○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

departamento de grego

ies de melide. curso 2015-16

ALUMN@:

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

teatro grego
1º bac

APUNTAMENTOS

1. FUNCIÓN E CARACTERÍSTICAS BÁSICAS DO TEATRO EN GRECIA 
 
A representación teatral é un acto: 
 
‐  Relixioso:  forma  parte  do  culto  a  Dioniso  e  nel 
tena  a  súa  orixe.  As  súas  festas  anuais  eran  no  mes  de 
xaneiro as Leneas , e no mes de marzo as Grandes Dionisias . 
 
‐ Social: é un espectáculo popular, de goce do ocio 
de forma colectiva. Implica a participación do espectador, 
a  súa  reflexión  sobre  problemas  humanos  e  temas 
políticos.  
 
A  representación  teatral  está  organizada  pola 
πόλις ou Estado en forma de concurso, cun premio para o 
mellor poeta tráxico e outro para o mellor poeta cómico. 
 
Os cidadáns ricos costeaban as representacións co 
pago  de  impostos  e  recibían  honores  se  a  obra  era 
premiada.  Estes  ʺpatrocinadoresʺ  denominábanse  coregos. 
(χορηγοί)        
 

2. A REPRESENTACIÓN TEATRAL 
 
 
As  representacións  teatrais  so  podían  ter  lugar 
durante  as  festas  relixiosas  en  honor  a  Dioniso.  Nelas 
establecíase  un  concurso  onde  cada  autor  presentaba  tres 
traxedias  ou  tres  comedias.  Destas  festas,  a  máis 
importante  era  as  Grandes  Dionisias,  que  se  celebraban  ó 
comezo da primavera. 
 
 

2.1 Elementos escenográficos 
 
 
Tódolos  compoñentes  da  obra  teatral  levaban 
máscara e disfrace. 
‐ Na traxedia: vestiduras solemnes e luxosas, máscaras de 
expresión  tráxica  e  o  coturno,  un  calzado  de  madeira  con 
sola  bastante  grosa.  Este  calzado  especial  aumentaba  a 
altura dos actores conferíndolles unha ʺelevación moralʺ. 
‐  Na  comedia:    disfraces  de  animais,  mulleres  e  grotescos 
en xeral e máscaras cómicas. 
 
En cada representación  teatral interviñan: 
‐ Actores: ata un máximo de tres,  polo que cada un debía 
representar varios papeis. Os actores eran sempre homes e 
desempeñaban  papeis  femininos  cando  era  necesario.  Ás 
veces  podían  intervir  nenos  e  personaxes  mudos,  que  non 
eran actores profesionais. Os actores recitaban e cantaban 
na escena. 
‐ O coro: era fundamental na traxedia. Facía a función dun 
personaxe  máis  que  dialogaba  cos  actores  sobre  o  que 
estaba  acontecendo.  Os  seu  compoñentes  denominábanse 
coreutas; e estaban dirixidos polo corifeo, que é quen toma a 
palabra cando había que recitar. O coro cantaba e danzaba 
na orquestra. 

CRONOLOXÍA 
 
 490‐479  a.  C.  Guerras  Médicas:  Os  gregos 

vencen  ós  persas  (Batallas  de 
Maratón,  Termópilas,  Salamina, 
Platea...) 
477  Confederación  Délica:  alianza  militar 
para  controlar  o  perigo  persa 
liderada  polos  atenienses,  con  base 
na  illa  de  Delos  Ö  Talasocracia 
ateniense 
 462 a. C. Reformas democráticas de Pericles 

Efialtes 
que 
aumentan 
competencias da asemblea  
431‐ 404 a. C. Guerra do Peloponeso: Esparta 
enfróntase a  Atenas para tentar frear 
a súa política imperialista. 
429 Peste de Atenas: morre Pericles. 
421 Paz de Nicias: tratado por 50 anos. 
415 Expedición a Sicilia:  o belicista Alcibíades 
consegue  permiso  da  Asemblea  para 
axudar  a  colonias  atenienses.  contra 
Siracusa.  Alcibíades,  desterrado  por 
acusación  de  sacrilexio,  abandona  a 
expedición  e  refuxiase  en  Esparta.  
Esparta  acude  en  axuda  de  Siracusa. 
Fracasa a expedición. 
 413 reanúdase a guerra. Esparta pide axuda a 
Persia    e  equipa  a  súa  flota.    Na 
batalla  de  Decelia  Esparta  cerca  a 
Atenas por terra. 
411 Triunfo da oligarquía en Atenas: Consello  
(boulé)  de  400  membros  e  Asemblea 
(ekklesía)  de  5.000  membros.  
Sublevación 
do 
exército 

proclamación  de  Alcibíades  como 
xefe supremo. 
406  Batalla  das  Arxinusas:  anque  vence  
Atenas,  os xenerais  son condenados 
por non socorrer aos náufragos. 
405  Batalla  de  Egospótamos:  derrota 
definitiva de Atenas. 
404 Atenas derriba os muros longos e entrega 
a  súa  flota.  Tiranía  dos  Trinta: 
réxime  de  terror  cun  goberno 
oligárquico proespartano.  
403  restablecemento  da  democracia  en 
Atenas. Crises económicas e sociais. 
395  a.  C.  Atenas  alíase  con  Tebas,  Argos  e 
Corinto,  inimigas  de  Esparta,  para 
intentar  acabar  coa  súa  hexemonía, 
pero  son  derrotadas  por  Esparta  en 
Coronea 

Teatro grego. Páx. 1 

 
As partes do teatro eran: 
‐ Orquestra (ὀρχήστρα) onde se movía o coro. 
‐ Corredores (πάροδος) por onde saía o coro á orquestra 
‐ Escena (σκηνή) onde actuaban os actores. 
‐ Proscenio (προσκήνιον) onde se representaban as intervencións dos deuses, e xunto coa escena constituía 
un pano de fondo. 
 
 
Esta  é  a  planta  do  teatro  de  Epidauro,  un  dos 
teatros gregos máis grandes e mellor conservados. Nas 
súas gradas había cabida para 20.000 espectadores. Ó 
igual  que  os  demais  teatros,  está  construído  nas 
ladeiras  dun  monte  para  aproveita‐lo  desnivel  e 
goza dunha espléndida acústica. 
 
Na  posta  en  escena  utilizábase  un 
complicado  atrezzo:  plataformas  móbiles  que 
levaban  ou  sacaban  obxectos  da  escena,  grúas 
para move‐los deuses... 
 

2.2 Estructura da peza teatral 
 
 
A peza teatral consta das seguintes partes: 
‐  Prólogo:  ponse  ao  espectador  en  situación. 
Un ou varios personaxes (que poden 
ser  deuses)  informan  do  que  está  a 
acontecer. 
‐  Párodos:  primeira  aparición  do  coro  na 
orquestra.  
‐  Episodios:  son  os  monólogos  ou  diálogos 
entre 
os 
actores, 

neles 
desenvólvese  a  acción.  Nos 
episodios 
prodúcese 

enfrontamento ou agón (ἀγών) entre 
os 
personaxes 
principais: 

protagonista  (πρωτ‐αγωνιστής,  lit. 
ʺque  loita  de  primeiroʺ)  e  o 
antagonista (ἀντ‐αγωνιστής lit. ʺque loita en contraʺ). 
‐ Estásimos: intervencións do coro, nas que se comentaba a acción ocorrida nos episodios. As intervencións 
do  coro  eran  partes  líricas  escritas  en  verso,  ás  veces  de  difícil  interpretación.  Estas  partes  eran 
cantadas, podendo acompañarse tamén con danza, e dividíanse en estrofas e antístrofas. Os estásimos 
alternan cos episodios ata o final da obra. 
‐ Éxodo: o final da obra, que consiste no resumo final dos acontecementos. 
 
En toda peza teatral, especialmente na traxedia, soe haber un momento de máxima tensión ou clímax que se 
sucede dun anticlímax. No clímax soe producirse a morte tráxica do protagonista ou algún outro personaxe. 
A representación da morte era tabú no drama grego, polo que este momento non podía ser posto en escena e 
debía ser referido por outro personaxe,  normalmente un mensaxeiro. 
Un dos recursos para aumentar a tensión dramática é a chamada ironía tráxica, utilizada principalmente por 
Sófocles.  Prodúcese  cando  un  personaxe  é  víctima  dun  discurso  de  dobre  sentido,  que  coñecen  os 
espectadores, pero el non. 
Nas  pezas  teatrais  había  unidade  espacial  e  temporal:  a  acción  desenvolvíase  nun  escenario  único  (un  so 
lugar) e nunha xornada (un so día) 

Teatro grego. Páx. 2 

3. OS XÉNEROS TEATRAIS 
 

 
Temas 
Tratamento 
Personaxes 
 
  

Traxedia 
heroicos ou lendarios (mitolóxicos) 
solemnidade e maxestosidade 
heroes ou heroínas 

Comedia 
ficción 
desenfadado 
personaxes populares, animais, deuses ou 
heroes ridiculizados... 

 

Na  traxedia  grega  exprésase  claramente  o 
sentimento  tráxico  da  vida:  céntrase  no  dolor 
humano. 
 
Todo  xira  en  torno  ó  heroe  tráxico.  Nas 
traxedias de Sófocles, o heroe é un personaxe que,  
a pesares de ser moralmente superior aos demais, 
non  pode  evitar  cometer  unha  falta  (ὕβρις)  que 
altera  a  orde  moral  establecida  ou  aceptada  pola 
sociedade.  O  destino  ou  ἀναγκή  (ʺo  inevitableʺ), 
que  está  por  riba  de  deuses  e  humanos, 
equilibrará  de  novo  a  balanza.  O  heroe  pasa  por 
unha situación de angustia que é compartida polo 
público,  espertando  nel  paixón  e  compaixón.  Ó 
final  o  heroe  acepta  o  destino  e  a  xustiza  divina 
que o liberan da súa angustia. 
 
A  función  da  traxedia  era  a  de  formar  o  pobo,  darlle  unha  lección  de  temperanza  e 
moderación.  O  público  nas  representacións  liberaba  as  súas  paixóns,  producíndose  nel  unha 
liberación ou κάθαρσις (catarse). 
 
 
A comedia perseguía fins semellantes aos da traxedia: liberar ó home das súas angustias e 
opresións.  O  heroe  cómico  por  medios  fantásticos  consegue  liberar  a  Atenas  dos  seus  males:  a 
guerra,  os  malos  gobernantes,  as  incomodidades,  os  malos  poetas...  chegando  a  un  estado  de 
felicidade. 
A diferencia da traxedia, a comedia é moito máis explícita, hai unha ensinanza máis directa, 
amósanos unha situación menos distante que na traxedia. É dicir, o espectador atópase máis cerca 
do  heroe  cómico,  que  vive  unha  situación  cotiá,  que  do  heroe  tráxico  que  vive  unha  situación 
extraordinaria. 
 
 
4. PRINCIPAIS AUTORES TEATRAIS GREGOS 
 
Tráxicos: 
 
‐ Esquilo (525‐428 a. C.) do que se conservan 7 traxedias. 
 
‐ Sófocles (496‐406 a. C.) 7 traxedias 
 
‐ Eurípides (480‐406 a. C.) 18 traxedias 
Cómicos: 
 
‐ Aristófanes (445‐385 a. C.) 11 comedias 
 
‐ Menandro (342‐294 a. C.) 1 comedia e fragmentos. 
 

Teatro grego. Páx. 3 

5. EURÍPIDES (480‐406 a. C.) 
A semellanza dos outros dous poetas tráxicos, a súa vida transcorre no s. V 
a.  C.,  pero  diferénciase  deles  en  que  foi  un  cidadán  ateniense  que  non  participou 
activamente na política. 
 
Eurípides mostrouse preocupado polas correntes culturais máis avanzadas e 
ideolóxicas  máis  avanzadas.  Mantivo  contacto  cos  pensadores  máis  relevantes 
(Anaxágoras,  Protágoras,  Sócrates).  Sábese  que  vivía  retirado  na  illa  de  Salamina  e 
que posuía unha boa biblioteca, feito excepcional na Atenas desta época.  
 
Obras: Eurípides é o poeta tráxico de quen conservamos máis obras (18); sen 
embargo en vida recibiu moitos menos premios teatrais que Sófocles. Os títulos son: 
Alcestis,  Medea,  Heraclidas,  Hipólito,  Andrómaca,  Hécuba,  Suplicantes,  Electra,  Troianas,  Heracles,  Ifixenia  en 
Táuride, Helena, Ión, Fenicias, Ifixenia en Áulide, Bacantes, Orestes e Cíclope 
 
Trazos da súa obra: 
 
 
Eurípides podería ser o representante dunha época en crise  e innova con respecto a Sófocles:  
‐ Racionaliza os mitos e os humaniza, concedendo unha maior importancia ás accións humanas. O home non 
será  un  mero  executor  do  destino,  é  o  responsable  da  súas  accións.  Os  seus  heroes  tráxicos  están 
máis  próximos  ao  home  común,  sofren  e  cometen  erros  coma  el.  Ex:  Medea  é  consciente  da 
impiedade que cometerá matando aos seus fillos, pero o seu desexo de vinganza sobreponse á razón 
e impídelle atender os prudentes consellos do coro, formado por mulleres de Corinto. 
‐  Trata  os  temas  do  seu  tempo  con  lucidez  e  crueza:  problemas  matrimoniais,  a  humillante  situación  da 
muller, a situación de inseguridade dos estranxeiros, as debilidades e paixóns humanas, as relacións 
sexuais, o enorme poder do amor, o mundo dos escravos... 
‐  Cuestiónase  o  papel  da  divindade:  a  xustiza  de  Zeus,  a  validez  dos  oráculos  de  Apolo...  Critica  a  uns 
deuses  que  actúan  levados  por  vinganzas  persoais.  Segundo  afirma  o  coro  nos  versos  410  e  ss.  de 
Medea “Contra corrente flúen as augas dos ríos sagrados. A xustiza e todo vólvese do revés. Entre os homes as 
decisións son enganosas e fe nos deuses non é firme” 
 
En canto ao seu estilo tamén é innovador: 
‐ Resta importancia ao coro, que non comenta a acción da obra, senón que trata temas cotiáns próximos aos 
espectadores:  a  situación  da  muller,  os  problemas  do  matrimonio,  as  penas  dos  humanos,  os 
desastres da guerra, a loanza da natureza... Os coros, aínda que non teñan peso no argumento, son 
dunha gran beleza lírica. 
 

‐ Emprega ás veces o “deus ex machina”, é dicir, unha figura divina que aparecía no escenario suspendida 
dunha  especie  de  grúa  no  final  dalgunhas  obras,  aportando  unha  solución  ao  conflito  creado.  Ex: 
Medea, despois de consumar a súa vinganza fuxe nun carro tirado por dragóns alados. 

MEDEA 
Antecedentes do mito 
Xasón,  fillo  do  lexítimo  rei  de  Iolcos,  é  obrigado  por  Pelias,  usupardor 
do trono e medio irmán do seu pai, a conseguir o vélaro de ouro. Este obxecto 
máxico era a pel dourada dun carneiro, que estaba na afastada Cólquide (hoxe 
Xeorxia)  custodiada  por  un  dragón.  Xasón  mandou  construír  unha  nave,  o 
Argos,  e  recrutou  unha  tripulación,  os  Argonautas  para  poder  realizar  esta 
viaxe. Unha vez chegado ao seu destino tras numerosas aventuras, Xasón debe 
someterse  a  unha  serie  de  duras  probas  impostas  polo  rei  da  Cólquide  Eetes 
para obter o vélaro dourado. Medea, a filla do rei, perdidamente namorada de 
Xasón, ofrécelle a súa axuda a cambio de que case con ela e leve de volta á súa 
patria.  Xasón  accede  e  grazas  a  maxia  de  Medea  consegue  superar  as  probas, 
pero  o  rei  Eetes  négalle  o  famoso  vélaro.  Medea  consegue  o  vélaro  de  ouro 

Teatro grego. Páx. 4 

adormecendo ao dragón coas súas artes e fuxe con Xasón, levando ao seu irmán como refén. Para atrasar a 
persecución do seu pai, Medea mata e esnaquiza ao seu irmán. 
A parella chega a Iolcos tras unha longa viaxe e, despois de entregar o vélaro a Pelias, Xasón reclama o trono 
que lexitimamente lle corresponde. Ao negarse Pelias a ceder o poder, Meda víngase de el facendo que as 
súas propias fillas o maten mediante un engano. A parella é desterrada e exíliase en Corinto. 
 
A traxedia de Eurípides 
Medea  é  abandonada  polo  seu  esposo  Xasón,  cando  este  decide  casar 
coa princesa Glauce, filla de Creonte, rei de Corinto. Dado que Medea, coa súa 
fama de meiga, supuña unha ameza para a nova familia de Xasón, é desterrada 
por  orde  de  Creonte,  polo  que  debe  abandonar  inmediatamente  a  cidade  de 
Corinto.  Sentíndose  abandonada  e  traizoada,  Medea  trama  unha  terrible 
vinganza.  Consegue  aprazar  o  seu  desterro  un  día  e  convence  ao  seu  antigo 
esposo para que perdoe aos seus fillos do exilio Para tratar de reconciliarse coa 
nova esposa de Xasón, envíalle por medio dos nenos uns agasallos, que resultan 
ser  unha  trampa:  un  vestido  e  unha  coroa  envelenados  que  provocan  unha 
morte  dolorosa  a  Glauce  e  ao  seu  pai,  cando  acude  a  valerlle.  Medea,  para 
causarlle aínda máis dolor a Xasón, mata ao seu propios fillos e fuxe de Corinto 
nun carro tirado por dragóns alados, deixando a Xasón sumido nunha profunda 
desesperación. 
 
En Medea Eurípides aborda cuestións de interese na sociedade da súa época que seguen a ter validez 
hoxe en día, converténdose en temas intemporais, como o papel da muller na sociedade e a súa humillante 
situación. Este estado de inferioridade está maxistralmente expresado nos versos 230 e ss: “De todos os seres 
que teñen vida e pensamento, as mulleres somos o máis desgraciado. Primeiro temos que comprar ao noso marido cunha 
dote  abundante  e  coller  un  amo  para  o  noso  corpo.  Este  é  o  peor  dos  males...”  A  protagonista  reflexiona  sobre  a 
escasa liberdade da muller en comparación co home e a nula consideración social das tarefas a ela atribuídas. 
Á condición de muller da protagonista, únese a súa condición de estranxeira, que se atopa soa nun país que 
non é o seu (v 255 e ss.): “abandonada e sen cidade, sufro a aldraxe de ese home, arrebatada como botín dunha terra 
estranxeira,  sen  nai,  sen  irmán,  sen  parentes  para  saír  desta  desgraza”.  Esta  condición  de  estranxeira,  faina 
descoñecida e temida por todos, porque ademais practica artes máxicas (v. 292 e ss.): “Non agora por primeira 
vez,  senón  moitas  veces,  Creonte,  a  miña  fama  prexudicoume  e  causoume  grandes  males  [...]Pois  ao  ser  sabia  a  uns 
parézolle odiosa, a outros unha vaga, a outros inimiga. Mais eu non son demasiado sabia. Pero ti, efectivamente, tesme 
medo...” 
Algúns  contemporáneos  de  Eurípides,  como  o  comediógrafo  Aristófanes,  acusárono  de  misoxinia 
por  crear  un  personaxe  tan  pasional  con  instintos  asasinos  e  antinaturais,  Medea  é  definida  pola  nodriza 
coma un ser violento e terrible xa no comezo da obra. Ela mesma declara (v. 408 e ss.): “... as  mulleres, por 
natureza, somos incapaces para o bo, pero as máis hábiles artífices para o malo”,  v. 263 e ss. : “ Pois unha muller para 
outras cousas está chea de medo, é covarde ao ver o combate e as armas, pero cando é aldraxada por cuestión de leito, 
non hai mente máis asasina!” Non obstante nos v. 415 e ss. o coro afirma ”As lendas darán un xiro até que logre 
boa fama. Chega o prestixio para a estirpe feminina. A mala fama xa non afectará ás mulleres”, presaxiando tempos 
mellores para as mulleres e o triunfo dos menos favorecidos. 
Máis  que  misoxinia,  en  Eurípides  atopamos  un  interese  por  estudar  o  irracional  do  ser  humano, 
afondando na alma feminina atormentada polo sufrimento e a paixón, que se impón a razón. Eros, o amor, 
aparece  como  determinante  da  conduta  humana,  moitas  veces  levado  até  o  seu  límite,  como  no  caso  de 
Medea, que foi capaz de traizoar á súa familia e á súa patria, par logo ser tamén vítima ela dunha traizón. O 
amor  é  unha  paixón  fundamental  na  vida  do  home,  que  arrastra  e  tiraniza,  podendo  traernos  tanto  os 
maiores males como os maiores bens. 
Medea  foi  estreada  no  431  a.  C.,  comezo  da  Guerra  do  Peloponeso,  que  enfrontou  a  Atenas  contra 
Esparta.  A  acción  transcorre  en  Corinto,  cidade  culpable  do  estalido  da  guerra,  xa  que  encirrara  a  Esparta 
contra  Atenas.  Corinto  é  unha  cidade  hostil  para  a  protagonista,  que  ten  que  saír  desterrada,  mentres  que 
Atenas  aparece  como  unha  cidade  acolledora,  xa  que  o  seu  rei  Exeo  ofrece  hospitalidade  a  Medea.  Como 
noutras traxedias gregas, vemos tamén en Medea un transfondo político. 

Teatro grego. Páx. 5 

6. CUESTIONARIO SOBRE MEDEA DE EURÍPIDES  
(Cuestións posibles a desenvolver no comentario de texto) 
 
1. Resume brevemente o argumento da obra. 
 
2.  Busca  información  sobre  o  mito  de  Xasón  e  os 
Argonautas,  con  especial  atención  aos  nomes  propios  e 
pasaxes que cita a nodriza ao comezo da obra. Elabora un 
mapa coa viaxe do Argonautas. 
 
3. Fai unha árbore xenealóxica sobre as as familias de Medea e Xasón. Investiga as outras versións do mito sobre a 
morte dos fillos de Medea. 
 
4. Función do monólogo inicial da nodriza, como se chamaba esta parte da traxedia? 
 
5.  Explica  a  crítica  aos  poderosos  que  fai  a  nodriza  nos  v.  120  e  ss.,  preferindo  unha  vida  sinxela.  Neste  versos 
parece imperar o principio aristotélico do “μήδεν ἄγαν” (nada en exceso). Investiga que significan estes termos e 
si se poderían aplicar a este fragmento. 
 
6. Explica cales eran as condicións da muller na antiga Grecia a partir do monólogo de Medea nos v. 213 e ss. A 
estas condicións engádense as de estranxeira. Explica tamén cales son. 
 
7.  Para  algúns  dos  seus  contemporáneos  Eurípides  era  un  misóxino.  Busca  na  obra  posibles  exemplos  desta 
misoxinia e expón a túa opinión razoada sobre si Eurípides era ou non misóxino. 
 
8. Por que Creonte decide desterrar a Medea? 
 
9. Investiga quen era Exeo e pescuda si se cumpriu ou non a promesa de Medea de poñer fin a súa esterilidade nos 
v. 717 e ss. Explica que transfondo político pode ter o ofrecemento de hospitalidade de Exeo a Medea, no contexto 
da Guerra do Peloponeso. (Podes consultar a introdución de Medea, na páx. 13) 
 
10. Monólogo de Medea, v. 764. Explica o plan de Medea e os seus sentimentos contraditorios. É a heroína tráxica 
dona dos seus actos ou é vítima do destino? 
 
11. Cales son os argumentos de Xasón para traizoar a Medea? 
 
12. Cal son as vantaxes e desvantaxes de ter fillos, segundo o coro nos v. 1090 e ss.? 
 
13. Cal é a función do mensaxeiro nos v. 1136 e ss.? 
 
14. Por que cres que Medea non mata a Xasón, único responsable dos seus males? 
 
15. Explica en que consiste o recurso do deus ex machina e si é usado por Eurípides en Medea. 
 
16. Investiga que é o complexo de Medea e razoa si che parece axeitado o uso deste termo na psicoloxía. 

 
BIBLIOGRAFÍA 
‐ Introdución desta unidade didáctica 
‐ Introdución e guía didáctica de E.A. Ramos Jurado, na ed. de Prosopon de  Medea de Eurípides 
‐ http://issuu.com/cardelle/docs/cuestionarios_de_medea_e_hip_lito 
‐ Diccionario de mitología griega y romana. P. Grimal. Ed. Paidós 
‐ Diccionarios de mitoloxía (signatura 292) 
‐ Diccionario de la Literatura Clásica. Hotwatson, Alianza Editorial. (En “Diccionarios” 03) 
‐ Diccionario griego‐ español. J. M. Pabón, Vox. (En “Diccionarios” 03, na biblioteca) 
‐ http://www.slideshare.net/mercedesmadrid/medea‐2337615 
‐ http://aspasiamelide.blogspot.com/2009/02/xason‐e‐os‐argonautas‐primeira‐gran.html 

Teatro grego. Páx. 6 

7. ARISTÓFANES 
 
 
Ateniense  e  posiblemente  procedente  dunha  familia  de  autores  cómicos, 
Aristófanes  vive  un  dos  acontecementos  de  maior  importancia  e  repercusión  na 
historia de Grecia: a Guerra do Peloponeso. 
 
 Na súa obra estará sempre presente a situación política do momento: non 
só  a  presión  externa  que  exercen  os  espartanos  sobre  Atenas,  senón  tamén  as 
tensións internas que provocan a guerra en Atenas e que desembocan nos intentos 
antidemocráticos para impoñer gobernos oligárquicos e proespartanos. Por tratar os 
problemas da πόλις esta comedia denomínase comedia política.  
 
Obras:  Acarnienses,  Cabaleiros,  Nubes,  Avespas  e  Paz  (1ª  etapa:  a  busca  da  paz. 
Comedias  autenticamente políticas). Aves,  Lisístrata, Tesmoforias,  Ras,  A  Asemblea  de 
Mulleres e Pluto. (2ª etapa: busca a evasión e propón situacións e solucións utópicas) 
 

Trazos da súa obra 
 
‐  A  linguaxe  de  Aristófanes  é  a  lingua  viva  do  pobo:  directa,  pero  moi  rica  e  imaxinativa.  Recorre 
constantemente  ós  xogos  de  palabras,  ó  equívoco  e  ó  dobre  sentido.  Gústalle  parodiar  a  traxedia, 
utilizando  o  ton  tráxico  para  asuntos  cómicos,  e  sorprender  o  espectador  con  frases  finais  non 
esperadas. 
‐  Εn  Lisístrata  recorre  a  tópicos  como  a  loita  de  sexos,  o  mundo  do  revés,  as  mulleres  facendo  de  homes  e 
viceversa,  e  temas  escatolóxicos.  Son  frecuentes  as  escenas  típicas  onde  se  poñen  de  manifesto  os 
defectos  de  ambos  sexos:  homes  inútiles  e  miñaxoias,  mulleres  borrachas  e  obsesionadas  polo 
sexo...etc. 
‐ O seu humor basease na parodia, na sátira e ataque contra os novos movementos intelectuais (os sofistas) e 
os  homes  destacados  no  campo  da  política  e  da  cultura  (Cleón,  Pericles,  Eurípides...).  As  súas 
comedias son unha importante fonte para coñecer o ambiente ateniense do s. V. a. C. 
‐ Critica a tódalas clases sociais, pero escolle como protagonistas da súas obras ós personaxes do pobo chan 
que queren vivir tranquilos e sen guerras. 

 
 
 
LISÍSTRATA 
 
Lisístrata  foi  estreada, 
nas Leneas do 411 a. C, en plena 
guerra do Peloponeso (ver cadro 
cronolox.) 
Nesta 
comedia 
cuestiónase de novo a paz como 
obxectivo  primordial  e  para  elo 
Aristófanes busca unha situación 
utópica:  xa  que  os  homes  non 
chegan  a  ningunha  solución 
satisfactoria, 
unha 
muller, 
Lisístrata,  idea  un  plan  para 
ʺsalvar  a  toda  Greciaʺ.  A 
estratexia  das  mulleres  consiste 
en  dúas  accións:  tomar  a 
Acrópole  e  apoderarse  do  tesouro  da  cidade,  e  poñerse  ʺen  folgaʺ  cos  maridos,  negándose  a  ter  ningunha 
relación carnal con eles. O plan comeza a dar resultado cando os homes de ambos bandos, ó non soportar a 
situación, acceden a facer as paces. Así podemos entender o nome de Lisístrata < Λυσι‐στράτη ʺa que disolve 
os exércitosʺ. 
 
Teatro grego. Páx. 7 

8. CUESTIONARIO SOBRE LISÍSTRATA DE ARISTÓFANES 
 
(Cuestións posibles a desenvolver no comentario de texto) 
 
1. Uso da utopía para facer crítica social en Lisístrata. Dada a situación 
da muller en Atenas, resultaba inconcibible un plan de salvación 
nacional  ideado  por  mulleres,  como  a  toma  da  Acrópole  polas 
máis vellas ou a ʺfolgaʺ que fan as novas cos maridos. A heroína 
cómica  consegue  liberar  a  cidade  dos  seus  males  por  medios  e 
situacións  irreais.  O  mundo  real  aparece,  entón,  distorsionado  e 
desfavorable. 
2.  Busca  na  obra  alusións  ás  diferentes  formas  de  vida  en  Esparta  e 
Atenas: a educación das mulleres, a organización política... 
3.  ¿Era  Aristófanes  defensor  da  muller  ou  non?.  Na  comedia  arremete 
cotra  os  inimigos  da  condición  feminina,  como  Eurípides,  e 
parodia  célebres  frase  machistas.  Algúns  monólogos,  parecen 
apoloxías  do  sexo  feminino  Pero  compre  non  esquecer  que 
Aristófanes non fai máis que amosarnos un mundo ó revés, para 
un grego do s. V a. C. unha muller salvadora do país era o colmo do ridículo.  
4. Buscar exemplos da crítica política en Aristófanes. Ataca a situación política do momento arremetendo 
contra  todo,  principalmente  contra  as  novas  correntes  intelectuais  e  políticas.  Critica  o  belicismo 
ateniense, a corrupción e algunhas das reformas feitas polos demócratas Pericles e Efialtes.  
5. Buscar exemplos da linguaxe viva do pobo: xogos de palabras e dobres sentidos (case sempre en clave 
erótica),  metáforas fora de contexto (Ex: a do campo ben abonado e traballado e sementado, a arma 
desenfundada...) 
6. Buscar exemplos de humor sutil e humor máis fácil: humor de tortas e bastonadas, humor escatolóxico. 
7. Comentar a utilización da técnica da sorpresa: frecuentemente acaba parlamentos e escenas con frases ou 
actitudes non esperadas. Tamén nos prólogos procura introducir a acción de forma misteriosa para 
causar expectación no público. 
8. ¿En que lugares de que cidade se desenvolve a acción? ¿Que se facía na Acrópole? ¿Porque é importante 
para as mulleres tomala? Menciónase “o tesouro de deusa”. Onde estaba? de onde proviña? que lle 
proporcionou a Atenas?. Consulta este artigo si tes dúbidas:  
 
http://es.wikipedia.org/wiki/Confederaci%C3%B3n_de_Delos 
9. ¿Cal é a situación de Atenas, dende o punto de vista histórico? Poderías explicar a partir de aquí por que 
as mulleres deciden actuar? 
10. Explica a etimoloxía de Lisístrata (< Λυσι‐στράτη) 
11. Resume o argumento en poucas liñas. 
12. Describe aos principais personaxes: Lisístrata, Lampito, Mirrina e Cleónica. 
13.  Sitúa  no  mapa  dos  bandos  belixerantes  na  guerra  do  Peloponeso  os  seguintes  lugares  que  aparecen 
mencionados  na  comedia:  Atenas,  Esparta,  Beocia,  Peloponeso,  Salamina,  Tracia,  Corinto,  Mileto, 
Samos, Mesenia, Pilos, monte Taixeto e río Eúrotas. 
14. Lectura voluntaria: Lisístrata, versión en cómic de Ralf. König (na biblioteca) 
 
BIBLIOGRAFÍA 
‐ Introdución desta unidade didáctica 
‐ Introdución de L. M. Macía Aparicio ás Comcdias de Aristófanes en ed. Clásicas. 
‐ Historia de la literatura Griega, A. López Férez, ed. Cátedra 
‐ Diccionario de mitología griega y romana. P. Grimal. Ed. Paidós 
‐ Diccionarios de mitoloxía (signatura 292) 
‐ Diccionario de la Literatura Clásica. Hotwatson, Alianza Editorial. (En “Diccionarios” 03) 
‐ Diccionario griego‐ español. J. M. Pabón, Vox. (En “Diccionarios” 03, na biblioteca) 
 

Teatro grego. Páx. 8 

VIAXE DOS ARGONAUTAS 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
MAPA BANDOS BELIXERANTES NA GUERRA DO PELOPONESO 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Teatro grego. Páx. 9 

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

1. FUNCIÓN E CARACTERÍSTICAS DO TEATRO
2. A REPRESENTACIÓN TEATRAL
2.1. Elementos escenográficos
2.2. Estructura da peza teatral
3. OS XÉNEROS TEATRAIS
4. PRINCIPAIS AUTORES TEATRAIS GREGOS
5. EURÍPIDES. MEDEA
6. CUESTIÓNS SOBRE MEDEA
7. ARISTÓFANES. LISÍSTRATA
8. CUESTIÓNS SOBRE LISÍSTRATA

Teatro de Epidauro (Argólide, Grecia)

○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○ ○

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful