Está en la página 1de 4

2010ekomaiatzarenl3a,osteguna II berria II17

Euskal Herria

Harian

2010ekomaiatzarenl3a,osteguna II berria II 17 Euskal Herria Harian

berria.info

I n p r i m n tz e k o b e rt s i o a

Inpnmatu

Alira Araneta. 2012 Stop Trans Pathologization sareko kidea

Transexualitateak buruko gaitz izateari uzteko, OM E behartu nahi du

Pathologization sareak. Gaztegehituk eta ekimena.

«Despatologizatzeak askapen sexualaren aldarrikapen behar luke»

2012 Stop Trans

EGK-k egindako jardunaldietan aurkeztu dute

Mikel Peruarena. Donostia

Gazteak eta transexualak, trans pertsonak. Bi eremu horiek elkartu dituzte Donostian. Transformaziorakojardunaldiak antolatu zituzten Gaztegehituk eta Euskadiko Gazte Kontseiluak herenegun, eta bertan hizlari aritu zen Alira Araneta (Donostia, 1982), Stop Trans Pathologization sareko kidea. 20i2an buruko gaixotasunen katalogoa berrituko du OME Osasunerako Mundu Erakundeak, eta transexualitatea zerrenda horretatik kentzeko indarrak batzen ari dira. Ekainaren 5ean, esaterako, nazioarteko kongresua egingo dute Bartzelonan. Hartarako prestakuntzetan dabil Araneta. Genero politikei buruzko ikasketak ere egiten ari da, eta azaldu du orain gutxi hasi direla transfobiari buruzko ikerketak egiten eskoletan. «Ikusi dugu trans errealitatea ez dela agertzen hezkuntza curriculumetan; izugarrizko okerra da», adierazi du.

Eskoletan, beraz, baztertuta daude transexualak?

Bai. Genero rolak hausten dituzten haurren edo gazteen aurka diskriminazioa eta bortxa ematen dira beste ikasleen aldetik, eta, kasu batzuetan, baita irakasleen aldetik ere. Nerabezaroan, norbere gorputzarekin arazoak hasten dira, eta aurretik zetozen diskriminazioak areagotu egiten dira. Gizarteak askoz gutxiago laguntzen dio oso ezberdina denari.

Familian ere arazoak izaten ditu askok. Guraso asko egongo da zer egin ez dakiela. Zer esango zenieke?

Zer egin ez dakiela, eta beldurtuta. Baina gurasoei baino lehenago esango nieke gaizki pasatzen ari diren pertsonei ez bakartzeko, egiteko ahalegina beste pertsona trans batzuk ezagutzeko, badaudela lekuak beraiek nahi duten bezala izateko eta onartuak izateko. Hortik aurrera, gurasoei esango nieke aukera ematen duela sexuarekiko dituzten planteamenduak aldatzeko.

Gazteok ezberdin ikusten duzue transexualitatea?

Patologiaren aurkako diskurtsoa eta norbere gorputzaren jabe izateko eskubidea, adibidez, gazteon diskurtsoak dira. Kolektiboko pertsona helduagoek beste egoera bat bizi izan dute, estigmarena, eta, agian, esango digute ea zer egiten ari garen. Adibidez: «Rolak aldatzeko eskatzen ari zarete, eta zuen gorputzak jarraitzen du izaten lehen bezalakoa». Hori agian ez da haien eskemetan sartuko. Gu, onerako eta txarrerako, garai historiko honetan jaio gara, eta, feminismoaren eta beste borroka batzuen ondorioz, gure gorputzari eta gure munduan egoteko moduari buruz hausnartzeko aukera izan dugu.

Identitate tinko eta ezagunak onartzen dira. Baina gizartea prest dago beste era batzuetara eraikitako identitateak onartzeko?

Binarismoari buruz hitz egin genezake, gizon eta emakume izateko era konkretu eta finkoez. Hortik kanpo dauden pertsona guztiak, bai jarreragatik, bai gorputzaren ezaugarri fisikoengatik, gizartetik erortzen dira. Lan handia egin beharra dago; ez hezkuntzan bakarrik, osasun eta lege mailan ere binarismo hori nabarmena da. Adibidez, trans identitateak patologia bezala hartzea, binarismo transfobo horren ondorio da.

Hortaz, gizon edo emakume eredu horietan sartzen ez dena gaixoa da?

Pertsona gay eta lesbianak borrokatu ziren, eta lortu zuten buruko gaixotzat ez hartzea. Baina homosexualitatea buruko patologien katalogotik atera zen une berean, transexualitatea sartu zen. Generoarekiko transgresioak egiten ditugun pertsonak, estatistikoki, kopuru txikia gara. Hori aprobetxatzen dute esateko zer den normala eta zer ez. Baina trans identitateak gaixotasun gisa hartzeak arrisku bat dauka: aniztasun sexualaren adierazpen bat patologiko gisa hartzen bada, besteak atzetik joan daitezke. Despatologizatzeak askapen sexualaren aldarrikapen bat izan behar luke, ez bakarrik trans pertsonen aldarrikapena. Iruditzen zaigu psikiatren pertzepzioa oso lerraturik dagoela. Adibidez, mutil bat femeninoa baldin bada, eta horrek arazoak ekartzen badizkio, hori ere buruko gaixotasun bihurtzen dute. Hori da haien jokoa: gizartearen arazo bat norbanakoen arazo bilakatzea. Katalogo hori egiten dutenen %6ok farmazia industriarekin harremanak dituzte; interes asko daude.

Nafarroak transexualitateari buruz onartu duen legea aurrerapausoa izango zen kolektiboarentzat

Nafarroako legea aurrerapausoa da, adingabeak eta immigranteak hartzen dituelako barruan. Lege orokorrean, kanpoan gelditzen ziren. Orain, nik kritika pare bat dauzkat egiteko. Nafarroako legeak dio paperetako zure sexuaren eta zuk sentitzen duzun sexuaren artean, gutxienez, urtebeteko disonantzia egon behar dela. Eta urtebete hori nola erakusten da? Derrigortutako hormonatzearekin? Bestalde, nola egingo dute erabakitzeko zer pertsona sartuko diren lege horretan? Buruko patologia eskatuko dute? Legean ez da ezer esaten horri buruz, eta, beraz, arriskua badago. Bigarren kritika da, behin lege hori onartu eta gero, eraiki dela adituen batzorde bat, baina hor medikuak eta politikariak bakarrik daude. Non daude pertsona transexualak? Berriro ere, gure ordez ari dira hitz egiten.

Eusko Jaurlaritza ere legea prestatzen ari da; urte amaierarako agindu du zirriborroa. Zer uste duzu hartu beharko litzatekeela kontuan?

Batetik, osasun protokoloak pertsona transexualekin batera diseinatzea, ez haien ordez, edo haiei buruz, hitz egiten duten adituekin. Eta ez ezer inposatzea. Adibidez, nik ez badut nire gorputza aldatu nahi, zergatik jasan behar dut bi urteko hormonatze bat eta bi urteko linbo legal bat? Eta, noski, buruko patologiaren nozio hori legetik ezabatzea.

mperuarena@berria.info

© berria.irifo