haem ad auriculas. Auricula infima molliol'; plus _pu ''1,1t le~1 til/'twtille. Adag. de elfemlnato.

Au::aIF£::a, eta, um, Qrli frfNIuil til I'or. USUS: Arbor aurifera, aMt _X~"'" (/'(lr.

AUalFEx, lca, m. 0rfl'v1't. Usus: Au. rificis .tatera.

Au::aIGA, III, m. CMlllutl_ tie eItar, :&«lIIr. SVN. CurruUm reC\or, agitatOr. El'ITH.

I ndoClus. Usus: Currum, cum opus est, lustinet bonus agitator; auriga indoClus e curru trahitur, deripitur, eliditur, laniatur. f'rznos inhibet, qui equos agit. Essedarius, rhedarius, fU" e~6at sur un ellar.

AURIS, 11,r. Onille. EPITH. A!:quissima, aperta atque int~ra, avida, et capax, elegans, erudita, hebetior, jejuna, inhumana et agrestis, non obtusa criminatione, sed vacua, patientissima, teres et religiosa, trita, PHRAS. A urea arrlgere, druI(r Its oreill,." Icolller atte"/;fmnent. Erigere aures, pnebere, patefacere, dedere, admovere, commodare, adhibere, 2. Aural obttldera, a.rsilger fVn tle so« 6avartlage. Credulas aures lmplere, cornplere, imbuere , obtundere garritu ; sermonibus refercbe, verberare, Nescio quid in aures immittere, susurrare; ad aures oggannire ; auribus inculcate. J. Aurlum judlclQ ram ponderare, jupr ti'afJr~1 C~ '1u'o" a e"'ena,,. Aurem ,gam intertogatei, consilio et arbitrio .urium uti. USUS: Aures dare, Ie fain "_. tiileur tit '1'1'" Auribus aliquid dare, .fI4ltlr '1'1'" In aures inftuere, se fair.le(luler, eaptiv" "atltllli(lll. Calent adhuc aures serrnonibus tuis, fai liS (lr1;lIes n6attuls til CIS ti"se(JUrs. Aurea tuz peregrinantur, V(JUS lies distrail. Auribul ufor zquissimis, je parle a 'I"" 'I"; ",'«ouu ftrll(lrule",ent. Aliquid dignum hominum auribus efficere lain '-'I' &II(1S1 digne d'/lre rapjorll. Aures IllS vocibus inconditis o~nduntur, UI Iarolls IM_eu"lel offill' Ie", lis onill,s. Aures daudere, se ~clllr les (In;llIs. Cf. AudiO.

AURORA, .. ,f. A"rore. gYM. Diluculum, EPITH. Humida, pr8enuntia clari solis. Usus: Quumprimum aurora se ostenderit. Cf. )(ane,DI.., Diluculum.

AURUM, t. n. Or. SVN. Metallum prsecipuum, EPITH. Melius, przclarum. Usus:

Auri venae reconditae. Aurum cczlatum, fa· flum, signatum, coronarium. Pateram ab labris auro eircumc1udere.

AUSCULTA'TIo. onll, r. Acti"" (/'«011· 111', tsfJiotmap. • SVN. Auditio. USUS: Quae haec auscult.tio est ?

AU8CULTATOR, om, m. Atulitlflr.

Usus: Aut .uscultator est tantum, aut diKeptator •

AUSCULTO .... avl, atum, are, a. et

n. E&(IfI/lr, I#er .. Sm. Aurea admoveo, capto _onem, aurea arrigo, orationem clam sublego, l$eI'IIIoni vaco. Usus: I. Sermonem meum auscultando excepit. Ad fores suspenso gradu accesei, aniIDam comllressi, aueem ad. movi, ita animum cczpi attenClere et sermonem eaptare, 2. Obedlo, fl6lir. Allscuitemne seIIi? Cum.Dat. Cf. AudIo, Obedlo.

A U8111, sync. Jlro Auarlm, wi Auti* 111m, ex ant. pl'let. Aual JII'O Auaua aum. Oser. Usus: Nee si llCiam, dicere aulim.

AUS

AUX

AUSPEX, lei .. AIIK'ln. Usus: Latores et auspices legis curiatae. Auspice Deo, duee, #III us_spiUI tU DUll.

'A'USPICATO, Aprjl avoir prill" aliI· Piu,. SYN. Bono auspicio, auspicio capto, "bonis ominibus. Usus: Auspicato urbem condidit Romulus. CC. FeliciteI'.

AUSplcATUS, a, urn, Comarrl,lai,,', f~6k. SYM. Auguratus. Usus: Auspicato in loco consedit. Annul ausplcatus, Cf. Feltx.

AUSpICIUJiI:, 11, n. Auspice. SyN. Augu. rium. E,PITH. Augustum, coaC\um, consulare, elDeiltitum, extremum, optimum, pneclarum, secu)ldum, verum, salvum, bonum, divinum, juge, Inalum, militare, populare, ratum, sini. Itrum.USUS:· Auspicium facere, agere, haber:e. Obtemperare auspiciis. Bono alispicio aUqUid agere. DuClu, imperio,auspicio ali· ~ju. rem gerere,

AUSPICQR, aria, atus sum, art, d.

PnNin leI a,"picu. SYN. De ceelo, terra 8U1J'icium ago. Usus: I. Oblitus est auspican. 2. Inclplo, commencer. Annum,laborem, opu. auspicari. cr. lnclplo, Inltlum.

AUST:It:R, 1'1, m. Allsler, venl "" In;tiI·.

SYN. Ventus a meridie spirans. EPITH. Adversus, lenissimus, summus, vebemens, Usus:

Belle nobis ftavit ab Epiro mitissimus auster, AUstro vehementi rejecl!,s sum.

AUST:ltR:It, J)1I,.eme"', slfftre"""I. $YN.

Dure, severe, duriter, US(;$: Severe mecum agit, et stoice.

AUST:ltRUS, a, urn, Dill', Slffffl. SYN.

Severus, acerhos. )( Dulcls , D~u .. USUS: Austero more. Suavitas austera et solida. Cf. Rllidu .. Alper, Severu ..

AUsnAus, e,. gen. com. Du ",'di, IlllriJi4ff1J1. SYN. Ad meridiem, ad austrum.

USUIl : Australes ~ones. .

AUT, 011, 0II61e". SYN. Vel. Usus: Quid depratorum viriditate, aut arborum ordinibus, aut vinearumspecie dicam? Cave, . hulc pU'tlcula parUculam vel lubjlclas.

AUT:EM:, Mais. SYN. Sed, vero. Usus:

J. Poeta numeri" adstriClior, verbis autem liberior. 2. Et, el, Inau fill. Cum pecunia deesset, essellt autem praedia, vendi ea jussi. 3- An, esl"" fill' Cur consurgitis? vultis autem horum audaciam reprimere? pro : an YUlUs eto. <4- PNtterea, ma,;' 9111, fill "U n,lI.Cum ita .essel, suspicarer autem etc. ;. Iii lnterroaatlone lervl t corre~\Ionl. Meum ~t, providere, quid fiat. Fiat autem ? lIDO vero'quld futurum sit,J~dois prlvoir ce pi .doit .# fain. Se fain, aiie d#' Bien JlIIi te ,iii ~'t amv",.

A UTUM:N ALIS, e, gert.com.l1aNlomN. , USUS: AlitUllUliale frigus.

AUTUM:NUS, I. m. ANtoInN. Puns.

Tempus senescenti aestati adjunClum ; autu· mnale aequinoClium instat; aestatis non multum superest; aestas in exitu est I aestas praecipitat, l'atlltllllN arrive.

AUTOMO, 0, avl, atum, are, n. Prl· leNin, 10111",11', "Icider. SYN. Opinor, censeo, pUto. USUIl : Ecquid autuma!l?

AUXILIA.RIUS, a, urn. etAUXILIA:RIS, e.·geo. com. Allriliain. PHRAS.IIIIlites a.uxlllarll, 10ltiais aNri/,aires. Auxilia· res copiae; adventitiae copiae; auxilia; conduClitiae eohortes ; subsidiarius miles; milites in societatern 8nnorum alI.urnpti, qui socia 8(I1Ia junxere; qui subsidio sunt legionibus. Usus: Miles, cohors auxiliaria.

AuxIL!OR, aria, atu. IUID, arl, d.

A.ider, /lDrllr #'011",. SYN. Juvo, adjuvo, opitulor ; opem auxiliutllque fero, awdlio sum, succurro ; subsidio eo, wi venio, przsto sum, subvenio, adsum,praesidium fero ; adjumento, subsidio, praesidiolum. Suft'ra~or, subsidio proficiscor. Usus: Auxiliaricuiplam. Cf. Auxlllum, Faveo, Opera, Opltulor.

AUxILIUM, ll, n, Aide, secfJllrI. SYN.

Subsldium, praesidium, adjumentum1 opis, adminiculum. EPITH. Adventitium, barDarUm, bonum, certum, divinum, fidelissimum et gra. vissimum, et maximum, firmum, magnum, et varium, mediocre, multum, nefarium, novum, novissimum, praesens, summum, vemm, voluntarium. PHRAS. I. Tu mlhl auxlllu.m tulllti, VOllS ",'ave. portl secoNrs. Tu primus aflliClo, et jacenti consuiarem fidem dexte. ramque attulisti ; te patrono usus sum dili-. gente; tuo auxilio evasi. Tu summo semper studio mihi praesto fuisti. In te velut arcem rerum mearum habui ; tu labentem; ac prope cadentem fulciebas. Te pro perfugio utebllrl postquam amicorum con.ilia et·auxilia mihl occidere. Tu ad' pericula mea l'ropuJsanda concurristi; meas ruinas tua. virtute nsti· nuisti. Egregiam mihi operam navasti ;1a. bentem excepisti ; fortunis , fide fulcivisti, Amicum pendentem corruere non' es passus. Patrocinium rerum mearum su&eepilti. Tui auxilii umbra teClu. ; sub umbra tua !atens, auxiliulII reperi, Tu adjutor mcus, tu mOl'litor, con(eClorque negotiorum meol'Um. Tu ItU' dium tuum saluti meaedicasti unice, to o~ tua me defendisti. Te ego auClorem sa!utls, defen80remque habeo. In te opis mihi erat tantum, quantum vix omnium studia conferre in me, poterant; adminiculo hoc uno ereC\us sum; eodem innixus principe steti, Tuc patrocinio nitebar unice, 100 praesidio sustentabar. 2. Auxllli nihil lupereat, 10111 k molftU m'iI4a"g""N. Omnia mihi praesidia arnicarum, omnia auxilia eivium,· perfugia, jura, consilia occiderunt. Emortuum est mini ad earn rem auxilium. - Nihil mihi hi quoquam opis est, nihil auxilii. Omnia mihi undique

AUX

AVE

auxilia ,detraCla sunt. N ullus est auxilio locus. J. A uxllto venire, venir au $,&ours. Subsidio ire, proficisci ; subsidium parare, comparare ; adesse auxilio, sup~tias ferre, adferre; suppetias advenire;' adjutorem se profiteri ad rem; ad subsidium venire, suppetias venire. ... Auxilla mlttere, ".voyer des troupes _xiliairu. Subsidiarias cohortes, subsidium mittere ; submittere auxilia, subsidia, copias auxilio; subministrare auxilia. Usus: Auxi· lium ab aliquo petere, im/)/ortr k S,&OIIr$ de ,flelfl"u". Implorare, efflagitare. Auxilillm ferre, adjungere. Auxilio esse, aider. cr. AdJumentum, Faveo, AfI'e.stus, a, um,

Av ARt, Avide_"t. SVN. Avide, paree, restriC\e. Usus: Avare crudeliterque agere,

AVARITIA. Ill, f. Avarke: SVN. Sordes, aviditas, cupiditas. )(Llber.a.l1taa. EPITH. Ardens, caeca, feeda, bians atque imminens, importuna, incredibilis, nimia, par, senilis, summa. Usus: Omnium bona spe atque ava' ritia devorare. Homo avido ingenio, infinita rerum cupiditate, ardenti avaritia, Avantia est alienorum appetitio injuriosa. Nullum officium tam sanClum, tam solemne, quod non violet avaritia et comminuat, cr. Cupid Ita ...

AVARUS, a, um, Avar,. 5YN. Alieni appetens, sui nimium tenax, adstric\us, parcus, avidus, sordidus, qui omnia in pecunia ponit. )( Uberalls, munlfieus, effU8Us. PH~AS. Craasu$ Romanorum avari.lmu8 pu« tatur, Crassus est regar& COtll"U Ie plus cupide des R"tllaills. Avaritiz nomine male audiebat, sus~us erat.,Avaritiz crimen Crasso maxime objicitur, exprobratur, CraS5US avaritire infamiaflagrabat, graviter laborabat. Crasso avaritiee nota inuritur. Exagitatur, ut in avaritiampronior; ad avaritiam proclivior; divitiarum pfus a:quo, justo appetenticrr immoderate sitiens; supra modum cupidus; cupidior, quam satis est ; in divitiarum cupiditate Qlmius. Auri sitientissimus putatur Crassus. Incumbere adopes ; opibus inbiare unus maxime existimatur ;,avaritiz!abe infettus; propensus ad avaritiam, siquis alter. In re qurerenda ; in opibus congerendis ; in divitiis colligendis, comparandis, contrabendis plus operee posuisse, collocasse, quam requum sit, creditur. Crassi avaritia ad-summum pervenisse : eo esse progressa dicitur, quo maxime potuit. Crassus homo erat summa avaritia, infinita rerum cupiditate ; avaritia erat ardenti, inbiante ac imminente ; homo erat avidi ingenii. Crasso nullus adversus imrnodicas cupiditates steterat terminus; nulla res Crassi avaritiam morabatur; avaras et insatiabiles manus ad omnia porrigebat ; avaritia inlinita aUorum bona devorabat, inexplebili auri cupiditate labora!:at. Multi multa avare fadebant; in aviditatem proni erant j avidiores aliquando ad rem erant; sed Crassus unus omnium

avaritiarn, cuplditatemque superabat, Nullum erat officium tam sanctum ac solemne, quod Crassi avaritia non violarit. Usus: Homo avarus et fURlX. cr. Avldus, Sordidus.

Ave Marla'1.'eCttare, Rldl,r la laiutatiOll -"iI/iflue. Salutationem Angeticam ad Dei parentem Virginem pronuntiare, iterate. Voce Gabrielis Archangefi Virgineam Matrem salutare.

A VS;HO, is, vexl, veetum, ere, 8.

Em_tur. Usus: Puerum a patria avehit, il'mtnbu I'esdaw "ors de sa patrie.

A VELLO. 18', vuW, vulaum, ere, a.

A,.,.ac/ur de. SVN. Abstraho, aufero, abjungo, diltrabo, detrabo. Usus: Avellere filium de matris complexu. Avulsus a meis, ab amici, summo cum dolore. Ct~ X>ecerpo.

AvtJllA.." f. AfltRtu. Usus: 5i avenam in segete uspiam videris.

Av£o. ea, ere, a. Pllirer ardemftll"l. 5VN. Cupio; aviditasle'i me tenet. ADV. Prorsus, valde. Usus: Valde aveo scire, quid agas. Cf. Cuplo, Desldero.

AVER RUNCO, as, avl, atum, are, a.

Dltounur (une calamitl). SYM, Prohibeo, averto. Usus: Dii omen averruncent. Ct. Averto.

AVERSOR. arl., atua aUlD, arl,. d. Sol tIIlounur (avlC rlpllgnance). SYN. Refllgio, abhorreo, recuse, me alio averto, usus. Ad qoa:stionem te~ntinam hrerere, aversan, rubere. Preces, mores, sennonem aversan , defugere aditum, sermonem, Cf. Alieno, Allenatlo. Abhorren, Advenor.

A VERSOR, Orl., m, QU; &Iourne, distrait a SO" profit. Usus: Aversor pecunia: publicre.

AVERSUS, a, um, Qui a 11 d"s (011",1. 5YN. Qui terga dar, )( Adversus. Usus:

Averso corpore vulneratus, "less' par tUrn';r,. Milites a prae~io. aversi, a~ praedam conversi. Eo nunno nihil ~ propos.~o aversus. Aversi Dii a salute populi Roman •. Homo a litteris ; senno a vero aversus, abhorrens. Cf. Alienus.

AVERTO, Is, vel'tl, VerBUm, ere, L Dltounur. SYN. Arceo, removeo, abduco, probibeo, propello. )( Converto. ADV. Man.· feste parumper, repente. PHRAS. I. Avertlt anl~um a prieUnls etudUI, il a dltt>Un~' SOlI Ispril tU (IS a"'ie""~.r "udel. A~~"!t amimum mentem, cogitationem a pflstlms studiis; 'deduxit a consilio pristino me~tem ac studium et alio traduxit, transtuht. 2. Avertlt petnlelem civlum, "oigner ,"." ma/ltnlr pourul cOlla;t0y,e'!". I!le suo consilio hostium furorem a permcie clv.um repulit; c!adem a cervicibus depulit; pestem ac exitium propulsavit. USUs: I. Conatus improborum a republica, hostes ab urbe, pestem a

AVE

AXI

c:ervidbul .vertere. 2. Verto, allinr. Omnium oculos in III avertit. Alio avertere fl umen. Antero, tlJllnmllr Ii SO" jJrojil, dlrokr. Pec;unWn pubiicam, ha:redltatem, pr;.edam in suos USUI avertere, 4- Sejungo, lIIIgrego, # IIIladur. Se ab amidtia alicujus avertere.

AVIA, III, f. Ai",le,gra"d'",ere. SVN. Parentis mater.

AvIARIUM, 11, n. Vo/,';rt. SVN. Locus ubi ave. domi nutriuntur.

AvID1t, AfIitU"""t. SVN. Cupide, Usus:

Avide exspeClo tuas litteras. Avide litteras GrIiI!CU an-ipui, quasi diutumam sitim ex' plore c;upien ..

A VIDIT AS, Atl., f. Avitlitl. SVN. Cupi. ditas, desiderium. EPITH. Infinita, inexhlu· llta. USUS: 1.lnfinita me glorire cupiditas tenet. Est ill me .. mma aviditas; summa cupiditate, • .rditaW,IQriae rapior. 2. Avaritia, CIIpiliill, _iu. MOildicitas aviditati conjunCla in aHeau fetlUDa imminet. Cf. Avaritla, .AvldiU.

AVrDl1S, B, um, Avide e . SVN. Valde appet~ cupidu •. Usus: Appetentes glorire, prreter Cll!teras gentes, atque avidi laudis fuere Romani. 2. Avarn .. CIIjJitie, avare. Valde avidul in pecuniis laeupletum est; auri u.gentiquestudio supra, quam did potest teilelur ; nelnominus iIIo a pecunise cupiditate abest i aliri hominem cupiditas ingens tenet; est ill: eo summa auri aviditas; ad divitias inflammatus aviditate rapitur. Cf. Avaru .. Cuplo.

AVIS, Is, f. Oi#l#I. EPITH. Adversa, interpreset satelles J ovis, postrema, excelsa, inter. nuntia J ovis, minor,. alba. USUS: Aves alire aliles; .lilll oscines: Avium queedam ad imitandum hullllUllle vocis sonum sullt dociles, Aves libero fruuntur c;.elo. Quasi avem albam bene IIIntijlntem civem intuemur.

A"ITt,J$, a, um, Pr()fJma"t de l'aitulOIl till ai'nIr. Usus: Paterna et avita possessio. Patria et avita Pbilosophorum seCla.

AlI%UK, II, n. et srepiusAVIA, orulll,

n. pl, Linlr IIIlerls. Usus: Avium dulcedo .ducit ad avium,"

AVIUS, ., urn, Dlserl; i",pral;ca/JIe.

Usus: Noflumis et aviis itineribus profeetus. SiI_, valles aviee.

AvOCATrO, Onls, C. Diversloll. DIFFER.

Avaeatio ·a molestla cogltandaj revoeatio ad contemplandas voluptates.

AvOCo. as, avl, atum, are, a. ])lIollr.

IItr, lIoigner, dislrain. SVN. Abstraho, abduco, arceo, rernoveo, traduce, )(VotO, adduce, ADV. Sapienter. Usus: Ab ea re me non commodum ullum abstrahet, non metus avoeabit, non somnus retardabit. Aliquem a eontentione, a diseordis, a vitiis avoeare. Cf. Abduco, Averto.

AVOLO, as, BVI, atum, are, 11, S'nlvoilr,' II nh'rer rap;dmu"I, s'lIIftdr. SVN. Fugio, fluo, evanesce, Usus: Experiar ut hinc avolem, jt clure/It,.ai Ii ""e"./lIi,. tl'iti. Fluit corporis voluptas etprona avolat, II pIQl's;r s'ellfJole eI 6;,,,141 s'lva1WU;I.

AVl.JNCOLUS, I, m. O",Ie malehUl.

Sm. Matris frater, EPITH. Divinus ae sin. gularis, magnus.

Avus, I, m, AiiUI. p'afUi.~n. SVN.

Patris, alit matns pater. EPITH. Disertissimus, nobilis, sapientissimu!.

AXlLl.A,III, f. Aimlle. SYN.Locus subter brachium concavus,

AXIO:U:A, lUIs, n, ProjJosiliDn, ario_ (proposilio" pi ,,'a pas k.ro;1I de ""no",tr~' /;0"). SVN. Enuntiatio, elfatum, pronunUa. tum, sententia breviter enuntiata.EPITH. Falsum, verum.'

AXIS, 1 .. m. Esmu, et per product, Cw.

SVN. Linea per mundi centrum duCla, circum quam coelum eonvertitur. Usus: I.· Terra, altrix nostril, trnjeClo axe sustinetur, an dl! moNit, I;gne imaginain pi par/a,,1 11'11" Mk el paSSli,,1 par Ie ""In de la terre, ,.eJoi"t I'allln p4lt. Usus: 2. Sinuare,propellereaxem.

BAC

85

BAR

BACCA, III, f. Bale. P'tuctu. arboru.n'I, qualea aunt com I, olelll. EPITH. Certre, pulchellee, Usus: Baccee arborum terreeque fruges.

BACCHANA.LIA,lum, et Orlln'l, n.

Dat:(:/wnales,f/ks de Bat:(:lIqs. PHRAS. Hilaria, liberalia; quibu!l diebus 'bacchatur bomimrm eft"renata Iicentia, et ternulentia ; dies, quibus proni esse in Iicentiam homines, et diflluere in luxum ac lasciviam solent, Usus:

Bacchanalia vivere, 'IIivre dallS la "'"aIKM. Bacchanalia agere, agitare, d""rer tes orzie.,.

BACCHATIO, Onls, f. CIIlIJrah'on des 6a«/wMk/, orgie. SVN; Bacchantium furor, insaniendi ratio varia. Usus: NoC\urnz bacchationes et vigilire. Cf. Amentia.

BACCHOR, Arls, atus, sum, ari, d. el· IIIIrer ks ",ystiru de Bat:(:lIus, se livrer auX /raMporl.r (de Ia jolt, de la (:ol)r, etc.). SVN. Furo, insanio, Usus: Qllibus gaudiis exultabas, quanta voluptate bacchabare ] Quellt llail livre.r.re de laojoie , cr. P'uro.

SA'CILLUM, I, n. Pelit 641"", ""Kes des lid,.rl. SVN. Baculus, virga. EPITH. Incur. vum, bt summo inflexum. Usus: LitIlUS, id est, mcurvum, et a surnmo len iter inflexum bacillum,

sACOLtJs, I, m, et BACOI.tJM,I. n, B410". Usus : Inniti baculo.

BAJOLO, as, avl, atum, are, a. Porter d 6ras ou sur 14 dos. SVN. Porto. Usus: Ego bajulabo, tu inanis ante me ito.

BAJOLtJS, I, m. Portifair. SVN. Opera. rius, qui onera corpore suo villus qurerendi causa portat. Usus: Operarii et bajuli.

BALBUS, a, um, mpe. SVN. Lingua haitans. Usus: Demosthenes ita balbus erat, ut primam Rhetoricre litteram non posset dicere.

BALBUTlo, I.:. lvi, Ire, n. BIK4yer. SVN.

Lingua hzsito. TRAN!!I_ Parler olls&lIrl_",. Inepee dissero, male doceo, trallo, ago. VII:

Obscure, ambigue pronuntio, dieo.)( Aperta, et clara voce loquor. USUS: De natura Dei balbutiebant.

BAI.lSTA, 811, f. l1allsle, mat:1""/d lancer despiems. SVN. Arcus Magnus cum manu' brio. Usus: Balistz eo vehementiul feriunt,

quo sunt contentre, et addu€lre magis. Cf. Catapulta.

BAl.N'i!:&, Arum, f. BaillS p.61i&S. Duo IIIcUn.claconjunC\a, tnquorum altero vlrl, altero femlne lavabant. Usus: Balnere publlcse,

BALN'i!:ARrA, orum, n. Salle de 6",·1IS.

Usus: Nihil restat pneter Balnearia, et ambulationel1l.

BALN!:ATOR. oris, IlL. BaiglUur, ?roIri4tair"de6ai"s. SVN. Balneorum przfel'lus. ~PITH. Temperans.

BALN'i!:UM, il"m: BAI.JN!:UM. I. n.

Salk de lJaillS. SVN. Locus, ubi domi prlvatim Iavant. Usus: Balneum calefieri jussit.

BALO, as, avl, atum, 1U'e, n. Blk,..

Usus: Balat ovis exclusa pascuis,

BALSAMUIl. I, n, Baumier. *,SvN .. Odo. rata Palzltinre arbuscula. Usus-: Balsamum est arbor ipsa; opoba1sa1J!um est· succus col.

leaus ex arbore. ' . ,

BAL T!:US, I, m, Balltln'er. * Svlt. Cingulum e corio bullis ornatum, USUs: Auratre vaginse, aurata iIIis baltea erant ..

BAPTI$MUS, I, m. BdlJlhN.PifRAS.

r. B.ptlsmum con ferre, 6ti,liser .. Sacrosanllo Christianotum ritu abluere.; aqua vitali abluere; sacro fonte in(antes aspergere. Salutari Christianorum lavacro tingere ; sa· cro baptismate respergere : primis Christ ill. norum sacris initiare. Sacro baptismate ablutus est, il a r.tfU 14 lJapll,IJI.· Sacrosanllo zternz salutis fonte ablutus, tinllus, aspenu i est; Baptismatis fonte aulloratus est ; Christianorum ccetui per sacrumbaptisma insertus est, salutari aqua, lustrali fonte lotus est; sospitalibus aquis ablutus est; sacro baptismatis rore tinllus est ; sacro fOnle-lustratus. expiatus est. J. Ex bapttsmo Ievare, Ilr.: parra;". E sacro font: suscipere ; ad sacrum fontem pro aliquo sponsorem 6eri j ~ua hora pueris sacra aqua ad salutem tingendcs opera impenditur, sponsionem facere, (V'ULG. P ... trlnun'l agare.)

BAR,ATHRtJM. I,n. GOIlfi'.t, SYl'r. LoCUI przceps, unde emergi non possit. TRANS"" Pro homine edace, potatore.ll,,,, : Pro mere.. trice omnia ab,arbente. U SUS: Ex imo harathri emergere,

BARBA. III, t. BarN. SVN. Viri villus ad mentum. EPITH. Aurea, horrida atque in. tonsa, major, IllAxima. Usus: I. Barbac_ cl t, sa 6arlJe pollln. Jam lanuginem emittit, Lanugo per malas serpit, malas vestit. 2. Barbam longam fert. if laisN &rollre sa 6ar6.!. Barbam promittit; alit prolixam barbam ; barbam nutrit profusam, aubmissam, prominentem. Bene harbatus; barba alfaum in. .trUllus i spissa, promissaque barba est conspicuu •• Promissa, et fluente in pellus batba

liAR

86

BEA

est. J. Barbawndepoault, #:llsI ras/. Bar. ham totODdit, dempsil, abrasit, posuit,raait. ... Neod.um habet barbam.Ne primam quidem barbae lanuginem induit; ne lanugo quidezn mentum ebduxit ; lie prima quidem barba mento indufla eat. Usus: Capillatior quam ante, et barba majori.

BAaBAat, A la _an tks IInmgrrs; grfll~. SVN.lnquinate.)( Pure, emendate. Usus : G~maticum se professus, bar. bare loquitur.

BAaBAalA, ., at eARBARIES, el,

f. PaYI IlrtuIpr, rau 6ar6an. SVN. Locus barbaru. wi fera gens. EPITH. A~estis, forenlis, immani. atque intoleranda, lDveterata, totll, vasta. 2. Tam atrox nullus ill ulla barbae ria tyrannus fuit. 2. Regione. ferae et a1ienz, Scythae, Syri et cuncta fere barbaries. J. Mores barbarl, durl, fert, crudellta., ferltaa, '_1"$ pwnml, ItlUflapl, .6arlJarie. Caesar inveteratam qllamdam barbariam ex Gadita. norum moribus delevit, Barbaria forensis. 4- VIUOA et a laUnltate aUena toeutlo, 6m..,.;, tk '-gap,. ;~e. Domettica IlliqlUlo barbaries eorum sermonem in(uscavit, inqllinavit, Barbaraet .ol<eca inspergunt.

BARBAR%CUS, a, um, .8ar6are, IIrtuf. pro Svx. Barbarlls. Barbaricae vestes, leges, lnorel barbarici.

BARBARISMUS, I, m. .8ar6ariltlU, I_II &IIIIIrt Ia '-p." OIIla fo'lHIMIa'tll;o" 11'"" "14I1411,,,.SVN. Vltium in locutione, cum verbum a1iquod vitiose elfertur. Usus: In bar. barilll108 inCllrrere.

. BARBARUS, a, t.tm, Bar6an. SVN. lin. loanis, illcultlls,agrestis, ferus, crudelis, atroa, )( Hum.nlH, cultua. PHRAS, Homln .. lJarbarl, "-'_, 6ar6_s. Gentes immanitate barbar&e, meribes elferatae.Homine. immani et intoleranda barbarle ; immansueti, fori, omni diritate deterrimi; vultu, motuque corporis vasti, et agreltes; moribus, ritibu .. '1ue efferati ; m~a ex parte latrociniis infa. Ines ; homines natura immani et importuna, inClllt~ .. peri; quique contra studia natul'1le ~tlbul institutis obduruere ; expertes omm. juris ac conditionis, et linguae prope huloalUll!; natura et 1I\0ribus immites ac feri; .&gnI8ti.bul institutis vivel'e sueti ; quorum ter. ria nihil uperius, 0fpidiis nihil incultius, in. dole acmoribulnibi Immanius. Cf. AgresU., Iahumanus.

BAa.ATOLlJS, .. um, (2,,; pom 11M 6arlN ",,"I_It. SYN. Fere imberbis; cum rara barba dill parva. USUS: Concursabant barbatuli juvenes.

BARBA.TUS, a, um, Bar6N. Usus: Bar. buti iIIi veteJ1!s.

BARBOLA ... f. P~tite 6ar6l. Usus:

Non hac barbuJa, qua isti deleClantur, uli IUnt vetere s,

BARDUS, a, um, Lo"nI, I/Ilpide. SVN.

Stupidus, hebe •. Usus: Quis stupidum So. cratem dicet, aut bardum r

BARO, Onl.,m. lid/Gilt. SVN. Homo slupidus. Usus: I. Haec cum Joqueris,nos barones stupemue •. 3. Vir princeps. M. L BarD". Apud reliquos Barones te in gratiam posui.

BAsILICA, _, £ Basi/;f/III, ItUfol (1U 1'"" j"l'eail; Eglisl &/vllumu. Usus: Basilicam struere, .ornare.

BASIx.lct, Ro),a/e'If,n" 1na~Jif/"eI,""I. * SVN. Magnifice. Usus: Basilice omatus incedit.

, BASILlCt1S, a, um, Royal, Iplenditk. * SVN. Regalis, spJendidu., magnificu •. Usus:

Basilicae editiones. ViClus baSilicus.

BAsIO, a .. are, L Baimo. Snr. OsClllor. BASIS, I .. f. ace, Im, .bl.l, Bau,piltks/al d'uN sllllNe. SVN. Pes, pars ima. substruClio. EPITH. Adversa, allior, excelsa, ananis, index sui sceJeris. Usus: Basi statuarum aliquid incidere, Inscrlbere,

BAsIUK, 11, n, BtdsI,.. * SVN. OlClllum.

USUS : Basium dare,'figere. Cf. Oacwor.

BitATit, H,,,,.,,,.u_III. * SVN. FeJiciter.

Usus: Beate vivere in una virtute positum est.

BI:ATIFlco, as, are, L Bla/Vier. PHIlA$.

Beatorum in eeelo numero addere ; Beatorum iii •. Cllelo ordinibus inserere, asierere 1 Beati, adscribere 1 ad -numerum, in numerum Beatorum adscribere; Beatill annumerare; in Beatorum numero Jocare,coliocare, reponere; Beatorum numero aggregate 1 in Beatorull\ numerum referre; Beatorum CIlItUm, honoresque alieui decemere, constituere,

BI:A.TITAS. atl., f . .8on!Je",.. SYN. Bea, titudo, vita beata. Cf. Beatua.

BaA. T%TUDO, dll;\l •• f. Bia/;/tItU.SVN.

Beatitas. Usus: Beatitatis et beatitucHnil verbum durum, sed usu mollitum est. Cf. Fe-

lIcltas, Beatus. .

·Bt:A. TUS, a, um, H,,,nux. SVN. F'elix, cui bene. est. ADV. Absolute, ardenter, per. feCle, summe. PHRAS, I. Beatul IUwn, jt suis luunux. Bene beateque est; in c<do sum ; ccelum digito conlingo ; Deorum vitam' adeptus sum; quis me homo fortunatior? fortunam ipsam anteeo, Cf. Felix. 2. BeaU In 001110, Bimlu"reura. &iel, les saints. Felidssimi cceli incolse ; a:temitatis felicis.inulll' lumina; in altissimum eve(ti c<eiestium civium consessum 1 ca:lestis patriae ci~es 1 ceelestis aul;ie beatissimi proceres; in aUgUst ... simo Numinis concilio collocati ; qui ea fto.. rentinter eeelites gloria, quae mo..wium apices transcendit, intra se POSItOS habet uniVlrsos. J. Beata semplternaque vita jam In 001110 fruUUr, iJ jotlit tllja dans Ie Cield'''N IIlrn'ti tk IWlluu,.. Ejus vitam virtutemque

BEA

DEI.

beata jam immortalitas excepit; piorum jam sedem ac locum est coneeeutuj ; magnis Jam, ~t. perpetuis (ruilur voluptalibus, nullo metu nee impediente, nee impendente; ejus ani. m!$, postquam e corpore excessit, in ccelum jam, quasi in domicilium .uum pervenit , in lCIemam, at plane jam suam in domum im. migravit, ubi leVO sempiternc fnlitur • ...Elema: ,salutia, beatiludinis particeps; hleres leterna: vitle eSI; particeps a:ternil gaudii in unica felicitatatis cognitione defixus est. Adest iIIi cumulata bonorum complexio, secretis malis omnibus. Beatitudinis sempiternlll portum jam contigit; in ilia perenni (elicitatis sede jam collocatus est. Vita ca:litum, quae sola est vita nominanda; . ca:lesti gloria, et immortalitatis. domicilio jam perfruitur. Vita beata et sempiterna ; qua: eumuiata bonorum omnium, et, lIunqua!D interitura.possessione gaudet, fruilur. ...Eternam gloda: mercedem, a D EOmortalibl!s propositam, jam' consecutus est. In bealissimam ceell regtam esl depor~alus ; ha:reditatem divinae glC)riae adiil ; evalavit jam in ca:lesles orbei ilia., ubi certUI laborum finis, ubi vera et solida felicitas. projeaus jam est ad beatum iIIud 1I&JIl\aruJn animarum ccncilium ; et felicissillla ca:litum sede est receptus, Usus: Bel!otu .. esse sine virtute nemo potest. Quem tu aegritudine, metu, .laetitia gestiente, et libidine liberum, solutum,·vacuum videri., num dubitabi. beatum dicere? Qui beatus est, tutus sit 0eortet, inexpugnabilis, munitus, septus, sine timore, quem nulli melus terrent! nulla: llegritudines cxedunt, nuUll!t libidines lDcitant, nullae lIeti. tia: fuliles languidis liquefaciunt voluptatibus. ce Felix..

BELLARIA. Orum, n, FriaJulisu,p4Iil.

IJries. SYM. Cibl ad irritandam famem composltl, Usus: Mellita bellaria.

BELLATOR,orl" m. GIII,.riI,.. SYN.

Miles bellicosus, USys: Is minus vehemens orator, quam bellator fuit. Cf. Mlle ..

BEt..LATl'I.lX., lei .. f. GIUrr.1n. USIlS :

Dellatrix iracunda.

BELL'It, Bie". SYM. Bene, apte, prospere, commode, aequo animo. USUS: Belle, et fes· tive, Belle cecidit, cum etc. Dolorem ilium helle fert, Aqua belle fluens.

BELLICOs'lt, 0"111 """,'inlllli,lUtUl. "" Usva: Bellicose Romam aggressu. est.

BELLICOsUs, a, um, Belii'~lIz, 6rtrlJI tl: Ia ptrre. SYM. Atmis et belli vlrtuievalens. )( Imbelll.. PHRAS.I. (iermanl beUlQOs' auni, us GI,.",ains 10'" k/II.,IUIIZ. Belli gerendi peritissll)1i ; longe .omnes belli gloria et virtute superarit: bellicis laudibus abun· dant ; operum militarium peritilunt; bello !nvial; multi. fortiblls faal.s, gloria m.ilitari iIIl1stres ; in armfsexercitatissimi; pugnacis· .imi, promptissimi bellatores; bello acres

sunt, strenui, et consilio boni; 'rem bellicam Cortiter ac strenue traaant, gerunt, administrant. 3. Scipio belllcosiulmus erat, Sdpio" Itail 1111 Irh·willa"t gllJl'rit!r. Vir erat in arma natus ,ferox viribus, et armorum arte: inviaUi bello juvenis ; Mars alter; primus bellator ; magnum habebat usum in re milltari ; summam sdentiam rei militaris habebat; erat bello nobilis; manu strenuus, promptus; claru. militia; acer bello juvenis; bonus militia, impiger manu; gnarus, non inglorius, acer militIa:; egregire erat rnilitaris famre. Sa:pe se in armis strenuum, in bellis acrem, ac fortem probavit; fortem ac strenuam in bello lIavavil operam ; erat in eo laus rei militaris maxima; prudentia rei militaris c1arus erat ; in re militari versatus erat egregie ; flarebat mUitaris rei gloria; militare munu. przclare (unaus erato Usus: Gentes belllCC)S8C. C{' Forti., Aud.x.

BJU..LICUM. I, n. Si.~/de &O",6at.lJeUI· cum eanere, 80""~r la:?1Iarge. SYN. Cantus ad arma vocans, Usus: Bellicum quasi canit Thu(:ydides.

,BltLl.!CUS, a, um, JJtlalif <l la pmY.

Usva: Bellicam rem administrari majores nostri nisi auspicato ncluerunt, Its ".,fairu de la KUII'I'e, la p~l'I'e. Bellica disclplina, r,,,, de la f'I~rrl. Belhca laus, gloria, Iii ilo;n ",ililatn.

BELLIGl:l'I.O, as, avl, aturn, are, n.

Fain la gUlrr4. SYN. Bellum gero, Usus':

Cum fortuna nobis belligerandum est.

BELLO, a., avl, atum aee, n, FfJUn, la PI"!.· SYM. Belligero, bellUm. pro. Usvs: Gigantum more cum Viis bellate. Cf. Bellum.

BELLO A, 811, f. B/.Iln>&e. SYN. Bestla.

E;PITH. Audax et nefaria, fera et immanis, immanis, et tetra, imp'0rtuna,lmportunissima, impura, tetra etpestlfera, tetemma, et vasil· fica, vasta, et immani •. Belllla: fluitante., immanes et fer.", innantes et natantes. Usus ,: ...Egritado ut tetra et immanis bellua fugienda. Sed quid e;;o jus hosphli in hac bellua require 1

BELLUM. I, n. Gturre. SYM. Duellum; Mars, belli contentio, certamen belli, tempu' belli, arma.)( Pax. DIFFER. Bellum t )Ium militia: tempus; p .... Uum solurn armorum certamen est. EPITH. Bella acerba ac diutllrna, civilia, continua, domestiC&, extema, gravi., gravis.ima, hostilia, inutitia, justa, leniora; magna, majora, maritima, terrestriaque, mao xima, et per icul05issima, pestifera, praeclara, pristina, propria, superiora, varia, vetera, belli. superioribus.Bello proximo, bellum acerbua diuturnumque, inte.tinum, acerbissimum,et calamit05issimu11l, commune, crudele et elti~ tiC)sum, crudelis1imllm, dubium, fredissimum, ~ravissilnum; horribile at nefarium, impium, in~xpiabile, indiaum, infinitum, injustum,

BEL

luauosissimum, necessarium, pcriculosum, vehemens, merum, miscrum fatalcque, mieerrimum, mortiferum, muliebre, naturale, navale et maritimum, occultum, oppressum, periculosum magnitudine, turpe, pemiciosis.imum, piratieum, privatum, p'roximum, prudens, regium, repcntinum, sacrilegum impiumCJuc, heYissimum prope omnium, scelerati"lmum, sempiternum, servile, tetrum periculosumque, tantum, tam crudele, tam ilefarium, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum diflUsumquc. PHR,A.S. I. Bellum lmmlnet, Ia $'Urn lsi ;lItln;nenlt. I mpendet nobis, imminet bellum formidolosum, anceps, difticile. Exardescet, orietur, nascetur, exsistet ex his seintmis bellum calamitosum, exitiabile. Versamur in pnesenti belli discrimine. Adventat.z_ appropinquat, adest jam grave bellum. Kes ad arma speast. Bellum jam eyitari non potest. Gliseit jam scintilla belli, quae brevi m apertum incendium erumpet. Magna belli moles imminet. Magnum bellum in manibus est. Bellum incidet non dubium. Bellum nobis jam propius admovetur. Grave bellum in metu est. Belli magni timor irnpende!; versamur in magno timore belli. Adesse Jam grave bellum videtur. Bellum non dublum babemus, Bellum prime quoque temporeconflatum erit; natum jam est belli inilium. 2. Bellum excltare, allumer la ptrrl. Concitare I suscitare , commovere, conflare, concire be lum; bellicum canere ; ad arma vocare ; arma induere civibus ; in arma populo. agere i ad bellum omnem Euror,am annan:; ad arma conclamare, stimu are, COIIcitare, !IOlIicitare populos; bellum toto orbeconsciscere ; ad bellum inducere i quasi furialll quandam ac facem belli accendere, et impeJlere ad consilia tam funesta populos. ,. Bellum parare,/ain I,s prlparalifs tl'lInt ,_,.,.,. Bellum adornare, apparare, comparue. in.truere; bellum cOlJuere, ostendere; ad up. ire; de bello coguare , ad bellum animllm intendere ; in bellum mente et animo illliMere ; ad belli col(itationem se recipere; de bello consilium mire; belli consilium querere; in bellum incumbere. Omnia belli appar.,u. atrepunt, 10111 rdenlil de bruit de grmn. Sap sumuntur, arma \>romuntur, Clantur civibuI; arma raptim capiuntur, in" duuntur. Armis dyes accinguntur, muniuntur, inllruuntur. 4- Bellum Indlcete, dle/arer la K'lIIw. Bellum denuntiare. S. Bellum auIIClpere, mlnp"''''''' lint campagne. Movere, commovere, facere, inferre, sumere, incipere, Inchoaie. Belli initium sumere ; arma tentare; ad arma desceadere, concurrere, Belli Initium 61cere; bellum consciscere, contrahere; bellum lRoliri, Inire; bellum capessere, decernere ; otillm bello interpellate; bello experiri; rem ad arma dedllcere; ad vim et arma descendere, decarrere; belli fortunam tentare, experiri; in bellum converti. 6. Bello aggt'edl .11-

88

BEL

quem, """f/"~r f/tlelf/u'1m les "rilles Ii la main. Arma inferre, bello lacessere, tentare, petere aliquem; annis invadere, infestare; bello premere, opprimere; armis, bello persequi; bellum inferre, movere, commovere, facere alieni. 7. Bellum gerendum commlttere, t:(JnjUr Ii f/utlf/u'un Ie soin tl'ulU g-ue".,.e. Bellum dare consulibus ; pneficere bello consules; bellum mandare consulibus ; summam belli administrandiconsuli bus dare, permittere, 8. Bellum gerere,faire /a gucrre. Administrare, gubernare bellum; bellum suis viribus exequi, 9- Bellum est In !taila, J'llalu esl til fttt. Ardet, flagrat, conflagrat atroci 'bello Italia; miscetur belli turbine; belli dissidio distraCla gemit; internecine bello premitur, affiigitur, vexatur, Itnlia perculsa bello, ac prostrata jacet ; belli flamma uritur, ac consumitur; magna belli contentione terra marique infestatur ; igne ferroque vastatur; nefario ac durissimo bello inflam. matur, Italia tota in armis est. Arma tota Italia concrepuere ; strepitus armorum totam Italiam concutit ; in sagis est omnis Italia. Nulla calamitas, nullum exitium, nihil tam durum et acerbum in bello est, quod Italia non persentiscat. Bellum diutumum totam perdit, corrumpitque Italiam. NuUum non mali genus Italire infert, importat bellum. Bellum magnas calamitates, ae graves creat Italise ; multis et gravibus damnis Italiam afficit; nullius mali expers est; nulla vacat calamitate Italia bello lacessita. Bellum ex pulcherimma Ttallse parte solitudinem facit. Undique se pugna mover in Italia ; ubique armis contenditur, dimicatur, disceptatur, 10. Bellum adfruc &ncepa est, /'issue de la gru".,.e esl e,"(Jre d(Julluse. Bellum ancipit. Marte geritur. Communis adhuc Mars bell'. Varia adhuc belli fortuna, ancepsque Mars est. Bellum adhuc gestum ea fortuna est, quam belli casus ferunt, Marsque communis. 11. Bellum protrahe..e, IratlUrla guemen longueur. Bellum ducere, trahere, alere, prorogare; Ientum bellum per oppida circum. ferre. 12. Bello hostem c:ircumducere. 1.3- Bellum repellere, st dlfend,." (gue".,.e dI/tn. sto«}; Propulsare bellum, defendere bellum iIlatum; iIlatas injurias propulsare; bellum depellere, profligare, repellere; vim omnem belli tempestatemque alio convertere, aver. tere ; bellum dividere, dispergere; in locum alium detrudere, 14- Bellum remlslt, la pern lsi sur Ie po;nl tie fin;,.. Attenuatum, imminutum bellum est; senescit, consenescit bellum; afl'ectum, lion confeflum bellum est. I S. Bellum abaolvere, Ilr",;nt,. une gutm. Restinguere, delere, conficere, componere: belli reliquias exstinguere ; felici temeritate opprimere; bellum ad exitum perducere ; bellum perficere, absolvere, perpetrare, vi~ aoria terminare; optato exitu concludere; belli extrema delere , belli reliquias auferre,

BEL

BEN

conficere ; nullam pattern belli rclinqucre; finem bello imponere facere, statuere ; nullam belli scintillam rehnquere ; belli reliquias persequi , bellum tollere ct sepelire. 16. A bello cessare, cesser ia CaIHjJtJ/('U. Bellum dirimere, ponere, deponere, componere; bel. lum pace mutare; anna ponere; ab annis discedere ; ab armis absistere ; bellum sedare; ab armis conquiescere, 17. Sellum renovate, r~co",,,,e'4"tr la g.urrtl. Nondum saris oppressis belli reliquiis, fumantibus .adhuc belli scintillis, belli consilium resumptum, instauratum, redintegratum est, ut adeo bellum ex bello feratur. Redit, renascitur de integro bellum; jam exstincbrm denuo suscitatur, Novo iterum bello implicamur, involvimur. Novis fluctibus objicimur; in bellum denuo conjicimur. Ex pra:senti tranquillitate novae tempestates commoventur. Bellum in. tegrulTl superest novis furoribus inflammatum. Bellum non finivit, sed mutavit. Omnia rursus in bellum consilia convertenda sunt, Usus: Bellum inferre, /l<'rltr la perrt. Bel· lum dcfendere, IY/I<'usstr la Jrllerrt. Bellum accipere, non inferre, JrIItrre tII/msivl II non qffensillt. Bello parato, aprJs les f'rljJtJratifs ile pern. Bellum collatum est circa Corinthum, on jit ta JrIItrre Ii Conilille. Bellum ad Placentiam constitit, 011 (usa t4 co"'~tre soliS tes mers tie PlaisallCe.

SELLVS, a, um, Bon, convm.allt. SVN.

Aptus, conveniens. ADv. Plane, valde. Usus:

I. Erit hie locus pueris bellissimu~ :Ii. LeplduB, tII/icat. Bellus puer, bellz litterle. 3- Vrbanus, honestu.B, /1<'1(, bit', lievi. Darius hoc accepit, quam homines belli soleant. Cr. Pulcher.

stt1'(tt, Bie". SVN. Preeclare, commode, valde, ratione. PHRAS, I. Sene mecum agltur, je suis It plus lleunux t4s I/(",,,,us. Pulchre mihi est. Beatus sum. Perbono loco res· sunt mere, Preeclare se res habet. Bene me habeo. Rectissime apud me sunt omnia. Optime, commedissime mecum agitur. Belle me habeo. Expedita mihi sunt omnia et explicata. Florentissimis rebus utor, Optatls meis fortuna respondet. Pu1cherrime stamus. Secundse res sunt. Salva res est, integra, incolumis. Res facili cursu procedunt; prcsperum cursum tenent, Prospere, et ex sententia res eunt mese, Vitam vivo felicissimam, Facilem se mihi Pra'bet fortuna et benignam, Optime mihi cum fortuna con venit. Nihil ad felicitatem deest, Vita mea omni felicitatls genere cumulata est. Omnia ad voluJltatem fluunt; ex sententia procedunt. Utor rebus secundis. 2. Sene an male, lien ou mal. ReCle an perperam ; reae an secus; probe an secus egeris, ignoro.). Sene fecletl, 1/011.1 ave. bun /ail. ReC\e et ordine, belle, reC\issimeet Inpientissime; rite, providen. terque fecisti. USUS: I. Domu. bene et ratio-

nea:dificata.2. Valdo, Ir)s,/orl. (Cum adject. v4I adv.) Homo bene nummatus ; bene multi, bene mane, bene magnus, longus etc.

Stt1'(ttDlcO, Is, xl, ~um, ere, n. Usus:

I. Absolute est: bona verba dicere et bonl omlnls, dir4 ties jJarolu de 60n augtlr e. 2. La1.l.do, dirt ifll bUll t4 (jut/'1u'un, lou .. r, Cui benedixit unquam bono civi? De 'Iud 1Io"""tc ife bun a.l·il jama;s /ait I'Iloge f

SENEDICO DEUM. A.je61"is DIE(f.

Laudo, extollo, depreedico Nurninis clementiam, ac largitatem. 2. Senedlcere populo, benedl~lonem dare, 61nir It peuple, don· ner la bl"ldich'on. Bene precari ; fausta cum prece dimittere ; pacem et veniam populo a superis precari. Solemni precatione, faustis ad DEUM precationibus populum prosequi. 3- Senedlcere mellll8m, clboa,. Hnir /a la61e,ia 11011""111'1. Cclenam a sacris precibu. ausplcari ; Christiano ritu, solemni precatione dapes lustrare,

S1t!fttDIC'l'OM, I, n. Bo"," parole. )(Maledl~um. Usus: Benediela male interpretari,

stt!fttFACIO, 's. fiCl, faetum, tacere, n.Fain au 6ien.SYN. Beneficio afficio,benigne facio, beneficium tribuo, bene, optime mereor, beneficiis orno, bene promereor, beneficium confero, beneficio compleC\or; beneficiis augeo, pro~uor. Usus: Durum cst, male traClari ab lis, qui bus benefeceris. cr. Seneficlum conrero,

Stt1'(ttF ACTUN,I, n.C" '1"on/ailt4bu".

Adhlbetur .. plua In p11.l.~. num, SYN. Bene, honeste faC\um, virtus. )( Malera~um. Usus: BenefaClorum jucundissima est recordalio. 2. Seneficlum, meritum, IUn/ail. Benefal\a male locala, male faela arbitror,

sttNttFICE1'(TJA, III, f. Run/aisll'llCe' SVM. Liberalilas, benignitae. EPITH. Divina, pnestans. Usus: Quid pnestantius bonitate et beneficentia ?

~t:!fttFIcIA.RIVS, I, m, Blnljidaim solt/Ill promu jJtJr /a/avtllr tl'un tribun. SVN. Cliens. USUS: Petreius cum paucis equitibus beneficiariis suis in hostem movit, Pllnills s« jlta all mi/i4u t4 la ",III, avlC fjlll19'"s carla· liers'lui IlIlllaienttUvOllls. (VULG. VuallU..).

SttNttFICIOIo(, lI, n. Bitfl/ail. SYN' BenefaC\um, meritum, officium, gratia, promeritum, munus. EPITH. ..Etemwn, amplissi. mum, dlvinum, immortaleque, excellens atque divinum, insigne et lingulare, przclarum in rempublicam, l'ublicum, recens, summum. Beneficia ampltssima, clarissima. Divina in aliquem, fruCl:uosa, et grata aIicui, immortalia, innumerabilla, Jucundiora, mutua, paterna, plurima, proXIma, vera,vetera, vilia. PHRA&. I. Senencl1.l.m p'to, j, 1/OfU _mall. t4 un s,,,,,,". Hane rem in beneficii loco a te

liEN

90

BEN

deposco ; tuo beneficio ut is mihi honor obveniat,peto. Cc. Ro,o. 2. Benencium contero, ie ,.~nds sertJitt. Contuli, qua: in ilium officia petul, Quantum in me fuit, quantum efficere, et consequi potui, pro meo studio, meaque industria complexus sum hominem; auxi omnibus officiis. Nullum officii genus, aut studii; nullam omnino rem, quse vel ad utilitatem ilIiu., vel ad iaudem spe&ret, omisi, prreter· misi, infe8am reliqui, Omnia, qure quidem pl'IIeStare mihi Iicuit profeCla in ilium sunt beneficia. Meam in ilium volunlatem et benevoientiam, quandocumqne res lulit,ubi tempus, occasio postulavlt, ostendi, significavi, decla· ravi, patefeci, probavi, Bene meritus de ilIo sum, quam potui, studiosissime. 3. Nihil beatluI"t, quam heneftcla multis conterte pl\llima, U &0",6" til HnMllr, ellsl til jHN. floi,. a«a6kr tie 6un/ails lin gratui nom6re de Jert_s. Benigne facere plurimis; beneficiis devincire, ornare, complecli, obligare, alligare plurimos ; felicitatis pars magna est, beneficiis cumulate, obruere; officiis colere, afficere; beneficiia et officiis prosequi quam plurimos ; mereri, bene promereri de plurimis; in exhibendis, tribuendis,. deferendis officiis, nul. lum benevolentiae pignus, ac indicium omittete; emere sibi beneficiis plurimos; eximia eue in omnes benignitate. !,luae ista felicitas est, service, commodare quam plurimis; col. locare, ponere apud fratos animos benefa(ta quam plurima; et quidquid facultas, in beneficii loco deferre. 4- Non magna in me heneficla contullsti, VOIIS He ",'avel pas ,.41fdll tie grruwU Hrv;';es. Non valde de me meritUs es, Beneficium' a te vel nullum accepi, vel minimum. Exiguasunt, 'Juae pro beneficio dedi.ti; quae mihi detulisti, dedisti beneficia] quae apud me beneficia collocasti, posuisti. U~Yia non sunt, exigui momenti, parvi pondens ea sunt, qure mea causa fecisti. Benencia libi debeo, non ita m&Jna. Obligasti, obstrinxilti me mediocribus officiis. S. Beneftcium acclplo, jl rtfois fI" .t4rvl&e. Plurima tibi debeo officia et beneficia; innumerabilia tua in meexstant beneficia; in me profe8a S!lnt. Innumera tua in me beneficia et promerita sustinere vix possum. quod vivo, pro tuo beneficio babeo; in beneficil loco repone, 6. Benellctum red do, j# ""tM:f/llill~ e_en "'0" 6it'f1l1i1n1r. Quis beneficiis tuis pro merito respondebit? quis parem referet gratiam ? quis benefaCla tot In me tua solver, remunerabitur? quia officia tUa paribus officiis lequet, compen. set? cumulatis tuis in me mentis qui faciam satis? Ct: Remunerol'. 7. Beneftcll memoe ero! ft ~ sdtnlie"!'rai ties services r~f"s. HUJu, mihl recordatlonem beneficii nulla dies eripiet.lmmortali memoria percepta. beneficia retlnebOo Huju8 in me meriti leternum memlnero. Hoc ofticium inter maxima beneficia re~ram, numerabo ; sinJUlare me beneficium tulaase -eredam ; beneliclI non vulgaris locum

apud me obtinebit, jl compterai CI servic, p."""i Its pillS gronds 6ien.!ails.· Cf. Gra tUI. 8. Beneftcla Pl'lIIl1titaobjeStare,npl"O(M,.dtl urvices ,/W fori an"dlls. Liberalitatem suam pudorialterius gravem facere, Amplificare verbis sua in alterum offiria. Beneficia sUa verbis et sermonibus ambitiosius depreedicare, Beneficii gratiam invidiosa prsedicatione corrumpere,

Benellclum Eccle.la.Ueum, ",,,l!ic, Ie· tllsias/if/fle. Sacerdotium opimum, opufentum, tenue, exile; sacerdotium cura animarum prseditum; sacerdotium abanimarum·eura immune. Beneftcium Ecclesiasticum aile ... cedere, cltil,. tl f/w/,';II" lin 6lnifoe. Abdi. care se sacerdotio ahquo, vd sacerdotii munere ac censu ; amico utendum, fruendum tradere; jus, poslessionemque sacerdotii sui alteri transcribere; eedere jute ac possessione sacerdotii.

B:itNitFXCUS, a, um, Biin/aisanl.SVN.

Benigne faciens, benignus. Usus: Beneficus est, qui non sua, sed aliena causa, belle6ca voluntate movetur. Cf. Amlcu&

B:itNi!:Il1t.Ri!:OR, «11'1., !tus IIUm, 111'1,

d. B",n mlri/er. SVN. Beneficio afficio, beneficium colloco, Usus: Derepubli~de nomine ac dignitate Rom. benemeritus CIvil. Benemereri de pesteris ; posteritati servire.

Bi!:NitVOL:it, AVlc 6ie_eillancc, a,l"tc. fuellSlment. SVN. Amice. Usus: Prsesto esse alicui benevole, et fide!iter.

B£Ni!:VOLENS, \IS; gen. omn. Bu,,: v,illallt. SVN. Benevolus, Usus: Non sum molesta, sed benevolens, Cf. AtI'ec!l.ua, a, um.

Bi!:Ni!:vOLENTIA, III, f. Bit"vli/Iance, 60"",06liglaH&e. SVN. Gratia, studium. XOdium. EpITH • ..Equalis Ritati a1icuju., bona, fidelis, firmissima, grata 8Oimi, impar, ineredibilis in a1iquem et maxima, perfeCtinima, ptaestans in aliquem, insilfnis in ali9uem, ,n' temperata, major, mediocns, mirabihs, mutua, necessaria, non obscura, par et mutua, per. petua in aliquem et maxima, propensa etperpetua, sempiterna, 'singularis, summa erga aliquem, summa et par. PHIlAS. J. Benevolentlam captare, ,.eclt,n"erla 6ie_el1lallCe. Benevolentia beneficiis capitur maxime, coaeiliatur, colligitur, contrabitur, movetur, . Ad benevolenriam officia aIliciunt. Benevolellti~ tibi facile beneficiis adjunge., conjunges. Gratiam amicorum expetis, et multorum civiull,l amicitiam; voluntates tibi multorum cenciIiare, benevolentiam coasequi, experiri, pe(; spicere cupis, beneficio consequeris. Gratlam aucuparis ; in 1{ratiam te insinuare; gratia crescere apud csvea et optimates desideras j benevolentia tibi eorum animi sunt devili~' dendi. lnire optimatum gratiam, benevolentiam magnam consequi exopt as ; officiis ef

BEN

BIB

beneficiis est eolligenda. 2. BeneYolentlam .xhlbere, mont"" sa bunvei/lance pn.r fIU/· IJU'IIII. quam in te suscepi benevolentiam, semper tibi przstabo, se rv ·abo, tuebor, augebo, Quam semel in te eontuli, declaravi benevolentiam, ea te semper eomplet\ar ; hane in te • emper navabo; hane experiere, perspicies plurlmis indiciis. Qua in te semper eram bene. volentia, ea deinceps quoque ere propensissima. Favebam adhuc rebus tuis, etcupiebam optime ; neque desinam, in posterum te ravore fulcire meo.Secunda in te erat voluntas mea; studiisque in te inclinabat ; sed animo nihilominus in te benevolo, optimoque esse pergam. SI unquam me tibi benevolum dedi, si voluntate eram bona ac propitia ; deineeps in re tua tOtUI era, nullumque benevolentiz, aut gratiae officium omittam;. studio rerum tua· ,rum agebar adhuc maximo, tuaque causa cu. .piebam tibi omnia; quidni addiClus sim deinceps quoque, tuisque commodis studeam unice ? Optime alfeClum me tibi fuisle adhue, tu iple testis eris locuples ; quz igitur res est, quae dubiam reddere summam in te volunta· tem possit? cr. Amlcul, J, Benevolentlam tollere, ",Iever a ,uI/,u'un Palllilil. Adi. mere, exstinguere, delere. Cf. Amlcltlam abrumpere, Gratia.

BttN' tt'lfOx..US , a, um, Bum'eillant.

SYN. Amans, amicus, propendens in aliquem inclinatione animi, studiosus, ADV. Sane, vere, PHRAS. Ardentibus sum in aliquem studiis ; amicissimus sum; summa mea est in ilium voluntas; eximiz benevolentlse, ac benignitatis sum in aliquem ; voluntate in aliquem bona sum; animo bono sum in aliquem. Cf.Bene .. volentlam eXhlbeo. Usus: Amicissimi, bene~'olentissimique hominis officio semper sum funClus. Cf. Amicus, Amlcltla.

SttNIGNtt, Avec 601ltl. SYN. Comiter, liberaliter. U sus ~ Salutare benigne, comiter appellare aliquem. Alicui· benigne facere et lilleraliter.

SttNIGNXTAS, Atll, f. BOIIIl, 6"""';/· lance. SYM. Clementia, comitas, humanitas, pietas, Iiberalitas. EPITH. Grata,. bonesta, I~c~ibi~is in aliquem, ~ucunda aditu, major, mrma, privata, propensa In calamitosos, quzs· tuosa, summa in aliquem, utilis alicui. Usus:

Summa benignitate audire dicentem, Nun. quam tibi meam beni¥nitatem claudam. Non exhaurietur mea benlgnitas. Benignitas naturre, agrorum. Cf, Lenltal, :MUll, Benevolentla.

SttNIQNUS, a, urn, Bo«; d(lfIx. SY!f.

Comis, blandus.)( Asper. Usus: Benignlls ad commodandum. Orarione benigna uti. 2. Llberal,-, murilncua, Klnlr'II~, li!Jlrai. IJenignus liber.Haque dicitur, non qui fruClum, sed officium sequitur, Cf. Senevolen Ua ..

as:o, as, 8vl, atum, are, a. R.tUIre

'"urlll~, titm"". fi",,,,orlalill. SYM. Beatum facio. Usus: Ceelo aliquem beare.

SESTI A, ., f. BIle flroee ,1 Klnlral"",,,, 101ile tlpJce d'ammai. SYM. Bellua, EPITH. Immanis ac perniciosa, monstruoslssima, prae. clara, valentissima. Bestiee abditre, terraque teCble. agrestes, ancipites, in utraque sede vi • ventes, 89uarum incolre, aquatifes, c' cures, ferae, gradientes, nantes, natantes, pravre, serpentes, solivagz, congregate, terrenee, volatiles, volitantes, volucres, Usus: Aliz bestiz nantes, volucres, serpentes.

SESTIARll.1S, 11, m, Besliaire, C/adia. teur ,11; combaltail costr« les !JIles flroct! s. S YN.

Sui cum heatiis pugnat ill ludis publicis, sus : Gladiatoribus, besti&tiis rempublicam,

obsiaere. •

SESTIOLA, ., f. Pell'tl 611t, 'fUleN.

Usus: Bestiol. dissimillimae communiter cibum qll1!erunt .. (VULO. Anlmalcula.)

a:l.TA, ., f. /httt, po~, Pla"t,. lierbae genua. Usus: Beta et Malva.

SlaLIA, Otum, n. pl. Les sai"ts livm.

SYM. Saerae, sanClz, Divinz litterae; libri Divini ; Divinotum Iibrorum, saerorum scri~ r torum monumenta, instinClu aftIatuque ceelesti conscripta. Divinarum I~m volumina. Divina oracula. Ceelestis doClrinz volumina. Scriptura sanaa. Sacri codices.

SISLIOTHitCA, ., f. BilJliotlUg1iI.

SYN. Librorum locus, multitude, EPITH. Miriflea. Usus: De bibliotheea tua supplenda, libris commutandis, velim conficias.

BIBO, II, bIbl, bIbltum, ere, a. BolfY.

SYN. Poto, perpoto, poculum exhaurio, potionem haurio, exhaurio, sorbeo, ADV. J ucundiul, plurimum, PHRAS. Vlnum Intemperantel: blbunt Gr.cl, III Grecs a;_,,1 d s'emvrer. Vinum inttmperantius hauriunt; avide siccant pocula ; lagenas exsiccant totas. Ingens est in Grreds potandi libido. Cyathos sorbendo diem producunt, Poscunt majotibu$ potulis. provocant. Totos dies pef{lOtant; vino se obruunt ; furiosa vinolentia, clfcumpotationibul inundantur ; vino se onerant, Merum ex cantharis scitlssime exantlant . vinimultum exhauriunt ; Jargiore utuntur vino; largiter III invitant ; diem noClemque potando conti· nuant ; multum vini absumunt ; intemperan. tissimis perpctationibus indulgent; diem mero frangunt; nimio se vini ~tu ingutgitaot; meto sopiuntur; vino sepeliuntur ; vino ventrem distendunt ; in potationibus sunt, agunt assl· dui; compotationes celebrant assidue, in potationibus assidue versantur. Usus: I. Lex Gr.cl convivU :llibat, aut abeat, 2. (VULO. Blbere sanltatem), bo;re d fa slI,,1I til ,leI9"'u". Libare alteri, ,," alterius sa!ut{ poculum ; bibere salutaria ; bibere soteria.

SIBOLUS, I,m. Qui ainu 1I !Joir,·. Usus:

BIC

92

BON

Potor bibulus Falemi,grand 6uv.ur tU Faler. ill. Cf. Vlnolentus, Ebrius.

BICEPS, cJpm., omn. gen. Qui a tUur tilts. USPS: Biceps puella nata est.

BIDOUW, I, n. EsjJace tU tUur fUllrs.

SYN .. Duorum spatium dierum, Usus: I. IDe temJ)Ore, cum Gen. et Ace.) Bidui, wi bieluum ibi ftJi,jl.tJJis tU,~uri t/et(rjollrsen .~ M4'nn"I. 2.(08 loco, cum Gen., Acc. et 401>1.) Castra bidui, biduum, vtl biduo ab)lSDt ab arbe, Ie ._p esl .t tleur j'ournles.-"'e marcM tie I~ vilu.

BIElfNIU:M:. 11, II. Ji;lf>ace tie tleur ans.

SYN. Spatium duorum.annorum. usus: Bjen-

nio dollJO abruit. .

BIFAal,"" En tleurendrolU: .. SVN. Bipartito.

plGA, e, f. eI sqius: BIGA!:, Arum, f. .pt. Cnar a tUur .nev~r. SVN. Currus duo. rum equorum juga -aaus. Usus: Citatis bigis vehi.

BILll>, III, r. Diu, numellr6ilt"(use. EPITH.

Atra. secreea, Usus.: I. Mens seepius iracun!lia graviore, vel dolore, vel timore, quamatra bile movetur. 2. Ira, cu/~n .. Ea res mihi bilem moyit, commovit, concivit.

91MESTaI6, e, gen. com. De tleNr mois.

SVN. Duorum mensium. Usus: Consulatus bimestris.

Blwus, a, um, De d'ur ans. SVN. Duo. rum annorum. USUS: Bimus infans.

BINI, e, a, Deux (ftOm6r, tI,'slriIJlllij). tIntz a tkur. USPS: Bis bina quid sint, Epicui1ls non didicit.

BlpAJJTIOR, Iris, ItllS sum, trl. p.

Parla,ger eft t/et(x. SVN. In duas partes seco, distril)uo. Usps: Preedam bipartiti sunt.

BIl" ARTITO, En tleurparls, par moj/il.

SVN. Dupliciter, bifariam. Usus: Bipartito classis, acies distributa est.

Blp:i!:DA.LIS, e, gen. com. De dtuxpuils.

SVN. Duorum pedum longitudine, Usus: Sol Epicuro bipedalis videtur.

BIPES, ldls, omn, gen. DipMt, pi a tlntzfods. Usus: Homo omnium non bipcdum modo, sed et quadrupedum impunssimus,

BlaitwIs, la, f. Dir/flu, gallre a tltut· ""!/". tie raHIII. SVN. Navis duobus remorum ordlDibu. illstruC\a. EPITH. Pneclara.

BIS, Deur Ju;s. UsPS: In eodem faao hi, improbus fuisti.

BIvIUM, II, n, E",6rafIClm~n/ de tUur .us. SVN. Quod duas vias habet.

BLAND1t. Dllne manilr" .flalltllse, in.rl. 1llHilt1e. SVN. Comiter, suaviter, rnansuete. USPs; Appellare aliquem blandissime, BlaneIiu. aliquid petere.

BLANDILOQUENTIA, ~, f. /)UNceS parol",. Usus : Tanta ilIi lI1andiIoquentia supplicavi.

. BLJ\KDIMENTUM, I, n. II S(llilll:

BL~-NDIMENTA. brum, n. pI -, Canssses. Sy.N. Blanditia, Usus: Multa blandimenta 1I0bis natura ipJlll peperit. Blandimentis corrupta juvent!'8. Cf. Blandt tia.

BLA~IOa, Iris, ttus sum, Irt , d.

Cansrer, jlatkr.SvN. Amplexor. ADV. Mi· rifi,oe, suaviter. PHRA5. Solet omntbus blandlrt, il jlalle Ipllt Ie ",,,ntle. Ubique suppliciter se insinuat ; aucupatur blanditiis omnium gratiam; blando sermone omnea delinire ; lenocinari omnibus ; palputn obtrudere solet, Blandissime appellat omnes ; de. mulcet omnes suis blanditiis; assentationis artificio omnium animos sibi adjungit. Cf. Adulor. Usps; VoIuptas suaviter sensibus blanditur. t'rosperitas vitre bujus aIIudit tibi .suaviter et blanditur. Cf. Blandltla.

BLANDITIA, III, f. Carmu,jlalterit. SVN' Blandimemum, illecebrse, assentalio. )( MInlll. EPITIl. Apertse, fiagitiosre, malitlosse officiorum. J>HRAS. Turpe est, blandltllS gra tiam aucu pari, il esl Mnleux tU re."lr· eMr la ;oputariM lar la jlallerie. Popular] assentanone, blanditiis civium benevoleotiam colligere; ad colligendam potentiorum gratiam blanditias admovere, adhibere ; ioRuere in aures populi blanditiis; optimatum aoimos blanditiis obsidere; blandimeotis corrumpere, blanditiis et illecebris irretire. Usps: Blanditiis nummos ab aliquo exprimere. Blanditiis in consuetudinemaiiorumseimmergere.Pa· tris severitatem blanditiis et illecebris impedire.

BLANDUS, a, urn, Caressaftt, MIIX, ai· ",46u. SVN. Benignus, comis, lenis, suavis. Usus: Blanda voce vocare. qaempiam. Blanda et supplici oratione fallere. Homo est minime blandus. Cf. Oratlo blanda.

BLASP:S:EMIA, III, f. DlasplllllU. BIasphemtas etruttre, .urlpantlreen blasl"l_s. Atroces in DEUM vocesja&re: impla verba in DEUM profundere, jacere. Verborum Impietate, scelesta lingua, qUa! in ceelo terrisque sunt sancu.sima, violare. SceIesta lingua DEUM lacessere. Impias in DEUM voces mittere, MaIeditlaset Ilefarias execrationes in DEUM et ceelitea evomere; nefarlis maiedUlis, insaois vociferationibul in DEUM et superos msurgere,

BLAT:i!:ao, as, avl, atum, are, n.

D46i1ur, eriailut ... Quid blaterat tanto cum c1amore?

BON A, Orum, n. pl. 8itns,forlune. SVN.

Fortuna; res, possessione'l divitim, fundi, pnedia, voIuptuarire possessiones; res patria et avita, facultates. EPITH. Aliena, augusta,

DON

93

BRE

~or, diversa, divina et egreg!~ diuturna, externa, fraterna, magna et dIVIDa, qUAm maxima, multa, necessaria, nee opinata, paterna, et avita patria, pauciora, perexigua et minuta, plura, potiora, ·pnesentia, prll!terita, propria alicujus, publica, publicata, summa et propria. PHRAS. I. Bona parare, amasser iUs 6ulIS. Multa sibi bona industria ~perit ; sua cum industria multis pcssessionibus cumulavit, auxit ; multas illi facultates paravit, tribuit. <I. Bona a,dlmere, e,,/ev~r Ie~ 6i11lS. Imminet fortunis omnium et bonis. Si nunc agit, ut tlla bona publicentur, et erepta tibi, acerbissimae praeconis voei subjiciantur. Agri parte multatos mortates multos, bonis exult, spoliat, avitis possessionibus evertit. 3. Bona luxu perdere, jer'fre sajor/IIN da~ _Ia dl- 6allclu. Ingluvie avita bona, rem familiarem, praediola sua brevi ablig)lrivit. dilapidavitt, dissipavit, profudit, absumpsit. Cf. ProdiSO' Usus : I. Bona tortun<l!, n",Iusses. Ea sunt generis, propinquorum, amicorum, opum, valetudinis, form,!! virium, ingenii. Res moventes, 11111161IS. l' undi, praedia, i",meu6les. <I. Bona corporis, 6i",s till corps. Valetudo, firmita!l, vires, pulchritude, sensus integri, veloeitas, dentium candor, venultas oculotum, coloris suavitas, Iingure solutio, voeis sonus, latera firma, conformatio quredam, et figura totius corporis, et oris. 3- Anfml bona, 6ittlS iU f4_. Virtutes, dotes ingenii, judicii, memorire, artes, scientie. Cf. Coplae, Opes, Dlvltlae, Fellx,Bene.

I. (Bona SplrltuaUa, VVLG. B,ellS sfnnhills.) PHRAS. Animi bona nullis casib?Sl Dullis temporibus lubje&. lnteriora homiDl' bena, quibus animus sit pulchrior, ditior. Animi bona, quee coelum quodammodo iPlum centinellt, Vera et propria hominis bona, qure hominem carum Deo efficiunt. :1. (Bona t.mporalla. VVLG. BietlS lemjJonls.) Res fluXll!, fragile&; caduCll!, ex.terna:. )Jona, qu~ !ortlUUle calibus sunt cbnoxia. Peritura, hominis bona, (Iua! flux!s hujus vitz divitiis, honoribus et ()blefiationibus continentur. Corporis et fortunz dona, quz una cum corpore intereunt. Rerum fluxarum blandimenta; res rugaces, inanes, periturz,. mortales, Ea, qUa! apud ceecos mortales prima putantur; opum, honorum, voluptatumque ilIecebrae. Bonacaduca et incerta, posita non tam in nostris c()nsiliis, quam In fortunz temeritate. Res humanz, qUlleQue rationem habent cum terra.

BO'NITAS, Atll, r. Bo",1. SVM. Probitu, integritu,virtus, benignitas, clemen tiL )( MaUtla. EpITH. Divina, inusltata, non inhumana virtus, non superba, pristina, singularis, summa, vera. Usus: Quidam bonitate natune, alii institutione, et disciplina re&m seC\antur viam, IIIII/VIIIS'"11S """i!issetll kin'S devOIrs f14r I'effet tf"" k" "alllrel, etc. Ejus fortunas tUII! bonitati commendo, Ingenii

bonitate mira ; singulari bonitate et modestia vir est. Cf. BonuL

BONUS, a, um, Bo«. 5YN. PrQbus, frugi, integer, justus, praestabilis, salutaris. ~DV. ...£que, plane, sane, sat, valde, PHRAS. Vir bonus est, cesl "" "omme de 61,,,. Vir est insigni bonitate; ita moderatus, ut prse se quandam {'robitatem, ingenuitatem ferat, Vir est et sapiens, et leJibus parens, officii non ignarus, utilitati pubhCll! plus quam suz consUleus, intentu!l. Exemplum est innoeentiz :. quo nemo \ntegrior !n civitate, !Iemo sa~C1ior. Apertus, Simplex, IngenuU5, Justus vir est, cujus fidem, bonitatemque omnes dilaudant, Probus est et antiqui moris; antiquis moribus, antiqua homo virtute et fide est. Vir est mira ingenii bonitate; singulari bonitate et modestia przditu .. Frugi homo est et quantlvis pretii. Vir nota: est et expertz fidei, vitz· que integerrima!; vir, cujus multa sunt et illustria exempla probitatis et candoris. Viri boni officium fungi solitus. I. J~na opera, ~I iZII'Vnl. VULG.) Piz sanC\aeque aCllones; aCtiones cum pietate suceptre ; virtutls exercitationes ; usurpati() piorum munerum; virtutum officio fungi. Usvs: Bonum solum, quod honestum. Summum bonum in voluptate ponit Epicurus. Bono uti Czsare, bemgno. (VULG. Bona nova.) La:ti nuntii,60"ms "OIl· fltlles. (Bonam diem e1bl raeere, VVLG. Se t/o"Nr till 60" le",pl.) Diem sumere hilarem. cr. Probus.

BOO, as, are, n, Crier, retettlir. * SYM.

Mugio.

BOS, b6vIB. gen. com., pD. pl. bourn, dat. et abl. bobus et bubuL Bini/, fllUlu. EPITH. Opimus, sanClus, viVU!l; boyes mollipedes, oplmi. Usvs: Boum cervices natz ad Jugum, et vires humerorum et latitudo ad aratra extrahenda.

BRACA, 118, t: el StZ(nlll: BRACA!:, Arum, t, pl. B,.ai4s. Genus v_tis apud GaUoe Transalplnos.

BRAc!TUS, a, um,fJlI;jIOrltiUs6raitl.

SYM. Brads utens, usus l Gallia bracata, Gale tIar6o"ttai.se,

BRACHIUM, II, n. Bras. EPITH. Extremum, leve, molle, U svs: Brachii projeClio decet in contentionibus, contral\io in remillis. Brachium cohibere, projicere, contrahere. Molli brachia aliquid agere.

BRACTt:A, ., £. Fnlille iU mllal. SYN.

Lamina tenuissima.

BRASSICA, cae, f. CIJOII. Usus. Caules et brassicam ne contigeris.

BRt:vl, Butll4l,.sOlls ptu.SVN. Propediem, in brevi, brevi tempore, exiguo tempore, 118ucis diebus. Usvs: I. Respublica brevi resplrabit. i. Brevlter, ell /Jell do: 111011; Ad ca, quee petis, brevi respondebo.

BRE

94

BUS

BR1!:vILOQENS, tis, omn. gen. Qlli Jar/e ,,, pell tU ",ols. Usus: Breviloquentem me tempus ipsum facit.

'BR1!:vlS, e, gen. com. Court, pm. SVN.

Patvus, pusillus, contraClus, concisus, angustus, exiguus, prsecieus temporis spatio. PHRAS. I. Exiguum, et breve vitae curriculum, ContraCliora sunt vitae spatia, quam ut, etc. 2. O1'atlone '11# dlcS\lone brevis, diseour.r, I"las. Ambitu. verborum contraClus, et brevi .. Amputata oratio et abscissa,

"BR1!:vITAs, A tis, C. .Brirvell, /Htl/es.u.

EPITH. Amicissima alieni, concisa, a:stinCla, exigua vitae, nuda atque inornata, pura et illustris, summa. Usus: I. Brevitas diei, ternporis. 2. Con tracS\lo, concision. Brevitas non modo senatoris, sed etoratoris magna laus est. Multos imitatio decipit brevitatis.

BR1!:vITER, .Brirvem",t. SVN. StriClim, lummatim, brevi, cum brevi tate, paucis verbi .. X Produ6\e, pluribus verbis. PRRAS. Rem dlcam brevlter, je dirai la cltose e" peu tk mots. Rationem tribus versiculis comprehendam ; ne multa; videamus nunc striClim, rem perstringam breviter :tribus verbis: paueis percurret oratio. Brevitate utar, ut aatietatem longae orationis effugiam ; non obtundam pluribus: ne longam orationem suscipiam, paueis ista habe, summatim dicam. UI In pauea rem conferam : ne longum sit: perbreviter attin~am; coarClabo et peranguste resarciam diCllOnem: incidam media, ne nimis sera ad extrema veniam; eeleriter exigueque dicam ; paucis vos absolvam ; quam potero, in verba conferam paucissima ; verba quam maxime ad compendium conferam, capita rerum striClim percurram; verbo me expediam. Compendia sequar. Paucis te volo; pauculis verbis, diClis compendium fieri volo, Pauds rem dabo ; ad pauca ut redeam ; ut plura mittam. Ut paucis rem concIudem ; uno verbo compleClar j ne multis morer j teneam, ne longior sim, aut copiosior ; ne multa multis I plura pluribus; quid multa ? non vagabor longlu, ; summam compleClar; ad pauca reo digam : pluribus agere tecum non debeo; quid plura ? quid pluribus?

BR UMA, e, f. Solsliu tf""ver,ltiv,r. SVM.

BrumaIe tempus, brumalis dies; dies hiemis brevissimus. Cf. Hlerns.

B:RUMALIS, e, gen. com./J'flivtr. Usus:

Brumalis dies.

BRUTUS, a;urn, Lifttrd,pesanl; USus:

Fortuna bruta,forluN avtuglt. Fulmen brutum,foudres ifUr/es, donI on ne peullir,r all~ eun frlsage.

BOBILE, I .. n, E/a6l( a kufs. * SVN.

Locus, ubi boves stabulantur,

BUBO, onls, m. Hi601l. USUS: Raro in consl'eClum bubones veniunt.

BOBULCUS, I, m, BOII'II;,r. SVN. Boum custos.

BUCCA.e, C. BOllclte, au II. JOllts. SVN.

Os ipsum et interior malarum pars concava. Usus: Consul prodiit flllcntibUs buccis, gravibus oculls, Scribe, quod in buccam venerit. Buccse fluentes, cerussatre, atque dign;!! Ca. pua vetere.

BUCCXNA, e, r. Trotfl/Hllt. SVN. Tuba belli. Usus: Signum datur buccina, BUCCINATO:R, Oris, m. b /rompllt.

SYN. Praeco, tubicen. USUS: Promittit, se fore buccinatorem existimationis meee.

BULLA, II! f. Rul/I; plii/e !Joule d'or, d'art'''' ou tfaulre ",IIa/gll' (Jor/aunt au COtI les ;eunes palricil!ltS jusf/II'a "i'tf~ de 17 aM. Bulla In toga praetexta erat omamenturn puertttee, In cordis ftgurarn formaturn. EPITR. Aureee, multse et graves. Usus:

I. Prretexta toga sine bulla. 2. In va.lvl. clavus. Verres bullas aureas a valvis abstulit. (Bulla Pontlnela. VULG.) Litterae Pontificia»

BUSTO' ARtus, a, um, Gladiateur gul com6al au/our du Melter. USUS: Si mihi cum illo bustuario gladiatore certandum fuisset,

BUSTUM, I, n, Bt1clter. ·SYN. Locus, ubi corpus hominis defunCli eoncrematurri est ; monumentum, sepulcrum, Usus: I. Bustum violare. 2. TRANSL. Homo impius, bustum legum omnium, bustum reipublicee, Itom"" ;lIIpil, des/rue/lur dIS lOIS, lo",6eall tk la rlju6ltqul.

CAB

95

C£C

CABALLUS. I, m. C/mIai. * SVN. Equus. CACHINNA:rIO, Onla, f..8irefOfi. SVN.

Risus solutior. Usus: Si ridere concessum, vituperatur cacbinDatio.

CACHINNOR, arta. atUll aum, art, d.

RiTe aur lelllls. SVN. Solutiu. ridee, cacbinnum toUo. Cf. Rldeo.

CACHINNUS, I, m. R,.,., 6rr1ya"', fOfi rln. SVN. Cachinnatio. USUS: Cachinnum sustulit ; ad cacbinnos commovit omnes. cr. RllIu..

cACtl'LA, e, m. Valel d'arml" pujal. * Sm. Calo.

CAC'OMEN,lnla. n. S __ I, dttu. * SYN.

Vertex cujuscumque rei. Usus: Cacumina arborum, montium.

CAD}!. VER, IIrla, n. Cadavre. SVN. Corpus exanime. EPITH. [ncruentum, informe, semiustulatum. Usus: Ab hoc ejeflo eadavere quidquam opis mihi spondeam l

CAD}!. V!:ROSUS, a, um, Cadavlrtwx.

• .trsus : Cadaverosa facies.

CADIT, impers. II amve. SYN. Evenit, accidit. U S'US : Belle cecidit.

CADO, Ia, ckYdl, caaum, ere, n.. TIHh.

Hr. SVH. Concida, Aecido, labor, delabor, corruo. ADv. Cadere altter rem,a1te, apte comprehensionem, apte verba, aptissim~ 'belle, concinnius, commedius, decore in pedes, for(iter, fortuito, graviter, jam pridem con.ilia. jucunde c1ausulas, jucunde orationem, levlus, male, melius, melius verba in syllabas 10nJiores, numerose et quadrate, omnino, optime in pedem, pariter, cum republica, percommooe, peropportune, przclare in rempubli· cam, teterrime, quid venuste. I'HRA8. I. Vul· nertbu. exhaustu. cecldlt, ;/ 10",6« m611 de 6kssurofs. Ad terram defluxit; vulneribus ad terram datus est;' de equo lapsus; prreceps 'ad terram datus; miserabili casu, ~ prolapsione przcipitatus est; lau ad casum datus, ad terramdelatus, detraCtus procubuit.a, FaUenteveatl,lo cecldlt."!J'tMI fail tI" fa.x pas, ;/10",6... In terram deiluxitJ procubuit, prolarsus, prostrat\l' est. J. Cad~ bat animo, i SI lahsait aIIaltrf!. Animo concidit. def'ecit animo: &anebatur' Animo.,

animus hominem reliquit ; relanguit animus; animo se demisit admodum. Cf. Conctdo. 4- Cadere In prl.tina pecoata, ,.,Iomh, daM sa tmCI~mus fmJ/~s. Relabi, revolvi in motes pristinos et vitia; in eundem scopulum otTendete, impingere; in idem vitiorum ccenum implicari; iisdem sordibus involvi; in eadem luto adhaeresce,e. Usus: I. Evenlo', IVrive,. Belle, opportune, commode, furtuito cecidit. Verebar, quorsum iIIud casurlim esset. :I. Convenlo, 1_6:,. Cadit in rim suspicio, Ie sOllflfo" t"",h sur III;' Hoc in virum bonum non eadit; in vitUm sapientem dolor non cadit. J. Venlo. It flrlse,,'er, TOifri, oJ,' t"",Hr ( _ jNnnJo;, de). Cadit sub aspeaum, ctla tit v;si6k. In deliberationem, in potestatem, sub imperium et ditionem ali· cuJus. '" Desino, remltto, cesser, s'apaiser. Ira, venti endunt. A""- de manibutt eadunt, §. Pereo, }""fIN,. m iIIntihItiI, PIn"'. Legum auaoritas, civitatis fides cecidlt. 6. Mort, t_,," t/aIu tI" COII¢at, JIri'" Duo millia cecidere. 7. VinCI Ju!1lclo. Ie"".,,., suc· """6,:,-,,, jtlliia. Causa cadere. (VULG. LI tem perdere., Cf. Causa. 8. S, lalsser a6a11n:, cadere animo, vel animis.

cA.D'Oc1tATOR, orta. m.Hlrtsuf,JarI,. _"'ain. SVN. Legatus paci. causa. •

CAD'OC1tUM, I, n, Cat/IIde.SVN. Mer. curii 'rirga et sceptrum,

CADUCUS, ' a, um, E1I&/i" a '0",6",; fallJle, cadtlc, JlrUsalk. Syn. Facile cadens, brevis, fUgax, fragilis, mobilia, mortalis, incertus, )( EreC\ut, ftrmua, lmmortalla. Usus: I. Omnia alia falsa, incerta, Caduca, mobilia, sola virtus est a1tissimis delixa radio cibui. Corpus fragile, et caducum. Magna imperia mortal;a .sunt et caduca: 2. Bona eaduca ; haereditas caduca, ItIrilap cat/tiC (VIIi rtl'TJie"t au foetl- a 'IIIrit;" prls"",plif).

. CADUS, I, m. Val/seatl /tN, C01llI,."er Ie "".,,; t __ • 6an'l. * Usus: Vinum, de meliore.cado.

CA!lCIT AS. AU., f. CMII, /Jrlval/o" de la fIIU. Sm. Privatio sensus oculorum. EplTH. Horribilis, misers, odiosa. Usus: I. An tibl luminis clecitas plus obest, an libidinis? :t. TRANSLIn furore animi, czcitateel amentia.

CAl:CO, .... avl, atum, are, a. Pri,,,,. dl la fIIU, _eNgk" 1610";". SVH. Excaeco, eecum facio. elllcio,reddo ; oculi. privo ; ocl!1is orbo. Usus: Voluptate czcantur hominum animi. Vitiis et cupiditatibus caecatu. adoleseens, Cf. Exceco.

CAtCUs. a, um, AVeNgk. SYN. Captus oculi!. PallAs, I. Lumipa ami.it; upeaum amilril ; orbatul Iumme ; lumine cassu. ; calipt ad omnia ; czcutit '; exstiritlo oculorum lumine in teJiebris' conta'bescit; caret aeie oculorum ; usu, oculQrUm destitutus est. TltANSL..

ClEC

96

CAL

Czeus est furore et cupiditate, la funur eI lapassion 1'a'V~lIglenl. Cseca cupiditate rapitur j czeus furore, et scelere fertur j ceecus et amen. furore est. Crecitate animi rapitur incredibili ; (uror homini lumen animi exstinxit; eripuit consilium animo pneceps amentia, furor. Exercet miserum insolita caligo mentis, et animi ll!minibusmagnopere officit, Usus:

I. Catuli" Ca!ci nascuntur. 2. Temerarius, ""'lIIgle, ("""ra;rl). Cseca cupiditate rapi. Fortuna cseca crecos efficit, quos com plecHtur. 3- ObllC)urus, abeUtus, dubius, 06.r~lIr, i",jltUlrd/" "!Ys"rieu~. Nox ceeca, Res ca:ce et ab aspellus judicio remoue, Cur hoe itaobscurum est, et cecum 1

C&COTIO, I., Ire. n, Voi,. trou6le. Usus:

Utrwn oculi mihi csecutiunt. Cf. Crecus.

C&DES, Is, f. Aato« tie flltr, ~a,."agt.

SYN. Occisio. EpITH. Clara et recens, crude- . lissima ommium, cruenta, misera crudelisque, nefarla, nollurna, propinqua, quotidiana. PHRAS- I. Ced. rnultotum fa6\a est, 0,. fil lin grand ~a,."age. Multum sanguinis baustum est; omnia hostium csede strata erant. Cedes ibi omnia obtinuit, Magna clades accepta est; fredalus multorum ceede locus ; csedibus hausti mortalium plurimi; multum sanguinis in promiscua omnium generum cede fuit. Solitudinem facere in urbe videbantur. Edita, perpetrata multorum hominum cedes. 2. Hlc a caede cessatum est, alors ~es.ra It ~a,."al['. Is finis sanguinisfuit ] hie czdes constitit, conquievit. Usus: Res ad czdemspellare videtur, nOlls sommes me· tIOd.r "'"n mas.racn. Csedem senatui moliuntur, quzrunt cives improbi. Ceedem facient, perpetrabunt, edent atrocem. Ceedem quidem repriment alii ; at illi tanto acerbius instaurabunt, redintegrabunt, renovabunt, Cf. Mor., ()cc)ldo, P~llum.

C&Do, '" c6cidl, cesurn, ere, a. BaIIrt, frwJ/ltr; _sa&rer. SVN. Verbero, pm:utio, oecido, trucido,interficio. PHRAS. I. Servum dlr1ss1me ceetdlt, #6alli/ cr#d- 111_'" Ion ts&iIl'llI.Multavit, accel_lit pessime ; vorberibus dirum in modum affeclt, laceravit, exclUciavit. Cf. Verbero. 2. Hoslem cedere, laiIIw /',,,,,,m; ,If. pieces. Hostem fundere, profficere ; armi, opprimere ; bostium copias Caedere ; ferro prosternere; fundere preelio ; armit sternere, delere, Cf. Cedes. Usus:

Aliquem loris, 'II,! virgis csedere. Silvam1 armenta, magnum numerum hostium czaere

C&LATOR, oris, m. Cra'VIUcr, ci.rt#ur.

Usus: Artifices omnes, crelatores, et vascularios con.ocat.

<:..!ELE., Ibi., m. C'fI'6alairl. SVN. Ex. pen conjligi~ qui 1Ill0rem, qua: maritum non habet.. Usus: "Mulier czlebs. Crelibes esse, czli~m vitam' yivere prohi,bentut'.

-C&LO, as, "avl, atum, are, a. Clstle,.,

.f"a'Ver. Usus: Crelare ali quid argento '11,1 m argento, ciseler ssr fargent.

CA:MENTITI US, a, urn, B4t; en ",oellolls. SVN. Quod csemento construllum est. Usus: Crementitiis parietibus exstructee altitudines,

CAtMENTUM, 1, n. Moel/tln. SVN. Lapides rudes et fralli, qui bus redificia con surgunt. Usus: Materiam, crementum, ca!cem convexit,

CAtR"()X.£US, a, urn, Eleu, de (oule#r aJlUrk Usus: Oculos ceeruleos esse Neptuni,

CAtSARIES, et, (. Cluve!ure. SVN.

Coma, quz csedi solet, Usus: Vide, ceesaries quam decet!

CA!:SIM, Par ;ntlm, tl'UIft ",amen co,,"".

SVN. Incisim. Usus: Membratim primo, dein ceesim diximus.

CA:sIUS, a, um, Cns-vert. SVN. Czruleus, glaucus ; qualis color est oculis felium. Usus: Cresiis oculis Minerva, Milftrve aur yeurjJtrs.

CAtST()S. '0.., m. Ceste, ganlelel pour Ie pugilal. SYN. Clava ex corio et plumbo, Usus: Pugiles csestibus contusi ne ingemiscunt quidem.

CA:'t£RA, orum, n, pl, Reetlu.celer8., Ie resl" les aulres (lloses; du resle; SVN. Reliqua, alia, aliud, reliquum, ;lllnlJllt czter., et quee sequuntur; et alia hujus generis, bUJus, modi; et si q.ua similia. Usus: Avaros, cretera dOClus vir. U t illud Sciponis: Agat asellum et csetera, ~o","" Ie IIIIJI tie Scipion .- Contiuis 10,. 41U, etc.

C&T!:ROQUIN, A# suryius, du nsl" tl'ailleurs. SVN. Alioquin. Usus: Non poeljl. solum, verum etiam ceeteroquin dOClus et sapiens.

CAtT£RUIIl, lJu mit, tl'ailleflr.r.lJsus:

Caeterum is mihi locus non displicet.

C.ALAMISTER, rl, m, Fer d frislr.

SVN. Acus, qua calefalla capilli intorquentur. USUS: I. Remove gemmarum omatum, nee calamistri quidem adl1ibeantur. Frons caIamistri DOtata vestigiis.2. TRANSL. Om.tul accel'llt~ orationlL OratiODeJII calamistris inurere, ~o/ifidllt.r,fa"r _"",,,.r tie style.

CALAMISTRATUS, a, um, Frill.

usus r Calamistrata coma, puella. "

CALAMI'tAS, ati., f. Malllnlr, ~a1awUll.

S YN. M iseria, rerumna, adversa, 'IItl in<:(lIDmoda fortuna, res incommoda, otrensio. )( Prosperltas. EJ>ITH. Civilis, communis, dissimilis, fatalls guaedam, honestissima, improvisa, incredibihs et singularls, indignisslma, i~justissima, i~vt;teratal' magna, major, maKlma, necessana ID re a Iqua, nova, par, przsen.1 privata, publica, summa, tanta, tota, im· pendens, PHIt.~S. I. Calamltatexn afrerre,

CAL

97

CAL

catu~r, ajJjor/~r des mallr~urs. lnimici tui ca· lamitatem tibi non exiguam machinantur ; maxima calamitate te afficient ; calamitatem aKerent, im\X>rtabunt. lnimid tui, ni caveris, plagam facient, in)icient, infligent luculentam. lnimica falbo calami tate te aflliget maxima. Vulnus tibi imponet, inuret, infliget luculentum; pestem afferet certissimam ee importabit. Machinantur, nesdo quam in caput tuumpestem inimici tui ; ad calamitatem maximam te tuosque depellent. lmminet rebus tuis ac fortunis ab inimicorum fraudibus et insidiis magna calarnitas ; inimici tui iit calamitatem gravissimam te tuosque trahent ; et jam nunc pemiciem tibi comparant, -et moliuntur. Cf. Amigo. l. In calamttatam Incldere, dewnir ",allreui-eu~, t(}mb~r dans la ""resse. Respublica hoc anna maximam calamitarem cepit.accepit, subiit, hausit. Calamitas reipublicre incidit, accidit maxima. Respublica in eam calamitatem venit, incidit; iis a:rumnis premitur; cum iis difficultatibus confli&tur, quae ferri, tolerari vix J>Ossint. Respublica hoc anna plagam accepu luculentam ; acerbo vulnere percussa est; vulnus .acceplt gravissimum, Cf. Miser, Amigo, Fortuna mala, Adversus. J. Calamltate IIberare, delivr~r des calam;/ts. Ca:sar nos non a calamitate modo, sed et metu calamitatis defendet, prohibebit ; calamitate nos, calamitatem levabit; nobis detrahet, efficiet, ut a nobis absit calamites : rerumnis nos istis exsolvet ; istis nos periculis et rerumnis explicabit; istis nos rerumnis expediet. Cf. Libera. Usus: In calamitate tabescere, Calamitas latius serpsit,

CALAMITOSt]S, A, um, MalMunur.

SVN. JErumnosus, miser, calamitatibus oppressus, affeClus. ADV. Valde, Usus: Magis fortuna, quam culpa sua calamitosus, Fuga flagitiosa et calamitosa. Calamitosus ager ecelo et loco. Tempestas calamitosa, (}lIragall eilvastaleur. a. MiseI', Fellx.

CALAMlTOSE,Mallreu,.eusemu,I.Usus:

Calamitose pot ius, quam turpiter vivendum.

CALAMUS, I, m. R(}seau d .Icrirt. $lIN.

Frutex aquaticus ad seribendum aptus. EPITH. Bonus. Usus: Calamo et atramento temperato, charta etiam dentat& res agetur.

CALCAR, .tr11J, n, EjJI~ SVN. Equi stimulus equitis calei alligatus. PHRAS. Calcarlbus equllm urlJere, jousser un eMvai de NjJlr(}lt. ~alcaria admovere, adhibere, calcaria equo subdere. Ca1caribus equum concitare, agitare. Usus; I. Aliis calcaria adhibenda, lUiis frena. l. Incltamentllm, aip;/- 1m, stimulant. Currenti calcar addere.

CALC£AMENTUM, I, n. ClrauslUI"e, c$tIU/ier. S VN. Calceus.

CALC1l:0, a .. avl,lI.tull1, are, a. CIr""uer.

Usus: ~ec satis commode calceati, nee vestiti.

CALC1l:US, I, m. CllaulSur~, soul;~r. SVN.

Calceamentum, pedum vestitus, et telfmen. EPITH. Habiles, viriles. Usus: Redivi cum ca1ceis et toga, nullis net callgis, nec lacema.

CALCITRO, a .. are, n. R~gimber, se ",on· trer rlt:<lkitranl. SVN. Calce ferio, percutio. TRANSL. Renuo, resisto. Usus: Amicum eum non habebis, calcitrat, respuit.

CALCO, as, avl, atum, are, a. rou/~rauz jJuds. Usus: Caleare uvas; calcare c1ientem.

CALC'OLUS, I, m. Cail/(}u. SVN. Lapillus, ratio. lJ SUS: I. Demosthenes calculos in os injiciebat, l. Ratfonem Inlre, ad calculos vocare ; ad calculum reducere ; calculos sub. ducere, &olltfJ/~r, lIabl;r S(}II t:(}mjJt~ tl'IIle fJf}n. Turpe est, exigue nimis, et exiliter amicitiam ad calculos revocare, ut par .it ratio datoi um, et acceptorum. J. ConalllW,m oml.um resumers. Revertamur ad ca1culos, quos abjecimus, r~ven(}ns au ... ' 1II(}lifS ~ue npl'S av(}1tS /a;ssls tie e411.

CAL£FAcIO, is, ,ecl, factum, ere, a.

Clraujftr, Icllaujftr; erciler, ;"fuilier. SVN. Calfacio. "I"RANSL. Irrito, commoveo, Usus:

Egregie hominem sua oratione ·calefllcit. Forum calefacere. Parthi VOl calefacient, 11$ ParlMs V(}ItS d(}nmr(}nt un coup tIe/(}Uel.

Calendarlum, Il, n. Calendrier. SVN.

Fasti, ephemerides.

CALEND.£, arum, f. pl. Ca/eMu, fre. mier j(}U,. dll mO;1 CMZ In Rplllains. Usus:

Haec scripsi ad VIII. Calendas Decembris,

CAL1l:0, alJ, ul, ere, n. 1tlr~ (lrautf. SVN.

Calidus slim. TRANSL. Vigeo. Usus. I. Calent judicia ut cum maxime, t;ns/nlc/i(}lt tie faJfoire tla t'rJnde_III. Calent rumores, Dum res calet, insistendum est. Cum calent omnes, ego. in negotio frigebo? 2. Fervers, dum res adhqc recenl est. Calentes adhuc recenti pupa, et vitloria feroces, encore ld.aufflJ par Ie Ctml· bat et fiers tIe"leur Vlclo;re. J. .£stllare, Inflammarl, QV(};r fa funur tie. Studio scribendi, cupidine laudis calere. cr. Calor.

CAL1!;SCO, IIJ, ere, n, S'lclraujftr, SI rlt:f.auffer. SYN. Calidus fio. Usus ligni wi apricatione calescere.

CALIDUS, a, um, Clra"", en./ftztll"".

USUS: Calidior est animus, quam hie aero CALIGA, III, f. Cllaussure "';/ilaire.SVN.

Tibiarum tegumentuin.

cA.LIGINOSUS, a,um, SOlllwel. I"'" Imur. SYM. Obscurus, cali~no teClu.s . .u sus:

Obseurius, nebulosum, humidum, callgmoBUUI coelum,

GXiIGO. as, .vI. are, n .. $tn at.II1Igll. !jY.N. Csecutio, Usus : In sole caligare, ne pas t'~ ,/41'r ,II p'~jn mit(; (pR.(lV.).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful