Está en la página 1de 167

PETER KUKLICA

SLOVENSK
PEDAGOGICK
NAKLADATELSTVO

PETER KUKLICA

SLOVENSK
PEDAGOGICK
NAKLADATELSTVO

PETER KUKLICA

Zodpovedn redaktor PhDr. Tom Oravec


Technick redaktorka Lubica Rybnska
Vtvarn redaktorka Luba Suchalov
Oblku navrhla akad. maliarka Magda Michalkov
Vylo v MEDIA TRADE, spol . s r. o .
Slovensk pedagogick nakladatestvo
Sasinkova 5, 8 1 5 60 Bratislava I
Tlaov podklady vyhotoven v DTP tdiu SPN
Vytlaila Knhtlaiare Svornos, a . s., Bratislava
ISBN 80-08-01 405-9

Zoznam pouitch skratiek

abl.
adv.
akuz.
al.
alcis
alq.
arch.
C.i.c.
cit.
comp. conj.
dat.
evo
Exc.
excl.
f.
gen.
gr.
hebr.
m.
n.
napr.
novogr. part. pf.
part. praes.
pI.
pr. Kr. predl.
prsl.
part. fut.
sco
sg.
slov.
superl. sv.
ThDr. -

ablatv (iesty pd pri skloovan)


adverbium, prslovka
akuzatv (tvrt pd pri skloovan)
alebo
niekoho
aliquid, nieo, o
starobyl, archaick
Corpus iuris canonici (Zbierka cirkevnho prva)
citoslovce
comparativus, druh stupe prdavnch mien a prsloviek
konjuktv (gramatick spsob)
datv (tret pd pri skloovan)
evanjel ick
Excelencia, vsos, VeTavenos
exclusive, s vyatm, s vylenm
femininum, genus (ensk rod podstatnho mena)
genitv (druh pd pri skoovan)
grcky
hebrejsk
masculinum, genus (musk rod podstatnho mena)
neutrum, genus (stredn rod podstatnho mena)
naprklad
novogrcky
participium perfekta (minul prastie)
participium przenta (prtomn prastie)
plurl, mnon slo
pred Kristom
predloka
prslovka
participium futra, prastie budceho asu
scilicet, to zna, rozumie sa
singulr, jednotn slo
sloveso
superlatv (tret stupe pri stupovan)
svt
doktor teolgie

....................
Hmm
: mu.................
ablativus -; m. zlodej; oslobodite; ab
latv (iesty pd v gramatike)
ablatum -i n. atva, oberanie ovocia,
zber rody
ablegatio -onis f vyslanie, vyhnanie,
vzdialenie, vypovedanie
abnegatio -onis f zrieknutie sa, odo
pretie veci, opovrhnutie
abolim oddvna
abolitio -onis f znienie, zruenie,
(v prve ) zruenie rozsudku, udelenie
milosti , zbavenie viny, rozhreenie,
amnestia
abominabilis -e hrozn, stran, od
porn, hnusn
abominatio -onis f odvracanie, Z8eh
nvanie, oklivenie, opovrhovanie,
hnus, odpor, neudskos
aborigines -um m. pvodn obyvate
stvo (napr. Rlma)
abortio -onis f predasn prod
abortus -a -um predasne naroden,
nedonosen, tkajci sa potratu
abrenuntio -are -avi -alum zriek nu sa
oho, vzda sa
abrogatio -onis f zruenie, abrogatio
legis zruenie zkona
abruptio -onis f odtrhnutie, roztrhnu
tie, zruenie manelstva, rozvod
abruptus -a -um strhnut, urvan , ex
abrupto (hovorit) bez prpravy
abscisio -onis f odtrhnutie, odrezanie,
preruenie (v rei)
absconsus -a -um skrvajci sa, skr
van
absentia -ae f neprtomnos
absis -idis f (gr.) apsida, vklenok v lo
di baziliky
absit ul nech ho Boh chrni (boe
chr)
absolubilis -e oslobodzujci, o mono
prepi
absolutio -onis f zbavenie viny, hrie
chu, rozhreenie, omilostenie

A
A, a (sIcr. mena) Aulus, a. d. ante diem
de pred, a. u.c. ab urbe condila
(A . v.c.) od zaloenia mesta (Rlma r.
753 pr. Kr.), anna urbis condilae
v roku zaloenia mesta, A. ( v dial
goch) auditor, posluch
A.D. anna Domini roku Pna (pri daji
letopotu)
A.D.I. Anno Dominicae Incarnationis
v roku vtelenia Pna
a.Ch.n. ante Christum natum pred
Kristom, pred Kristovm narodenm,
pred kresanskm letopotom
ab ante napred, vopred, predtm
abba -ae m. (abbas -atis m. (hebr. o
tec, opt
abbatia -ae f optstvo
abbatissa -ae f mnka, abatia, opt
ka
abbreviatio -onis f skrtenie, zenie,
krtky vah ( z knihy)
abbreviatura -ae f skratka, skratkov
slovo, npisn slovo s bodkou
abdicatio -onis f vzdanie sa radu, ab
dikovanie, abdikcia
abductio -onis f odvedenie, abductio
in vincula odvedenie do vzenia
abedo -edi -esus ohrz ohloda
abhinc od tej doby, odvtedy, abhinc
annis quattuor pred tyrmi rokmi
abhominatio -onis f odudtenie, ne
udskos
abiectus -a -um odhoden, odvrhnut,
zavrhnut, zatraten, vedn, hlpy
abiegnus -a -um jedov
abitus -us m. odchod, vchod
abiudico -are -avi -alum (sdne) odoprie, (prvom) oda
abiuro -are -avi -alum (priS8lle) zapie
ra, popiera, (prIsahou) odvolva
ablatio -onis f odcudzenie, krde, odnesenie
7

.......

...................

absolutorium -ii n. oslobodzujci pro


striedok
absolutorius -a -um osl oboden, zba
ven povinnosti, zbaven hriechu
absolutum -i n. dokonenie, prestanie
absolutus -a -um dokonen, dokona
l, nevyhnutn, bezpodmienen,
nezvisl
absque bez, okrem, vnimone, aleko
abstemius -a -um (abstimus) zdranli
v, mierny, skromn
abstipulor -ari -atus sum potvrdzovaf,
osvedovaf
abstrudo -ere -trusi -trusum zastrif,
schova, skry, ukry
abusivus -a -um zneuit, pouit, u
potreben
abusus -us m. zneuitie, per abusum
zneuitm, nepatrine
abyssus -i mf. priepas,. peklo
ac (atque) a, tie, spondeo ac polliceor
subujem a zavzujem sa (akademick
prisaha), promon sub
academicus -a -um vysokokolsk, a
kademick, academici gradus aka
demick hodnosti, stupne
accelero -are -avi -atum urchova,
zrchova, ponha sa
accendibilis -e rozplen, rozohnen,
horci
accendium -ii n. poiar
accensus -i m. radn sluha, radn
posol, zriadenec, pridelenec
accentus -us m. draz, tn, hlas, pr
zvuk, vslovnos
acceptabilis -e prijaten, vhodn, p
iaci sa, vtan
acceptabiliter prijatene, vhodnm
spsobom uznania
acceptabulum -i n. prijatie, miesto,
prijatia, miesto pobytu
acceptatio -onis f. prijatie, pripustenie,
acceptatio legis prijatie zkona, ac
ceptatio voti potvrdenie subu

acceptio -onis f. prijatie, ocenenie, u


znanie, acceptio personarum ohad
na osoby
acceptum -i n. prij ati e, prchod, li
ber accepti kniha prjmov a v
davkov
acceptus -a -um prijat, prjemn, e
laten, vtan, mil
accessio -onis f. prstup, priblenie,
vyznamenanie, ocenenie, vzrast, pr
rastok, dodatok
accessorium -ii n. prdavok, dodatok
accessus -us m. priblenie, prstup, o
byaj, zvyk, mrav, accessus maris
morsk prliv
accidens -entis naskytajci sa, nepod
statn jav, prpad, nhoda
accidentalis -e nhodn, prpadn, pri
padkov
acclinus -a -um prklonn, so sklonom
k omu, prtuln
accola -ae mf. bvajci pri kom, su
sed, susedka; ronk (njomca pdy)
accolatus -a -um bvajci pri kom, su
sed, susedn, susediaci
accommodatio -onis f. prispsobenie,
pripojenie sa
accommodatus -a -um prispsoben,
vhodn, primeran
accorda -ae f. dohoda, zmluva, shlas
accordium -ii n. szvuk, shlas, doho
da
accredo -ere -didi, -ditum pripraven
uveri, chcie veri
accubitus -us m. miesto pri stole
accusatio -onis f. obaloba, aloba, ob
alovac spis
accusativus -i m. alobca, obviovate;
akuzatv causativus (Itvrt pd v gra
matike)
accusator -oris m. alobca, udava
accusatrix -tricis f. alobkya, udavaka
accuso -are -avi -atum obviova, vini, alova
8

______

A ______________

aeedia -ae f. svetab, zl nlada


aeedior -ari, -atus sum by nesvoj, by
mrzut
aeerbitas -atis f. trpkos, prsnos, krutos, alostnos
aeetarium -ii n. alt
aciditas -atis f. kyslos
acidum -i n. kyselina
aeolitus -i m. (acoluthus) (gr.) klerik
najniieho stupa, minitrant
aeriter prudko, rchlo, chytro, ostro
aeritudo -inis f. bystros, ostros, ener
gia
aerivox - vocis f. krikavos, kriknstvo
aeroama -matis n. (gr.) povanie, pr
jemn pocit z hudby, spevu, prjem
n zbava povanm
aeroasis -is f. (gr.) prednes, predtanie,
prednka; povanie
aerum (acriter) ostro, prudko
aeta -ae f. (gr.) morsk breh, vbeok
pevniny do mora
acta -orum n. konanie, skutky, iny;
Acta apostolorum Skutky apotol
sk; vyhlky, nariadenia, radn
zznamy, protokoly, acta diurna no
viny
actio -onis f. innos, konanie, konanie
na sde, pojednvanie; prednka,
verejn re; verejn, politick in
nos; aloba, obalovac spis; sle
nie ome
aetionarius -ii m. radnk, sprvca cir'
kevnho majetku
aetiosus -a -um inn, pobren, vzru
en
aetitatio -onis f. innos na sde, vy
stupovanie na sde
aetiuneula -ae f. krtka re na sde
actor -oris m. sudca, obhajca; renk,
herec; sprvca, pohoni, pastier
actrix -tricis f. sudkya, alobkya; ob
hajkya; renka, hereka; sprvky
a

actuale -is n. hrniec


actualis -e ostr, picat; skuton,
inn, inn
actuarius -a -um rchly, pohybliv
actuarius -ii m. pisr, tajomnk, aktur,
proviantn zsobovate
aetum - ; n. (acta -orum ) skutok, in,
konanie, radn vkon
actuose obratne, horlivo, vnivo, usi
lovne, ivo
actus -a -um vyhnan, hnan
aetus -us m. hnanie, pohyb, innos,
konanie, jednanie, postup; dejstvo,
akt; hnanie stda
aeula -ae f. ihla
aquula -ae f. vodika, pramienok
aeumen -minis n. ostrie, hrot, vka
(o hlase); bystros, dvtip; skok
aeus -eris n. lupina, pleva, upina, lusk
aeus -us f. ihla
aeutus -a -um ostr, picat; dkladn,
jasn
aeutus -i m. kl, klin (dreven)
adaequo -are -avi -atum porovnva,
zrovnva, usporadva
adagium -ii n. (adagio) prslovie, pore
kadlo
adamas -antis m. oce, diamant; mag
net; pevn mysel
adamator -oris m. milenec
adamita -ae f. teta v treoradom prbu
zenstve
Adamitae -arum m. adamiti, sekta
gnostikov (nboensk kony konali na
hl)
adamo -are -avi -atum rbi, milo
va, ma rd, ma v obrube, obu
bova
adaptatio -onis f. prispsobenie, pra
va, prestavanie (budovy)
adaquo -are -av; -atum zavlaova, za
mokrovat, privdza vodu
adauetio -onis f. zvovanie, rast, pri
bdanie
9

................ml................_
adaugeo -ere -auxi, -ctum zvova,
zmnoova poet
addico -are -avi -atum shlasi, pri
rieknu, prisdi, necha prisdi; vy
da na smr; odda sa komu
addictio -onu f prvnicky prisdi,
pririeknu veriterovi
additio -onis f stanie, zrtanie
adduetor -oru m. priahova, muscu/us
adductor sval priahova
ademptio -onu f odobratie, odatie
adeptio -onis f dosiahnutie
adhaereo -ere -haesi -haesum rpie, tr
va na om, prida sa k omu, s
hlasi
adhaesio -onu f priliehanie, priviaza
nie, trvanie, vytrvanie, zhoda
adhaesivus -a -um priliehav, lepiaci
sa, nalepen
adhibeo -ere -ui, -itum pridva, prii
ova, animum adhibere venova, ob
raca pozornos na O, consi/io adhi
bere pozva na poradu, litteris adhi
bitis pouitm psomnch dokladov,
curam adhibere venova starostlivos
adhortatio -onis f povzbudenie
adhue a sem, a dosiar, a doteraz,
ete stle
adiaeeo -ere -ui lea pri kom, om,
hranii s m, prilieha k omu
adibilis -e prstupn
adieem (nescire) nepozna prinu
adieiaUs -e vstupn, nstupn do radu
adieio -ere -ieci, -iectum vrhn, streli;
pripoji, prida, prihodi
adiectieius dodaton, prdavkov, pri
hoden
adiectio -onu f pridanie, prdavok
adigo -ere -degi, -dactum povzbudzo
va, nabda, prinucova, donucova,
zavzova prsahou
adimpleo -ere -evi, -etum naplova,
nasycova; spia, vykonva

adimpletio -onis f naplnenie, vykona


nie
adimpletor -oris m. ten, kto napluje,
dokonovater
adinstar ako (na spsob), spsobom
adinvenio -ire, -veni, -ventum vypt
ra, njs
adinventio -onis f vynjdenie, vyn
lez; pln, projekt
adinvieem navzjom
adipalis -e tun, mastn; nadobudnu
t; hrub
aditio -onis f pristpenie, vstup
aditus -us m. prstup, vstup, audien
cia
adiudieo -are -avi -atum pririeknu,
prisdi
adiumentum -i n. pomocn prostrie
dok, pomoc, podpora
adiuneta -orum n. okolnosti, pro re
rum temporumque adiunctis vzhra
dom na okolnosti a as
adiunctio -onis f pripojenie, prklon;
dodatok, pripisanie
adiunetive dodatone, pripojene
adiuramentum -i n. prisahanie, zakl
nanie, ntlak
adiuratio -onis f prisahanie, prsan
zaklnanie
adiurator -oris m. zaklna, exorcista
adiutivus -a -um uiton, schopn;
pomocn
adiutorium -ii n. pomoc, podpora, o
chrana
adlutrix -tricu f pomocnka, podpo
rovateka, ochrankya
adluvamentum -i n. pomocn prostrie
dok, pomoc, podpora
admando -are -avi -atum rozkazova,
prikazova
admigro -are -avi -atum pri sahova
sa, prs, privandrova
admlnieulativus -a -um pomocn,
podporn, tkajci sa podpory
IO

______

Au.

admurmuratio -onis f zamrmlanie,


mrmlanie, vyjadrenie neshlasu
adolefaetus -a -um pliaci, zaplen,
zpaln
adoptator -oris m. adoptvny otec
adoptio -onis f prijatie za syna, dcru,
adopcia
adoptivus -a -um adoptovan, prijat
za syna, dcru
adoratio -onis f klaanie sa, bosk
cta, zbon sTub
adoratus -us m. klaanie sa, velebenie,
vakyvzdanie
adordinatio -onis f usporiadanie, zria
denie, uvedenie do poriadku
adoria -ae f. slva vazstva, vaz
stvo
adorior -iri -ortus sum osopi sa na
koho, vyrti sa, povsta, prepadn
koho, zatoi
adscribo -ere -ipsi -iptum pripisova,
priklada, pripotava
adscriptio -onis f prpis, pripsanie
adscriptor -oris m. schvaovateT (kto
pripsanlm svojho mena shlas s cudzm n
vrhom)
adstringo -ere -nxi -netum zvzova,
zavzova, uahova, zaviera; zhro
va (v rei), robi zver, strune po
dva
adstruo -ere -uxi -uetum pristavova,
pridva k omu, nadstavova
adsuo -ere -su; -sutum priva
adulanter lichotivo, lkavo
adulatio .-onis f lkanie, lichotenie,
zalieanie
adulator -oris m. lkav lovek, vtie
rav lichotnk
adulescens -nm m. mladk (do 16 rokov),
mladcky vek
adulescentulus -a -um celkom mlad,
mladuk
adulter -era, -erum neprav, falon;
cudzolon, smiln

admin ister -i m. spolupracovnk, po


mocnk, sprvca, minister
administra -ae f sluobnka, slka,
pomocnica
administratio -onis f spoluprca, slu
ba, sprva, rad, dozor, kontrola
administrativus -a -um zodpovedn za
kon, rad; praktick; patriaci, pri
slchajci radu
administrator -oris m. riadite, sprv
ca
admin istro -are -avi -atum radova,
riadi innos radu
admirabilis -e obdivuhodn, pozoru
hodn
admirabilitas -atis f obdivuhodnos,
pozoruhodnosf
admiranter obdivne, obdivuhodne, po
zoruhodne
admirator -Dris m. obdivovate, udu
jci sa
admissum -i n. previnenie, priestupok,
zloin
admitto -ere -si -ssum pripa, dovo
ova, uvoTova, pcha; prijmam,
vypovam modlitby (preces)
admixtio -onis f primieanie, prmes
admoderor -ari -atus sum dra v mie
re, zachovva mieru
admodulor -ari -atus sum prispsobi
sa, prida sa (v speve)
admodum vemi, vo veTkej miere, cel
kom, prinajmenej
admoenio -ire -ii -itum oblieha, ob
kuova, obsadzova
admolior -iri -itus sum usilova sa,
prekonva akos
admonitio -onis f napomnanie, napo
menutie, pouenie, pripomenutie, u
pomienka
admonitum -i n. napomenutie, vstra
ha, pohrozenie
admonitus -us m. upozornenie, vstra
ha
11


A _

______

advocator -oris m. pomocnk


advocatus -i m. prvny ochranca, sta
rosta, advokt, advocatus diabo/i
(promotor fidei) (e.i.c. 2010) povola
n pri blahoreen (podla cirkevnho
prva)
advos -oris m. protivnk, nepriate
adytum -i n. (gr.) neprstupn miesto,
svtya v grckom chrme, vetiar
ni
aedes -is f. (sacra) posvtn miesto,
svtya, kostol, chrm-budova,
obytn dom, palc
aedicula -ae f. kaplnka; mal prbytok,
domek
aedificator -oris m. budovate, stavite;
aedificator mundi Stvorite; vycho
vvate, uite
aeditumus -i m. a tuendo sacras aedes
kostolnk, zkristin, zvonr
aegreo -ere -ui trpie, chorlavie
aegrimonia -ae f. choroba, smtok,
staros, nepokoj, ia
aegritas -atis f. choroba, slabos, sm
tok
aegritudo -inis f. choroba, utrpenie,
staros, zrmutok
aegrotatio -onis f. chorobnos
aemulanter utiekajc sa, nasledujc
koho, podobnm spsobom
aemulatio -onis f. zvod, zpas, spe
renie, zvode nie, horliv nasledova
nie
aemulatus -us m. saivos, preteky,
sperenie
aemulor -ari -atus sum preteka sa, s
peri, horlivo nasledova koho
aemulus -a -um pretekajci sa, sa
iaci, speriaci
aemulus -i m. sper, sok, spolusaia
ci
aeneus -a -um meden, bronzov; ko
vov, tvrd
aenigma -tis n. (gr.) hdanka

adulter -eri m. cudzolonk, zletnk,


smilnk
adulterinus -a -um falon, neprav,
sploden v cudzolostve
adulterium -ii n. cudzolostvo; falo
vanie; nepravos
adultus -a -um dospel
adumbratio -onis f. nrt, nkres, na
znaenie, nezretenos
adumbratus -a -um nartnut, skicovi
t, nznakov, nejasn
aduno -are -avi -atum zjednocova,
zluova do oho jednho
advecto -are -avi -atum horlivo, usi
lovne priva
advena -ae m. prielec, cudzinec, pri
vandroval ec
adventicius -a -um pril, cudz, mi
moriadny pvodom
advento -are -avi -atum prichdza,
pribliova sa, tiahnu
adventus -us m. prchod, advent (oak
vanie prichodu Krista)
adversa -orum n. protivenstvo, neastie
adversarius -a -um protichodn, pro
tivn, neprijaten
adversarius -ii m. protivnk, nepriatel
adversatrix -tricis f. protivnka, ne
priateka
adversitas -atis f. proti vn os, protive
nie, protivenstvo, nepriatestvo
adversum -a -um nprotivn, obrten,
protivn, nepriatesk, res adversae
protivn veci, neastie
adversus (adversum) proti, naproti
advesperascit -ravit de sa chli ku
koncu, zveerieva sa
advigilo -are -avi -atum bdie, by bde
l
advocata -ae f. orodovnica (Mria)
advocatia -ae f. sprvcovstvo, vojvod
stvo, richtrstvo
advocatio -onis f. povolanie, obhajova
nie, pomocnctvo

12

______

A nm____________

aenum -i n. kotol
aeon -onis m. (gr.) (aion) ven eman
cia bostva (Rozwn); vek venos
aequabilis -e rovnomern, nemen
n, plynci; spravodliv, slun
aequabilitas -atis f. rovnomernos, s
mernos
aequaevus -a -um rovnakho veku,
vrstovncky, rovesncky
aequalis -e vrstovncky, v rovnakom
veku
aequalitas -ans f. rovnos (veku, postave
nia), spravodlivos
aequaliter rovnomerne, plynulo, spra
vodlivo
aequanimitas -atis f. slunos, trpez
l ivos, duevn rovnovha, pokoj
nos
aequanimiter s pokojnm myslom,
pozorne
aequator -oris m. rovnk
aequilibritas -atis f. rovnovnosf, rov
novha
aequinoctium -ii n. rovnodennos
aequitas -atis f. rovnos, spravodli
vos; slunos, skromnos, nestran
nos
aequivocatio -onis f. dvojzmysel, viac
vznamov slovo
aequum -i n. slunos, prvo
aequus -a -um rovnak, rovnocenn,
rovnovny, slun, spravodl iv,
prajn, iliv
aeramentum -i n. nradie, nstroje
z medi, kovu
aerarium -ii n. poklada, majetok, po
klad
aerarius -a -um pean, finann;
meden, kovov
aerarius -ii m. kotlr
aerifaber -i m. remeselnk vyrbajci
z medi, z mosadze, kotlr
aeru mna -ae f. staros, smtok, utrpe
nie, ndza

aerumnabilis -e smutn, ustarosten,


biedny, v ndzi
aesthesis -is f. (gr.) schopnos cti, po
cit, cit, citlivos
aestimatio -onis f. hodnotenie, cenenie,
cena, posdenie, uznanie
aestimator -oris m. odhadca ceny, hod
notite, oceovate, expert
aeternalis -e (aeternus) ven, nesmr
ten
aeternitas -atis f. venos, nesmrte
nos, ven ivot
aeternus -a -um ven, nesmrten
aetherius -a -um (gr.) vzdun, nebes
k, aetheria domus nebo, aetheria
hviezdy
aethra -ae f. (gr.) ist, jasn de (vzduch),
nebesk jas, blankytn obloha
aevitas -atis f. (aetas) vek, venos, ve
itos
aevum -i n. vek, medium aevum stre
dovek
affabilis -e priatesk, prjemn, mil,
prvetiv
affabilitas -atis f. prjemnos, prim
nos, udskos
affamen -inis n. prihovorenie, oslo
venie; slovo, vraz; priatesk
vzah
affatio -onis f. vpove, slovo, re
affatus -a -um spomenut, uveden,
menovan, osloven
affedabilis -e snaiaci, baiaci, dom
hajci sa
affedatio -onis f. beanie za m, do
mhanie sa oho
affedio -onis f. stav, ve, pocit; n
lada, dojem
affeduosus -a -um naklonen, priazniv
affedus -us m. nlada, duevn stav,
ve
affigo -ere -xi -ctum pripevni, pritc;
pribji, pritvori
13

affinalis -e hraniiaci, hranin; pokrv


n prbuzn
affinitas -atis J spribuznenie, vagrov
stvo; prinavos
affirmatio -onis J tvrdenie, upevova
nie; zapri sahanie
affirmator -oris m. potvrdzovate;
metan, oban (uznan)
amictatio -onis J udretie, der, rana,
boles afJlictio
amigo -ere -ixi -ictum poniova, ur
a, prenasledova, spsobova tra
py
amuens -ntis nadmern, preplnen, bo
hat, hojn
amuentia -ae J nadmernos, preve
nie miery, prebytok, hojnos, bohat
stvo
atTormido -are -avi -atum b sa, ma
strach, strachova sa
agape -es J (gr.) lska k blnemu,
rozhovor v duchu l sky, eucharis
tia
agaso -onis m. paholok, chovate a
oetrovate kon
agellus -i m. ksok poTa, polko
agenda -orum n. nboensk knika,
sbor obradnch modlitieb; to, o
treba vykona, vybavi
agenitus -a -um nenaroden, nezrode
n
ager agri m. pole, pda
aggeniculor -ari -atus sum zohba
kolen, klaa sa
agger -is m. nsyp, hromada, kopa,
hroba, kopec
aggestio -onis J nakopenie, nahroma
denie
aggravatio -onis J obtaenie, preae
nie; zaklnanie, preklnanie, preklia
tie, kliatba, krivda
aggregatio -onis J nahromadenie, na
kopenie, navenie
a gi bilis -e inn, praktick

agilitas -atis J obratnos, ikovnos,


pohyblivos
agina -ae J jazek na vhe
aginor -ari -atus sum obchodova
v drobnom
agios -a -um (gr.) svt ajjos, (novogr.)
hagios
agitator -oris m. poha, pohoni; a
gittor
agmen -inis n. k, zoradenie vojska,
vojsko na pochode; nebesk (pan
stvo), zstup; hviezdy
agna -ae J ovca, jaha
agn atio -onis J prbuzenstvo po
mei
agnatus -a -um neskr naroden; pri
buzn po otcovi
agnicula -ae J oveka, agnicula Dei
Boia oveka
agnifer -fera -ferum nosite barnka
(prezvka Jna Krstitera)
agnulus -i m. barnok
agon -onis m. (gr.) zpas, boj, agonem
Deo commendare v zpase o ivot
(so snufou) odovzda sa do Boej vle
agonia -ae J (gr.) zpas so smrou, porn zpas, horliv zpas
agonizatio -onis J (gr.) boj o vieru,
muenctvo
agoranomus -i m. (gr.) dozorca trhu,
policajt na trhu
agrammatus -a -um (gr.) nevzdelan,
analfabet
agri -orum m. vidiek
agricolor -ari -atus sum obrba pdu,
roni
agrimensor -oris m. zememera, geo
meter
agrius -a -um (gr.) div, pon
ahorus -i m. (gr.) zavasu zomrel; ne
dospel, nezrel; nevyasovan
aientia -ae J tvrdenie, shlas
aio ait tvrdenie, e no, ait. aiunt zho
dova sa (hovori, hovoria 600)
14

..................MmmFl
alabrum -i n. motovidlo
alapa -ae f. zaucho, facka, udretie na
lce
alapo are a vi -atum bi po lcach
alba -ae f. (tunica) biele rcho, kazsk alba
alba men -inis n. belos, beloba
albedo -inis n. biela farba
albitudo -inis f. bielos, biela farba a/
bic% r
albor -oris m. bielok vajca
album -i n. biela farba, biela listina, a/
ho Sanetorum reeensere prija do
potu svtch, blahoslavench
albumen -in;s n. bielok vajca
alburnus -i m. svitanie, svit, vasn
rno
albus -a -um biely
alea -ae f. kocka, hra v kocky
ales -ids m. okrdlenec, vtk (rchly ako
-

..

alloeutio -onis f. oslovenie, prihovore


nie sa, re
allodium -ii n. (alodium) vlastnctvo,
nepoplatn pozemok, majetok bez
lnneho zvzku
alluvio -onis f. naplavenie, zplava
almus -a -um ivn, iviaci, ivotodar
n, terra a/ma rodn zem, a/ma
mater matka iviteka (estn nzov u
niverzity)
alphabeta -ae f. (gr.) abeceda (grcka)
alpis -is f. vrch, hoTa, horsk pastvina
altare -is n. (altaria -ium n.) oltr, oltrna doska
altarista -ae m. oltrnik, kaz, ktor
vykonva kony pri pridelenom ol
tri a pober poplatky, kapln
altereator -oris m. kto sa hda, spor,
polemizuje, odporca, protivnk (na
sde)
alternus -a -um striedav, meniaci sa
alteruter jeden z dvoch
altiUs -e kmen
altiloquium -ii n. vzneen re
altisonus -a -um (altitonus) vysokohrmiaci, boh (Zeus)
altithronus -a -um vysoko trniaci
(Boh)
altitudo -inis f. vka, vzdelanost, ab
altitudine diei za bieleho da, napo
ludnie; hbka, uzavretos, nevyspyta
teTnos
altiuseule dos vysoko; trochu niie,
hlbie
altiuseulus -a -um trochu vy, trochu
hlb
altor -oris m. ivitef
altrinseeus -a -um protichodn, oproti
leiaci, nprotivn
altrinseeus z druhej strany, z obi
dvoch strn, po obidvoch stranch
altrix -tricis f. iviteka
altom -; n. nebo; morsk hbka; altis
simum Boh

vtk)

algidus -a -um zimn, studen, mraziv


algor -oris m. zima, mrz
alieula -ae f. krtky pl, pelerna
alienigena -ae mf cudzinec, cudzinka
alienigenus -a -um cudzozemsk, cudzokrajn, pohansk
alieniloquium -ii n. alegria, inotaj
alienum -; n. cudz majetok, cudzia
vec
alimentum -i n. poive, potrava, po
krm; vivn, peniaze na vivu
alimonia -ae f. vivn, ivenie, udr
iavanie ivota, potrava
aliorsum odinakiaT; v inom zmysle;
kdesi inde
aliqualis -e nejak, akkoTvek, akokoTvek uspsoben
aliquantisper chvoku
aliquanto o nieo, o mlo, o trochu
aliquantulum o mliko, o troku
aliter inak, inm spsobom
alium -ii n. (alli um) cesnak
15

ambulo -are -avi -atum prechdza sa,


pohybova sa, ambulo in lege postu
pujem poda prva, ambulo via
Domini chodm cestou Pna
amen vskutku, tak je, nech je tak, nech
sa stane
ametor -oris m. sirota bez matky
amieabilis -e priatesk, obfben, o
chotn
amictorium -ii n. zclona, zves
arni dus -us m. vrchn at v liturgickom odeve (humera1e)
amieulum ; n. pl, vrchn odev
amita -ae f. teta, otcova sestra
amitalls -e tkajci sa tety
amnesia -ae f. (gr.) strata pamti, nepa
mtanie si
amoeno -are -avi -atum oduevni,
nadchn, rozveseli
amolitio -onis f. odsunutie, oddialenie
amolum -i n. (gr.) (amylon) krob
amphibalum -i n. (gr.) pochybnos
amphibalus -i m. (gr.) koa, ple; pokrvka
amphora -ae f. (gr.) dvojuch ndoba,
aa, urna, amfora
ample iroko, hojne, objemne
amplificator -oris m. rozmnoovate,
vydavate, rite
ampllo -are -avi -atum zveaova,
rozirova; odroova, odklada spor
(na sde)
amplltudo -inis f. rozsiahlos, rozptie,
zvenie o o, rozsah; znamenitos,
dstojnos, Vestra amp/itudo Vaa
dstojnos, ordo amp/issimus najv
enej stav (sentorsk)
anathema -tis n. (gr.) obetn dar; pre
kliatie (cirkevn kliatba), anathema sit
nech je prekliaty!
anathematizao -are -avi -atum (gr.)
preklna
aneessor -oris m. (antecessor) pred
chodca

alumen -inis n. adovec, kamenec, kr


py adu
alumna -ae f. chovateTka, iviteTka
alumnus -i n. iak, chovanec v inter
ntnej kole, alumnus re/igionis len
kltora, alumnus seminarii klerik
alvearium -ii n. veln, btav strom
alvearius -ii m. velr
alveolus -i m. priehlbe, kortko, va
nika, miska
A.M. Artium Magister majster slobod
nch umen
amandatio -onis f. vyhnanie, oddialenie, vypovedanie
amans -ntis mf. milenec, milenka
amanuensis -is m. sekretr, pobonk
amaraeinus -a -um majornkov
amaraeus -i m. (amaracum -; n.) majornka
amareseo -ere -ui horkn, trpkn
amarieatio -onis f. zhorknutie
amaritudo -inis f. horkos, smtok, bf
amarus -a -um hork, trpk, prikry,
ostr, vyvolvajci kaef
amasia -ae f. milenka, zletnka
amator -oris m. milenec
amatrix -tricis f. milenka
ambadus -i m. sluha, vazal
ambagiosus -a -um dvojzmyseln, s oklukou, nejasn, bludn
ambidexter -tri m. obojrun, zrun
avou i pravou rukou
ambienter usilovne, horlivo
ambiformiter dvojznane
ambio -ire -ii -itum obchdza, prosi o
podporu, priaze, obchdza si voli
ov; ti po slve
ambo -onis m. pulpit, pdium, kazate
nica
ambon a -ae f. kazatenica
ambrosius -a -um tkajci sa poknnu b0hov ambrzie, voav, bosk, nebesk
ambulaerum -; n. miesto na prechdz
ky pri dome

16

....................ml[mg..................
antecessus zavasu, vas
antedictus -a -um predtm spomenut,
vyie uveden
antefatus -a -um vyie uveden, u
.
spomenut
antelucanium -ii n. (lux -cis f. ) rann
zora
antelucanus -a -um rann, predsvitov
antelucio na svite
antemeridialis -e predpoludaj
antemurale -is n. bata, vea
anteoppidum -i n predmestie
antependium -ii n. zclona z hodvbu
na prednej strane oltra
antepreparatorius -a -um pripravn,
congr egat io antepr eparat9r ia kon
gregcia pripravujca blahoree
nie
anterior skor, prednej
anteriores predkovia
anteritas -atis f starobylos, predch
dzajci svet antiquitas starovek
anthera -ae f. praiak
anticipatio -onis f. vopred utvoren
predstava, vroden predstava
antichristus -i n. antikrist, protivnk
Krista
antiphrasis -is f. (gr.) naopak per anti
phrasim
antiquitus -a -um (antiquus) star, sta
robyl, antiquus hostis (serpens)
diabol v podobe hada
antistes -ids m. predstaviter, kaz, bis
kup, ppe
antistita -ae f kaka, hlavn predsta
ven
antistitium -ii n. hlavn rad, zastupitestvo
antrorsum napred, vpred
anula -ae f. starenka
anulus -i m. prste, anu/us piscatoris
ppesk prste, anu/us pastora/is
biskupsk prste

andIIa -ae f slka, milenka pna; slu


obnka Pna
ancillaris -e sluobn, sluobncky
angaria -ae f poddansk robota, po
vinnos, trpenie, trapa, lopota; su
ch dni (bez msitej stravy), kntry
angelus -i m. (gr.) anjel, posol; zstava
s vyobrazenm sv. Michala archanje
la
angiportum -i n. zka ulika
angularius -a -um rohov, nachodiaci
sa v kte
angulatim z kta do kta
angustiae -arum f tiesavy, zky
priestor, angustiae temporis asov
tiese, krtkos asu
animalitas -ads f ivot zmyslov, in
tiktvny, zvierac, zverskos, pudo
vosf
animatio -onis f oivenie, prebudenie
k ivotu, stvorenie
animator -oris m. oiviter, kriesiter
annales -ium m. ron zpisky udalos
t, anly, kroniky, legendy
annatim z roka na rok, rok o rok
anniversarius -a -um kadoron, ka
dorone sa opakujci, anniversarius
dies natalis narodeniny
annona -ae f cena obilia na trhu, z
soby. obilia; ron plat, vnos, dv
ka, diel, porcia
annualis -e vron, forum annua/e
vron jarmok
annue (annuatim) rone, kadorone
annuntio -are -avi -atum oznamova,
zvestova, ohlasova, hovori, an
nuntio peceata spovedm sa z hrie
chov
ansa -ae f rukov, podpora; spsob
nos
anteactus -a -um minul, predtm vy
konan, preit
antecessor -oris m. predstaven v ra
de; uite; predchodca
17

A !iB mI!liI!IIB______

______

anxietas -atis f zkos, skTenos, ne


pokoj, strach
apator -oris m. sirota bez otca, kto ne
pozn otca
apellator -oris m. odvolvajci sa, kto
sa odvolva
apex -icis m. ostrie, koniec, bod; doku
ment, listina, diplom; vysok cirkev
n hodnos; koruna, prilba, tiara
apia ster -tri m. (apifex) velr
apluda -ae f pleva
apocatastasis -is f (gr.) nvrat hviezd;
konen zrovnoprvnenie Tudu
apocrisarius -ii m. (gr.) zstupca ppe
a, vyslanec, nuncius
apocryphus -a -um (gr.) neprav, ne
zodpovedajci ueniu
apophtegma -tis n. (gr.) krtka vsti
n vpove, sentencia
apoproegmena orum n. (gr.) veci od
vrhnuteTn
apo ron -i m. (gr.) bezvchodiskov
stav, nerieiteTn spor, situcia
apostata -ae m. (gr.) odpadlk od viery,
apostata angelus diabol
apostata -ae m f. (gr.) odpadlk, odpad
lka od viery
apostolaris -e apotolsk, ppesk
apostolatus -us m. apotolt, poslanie,
misia, posolstvo, i oznaenie apoto
la, biskupa
apostolicus -a -um apotolsk, Sedes
Apostolica apotolsk stolica (ppe
sk stolec)
apotheca -ae f (gr.) komora, spka; le
kre
apparentia -ae f zdanie, jav, zjav
apparitor -oris m. zriadenec, ni
radnk
appellatio -onis j oslovenie, odvolanie
sa na sde; nzov, titul; vslovnos
appendo -ere -endi -ensum odvaova
vi; pririeknu
appensio -onis f zavesenie, zvaovanie

appensus -a -um zavesen, visiaci


applicatio -onis f pripojenie sa, pri
druenie
apprime zvl, osobitne, veTmi
apprimo -ere -pressi -pressum tlai
k omu, pritska
approbator -oris m. schvaTovateT
appropinquatio -onis f priblenie sa
aquaeus -a -um vodnat, avnat
aquisitio -onis f nadobdanie, zskavanie, zisk, prrastok, pribdanie,
nadobdanie prva (prvnicky)
ara -ae f oltr, toisko, pomnk
aratrum -i n. pluh
arbitrium -ii n. rozsudok; moc, vlda;
slobodn vTa
area -ae f skrinka, truhla, rakva; alr;
archa (dohody, zmluvy)
area tor -oris m. (arcuator) lukostre
lec
arcera -ae f kryt voz na prepravu
chorch
arcessitio -onis f povolanie, prizvanie
(Bohom), smr
ardus -a -um medved; severn
arcu la -ae f skrinka, kazetka
ardue mozoTnato, (ako
area -ae f dvor, rovina, stodola, hum
no; cintorn
arenaria -ae f pieskovisko
arenarius -ii m. gladitor, zpasnk
v arne
arenda -ae f
aretologia -ae f (gr.) veda o cnostiach,
vzory cnost
argentarius -ii m. bankr, zmenr (kto
men peniaze); vekslk
argenteolus -a -um vyroben zo strieb
ra
argenteus -a -um strieborn
argentum -i n. striebro, ndoby zo
striebra
argilIa -ae f (gr.) biela hlina, hrniar
ska hlina

18

______

Anm____________

argisterium -ii n. remeselncky (stolrsky) stl, diela


argumentator -oris m. dokazovate
argumentum -i n. materil, dvod, dkaz
argutor -ari -atus sum renif, vtipkova, zabva reou
argutus -a -um bystr, obratn, poho
tov v rei
argyropola -ae m. (gr.) klenotnk, pre
dvajci medailny, privesky zo
striebra
arche -es j (gr.) poiatok; vlda, moc;
princp
archeota -ae mf (gr.) archivr, archi
vrka, dozorca nad archivliami
archetypum -i n. (gr.) originl, pravzor
archiater -ri m. (gr.) hlavn lekr (dvo

aro -are -avi -atum ora, sia, aro men


dacium rozsievam klamstvo
arra -ae j kpna cena, dary za neves
tu, snubn dar
arripio -ere -ripui -reptum uchvti, u
chmatn; horlivo zaa, nastpi, ;
ter arr;p;o odchdzam (na cestu)
arrogatio -onis j prisvojenie svojprv
nej osoby (prvny akt), su; juris pre
chdza do moci otca
ars -artis j umenie, remeslo, zrunos,
veda
arsura -ae j plenie
articulo -are -avi -atum zretene vy
slovova, spjaf hlsky
artifex -ficis m. umelec, vrobca ume
leckho predmetu
artificina -ae j atelir, remeselncka
diela
artifieium -ii n. umenie, remeslo, re
meseln zrunos
artio -are -avi -atum vybja, vytlaf,
viaza
artocopus -i m. (gr.) pekr; druh vbornho chleba
artotheca -ae j (gr.) kok na chlieb
artuatos -a -um rozlenen
artura -ae j tlak, tiesniv situcia
artus -a -um tesn, zky; chudobn,
tiesniv
arula -ae j oltrik
arvalis -e pon, roTn
arvum -i n. (arura -ae j) orn pole, ro
Ja
ascendo -ere -scensi, -scensum vystu
pova nahor
ascensa -orum n. schody, vah
ascensus -us m. vstup, vystupovanie
nahor
asceta -ae m. (gr.) pustovnk, trpite
asceterium -ii n. (gr.) kltor, kltorn
kola
aseia -ae j topor, telica (tesrska sekera);
murrska lyica (kela)

ra

archicustos -odis m. (gr.) hlavn str


ca svtyne
archidiacon -onis m. (gr.) zstupca bis
kupa v prvnych otzkach
archidioecesis -is j arcibiskupstvo, ar
cidiecza
archiepiscopus -i m. (gr.) arcibiskup
archimandrita -ae m. (gr.) generlny
opt vchodnej cirkvi
archipontifex -cis m. (gr.) arcibiskup,
ppe
archisterium -ii n. kltor
architectos -i m. (gr.) architekt; tvorca,
vynlezca'
archium -i n. (gr.) archv, zbierka p
somnost, dokumentov
arida -ae j s, such, vyprahnut zem
aritena -ae j (gr.) vedro na erpanie
vody
arma orum n. erb
armarium -ii n. skria, almara
armatura -ae j vystrojenie, vyzbrojenie
armifex -ficis m. platniar
armiIIa -ae j nramok, nramennk
armillum -i n. vinrske nradie
19

IIIIl
'tkliA.
lI!m

_______

!'tk!Ilill____
lIIII
___

asciarius -ii m. tesr


ascribo -ere -scripsi -scriptum pripsa
k omu, dopsa, priznva, darova,
obetova
ascriptio -onis J pripsanie do zoznamu
ascriptor -oris m. dolupodpsan
ascriptus -i m. astnk, astinr, kto
bol prijat do cechu, spolku
asotia -ae J (gr.) strata ndeje na z
chranu
asotus -i m. (gr.) roztopank, rozpusti
lec
asperatio -onis J pohorenie, drsnos,
neahkos, surovos
aspergillum -i n. krop, kropidlo
aspernatio -onis J pohdanie, odvrhnu
tie
aspersio -onis J pokropenie, posvte
nie
aspersorium -ii n. kropidlo (liturgick)
aspielo -ere -spexi -spectum pozera,
vidie, obhliada, rozoznva, analy
zova, vzhliadnu, lskavo sa dva
assacrificium -ii n. del, dar, obeta
assassinium -ii n. zabjanie
assedatio -onis J nasledovanie, privr
enstvo, patrinos k spoloenstvu
assecuratio -onis J poistenie, zabezpe
enie, postaranie sa
assensio -onis J shlas, schvlenie, o
dobrenie, uznanie
assensor -oris m. schvaJovate, povoo
vater
assentatio -onis J zalieanie sa, po
chlebovanie, lichtka
assentior -iri assensus sum prisvedo
va, schvaova
assertivus -a -um tvrdiaci, neodporujci, potvrdzujci
assertor -oris m. privlastovatef
assertum -i n. tvrdenie
assessor -oris m. prisediaci, pomocnk,
juratus assessor slny, prisediaci
stolinho sdu

assetudo -inis J nvyk, privyknutie,


zvyk
assiduus -a -um ustavin, trval, st
ly
assiduus -i m. usadlk na pde, poplat
nk
assignatio -onis J poukka, potvrde
nie o vyplaten peaz, prideJovanie
do vlastnctva, pridelen pozemok
assigno -are -avi -atum prideova, d
va, poukazova, urova
assimilo -are -avi -atum prirovnva,
pripodobova
assistentia -ae J pomoc, spoluas, a
sistencia
assisto -ere -stiti by prtomn, zast
ni sa
assumptio -onis J prijatie, vzatie, as
sumptio beatae Mariae Virginis na
nebovzatie blahoslavenej Panny M
rie
astator -oris m. obranca, strca, po
mocnk
asto -are -stiti st pri om, pomha
komu, postavi sa k omu
astride dkladne
astringo -ere -strinxi, -strictum prin
ti, viaza
astru dio -onis J budovanie; tvrdenie,
odvodovanie
astute ikovne, chytro
astutia -ae J ikovnos, zbehlos, chyt
rcky spsob
atramentarium -ii n. pisrske potreby
atratus -a -um odet do ierneho,
v smtku
atriensis -is m. dozorca v triu, v pred
sieni rezidencie, kasteln
atrium -ii n. predsie, sie
attaedior -ari -atus sum cti odpor,
hnusi
attentio -onis J pozor, pozornos
attestatio -onis J osvedenie, atestcia,
potvrdenie, uznanie
20

BlmJi __...___

_______

attingo -ere -tigi -tactum dotka sa,


spomen, neobs v rei; venova sa
tdiu
attraetio -onis f pralivos, vbivos
attreeto -are -avi -atum dotka sa, ve
nova sa omu
attributio -onis f poukzanie peaz
attributor -oris m. rozdva, prideo
va
auca -ae j hus
auetio -onis j zvovanie, rozmnoo
vanie; draba, vydraovan vec
auctionor -ari, -atus sum kona dra
bu, predva v drabe
auetoramentum -i n. zvzok, mzda;
potvrdzovanie, potvrdenie
auetorisatio -onis j potvrdenie toto
nosti
auetoriso (-zo) -are -avi -atum potvr
dzova, dva shlas
auctus -a -um zven, rozmnoen,
zveaden
audaciter (audacter) smelo, odvne,
drzo, opovlivo
audientla -ae f vypoutie, pozornos
auditor -oris m. posluch, iak
audltorium -ii n. posluchre, posluchi
augmentum -i n. prirastok, zvenie,
zvenie, vzrast
augurator -oris m. vetec
auguratus -us m. proroctvo, vetenie
aula -ae j dvor,' dvorana; svtya; palc
aullcus -i m. dvoran
auramentum -i n. prca so zlatom,
zlatnctvo
auratura "e j pozlacovanie
aurifaber -bri m. (aurifex) zlatnk
auriga -ae j zprah, voz
autor (auctor) -oris m. autor, pvod
ca
autumnalIs -e jesenn
avena -ae f ovos

avia -ae j star ma


avius -ii m. star otec
avunculus -; m. ujo, matkin brat
azyma -orum n. (gr.) nekvasen chlieb
(hostia)

B
babaecalus -i m. hlupk, sprostk
babburrus -i m. hlupk, neokrcha
nec
babiger -a -um rite hlposti
baca -ae f druh jahody, plod stromu;
oliva; perla
baccalarius -ii m. bakalr
baccalaureatus -us m. bakalr (zkladn
akademick stupe, titul)
baccatus -us m. pijanstvo, vystrjanie
v opilosti
bacchatio -onis j vystrjanie v opilos
ti; vytenie; mrnivos
bacillum -i m. palica, prt, nicotianum
bacil/um cigareta
baculus -i m. palica, barla, opora, podpora na podopieranie
baiola -De f matka, iviteka, dojka
baiula -ae f nositeka
balulator -oris m. nosi na nosidlch,
aha, (ten, o vleie)
balatro -onis m. krik, opilec
balatus -us m. beanie (oviec)
balbo -are -avi -atum zajakva sa,
kokta
baldachinus -i m. baldachn, (liturgick
hodvbna 'strieJka')
balineum -i n. (balneum) kpea, kpe
ballatio -onis j tanec, bl
balneae -arum f kpele
balteum -i n. (balteus -i m.) opasok,
reme na zavesenie oho
bam ma -ae j polievka, omka
banca -ae f lavica
21

___________111\1\

,lmiil lli\\!l_________
l
_

bancales -ium m. bankri, finannci


banderia -ae f vojensk oddiel, pr
por
bannio -ire -ivi -itum vyhlsi, naria
di, vypoveda; da do kliatby, vy
hlsi zkaz obradov
bannum -i n. (bannus -i m. ) sdna pr
vomoc, verejn vyhlka, edikt; o
hlky o manelstve; prikaz, zkaz;
poddansk povinnos, dvka; vy
hnanstvo, exkomunikcia, kliatba,
prekliatie, vyhlsenie zkazu obradu,
interdikt; pean trest, pokuta; pu
to; kzlo
baptisma -tis -i (baptismus -i m.) (gr.)
krst, krstenie
baptismalis -e krstn, tkajci sa krstu, baptismalis fons krstitenica
baptiso (-zo) -are -avi -atum krsti
baptista -ae m. krstiteJ
baptisterium -ii n. (gr.) krstiteJnica
baptizatio -onis f (gr.) krstenie
barathrum -i n. (gr.) priepas
barbare cudzo, cudzm spsobom
barbaria -ae f brutlnos, grobianstvo, divos
barbaricum -i n. cudzie zemie, (spo
loenstv na okraji za rimskymi hranica
mi)
barbarismus -i m. hrub, div, takmer
zversk zvyk; nepri slun slovo, pe
jorativum
barbarus -i m. (gr.) cudzinec, ktor nevedel po grcky (brblav)
bardissime vemi hlpo
bardus -i m. hlupk; bsnik, poet
baro -onis m. Jachtic, barn, slobodn pn baro comendatarius rytier
zlatho rna
basiliea -ae f bazilika; budova sdu,
sie; krJovsk palc; dm
basilieus -a -um krovsk, kniea
ci
basium -ii n. bozk

bastardus -i m. nezkonn diea, Javoboek


batillum -i n. (vatillum) lopata, panvica
baxea -ae f sandl, ahk obuv
bean us -a -um neuen, zaiatonk;
benia (zbava na vysokej kole)
beateeus -i m. jedlo z cvikly
beatitas -atis f (beatitudo ) blaenos,
astie, dobrota sama
beatu s -a -um blaen B.M. V. beata
Maria Virgo blahoslaven Panna
Mria; zvenen, svt
bedellus -i m. pedel, radnk na vyso
kej kole, na sde; kolnk vyej
koly; kostolnk
bella -orum n. ovce, stdo oviec
belluinus -a -um zvierac, netvorn,
obludn
bellus -a -um pekn, vzhadn, rozto
mil
benedieo -ere -ixi -ictum dobre hovo
ri, dobrorei, chvli, velebi bene
dico Deo (al. Deum) velebm Boha,
be"edicite Deum chvte Boha
(Dominum) Pna, benedicta aqua
svten voda; v hebreizmoch zlore
i, preklna benedic Deo et more
re! zlore voi Bohu a umri!
benedietio -onis f poehnanie (na konci
ome); blahoreenie, vyhlasovanie za
blahoslavenho, svtho
benedictionale -is f benedikcionl,
kniha blahoslavenstiev, zbierka for
ml blahoreenia
benedictum -i n. blahoslavenstvo, dobr slovo
benefactio -onis f dobrodenie
benefactor -oris m. dobrodinec
beneticiatus -a -um kto dostal benefcium, majetok; vazal, man, lnnik
benetieium -ii n. dobrodenie, dobr
skutok, priaze, milos, lskavos;
lno, obroie, prebenda; vyznamena
nie, povenie, vsada
22

..................R1 n ..................
bimatus -us m. doba dvoch rokov
bimestris -e dvojmesan
bimus -a -um dvojron
binatim po dva
binatio -onis f slenie dvoch om
denne
bipartitus -a m. rozdelen na dvoje,
dvojit, na dve strany
bipatens -enns otvoren na dve strany
biretum -i n. biret (beret) (litlD'gicIc pokrvka hlavy)
birota -ae f cyklista
bis dvakrt
bisselium -ii n. sedadlo pre dvoch
bissextus -a -um priestupn (de)
bitu men -inis n. zemn smola, asfalt
bivium -ii n. rzcestie, kriovatka
dvoch ciest
bladum -i n. obilie; moa, vb; sne o
biln
blaesus -a -um eptav, hundrav
blasfema -atis n. (gr.) blznenie, zne
venie, herza
blasphemo -are -avi -atum zlorei
proti Bohu (Deum al. in Deum)
blateratus -a -um vitoriv, tebotav
blatta -ae f purpur; moJa, vb
blaveus -a m. belas ako obloha
boatus -us m. krik, hluk, buanie
bolus -i m. (gr.) hod, vrh (pri hre), hdzanie kocky; hruda zeme; zisk, v
azstvo
bostar -aris m. zvernica, ohrada, koiar
botrus -i m. (gr.) hrozno, druh cyper
skej jahody ako hrozno
bovillus -a -um (bubulus) hovdz,
volsk
brabeum, brabium, bravium -ii n. v
azstvo, odmena za vazstvo, vyzna
menanie, rad
braeae -arum f nohavice
braechialis -e ramenn, rkov; moc
n, vldnuci

benetieus -a -um dobroinn, slu


n, ochotn
beneplacitum -i n. zuba, nklonnos
beneplaeitus -a -um obben, lskav
benignitas -atis f dobrota, dobrotivos
beo -are -avi -atum obdarova, robi
rados, poteova
bestlalis -e zvierac, div, nadmieru
zl
bestiarius -a -um tkajci sa zvierat,
eliem
bestius -a -um podobajci sa na zvie
ra
beta -ae f erven repa
bibi (bibo) -ere bibiturus pi, bibi litte
ras ui sa
bibitio -onis f npoj, pijatika, pitie
biblia -orum n. (gr.) knihy Biblia Star
a Nov zkon
biblinus -a -um papyrusov, pergamenov
bibosus -a -um opit
bibulus -i m. pijan, korhe
bicinium -ii n. dvojspev
bicoris -e (gr.) s dvomi zornikami
biduana -ae f dvojdov pst
biduanus -a -um dvojdov
biennis -e dvojron
Lifariam dvojako, na dve strany
bifestus -a -um dvojit sviatok (Petra
a Pavla)
biformatus -a m. dvojtvrny, s' dvomi
podobami
biga -ae f (bigae -arum f) dvojzprah
bihorium -ii n. doba dvoch hodn
bilis -is f l, hnev, bilis atra akopdnos
bilix, bilicis z dvoch nit, drtov
bilustris -e desaron, lustrum doba
piatich rokov
bimaritus -i m. mu dvoch ien, mu
po druh raz enat
bimater -tris majci dve matky
23

..............................N lmimfimmmmmm......................
bracchium -ii n. rameno, ruka, lake;
moc, panstvo bracchium saeculare
svetsk moc; vetva
bracile -is n. opasok, ps na habite
hodnostra
bractea -ae f. tenk kovov plieok
bractearius -ii m. klampiar (kto rob o
z plechu, kow)
bracteatus -i m. jednostranne razen
minca zo striebornho plechu
brandea -ae f. skrinka, katulka na re
likvie, Tanov al. hodvbna pokrv
ka na relikvie
brattea -ae f. zlat lupienok (brattea
tus) pozlten
breve, brevis n. krtky spis, krtky zo
znam; ppesk breve; strun o
znam, spis
breviarium -ii n. strun zoznam, v
ah, brevir (modlitebn knika kazov)
breviatim strune, krtko, skrtenm
spsobom
breviatio -onis f. skrtenie, skrat
breviculum -i n. skrten prehTad, ma
l brevir
breviloquens -entis strune sa vyjadru
jci, hovoriaci
breviloquentia -ae f. strunos v re
i, v prejave; hanblivos, mlo
vravnos
bria -ae f. druh nradia, ninia na v
no; mierka
briso -are -avi -atum vytska, vytla
brodium -ii n. omka, msov vvar,
ava
bromositas -am f. siln zpach
bromosus -a -um zapchajci, smrad
fav
bruma -ae f. najkrat de roka
bulla -ae f. puzdro, obal; listina, naria
denie
burggravius -ii m. hradn pn, sprv
ca hradu, pevnosti
bursa -ae f. meec, peaenka

c
caballa -ae f. kobyla
caballarius -ii m. jazdec
cabalIico -are -avi -atum jazdi, jazdi
na koni
caballinus -a -um konsk, kobyl
caballus -i m. k, ah
cabanna -ae f. chatka, bda, koliba
cabaretus -i m. krma, hostinec, miesto, kde sa hoduje a spieva
cacanus -i m. (gr.) kagan (avarsk, mon
golsk titul vldcu)
cacodaemon -onis m. (gr.) zl duch,
diabol
cacumen -minis n. vrchol, vrchovec,
pica, strecha
cadaver -eris n. mtvola, zdochlina,
mrina, mrcha
caducaetor -oris m. hlsate, hlsnik,
vyjednvate
caducus -a -um padl, mtvy, zosnul,
caduca hereditas odmr, dedistvo,
ktor pripadne ttu
cadus -i m. (gr.) dbn, popolnica, hlinen ndoba
caecigenus -a -um sleponaroden
caecitas -atis f. slepota
caeco -are -avi -atum oslepi, zatemni
caelamen -inis n. relif
caelator -oris m. rytec, kovotepec,
tvorca relifu
caelebs -ibis m. kto neuzavrel manel
stvo, katolcky kaz
caelibatus -us m. stav bez manelky,
kazsk celibt
caelicus -a -um nebesk
caelum -i n. obloha, nebo
caelum -i n. rydlo, dlto
caementarius -a -um potrebn na mu
rovanie, zamestnan stavanm mru
caementarius -ii m. murr
caementum -i n. kame, kamenie; ce
ment; vpno
24

----__________

c ______________

caenum -i n. pina, kal, hnus


caerimonia -ae f posvtn kon, obrad
cachino -are -avi -atum smia sa,
chechta sa, chichota sa
cachinus -i m. posmekr, kto sa rd
vemi hlune smeje
calamarium -ii n. ndoba na atrament,
kalamr, puzdro
calamitosus -a -um neastn, zhubn,
psobiaci vek kodu
calamo -are -avi -atum psa trstino
vm perom, zapicatenou trstinou,
brkom
calamus -i m. trstina, rkosie, steblo;
pero na psanie; p; udica; pala
calcearius -ii m. obuvnk
caleificatio -onis f vpenatenie
calculator -oris m. potr, pota;
kontrolr tov, tovnk
calculatoria -ae f (ars) tovnctvo,
umenie rta, tova
calculatrix -tricis f tovnka
caldarium -ii n. tepl prame, horce
riedlo
caldarius -a -ium tepl, horci
cai dus -a -um (calidus) tepl, horci
Calendae -arum f prv de v rmskom
kalendri, I . de v mesiaci
(Ka/endae)
calendarium -ii n. kniha dlb, kniha
splcania dlhov; kalendr
caleptra -ae f (gr.) prikrvka hlavy
proti pfave, klobk
caliendrum -i n. parocha; vysok klo
bk
caliga -ae f (caligae) biskupsk obuv,
sandle, pontifiklne panuchy
caliginosus -a -um hmlist, zamraen
caligo -mis f hmla, dym, temrava,
mrkota
calix -icis f (gr.) kalich, pohr, aa
caHecta -ae f zozbieran peniaze,
mimoriadna ttna da, mestsk
da

callis -is m. chodnk, cestika, cesta, u


lica; str
callosa -orum n. bielok vajca
callum -i n. mozo, stvrdnut koa; o
tuilos, otupenos
calo -onis m. vojensk vozataj; zkodnk
calvaria -ae f (calva) lebka
calvitium -ii n. lysina, pleina
calvus -a -um pleiv, vyp znut
calx -cis f vpenec, vpno, ca/x viva
nehasen vpno; cie (vyznaen
vpnom); pta
cam buca -ae f palica, kyjak, budzog
camera -ae f komora, sie, komnata;
klenutie, sklepenie
camerarius -ii m. komornk, sprvca
panovnkovho pokladu, predstaven
krovskho dvora
caminata -ae f komnata; kozub; vyha
caminus -i m. (gr.) pec, kozub, komn
camisia -ae f spodn koea, koea
campana -ae f zvon campanas pu/sare zvoni
campanarium -ii n. zvonica
campanarius -ii m. zvonr (odlieva zvo
nov)
campanator -oris m. zvonr (ktor zvo
ni)
campus -i m. rovina, rovn pole, pla
nina; odbor innosti, pole psobnos
ti, campos habere ma vono
cancellarius -ii m. pisr na sde, pred
staven kancelrie, tajomnk, kance
lr
cancelli -orum m. mree, prepka
cancer -cri m. rak, rakovina; jun iara, juh
can dela -ae f svieka
candelabrum -i n. svietnik
candidatus -a -um svetl, biely; odet
do slvnostnch iat
candidatus -i m. kandidt, uchdzajci
25

.......

: '.
w mm................

sa o rad, odet do bielej tgy (to


ga eandida)
candidulatus -a -um svetl, biely
candidus -a -um svetl, iariv, jasn,
biely; astn, radostn, priazniv
candor -oris m. belos, beloba, jasnos,
jas, iara, lesk; primnos, poctivos
canesco -ere (canui) edivie, starn
canicula -ae f psk, Sirius (psia hviezda);
kanikuly, przdniny, letn horavy
canis -is m. pes (ako nadvka v stredoveku
najhorlia)
canistrum -i n. kok
canna -ae f trstina, tstie; pala; pero
na psanie
canon -onis m. (gr.) predpis, pravidlo;
cirkevn ustanovanie, predpis, cir
kevn prvo
canonicus -a -um knonick, poda
predpisu, eanonieae horae brevir,
eanones ae decreta cirkevn prvo
canonicus -i m. kanonik, kapitulr,
len biskupskho zboru, rady
canonista -ae m. zstupca v cirkevnom
prve, uiteT cirkevnho prva
canonizo -are -avi -atum vyhlsi za
svtho, kanonizova
canopeum (conopeum) -i n. konope
canor -oris m. zvuk, spev
canorus -a -um zvun, spevn
cantamen -inis n. kzeln zariekanie
cantatio -onis f spev, piese
canticum -; n. slov spev
canticus -i m. chorl
cantilena -ae f star pesnika, znma
pesnika
cantor -oris m. spevk, organista, ui
teT; herec; ibal
cantus -us m. piese; spev; vetba; hra
capacitas -atis f. priestor, objem; ch
pavos, kapacita
capella -ae f kozika; kaplnka
capellanus -i m. kapln, pomocnk fa

capellula -ae f mal kaplnka


capellus -i m. klobk, kapuca
capillatus -a -um vlasat, fzat
capis -idis f miska, aa
capistro -are -avi -atum da ohlvku,
put, nhubok
capitaneatus -us m. hlavn moc, vlda
capitanus -i m. vodca, nelnk, vladr,
kapitn
capi to -onis m. hlav
capitularis -e tkajci sa kapituly, bis
kupstva
capitulatim v hlavnch veciach, hlav
ne, strune, v kapitolch
capitulo -are -avi -atum tresta
capitulum -i n. hlavn bod, hlavn
sek, asf knihy, kapitola; chrm,
dm kapituly, (capitulare -is n.) roz
hodnutie, eapitulum dare alieui = ea
pitulare kona zhromadenie, sluby
v dme
cappa -ae f iapka, mitra, kapuca
cappo -are -avi -atum odieva sa do
pla, nosif pl s kapucou, mn
sky habit
caprapritia -ae f stdo kz
capsa -ae f taka, skrinka na relikvie,
tabernkulum
captivo -are -avi -atum zajma, bra
do vzenia, lapa
captivus -i m. zajatec
capto -are -avi -atum (capere) vyjadrova, upozorovaf
captor -oris m. rybr; poTovnk, lovec
captura -ae f. poTovanie, lov, rybrenie
capulus -i m. rukov; chpavos; chytenie, uchopenie
caput -itis n. hlava, osoba; shrn ob
ianskych prv; hlavn mesto; kapi
tola, odstavec; hodnota, cena; najd
leitejia vec
carbasa -orum n. lanov, pltenn aty
carbasus -i f (gr.) jemn pltno, batist;
lodn plachta

rra

26

..................mm1 w
mmmm...................
carcer -is m. ohrada, cela, vzeni e
carceralis -e tkajci sa vzeni a, v
zensk
cardinalis -e najdleitej, hlavn, z
kladn
cardinalis -is m. kardinl
cardo -inis m. pnt na dverch cardi
nem versare otvraf dvere
cardopus -i n. (gr.) vek sud, kaa,
boka
carduus -i m. bodliak, pichlia
cari tas -atis f. drahota, caritas nummo
rum nedostatok peaz; vnosf,
cta; priaze, lska
carmen -inis ll. piese, bse,. vrok,
vpove, fonnula, modlitba; kzlo;
vetba
carneus -a -um telesn, z msa{ po
zemsk
caroi (s) privium -ii n. pst, posledn
dni pstu, pstny as
carnifex -icis m. msiar; muite, trz
nite, kat
carnificina -ae f. muiare, miesto mu
enia, remeslo kata
caroifico -are -avi -atum muif, trz
ni f, trpif, telesne ubliovaf
carnosus -a -um msit, tkajci sa te
la, msa
caro, carnis f. mso, kus msa, telo,
carnis exsilium pst
carpatinus -a -um (gr.) z hrubej koe
carpentum -i n. dvojkolesov vozk,
kra
carpus -i m. zpstie
carruca -ae f. tvorkolesov voz, ko,
voze
carrus -i m. tvorkolesov voz
cartularium -ii n. hi storick dokument,
kronika, sbor dokumentov
carus -a -um drah, mil
casa -ae f. (cassa) chya, chatr
casta (gr.) poda: casta mane, mane
kad rno

caste isto, nevinne, nezitne


castelanus -i m. kasteln, hradn
sprvca, sprvca vidieckeho panov
nckeho hradu
castellanus -a -um hradn, patriaci
k hradu, katieu
castellum -i n. pevnos, hrad, caste/lis
circumcommunire opevnif hradbami
castitas -atis f i stota
castrenses -;um m. krovsk sprievod
covia, dvorania
castrensis -e pevnostn, tkajci sa vo
jenskho tbora
castrensis -is m. hradan, obyvate hra
du
castrum -; n. hrad, pevnos, opevnen
mesto; provincia, upa, stolica, ko
mitt
castus -a -um ist, istotn
casulla -ae f. chatr
casus -us m. pd, padok, skaza, znik,
koda, pohroma
catabulum -i n. staja, mata
cataclitum -i n. poduka, matrac
catalogus -i m. (gr.) katalg, vpoet,
zoznam
cataplus -i m. (gr.) prstav
catastrum -i n. vka, vyznaenie cla,
majetku, pozemkov kniha
cate pozorne, dkladne
catellus ; m. pSa
catena -ae f. reaz, retiazka
caterva -ae f. zstup, dav, hf, kde
cathedra -ae f. (gr.) sedadlo, kreslo, katedra vysokej koly; biskupsk stolec
catilIa -ae f. mnka
catulus -i m. zvieratko, teniatko
causa -ae f. prina, vina, sdny spor,
hlavn vec, predpis
causo -are -avi -atum spsobova, za
pri nif, vini
causor -ari, -atus, -sum zaprini, sp
sobi, upozorni, causor de alqo po
nosova sa
-

27

......

cautela -ae J zabezpeenie, dbanie,


dbalos
cautio -onis J zruka, kaucia
celebratio -onis J slenie slvnostnej
ome; vhodn obchod
celebro -are -avi -atllm oslavova, ce
lebro missam slim slvnostn omu
celia -ae J mal izba, komrka; pivni
ca; sklenk
celIaria -ae J slka, vapnka
cellarius -ii m. sprvca pivnice; ko
mornk, sprvca komory, dvora, vi
nrne
celsitas -atis J vka
censeo -ere -sui -sum rta, pota;
myslie; radi
censio -ire, -ii, -itllm urova, predpi
sova da, plati
censualis -e daov, poplatn, platiaci
da
censualis -is m. daov poplatnk
census -us m. da, poplatok; spis ma
jetku
centenarium -ii n. miera sto funtov,
stofuntov, st (sto)
centennis -e storon
cera -ae J vosk, voskov tabufIca na p
sanie
ceratura -ae J voskovanie, napanie
voskom
cerevisarius -ii m. pijan; pivr, pivovarnk
cerevisia -ae J pivo
cerofarium -ii n. prenosn svieca
cerretum -i n. bukov les
certitlcatio -onis J svedectvo, osvede
nie
certitlco -are -avi -atum potvrdi, o
znmit, ubezpei, uzna za sprvne,
certiorem facere oboznmi koho
certior tlo dozveda sa o om, stva sa
istejm
certioro -are -avi -atum oznamova,
dona

.
i .................
certus -a -um ist, prav certi affec
ti = certiores facti ti, o sa dozve
deli, oboznmen
cesso -are -avi -atum ustupova, pre
stva, omni impedimento cessante
bez akejkovek prekky; by leniv,
ni nekona, sviatkova; cessata tem
para zamekan as, asy
cetus (coetus) -i m. zhromadenie,
achtici, dvorania, cetus pauperum
mestsk chudoba
cifra -ae J nula, nitka (nejak znak)
cimiterium -ii n. cintorn, coemeterium
(gr.) cintorn, miesto odpoinku
cinamen -minis n. silie, snaha, pokus,
nmaha
cinerarius -ii m. kadernk, zohrievajci
o v pahrebe
cippus -i m. schrnka na milodary, na
oferu
circa -ae J hliadka, str
circada -ae J vizitcia, kanoncka kon
trola majetku a duchovnej situcie
farnosti
circatio -onis J = circada -ae J
circitor -oris m. podomov obchodnk,
non strnik, obchdzkar
circo -are -avi -atum h ada, sk
ma, obchdza, pochodi pri ha
dan
circulus -i m. kol okrhleho tvaru
circumcisio -onis f. obriezka, c.
Domini obriezka Pna. Nov rok
circumduco -ere -duxi -ductum vies
okolo
circumferentia -ae J obvod
circumferentialis -e obvodov, nesen
po obvode
circumiacens -entis okolit, leiaci o
kolo
circumquaque vade naokolo
circumscriptio -onis J obozretnos, ob
zeranie sa, ohliadanie sa
circumscriptor -oris m. podvodnk

28

c _____________

____________

coetus (cetus) -i m. zhromadenie, rada


rdu, kltora, dieczy
cognatus -a -um prbuzn, patriaci do
rodiny
cognitio -onis f spoznanie, zistenie
cognitor -oris m. svedok, prvny z
stupca, zmocnenec
cohospes -pitis m. spoluhos, spolusto
lovnk; spoluosadnk
collaboro -are -avi -atum spolupraco
va
collatio -onis f porovnanie, porovnanie
spisov, kolcia; dvka poplatkov, da
n; udelenie radu, radnej hodnosti
collator -oris m. darca, dontor
colligo -ere -legi -leetum zbiera, pestova, c. vineam obrba vinicu
colona -ae f osadnka, dedinanka
color -oris m. farba; vhrad; spsob
columbarium -ii n. pohrebisko, urnov
hj
colus -i m. kuer, vreteno
comburo -ere -bussi -bustum vypli,
upli, spopolni, spli
combustio -onis f vyplenie, splenie,
spopolnenie
comedo -onis m. jedk, hrivec
comitatus -us m. upa, panstvo (do l .
pol. 13. stor.), stolica (ZCIIIIIi politick jed
notka sprivy v Ubonku upa)
comitessa -ae f grfka, kontesa
comitiva -ae f sprievod, druina, spolonos
commansor -oris m. obyvate
commater -Iris f kmotra, krstn ma
commendator -oris m. doporuovater,
radca, odporate
commensalis -is m. spolustolovnk
commentarius -ii n. zznam, dennk, pI.
commenlarii -orum n. zpisy, pam
ti; vklad spisu, komentr
commercium -ii n. obchod, commercium epistulare korepondencia
commes, commitis m. upan (v Uhorsku),

circumspectus -a -um obozretn, opatrn, obzerajci sa dookola


circumstantia -ae f okolnos
cisterna -ae f vodn ndr, studa
cito -are -avi -atum povola pred sd,
citova pred sd
civitas -atis f mesto; hrad, kltor, bis
kupsk mesto s opevnenou kol
niou; obianska pospolitos, tt
claustralis -e kltorn
claustrum -i n. kltor; hrdza, ohrada
clava -ae f palica, kyjak; tajn rozkaz
claviger -a -um nosiaci kre, kuiar,
kto zamyk
clementia -ae f lskavos
clenodia -ae f klenot, skvost
clenodium -ii n. klenot
clericus -i m. duchovn, kaz
cliens -entis m. klient, chrnenec; slu
ha, ue
cluo -ere by slvny, by znmy, by
chmy
coadiutor -oris m. pomocnk, pomocn
biskup
coadiuvo -are -avi -atum napomha,
spolupomha, by npomocn
coaevus -a -um vrstovnk; rovnakho
veku
coagito -are -avi -atum napcha, po
pcha dovedna
coago (cogo) -ere -egi -aetum donucova, prinucova, nti
coalitus -a -um vyrasten, zosilnen
coapto -are -avi -atum prispsobova
codificatio -onis f radn spis prvnych zvyklost, prvnych predpisov,
zkonov
coemeterium -ii n. cintorn
coenobita -ae m. f mnch, mnka,
kltorn brat, sestra v kltore
coenobium -ii n. kltor (spolon bvanie

rehofnlkov)

coepiscopus -i m.
spolubiskup

pomocn biskup,
29

......

.
I .................
compater -tris m. kmotor
compello -ere -puli -pulsum dohna,
pohna, zastrai
compendium -ii n. vaok, zisk,
spora, vhoda; vah, prruka
compensa -ae f nhrada
compenso -are -avi -atum nahrdza,
vyvaova, vyrovnva
competens -entis vhodn, prslun
competitor -oris m. spoluiadater, spo
luuchdza
complacentia -ae f zTuba v om, s

c. civilatis hradn upan, c. commi


tatus hradsk upan (do I . pol. 13. stor.),
stolin upan, c. curialis podupan,
c. cusionis monetae mincovn upan
(predstaven mincovne), c. pa/atinus nd
vorn upan, palatn, c. parochialis
farsk upan, c. terranus zemepn,
c. venatorum poTovncky upan (blav
n krirovsk porovnIk), c. perpetuus doi
votn upan, sprvca upy, len
sprievodu krTa; dvor, dvoranstvo;
grfstvo, grfska hodnos; hradn
obvod, komitt, spolonos rachty
commetaneus -i m. sused na hranici
commetanitas -atis f susedstvo
commetor -ari -atus sum hranii
comminor -ari -atus sum vyhra sa
commisarius -ii m. zmocnenec, komisr
commisio -onis f spchanie zloinu,
dopustenie sa preinu; zmocnenie,
poverenie, c. faciendum poverenie
vykona
commodatum -i n. poian iastka,
vpoika, poianie
commodus -a -um primeran, patrin;
pohodln, Tahk; vhodn
communicatio -onis f spojenie, spol
enie sa
communicator -oris m. astnk, spo
lonk
communio -ire -ivi -itum upevni, za
bezpei; prijma hostiu
communitas -atis f spolonos, komu
nita, tota c. cel obec, cel mesto,
vetci obania
communiter spolone, veobecne
communius -a -um spolon, ttny
communis. pub/icus (pozri tam)
commuto -are -avi -atum zameni
s km
comparitas -ads f rovnos
comparo -are -avi -atum porovnva,
prirovnva s m

km

complaceo -ere -placui ma zrubu


v om, s km
complacitum spolon zruba, spolo
n nzor
complementum -i n. doplnok, doplne
nie
completorium -ii n. veer
complex -plicis m. spolonk, druh,
spojenec
compositio -onis f zmluva, dohoda;
skladba, kompozcia
composo -are -avi -atum spolu pop
ja
comprimo -ere -pressi -pressum stl
a, tlai
computatio -onis f potanie, stanie,
poet
computo -are -avi -atum rta, pota
computus -i m. poet; pean mena;
vpoet asu, chronolgie
conatum -i n. pokus, podnik, poka
nie sa
concambium -ii n. vmena, zmena
concanonicus -i m. spolukanonik Oeden
z 12 i!lenov biskupskej rady)
concedo -ere -cessi -cessum dovoli,
povoli; postpi, prepusti; da, da
rova, zrieknu sa, c. litteras vyda
listinu, c. licentiam vyda povolenie
conceptus -us m. zmer, mysel, kon
cept
30

....................W M.................
confessor -oris m. spovednk, hrienik,
vyznvajci sa, spovedajci sa
confessus -a -um priznan, vyznan
(kto sa vyznal, prehovoril pred km)
confirmatio -onis f potvrdenie, utvrde
nie; utvrdenie vo viere, konfirmcia
(evanjelikov), birmovka (katolikov)
confirmo -are -avi -alum potvrdzova,
utvrdzova sa v om, pevne veri,
verejne potvrdzova vieru
conformis -e zhodn, rovnakej podoby,
rovnak
conformitas -ads f shlasnosf, zhod
nos, upravenos, zosladenos podo
by, spsobov
confoveo -ere -fovi -fotum podporova,
prispievaf
confu gi um -ii n. toisko
confundo -ere -fudi -fusum zlievaf,
mieaf, plies, mias, prekaf
confusus -a -um splvajci, miean,
spleten, nejasn, zmten, v zmt
ku
confutatus -a -um umlan, pokoren,
odmietnut, porazen
congaudeo -ere -gavisus sum tei sa
spolu s km
congenitus -a -um vroden, srod,
prbuzn
congregatio -onis f zhromadenie,
zdruenie; kongregcia, rehola, du
chovn prbuzenstvo
congrego -are -avi -atum zdruovaf,
spolova v reholi
congrult je vhodn, je primeran, zho
duje sa s m
congruo -ere -ui zhodova sa, shlasi,
hodi sa, by vhodn, patri k omu
conlectura -ae f mienka, nhrad, n
zor, dohad; nvrh na opravenie po
ruenho textu
coniugales -ium m. manelia, coniuga
les litterae = copulativae litterae so
bny list

concessio -onis f dovolenie, povolenie,


koncesia
concinno -are -avi -atum zaa spieva,
chvli, velebi spevom
concivis -is m. spoluoban
concludo -ere -clusi, -elusum uzavrie,
robi zver
concorda (concordia) -ae f zmierenie,
svornos
concordantia -ae f shlas, zhoda;
zhodnos miest usporiadanch v kni
he abecedne; konkordancia medzi
cirkvou a ttom (konkordt)
concordatio -onis f uzmierenie v spo
re, dohoda, svornos
concordatus -a -um shlasn; (m.) s
hlas cirkvi a ttu
concors, concordis shlasn, zhodn,
svorn
concurrens -entis (concurentia -ae f
dies) de al. dni nad 52 tdov
condescendo -ere -seendi zostpi, u
stpi; shlasi, pristpi na dohodu
condicio -onis f podmienka, okolnos,
liberae eondicionis homo slobodn
lovek; podstata, povaha
condictio -onis f dohoda, zmluva, s
hlas
condignus -a -um primeran, hodiaci
sa spolu, dstojn
condono -are -avi -atum spolu darovaf,
venovaf, obetova
conductor -oris m. njomca, podnika
ter, dozorca, sprievodca
conductus -us m. zbieranie, znanie
dokopy, sprievod, druina, sprev
dzanie, c. securus list zaruujci
bezpenosf, c. salvus bezpen
sprievod
confero -ferre -Iuli -Ilalum prednies,
porovna (nzor); da, darova, udeli;
c. in registrum zaregistrova
confessarius -ii m. spovednk (spove
dajci)

31

......

:
. ..................

coniugalis -e manelsk (v spolonom jar


me), (iugum -i n. janno)
coniunx (conjunx) -iugis m. f manel,
manelka
coniuratus -a -um zaprisahan, prsa
n, eivis eoniuratus mestsk prsa
n; sprisahan, len sprisahania
consacerdos -dotis m. spolukaz, spo
lureholnk, rehon brat
conscriptio -onis f listina, dokument,
spis, spis, zpis
consecro -are -avi -atum zasvti, obe
tova, zveni, zboni; da do kliat
by
consectator -oris m. horliv prvre
nec, stpenec
consectatrix -tricis f stpenkya, pr
vrenkya
consensus -us m. shlas, zhoda (jedno
hlasn)
consequenter dsledne
conservator -oris m. opatrovnk, ucho
vvate, zchranca, archivr
conservo -are -avi -atum uchovva,
zachovva, udriava
consessor -oris m. sused pri stole, pr
sediaci
consideo -ere -sedi -sessum uvaova
consideratio -onis f vaha, rozvaha,
rozjmanie
consideratus -a -um rozvny, opatrn
consignatio -onis f potvrdenie, zznam
consigno -are -avi -atum zaznai, speati, zarui
consiliarius -ii m. radca, dvernk (tajn
radca)
consiliator -oris m. radca, poradca
consilium -ii n. rada, poradn zbor; u
znesenie, rozhodnutie; mysel, n
zor, nvrh
'
consisto -ere -stiti by, zotrvva, pev
ne st na om; upokojova sa, pre
stva; spova
consistorium -ii n. poradn zhor (ppea

aJ. biskupa), arehiepiseopale e. arcibis


kupsk konzlium; cisrsky panov
ncky dvor
consolatio -onis f techa, spis techy
consolatorius -a -um poteujci, uteu
jci, ten
consono -are -avi -atum zhodova sa,
shlasne znie
consors -ortis m. f druh, druka, man
el, manelka, brat, sestra
conspectus -us m. pohlad, rozhlad, pre
hlad, dohad; in eonspeetum venire
prs, dostavi sa pred koho
constantia -ae f stlos, vytrvalos, ne
zvislos, istota, pevnos presvede
nia, stla povaha, dslednos
constitutio -onis f sstava, zriadenie,
ustanovenie, stava, kontitcia
consto -are -eonstiti stoj, m cenu; je
znme, constat je zisten
constringo -ere -strinxi -strietum do
nucova, nti, sahova, zvzova
constructio -onis f stavba, zostavenie,
skontruovanie, spojenie, zloe
nie
consuetudo -inis f zvyk; ex consuetu
dine poda zvyku
con sui -lis m. konzul, mefanosta,
mestsk radca
consuite rozvne, s rozvahou
consultor -oris m. radca, ptajci si ra
du (v pr6vnej veci), klient
consultum -i n. uznesenie, rozhodnutie,
pln
consumatio -onis f dokonenie, dov
enie, dokonanie
contemplator -oris m. pozorovate, bdatel
contenta -orum n. obsah, objem, vec
conterminalis -e susedn, susediaci
conterraneus -i m. krajan
contestatio -onis f dovolvanie sa
svedkov, predvolanie svedkov, do
kazovanie, osvedovanie, litis eon32

contritio -onis f smtok, kajcnos,


skrenos
contritus -a -um smutn, zarmten,
skormten
con turn aci a -ae f vzdor, vzdorovitos,
zatvrdlivos
contum aciter zatvrdli vo, nestupne,
vzdorovito
contumelia -ae f urka, hana, potupa
convenio -ire -i -ntum schdza sa,
zhromaova sa; dohodova, dohod
nt sa, shlasi
conventio -onis f zhromadenie,
stretnutie
conversatio -onis f rozhovor, stav do
rozumievania; spsob ivota; mn
sky ivot
conversio -onis f mnsky ivot; pre
stpenie na in vieru, konverzia
conversus -i m. kltorn brat, mnch
converto -ere -ti vstpi do kltora
(al.) convertor -i -versus sum obr
ti sa (k Bohu), vstpi do kltora
convicium -ii n. krik, hluk; rhanie sa;
vitka, dohovranie
convictor -oris m. spolonk v ivote,
spolustolovnk
convinco -eye -vici -victum premc, u
svedil, dokza
conviva -ae m. hos, spoluhodovnk
convivium -ii /J. hostina, solilo convi
via ce/ebrare hodova zvyajnm
spsobom
coopertus -a -um prikryt, pokryt
cooptatio -onis f doplovacia voTba,
kooptovanie
coordinatio -onis f usporiadanie, s
lad, priradenie
copulatio -onis f spojenie, zvzok,
manelsk zvzok, testimonium co
pu/ationis sobny list
copulatus -a -um tesne spojen, zvia
zan, enat
coram nobis abl. pred nami

testa tio zaatie sdneho konania, do


hoda strn o spore a sde
contestor -ari -alus sum bra za sved
ka, dovolva sa
contiguus -a -um svisl, neprestajn
contineo -ere -nui -entum obsahova,
dra pokope, udriava
continuatio -onis f rozvjanie, nepretr
itos, svislos
continuator -oris m. pokraovateT
continuo -are -avi -atum pokraova,
priraova, spojova, neprestva
continuus -a -um pokraujci, svisl,
stly
contio -onis f schdza, zhromadenie,
porada
contionator -oris m. renk na zhro
maden
contionor -ari -atus sum reni na
zhromaden Tudu
contoralis -is m. f ( gr.) manel, man
elka
contra naproti, proti, contra dicere ho
vori proti, c. invicem vzjomne,
medzi sebou; proti sebe
contractus -us m. dohodnutie, dohoda,
kontrakt, c. matrimonii zmluva o u
zavret manelstva
contradico -ere -dixi -dictum hovori
proti, protirei, nullo contradicente
ke nik neprotireil
contraeo -ire -ii -itum vystupova pro
ti komu, odporova, protivi! sa
contraho -ere -traxi -tractum sahova,
zuova, snma, spsobi si, uvali
na seba; uzavrie dohodu, dohodn
zmluvu, dohovori sa s km
contrectatio -onis f prisvojenie si
contribulis -is m. f spoluoban, spolu
obianka
contribuo -ere -ui -utum prispieva na
o; pripja, spja
contributio -onis f da, nhrada, pr
spevok
33

....................
OO I...................
coram nos acc. pred ns
corarius -i m. garbiar, kokr, koiar
cordatus -a -um nadan, citliv, horliv, oddan,
cordetenus naspam
cordintime z celho srdca, primne
corium -ii n. koa
coronatio -onis f ovenenie, koruno
vanie, korunovcia
corono are avi -atum povi na kr
fa (aj bez korunovcie)
corporalis -e telesn (tela sa tkajci),
svetsk
corporeus -a -um telesn, hmotn, m
sit
corpus -oris n. telo, teleso, zbor, sbor,
gravis annis et corpore zostaren
rokmi i telesne, Corpus iuris civilis
Sbor obianskeho prva (C.i.c.);
corpus delicti hmatatefn dkaz pre
inu, dolin predmet
correctio -onis f oprava, nprava, po
lepenie, pokarhanie
correctura -ae f oprava, nprava
correptio -onis f uchopenie, pokarha
nie
corrigia -ae f reme na obuvi
corripio -ere -ripu; -reptum chyti, u
chvti, karha, tupi
corroboratio -onis f zosilnenie, posil
nenie
corroboro -are av; -atum potvrdi (pe
atou), posilni
corrosus -a -um oboran, obhryzen,
rozorat, hrdzav
corruptio -onis f skaza, zvrtenos,
platnos, podplatitefnos
cortina -ae f kotlk, trojnoka; vetba
(v Delfch);
coruscus -a -um ligotav, blytiaci sa
coruscus -; m. ligot, lesk
crastinus -a -um zajtraj
creatio -onis f voba
creatura -ae f stvorenie, fudstvo
-

creditor -oris m. veritef


creditum -i m. pika, dlh
crimen -inis n. vina, prein, c. ambitus
obvinenie z nezkonnho uchdza
nia sa o rad, c. laesae maiestatis
zloin pre urku Velienstva (cis
ra) , extra crimen by nevinn
criminalis -e trestn, nedovolen, causa c. trestn spor
croceus -a -um afrnov
cruciata -ae f krov vprava
cruciatus -us m. muenie, kriovanie,
trapa
crudelitas -atis f krutos, surovos, ne
milosrdnos
crudus -a -um krvav, surov, krut
crumena -ae f meec, peaenka, po
kladnica
crumeno -are -avi -atum naplni si
meec, peaenku
crusina -ae f kouch
crustum -i n. cukrovinka
crux crucis f kr
cubiculum -i n. spla, izba; pohrebn
nosidl, a cubiculis komornk
cubulus -i m. merica (dut miera na obilie)
culmen -minis n. vsos, vrchol, vr
cholec
cultura -ae f bohosluba, kult, nbo
enstvo; pestovanie
cultus -us m. pestovanie, obrbanie p
dy, cultus humanus civilisque kult
ra
cum s (predl. s abl.) ke, hoci, i ke
cum tum ako, tak
cuneus -ii n. klin, pnt
cuniculosus -a -um hojn vskytom
krlikov
cupa -ae f sud, boka
cuprum -i n. me
curia -ae f dvor (ppesk, krrovsk, ze
miansky), c. civilatis radnica, mestsk
dom
curialis -e krijn, dvorsk

34

..................i.
& ll)
M ..................
curialis -is m. dvoran
curiatim po krich, podla kri
curiatus -a -um tkajci sa kri, krijn
curio -onis m. (curius -ii m.) predsta
ven, starosta (krie)
curriculum -i n. beh, obeh, zvodisko,
zvodn voz, (descriptio vitae) ivo
topis
currifex -jicis m. kolr, kolesr
curro -ere -cucurri -cursum bea,
currens moneta platn minca; plavi
sa, plva, plyn
cursor -oris m. beec, posol
curtile -is n. zhradka pri dome
cusio -onis f razenie minc (peazi)
custos -Iodis m. strca, ochranca
cutaneus -a -um kon
cutis -is f koa

damnatio -onis f odsdenie, odstrne


nie pamiatky
damnatus a -um odsden, damnatus
absens odsden v neprtomnosti
damnum -i n. pokuta, trest; koda, po
hroma
dapifer -eri m. stolovnk, nosi jedl,
magister dapiferorum hlavn stolovnk
data -ae f dvka, podarnok, dar
data -orum n. daj o ase a mieste
datarium -ii n. podanie listu
datatim vzjomne dvajc
datia -ae f dvka, da; dar
dator -oris m. darca
datum -i n. dar, to, o je, to, o bolo
dan, vydan
debeo -ere -debui -;tum by dln, za
viazan, povinn, ma nieo urobi,
musie
debitor -oris m. dlnk, vinnk, hrienik
debitum -i n. dlh, da, zvzok, vina,
hriech
debitus -a -um dln, povinn, zaslen, patrin
decania -ae f obvod dekana
decantatio -onis f spievanie, spev
decanus -i m. dekan (cirkevn hodnostr) ,
decanus ruralis vidiecky dekan, de
canus urbanus dekan v meste; riadi
teJ koly, fakulty
decentia -ae f slunos, pvab, krsa
deceptio -onis f klam, podvod
deceptor -oris m. zvodca, podvodnk,
klamr
decessus -us m. odchod, smr
deciduus -a -um odpadnut, odpadl
decima -ae f (decuma) desiatok; koris; dar rudu; dedisk podiel
decimatio -onis f desiatok, dema, vy
beranie desiatku
decimator -oris m. vybera desiatku,
demr, vybera dan
declamatio -on;s f cvienie v renen,
klebetenie
-

D
D. (skr.) slo 500, D. O.M Deo Optimo
Maximo Bohu najdobrotivejiemu,
najvyiemu, d. (dies) de, a.d. (an
te diem) de pred, predIfiOrll v rim
skom kalendri
dacapito -are -av; -atum sa hlavu,
popravi
dactylograficus -a -um (gr.) psan na
stroji, machina dactylografica rukopis,
prelum dactylograficum psac stroj
daedalus -a -um (gr.) dvtipn, roz
majci ( ako mtick Daidalos)
daemon -onis m. dmon, zl duch, dia
bol
daemoniacus -a -um (gr.) diabolsk,
satansk
daemoniarches -ae m. (gr. ) kniea zlo
duchov, vedci diablov, pokuiteov
daemonium -ii n. dmon, bostvo
damiurgus -i m. (demiurgus) (gr.) sta
rosta; sprvca obce; tvorca, stvorite
-

3S

ImPW
lill lD) \%;,.
0
1 ____________

____________

dehonestamentum -i n. zbavenie cti,


zneuctenie
Deipara -ae f. B ohorodika
deitas -tatis f. bostvo, boskos
delamentor -ari, -atus sum bedka,
narieka
delatio -onis f. podanie aloby, alova
nie
delator -oris m. dona, udava, a
lobca
delectio -onis f. vber, vofba
delegatio -onis f. prenesenie prv na
koho, posolstvo, delegcia; pean
prkaz
delenimentum -i n. prostriedok vbe
nia; utiujci, lieebn prostriedok;
zmierovanie
deliberatio -onis f. porada, vaha, roz
manie
delibatio -onis f. pokropenie, pomaza
nie, posvtenie, prijatie sviatosti
deliciositas -atis f. rozko, lahdka, lu
xus, hojnos
delimitatio -onis f. urenie hranice, u
stlenie hranice
delineatio -onis f. obrys, nznak, nrt
delinquo -ere -/iqui -lictum previni sa,
pcha
deliquium -ii n. zatmenie slnka, nedo
statok slnka
delrium -ii n. vyboenie z brzdy, zo
smeru; ialenstvo, delirium potato
rum tremens ialen pijanstvo
delu brum -i n. svtya, chrm
delusor -oris m. zvodca, podvodnk,
klamr
demane zavas rna
demens -ntis zbaven mysle, zmyslov,
ialen, nerozumn, zaostal
demensus -a -um odmeran; pridelen
dementia -ae f. ialenstvo, nerozum
nos, nepretnos
deminutio -onis f. zmenenie, obme
dzenie, strata obianskych prv

declamator -oris m. uite renctva,


krasorenk
declaro -are -avi -atum vyhlasova,
objasova, dva najavo, oznamova
verejnosti; rebova
declive -is ll. str, stnn svah
declivis -e naklonen, ahk
decollo -are -avi -atum sa hlavu
decretista -ae m. posluch prva, profesor knonickho (cirkevnho) prva
deductor -oris m. sprievodca uchdza
a o rad
defalco -are -av; -atum oda koskom,
skosi, deja/care pratum pokosi tr
vu na lke; odpota, odrta z ce
ny
defectus -a -um zoslabnut, ustat
defectus -us m. odpadnutie, odboj
defensa -ae f. obrana, ochrana, obhajoba, pomsta
defensamen -minis ll. obrana, ochrana,
obhajoba
defensio -onis f. obrana, obhajoba
defensor -oris m. obranca, obhajca
definitive presne poda defincie, urite

definitor -oris m. poradca predstavenho kltora, definitor camerarius


provincil, predstavite rdu
defixio -onis f. kliatba, prekliatie; sp
tanie kzlami, arami
defixus -a -um strnul, upret, ohro
men
det1agratio -onis f. oistenie ohom,
uplenie sa; poiar; padok, znie
nie
det1oratio -onis f. vber z knihy; otr
hanie kvetov; zbavenie panenstva
deformatio -onis f. znetvorenie, zhano
benie
defunctus -a -um zomrel, zosnul,
missa pro defunctis oma za zomre
lch (zdUn omAa)
degradatio -onis f. zbavenie funkcie,
hodnosti, radu (kaza, radnka)
36

.................... ll) m
t&................_
demolior -iri -itus sum znii, strhn,
zbra
demolitio -on;s f zbranie, zoatie; v
trnos
demptio -onis f odatie, odobratie
dempto, -tis ( s abl. absoltnym) vyjmc,
bez oho, dempto magistratu vyj
mc radnka, demptis arbitris bez
rozhodcov
demum napokon, konene
demutatio -onis f zmena
denarius -i; m. denr ( strieborn rimsky
peniaz), peniaz veobecne, denarius
spiritualis zpisn
denatu ratus -a -um skazen, zmenen
denominatio -onis f pomenovanie, n
zov
dentale -is n. erieslo ( na pluhu) , leme
dentifricium -ii n. prok na zuby, na
istenie zubov
deorbatus -a -um osiroten, opusten
deordinatio -onis f odboenie od pra
vidla, od rdu, previnenie
depo no -ere -posu; -positum uskladni,
uloi; odloi, vzda sa myslu,
zrieknu sa; pochova
depositio -onis f odloenie, uloenie;
pochovanie; depositio testium vpo
ve svedkov
depositus -a -um straten, skonvajci,
umierajci, koniaci bel/um deposi
tum skonen vojna
depravatio -onis f znetvorenie, zvrte
nos, zbavenie
deprecor -ari, -atus sum prosi, modli
sa, iada milos
depretiatio -onis f znehodnotenie, zn
enie ceny, hodnoty
deputatio -onis f urenie, ustanovenie,
vyslanie
deputatus -i m. poddan, deputtnik;
vyslanec
deputo -are -avi -atum vysiela, uva
ova, rozma

derelictio -onis f zanedbanie, opustenie


derelinquo -ere /iqui -/ictum nadobro
opusti, zanedba, zanecha
deridiculum -i n. posmech, zosmiene
nie, art; klamstvo
derisio -onis f posmech, vsmech
derogatio -onis f iaston obmedze
nie zkona; utrhnutie, uthastvo
derogo -are -avi -atum odnma, oda,
obmedzi, rui, derogare [egi obme
dzi zkon
derupta -orum n. priepasti, rokle
descendens -entis m. zostupujci; poto
mok (na rodostrome)
descendo -ere -scendi -scen8um zostu
pova, klesa; pochdza od koho,
by potomkom
descensus -us m. zosadenie (zemepna,
krla) ; pln zaopatrenie pna, kra
v meste, descensum facere da sa u
hosti, descensus campestris vojen
sk tbor
descindo -ere -scidi -scissum odtip
n, odtrhn, urva
descriptio -onis f vkres, nkres, nrt,
opsanie, opis, vkaz, popis (ivota)
desero -ere -serui sertum opa, za
necha, vadimonium deserere zane
cha rukojemnctvo; nedostavi sa na
sd; zuteka od vojska
deserta -orum n. pustatiny
desertio -onis f zutekanie, dezercia
deserto -are -avi -atum pustoi, plieni; opa, neobva
desertor -oris m. zbeh, uteenec
desertus -a -um opusten, pust, nevzdelan
deservio -ire -,ivi -itum horlivo sli
desolatio -onis f opustenie, spustoenie
destino -are -avi -atum posla, uri,
rozhodn sa
destinum -i n. mysel, zmer, cie
destituo -ere -stitui -tutum opa,
zrdza
-

37

dieasterium -i; n. (gr.) sd, rozhodcov


sk komisia, prvne oddelenie, tri
bunl, vrchnos (apotolsk)
dieax -acis mnohovravn, vren,
vtipn, utipan, vtipkr
dieio -onis f prvny vrok; moc, pan
stvo, vlda, podruie, podrobenie, u
jarmenie
dietamen -;n;s n. vslovnos; sloh, vedeck rozprava, slohov prca
dietionarium -ii n. slovnk
didasealus -i m. (gr.) uite
dies -die; m. f de, denn svetlo, dies
Lunae pondelok, d. Martis utorok, d.
Mercurii streda, d. Jovis tvrtok, d.
Veneris piatok, d. Saturni sobota, d.
Dominica nedea; urit de, lehota,
ad eam diem do toho da, die dicla
v uren de (die cerIa)
dietarium -ii n. denn prca, loha
ditTamia -ae f oierovanie, znevao
vanie, osoovanie
ditTareatio -onis f rozvod, manelsk
rozluka
differentia -ae f rozdiel, nulla difJe
rentia est in conditione niet rozdielu
v podmienke
diffinitivus -a -um (deffinitivus)
konen, rozhodujci
diffiteor -eri (fateor) zapiera, popiera
dimuxus -us m. rozplynutie, znik
ditTormis -e dvojtvar, rznorod
dignitas -atis f dstojnos, hodnos,
dignitas comitiva hodnos dvorana
dignoscitur ako je znme
dignus -a -um hodn; dstojn, laude
dignus chvlyhodn, summa honore
dignus hodn najvyieho radu, Je
mina digna iusto coniuge ena hod
n spravodlivho manela; zasluhu
jci, zaslen
dileetio -onis f lska, cta, obbenos
dilectus -a -um mil, uctievan, ob
ben

destitutio -onis f zradn opustenie, o


klamanie
destruetio -onis f zbranie, znienie,
skaza
detentio -onis f zadranie, pozastave
nie, zastavenie
detentor -or;s m. (doasn) drite ma
jetku
deveho -ere -vex; -vectum zviez, zva
devenio -ire -ven; -ntum prs k omu,
pristpi, dohodn sa
devio -are -avi -atum zs z cesty, za
bldi
devito -are -av; -atum vyhba sa, ob
chdza
devius -a -um bez cesty, neschodn,
odahl
devolutio -onis f odmr
devolvo -ere -volvi -volutum pripadn;
zvali sa, klesn, spadn
devotio -on;s f zasnbenie, oddanos
(Bohu); zaklnanie
devotus -a -um oddan, zbon
devoveo -ere -vov; -votum zasvti sa,
odda sa; prek lia
dexter -tera -terum prav, priazniv,
astn
dextera -ae f (dextra) prav ruka, pra
vica; sub vernosti, estn slovo; si
la, chrabros
dextrarius -ii m. jazdeck k, vojen
sk k., nrun k
dextrorsum vpravo, napravo, sprvnym smerom, v sprvnom zmysle
diabolus -i m. (gr.) diabol
diaeon -onis m. diakon
diaeonus -i m. kazsk pomocnk, naj
niia kazsk hodnos
diadoehus -i m. (gr.) nstupca
diaeta -ae f (gr.) sprvna ivotosprva,
spsob ivota, potrava; nhrada po
travy (v peniazoch); snem
diarium -ii n. denn strava vojaka,
vza
38

dilectus -us m. vber, odvod, vber do


vojska, mobilizcia
diligenter
starostlivo, svedomito,
sprvne, dkladne
dimensio -onis f vymeranie
dimergo -ere -mersi -mersum ponori,
potopi, hodi do vody
dimidium -ii n. polovica
dimidius -a -um polovin
dimitto -ere -misi -missum opusti, za
necha, prepusti, con/ionem dimitto
rozpam zhromadenie; odpusti,
odpa, peccata dimitto odpam
hriechy; vypoveda, dimisit eum exi
re dal mu vpove
dinoscitur je znme
dinosco -ere -novi -notum poznva,
rozpoznva, rozliova
dioecesanus -a -um dieczny, tkajci
sa dieczy, biskupstva
dioecesis -is f okres, oblas cirkevnej
sprvy, diecza, farnos
directorium -ii n. rad, riaditestvo
dis ditis (dives -itis) bohat
disceptatio -onis f rokovanie, rozhodovanie
discerno -ere -crevi -cretum rozozn
va, rozliova, rozsudzova
disciplina -ae f vychovvanie, vzdel
vanie, uenie, poslunos, poriad
nos, poriadok, stava
disciplino -are -avi -atum tresta, kar
ha; koli, vzdelva
discordantia -ae f rozdielnos, oddele
nie, nerozhodnos, neshlas
discretio -onis f mdros, rozumnos,
rozhodovanie
discretio Vestra Vaa vnimonos
discretus -a -um mdry, rozvny, ro
zumn, slun
discriminosus -a -um povliv, ne
bezpen, rozhodn
discurro -ere -curri -cursum zhovra
sa, rokova, vysvetova

discursus -us m. rozbiehanie, pobeho


vanie; vklad
diserte zretene, jasne, vrene, pre
svedivo
disertus -a -um vren, jasn (v rei),
urovnan
dispendo -ere -pendi -pensum vyna
klada, vydva peniaze na o
dispensatio -onis f rozvaovanie, v
enie, rozdeovanie, rozdvanie, u
deovanie
dispensator -oris m. sprvca financi,
pokladnk
dispenso -are -avi -atum (vnimone)
povoli
displiciter nerd, s nevou, neochotne
dispono -ere -posui -positum chcie,
ma v mysle, zama, rozhodn,
nariadi, urova, disponova s m
dispositio -onis f usporiadanie, osnova
dispositus -us m. upravenie, usporiada
nie, osnova, dispozcia, zriadenie, u
stanovenie
disputatio -onis f skmanie, bdanie,
rozprava, diputa
disquiro -ere -sivi -situm prebera, vy
etrova, skma, bda
disquisitio -onis f vyetrovanie, sk
manie, bdanie
dissensio -onis f neshlas, nezhoda,
spor, rznos
dissertatio -onis f vedeck rozprava,
dizertcia
dissideo -ere -sedi -sessum neshla
si, nezhodova sa, spori sa, svri
sa
dissidium -ii n. roztrka, rozvrat
dissignator -oris m. (dessignator) uspo
riadate, rozhodca pri hre
dissimilatio -onis f rozlenie, nepo
dobnos (hlsok)
dissimulantia -ae f pretvrka, ne
primnos, pretvarovanie
distinetio -onis f prejav odlinosti, ro39

zoznvanie, odliovanie, vyznaenie


medz, hranice
disto -are -avi -atum by vzdialen, by
na rznych miestach, distantibus 10cis na rznych miestach, distante
iustitia za bezprvneho stavu, ne
spravodlivo
districtio -onis f rozpnanie, prsnos,
akos
districtus -us m. obvod, okres, zemie
sprvy, trestn prvomoc; pokuta
disturbium -ii n. rozkol, rozvrat, 'nepo
koj
ditio -onis f moc, prvomoc, subiectus
suae ditioni podriaden jeho prvo
moci
dito -are -avi -atum obohacova
diu diulius diutissime dlho, dlhie, naj
dlhie
diudicatio -onis f rozhodnutie, rozs
denie
diurnus -a -um denn, vo dne, poas
da, diurnum denn dvka, diurna
denn sprvy, acta diurna n <? viny
diuturnitas -atis f dlh as, zdlhavos,
dlh trvanie
diuturnus -a -um dlhotrvajci, zd hav
diva -ae f (dea) bohya
diverbium -ii n. rozhovor
diversus -a -um (divorsus) rzny, od
lin, rznorod, proti kladn, npro
tivn
divisim rozdelene, na rozlinch mies
tach, oddelene
divisio -onis f delenie, deba, rozvrh,
triedenie, usporadvanie, osnova;
rozdvanie
divisu ra -ae f rozdelenie, ryha, trbi
na
divites -um m. (dives -ilis m.) bohi,
patricijovia
divortium -ii n. rozlenie, rozdelenie,
rozvod
divuigo -are -avi -atum rozirova,

sprstupova, ri medzi Iudom, u


verejova, rozhlasova
divum -i n. nebo, sub divo pod holm
nebom
divus -a -um (di us) nebesk, jasn,
svetl, bosk, prijat medzi bohov
(Augustus, Caesar)
Dni. (skr.) Domini pni
docens -entis m. uitel
dolorosus bolestiv, trpiaci, stabat
Mater dolorosa iuxta crucem stla
Matka uialen vedIa kra
domestici -orum m. lenovia rodiny,
eladnci, ela; voj aci cisrskej
stre
domesticus -a -um domci, rodinn;
susedn
domicilium -ii n. usadlos
domina -ae f pani, gazdin, vldkya,
krlovn, sub domina pod vldou,
panstvom, (za kraJovania) krlovnej
dominator -toris m. vldca, vladr
dominatrix -tricis f vldkya
dominica -ae f (Dominica dies) nedeIa, de Pna, dominica ante rogatio
nes nedela pred krovm tdom,
dominica cantata tvrt nedela po
Vefkej noci, dominica circumdede
runt Smrtn nedela (podla zaiatku om
e, ktor sa ta v nedelu zvan
Septuagesima) , dominica estomihi ne
dela pred pstom, dominica exaudi
nedela pred zoslanm
Ducha
Svtho, dominica ex-surge (domini
ca sexagesima) sma nedela pred
Vefkou nocou, prv nedela po
Deviatniku, dominica in albis Biela
nedela, dominica invocavit prv
pstna nedela, dominica iubilate
druh pstna nedela, dominica iudi
ca nedela umuenia, piata pstna
nedela, dominica laetare (medianae
quadragesimae) nedea raduj sa! ,
dom inica palmarum (in palm is)
40

..................) [ .
m mB................
K vetn nedea, dominica parasceve
Vekonon nedea, dominica passi
onis Smrtn nedea, dominica pente
costes Svtodun nedea, Turna
nedea, dominica prima quadragesi
ma prv nedea pstna, dominica
Paschae Vekonon nedea, domi
nica quasimodo Biela nedea, prv
nedea po Vekej noci, Dominica
ramispalmarum Kvetn nedea, do
minica reminiscere druh nedea
pstna (nedeTa rozpamtaj sa!), dominica
rogationum piata nedea po Vekej
noci (prosebn), dominica sexagesima
nedea Sexagesimy, prv nedea po
Deviatniku, dominicae vacantes ty
ri nedele, ktor nasleduj po su
chch (kntrovch) doch, dominica
vacat nedea bez vlastnch ofici (od
pad nedeTn pobonos); Dominica hlav
n (krTovsk) dvor
dominicus -a -um pnov, pansk, ora
tio Dom in ica modlitba Pna,
Oten
dominicus -; m. patriaci pnovi
(Pnovi), Dominicus agnus barnok
Bo
dominor -ar;, -atus sum panova, vld
nu, cupido dominandi tba po vl
de, po moci
dominus -; m. (domnus) pn, dominus
convivii hostite, dominus terrae ze
mepn, majite, vldca
domiseda -ae f domca pani, vzorn
gazdinka
domus -us f dom, prbytok, palc, do
mov, vlas, otina, domo z domu,
domum (domos) domov, pro domo
sua pre vlastn potrebu (pre jeho po
trebu), pro domo nostra (Jen pre ns),
domus consilii radnica
d o n a ri u m -ii n. miesto na dary,
p o k l a dn i c a , k l e n o t n i c a ; ol tr,
chrm

donatio -onis f darovanie, venovanie,


del, doncia, dar
don ator -oris m. darca, kto dva, obe
tuje, oferuje
don um -; n. dar, pocta, donum atque
munus estn dar, dona mili/aria
vojensk vyznamenanie, estn od
znaky, vyznamenania
dos dotis f dar, veno, vbava nevesty,
prnos, del, prednos, vsada
dotalia -orum n. pytaky
dotalis -e dan, venovan, dan do ve
na, /itterae dota/iciae zpis o vene
dubie (adv. od dubius) pochybne, neisto,
nec dubie nepochybne, bezpochyby
dubitativus -a -um pochybovan, roz
vaujci
ducatus -a -um vodcovsk, vojvodcov
sk
ducatus -us m. vojvodstvo, hlavn ve
lenie, knieacia al. vojvodcovsk
hodnos
ducissa -ae f vojvodkya
ductor -oris m. vodca, velite
ductrix ductricis f vojvodkya
duetu (alcis) pod vedenm, ke bol ve
liteom kto
duellum -i m. (arch. bellum -; n.) vojna,
zpas, duel
duim duis, duit (arch. dem des det) nech
dvam, hoci dvam, kie dvam
dumetum -i n. krovie, chrast
dummodo (s conj.) len ke, len aby,
len nech
dumtaxat nie viac ako, nanajv, as
po
duplicatio -onis f zdvojenie
duramentum -; n. utvrdenie, posilne
nie, pevnos
dux ducis m. f vodca, vodkya, me du
ce pod mojm vedenm; vojvodca,
velite, kniea
dynastia -ae f (gr.) vladrska moc, vl
da, vladrsky rod, rod (vleobecne)
41

efformo -are -avi -atum spodobova,


stvrova
effosio -onis f vykopvka
egregius -a -um vborn, vynikajci ,
vybran (zo stda na obetu); ven, est
alicui egregium je niekomu vyzna
menanm
eehinus -i m. (gr.) meden ndoba v po
dobe jea na umvanie pohrov
eias eiatis m. tunaj, tamoj obyvate
eieio -ere eieei vyha, vyhna, vyhos
ti, odmietnu
elabor -labi -lapsus sum vyk l znu, vy
mykn sa, vypadn, min sa, e
lapsis annis v uplynulch rokoch
elaboratus -a -um vypracovan, starost
livo spraven, vystrojen (o slohu, tle)
elargior -iri -itus hojne vydva, uted
rova, rozhadzova
elatus -a -um vzneen, hrd, pyn
electa -orum n. vpisy, vahy, vbery
zo spisov
eleetio -onis f vber, volba
elector -oris m. voli; kurfirst
electus -us m. volba, vber, electus
Nitriensis nitriansky biskup
eleemosyna -ae f (gr.) almuna
elegans elegantis vybran, vkusn, p
vabn
elegantia -ae f vybran vkus, urachti
los; e/egantiae arbiter posudzovater
vkusu
elenehus - ; m. (gr.) kontrola, dkaz, vy
vrtenie; zoznam, spis, obsah vec
elevator -oris m. zdvha, pozdvihova
tel, podporovate, zstanca
elevo -are -avi -atum vyzdvihn, vy
nies; vyznai, vyznamena, vyzna
kova medze
eligo -ere -legi -leetum vybera, vytr
hva, plie; voli, vybera
eloeo -are -avi -atum prenaja; uloi
(peniaze)
elogium -ii n. sentencia, npis na n-

dyseolus -a -um (gr.) mrzut, nevrai


v, nevdny, nevravn

E
eap ropter preto
eatenu s potiar, a tak aleko
eeelesia -ae f kostol, chrm, ecc/esia
maior dm, fara; farnos, spolonos
veriacich, cirkev, cirkevn zhroma
denie, kresansk obec; ecc/esia ca
pituli kapituIn chrm, ecc/esia pa
rochialis farsk kostol
eeelesiastieus -a -um kostoln, chr
mov, cirkevn
edictum -i n. vyhlka, radn ozn
menie, vnos, nariadenie pre obec
editio -onis f prod; vnos plodov; vy
danie knihy; usporiadanie slvnosti
al. hier; obaloba, udanie
editurn -i n. vyvenina, strmina
editus -i n. potomok, syn
edueillatio -onis f vap piva a vna,
liehovn
edu eillator -oris m. vapnk, krmr,
viechar
edulium -ii n. jedlo, rdlo, potrava
effatum -i n. vpove, sudok, vrok,
vetba
effeetio -onis f prvotn prina; jednanie, konanie, vykonvanie
effeetor -oris m. tvorca, autor
effectualis -e inn, dsledn, vsledn
effectuatus -a -um inn
effertus -a -um napchat, naplnen,
bohat
eft1 giatus -a -um spodobnen, zobraze
n, vytvoren v nejakej podobe
eft1uens -entis pretekajci, vnosn, o
plvaj ci
eft1uo -ere -Jluxi vyteka, preteka
z ndoby, vylieva sa z koryta poto
ka al . rieky
42

hrobku, krtky prpis (prdavok) v z


vete
eloquentia -ae f prirodzen vre
nos
eloquium -ii n. Boie slovo, e/oquium
Sacrum Psmo; citt z Biblie; vre
nos
eloquor -i -Ioeutus sum vyslovi, vy
jadri, hovori, predna, reni
elucubratio -onis f vypracovanie, vy
svetlenie, osvietenie
emancipo -are -avi -atum vypusti
(z ruky manus) , uvoni, oslobodi, vy
da (z majetku, moci) vlastnka
emenda -ae f pokuta, npravn opatre
nie
emendatio -onis f oprava, nprava,
odstrnenie chb
emendatus -a -um opraven, bezchyb
n
emendico -are -avi -atum obra, vy
prosova, modlika
emensus -a -um precestovan, prejden
emetior premeriava, vymeriava
emeritus -a -um vyslen
emeritus -i m. vyslilec, dchodca,
vyslenec
eminens, -ntis vynievajci, vynikajci
eminentia -ae f vzneenos, Eminencia
oslovenie (vysokch cirkevnch hodnostrov)
em:nus z aleka
emi ss io -onis f vyslanie, vysielanie
enormis -e nadmern, ohromn, neobyajn
enormitas -atis f priestupok, hriech,
hrienos
ensifer -Q -um nosiaci zbra, ozbroje
n meom
enthymena -atis n. (gr.) dokazovanie,
',
usudzovanie, rencky dkaz
enuc1eatus -a -um jadrn, jednoduch,
vyisten, enuc/eus ist
M
enumeratio -onis f vysovanie, vy- ti

"
I

43

slenie, uvdzanie v pote, rtanie,


vpoet
eopse = eo ipso takisto
epigramma -atis n. (gr.) epigram, npis
na nhrobku al . pamtnku
epilogus -i m. (gr.) doslov
Epiphania -ae f (gr.) Zjavenie,
Epiphania Domini Zjavenie Pna
(sviatok Troch krrov)
episcopalis -e (gr.) biskupsk
episcopatus -us m. (gr.) biskupstvo
episcopus -i m. (gr.) dozorca, biskup
epistomium -ii n. kohtik, ap, ztka,
ventil; stavidlo, zbrana, ha
epistula -ae f (gr.) list, epitola, ab e
pistulis tajomnk ppeskej kore
pondencie
epistula -ae f list, epistu/arum ojjicium
tajomnctvo
epitaphium -ii n. (gr.) epitaf, nhrobn
npis, pohrebn re, nekrolg
epitoma -atis n. (gr.) vah, vber, v
pis
equitas (aequitas) -atis f rovnos, slu
nos, spravodlivos
eraturn -i n. omyl, chyba
erigo -ere -rexi -reetum vyti, vyme
dzi (stanovi medze) ; vzti, vzpria
mi, postavi; daf zriadi, erigo fra
terni/atem ustanovujem cech, erectio
te/onU stanovenie mta, cla
erogatio -onis f vnos, roda
erogo -are -avi -atum vydva, vypl
ca, vynaklada
erro -onis m. tulk
eructo -are -avi -atum hovori, rozprva,
spieva almy; zvraca, dvi, riha
eruditio -onis f vzdelanie, uenie, ue
nos
eruo -ere -rui, -rutum vykopa, vyhra
ba, vyry, vyptra, vynies na svet
lo; vyvrti, znii; eruere libertati
bus zbavi slobd, vsad, privilgi
erus al. herus -i m. pn

esca -ae f jedlo, poknn, lkadlo, n


vnada, nstraha
escensio -onis f vystpenie do vky,
vstup
ese o -ere arch. v tvaroch escit bude, es
cunt bud
essedarius -ii m. bojovnk na voze
essedum -i n. vojensk dvojkolesov
vozk
essentia -ae f scno, bytie, existencia
esuries -iei f hlad
esuritio -onis f chu na o
ethnicus -a -um (gr.) pohansk
ethnieus -i m. (gr.) pohan
ethologus -; m. (gr.) imittor, herec, ka
rikaturista
eufortunus -a -um astn, preastn
euchologium -ii n. kniha modlitieb, li
turgick kniha
eulogiae -arum f (gr.) prajnos, ili
vos, tedros, darcovstvo
eulogium -ii n. testament
evangelicus -i m. evanjelik, zvestovate
dobrej zvesti
evangelium -ii n. dobr zves, novina
evenio -ire -veni -ventum vyjs, dopad
n, prihodi sa, even/us non evenit
vsledok sa nedostavuje (nevychdza)
eventus -us m. vsledok, ex eventu
poda vsledku
eversor -oris m. rozvraca, hubite, kto
obracia o naruby, niite, kaziteT
everto -ere -vem -versum rozvrti,
znii, naruby obrti, podkopa, pri
vies na mizinu
evidens -entis viditen, zrejm, jasn
evidentia -ae f nzornos, jasnos, zrej
mos, prehad, evidentia certitudinis
zrejm istota
eviro -are -avi -atum slabn, ochabo
va, neby mun
evitabilis -e vyhnuten, uniknuten,
omu sa mono vyhn
evitatio -onis f vyhbanie sa, unikanie

evitatus -a -um nepovolan, nevyzva


n (na vojensk slubu); vyhbajci sa,
vysliI (vojak:)
evoeatio -onis f povolanie (na vojensk
slubu), vyzvanie
evoeator -oris m. vyzvate, buri, ver
bova
evolutio -onis f rozvinovanie (papyruso
vho zvitku), tanie; vvoj
evo Ivo -ere -vo/vi -vo/utum rozvin, e
vo/vere tibrum rozvin, ta knihu;
vysvetova, vyklada
evu Igo -are -avi -atum sprstupni Tudu,
uverejni, vyhlsi, vyzradi
ex improviso znenazdajky, neakane,
nhle, zrazu
ex integro celkom, plne
exacte z dontenia, ntene, musiac
exactio -onis f vyberanie, vymhanie
(poplatkov, dani)
exactor -oris m. vykonvate, vybera
(exektor)
exaltatio -onis f povyovanie sa, vy
vyovanie, velebenie
exalto -are -avi -atum povyova, vy
vyova, povzna, pozdvihova
ex amen -minis n. zstup, dav, roj, hf;
skka, jazek na vhe; rozhodnu
tie, bo sd
examinatio -onis f zbavenie ivota, u
smrtenie, zabitie
examino -are -av; -atum vyetrova,
ska, vyvaova
exarmo -are -avi -atum odzbroji, od
a zbrane
exaro -are -avi -atum vyora, zora,
vykopa; napsa do vosku, vyry do
kovu, vytesa do kamea, napsa,
napsa na pamtnk
excavo -are -avi -atum vydlaba, vyro
bi dutinu, vyhf bi
excedo -ere -cessi, -cessum ods,
vzdiali
sa,
umrie;
vyboi,
previni sa
44

....................i lle li mm.................


exemptio -onis f vyatie, vnimka
( z prvomoci)
exequor -sequi -secutus preskma,
vykona
exerceo -ere -cui -itum cvii, trpi,
neda pokoj, uskutoova, emptio e
xercita est kpa sa uskutonila;
spravova, vectigalia exercere spra
vova prjmy (dchody), quaestionem
exercere vyetrova, exercere pacem
zachovva mier, exercere arma
chopi sa zbrane, zaat vojnu, exer
citando bojujc
exercitator -oris m. cviite, trner
exercitium -ii m. vcvik, cvienie
exhibeo -ere -bui -bitum podva, poskytova, predloi, odovzda, vyko
nva, e. iustitiam vykonvam spra
vodlivos, e. servitia poskytujem
sluby, numerus exhibiti podacie
slo
exhibitor -oris m. predkladate, pod
vate, ex. praesentium litterarum
predkladate tejto listiny, exhibito
riae litterae listina, ktorou sa nieo
prikazuje, nariauje
exhibitum -; n. podan spis, numerus
exhibiti podacie slo spisu, listiny
exhorta -ae f napomnajca re, k
ze
exhortatio -onis f povzbudzovanie,
nabdanie
exhortator -or;s m. kazate, vyklada,
vysvetovate Psma
exigentia -ae f poiadavka, potreba,
vyadovanie
exigo -ere -eg; -actum vyha, vybe
ra, vymha, vyadova, poadova,
vyadova, tibi exigenti na tvoju ia
dos; dokonova, uskutoova, exe
gi monumentum postavil som (dal
som si postavif) pomnk, pamtnk, ho
mo exacta aetate lovek vysokho
veku; urova, vyjednva

excelentia -ae f (Exc.) znamenitos,


vnimonos
excelsitas -atis f vzneenos, vsos
excelsa -orum n. vysok postavenie, in
excelsis na vsostiach, v nebi
excelsum -i n. vina, vysok miesto
ex cep tio -onis f vnimka, vhrada, ob
medzenie, vyatie
excepto -are -avi -atum chyta, lapa
exceptor -oris m. vytrhva, kto vybe
r miesta zo spisu, kto vypisuje
excessus -us m. odchod zo ivota,
smr; vyboenie, previnenie, vtr
nos
excidium -ii n. zapadnutie, pd, skaza,
zhuba
excipio -ere -cepi -ceptum vybera, vy
slobodzova, vya, exceptis decimis
po odpusten desiatkov; vydra, im
petum excipere vydra tok; prija,
pohosti; excipio pecuniam dostvam
peniaze; uti; dozvedie sa, dopo
u sa
excisio -onis f vyatie, znienie, vyvr
tenie
excitatio -onis f pobrenie, precitnutie,
podrdenie
excitatus -a -um prudk, div, podr
den, prenikav
excludo -ere -clusi -c1usum vyli,
vya, obmedzi
exclusive s vylenm, vyatm koho,
oho sler. excl.
excommunicatio -onis f vylenie, vy
obcovanie (z cirkvi), danie do kliatby
exconsul -lis m. (consularis -is m.) ex
konzul, bval konzul
executor -oris m. vykonvate, ex. tes
tamenti vybavovate poslednej vle,
vymhate, exektor
exemplar -aris m. obraz, predobraz,
vzor, prklad; opis, kpia
exemplo -are -avi -atum odpsa, napo
dobni, rozmnoi
4S

exorsa -orum n. poiatky, podujatia


exortus -us m. vchod
exosus -a -um nenviden na smr
expectatio -onis J oakvanie, naptie,
zvedavos, pro omnium expectatione
ako vetci akali
expedio -ire -ivi -itum vymota, vy
plies, vyslobodi; da do poriadku,
dovies do konca, usporiada
expeditio -on is J vprava (vojensk);
vybavenie, pripravenie
expeditus -a -um von, ahko pohyb
liv (vojak), pripraven, pohotov
expensa -ae J vynaloen peniaze, n
klady, vdavky
expensae -arum J vdavky, nklady,
trovy, traty
expensarium -ii n. kniha vdavkov
experientia -ae J sksenos, experien
tia docet sksenos u; skka, po
kus, poznanie, poznatok; experientia
veritatis dkaz, overenie pravdivosti
experimentum -i n. pokus, experiment,
pokusn predmet, sprva o posden
experior -iri -itus sum poksit sa, sk
si, opovi sa, presvedi sa
expers -ertis neastn, przdny, bez
oho
expertibilis -e iadan, prjemn
expertus -a -um kto nieo sksil, sksen, osveden, znal
expertus -i m. znalec, odbornk
expes bez ndeje, bezndejn
expiatio -onis J oistenie, odpustenie,
uzmierenie
explanatio -onis J vklad, vysvetlenie,
objasnenie
expletus -a -um dokonen, dokonal
explicit (liber) koniec knihy
explicite zretene, jasne, rozvinuto
exploratio -onis J vyetrovanie, zisovanie, ptranie, pehovanie
explorativus -a -um skobn, pokus
n, vyetrovan

exigue mlo, ledva badatene


exiguum -i n. mal, sotva badaten
mnostvo, kvapka, hstka, dao led
va badaten
exiguus -a -um mal potom, sotva ba
daten, krtko trvajci, tam exiguo
tempore v takom krtkom ase
exilium -ii n. (exsilium) cudzia krajina,
vyhnanstvo
eximius -a -um vybran, vborn, zna
menit, neobyajn
eximo -ere -emi -emptum odnma, o
dobera, odstraova, si maiestatis
quaestio eximeretur keby sme ne
uplatnili sthanie pre urku velien
stva; vyslobodi, vya
exinanio -onis J vyprzdnenie, vyrabo
vanie
ex -inde (exin, exim) na to, potom, a
lej
exiquitas -atis J skromnos, spokojnos
s mlom, exiq. temporis krtkos a
su
exitiabilis -e zhubn, skazonosn, exi
tialis superstitio zhubn (skazonosn)
povera
exitum -i n. skaza, zhuba, smr
exitus -us m. vchod, odchod, vsle
dok, koniec, smr (odchod zo ivota)
exlamatio -onis J vkrik, zvolanie, vy
hlsenie, vrok
exlex -legis mimo zkona, nezkonn
exlex -legis m. J (oban, obianka) stojaci
mimo zkona
exoletus -a -um dospel mladk, ob
benec, milenec, rozpustilec, rozto
pank
exorbito -are -avi -atum vyboi, dosta sa z koaje, z drhy
exordium -ii ll. zaiatok, vod
exornatio -onis J vzdoba, skrlenie
exoro -are -avi -atum vyprosi, vymodlika, uprosi koho, vymodli,
prosbami obmki
46

.................._
.
; .................
explorator -oris m. vyzveda, pin
explosio -onis f. vbuch, vypskanie,
vbuch smiechu, posmechu
expolitio -onis f. vybIsenie, vyhladenie
expono -ere -posui -positum vyloi,
vystavi, pohodi, vyda napospas;
vymenova radnka na miesto,
do funkcie
expositio -onis f. vklad, rozbor (diela),
rozvrh, osnova, vmer, defincia,
vymedzenie; pohodenie dieaa; v
stava, expozcia
expositum -i ll. vdavok; vystaven
vec, expont
expostulatio -onis f. vyadovanie,
prosby, poiadavky, poiadavka na
zruenie priamych dan
expressio -onis f. vyjadrenie, vraz
expresso -are -avi -atum vyjadri, vy
slovi, znzorni
expressus -a -um vrazn, nzorn,
zreten, expressis verbis vslov
ne
expressus -a -um vslovn, vynten,
vytlaen
exprimo -ere -pressi -pressum vytlai,
vyobrazi, znzorni, expressis libris
vo vytlaench spisoch al. libris im
pressis v tlaench knihch; vynu
cova, robi ntlak
exprobratio -onis f. vitka
expugno -are -avi -atum vydoby, pod
mani si, vzia, zabra tokom, zv
azi, vymc, vynti si
expulsio -onis f. vyhnanie
expulsor -oris m. vyha
expultrix -tricis f. vyhaka, zaha
jca
expurgo -are -avi -atum oisti sa, o
milosti sa, sui expurgandi causa
aby sa oistil, ospravedlnil
exquiro -ere -sivi, -suum ptra, vy
zveda sa, skma, vyetrova
exquisitus -a -um vybran, starostliv,

vborn, zkostliv, vyhadvan,


chlostiv, dbal
exsaturo -are -avi -atum nasti, uspo
koji
exsecratio -onis f. preklnanie, kliatba,
zloreenie, prsaha
exsecror -ari -atus sum prekl na,
hromi
exsecutio -onis f. vykonanie oho, roz
sudku (poprava), rozsudok; sprva ob
ce; vymhanie, alovanie
exsecutor -oris m. vykonvate, exek
tor, alobca
exsequor -sequi -secutus sum vykon
va, sledova do konca, iussa exsequi
plni rozkazy
exsi (Judovo) vyhral som
exspiro -are -avi -atum vyparova sa,
vydychova; umiera, vypa du
u
exstirpo -are -avi -atum vykoreni,
znii, odstrni, extirpatae terrae
klovisk, kopanice (obrbanie pdy na
mieste vyklovanho lesa)
extasis -is f. (gr.) vzruenie, vytrenie,
extza
extemporalis -e bez prpravy, nepripra
ven
extemporaneus -a -um nepripraven,
improvizovan
extensus -a -um roztiahnut, irok,
dlhoizn, per extensum po celej r
ke, v celom rozsahu
exter -tera -terum vonkaj, cudz, in
externis partibus orbis v najodJah
lejch krajinch sveta
extinctor -oris m. hasi, niite, kaziteJ
extraneus -a -um odporujci, nesprv
ny; cudz, cudzinec
extraordinarius -ii m. odborn nemoc
nin lekr; mimoriadny profesor
extrarius -a -um vonkaj
extremitas -atis f. vrchol, krajnos, hra
nica, medza, konatina
47

.......

m ..................

extremium -i n. krajnos, odahlos, inter


extrema v krajnom nebezpeenstve
extrinsecus -a -um vonkaj
extructio -on;s f stavanie, budovanie
extructor -oris m. stavite
extune od tej doby, odvtedy
exustio -onis j splenie
exuviae -aru". f odat odev, perky,
zbroj, pozostatky, telesn schrnka,
koris

facultas -atis f monos, prvomoc,


prvo; fakulta (vysok kola)
facultaticula -ae f mal majetok
faenilis -e lny, senn, vhodn na se
no, herbae faeniles lne trvy
faenum -i n. seno, potrava z lk
falcator -oris m. kosec; vrobca koskov al . ks
falcatura -ae f kosba, pokos (miera)
falco -on;s m. sokol
falsitas -tis f klam, nepravda
famularis -e sluobncky, v slube postaven niie
famulus -; m. sluha, pracovnk, po
mocnk
fanaticus -a -um chrmov, kazsk;
ialen
farcimen -m;n;s n. klobsa
farina -ae f mka
fascinum -; n. musk pohlavn d
fassio -onis f vpove, vyhlsenie; priznanie, vyznanie, vierovyznanie; tes
tament, fassionales litterae posledn
va (testament); svedeck vpove,
svedectvo o vpovedi
fasti -orum m. kalendr; radn de,
ke mono sdi
fateor -er; -fassus sum vypoveda, vyznva, priznva
faticanus -a -um (faticinus) veteck
fatiga -ae f nava, ustatos, ukonanos
fatigatio -onis f nava, ustatos
fatior -ar; arch. vypoveda, ni faciatur
testimonium keby nevypovedal svedectvo
fatuitas -am f hlpos
faustitas -atis f zdar, astie
faustus -a -um priazniv, astn
fautor -oris m. priaznivec, iliv lovek, priateJ
fautum -; n. zdar, ilivos, priaze
favor -oris m. priaze, oddanos, obuba
favorabilis -e iliv, priatefsk, prjemn, obfben

F
faba -ae j fazuJa, bb
fabella -ae f bjka, rozprvka, bse,
divadeln kus, hra
faber -abn m. remeselnk, majster o
ho, faber ferrarius kov, faber tig
narius tesr, faber scriniarius archi
vr (v prvom vzname: stolr); vtvar
nk, vrobca
fabrica -ae j diela, tovre, magister
fabricae staviteJ; farsk kostol (du
chovn subjekt prva)
fabricator -oris m. vrobca, majster,
remeselnk, stvori teJ
fabrilis -e remeseln, zrun, kov
sky, stolrsky, umeleck, stavite
sk, schopn
facetus -a -um artovn, vtipn, krs
ny
facies -ei j tvr, obliaj, pekn vzor,
facies loci tvr miesta, de facie ad
faciem tvrou v tvr (zoi- i), ad fa
ciem possesionis k majetku
facinus -noris n. skutok, facinus facere
dopusti sa zloinu; zl skutok, zlo
in, ohavnos, niomnos
fadio -onis f konanie, innos; strne
nie, nadanie; poburovanie, sprisa
hanie; politick strana
factitius -a -um strojen, roben
factivos -a -um skuton, uskutonen

48

'

_________.
iill

1__________

fietilis -e hlinen, hrniarsky


tietilis -is m. hrniar, keramik
tide (od fidus adv.) verne, primne
tidelis -e veriaci, kresansk
tidelis -is m. kresan, veriaci
tidens -entis dverujci si, sebavedo
m
tides -ei f. viera, vernos, prisaha ver
nosti
tiducia -ae f. dvera, spoahnutie, zve
ren vec, zverenie
fidueiarius -a -um zveren do sprvy,
do opatery
figulus -i m. hrniar
tigura -ae f. podoba, tvar, obraz; krs
na vec, pvab; mravn ponauenie;
vzor napodobovania
tinitor -oris m. mera, kto oznauje
medze, hranice
fimus -i m. hnoj , neistota
tiseina -ae f. k, kok
fiagellum i n. bi, reme
fiorenus -i m. zlat (peniaz), platidlo,
floren, zlatka
foreeps -cipis f. kliete
fomx -jicis f. nonice
forinseeus zvonku
formatus -a -um organizovan, uspo
riadan, litterae formatae svedectvo,
odporac list
formido -are -avi atu m strachova sa,
b sa, mat ctu
formido -inis f. strach. hrza, posvtn
cta
formositas -ads f. upravenos, krsa,
pvab, elegancia
formula -ae f. podoba, vzor; pravidlo,
predpis, prvny predpis, agere ad
formulas kona poda prvneho
predpisu
fornax -nacis f. pec, kozub, vyha
fornix -nicis m. oblk, klenba
fortiticatio -onis f. opevnenie, hradby

feeunditas -atis f. plodnos, rodnos


fenetum al. faenetum -i n. lka
fenus al. faenus -i m. rok
feodum al. feudum -i n. lno, feudum
fera lis -e pohrebn, tkajci sa mrtia
feria -ae f. de (v tdni), feria secunda
pondelok, feria tertia utorok, feria
quarta streda, feria quinta tvrtok,
feria sexta piatok, feria septima so
bota
feriae arum f. sviatky, slvnosti, fe
rias agere slvi sviatky, (prelvat)
przdniny
feriatio -onis f. slvnos, sviatok
feriatus -a -um sviaton, dies feriatus
nerobotn de
ferina -ae f. zverina
ferio -ire bi, t c, mlti; uzavrie, foe
dus ferire uzavrie zmluvu
ferme takmer; zvyajne
ferramentum -i n. elezn nradie, n
stroje, tye
ferrarius -ii m. kov
ferratus -a -um okovan, okut, obit
elezom
ferrugo -inis f. hrdza, hrdzav farba,
tmav kovov farba
ferrum -i n. elezo, vrobok zo eleza,
me, dka, zbra; boj, ruunt in fer
rum rtia sa do boja
fertilis -e rodn, plodn, vnosn, bohat
fertilitas -ads f. rodnos, plodnos
ferto -onis f. tvrtina hrivny
festivitas -atis f. sviatok, slvnos; ve
selos, vtipnos
festum -i n. sviatok, slvnos, post fes
tum po slvnosti, po vetkom (neskoro)
festus -a -um sviaton, slvnostn,
die festo vo sviaton de, per dies
festos cez sviatky
fetialis -e tkajci sa zmlv, zmluvn
fetura -ae f. plodenie, plemenenie;
mlat
-

49

------

------

fortifico -are -avi -atum opevova, u


pevova, utuova
fortis -e pevn, siln
fortitudo -inis f chrabros, statonos,
smelos
forum -i n. von trh, jarmok, forum
Neosolinse banskobystrick trh, fo
rum piscarium al. piscatorium rybn
trh, forum Strigoniense ostrihomsk
trh, index fori sprvca trhu, trnice,
richtr, tributum fori so/emnis trho
v poplatok, trhov da; sd, forum
ambu/atorium sd bez stleho sdla,
forum appellatorium odvolac sd,
forum camera/e bansk sd, forum
conscientiae al. poenitentiae sd sve
domia, forum consistoria/e cirkevn
sd, forum contradictiorium dokazo
vac sd, forum de/egatum delego
van sdna stolica, forum Divinum
Bo sd, forum divisoratus rozho
dovac sd (stolica), forum ecc/esias
ticum cirkevn sd, forum dominale
zemepansk sd, forum externum ci
viln sd, forum sedriale najvy
sd, sdna stolica, forum imputatio
nis nekompetentn sd, forum indi
catum al. indicarium sd, tribunl,
forum metropolitanum arcibiskupsk
sd, forum nobilium achtick sd,
forum primatia/e arcibi skupsk sd
(primas), forum revisorum odvolac
sd, forum saecu/are svetsk sd,
forum tabu/are krovsk sd, forum
urbanum mestsk sd
forus -; m. chodba; rad sedadiel na lo
di, fori publici rady obecenstva
fossa -ae f priekopa, jama
fossiUs -e vykopan, vyhynut, fosiIn,
skamenen, predpotopn
fosslo -onis f kopanie, dolovanie
fossor -oris m. okopva, ronk, vinr;
bank; hrobr
foveo -ere fovi, fotum zahrieva, pri-

hrieva, podporova, pria, ii, usi


lova sa, snai sa, by spokojn,
astn, hovie si
frater -tris m. brat, rehon brat, frater
carnalis al. frater germanus vlastn
brat, Jrater patrue/is bratanec
fratriclda -ae m. bratovrah
fraudator -oris m. podvodnk, klamr,
spreneverite
. fraudo -are -av; -atum klama, okla
ma; prs o o, by oklaman
fraus -dis f klamstvo, podvod, pia
fraus nevinn podvod, koda, fraudi
esse by na kodu
frenum -i n. brzda (na voze), brna
frequentia -ae f hojn poet, ast o
pakovanie; dav, zstup
frequento -are -av; -atum naplova,
zaJudova, v hojnom pote navte
vova, frequentare /udos zastovaf
sa v hojnom pote na hrch, frequ
entare ferias v hojnom pote na
vtevova slvnosti
fretus -a -um opret, spoliehajci sa na
oporu (osobu), fretus his animis spo
liehajc sa na tto priaze
frictio -onis f trenie, chani e, ma
s
frigeo -ere by chladn, studen, omdlieva, by vysi len
frondator -orn m. vinr, sadr
frondosus -a -um listnat
frons -ondis f lstie; veniec z lstia, ra
toles, konrik
frons -onas f elo, prieelie, predn
strana, fasda; front, predn bojov
lni a
frudifer -era -erum plodonosn, ro
diaci, ovocn
fruduarius -a -um ovocn, plodn,
prinajci ovocie
frudus -us m. povanie, vnos, i
tok, roda, odmena, odplata
frumenta -orum n. dvky obilia
50

lJIII
mIIIIlmj Q _______

_______

frumentarius -a -um obiln, rodn


frumentarius -i m. obchodnk s obilm
(frumentator -oris m.)
fruor frui pouva, ma itok, stka
sa, marilo frui i s manelom
frustra darmo, mme, zbytone, na
przdno
frustratio -onis f klamanie, podvdza
nie, skok, zmar
frustrum -i n. ksok, ssto
frux frugis f (fruges -um f) plodiny,
obilie, ovocie, itok, roda, pros
pech
fugio -ere fugi uteka, unika, vyhbat
sa, strni sa
fulelo -ire -ivi -itum podporovat, po
mha, podopiera, dva podperu
fumalis -e dymov, fumales denarii
da od komna, domov da
fumidus -a -um dymiaci, mudiaci,
fajiaci, zadymen
funale -is n. svieka, faka, luster
funda -ae f prak, kua
fundamentalis -e zkladn
fundatio -onis f poloenie zkladu, za
loenie, zkladina
fundator -oris m. zakladate, kto dva
finann a in zklad zkladiny
fundus -i m. dno, zklad, pda, poze
mok, usadlos
funebris -e pohrebn, smton, lau
datio funebris nekrolg, chvla i
nov zosnulho (pohrebn chvlore)
funero -are -avi -atum usmrti; pocho
vva
funis -is m. povraz, lano
funus -eris n. pohreb, pI. fuoera -um n.
pohrebn obrady
fur furis m. f zlodej, zlodejka
furca -ae f vidlica, rzsocha
furuoculus -i m. zlodejek
furvus -a -um ierny, tmav
fusilis -e tekut
fusio -onis f rozliatie

fustis - is m . kyjak, kl
fusus -a -um rozliaty, rozloit, roz
siahly, irok
futilis -e nespoahliv, neist, jalov,
niomn
fututio -onis f sloenie, slo

G
gabalis -e daov, dvkov, poplatko
v
gabalus i m. kri, ibenica; klamstvo,
liv slovo
gabeIIa -ae f dvka
gabia -ae f klietka, vzenie
gala -ae f radostn slvnos, vron
jarmok
galerus -i m. (galerum - ; n.) koen
iapka
gallioa -ae f sliepka
gallus -i m. koht; (Gallus, Gl)
ganea -ae f krma
ganeo -onis m. pijan, mrnotratnk
ganeum -i n. hrenie, utrcanie
garba -ae f snop, otiepka slamy
gaudenter radostne
gehenna -ae f dolie pri Jeruzaleme;
peklo
gena -ae f l; tvr; oi, on jamka
generalia -orum n. zisovanie dta a o
kolnost narodenia na sde
generalis -e rodov, veobecn, studi
um generale univerzita (universitas stu
-

diorum)

generalis -is m. vojvodca, velite arm


dy; predstaven rehole
generalitas -atis f veobecnost, vetko
generatio -onis f plodenie, pokolenie,
genercia
generati -orum m. prslunci poda
rodov, po rodoch, veobecne
generator -oris m. pIoditeT, otec, pre
dok
51

IIIIi'IIIllllIl Q .
lI!HI
i!!liIiB_______

_______

generositas -atis j urodzenos, dobr


pvod rodom, achetnos, uachti
los
generosus -a -um urodzen, achtick,
generosissimus prav achtic
genetivus -a -um vroden, prirodzen,
rodinn
genetrix -icis j rodika, matka, Saneta
Dei Genetrix svt Bohorodika
genitor -om m. rodi, otec
genius -ii m. genius (strny duch osoby,
miesta), dua, indulgere genio pria si
genoeidium -ii n. vradenie udskch
rodov aI. nroda, genocda
gentilieus -a -um rodov, kmeov,
nrodn, prislchajci rodu
gentilis -e rodov, patriaci k rodu, prbuzn
gentilis -is m. len rodiny, rodu
gentilitas -atis f rodov prbuzenstvo
Georgiea -orum n. spevy (bsne) O ronctve (Vergi liove)
germanitas -atis j bratstvo, sesterstvo,
prbuzenstvo (polcrvn)
germanus -i m. vlastn, frater germa
nus vlastn brat, soror germana
vlastn sestra
gero -ere gessi gestum nosi, nies,
sprva sa, spravova, riadi
gesta -orum n. skutky, iny, deje
gestamen -inis n. kroj , at, odev; bre
meno; nosidl
gestator -oris n. nosi, nosite; podlo
ka, podstavec
gestus -us m. dranie tela; posunok,
gesto
glaeba -ae f (gleba) hruda, zem, pole,
pda, roa
gloria -ae f slva, es, tba po slve,
ctiiados, pcha
gloriosus -a -um slvny, chmy, py
n, chvlen
glubo -ere -psi -ptum olupova, oklb
va, obera

glutino -are -avi -atum zliepa, spja


gnome -es f (gr.) mylienka, sudok,
poznanie
gradatim postupne, stupovito
graduo -are -avi -atum udeli hodnos,
gradus (akademick titul)
grandiloquus -a -um slvnostne hovo
riaci, chvliaci sa
grandis -e veJk, ohromne veJk, v
ny, dleit, genus grande vznee
n, vysok (tl); star, grandis natu
starec vo vysokom veku
granditas -atis j veJkos, vzneenos
granulatio -onis j zrnenie, zrnitos
granum -i m. zmo, jadro
gratabunde vemi vane
grate milo, s radosou, rd, vane
gratesj (len v l . a 4. pde pI.) vaka, vaky, grates ago akujem, grates per
solvere odvai sa
gratia -ae j krsa, pvab, obbenos;
vnos, priatestvo; lska, lskavos,
milos, vanos, vaka, gratias ago
vzdvam vaky, akujem, (v abl.) e
xempli gratia napriklad, Dei gratia
z Boej milosti, mea, tua, nostra, ves
tra gratia kvli mne, tebe, nm, vm
gratifieatio -onis f preukazovanie
vanosti, vaky
gratiis al. gratis zadarmo, bezplatne
gratuitus -a -um daromn, niomn,
mmy; bezplatn
gratus -a -um mil, obben, persona
grata obben osoba, lovek s
priazou (diplomat)
gravamen -inis n. archa, bremeno, tia
. gravanter aI. gravatim nerd; ako
gravedo -inis j ndcha, chrpka
gravio -onis m. (grafio) grf (comes)
gravis -e ak, vny (vha), dleit,
vny, zvan (vmam); prsny, a
ko znesiten
gregalis -e patriaci k stdu; obyajn,
jednoduch
52

lIWdliI _______

________

gregalis -is m. pastier


gregatim v hfoch, hfue, v stde, v kdli
grego -are -avi -atum zhromaova
grenarium -ii n. spka, sypre
grossitudo -inis f. hrbka, tunota
grossus (denarius) -i m. gro
grossus -a -um tun, hrub, drsn
guardia -ae f. sprievod, sprevdzanie,
ochrana, ochranka
guardianus -i m. sprvca rehole, gvar
din
gubernaculum -i n. konnidlo, riadenie,
rei publicae gubernaculum spravo
vanie ttu (vlda)
gubernanter riadne, v smere
gubernatio -onis f. konnidlovanie, riadenie
guerilla -ae f. mal arvtka; vojna, boj
guerra (gerra, verra) -ae f vojna, boj
gubernator-oris
m.
kormidelnk,
sprvca, vldca gubernie
gurgulio -onis f. hrdlo, hrtan
gustatus -us m. chutnanie, ochutnva
nie, chuf
gymnasiarchus -i m. (gr.) riaditel grc
kej koly telocviku a umen, riadite
gymnzia
gymnasium -ii n. (gr.) gymnzium,
grcka vyia kola prevane atletic
kho zamerania
gymnicus -a -um (gr.) telocvin, por
tov, pfbojov (skok do dialky, hod
otepom, beh, hod diskom, pstn zpas)
gynaecium -ii n. (gr.) asf domu v Grcku
vyhraden enm, ensk izby
gyro -are -avi -atum (gr.), krti, krti
sa, obchdza dookola
gyrus -i m. kruh, okrun cesta; zvit

vo vlastnctve, vlastni, satis habere


ma dos, habe tibi maje si; pokla
da koho za koho, plebes habetur
servorum loco lud je pokladan za
otrokov, et vir et civis optimus ha
bebatur ten bol pokladan za velmi
dobrho mua a obana, frustra ha
bere nedba na o, zanedbva o,
honori habere poklada za es, ma
za estn, habere gratiam preukazo
va vernos, spolahlivos
habet habetur je
habilis -e schopn, vhodn
habilitas -atis f. schopnos, spsobilos
habitaculum -i n. obydlie, bydlisko,
byt
habitatio -onis f. bvanie, byt
habitator -oris m. obyvatel
habitus -us m. odev, at, rcho, habi
tus laicalis laick odev, habitus mo
nachalis mnske rcho (habit); po
mery, stav, pro habitu pecuniarum
podla majetkovch pomerov
haeredftas -atis f dedistvo
haeres -edis m. (heres) dedi
haeresis -is f. (gr.) volba, vber; sekta,
kacrstvo (odklon od pvodnho nboen
stva vberom lnkov viery)
haeretfcus -a -um heretik, kacr, blu
dr, odpadlk k inej viere
harmonicus -a -um shlasn, sladn,
harmonicum lexicum paraleln slov
nk, vyven
harpago -inis m. hk
hastiludfum -ii n. hdzanie otepom,
rytierska hra, turnaj
hyalus -i m. (gr.) sklo, color hyali far
ba skla (dozelena), farba vody
hebdomadarius -a -um tdenn
hebdomas -adis f. (gr.) sedem, sedem
dn , tde
hebetudo -inis f. ochabnutos, malt
nos, malomyselnos, tupos
helluo -onis m. zhralec, mrnotratnk

H
habena -ae f. uzda, liace; riadenie, vl
da
habeo -are -ui -itum ma, ma v drbe,
53

......................F
Nijm................
helvella -ae f. zelenina
hemicyclium -ii n. (gr.) pol kruh, pol
kruhov sedadlo
hera -ae f. al. era -ae f. pani
herbarium -ii n. herbr, zbierka lisovanch rastln, byln
herbula -ae f. bylinka
hereditas -ads f. dedistvo, dedovize
heredito -are avi -atum dedi
heremita -ae m. (eremita f.) pustovnk,
pustovnka
heres -edis m. dedi, heredem scribere
ustanovi za dedia
herilis -e (erilis -e) patriaci pnovi, pa
nej, pansk
herus -i m. (erus -i m. ) pn (oproti pod
danmu)
hetaeria -ae f. (gr.) zdruenie, spolok
(nbo!ensk, politick)
hlberna -orum n. zimn tbor (na zimovanie vojska)
hilum -i n. malikos, drobnos
histrlcus -a -um hereck, divadeln
histrio -onis m. herec, divadelnk
hiulcus -a -um roztiepen, prasknut
homagium -ii n. pocta, vzdanie pocty,
cty, hold; sub vernosti; manelsk,
svadobn dar
honestum -i n. dobro, es, mravnos
homilia -ae f. (gr.) duchovn re, k
ze, vklad biblickho textu
homullus -i m. (homunculus -i m.) lo
vieik
honor -oris m. es, pocta, cta, doctor
honoris causa estn doktor (bez dok
torskch skAok na lDIiverzite) (Dr.h.c),
honor Dei cta k Bohu; estn rad,
honores v starovekom Rme neplate
n rady, gradum honorum tradere
radne postupova a po konzult
honorarius -a -um estn, na poctu
honorit1co -are -avi -atum cti, uctie
va
hora -ae f. as, doba, hodina, zrelos

horarium -ii n. strojov hodiny


hornus -a -um (horninus -a -um ) toho
ron
horologium -ii n. (gr.) slnen, vodn
hodiny kJepsydra
horreum -i m. stodola, spka, zsob,.
re; vel r, veln
horribilis -e hrozn, stran, horribile
dictu stran vyslovi (strach to vyslo
vit), horibile est victu hrozn je i
hortamentum -i n. prostriedok na po
vzbudenie
hortatorlus -a -um povzbudzujci, na
hovrajci
hortulanus -a -um patriaci k zhrade,
zhradn
hortulanus -i m. zhradnk
hospes -itis m. hostite, pohostinn
priate, ptnik, pocestn, cudzinec,
hospodr
hospita -ae f. hostiteka, pani domu,
hospodrka, cudzinka
hospitale -is n. tulok pre chudobnch,
nemocnica
hospitalis -e pohostinn, cubiculum
hospitale hosovsk izba
hospitium -ii n. pohostinstvo, miesto
pohostinstva, hostia
hospito -are -avi -atum hosti
hostia -ae f. obetn zviera, obeta; hos
tia, obltka
hostilitas -ads f. nepriatelstvo
. hostimentum -i n. vyrovnanie, odveta,
odplata
humanitas -ads f. Judskos, lskavos;
cultus atque humanitas vzdelanos,
humanizmus, cultus humanus civilis
que kultra
humaniter ludsky, priateskm spsobom
humatio -onis f. pohreb, pochovvanie
humiliatio -onis f. ponenie, pokora
humilio -are -avi -atum poni, pokori

54

illim\
illW. ClHl i!ll
U!IJI!lIIIi________
ilI
_

__________

humilitas -atis J nzkos, ponenie,


pokornos, slabos, malos
humuletum -i n. chmelnica
humulus -i m. chmel
Hungaricus -a -um uhorsk
Hussita -ae m. husita, prvrenec Jana
Husa
huzaro -onis J husr, jazdec
hybrid a -ae m. J (gr.) mieanec, mie
anka
hydraulicus -a -um (gr.) hydraulick,
s vodnmi palami
hydria -ae J (gr.) dbn na vodu
hydrops opis m. (gr.) vodnatieka
hymnizo -are -avi -atum spieva chvlospevy, hymny, velebi
hymnus -i m. (gr.) chvlospev, oslavn
spev bostva, hymna
hypocausis -is J (gr.) vykurovanie pod
podlahou
hypocaustum -i n. (gr.) vykurovanie
pod podlahou
hypocrita -ae m. (gr.) herec, mm, po
krytec

I
laceo -ere -ui lea, ma polohu, roz
klada sa; by premoen, porazen;
by uvznen, by vo vzen
iactantia -ae J chvlenie sa, vystatova
nie, pcha
iactura -ae J strata, koda; odhodenie;
nklad; obeta
iam prve, konene
iamdietus -a -um u spomnan, hore
uveden
ianitor -oris m. vrtnik, kostolnk, ia
nitor careeris alrnik, strnik
ianus -i m. (ianua -ae J) vstupn br
na, kryt vchod, brna
iatralipta -ae m. (gr.) mastikr
icon -onis J (kona -ae J) ikona, ob
raz
ietus -a -um postihnut, zasiahnut
(bleskom), udret
ietus -us m. der, nraz; draz, przvuk
idea -ae J (gr.) mylienka, predstava,
pravzor, idea
idiolatra -ae m. (gr.) modlosluobnk,
pohan
idioma -atis n. (gr.) jazykov zvlt
nos, idim
idiotismus -; m. (gr.) zvltnos rei, ja
zykov prvok
idolum i n. (gr.) obraz, podoba, idol
ieiunlum -ii n. pst, doba pstu (pred
Velkou nocou)
lesus -u m. (gr.) Jei, Jesus Christus
Jei Kristus, per Jesu Christi vulne
ra pri ranch Jeia Krista
ignavia -ae J lenivos, neinnosf, zba
belos, nevedomos, zanedbanos
ignobilitas -atis J neurodzenos, nizky
pvod, neTachtickos
ignoranter nevedomky, bez vedomia,
upovedomenia
ignorantia -ae J nevedomos, nepoznanie

CH
charisma -ae J dar lsky, lska
charta -ae J list, listina, charta cursualis potov poukka; spis
chartaceus -a -um papierov
chartarium -ii n. archv
chibrio -onis m. dbn
chirothecarius -i m. (gr.) rukavikr
chrismale -is n. (gr.) biela atka
christianitas -atis J kresanstvo
christos -a -um pomazan chrizmou,
posvtnm olejom
Christus -i m. Kristus (Pomazan)
chronica -ae J kronika, dej episn
zznamy z roka na rok (asov da
je)
.

55

11
.....................

rr

li

imperfedio -onis nedokonalos


imperialis -e cisrsky, vladrsky
imperialis -is m. zlat (peniaz)
imperium -ii n. rozkaz, moc, nadvlda,
ra, najvyia moc (vojensk)
impermeabilis -e nepriechodn, nepr
stupn
impignoro al. impignero
-are -avi
-atum da do zlohu
impotens -entis bezmocn, slab, im
potentes obyvatestvo okrem patrici
jov (chudobn!) , bezprvni
impressio -onis f vnucovanie, tlak, tla
enie, tibri impressi tlaen knihy;
peiatka
improperium -ii n. urka
impropero -are -avi -atum karha, vy
ta, ura
inaequatus -a -um nevyrovnan, ne
spravodliv
inaestimabilis -e neodhadnutern, ne
oceniten
inanitas -atis J przdnota, svetsk mr
nos
inantea asom, kedysi
inauguratio -onis J uvedenie do radu,
poiatok vldy, ujmanie sa rad
nch povinnost
inbeneficio -ere -feci uvies do dobro
denia, do beneticia
incarceratio -onis f uvznenie, alro
vanie
incarcero -are -avi -atum uvzni
incarnatio -onis J vtelenie, incarnatio
Dominica narodenie Pna
incassum (in cassum) naprzdno, na
darmo, zbytone
incentor -oris m. poburovate, buri,
strojca sprisahania
incessanter neprestajne, ustavine
incestum -i n. hanebn in, smilstvo,
hriech
incidens prleitostn
incisio -onis J zrez, odstavec

ilico na tom mieste, v t chvu


iIIedor -oris m. zvodca
iIIusio -onis f prelud, vidina, ilzia,
posmeok
illustratio -onis f znzornenie, osviete
nie, zjav, kaz
illustrator -oris m. vysvetova, vy
svetfovate
illustris -e osvieten, i/lustrissime naj
osvietenej (oslovenie ilie)
ilumunatio -onis f osvetlenie, osviete
nie, osvietenstvo
im prompto hne, v hotovosti
imaginarius -a -um zdanliv, v pred
stave, obrazn
imbrex -icis J s ohbanmi kridlami
(strecha)
immaculatus -a -um nepokvrnen,
ist, lmmaculata Virgo Maria ne
pokvrnen Panna Mria
immediate bez sprostredkovania, ne
sprostredkovane, priamo, bezpro
stredne
immediatus -a -um priamy, bezpro
stredn
immensitas -atis J nadmernos, ne
smiernos, nezmeratenos
immoderantia -ae J nesmiernos, ne
spsobnos, nemiernos
immorior -i, -mortuus sum zomrie
v om, pri om
immunitas -atis J oslobodenie od po
vinnosti, sluieb, poplatkov; slobo
da, vsada; privilgium; odolnos
proti nkaze, imunita
impeditivus -a -um stojaci v ceste,
spsobujci prekky .
impellucidus -a -um neprehadn, ne
priesvitn
impendium -ii n. pean nklady, v
davky
impensa -ae J nklady, vdavky, vy
naloen peniaze; zadosuinenie, o
betovanie
=

56

....................amOOW
ilM

rr

Inclitus -a -um (inclutus) slvny, chmy,


preslven, inc/uta Roma slvny Rm
Incompatibilitas -atis f nezluitenos
funkc v jednej osobe
Inconsutilis -e nezovan, nezoit
Incontinenti hne
Inconventia -ae f (inconvenientia -ae,
f) nezhoda
Inconvulsus -a -um neoslaben, ne
otrasen
Incredulitas -atis f nevera, nedvera,
neviera
Increpatio -onis f karhanie, okri kova
nie (sa)
Indecenter neslune, neprslune, nepatrine
Indeftciens neprestajn, ustavin
independentia -ae f nezvislos
Indesinenter neprestajne
indicator -oris m. ukazovate, heslr
indico -are -avi -atum oznai, vyznai, vyzradi, uda, prezradi
indico -ere -dixi -dictum prikza, ozn
mi, vyhlsi (vojnu), uloi, tributa
indicere uloi dane
indictio -onis f indikcia, slo oznau
jce poradie roku v cykle 1 5 rokov
od roku 3 1 2 po Kr. ; vyhlka
inditTerenter bez rozdielu
indigena -ae m. domorodec, domci u
sadlk
indigeo -ere -gui by bez oho, indi
gens esse nema, by bez oho
indiges -etis m. domci, tunaj, di indi
getes domci bohovia; domci svtec
indigus -a -um potrebn; chatrn
indissolubilis -e nerozluiten, nezru
iten
'
individualis -e patriaci jednotlivcovi;
nedeliten
individuum -i n. nieo nerozdeliten,
nerozluiten; atm
indubitatus -a -um nepochybn, ne
spochybniten

inductio -onis f navdzanie, uvdza


nie, nvod
inductu na podnet
indulgentia -ae f zhovievavos, dobrotivos, lskavos
indulgentiae -arum f odpustky
indultum -i n. milos, odpustenie
indultus -a -um splnen, povolen
indultus -us m. splnenie, povolenie,
dovolenie
indumentum -i n. odev, rcho
inebriatio -onis f opjanie sa, opilstvo
inetTabilis -e nevslovn, nesmierny
ineo -ire, -ii, -itum vchdzam, vstupujem, vpadm, zanam, inire cas
trum napadn hrad
inerrans -antis nebldiaci, ist, pevn
infallibilis -e neomyln
infallibilitas -atis f neomylnos
infans -antis m. malik princ, infant
infans -antis nehovoriaci, nem
infantula -ae f malik dievatko
infantulus -i m. malik chlapek
infarctus -us m. zha, infarkt, upchatie
infernalis -e pekeln
infernus -i m. diabol
inftt zana (hovori)
infligo -ere -flixi -flictum spsobi, in
fligere poenam uloi trest
infortunium -ii n. neastie
infra dolu, medzi, infra annum menej
ne rok
infrascriptus -a -um dolu podpsan
infrequens -entis mal potom, mlo
navtevovan, mlo obvan, osd
len; osamoten
infrigo -ere -fregi -fractum nalomi,
zlomi, porui, veritas infracta est
pravda bola poruen, prekrten
infructuosus -a -um neplodn, nev
nosn
infula -ae f stuka, pska (odznak ka
zov, vestlok, obetnch zvierat)
infundibulum -i n. lievik
57

..
insignia -ium n. vladrske, rektorsk
insignie. odznaky, znaky
in sign is -e vznan, znamenit. medi
cus arte insignis znamenit lekr
(odbornk)
insignitas -atis f znamenitos, vzna
nos
insigniter npadne. vnimone. nad
mieru. osobito
insimulatio -onis f kriv, nepodloen
obvinenie. aloba
insinuo -are -avi -atum oznmi. da.
lichoti. zskava priaze
insipidus -a -um nechutn. bez chuti
insitor -oris m. kupec. obchodnk;
sprvca, tajomnk
insolitus -a -um nezvyajn. neobyaj
n. vzcny. zriedkav
inspecturus -a -um part. fut kto bude
ptra. skma, pozera do veci. na o
inspico -ere -spexi -speetum pozera do
oho. nahliadnu, dozera. (inpektor,
dozorca)
instabilitas -atis f nestlos
Instantia -ae f nhlenie. naliehanie;
prkaz. hrozba. zvanos. neodklad
nos
instar n. kpia. odraz. ako osi. po
dobn na o, ako (pri porovnani)
instita -ae f obchod, spona. spojivo.
pska. iara
institutio -onis f vyuovanie. vzdel
vanie; zariadenie; zvyklos; sstava;
nvod, nuka; uvedenie do radu
institutum -i n. ustanovenie, ustanovi
ze. intitt; pln. zmer. zaat die
lo, program; ivotn zsada. zsada
filozofickho smeru
instrumentum -i n. nstroj, prostrie
dok; vojensk vstroj ; listina (notr
sica). doklad, dokument
instruo -ere -struxi -structum poui,
intruova. da nvod, uvies, zora
di, zokova (vojsko)

ingenlarlus -ii m. ininier


ingenlum -ii n. nadanie; delo, delostre
lectvo; majstrovstvo opevovania, u
menie stava pevnosti
ingero -ere -gessi -gestum zamiea sa do
nieoho, nasypa, nalia o do oho
Ingressus -us m. zaiatok, vstup, vpd,
ingressus /itis zaiatok sporu
inhabilis -e nemotorn, neschopn, ne
majci schopnos al. majetok
inhabltator -oris m. obyvateT
inhlbeo -ere -bu; -bitum zakazova, za
braova, zadriava
Inhibitio -onis f zkaz, zabrnenie, za
dranie
inhibitorius -a -um zakazujci, zabra
ujci, inhibitoriae litterae zabrau
jci list (zkaz)
Inhonoratus -a -um nepocten, bez
vnosti
inhumatus -a -um nepochovan
Inlungo -ere -iunxi -iunetum uloi,
pripoji, prikza, vnti
innatus -a -um vroden (od innascor
-sei -natus sum)
innotesco -ere -tui stva sa znmym,
oznamova, dva na znmos, pre
zrdza
inqullinus -i m. prielec. privandrova
lec. eliar
Inquisitio -onis f ptranie, vyetrova
nie. inkvizcia
insalutatus -a -um nepozdraven
inscientia -ae f nevedomos. nezn
mos
inscitia -Ile f neznalos. negramotnos
insculpo -ere -seu/psi -seu/ptum vy
dlaba. vry. vpsa. nomen tabu/is
inscu/ptum meno vyryt na doti
kch
insidiator -oris m. vojak v zlohe.
strojca. osnovateT zloinov
insigne -is n. znak. znmka, odznak,
erb
58

rr
insuavitas -atis j nepnjemn dojem,
pocit nezvyajnosti
insultus -us m. napadnutie, tok, ur
ka, posmech
insumo -ere -sumpsi -sumptum veno
va sa, vynaloi silie a as
insuper navrch, navye nad o, okrem
toho
intabulo -are -avi -atum zapsa do po
zemkovej knihy (intabulovat)
integralis -e patriaci k celku, neoddeli
ten, podstatn
integraliter bez poruenia, neporuene
integro -are -avi -atum uvies do p
vodnho stavu, sceli, napravi, ob
novi, integra res rozhodnut vec,
neporuen zsada
intelligibilis -e zrozumiten
intensio -onis j naptie, rozptie, sila,
mocnos, draz
intensio -onu j silie, zmer, mysel;
spor
intensus -a -um siln, mocn, drazn;
napnut, napt
intercessio -onu j zakroenie, prvo
zakroi proti omu; sprostredkova
nie, zaruenie
intercessor -oris m. ruiteT, zakroova
teT, odporca, intercessor legis zakro
ovateT proti zkonu
interdictum -; n. zkaz, prtorsk roz
hodnutie; zkaz bohosluieb a nbo
enskch konov, interdikt
interdictus -a -um zakzan, nepovolen
interes iifteresse rok, roky
interfedor -ris m. vrah
interficio -ere -feei, -fectum usmrti,
zavradi, zabi
interitus -us m. znik, zhuba
interminatio -onis j hrozba
intermissio -onis j preruenie, prestvka, odklad
internecivus -a -um vyhladzovac, bel
lum internecivum vyhladzovacia vojna

internuntius -ii m. sprostredkovate


sprv
interpellatio -onis j preruenie, vyru
enie, skoenie do rei, otzka
interpositio -onis j vloka, pripsan
poznmka; sprostredkovanie, posta
venie medzi km, m
interpretor -ari, -atus sum vyklada,
vysvetTova; preklada, tlmoi
interrogatum -i n. otzka
interrupta -orum n. rozvaliny, ruiny,
zrcaniny
interruptus -a -um preruen, poko
den
intersum interesse by zainteresovan,
ma podiel, podiea sa
interusurium -ii n. rok
interventor -oris m. nvtevnk, ruite,
pomocnk, sprostredkovate
interventus -us m. nhly pnchod,
nhle vstpenie, poskytnutie skorej
pomoci, zkrok
intestato bez zvetu, bez testamentu
intimo -are -avi -atum da dovntra,
zveri, oznmit
intitulo -are -avi -atum dva nzov,
pomenva
intraneus -a -um vntorn, domci, tu
zemsk
intrinsecus -a -um vntorn
introitus -us m. vstup, prvo vstpi;
pnchod, vchod
introrsum al. introrsus dovntra, vntri
intultus -us m. pohlad, zahadenie do
seba; vzor, vhJad; zrete
inuba -ae j hriva, hrebe (kohta)
invalidus -a -um slab, chor, invalido
legum auxi/io pretoe ochrana zko. na bola nedostaton
invenio -ire, -i, -tum pns na o, njs
o, vynjs, dozvedie sa, nihil a/iud
inveni ni in som sa nedozvedel
inventarium -ii n. i nventr, o sa d
kde njs
S9

rr
inventor -oris m. vynlezca, pvodca,
objavite
inventrix -tricis f vynlezkya
inventum -i n. vynlez
investio -ire, -ivi, -itum ati, oblieka;
slvnostne prepoia cirkevn hod
nos alebo lno (investitra)
invieem striedavo, navzjom, vzjom
ne
invidia -ae f zvis, nenvis, invidia
claudor pre zvistnka som zatvore
n
invisitatus -a -um nevdan, vzcny;
neviditen; nenavtven
invitator -oris m. pozvate (na hostinu)
invito -are -avi -atum pozva, vola
k sebe, vbi, lka
involuerum -i m. oblka, katuka,
puzdro, tubus
involutus -a -um zavinut, nejasn
iobagio (joba-) -onis m. v najstarom
obdob uhorskch dejn oznaenie
pre najvyie postaven osobnosti u
horskho ttu okrem kra (palatIn,
bn, dvorn sudca, upan, podupan),
V strednom obdob veobecne pre
kategriu ud rzneho vsadnho
postavenia, iobagiones Sancti regis
jobagini sv. kra, osobne slobodn
dritelia krlovskch donci za vo
jensk slubu, ktor svoj pvod od
vodzovali od krla tefana, iobagio
nes Regni al. regis in kategria, io
bagiones podTa zemepna, krTovsk
jobagini, iobagiones castri hradn
jobagini, usaden na krTovskej p
de a vykonvajci vojensk povin
nosti, iobagiones Ecclesiae cirkevn
jobagini sliaci preltom al. cir
kevnm hodnostrom, iobagiones e
quites jobagini krovskej jazdy
(hradnej jazdy), iobagiones de eastren
sibus jobagini vybrat z obyvate
ov hradu (bradanov) a poven za

IIiI"

l _______
i'lllI

vojensk zsluhy (samostatnl slachtici


bez hradnch poviMosti), iobagiolles e
xercitua/es
iobagiones castri, io
bagiones honesti al. cum honore jo
bagini hodnostri, iobagiones natu
ra/es iobagiones Sancti Regis, no
bi/es iobagiones achtici bez pod
danskch usadlost, sluobnci, pod
dan, iobagiones sessionati al. eoloni
jobagini majci usadlos, ale u
bez postavenia achticov; v maar
ine titul aj najniieho poddanho
ioeale -is n. ozdoba, klenot
ioealia -orum n. drahokamy, skvosty
itero -are -avi -atum cestova, opakova, s tou istou cestou
iterum po druh raz, znova, z inej
strany
itinerarium -ii n. cestovn dennk, iti
nerr
itinerarius -a -um cestovn, cestujci
itinero -are -avi -atum s po ceste,
cestova, putova
iubeo -ere -iussi -iussum prikazova,
nariaova, vyslovi shlas, schvao
va, legem latam iubere kza schva
lovaf zkon
iubileum -i n. radostn vroie, oslava
pamtnho da, jubileum, iubileus
annus milostiv rok
iubilo -are -avi -atum jasa, plesa, o
slavova jubileum, teit sa, veseli
sa, radova sa
iudex -icis m. sudca, posudzovate,
richtr, iudex terrae zemsk (krajin
sk) sudca, iudex euriae dvorsk
sudca, tie hofmajster, sprvca k
rie, dvora, iudex nobilium slny
sudca
iudieatorium -ii n. schopnos sdi, u
sudzova; rozum, sudok
iudicialis -e prikazujci, prisudzujci,
sudcovsk, procesn, sdny
iugerum -i n. jutro pdy (asi 1/4 ha), ln
=

60

_______

K ______

lugiter ustavine, nepretrite, spolu


lugum -i n. janno, ujannenie, podrobe
nie koho
lumentum -i n. an dobytok (kone, vo
ly, somre)
luramentum -; n. prisaha
lurator -oris m. prisediaci na sde, pri
san
luratus -a -um zaviazan prisahou,
pod prisahou
luratus -; m. prisan sudca, porotca,
konel
lurgium -ii n. ostr vmena nzorov,
spor, proces
lurisconsultus -i m. prvnik, znalec
prva
iurista -ae m. uiteT al. posluch prv
nickej fakulty
ius iuris n. polievka, omka
lus juris n. prvo, ius in re prvo na
vec, ius canonicum cirkevn prvo,
suo iure plnm prvom, ius quaesi
tum nadobudnut prvo, sui iuris es
se by svojprvny, samostatn, ius
paternum otcovsk prvo, ius
Slavicum slovansk prvo, ius servi
le nevoInicke prvo, iura reddere
vykonvaf spravodlivos, uplatova
prvo, ius iurandum (gen.) iuris iu
randi prisaha, iure prvom, oprvne
ne, iura stolae dchodky farnosti
iussivus -a -um rozkazovaci
iussum -; n. nariadenie, sdny prikaz,
rozkaz
iusum (iosum) dolu, na zemi
iuvencula -ae f. dievina, dievica
iuventas -atis f. (iuventa) mlados,
mlad vek, mlde
iuventus -utis f. mlados, mlad vek;
mlad mustvo, vojaci
iuvo -are iuvi iutum pomha, (s akuz.)
podporovaf, teif, obveseIovaf
luxta vedra, iuxta crucem vedIa kria,
prve tak, rovnako, iuxta mecum z-

rove so mnou, visuque et auditu


iuxta venerabilis na pohlad i z po
utia rovnako ctihodn

K
Kalendae -arum f. l . de rimskeho ka
lendra, prv de v mesiaci
Kalendarium -ii
n.
kalendr,
Kalendarium Gregorianum Grego
rinsky kalendr (od r. 1 582 po Kr.)
karissimus -a -um najdrahi, najmili
katholicus -a -um (ca-) (gr.) veobec
n, katolicky

L
labarum -i n. vlajka, zstavka, riska
zstava
labecula -ae f. kvrnka, pokvrna, hrie
ik
labelculum -i n. pera; stok
labes -is f. zrtenie, pd, skaza, neas
tie, kvrna, zhuba, ujma, koda,
mor, labe fidelitatis repletus nakaze
n morom nevery
labina -ae f. padok, padok mravov;
o spsobuje padok
labor labi lapsus sum pomyknf sa,
dosta sa na ikm plochu, spadn,
padnf
laborator -oris m. robotnik, pracovnik,
rolnik
laboratorlum -ii n. pracova
laboratus -a -um namhav, ak, lo
potn
labrum -i n. okraj ; umvadlo, vaa,
misa
lacus -us m. priekopa, jazero
laetabundus -a -um naradosten, pln
radosti, kto sa me, m tei
61

IlIl!IIJIlI\1&&&&dLt &&
lW!lIII
!.lm
Il __________

__________

laieus -a -um (gr.) laick, nekazsk,


neuen (jednoduch z ludu)
tambo -are -avi -atum lza, olizova,
bozkva, lambo plan/as bozkva
nohy lambo palmas bozkva ruky
lamen -minis n. plieok, lamen ferri
elezn plieok
lami na -ae f dotika, platnika, plieok, iletka
laneeatus -i m. kopijnk
lancinator -oris m. popravca, kat
landgravius -ii m. dein kniea
v Nemecku, landgrav
lapinosus -a -um (Iapidosus) kamenn,
skalnat
lapsus -us m. pd, pomyknutie sa,
lapsus calami chyba pri psan (pe
ra), lapsus linguae chyba v rei (po
myknutie jazyka), lapsus memoriae
zlyhanie pamti; hriech, pochybenie
laquear -aris n. vykladan (zdoben) po
vala
laqueus -i m. sluka. poovncke oko,
elezn nstraha, osdlo
largitor -oris m. tedr darca, rozha
dzovate, afr; uplca, platkr
largitudo -inis f rka, d ka; srde
nos, hojnos
largus -a -um irok; bohat, tedr,
larga licentia irok monosti; do
volenie
laterna -ae f (lanterna) lampa, lamp
latifundium -ii n. vekostatok, veko
statkrska pda
latitudo -inis f dka, h bka, rka;
hojnos, plnos
lator -oris m. navrhovate, lator legis
navrhovatel zkona
baiulus legis
Moji
latro -onis f oldnier, lpenk, zbojnk
latum -i n. rka
latuseulum -i n. tly bok
laudabilis -e chvlitebn, chvlyhodn

laudatio -onis f oslavn re, slov


chvly na poes, laudatio funebris
nekrolg
laudes -um f chvlorei (stredovek du
chovn ludov piesne); es, slva
laura -ae f veobecn nzov kltorov
na Vchode, v ortodoxii
laus laudis f chvla, pochvala, uzna
nie, studium laudis snaha po chvle;
vrok, rozhodnutie
lavaerum -i n. krst; krstitenica, um
vadlo
lavatorium -ii n. umyvre, kpea
laxus -a -um priestorn, irok, alek,
rozsiahly; neviazan, slobodn, cum
laxo sinu s otvorenm nrum
lebes -eds m. kotol, kotlk
leetiea -ae f nosidl na nosenie hod
nostrov
lectio -onis f tanie, prednanie (na
vysokej Ikole); vber, volba; text, lek
cia (vybran asf) na pouenie
lector -oris m. itate, predtajci; a
kademick, vysokokolsk uite
lectorium -i n. oltrna doska; chrmo
v zbradlie; kaadlo; itre
leetorius -a -um uren na tanie, lec
torius liber tanka
lectura -ae f vber na tanie textov
lectus -a -um vyhadvan, znmy, vy
nikajci; zvolen
leetus -i m. poste, leadlo; manelsk
poste, manelstvo
legalis -e tkajci sa zkonov, zkon
n, zkonit, stavn, legales dis
ciplinae prvo (khonick i civiln )
legatio -onis f poslanie, vyslanectvo,
rad legta (zstupcu velitela, miestodri
teIa)
legatus -i m. vyslanec, posol, legt,
predseda cirkevnho sdu, legatus
Sedis Apostolicae ppesk vyslanec
s mimoriadnou plnou mocou, lega
tus natus roden diplomat

62

______

L ______________

legifer -a -um navrhovate, navrhujci


zkon
legisactio -onis f zkonn kon, z
konn aloba, sdny proces
legislator -oris m. zkonodarca
legitimatio -onis f oprvnenie, zmoc
nenie na prvne kony, /egitimatio
jilii uznanie syna za vlastnho
leguminosae -arum f strukoviny
lemniseatus -a -um ozdoben stuka
mi, marami
lena -ae f kupliarka, prostittka
len o -onis m. kupliar, zvodca, erotick
maniak
lens -enns f oovica; oovka, ohnis
ko, fokus
lessus -us m. (lessum) nariekanie, opla
kvanie
letalis -e zhubn, smrten
levo -are -avi -atum vyzdvihn, levo
pecuniam vyberm peniaze; vyplati
peniaze
libamen -inis n. (Iibamentum) liata o
beta ( oproti zpalnej na oltri)
libator -oris m. obetnk, oltrnik
Iibellus -i m. knika, spisok, dielko; a
loba, iados
Iiber -bri m. zpis, katalg, matrika,
kniha, Uber baptizatorum kniha po
krstench, liber conjirmatorum kni
ha birmovanch, liber ordinatorum
kniha posvtnch konov, liber sti
pendiorum kniha poplatkov, Iibri ri
tuales knihy obradov, liturgick kni
hy
liberalis -e slobodn, dstojn, dobro
tiv, achetn, uachtil
Iiberalitas -atis f es, statonos;
vlastnosti slobodnho loveka; ochota, tedros
Iibertas -atis f sloboda, slobodomyse
nos; oslobodenie od dan; vsada
achty; libertatis praerogativae v
sady slobody, vhody slobody

libet ( lubet) -ere libuit pi sa, chce


sa, Iibitum est mihi p/ura dicere rd
by som prehovoril obrnejie
Iibita -orum n. zuby, chky
Iibitinarius -ii m. hrobr, pohrebn k
Iibitus -us m. elanie, zuba, o sa pi, o je komu mil
libra -ae f libra, jednotka vhy
(0,327 kg), per aes et Iibram zkon
nm spsobom
Iibramentum -i n. vha (na venie), z
vaie; pruina, mincier
libum -i n. obetn kol
Iieentia -ae f povolenie, dovolenie, Ii
centia poetica o je dovolen bsni
kovi (voInost), odchlka od pravidla
lieentiatus -; m. dovolenie, licencit;
lubova, neviazanos, drzos, pcha;
akademick titul pred doktortom
Iieite dovolene, dovolenm spsobom
lictor -oris m. liktor, len sprievodu
rmskeho radnka s odznakmi moci, fasces cum securibus zvzky pr
tov so sekerami (aj znaky tuistov); kat
liga -ae f spolok, spojenie, spojenectvo
ligamen -inis n. zvzok, zoit, obvz; puto
ligatura -ae f zvzok, zviazanie, spojenie
lignatio -onis f zbieranie dreva, radia
ligneus -a -um dreven, vyroben z
dreva
lima -ae f plnik, rapla
limatura -ae f prach pri opilovan zla
ta, kovov; krabanie slonoviny; is
tenie, hladenie
Iinimentum -i n. mazadlo, mas
linteum -i n. pltenn rcho, at
Iinum -i n. an, anov ni
Iiquamen -inis n. omka
Iiquet je znme, NL (skr.) non Iiquet
nie je dovolen
Iiquor -oris m. vlaha, miazga
Iiterarlus -a -um psomn, literrny,
ludus Iiterarius zkladn kola

63

___-----

IL

.
\ _______

lolium -ii n. kko, sne (obiln)


longaevus -a -um starobyl, veit, vy
sokho veku, staruk
longitudo -inis f d ka, vzdialenos,
dlh trvanie, as
Ion gum -i n. d ka, dlh as
lorica -ae f brnenie, pancier; ochrana
nsypu, hrdze
lorum -i n. reme, uzda, bi, ostrohy
losunga -ae f heslo, znamenie
lotio -onis f umvanie, kpanie
lotium -ii n. mo (mina)
lucror -ari, -atus sum zskava bohat
stvo, bohatn
lucrum -i n. zisk, zrobok, lucrum ca
merae prjem komory; prospech, v
hoda
lucta -ae f (Iuctatio) namhanie, trpe
nie, zpasenie
ludificatio -onis f zahrvanie si, po
smievanie sa, klamanie
lues luis f nkaza, pina, hnis, mor,
pohroma, skaza
luminosus -a -um svetl, jasn, iari
v, skvci, skvel, vynikajci
lupa -ae f prostittka
lustratio -onis f oisovanie, oistn o
beta, prehliadka, kontrola
lustrum -i n. spis majetku (pri cenze
v IUme kadch pt ro1cov), obdobie pia
tich rokov, vpis z registra; moiar,
brloh, htina; verejn dom
lutum -i n. bahno, hlina, il
luxurio -are -avi -atum hri, vystrja,
by bujar
luxuriosus -a -um bujn, bujar, mr
notratn; prekrsny
luxus -us m. bujnos, rozmar, prepych,
ndhera, bohatos
Iychnus -i m. (gr.) kahan, svietnik, svie
tidlo, lampa
Iympha -ae f (gr.) nymfa, vodn vla;
ist voda, vlnka, vlnka na vode;
miazga

Iiteratenus psomne, do litery, doslovne


Iitigiosus -a -um sporn, vyvolvajci
spory, hateriv
Iitigium -ii n. spor, hdka
Iittera -ae f psmeno, psmo, umenie
psania, listiny, list, literae matrimo
niales al. litterae copulativae sob
ny list; vedy, vedeck zujmy, vzde
lanie, homo litteratus vzdelan lo
vek, artes et litterae umenia a ve
dy
loca -Drum n. miesta v krajine, loca
credibilia usadlos veriacich; miesto
bydliska; miesto odpoinku, hrob;
sprvne, prav miesto, locus sigilli
miesto peate, loci communes spo
lon miesta, zsady, princpy, sch
my v kompozcii rei, suo loco na
svojom mieste; ltka, tma, locus de
amicitia nmet o priatestve
loca ri um -ii n. poplatok za byt, pdu, da
locatio -onis f prenjom, njomn
zmluva
locator -oris m. prenajmate, olts; ko
lonizan agent (sprostredkovatel medzi
majitelom pdy a novmi usadlikmi)
loci -orum m. miesta v knihch
loco -are -avi -atum usudzova, u
miestova, fundum locare pre
naja pozemok; zadva prcu, 0 peram locare da urobi, vypraco
va
loculus -i m. mesteko; poklada, mal
rakva; schrnka, skrinka, puzdro,
pova, peaenka, meec
locumtenens (tenens loeum) driaci
miesto, na mieste koho, zstupca,
locumtenens regius krovsk mies
todrite
locuples -etis m. bohat, majetn lo
vek, boh, spoahliv (v platen),
hodnovern
locus -i m. miesto
loedoria -ae f (gr.) hana, potupa
64

................_
9.
ffi ..............__
vzneenej, rector magnificentissi
mus veaven rektor (radn titul ria
ditela koly, univerzity); vekomon (o
slovenie pnov v stredoveku)
machina -ae J stroj , pka; klad,
skok, nstraha
machinamentum -i n. baran, obliehac
stroj , strojov zariadenie, pI. spory,
klady (machincie)
machinator -oris m. stavite, vrobca,
strojca; strojnk, vrobca strojov
machinor -ari, -atus sum vyma,
pripravova, stroji
maiestas -atis J vekos, vzneenos,
velienstvo, Maiestas Velienstvo
(oslovenie cisrov, krlov, magntov, bar
nov a pod.), Maiestas Carolina ve
obecn zkonnk Karola IV. (pvod
ne) Codex Carolinus
maior -oris m.f. vy, vyia, druh
stupe od magnus
maioratus -us m. nstupncke, pred
nostn prvo najstarieho (dedisk)
maiordomus -i m. zstupca franskch
krTov; sprvca vekho pozemkov
ho majetku, sprvca Tachtickho
majetku, domu
maiores -um m. popredn obania,
meania, zmon udia
maledictio -onis J zloreenie, kliatba,
ohovranie, pohana
maledictus -a -um zloreen, prekliaty
malefactor -oris m. zloinec, zlosyn;
kodca, zlodej
mastigium -ii n. (gr.) bi, korb
malignans -antis m.f. zlomysen, ne
prajn, zvistliv, zhubn, kodliv
(lovek)
malignitas -atis J zloba, zhubnos, ne
primnos, skpos
malignus -a -um kodliv, zl, zhub
n, satansk, ertovsk
malitia -ae J zlomysenos, ibalstvo,
kodorados

M
macellarius -ii m. msiar
macellum -i n. jatka, vsek, maslarstvo; vrobky z msa; trh s msom
maceratio -onis J manie
maceria -ae J plot, ohrada, mr, stena
macies -ei J vychudnutos, upadnutos,
suchoty, tuberkulza
mactus -a -um zvelien, zveleben,
oslven, macte virtute estof slva
tvojej statonosti ! , mactef nazdar,
bu zdrav, zdar Boh ! (bancky po
zdrav)
macu la -ae J kvrna, machua, hanba
maculosus -a -um pokvrnen, poha
nen, popinen (aj mravne)
magister -tri m. uite, majster, magis
ter litterarum riadite koly, predsta
ven koly, magister ludi riadite
koly, magister artium liberalium
majster slobodnch umen (stredovek
hodnos doktor filozofie); sprvca, magis
ter bonorum sprvca majetku, ma
gister pecorum dozorca stda; veli
te, magister equitum veliteT jazdy,
magister militum velite vojska;
predstaven, predseda, magister offi
ciorum predstaven cisrskych kan
celri, magister civium meanosta,
starosta obce, magister agasonum
paholok pri kooch, magister dapife
rorum hlavn stolovnk (na hostinch)
magistratus -us m. rad, magistrt
(mestsk rad v krlovskch mestch);
radnk
magnas -ans J achtic, vemo, d
stojnk, nelnk
magnificentia -ae J vzneenos, honos
nos, Magnificentia Vzneenos (oslo
vovanie rektora vysokej koly)
magnificus -a -um vzneen, vynikaj
ci, honosn, magnificentior comp.
vzneenej, magnificentissimus naj65

...................
& i&..................
mallo maile, malui radej chcie, chcie
dobre
maltum -i n. slad
malum -i n. jablko, ma/um Punicum
grantov jablko
mancipatio -onis J prevod vlastnc
kych prv (formlny odovzdanm z ruky
do ruky, chytenm za ruky pred svedkami,
tlapnutm si), res mancipii nadobudnu
t vec, majetok
mandateIIa -ae J prkaz, zmocnenie
mandator -or;s m. zmocnenec, splno
mocnen kona, mandtnik, oprv
nen plnou mocou
mandatum -i n. loha, rozkaz, pr
kaz, zmocnenie, poverenie, pln
moc
maneo -eye mansi mansum zosta, by,
trva
manes -ium m. mni , mnovia, "due
zomrelch," preludy
mango -onis m. obchodnk s drahmi
kovmi, kamemi, masami
manipulus -i m. snop, otiepka; vojensk oddiel (ata)
mansio -onis J byt, bvanie
manuale is n. prruka
manus -us J ruka, manu propria m.
m.p. vlastnou rukou, manu militari
vojenskou silou, brevi manu krtkou
cestou, manibus temperare zdra sa
nsilia, in manus conventio vznik
moci (podruia) manela
manuscriptum -i n. rukopis
marca -ae J marka (240 g), hrivna
striebra; pohranin kraj , oblas
spravovan markgrfom s vojenskou
prvomocou
marginalia -ium n. (plJ poznmky na
okraj i textu
marginalis -e okrajov, krajn
margo -inis m. okraj , hranica, kraj,
margo telluris summae kraj zemsk
ho povrchu, kraj sveta

marchensis -e markgrfsky
marchio -onis m. markgrf, (sprvcovslc
hodnosf v zemnom stredovekom cechu,
v marke)
marita -ae J manelka
maritatus -a -um enat, vydat
marito -are -av; -atum vyda sa, oeni sa
m aritus -; m. manel
marscalcus -; m. (marescaleus), mar
lek (vysok dvorsk, krajinsk hodnostr),
vojvoda
marsupium -ii n. peaenka, meec,
vrecko
martyrium -ii n. muenctvo, muenc
ka smr
martys -yris m. (gr.) svedok, muenk,
svt
massa -ae J hmota, tvrna ltka; velk
mnostvo, dav, zstup ud
mastruca -ae J kouina, kouch
m ateola -ae J palika
matrimonialiter manelsky, manelskm spsobom
matrona -ae J pani, matka
medialis -e polovin
medietas -atis J polovica
medio -are -av; -atum deli na dvoje,
mediante nocte o polnoci, mediante
domino prostrednctvom pna, me
diantibus litteris touto listinou
meliuscule trocha lepie
meliores -um m. obania so vetkmi
prvami, patricijovia, mocn rody
melioro -are -avi -atum zlepova,
zlepi, obohacova
mellarium -ii n. , veln
mellarius -ii m. velr
memoria -ae J pamiatka, pamtnk,
pomnk
memoriter pamti hodne, pamtihod
nm spsobom
mendacium -ii n. klamstvo, lo, ne
pravda

66

______

M ______________

mendicans -antis m. obrav mnch


mendicus -i m. obrk; v stredoveku
obrav tudent, mendk
mens mentis f. myseT; uch; dua;
zmTanie, sudok, mysel, mente
captus zbaven sdnosti, pomten,
mensa dioecesana dchodky biskup
stva, dare ad mensam uloi (peniaze)
na roky
mensa -ae f. stl, jedle, jedlo, pokrm, hody, hostina; oltrna doska
mensale -is n. obrus na stl
mensator -oris m. stolr
mensi s -is m. mesiac (ast roka), quater
tribus mensibus ante pred tyrikrt
tromi mesiacmi, mensis currentis
benho mesiaca (tohto mesiaca)
mensor -oris m. zememera
mensura -ae f. meranie, miera
mensuratio -onis f. meranie, vmer
mensuro -are -avi -atum mera, bra
mieru
mentior -iri -itus sum klama, vym
Ta nepravdu, popiera, zapiera, fi
dem mentiri zapiera vieru
mentitio -onis f. klamstvo
mercalis -e kupeck
mercator -oris m. kupec, obchodnk
mercatura -ae f. obchodovanie, kupectvo
mercenarius -a -um najat za mzdu
mercenarius -ii m. najat, ndennk;
obchodnk; oldnier
mercimonium -ii n. tovar, obchodn
artikel; obchod, predaj
mercurium -ii n. ortu, iv striebro
merenda -ae f. strava, merinda, vee
ra
mereor -eri -itus sum robi si zsluhy,
zasli sa, bene (optime) meritus
vermi zaslil, kto si zskal velk
zsluhy
meridies -ei f. poludnie; juh; poludnk
meridionalis -e jun; poludaj

meritorium -ii n. prenajman budova


s viacermi izbami; verejn dom
meritum -i n. zrobok, mzda; vyzna
menanie, vyznaenie, zsluha, ex
merito poda zsluhy
meritu s -a -um zaslen, zaslil
merum -; n. ist, nemiean vno
merus -a -um ist, nemiean; prav,
spravodliv
men mercis f. tovar, plat, odmena, ob
chod, stnok (miesto predvania)
messis -is f. atva, zber rody; obera
ka; obi lie
meta -ae f. hranin sti p, hranin ka
me, hranica, medza, koniec, meta
ascendit hranica vychdza, vystupu
je, meta descendit hranica kles,
meta vadit hranica vedie, tiahne
sa
meticulosus -a -um bojazliv, ustrae
n
meticulus -a -um nastraen, premknu
t strachom
metri fico -are -avi -atum sahova sa,
migro ab hac luce odchdzam z toh
to sveta
metricanorus -i m. epick bsnik, ver
otepec
miles militis m. vojak, drb; rytier; novic v Tachtickom stave
miliare -is n. mTa; mHnik
milium -ii n. proso
miluus -us m. kaa, j astrab
minatio -onis f. pohrozenie, vyhranie
minera -ae f. ruda, minerl; baa, rudn baa
minicipium -ii n. (municipium) nepl
noprvne mesto (s vlastnou samospr
vou) so zvzkami voi Rmu; kr
Tovsk mesto
minor -ari -atus sum hrozi, vyhra
sa, robi sa hroznm
minores -um m.f. m l ad vo voj sku,
ni vo funkci i ; n eTachtic i ; chu67

................_r
...............__
moderator -oris m. sprvca, kormidelnk, urujci spsob, mieru
modernus -a -um teraj, modern
modicum -i n. chvka, chvoka
modicus -a -um mal, skromn, non
modicus znan
modiperator -oris m. sprvca, pomoc
nk predstavenho cechu
modulu s -i m. miera, forma dajakej veci
mola -ae f mlyn, mlynsk kame
molaris -e mlynsk, tkajci sa mlyna
molendinarius -ia, -um mlynsk
molendinator -oris m. mlynr
molendinatrix -tricis f mlynrka
molendinum -i n. mlyn
molesto -are -avi -atum obaova, trpi, trzni
molina -ae f mlyn
molinator (molitor) -oris m. mlynr
molior -iri -itus sum usi lova sa, pachti sa
molitura -ae f mletie
molliculus -a -um mkkuk, jemnuk
mollitia -ae f mkkos, rozmaznanos,
rozmar, iadostivos po neresti
molo -are -ui -itum mlie, molita cibaria mka
monacha -ae f mnka
monachus -i m. (gr.) mnch
monasterialis -e kltorn
monasterium -ii n. (mon) kltor
moneta -ae f minca
monetalis -e mincov
monetarius -ii m. minciar, numizmatik,
mincovnk
moneto -are -avi -atum razi mince
monialis -is f mnka
monile -is m. nhrdelnk, zlat retiazka
mons -ntis m. vrch, pohorie; pI. montes
rudn bane
monstratio -onis f ukazovanie, vysta
vovanie na obdiv, ctu

dobnej, minores fra tres mi nori


ti
minuo -ere -ui -utum zmenova, ube
ra, zniova, strca cenu; sekn i
lu(ou)
minutia -ae f malikos, ksok, drob
nos
miscellanea -orum n. zbornk rozmanitch pojednan, rozprv
miscellaneus -a -um zmiean
misellus -a -um neboh, boh, biedny
mi ser -a -um boh, biedny, chudobn, neastn
missa -ae f oma, missa adventicia
manualis oma obetovan za vopred
udelen poplatok, missa animarum
al. pro defunctis oma za due zo
mrelch, missa aurea zlat nedea
v advente, missa cantata spievan
oma, missa commendata oma na
poes svtho vo vig1iu, missa
conventualis oma s chrovm, slv
nostnm spevom so zastpenm o
sobnost, missa cotidiana kadoden
n oma v pracovn dni, missa exe
quialis oma v de pohrebu zomre
lho, missa ferialis vedn oma vo
sviatok a nedeu, missa fidelium om
a za veriacich farnosti (odpustkov
omAa) , missa fundata oma za fund
tora a inch, missa lecta tan om
a (nie spievan) , missa maior hlavn
(verk) oma v nedeu, missa matuti
nalis prv oma (vianOD, venconOD),
missa nocturna polnon oma, mis
sa nova (novella) primin oma (no
vovysvtenho kaza), missa nuptialis
pro sponso et sponsa oma sobna
(za mladomanelov) , missa papalis p
pesk oma, missa parochialis om
a farnosti , missa privata kad ti
ch oma, missa realis skuton om
a (s premenenm a prijmanim)
mixtim zmieane
68

------

" -----munia -ium n. mdn povinnosti , z


vzky, kony
munificentia -ae f dobroinnos, ted
ros
munimen -inis n. opevnenie, ochrana,
hmdba, obrann mr, radn ochra
na (prostriedky ochrany), munimen litte
rarum sila listiny, munimen sigilli
sila peate (zvanost)
munimentum -i n. ochrana, listina
munus -neris n. povinnos, munera
sunl onera rady (radn povinnosti) s
bremen; funkcia; dar, propheticum
munus veteck dar; milos
murator -oris m. murr
muratus -a -um murovan
murus -i m. stena, mr, hradba
musaeum - ; n. mzeum, kninica, tudova
muscipula -ae f pasca na myi
muscus -i m. mach, machov porast
muta -ae f clo, mto
mutabilitas -atis f premenlivos, nestlos
mutarius -ii m. colnk
mutatio -onis f zmena, premena
mutualitas -atis f vzjomnos; poiiavanie
mutuor -ari, -atus sum poiiava, vy
poiiava, vzjomne poskytova p
iky
mutus -a -um nem, tich, pokojn
mutuus -a -um vzjomn, obojstrann,
poian
mysterium -ii m. (gr.) tajomstvo, pI.
mysteria -orum n. tajomn obrady,
mystrie, zasvcovanie v rmci kultu

montana -orum n. vrchy, bral, hory


montanus -i m . . horal, bank
monumentum -i n. hrob, hrobka, pamtnk, monumenta historica histo
rick pamiatky
mora -ae f odklad, akanie, akacia le
hota, mora creditoris, debitoris pre
denie akacej doby veritea, dlnka
mora tor -oris m. zdriavater, odklada
te, akate; poktny advokt; maro
dr
morbidus -a um chor, slab, chorob
n, neduiv
mortarium -ii n. maiar
mortifico -are -avi -atum zabi, usmr
ti
mos moris m. zvyk, obyaj , mrav, ut
mos est ako je zvykom, more maio
rum poda zvyklost predkov, contra
honestos mores proti dobrm zvy
kom
moveo -ere movi motum hba, pohy
bova, uvdza do pohybu, moveo
causam zanam sdny spor; dojma,
spsobova dojatie, znepokojova
mucus -i m. hlien, sopeJ
muldus -us m. dojenie
muliebria -orum n. o patr ene, en
sk veci, potreby; ensk pohlavie
mulier -ris f ena, vydat ena
multa (muleta) -ae f pokuta, stipu/atio
mu/tae sub zaplati pokutu (po pre
bratom sde), pean pokuta
multatio -onis f pokarhanie, potrestanie
multifarius -a -um mnohonsobn
multimodus -a -um mnohorak, rozli
n, rozline uspsoben
multitudo -inis f mnostvo, mnoho Ju
d, dav, zstup, vina (pri hlasovani),
prevaha
mundanus (mundialis) -a -um svetov;
bel/um mundanum svetov voj
na

N
nadus -a -um dosiahnut, nadobudnu
t (nanciscor)
nae (ne) (gr.) no, pravdae
69

...................W .[
l ..................
naevus -i m. matersk znamienko
nane strune
nanus -i m. trpaslk
narramen -mlnlS n. rozprvanie
narratus -us m. rozprvanie
nas naris f nozdra (nos) zvierat, pI. na
res narium f vtip, bystros
nascentia -ae f zrod, narodenie, plod,
ovocie
nascentia -ium n. organizmy, rastliny,
ivochy, rudia
nata -ae f dcra
natalieium -ii n. narodeniny, de naro
denia
natalis (sc. dies) Domini narodenie
Pna, Vianoce, natale (festum) naro
deniny, natale Johannis Baptistae =
24. jna (narodeniny Jna Krstitela)
natatorius -ii n. plavec
nates -tium mf. rodiia (parentes)
nati -torum m. deti, potomkovia
nativitas -atis f narodenie, nativitas
sanctae Marie
8. september, na ti
vitas Christi Vianoce, vigilia
Nativitatis tedr veer
natu rodom, natu minor mlad, natu
maior star (vekom)
natus -i m. syn, legatus natus biskup al.
arcibiskup, ktor m vo svojej
diecze (provincii) prvomoc ppe
skho legta
nave horlivo
naviter usilovne, snaivo
navo -are -avi -atum snam sa, usilu
jem sa
nec
non, needum = nondum ete
nie, dosiar nie
neeessitudo -dinis f nevyhnutnos, pI.
necessitudines prbuzn, priatelia
neene (necnon) ani nie
nector -i nexus sum stva sa nevorn
kom
nectus -a -um (necatus) zabit, mt
vy

negare (necare) zabja


negare tvrdi, e nie, popiera, neuzn
va
negito -are -avi -atum tvrdoijne za
piera
negligens (neglegens) -ntior nedbanli
v, nestarajci sa, nevmav, raho
stajn, mrnotratn
negligenter (neglegenter) -ntius ne
dbanlivo, zanedbane, rahostajne, ne
vmavo, mrnotratne
negotiator -toris m. ivnostnk, ob
chodnk, vekoobchodnk negotiator
negotiatio -onis f peanctvo, zmen
re, vekoobchod
negotiosus -a -um velmi zamestnan,
majci veTa prce
negotium -ii n. in, skutok, loha, ne
gotium suscipere prija lohu, nego
tium dare da, prideli lohu, zlei
tos, rei publicae negotia ttnick
povinnosti, zleitosti, causa negotii
prvny dvod konania
neoterieus -a -um nov, novtorsk
nepos -otis m. vnuk, potomok, zhra
lec, mrnotratnk; synovec; prbuzn
neptis -is f vnuka
neptor -oris m. kto mme ma, utrca, mrnotratnk
nequaquam vbec, nadarmo, nijako,
nequiquam nadarmo, bez vsledku
nequiter niomne, daromne
nequitia -ae f niomnos, daromnos,
nelachetnos, lahkomyselnos
neronior hor ako Nero
nervose -sius mocne, tuho, s napnutm
svalov
nervosus -osior mocn, siln, napnut,
usilujci sa
neuma -ae f nota, neumas agere ud
va takt
nex necis f nsiln smr, vrada, ius
vitae necisque prvo na ivot a na
smr (patrilo otcovi rodiny pater familias)

70

ammrw
o, U WR1IWWIlI______
II
_

_______

nexi -orum m. nevonci, zad en pri


rieknut veriteovi
nexum -i n. zvzok, pika, poha
dvka (zaruen osobnou slobodou dlnka)
nexus -us m. objatie, oblapenie; dlncky zvzok, spojitos (prin)
nidor -ris m. vpar, zpach
nidus -di m. hniezdo, dom, prbytok
niger -grior -gerrimus ierny, tmav,
neastn, zlomysen
nihilominus o ni menej
nihilum -i n. ni, v nijakom ohade
nihilus -i m. jednotlivec, ktor ni neznamen, nikto
nisus -us m. silie, snaha, toto nisu
vemone
nitela -ae f lesk, iara
nitidus -dior -dissimus leskl, blytiaci
sa, trblietav, skvejci sa, krsny,
iariv
nitor niti nisus sum snaif sa, usilova
sa
niveaUs snehov, zasneen
nobilis -e urodzen, achetn, bohat
nobilis -is m. zeman, achtic, nobilis
auridator achtic venujci zlat po
klad, oddan achtic
nobilis -lior -lissimus vzneen, uro
dzen, bohat, znmy, slvny, chr
ny, vborn, achtick
nobilista -ae mf. achtic
nobilitas -atis f achta, Jachtick
stav, Jachetnosf, znamenitos
nocens -centior -centissimus kodliv,
previniI, zloinn
nocimentum -i n. (nocumentum) koda, ujma, krivda
nocticulus -a -um non
noctifer -a -um veernicov
noctifer -i m. veernica
nocturnum .-i n. nocturna hora non
povinnos (duchovn, modlitba), non
kltorn pobonos, spev
nola -ae f zvon (campana)

nomen -minis n . meno, nzov, nomine


poda mena, menom, in nomine
v zastpen, v mene
nomenclatura -ae f menn zoznam,
nzvoslovie
nomino -are -avi -atum menova
nona -ae f deviatok, deviata asf z
rody
nonnuU -orum m. mnoh, niektor
norma -Qe f miera, pravidlo, povin
nosf; uholnica; kltorn, rdov po
vinnosti, predpisy, normam fidei
promissam corrumpere porui slub
vernosti (viery)
nosale -is n. nosn (dchac otvor) na
maske, prilbe
noscitabundus -a -um poznvajci,
poznvajc, majci by poznan
nosse (subst. a info pf.) vedomie, vedomos; e som poznal, e poznal
nostras -atis m. nainec, krajan
nostra tim v naej rei
nota -ae f znaka, znmka, znma vec;
vitka, hana, pohanenie, posmech;
hudobn znaka; poznmka, vysvet
livka, oznmenie; kvrna, chyba
notarius -ii m. pisr, stenograf, konci
pient, notr, kancelr, ttny tajom
nk, estn titul katolckych duchov
nch
notatus -tatior -tatissimus oznaen,
vyznaen, pozorovan, sledovan,
pokutovan, trestan
notifico -are -avi -atum zaznaova,
zapisova, oznamova, informova
notitia -ae f poznanie, vedomosf
notus -tior -tissimus znmy, obyajn,
dobre znmy, vznamn
novacula -ae f britva, n
. novale -is n. nov pole, novina, hor,
rola
novalis -e novo zoran
nove -vissime novo, nedvno, v po
slednej chvli
71

_______

0 _____________

novello -are, -avi, -atum obnovova


novellu s -i m. (novicius) novic, nov
oban, prijat do rdu na skobn
lehotu
novisse (inf. pf., subst.) e poznal, zistil,
vie, poznatok
novissimus -a, -um najnov, posledn,
najkrajnej, najhor, novissima e
xempla najkrutejie tresty
novitas -atis f novota, novos; pove
nie do vyieho stavu, hodnosti ; div,
zzrak
novus -i m. nov achtic, radnk, no
vic, novik
novu s -vissimus nov, erstv, nevda
n, nezvyajn, nesksen, najmlad
, posledn, zadn
nubo -ere -nupsi -nuptum vydva sa,
sloi, dopa sa nevery
nudo -are -avi -atum odkry, odhali,
okradn, olpi, prezradi; zbavi o
chrancov, obhajcov
nullatenus nijako, nijakm inom, ur
ite nie
nullitas -atis f neplatnos, nullitas mat
rimonii neplatnos manelstva
nullus (gen.) nullius, (dal.) nulli (nemi
ni) nijak, res nul/ius niia vec, od
hoden vec; bezvznamn, niotn,
nulla poena sine lege niet trestu bez
zkona
numen -minis n. bosk moc, bostvo,
boia va
numeratio -onis f potanie, vyplca
nie, plat
numeratum -i n. hotov peniaze
numerus -i m. poet, mnostvo; zbor,
zdruenie; len, rozlenenie; rytmus,
takt, stopa; npev, spev
numisma -ads n. (gr.) minca, peniaz
(nomisma)
nummarius -a, -um pean, res num
maria peanctvo
nuneupo -are -avi -atum nazva, me-

nova, (pas.) by menovan; slvnost


ne vyhlsi
nundinae -arum f trhov dni , trh, jar
mok; zkonn lehota na publikova
nie zkona
nunditor -ari -atus sum obchodova,
kupi (kupovat i predvat na jannoku)
nuntia -ae f posolkya, posolstvo
nuntiatio -onis f oznmenie, zvestova
nie, vyhlka
nuntius -ii m. posol, ppesk vysla
nec; sprva, posolstvo
nuper -rrime nedvno, kedysi, pred a
som
nuptiae -arum f svadba, nuptiae inutiles neplatn manelstvo
nutrieius -ii m. ivite, vychovvate
nutrieula -ae f pestnka
nutritor -oris m. iviteT, podporovate
nutrix -tricis f iviteka, chovateka,
pestnka
nympha -ae f (gr.) nymfa, mlad ena,
vodn vla

o
o (cilo), o tempora, o mores , asy,
, mravy! (to je doba, to s mravy!), O
patrona virgol pani, ochrankya!
obauditio -onis f poslunos
obduetio -onis f pokrytie, zahalenie;
sdne obhliadnutie mtvoly
obiedatio -onis f vitka
obieetio -onis f vyhadzovanie na oi,
vytanie, nmietka
obiex obicis m.f. hrdza, prekka, zvora
obitus -us m. smr, skon, zhuba, znik
oblata -ae f obltka, hostia, dar
oblatio -onis f ponuka, ponknutie,
poskytnutie daru, obeta, dar, hostia
oblatus -a -um ponknut, uren (na
ivot v klMtore); oblt, len rdu
72

--------*

) ....------------

oblectamentum -i n. zbava, potecha


obligatio -onis f zavzok, obliga tio
dandi. faciendi prvny zvzok d
vania, konania; dln pis, zmenka
obligo -are -avi -atum zviaza, zaviaza
(zmluvne), obligatoriae litterae zlo
n listina, dln pis, dlhopis
oblitteratio -onis f vymazanie, zmaza
nie, zaniknutie, zabudnutie, umore
nie, splatenie dlhu
obnoxius -a -um previniI, vinn, ini
micis obnoxiis ke vinn s nepria
telia; poslun, oddan, podroben,
terra nemini obnoxia zem nikm ne
podroben
oboedientia -ae f poslunos, zvislos
obrogatio -onis f prvne poruenie z
kona vydanm inho zkona
obscuratio -onis f zatemnenie, nejas
nos, zatienenie
obsequium -ii n. poslunos, sluobn
podriadenos; neporozumenie; pod
danos; poplatok
obsequia -orum n. pohrebn modlitby
obseratus -a -um zad l en
obseratus -i m. dlnk
observantia -ae f pozorovanie, pozor
nos, cta, poslunos, zachovvanie,
etrenie, zachovvanie prvnej pra
xe, zvyklost; mnska, rdov po
slunos, observantes. observanti
mnsi prsne zachovvajci pravidl
(reguly) rehole
observo -are -avi -atum pozorova, za
chovva, observantia quadragesi
malis zachovvanie pstnych predpi
sov
obses -idis m. rukojemnk, ruitef, z
ruka
obsignatio -onis f potvrdenie, povole
nie, potvrdenie s peaou
obsignator -oris m. peatitef, potvrdzo
vatef, ruitef (svedok) zvetu (testa
mentu)

obsoletus -a -um obnosen, ochan,


opotrebovan, bezcenn; zl
obsonatoria -ae f (ars) kuchrske umenie
obsonium -ii n. zkusok
obstaculum -i n. prekka
obstetrix -tricis f prodn asistentka,
prodn baba
obsto -are -stiti -staturus st v ceste,
preka, nihil obstat niet prekky
(mono vytlai( knihu) (schvafovacia
formula cirkevnho cenzora)
obstructio -onis f uzavretie, prekka
obtingo -ere -tigi (tango) dosta sa, pri
padn komu, obtigit eui komu pri
padlo (komu sa dostalo)
obtestatio -onis f zaprisahanie, slvne
vzvanie, prosenie, prosby
obtutus -us m. pohJad; pozorovanie,
prima obtutu na prv pohJad, ob
hliadka, obzretie
obvelo -are -avi -atum zahali, chrni
obvenio -ire -veni -ventum pripadn,
dosta sa komu, quae cuique civitati
pars castrorum obvenerat ktor as
tbora pripadla ktorej obci
obventio -onis f dchodok, zisk
obverto -ere -ti -versum obraca proti
komu
obvio -are -avi s v strety, stretva,
obviam v strety
occasio -onis f prina, prleitos
occasionalis -e zodpovedn, spsobn;
nhodn
oceidens -ntis m. zpad
occidentalis -e zpadn
occidio -onis f pobi tie, znienie
occido -ere -cidi -cisum zapada, sol
occasus zal slnko, slnko po zpade
. oceisio -onis f zabitie, usmrtenie
occultatio -onis f skrvanie, ukrvanie
occultator -oris m. skrva, utajovateJ
occulte tajne, skryte
occultum -i n. tajnos, hriech, Iayt, ukrytie
73

--____________

0 ..____________

oeeuro -ere -curri -cursum s v stre


ty, dohodn sa, prs na myse, na
padn (v myslen)
oeeursatio -onis f prichdzanie V
strety, stretovos, slunost, pozor
nos
ociter rchlo, chytro
ocius (ocissime) (od ociter) rchlejie,
chytrejie (najrchlejie)
octava -ae f (dies) smy de po sviat
ku vtane sviatku, oetava Epiphanie
Domini (oktva Troch krJov)
1 3 . ja
nura
oeularis -e on, tkajci sa o, oeu
/aris testis oit svedok
oeulatus -a -um oit, viditen, zrej
m
odoramen -inis m. kadidlo, vonn
mas, korenie
odoratus -us m. voanie, uch
oeeonomia -ae f (gr.) hospodrnos, u
sporiadanos, etrnos
oeeumene -es f (gr.) obvan svet,
Oecumenicum Concilium Veobecn
(svetov) koncil (ekumenick)
oeeus -i m. (gr.) dom, domcnos
offatim po ksku
offero -ferre obtuli oblatum obetova,
prina na obetu, oferu; ponka,
preukazova dobrodenie (beneficium)
offertorium -ii n. obetovanie edna
z hlavnch asti katollckej ome)
otlicialis -is m. zriadenec, radnk,
prednosta radu; uite, riadite,
predstaven, opt; zstupca lachtic
kho radnka, zstupca katolckeho
biskupa (na sde)
otlicialiter radne
otlicina -ae f diela, tovre, atelir,
lekre, kostol (ako duchovn subjekt
prva)
otlieiolatus -us m. rady, sprvy (pan
stva)
offieiositas -ads f ochota, slunost

otlieiosus -a -um radn, tkajci sa


sprvy, slun, ochotn, lskav,
horliv, primn
officium -ii n. (opificium) sluba, funk
cia, prca, loha, officii ademptio.
suspensio odatie radu, prepustenie
z radu, mutua officia vzjomn
priatesk sluby, officium altaris
bohosluba, eensurae officium cen
zorsk rad (funkcia), povinnos, me
um officium moja povinnos, ex offo.
ex officio podla radnej povinnosti ,
z poverenia radu, radne
olea -ae f (oliva) oliva, hortus o/earum
olivov sad, hj
olitio -onis f va, pach
olitor -oris m. zeleninr
olus -eris m. (hol us) zelenina, kapusta
omasum -i n. drka, as zo zvieracieho aldka (volskho, kravskho)
opelia -ae f drobn, mal robota
opera -ae f innost, prca, nmaha, 0peram dare alicui horlivo sa veno
va nieomu, data opera priinenm,
horlivo, opera aetuar;; pomocou,
prostredntvom tajomnka
operarius -ii m. robotnk, ad operam
addietus ndennk, remeselnk
opero -are -avi -atum robi, pracova,
opero in a/q. dobre robm komu
opifieium -ii n. hotovenie, chystanie,
robenie
opinabilis -e mysliteIn
opinio -onis f (opinatio) mienka, n
zor
opiparus -a -um bohat, skvostn,
skvel
opitulamen -minis n. pomoc
oppidanus -a -um malomestsk
oppidanus -i m. mean, malomean
oppidulum -i n. mesteko
oppidum -i n. opevnen miesto, pev
nos, mesto, vidiecke hradisko, osd
lenie (keltsk oppid)

74

........................I
llIffi! mlmmmm.......................
opportunitas -ads J prhodnos, vhod
nos, vhoda, prednos, opportunitas
loci vhodn poloha miesta
opportunus -a -um prhodn, vhodn,
vhodn
oppositum -i n. nprotivok, opak, pro
tiTahlos
oppositus -a -um stojaci oproti, npro
tivn, ex opposito oproti (z opozcie)
oppresio -onis J tlak, oppressiones
prejavy tlaku
opprobriosus -a -um hanliv, vytaj
ci, nadvajci
oppugnaculum -i n. zsek, ztaras
ciest
ops opis J pomoc, podpora, opem fero
pomham, ope Consilii Regii
Locumtenentialis prostrednctvom
Krovskej miestodriteTskej rady
optimas -atis J Tachtic, optimates
achtici, achta, optimti (oproti po
pulrom = demokratom)
OpUS operis n. dielo, opus est treba (je
treba), ad opus nostrum v n pros
pech, na n itok, opus est matu
re facto ([actu) treba rchlo kona,
opus beneficii almuna
ora -ae J (oratio) modlitba, prosba, 0ratio Dominica Oten! (modlitba
Pna)
oraculum -i n. vetiare, veteck v
pove, vetba, veteck vrok; kraj,
hranica, ps
orator -oris m. renk, spravodajca; vyslanec; starosta
oratorium -ii n. modliteba, dom mod
litby, kaplnka; hudobn skladba n
bonho obsahu
oratrix -tricis J prosebnka
oratus -us m. prosba, modlitba
orbatus -us m. (orbatio) ozbjanie, olpenie, osirotenosf
orbis -is m. kruh, orbis terrae (terra
rum) svet, toto notus in orbe znmy

na celom svete, urbi et orbi ppe


sk poehnanie mestu (Rmu) a cel
mu svetu
orbus -a -um (caecus) slep, opusten,
osiroten
orbus -i m. sirota
ordinandus -a -um ten, o prijal ton
zru a m by vysvten za kaza
ordinariatus -us m. ordinarit, radn
hodnos ordinra (biskupa. opta a pod.)
ordinarius -a -um riadny, pravideln,
ustanoven rdom (cirkvi)
ordinarius -ii m. ordinr, sprvca cir
kevnho obvodu prvne podl iehaj
ceho ppeovi al. rdovm vrchnos
tiam, biskup; riadny vysokokolsk
profesor (oproti mimoriadny)
ordinate po poriadku, podla pravidiel,
riadne, poda reguly
ordinatio -onis J zoradenie, usporiada
nie, porada, rada, prkaz, ustanove
nie, nariadenie, vysviacka kazov
ordinator -oris m. kto udeuje vyie
svtenia
ordino -are -avi -atum usporadva,
dva do poriadku, robi rozpoet;
vysviaca kazov; lekrsky vyetro
va, dva radu
ordo -inis m. rad, usporiadanie, zora
denie, spoloensk stav (sentori,
jazdci), voj ensk tvar (stotina), cir
kevn rd, rehoa, Ordo cistercien
sis rehoa (rd) c istercitov, Ordo
Dom inicanorum dominiknsky rd;
feudlny stav, ordines stavy, ordo
doctrinae metda vedeckej prce,
ordo rerum agenda rum rozvrh
prc
oretenus teraz (a do tejto hodiny, chvle);
a po sta; stne, poda vlastnch
slov
organizo -are -avi -atum organova,
hra na organe; usporadva
organum -i n. telesn orgn; hudobn
75

....................
P BMBM................l
pater patris m. otec, pater fami/ias o-:
tec rodiny, sentor, patres cOllscrip
ti sentori a prsediaci; predok, ma
re patrum poda zvyklosti predkov;
predstaven v reholi
paternitas -atis f otcovstvo, Patemitas
vestra Vaa otcovsk dstojnos (0slovenie duchovnho)
patibilis -e znesitefn
patina -ae f misa, panvica; patna
patriarcha -ae m. (gr.), praotec, patriarcha, predstaven patriarchtu v
chodnej cirkvi
patricius -a -um patricijsk, achtick,
urodzen
patricus -a -um otcovsk
patrimonlum -ii n. otcovsk majetok,
dedistvo, vekostatok, Patrimanium
sancti Petri Dedistvo sv. Petra (naj
stariie omaenie Vatiknskeho lttu)
patrimus -a -um majci otca naive
patrina -ae f krstn mat
patrocinium -ii n. patront, ochrana,
ztita, pomoc, hjenie, zastupova
nie; relikvia; sviatok patrna kostola
patrona -ae f patrnka
patronus -i m. patrn, ochranca, z
stanca, zstupca, advokt, obhajca,
vlastnk pdy (feudlny); zakladateT a
podporovateT cirkevnej intitcie
patruus -i m. strko, strc, otcov brat
patulus a -um otvoren, zo vetkch
strn prstupn; rozloit, koat
paucula -orum n. (pI.) niekoko slov,
malikosti
paulus (parvus) -a -um mal, nevek
potom, malink
paupertas -atis f chudoba, bieda
pausatio -onis f zadranie, zastavenie
(dychu); smr; pausatia Mariae na
nebovzae Panny Mrie ( 1 5. augusta)
pavimentum -; n. podlaha, dlaba
peccamen -minis n. chyba, prehree
nie, hriech, prehreok

slvnos zosnulch; kona zados,


pomsti sa za smrt
parerga -orum n. (gr.) malikosti ,
drobnosti
parietarius -a -um nstenn
parietinae -arum f zrcaniny, ruiny,
rozvaliny, trosky, rumovisko
parilis -e rovnak, rovnakho druhu
parochia -ae f fara, farnos, diecza
parochialis -e farsk, ecc/esia parachialis farsk kostol
parochus -i m. (gr.), hostinsk (na stani
ciach, hraniciach); farr, prepot
pars partis f as, diel, kus
partes -ium f politick strany, partes
(regianes) zemia, sprvne celky
participatio -onis f as, spoluas,
spoloenstvo, zastnenie
participo (participor) -ari zastni sa,
ma as, participova
particularis -e iaston, studium par
ticu/are stredn kola oproti studium
generale univerzita, vysok kola
particulariter osobitne, zvl
partim iastone
parum minus, minime mlo, trochu,
menej , najmenej
parvus -a -um mal, ledva badatefn,
skromn
Pascha -ae f (gr.) Vek noc
paschalis -e vekonon, p. agllus ba
rnok, obeta, p. victima
Kristus
passim iroko-aleko, na vetky strany,
asto
passio -onis f utrpenie, muenie, umu
enie (p_ie)
passionale -is n. kniha o Kristovom u
trpen (pasionl)
pastor -oris m. pastier, duchovn pas
tier, kaz
pateIIa -ae f miska, tanier
patena -ae f miska na hostie pri omi;
koryto, vlov
patenter otvorene, primne
=

78

E
.....................
mm!

P ..................

peccator -is m. hrienik, peccatum


mortale smrtefn hriech
pecia (petia) -ae f kus, ksok, hlt
pectinarius -ii m. hrebenr
pectinatim v tvare hrebea, ako hrebe
pectorale -is n. nprsn kr (opta, biskupa)
peculator -oris m. spreneveritef peaz
peculiaris -e vlastn, zvltny, charak
teristick
peculium -ii n. majetok (podra kusov do
bytka), spory; es, cta, in peculi
um honoris na znak osobitnej
cty
pecultus -a -um neestn, nehanebn
pedagium -ii n. clo, mto
pedetemptim (pedetentim) postupne
pedica -ae f puto na nohy, oko, sluka
peditatus -us m. pechota, peie vojsko
pedito -are -avi -atum s, prichza
pei (per pedes)
peditura -ae f dka stopy, stupaje
pedum -i n. pastierska palica
peiero -are -avi -atum krvo prisaha,
klama (periuro)
pelliceus -a -um klamn, zradn, chyb
ne spraven
p'licium -ii ll. kouch, kouinov ob
leenie, rcho
pellicula -ae f mal koka, kotika,
ozdoba z koe
pellifex -ficis m. garbiar, koiar, kou
nk
penta -ae f (gr.) svtodun sviatky,
Turce (Letnice), festum Pentecostes
Turce (pfdesiaty de po Velkej noci)
penarius -a -um tkajci sa zsob obi
lia, celia penaria spka
pensio -onis f platenie, platba, spltka,
plat, da
penso -are -avi -atum vyrovnva,
splca, vyvaova, odkodova,
rozmfa o nhrade kody

penuria -ae f nedostatok


penus -us m. (penus -oris n.) komora,
pivnica, administer penus episcopa
lis sprvca biskupskej komory (zso
brne)
mensa episcopalis, ivoby
tie, potrava
pera -ae f meec, uzlk, vrecko
peramanter velmi milo
perambulo -are -avi -atum prechdza,
obchdza, ad perambulandum na
obchdzku
perantea predtm, vopred, skr
percipiens -entis m. prijmater, nado
bdate
percontator -oris m. vyzveda, vypo
vajci
percontor -ari, -atus sum vypytova
sa, vyzveda sa, vyetrova
percursor -oris m. zbeh, uteenec; pla
ch k
percussor -oris m. zabijak, bandita, na
jat vrah; minciar, razi minc
perditio -onis f skaza, nivoenie, zhu
ba, koda
perdiuturnus -a -um vermi dlho trva
jci, trvci
perdiu vemi dlho
perduro -are -avi -atum vytrva, pretr
va, zotrva, preka
peregre za hranicami, v cudzine
peregrinatio -onis f putovanie, cesto
vanie, potulovanie sa (v cudzine)
peregrinitas -ads f cudz zvyk, obyaj
peregrinor -ari, -atus sum zdriava
sa v cudzine, sahova sa, potulova
sa
peregrinus -i m. cudzinec (obyvater Rima,
ktor nemal obianske prvo), ptnik; kri
iak
peremptor -oris m. hubite, niite, ka
zitel
peremptorius -ia, -ium konen, po
sledn, zhubn, niiaci
perendino -are -av; -atum ostva
=

79

________

lP

W!l
L2
uaua_______

persalutatio -onis f pozdravovanie na


vetky strany
perscienter vemi bystro, znalecky,
spoahlivo
perscitus -a -um vemi rozumn, zna
leck, dobre oboznmen
perscribo -ere -psi -ptum dopsa do
konca, podrobne opsa, perscribere
pro statu notitiae da na vedomie
persculto -are -avi -atum dkladne vy
pout, vyetri plne
persecutio -onis f prenasledovanie, sthanie
persecutor -oris m. prenasledovate
personalis -e osobn
personaliter osobne
personalus -us m. personl, radnci,
zamestnanci, sluobnctvo
perspicuus -a -um priehadn, zrejm
persuasio -onis f presvedenie, mien
ka
persuasivus -a -um presvediv
pertento (pertempto) -are -avi -atum
vyska, preveri, prenikn
pertica -ae f. ty, siahovnica, palica,
r, rka
pertinace tvrdoijne, porne, tuho
pertineo -ere -ui patri, tka sa, mat
vplyv, dosahova
pertrado -are -avi -atum prerokova,
prejedna, premyslie
pertractus -us m. predlovanie, prea
hovanie
pertranseo -ere -ii; -itum prejs, pre
nikn
perturbatio -onis f zmtenie, zmtok,
rei publicae perturbatio politick
prevrat; vyruenie, rozlenie
perurbanus -a -um vemi jemn,
vzdelan, kultivovan
perversus -'l -um zvrten, kriv, po
kazen, skazen, nerozumn
pervicax -cacis vytrval, tvrdoijn,
zatvrdliv, urputn

perennis -e (perennalis) celoron, tr


val, stly, ven
perenno -are -avi -atum trva, by tr
val, trvci
perfidia -ae f vierolomnos, zrada;
zrieknutie sa viery, hrienos
perfidus -a -um zradn, vierolomn,
nepoctiv, hrieny
perfugium -ii n. toisko
perhenno -are -avi -atum trvat vene
perhennare. perhennari
perhibeo -ere -ui, -itum podva, po
skytova, perhibitote mihi testimoni
um vydajtee mi svedectvo; hovori,
vypoveda, poznamena
periurus -a -um krivoprsan
perlito -are -avi -atum astne obetova
permissu s dovolenm
pernecesse celkom nevyhnutne
pernix -icis nhly, rchly
pernoctatio -onis f prenocovanie, noc
ah
peroptimus -a -um vynikajci, vbor
n, najdobrotivej
peroro -are -avi -atum dohovori, prejedna, prerokova, poprosi
perosus -a -um nevraiv, hnevliv
perparum vemi mlo
perperam chybne, nesprvne, falone
perpes -eds ustavin, ven
perpeto -ere -ivi, -itum napadn
perpetrator -oris m. vykonvate, pvodca, pchate zloinu
perpetro -are -avi -atum urobi, vyko
na, dosiahnu
perpetualis -e ustavin, stly, ve
obecn, katolcky
perpetuo -are -avi -atum ustavine u
driava, kona, zotrvva
perpetuo -tualiter navdy, naveky, na
trvalo, postupne, svislo
perplexitas -atis f prepletenos, zmte
nos, zmtok
80

IIIIIIJIiIIIIll IP Ri1III_____
IiIII
_

______

plango -ere planxi planctum bi sa


v prsia
planitas -atu f zretelnos, jasnos,
hladkos
plano -are -avi -atum urovnva, na
rovnva, hladi
planta -ae f priesada, rastlina na presadenie
planto -are -avi -atum presdza
planum -i n. rovina, rovn pole, pl
plasma -ads n. (gr.), vtvor, stvorenie,
tvorstvo
plasta -ae m. (plastes (gr. tvorca, sochr, maliar
plebanus -i m. plebn, farr
plebicola -ae m. priater rudu, populr
plebiscitum -i n. zistenie mienky fudu
plenarium -ii n. skrinky s ostatkami
svtch
plenitudo -dinis f plnos, hojnos
plethorius -a -um (gr.), pln, nahromaden
plico -are -avi -atum zvinova, skrca
plumeus -a -um pernat, z peria
plurifariam na viacerch miestach
pluteus -; m. ochrann plot; pohybliv
voj (tvar vojska); prstreok; prieinok
na knihy
Pneuma Sacrum n. Duch Svt
podex -icis n. zadok, ri
poena -ae f trest, poenae irrogatio u
loenie trestu
poenalis -e trestn, pokutov (penalizo

pervigil -lis stle ostrait, bdel, po


zorn, pripraven
pessimo -are -avi -atum celkom pokazi, znii, pokodit
petralis -e kamenn
petrosus -a -um kamenn
piamen -minis n. oistn prostriedok
pi ca -ae f straka
pila -ae f maiar, pilier; lopta
pineus -a -um smrekov, sosnov, borovicov
pinta -ae f miera (dve holby)
pisa -ae f (pisum -i n.) hrach
piscatio -onu f rybolov
piscator -oris m. rybr
piscatus -us m. rybolov
piscina -at! f rybnk, vodn ndr, bazn
pisetum -i n. poplatok arcibiskupovi za
razenie minci
pistor -oru m. pekr
pius -a -um zbon, ctiv, pium desi
derium zbon elanie, pia causa
nadcia, pium corpus dobroinn
spolok
pix picis f smola
placamen -minis n. obeta zmierenia,
prostriedok zmierenia
placenta -ae f kol, placka libum
placibilis -e lbiv, prjemri
placita -orum n. nzory, vedy, mienky
placitum -i n. lubovla, nzor, zsada,
placitum maiorum zsada predkov;
radn rozhodnutie, zhromadenie,
placitum generale rsky snem
placor -oru m. ochota, vTa na o; u
pokojenie
plaga -ae f (gr.), rana, der, zrane
nie; kraj , kraj i na, rajn, svetov
strana
plagiarius -ii m. nosca lud; vykrda
textu, l iteratry
planctus -us m. horekovanie, alostenie
planctus -us m. paiov hry, nrek
plane zreteTne, jasne, pravdae

van)

pogonias -ae m. vlasatica, komta


polenta -ae f jamenn kaa, kufaa,
slad
politia -ae f ttne zriadenie, polcia
pollentia -ae f moc, sila
polus -i m. kolk, medznk, vymedzenie
obianske, obyvateTsk; upa, kraj,
dedina, obec, usadlos, ves, sprvny
celok (politick), pagi agrorum vi
diecke kraje
81

..................:m2m
J ................
postsequetaneus -i m. stly sprievodclI;
postulamen -minis n. poiadavka,
prosba
postulaticius -a -um poadovan, ia
dan
postulaturn -i n. poiadavka, sanost,
aloba
postu Io -are -avi -atum poiada, ia
da, prosi, poha pred sd, alova
postumus -a -um posmrtn, posledn
postumus -i m. pohrobok, naroden po
smrti otca
potagium -ii n. potrava, stravovanie
potentia -ae f. moc, nsi lie, sila, vlda,
vplyv
potentialiter nsilne, brachilnou mo
cou, so zbraou v ruke
potior -iri, -itus sum zmocni sa, do
siahnu moc, by pnom, dosiahnu
cie nsilne, nadobudn slobodu,
by silnej, zmonej, potiores ci
ves popredn obania (meania)
potius est je lepie, bolo by lepie
potu s -us m. pitie, npoj , potus sa/si sl
zy
practicus -a -um (gr.), inn, praktick
(protokolrny)
praeadtactus -a -um spomenut, uve
den vyie
praebenda -ae f. cirkevn dchodok,
obroie, prebenda
praebeo -ere -ui, -itum poskytn, prejavi
praecamen -minis n. prosba, modlitba
praecantator -oris m. predspevk
praecaveo -ere -cavi -cautum chrni
sa, by bdel
praecedo -ere -cessi -cessum s pred
km, s vpredu
praeceptio -onis f. uenie
praeceptor -oris m. (praeceptrix -icis
f.) uiteJ, uiteka
praeceptum -i n. prkaz, nvod, rada,
pouenie, zsada, pravidlo

po mpa -ae f. slvnostn, ndhern


sprievod
pomposus -a -um ndhern, prekrsny,
vzneen
ponderosus -a -um zvan, dleit
pondus -eris n. zvaie, archa, dleit vec, podstata, vznam
pontifex -icis m. vekaz (maximus)
pontiticius -a -um ppesk
popanum -i n. obetn kol
porosus -a -um dierkovan, provit
porrigo -ere -rexi, -rectum naahova,
napna, poskytova, ponka, porri
go fidem preukazova dveru
portitor -oris m. prievoznk, colnk
portorium -ii n. prstavn poplatok,
clo
portulanus -i m. vrtnik
portus -us m. prstav
posco -ere poposci poprosi
positor -oris m. zakladate, skladate
compositor
positura -ae f. poloha, tvar; podoba
possessio -onis f. drba, majetok, vlast
nctvo; obec, dedina
possessionarius -a -um majetkov,
majetn, vlastncky, dritesk, ma
jci majetok v drbe, doasne
possessor -oris m. majite, vlastnk,
statkr, drite
possibilis -e mon
possibilitas -atis f. monos
postalis -e potov, tkajci sa poty
posteri -orum m. potomkovia
posteritas -atis f. potomstvo
postilla -ae f. vklad evanjelia, ko
mentr, post ilia verba = post tex
tum Scripturae sacrae verba vklad
evanjeli a epitol celho roka,
zbierka kzn
postliminium -ii n. nvrat z cudziny do
vlasti, rehabilitcia po nvrate zo za
jatia, pohranin miesto
postmodum potom
82

________IIIIl!lII!!I'&

lP

praecessor -oris m. predchodca, vodca,


pn
praecingo -ere -cinxi -einetum obk
i, ohranii
praecino -ere -einui sprevdza hud
bou, hra pri om
praecipio -ere -eepi -eeptum prikza,
rozkza, nariadi
praecipitium -ii n. priepas, zrz, str
mina nadol
praecipuus -a -um mimoriadny, oso
bitn, zvltny, vznan, znamenit
praeco -onis m. hlsate, oznamovate,
vyvolvate pri drabe
praeconicio -ieei -ieetum vopred us
di, vytui
praecor -ari -atus sum prosi, modli
sa
praecursor -oris m. predchodca, prv
beec
praedicator -oris m. kazater, ordo
Praedieatorum rd kazateov (domini
knov)
praedictor -oris m. vetec, prorok
praedilectus -a -um veTmi obben,
vemi milovan
praedistino -are -avi -atum (praedestino) predurova, vopred uri
praedium -ii n. statok, dvor
praedo -onis m. lpenk, pirt
praeelectus -a -um vyvolen ako prv,
prvotriedny pri vofbe
praefatiuncula -ae f krtky vod,
predhovor
praefatus -a -um vopred uveden, spo
menut, u spomenut
praefectus -a -um predstaven, sprv
ca, prefekt, velite, praefectus mili
tiae dstojnk, velite, praefectus
praetorio velite cisrskej stre,
praefectus operum publicDrum
sprvca verejnch prc, praefeetus
annonae sprvca zsobovania, prae-

......_____

fectus iuris predseda sdnej poroty,


praefectus urbis primtor mesta;
sprvca vidieckeho hradu, hradn
upan; kancelr, primus praefectus
au/ae najvy kancelr
praeficio -ere -fed, -Ieetum ustanovi,
zvoli na elo, za predstavenho,
praeficio iudicem zvoli za richtra,
za starostu obce, sudcu
praefor -fari, -fatus sum predpisova,
veti, predtava, predmodlieva sa
praeiudicium -ii n. krivda, pokodenie,
koda, ujma, sine praeiudicio iuris
alien; bez pokodenia prva inej o
soby
praelatus -i m. vy duchovn pred
staven, prelt
praelibatus -a -um predtm obetujci
kol, hostiu; vznan
praememoratus -a -um u spomenut,
pripomenut
praenarratus -a -um uveden vyie,
u uveden, o kom sa hovorilo
praeDotatus -a -um skr uveden, o
znaen, titulovan
praepositura -ae f prepotstvo, funk
cia prvho kanonika
praepositus -i m. prepot, prv kano
nik, praepositus camerae komornk,
predstaven komory
praeposteratio -onis f zvrtenosti
praeposteratus -a -um obrten; zvr
ten, zvrhl
praepoteDs -entis vefkomon pn,
mocnr
praerogativa -ae f prednostn prvo,
vprava, prednos v hlasovan
praescriptus -a -um spomenut (v listi
ne)
praesegmen -inis n. odrezok, odrezan
as oho
praesens -ntis prtomn, sasn, do
asn, praesenti potentia doasnou
mocou, praesentes litterae tto Iisti83

JP __________

______

praetorius -ii m. bval prtor


praeurbium -ii n. predmestie,
mesta
praevalidus -a -um zvan, maj
prevahu, veTmi mocn
praevaricatio -onis f sprenevera, po
enie radnej povinnosti, (prv.)
kzan zastupovanie obidvoch st
tou istou osobou
praevenio -ire, -i, -tum preds, by ni
kde skr ako in; zabrni, prekazi1
,
prandium -ii n. raajky
pratum -i n. lka
pravitas -ans f skazenos, niomnosc.
zvrtenos
praxis -is f (gr.) prax, prvny kon, a
loba, konanie
precarium -ii n. vyprosen, darovan
(pozemky a i.); pouvanie kaplnky
precator -oris m. prosebnk, orodova,.
teT, modliaci sa
prehensio -onis f (prensio) chytenie,
zaistenie, uvznenie
prelum ; n. vinrsky lis
presbyter -eri m. (presbiter) star, sta
rec, kaz
pressus -us m. tlak, tlaenie, zviera,ie
presumo -ere -sumpsi -sumptum oso
bova si, robi si nrok, by zaujat,
predpoja si
pretiositas -ans f (gr.) drahocennos
prex precis f prosba, modlitba
primaevus -a -um prvotn, pvodn,
naj star
primas -ans m. arcibiskup, prv kaz
v Uhorsku (ostrihomsk arcibiskup); veT
mo, primtor, starosta
primis imprimis predovetkm, ponajprv, po prv
.
primitiae -arum f prvotiny (rody); pr
v oma novokaza
primogenitura -ae f prvorodenstvo
(nstupnictvo najstadieho po zosnulom)
prirnor -oris m. predk, predstaven

na, praesentihus testor touto listinou


dosvedujem, tenor praesentium
znenie tejto listiny, praesentia rega
lis (iudicium) sd v krovskej pr
tomnosti
praesentia -ae f prtomnos, in prae
sentia pre prtomnos, v prtomnosti
praesentialiter odteraz
praesento -are -avi -atum darova, po
skytn do daru
praesento -are -avi -atum predloi,
predstavi, zastupova koho, predsta
vi koho komu
praeses -idis m. ochranca, sprvca,
predseda, praeses iudicii predseda
sdu, prezident
praesul -lis m. biskup, arcibiskup, opt
praesumptio -onis f predpoklad, prae
sumptio iuris prvny predpoklad,
mienka; opovlivos, drzos
praesumptuose veTmi opovlivo, vemi smelo, nkladne, okzalo
praetactus -a -um u spomenut
praetaxo -are -avi -atum vyie spo
men, uvies v listine
praetempto -are -avi -atum vopred
skma, vopred ska
praetendo -ere -tendi, -tentum zam
Ta, ma v mysle, nrokova si,
predstiera, robi, e dao je
praetextum -i n. slva, lesk, vnos;
zmienka, predstieranie
praetitulatus -a -um spomenut, cito
van, vyie titulovan
praetor -oris m. predstaven, sprvca,
sudca, praetor urhanus prtor, ktor
uplatoval prvo medzi obyvatemi
starovekho Rma, praetor peregri
nus uplatoval prvo medzi cudzin
cami, praetores aerarii sprvcovia
ttnej pokladne; richtr, len mest
skej rady
praetorium -ii n. radnica, velitesk
stan, telesn str, cisrska garda

84

..........................oo
m,

! I
_
........................

primores -um m. (len pI.) Tachta


primoris -e prv, hlavn, najdleitej
prlmum -i n. prv miesto, poiatok
princeps -ipis m. prv oban ttu, cisr, kr, kniea, predseda sentu
principalis -e predn, panovncky, ci
srsky, patriaci impertorovi, knie
ac
prior oris m. predstaven kltora
prior prius skor, prednej, predol,
priore anno minulho roku
pristaldus -i m. vykonvate; rozsieva
privatio -onis f zbavenie oho pre o
privatisslmum -i n. dvern vec, najskromnejia vec
privatum -i n. skromn majetok, s
kromn potreba
privignus -i m. pastorok, nevlastn syn
(Pribina?) Privigna
privilegium -ii n. zkon, osobitn z
kon, privilegium causae vsada
prvneho pomeru, privilegia cleri
vsady udelen duchovenstw, privi
legium urbis vsada udelen mestu,
privilegium litterae listina (potvrdzuj
ca vsadu), prvna vnimka
pro (parte alicuius) za niekoho, v za
stpen (listina)
probatio -onis f prieskum, vyetrova
nie, dokazovanie, dkaz
probitas -atis f achetnos, poctivos,
statonosf
probitates -um f skky statonosti,
hrdinskosti
proceres -um m. predci , nelnci;
panstvo, rachta
procerus -a -um vysok, thly, drieny
procioctus -us m. opsanie, bojov po
hotovos, vojsko pred bitkou, pro
cinctum movere vyda sa na vpra
vu
procreatio -onis f plodenie
procreator -oris m. otec, rodi,
StvoriteT, tvorca

proeuratio -onis f zastupovanie pred


sdom, prvna ochrana
procuratiuncula -ae f mal zaopatre
nie, ochrana
proeurator -oris m. prvny zstupca,
proeurator omnium rerum generlny
splnomocnenec (zstupca); miestodr
ite, sprvca financ
procuratorium -ii n. poverenie, zmoc
nenie
procuratorius -a -um zmocujci, spl
nomocnen zstupca, poveren ko
na v zastpen, procuratoriae litte
rae poverovacia listina
proeuro -are -av; atum postara sa,
zastupova v prvnej zleitosti
prodigeotia -ae f mrnotratnos
prodirector -oris m. zstupca riaditea
productum ; n. vrobok, produkt,
plod, ovocie, roda; predenie trva
nia, lehoty
profaoatio -onis f znesvtenie, zneuc
tenie
profanus -a -um bezbon, pohansk,
nekresansk; nevzdelan, hlpy
profectus -us m. pokrok, prospech,
itok, spech, zdar, zujem
professio -onis f prejav, vyhlsenie;
ivnos, zamestnanie; nboensk
vyznanie
profestum -; n. de pred sviatkom
proficuum -; n. osoh, prospech, itok
proficuus -a -um prospen, uiton,
oson
progenies -ej f rod, potomstvo, poto
mok, plemeno, de progenie in prog
eniem z pokolenia na pokolenie
progenitor -oris m. predok, prarodi
prognatio -onis f predenie radnej
moci, odklad, odroenie konu
proinde takto
prolatio -onis f predenie, odklad,
rozirovanie
proles -is f potomkovia, pokolenie, au-

8S

M .................
....................m P
propinquitas -atis J blzkos, pri1
buznos, prbuzenstvo
;:
propitia -ae J priaze, milos, lska
'
vos
propitiatio -onis J milos, odpustenie
propitius -a -um naklonen, priazniv,
milostiv; blzky
propola -ae m. predava v iatri
propono -ere -posui, -positum navrh
n, predklada nvrh, predsavzaf,
zaumieni si, predna, oznamo
va
propositum -i n. nvrh, predstava, t
ma, ltka, loha
proprietarius -ii m. vlastnk, kto m
vlastncke prvo
proprietas -atis J zvltnos, osobn
vlastnos; vlastnctvo, vlastncke
prvo
proprio -are -avi -atum (appropriare)
pribli sa; privlastni si
proprius -a -um vlastn, m.p. = manu
propria vlastnou rukou; zvltny,
prznan
propter (propter quod) pre, pretoe,
blzko k omu, propter festa blzko
k sviatkom, pred sviatkami
propugnaculum -i n. bata, vea, pev
nos, ochrann mr, ochrana, ztita,
prostriedok ochrany
prorector -oris m. zastupujci riadite
Ta, prorektor (zastupujci rektora) na vy
sokej kole
prorsus priamo, celkom, prorsus sine
modo celkom bez obmedzenia
proscriptio -onis J psomn vyhlka,
vyhlka na lapenie zloinca; kliat
ba, proskripcia, vyhnanstvo
prosector -oris m. chirurg, operatr, a
sistent profesora anatmie
prosecutio -onis J prenasledovanie,
pokraovanie (v prvnej otzke), vyko
nanie prvneho konu
proselytus -i m. (gr.) cudzinec, prozelyta

rea pro/es pokolenie zlatho veku,


argentea pro/es strieborn vek (po
kolenie), Tudia s poetnm potom
stvom bez majetku (proletri v starove
kom Rime pri cenze)
prolongatio -onis J predenie, oddia
lenie
promissa -ae J (promissum) sTub
promissio -onis J sTub, promissio dotis
sTub vena
promissorium -ii n. psomn prsTub
promotio -onis J povenie, promcia;
rozvoj, vvin
promotor -oris m. podporovateT, zvele
bovateT, pobdateT k innosti, pro
mtor pri doktorskej promcii
promptus -a, -um m. pohotov, ochot
n, obratn, vrtk, manu promptus
osobne staton, sporahliv, kto je
poruke
promulgatio -onis J oznmenie, verej
n vyhlsenie, vyhlka
promulgator -oris m. oznamovater, 0hlasovateT
promulgo -are -avi -atum vynies roz
sudok, vyhlsi nvrh zkona
pronepos -otis m. pravnuk
pronoea -ae J (gr.), prozreternos, pred
vdavos, starostlivos
pronuntiatio -onis J oznmenie, ohl
senie, vyslovenie, rozsudok, pronun
tiatio sententiae vynesenie rozsudku
propagator -oris m. riter, oznamova
teI
propalo -are -avi -atum otvorene vy
hlasova, zvestova
propensio -onis J nklonnos, prchyl
nos
propensus -a -um naklonen, nachle
n, prajn, iliv; milostiv,
primn, lskav
prophita -ae m. (propheta) prorok, ve
tec, almista, propheta Dei Dvid
propina -ae J krma, vap

..

86

_________
uw

lP

n..
. ________

provisus -i m. ppeom ustanoven


biskup doasne spravujci dieczu,
pridelen na cirkevn rad
provocatio -onis f sdne odvolanie sa
k vyej intancii, apelcia
provoco -are -avi -atum poburova,
vyzva na vzburu, odvolva sa na
vy sd
prudentia -ae f rozumnos, opatrnos,
rozvnos, iuris prudentia znalos
prva; schopnos posudzova, ro
zumnos
prytaneum -i n. (gr.) mestsk dom,
radnica, rektort univerzity
psalmus -i m. (gr.) alm
psalterium -ii n. (gr.) psaIterium (stru
nov nstroj); kniha almov, altr
pubertas -atis f dospelos, mun vek
pubes -eris (puber) dospel, dorasten,
mun
publicatio -onis f uverejnenie; zhaba
nie majetku, publicatio bonorum
konfikcia majetku
publice verejne, pred sdom, radne,
podla zkonov
publico -are -avi -atum da na vedo
mie, uverejni
publicus -a -um verejn, veobecn,
ttny, res publica tt, res publica
libera republika, notarius publicus
ttny notr
pueritia -ae f chlapenstvo (vek do 14
rokov, niekedy do 18 po dospelos), mla
dos
puerpera -ae f rodika, matka v es
tonedel
puerperium -ii n. prod, materstvo
pulchritudo -inis f krsa, pvab, spa
nilos, ensk krsa
pulmentarium -ii n. prkrm, pochka,
porcia
puls pultis f kaa
pulso -are -avi -atum tic, bi, udiera,
zvoni, odbja, vyha, tra

proseminator -oris m. rozsieva, roz


mnoovater
prosequor -i proseeutus sum prenasle
dova, vykona, uskutoni (prvny I
kon), sprevdza
prospectus -us m. vhrad, rozhrad, pre
hrad
prospera -orum n. zdar, astie
prosperus -a -um (prosper) zdarn,
astliv, spen, zskavajci, pros
perujci, priazniv
prospicio -ere -spexi -speetum bra 0hrad, ma na zreteli, stara sa, sa/uti
prospicere stara sa o dobro
prostibulum -i n. verejn dom, bordel,
nevestinec
protectio -onis f krytie, ochrana, u
prednostovanie
protector -oris m. ochranca, telesn
strca
protestor -ari -atus sum dosvedova,
potvrdzova, uisova, vyhlasova,
dokazova; protirei
protinus kupredu, vpred, priamo, na
alej, hne
proveho -ere -vex; -veetum vies do
predu, priva, postupova, pokra
ova; rozvja, zvyova rove
proventus -us m. vnos, roda, vsle
dok, spech, vzrast, priebeh
providentia -ae f predvdavos, prezie
ravos, prozreteInos, Dei providen
tia s Boou prozreteInosou, ochra
nou
provincia -ae f odbor psobnosti,
rad, sprva, dobyt zemie s celou
vldou, zemie, kraj, cirkevn pro
vincia, biskupsk sprva
provisio -onis f opatrenie, zaopatrenie,
opatrnos, zaobstarvanie, odmena
za obstaranie
provisor -oris m . sprvca, predstaven,
provisor parochiae sprvca neobsa
denej farnosti

87

-------

pulsor -ods m. zvonr


pulsus -us m. tlkot, tep, bitie, udiera
nie, naranie, bitie
pumex pumicis m. kame, skala, ska
lisko; morsk pena; dierkovan vy
vrelina, pemza
pu p illa -ae f dievatko sirota; zorni
ka
purgatorium -ii n. oistec (miesto doas
nch trestov)
purgo -are -av; -atum oisova, isti,
ospravedlova sa, kaja sa
purgraviatus -us m. polkorbstvo, rad
sprvcu hradu
purgravius -ii m. polkorb, sprvca
hradu, vojensk velite hradu, o
chranca pevnosti
puritas -ads f istota
puteus -; m. jama, studa
puto -are -avi -atum myslie, ma n
zor, mieni, uvaova, poklada za
o, puta! mysli si, naprklad, oak
vaj e, toti
putredo -inis f hniloba, rozklad, tlenie
putus -a -um oisten, ist, rdzi,
estn, zbaven viny

Q ------quadridiei causa len na tyri dni,


tyri dni pochovan
quadrigae -arum f tvorzprah
quadrigi -orum m. zprah tyroch ko
n
quadrivium -ii n. kriovatka, rzcestie
quadru p es -edis mf. tvornoec (Itvor
noh)
quadrus -a -um tvornoh, tvorhran
n
quaeso -ere -ivi -itum prosi, pta
quaestionarius -ii m. vyetrovate,
mu'.
ite
quaesto -are -avi -atum obra, vemi
prosi
quaestor -oris m. sudca vekch zloi
nov; radnk na sde, na vysokej
kole
quaestuaria -ae f neporiadnica, prosti
ttka
quaestuosus -a -um ziskov, vnosn,
bohat
quaestus -us m. zisk, zrobok, rok,
ivnos
qua kade, ktorou cestou, kam, qua lon
gissime prospectari poterat kam a
najalej bolo mon dovidie
qualibet kamkovek, kdekovek, vade,
stoj o stoj
qualificatio -onis f osvedenie schop
nosti
quam p lures -;um mf. (complures)
vina, m viacer
quando ke, quandocumque kedy, kedykolvek
quandoque vtedy, raz
quanti kok (za kolko - gen. ceny)
quantocius o naj rchlejie, velmi
rchlo, m skr, tm lepie
quantum -i n. ako vea, ak mnostvo,
koTko
quare aby tou vecou, aby tak, preto,
preo
quart (neskl.) (quartum -i n. ) tvr

Q
q uadrageni -ae -a po tyridsa (rokov),
vydra tyridsa rokov vojenskej
sluby
q uadragesima -ae f tyridsiata as,
tyridsatina celku; miery predmetu;
tyridsadenn pst pred Vekou no
cou (doba poknia katolikov), tyridsa
denn obdobie
q uadratus -a -um tvorcov, tvor
hrann, quadrifidus natvoro rozde
len, quadratus mathematicus doko
nal matematik (takmer idelny),
quadratus lapis kamenn kocka
qu adriduanus -a -um tvordov,
88

R ______

______

quietus -a -um tich, pokoj n, vyrov


nan, spokojn, vyplaten
quindena -orum obdobie ptnstich
dn ( dva tdne)
quindeni -orum m. kadch ptns, po
ptnstich
quippe toti, pravdae, quippe qui le
bo on, pravdae ten
quis kto, ktor, kad, si quis ak by
ktos i , keby niekto, ne quis aby
nik
quispiam ktokovek, ktorkovek, per
quempiam kmkovek, prostrednc
tvom kohokovek
quisquam quaequam quodquam ktosi,
ktorsi, aksi, aksi, dao, ktosi (lo
vek vysokho postavenia oproti niktolovi)
q uisque kad, ubovon
quitto -are -av; -atum vyhlsi za o
slobodenho od dlhov, prepusti dl
nka na slobodu, odpusti dlh
quitus -a -um (quittus) osloboden od
dlhov, zbaven podlnosti, majetko
vo vyrovnan, splaten
quoad quoad attinet ad o sa tka o
ho, ak ide o, quoad nationem pokiaJ
ide o nrod, o sa tka nroda
quoadusque a pokm, a kam
quo kam, quo usque a pokiaJ, kam
(dokedy) , tm, odtial, quo contra vo
i omu (niet prostriedku), ex quo od
vtedy, kee
quondam kedysi, quondam iudex ne
boh richtr, bval richtr
quotuplex -p/icis koTkorak

quartale -is n. tvrtina, tvr


quarterium -ii n. tvrtina
quarto -are -avi -atum deli natvoro,
deli na tyri asti, diely
quasi
pribline, okolo, asi, akoby,
quasi testamenta akoby aksi zvety
quassus -a -um pokazen, rozbit, o
trasen, ohrozen, slab
quassus -us m. otriasanie, otras
quatenus (quatinus) ako aleko, a
kam, a dokedy
quaternum -i n. zoit, listina (Itvorstra
nov)
quater tyri razy, tyrikrt, quater de
ni tyridsa
quatuor tempora tyri ron obdobia;
kntrov dni, kntry, pstne dni (po
mocn chronolgia)
quemadmodum ktorm spsobom,
ako
querella -ae f sanos, aloba, querel
la iniuriarum aloba na bezprvie
(ulcrivdenie)
querimonia -ae f sanos, nrek, be
dkanie
querulor -ari -atus sum saova sa,
saova si
questionarius -ii m. sudca, vyetrova
te; obrav mnch (kveMr)
questor -om m. zberate almuny, ku
pec s odpustkami, alobca
questus -us m. nrek, kvlenie
quicumque, quaecumque quodcum
que ktokoTvek, ktorkovek, okoJ
vek, akkoTvek
quies -etis f (requies) pokoj, mier, od
poinok, spnok, requiem aeternam
dona ei Domine ven odpoinok
daj mu, Pane
quietantia -ae f (quietatio -onis f )
kvitancia, potvrdenka o zapl aten,
o spltke
quieto -are -avi -atum spa, odpova,
necha na pokoji

R
R. P. (res publica) tt
rabies -ei f zrivos, hnev, vystrjanie,
besnenie, nenvis v lske, iarlivos
rabula -ae mf tlhuba, traj, trajka
89

______

R ______________

regale -is n. (regalia) krfovsk hod


nos, krovsk majetok, krovsk
palc, rezidencia, hrad, krovsk
vsady, krfovsk dchodky, mono
poln obchod
regaliter krovsky, krovskm spso
bom
regeneratio -onis J znovuzrodenie, ob
rodenie; pokrstenie z vody a Ducha
Svtho
regesta -orum n. zznamy, spisy, kni
hy, opisy, vahy archvnych doku
mentov, Regesta diplomatica kniha
politickch listn
regia -ae J krovsk palc, krovsk
rezidencia, krovsk hrad, krfov
sk rodina
regificus -a -um krovsk, ndhern,
uroben pre kra; vynikajci
regimen -minis n. riadenie, vedenie,
vlda; dozor nad mravmi
regio -onis J kraj, konina, svetov
strana; smer, smerovanie
regionatim po krajoch, z kraja do kra
ja
registrum -i n. zoznam, spis, register,
kronika
regnatrix -Iricis J vldkya, domus
regnatrix panovncky rod
regnicola -u mf. obyvate, obyvateka
krovstva
regnum -i n. najvyia moc, krov
stvo; tyrania; sprva obce; ra
regratior -ari -atus sum znova aku
jem
regressus -us m. nvrat, stup; nhra
da, nrok na nhradu kody
regula -ae J pravidlo, meradlo; rehoa,
mnsky rd, predpis rehole, prvny
predpis, regulae iuris prvne predpi
sy
regularis -e rehon; radov (vojak)
regularis -is m. pravideln, radov
(vojak); rdov, rehon, Irater re-

gularis rehoTn brat, rdov brat;


zsadn
regulus -i m. krovi, princ
reiecta -orum n. veci na odhodenie
relevatio -onis J zdvihnutie, uahenie,
oslobodenie od akost
relictum -i n. zvyok
religiositas -atis J nbonos, pobo
nos
reliquiae -arum J ostatky (svtch), re
likvie, ostatky udskch tiel
reliquus -a -um ostatn, zvyn, in re
liquum napokon, in reliquum tempus
pre budcnos
relutum -i n. pean nhrada (za natu
rlne dvky)
remaneo -ere -mansi osta naive, tr
va, zotrvva
remedia -orum n. pokusy o zchranu,
zchrann prce
remedium -ii n. prostriedok, prostrie
dok na npravu, na zchranu, liek
remissio -onis J uvonenie, pustenie,
prepustenie, remissio peccatorum
odpustenie hriechov
remote aleko od oho
removeo -ere -movi -motum odstrao
va, odna alej, dva pre, od
pratva z cesty, remotis arbitris bez
svedkov
renitentia -ae J odpor, vzdor
renovator -oris m. obnovite, plta,
starinr
l . renumeratio -onis J odplata, odme
na, uznanie'
2. renumeratio -onis J oznmenie za
potania, zapotanie, vyrovnanie
pohadvky
renuntiatio -onis J oznmenie, sprva,
vpve, vzdanie sa nroku, Vyhl
senie zvolenho radnka
reor reri ralus sum myslm, som tej
mienky, poda mjho nzoru
rep agu lum -i n. zvora
92

..................WiW ...................
reparabilis -e napraviteTn, nahraditeT
n
reparatio -on;s f. napravenie, obnove
nie, nhrada
repauso -are -av; -atum odpova, oddychova
repens -nt;s rchly, svin; neakan
repensa -ae f. nhrada
rep ente (repentine) nhle, chytro, rch
lo, znenazdajky
repentinus -a -um neakan, nhly,
rchly
repercussio -onis f. odpor, vzdor, od
ranie
reporto -are -av; -atum poda sprvu,
hlsi
repositorium -i; n. sklad, skldka;
kninica, archv; podnos, tcka
repositus -a -um vzdialen, odTahl
repraesento -are -av; -atum sprtom
ni, predstavi si zoi-voi, hne
spravi
reprehensio -on;s f. vitka, hana, kar
hanie
reprobatio -on;s f. neschvlenie, od
mietnutie, zavrhnutie, neuznanie
svedka
reprobo -are -av; -atum zle spravi,
pokazi
reprobus -a -um zamietnut, neuznan, neschvlen
repromissio -onis f. ruenie, zruka
repromissor -oris m. veriteT, ruite
repromitto -ere -misi -missum vzjomne si sbi
repudium -ii n. odohnanie manelky,
rozvod, odmietnutie
repugnantia -orum n. protireenia,
protitoky
repuisa -ae f. odmietnutie, prepadnutie
(pri kandidovan na rad)
reputabilis -e uvaujci, rtajci s m
requies -eds f. odpoinutie, odpoinok
(aj v hrobe); osvieenie

requietio -on;s f. pokoj, utenie


requisitio -onis f. ptranie, skmanie,
hadanie, iados o prvnu pomoc;
zhabanie hnuteTnost
requisitum -; n. poiadavka, potreba
res re;f. vec, predmet; svet, vesmr; ma
jetok, ius quod ad res pertinet majet
kov prvo, res publica tt, res pub
lica libera republika, res secundae
astie, res adversae neastie, res rus
ticae ponohospodrstvo, res militaris
vojensk innos, res gestae dejiny, u
dalosti, rerum scriptor historik, re ve
ra vskutku, popravde, naozaj
rescriptum -i n. odpove cisrskej
kancelrie, list cisra, oben list
panovnka, ppesk vnos
reservatio -on;s f. uchovanie, podra
nie si prv, reservatio . mentalis v
hrada pri prejavovan vle iba v du
chu, utajovanie
reses -sidis m. sediaci na mieste, ne
inn
resideo -ere -sed; osta sedie, ostva,
trva na svojom
residuum -i m. zvyok, ostatok
residuus -a -um zvyn, ostatn, zo
stvajci
resignatio -onis f. zrieknutie sa, vzda
nie sa nieoho
resina -ae f. ivica
resistentia -ae f. odpor, odopretie (po
slulnosti)
resolutio -on;s f. rozviazanie, rozklad,
tza; ochabnutie; rozltenie, roz';
hodnutie; smrt
resonantia -ae f. ozvena
respective prihliadajc na to, o sa t
ka toho, lepie povedan
respectus -us m. ohad, zrete, res
pectum agere ma na ume; pozor
nos
responsalis -e splnomocnen, s plnou
mocou, oprvnenm
93

Ri IR ll!III_
I!IIIIlII
____

______

responsivum -i n. odpove na list, od


pove
responsorium -ii n. striedav spev
dvoch zborov, spev po predspevko
vi, opakovanie vera po niekom
ressurreetio -onis f vzkriesenie, zmt
vychvstanie
resta -orum n. zvyok, vdavok pri k
pe, nedoplatky; preplatky
restaurator -oris m. obnovovateJ, kto
uvdza do pvodnho stavu (vec, z
leitosti)
restaurum -i n. odplata, odmena, n
hrada ; pomsta
restituo -ere -ui -utum znova postavi,
obnovi, oppida vicosque restituere
znovu postavi mest a dediny, dam
na restituere nahradi kody; zachr
ni, restituere rem pub/icam zachr
ni tt
restitutio -onis f znovu zriadenie, uve
denie do pvodnho stavu, restitutio
damnatorum rehabilitcia odsde
nch
restitutor -oris m. obnovovatef
restriete strune, obmedzene, ohrani
ene, smutno, presne, prsne
resulto -are -avi -atum odskoi, odra
zi sa, vznikn
resumo -ere -sumpsi -sumptum znova
bra, prijma, omissas petitiones re
sumere vymha zanedban poia
davky, pohTadvky
resurrectio -onis f povstanie; zm
tvychvstanie, vzkriesenie
retiator -oris m. vrobca siet, pletv
retinaculum -i n. povraz, lano; okovy,
put
retorno -are -avi -atum vrti sa, vra
ca sa
retraetatio -onis f zdrhanie sa, vzpie
ranie sa; optovn rozmTanie, op
tovn spracovvanie, prepracovva
nie

retraetio -onis f stiahnutie sp, ius re


tractianis vhrada sptnej kpy
retractus -a -um odTahl, vzdialen
retramentum -i n. zvyok, zostatok,
nedoplatok
retributio -onis f vrtenie, odplata,
odmena
retroaetus -a -um minul
retrogradus -a -um spiaton, obrte
n, vracajci sa
retrolapsus -a -um uplynul, minul
(praeteritus)
retro sp, nasp, in retro na obrte
nej strane
retrospicio -ere -exi -ctum obzera sa,
pozera sa sp, ohliada sa
reus -i m. (rea -ae f) obalovan, ob
vinen, obalovan; vinnk, dlnk,
voti reus zaviazan slubom
revelatio -onis f zjavenie, reve/atio
Divina Boie zjavenie
reverendus -a -um ctihodn, dstojn
(oslovenie cirlcevnch hodnostrov), reve
rendissimus najdstojnej
reverens -entis ctiv
reverenter s ctou
reverentia -ae f ctivos, cta, opatr
nos, reverentia Vestra Vaa ctihod
nos
reversio -onis f nvrat, obrtenie sa,
zmierenie sa
revisio -onis f opravn prostriedok
prvneho konu
revisitatio -onis f optovn nvteva,
prehliadka
revoeamen -inis. n. odvolanie
revolutionarius -ii m. odbojnk, odbo
jr, revolucionr
revolutio -onis f obrat sp, nvrat; o
beh, obiehanie; prevrat, odboj , revo
lcia, revo/utio anni beh roka (ron
obdobia)
rex regis m. krT, kniea
rietus -us m. sta, pysk, papula
94

__________gmm

S I.l..__________
rurigena -ae mf. naroden (naroden)
na vidieku, v dedine
ruscite vidiecky, dedinsky, neohrabane
rusticalis -e vidiecky, ijci na dedine
rusticus -i m. ronk
rutilus -a -um zlatolt, do ervena,
rutili capilli ryav vlasy
rutrum -i In. r, rydlo

rigo -are -avi -atum posilova


rigorosus -a -um prsny, rigorosum e
xamen prsna skka (doktorsk)
rima -ae f trbina, trhlina
rite poda obradu, obradne, ako zvy
ajne, riadne, poda predpisu, sprv
ne, patrine, ako sa patr
ritus -us m. posvtn obrad, rtus
Romanus rmsky obrad (katolieky), ri
tus Graecus ortodoxn obrad (grcke
pravoslvie)
riu -ae f hdka, ruvaka, spor
rogatio -onis f navrhovanie zkona,
nvrh zkona, prosba, iados
rogator -oris m. navrhovate zkona,
iadate
rogatu (abl. od rogatus) na iados, na
poiadanie (aj suplnum)
rogo -are -avi -atum iada, pta, na
vrhova
rogus -i m. hranica, iarovisko na spaTovanie mtvol
ror roris m. rosa, voda, vlhko, slzy
rotatorius -a -um krtiv, vriv
rotundu s -a -um okrhly, kruhovit;
vkusn, vhodn; neporuen, dokona
l
ruber -bra -brum erven
rubrica -ae f erven hlinka, erven
krieda; nadpis (naplsan ervenou far
bou), zkon, titul, rubrika, kolnka
rubrum -i n. vonkajia strana radnho spisu, vonkaj list obaloby
s nvrhom rozsudku
rudi tas -atis f drsnos, tupos, nevedomos, divos
rufus -a -um ryav, hrdzavoerven
ruga -ae f (gr.) vrska
rugio -ire -ivi -itum reva, kria
rugitus -us m. rev, vresk, krik
ruptura -ae f zlomenie, zlomenina,
prielom, puklina, trhlina
ruricola -ae mf. dedinan, ronk, vi
diean, dedinanka

s
sa bb ata -ae f (sabbatum) sobota (sabat,
idovsk sviatok), hodie tricesima sab
bata dnes je tridsiata sobota
sabulum -i n. hrub piesok
sacellum -i n. kaplnka
sacerdos -dotis mf. kaz, kaka
sacerdotium -ii n. kazstvo, kazsk
rad
saccharum -i n. (gr.) cukor, cukrov
fava
sacramentum -i n. prsaha; sdny spor,
proces; sviatosf, sacramentum pae
nitentiae sviatos poknia, sacra
mentum sancti hap/ismi sviatos sv
tho krstu
sacrarium -ii n. svtya, chrm
sacrificatio -onis f obetovanie
sacristia -ae f kostoln pokladnica,
sakristia
sacrosanctus -a -um nedotknuten,
posvtn
sacrum -i n. posvtn vec, posvtn
kon, tajn obrady (mystri)
saecularisatio -onis f posvtenie; vy
atie z moci cirkvi
saecularis -e storon, veit; svetsk
(oproti duchovnmu)
saeculum -i n. udsk vek, genercia,
storoie, vek, per saecu/a po stro
ia, naveky; pozemsk svet, svetsk
stav, in hoc saecu/o na tomto svete
95

______

S mw__________

saepes -is f ohrada, plot


sagana -ae f arodejnka
sagina -ae f potrava, poknn, knn
salebrosus -a -um hrboTat, kostrbat
salinarius -ii m. solivamk
salinum -i n. (sali1lum) sonika
salsutium -ii n. slan denina
saltator -oris m. tanenk
saluber -bris zdrav, salubria consilia
zdrav nzory
salus -utis f zdravie, pro salute na
zdravie
salutare -is n. spsa, zchrana
l . salutaris -e lieiv, hojiv, utiujci
2. salutaris -e spasiten, spsonosn
salutatio -onis f pozdravenie
salutatus -us m. pozdrav (salutatio)
salvatio -onis f spsa, zchrana
salvo -are -avi -atum by zdrav, u
zdravova, zachraova, zachovva
salvus -a -um zdrav, nepokoden,
neporuen, salva venia s dovole
nm, salvo errore s vhradou omy
lu. salvo iure s vhradou prva (tre
tej osoby), za danho prvneho stavu;
salvus conduetus bezpen sprievod
saneio -ire sanxi sanctum posvcova,
slvnostne uri, potvrdi, legem
sancire potvrdi zkon, prsahu
sanctifico -are -avi -atum posvcovaf,
ini posvtnm
sanctimonialis -is f (monialis) mnka
sanetimonium -ii n. svtya, svtost
nok
sanctuarium -ii n. svtostnok (na olt
ri) (tabernaculum)
sanctus -a -um svt, posvtn, nedotknuten
sanus -a -um zdrav, mdry, rozvny
sapidus -a -um chutn; uen
sapio -ere sapii (sapivi) chutna, voa,
chuti; ma rozum, plus sapere ma
viac rozumu, nihil profecto sapis ne
m ani trochu rozumu

sareophagus -i m. (gr.) rakva, kamen '


sarkofg
sareulum -i n. motyka
sartor -oris m. krajr, opravr odeva
''',
sata -orum n. siatiny, obiln pole
satago -ere -eg; -actum (gr. ) namh
sa, ti, stara sa
satan nesk\. (satanas -ae m.) (gr.) OdPO '
' :' ,
ca, nepriateT, diabol, satan
, i,,
satias -atis f stos, hojnos
satietas -atis f dostatok, nastenie J
prestenie
'Ii
satisfactio -onis f zadosuinenie, oli
spravedlnenie, nhrada za kodu
sator -oris m. rozsieva; pvodca, tvorc
saturitas -atis f nastenos, hojnost
dostatok
satus -us m. siatie, sadenie, plodenie
seabinagium -ii n. mestsk rada
seabinatus -us m. lenstvo v mestskej
rade
scabinus -; m. len mestskej rady, konel, prsediaci
seafa -ae f (scapha (gr. ln, lodika
scala -ae f schody, rebrk
seal per -; m. (scalprum) operan n,
skalpel
scalprum -; n. n, dlto, rezbrske
dlto
seamnum -i n. lavica, stolika, sedadlo
seandalum -i n. pohorenie, scandalum
causare spsobi pohorenie
scandula -ae f (scindula) inde
seapulae -arum f kridly; lopatky, ple
cia
seapulare -is m. prikrvka na plecia;
kapuliar
seatula -ae f truhlica, katula, skrinka
seaturigo -inis f riedlo, prame
sceleratus -i m. zloinec, bezbonk,
hrienik, neastnk
seen a -ae f (scaena) (gr.) javisko, di
vadlo; verejnos
seia -ae f (gr.) tie

1:

96

Idbilis -e uenl iv, chpav


Identer odborne, schopne; umelo
.cientia -ae f poznanie, vedomos, veda
Icllicet (scire licet) mono vedie, to sa
vie, maxime scilicet in homine naj
viac, pravdae, u loveka
sdodo -ere scidi scissum roztiepi,
rozdeli sa
sdodula -ae f inde, (scandula)
sdotilla -ae f iskra
sdrpus -i m. sieovina
sdsdtator -oris m. skmate, bdate,
vskumnk, vyzveda
sdtum -i n. zistenie, nlez, rozhodnu
tie, plebis seitum uznesenie Tudu,
plebiscit, referendum
scitus -us m. vedomie, vedomos, zna
los
sclopus -i m. puka, karabna, se/opus
repletus nabit puka
scobina -ae f pilnk
scola -ae f kola
seopa -ae f prten metla, vetvy na
zametanie
scopus -i m. (gr.) el, cie
scortatio -onis f roztopan ivot
scriba -ae m. f pisr, tajomnk, tajomnka, uite, radnk, radn
ka
serinium -ii n. skria, vkladn skria;
cisrska kancelria, scrinium a ra
tionibus najvyia utre, scrinium
ab epistuUs tajomncky rad, scrini
um a memoria redakcia prvnickch
uznesen, vnosov, scrinium a Ubel
lis podateTa iadost a sanost,
scrinium a censibus kancelria pre
odhady, scrinium a cognitibus sd
noprocesn kancelria
seriptio -onis f psanie, popsanie, vy
psanie; pojednanie, spis
scriptorium -ii n. pisre (klAtora)
scriptum -i n. o bolo napsan, spis,

kniha, scriptis mandare zaznai, za


psa
seriptura -ae f psanie, popsanie,
Sacra Scriptura svt Psmo, Biblia
(biblia (gr.) = knihy)
seriptus -us m. rad pisra, tajomnka
scrutator -oris m. zisovateT, skmate,
bdateT, kto rta hlasy pri hlasovan
al. vofbe
serutinium -ii n. skmanie, ptranie,
sitovanie hlasov, rtanie hlasov
scutra -ae f misa, tanier
scutulum -i n. ttik, mal tt
secta -ae f smernica, drha; politick
strana, nboensk sekta; sek
sectator -oris m. prvrenec, strank;
sektr
sectio -onis f rbanie, sekanie
sector -oris m. ruba, drevoruba
seeure bezpene, isto, bezstarostne
seeus inak, inakie
sedes -is f sd, sedes iudiciaria sd
na stolica, najvy sd (sedria);
sedes archiepiscopalis biskupsk
stolec; upa, komitt, sdeln mes
to, Sedes Apostolica Svt stolica,
sedes regalis krTovsk trn, sedes
materiae vchodisko pravy prv
nej otzky
sedo -are a vi -atum usadi, upokoji,
uti
seduetor -oris m. zvodca
segregatio -onis f odlenie, oddelenie
sella -ae f stolika, kreslo
sellator -oris m. sedlr
semella -ae f emTa
sementia -orum n. osivo, obilie na sia
tie, semeno
sem et (per semetipsum) osobne
seminarium -ii n. semenisko, klka
(lesn); kazsk seminr, seminr ve
deckho kolgia
sempiternus -a -um trval, stly, ve
n
-

97

--------,

--------

senator -oris m. sentor, len snemu,


len rady starch
senatus -us m. sent, snem, rada, sena
tus popu/usque Romanus (SPQR) se
nt a fud rmsky; zbor sudcov, mest
sk rada
s enior -oris m. star, starina; zeme
pn ; vy duchovn v evanjelickej
cirkvi
s enioratus -us m. iria mestsk rada,
panstvo, moc najstarieho lena ro
du; obvod niekokch zborov evo
cirkvi, seniort
sensatio -onis f. ctenie
sensualia -orum n. zmyslov veci
sententia -ae f. mylienka, mienka, Vfa, mysel, vrok, rozsudok, zmysel,
sententia /egis zmysel zkona, uzne
senie, rada, nvrh, presvedenie
se ntentio -are -avi -atum odsdi, roz
sdi
s ententiose bohatstvom mylienok,
sentenciou
se ntis -is m.f. t, tnie
seo rsum na rzne strany, zvl, odde
lene, seque-deque hore-dolu
septima na -ae f. tde
sequaces -ium m. (pi.) sprevodcovia,
druina, prvrenci, uenci
sequax sequacis nasledujci, prenasle
dujci
sequentia -ae f. poradie, hymnus, du
chovn piese, sequentia sancti e
vangelii tanie svtho evanjelia
se rator -oris m. zmonk
serenitas -atis f. jasnos (oslOVenie),
Serenitas Vestra Vaa Jasnos (titul
knieaa)
er
s onitus -a -um neskor
serviens -ntis m. sliaci, sluha
servi tu s -utis f. otroctvo, poddanstvo,
poroba, sluobnos, povinnos, za
mestnanie
sessio -onis f. usadlos, majetok, majer,

sessio dere/icta opusten usadlO


sessio tota cel usadlos, cel pa
stvo
sexagena -ae f. kopa (poet 60 jednoti ,
nieoho), sexagena grossorum 60 gI'
ov
.
scheda -ae f. (gr.) list papiera, ceduI
kartika, zoit, l s, hlasovac Hsto
sch ema -atis f. (gr.) dranie tela, posto
poloha; bor, at; umel prava, n .
rt, podoba; fza mesiaca
schisma -atis n. (gr.) rozkol, roztie
nie
schola -ae f. (scola (gr. as vona (
novan ltdiu); prednka, rozprav
kola; zbor, sekta
'
"
scholaris -e kolsk
scholaris -is m. kolk, tudent; uitelI
scholasticus -i m. (gr.) uite renctv
profesor; prvnik; titul kazov jezui ::
tov, scholastik (filozof)
scholipeta -ae m. iak, kolk
!,
sigillo -are -avi -atum opeiatkova,
pripoji na listinu pea
,I
sigillum -i n. peiatka, pea, sigillum 1
ecc/esiae parochia/is pea farskho ' !
I
kostola al. radu
signaculum -i n. znamenie, pea
signanter najm
signo -are -avi -atum oznaova, dva
'
pea; poznamena; preehnva sa,
ehna niekoho; vyznamenva
siligo -inis n. penica
silva -ae f. drevo, strom, les, krovie,
hust drevn porast; hoj nos
simonia -ae f. predvanie a kupovanie
duchovnch hodnost, svtokupectvo
simulaerum -i n. obraz, socha, ume
leck dielo; przrak, tie mtveho;
duch, straidlo
singillatim jednotlivo, zvl, po jed
nom
sfnister -tra -trum av, neprv, ne
sprvny, sinistra manus av ruka

98


_______

sl nistrim zava, z avej strany


Ilsto -ere steti stetum by, da postavi,
zastavi
lUis rati verte! uznajte!
sUus -us m. poloha, miesto, situs rerum
uloenie vec, in situ na svojom p
vodnom mieste; usadenina, nnos,
hrdza, pina, plese
sociu s -ii m. spojenec, druh, spolonk,
manel
sodes (si audes) ak chce, ak si praje,
prosm
sodalis -is m. tovari, druh, spoluiak
solamen -inis ll. techa, potecha
solacium -ii n. techa, potecha solacia
dicere uteova, hovori slov techy
solemnis -e (sol lemnis) pravideln,
kadoron, vron, slvnostn,
sviaton, /udi solemnes slvnostn
hry, divilla so/emnia slvnostn bo
hosluby, so/emnia sacra vron
sviatky (patrna)
solemnitas -atis f slvnos, sviato
nos, oslavnos, zasvtenos
soletenus (solotenus) od zkladu
solitarius -ii m. samotr, samotrsky
lovek
solitum -i n. zvyk, obyaj
sollicitator -oris m. vybera dan,
sprvca cirkevnch zkladn v kapi
tule, radnk
sollicitudo -inis f dbalos, starostlivos
sollicitus -a -um znepokojen, pob
ren; dbal , starostliv, ustarosten
solotenus od zkladu, plne
solutio -onis f rozviazanie, uvofnenie,
platenie, obligationis solutio plnenie
obligcie (zvzku), solutio sa/arU vy
plcanie mzdy, oldu
solutus -a -um slobodn, neenat;
prepusten, vofn
sophista -ae m. (gr.) filozof sofista, u
ite mdrosti v starovekom Grcku,
uenec, mudrc

!m\'IU________

sophisticus -a -um sofistick, mudrc


ky, klamrsky, prefikan
sopio -ire -ivi -itum uti sa, upokoji
sa, zaspa, ommi, uspa
soretor -oris m. pohda, tupite
sospitas -atis f spsa, zchrana
soter -eris m. (gr.) spasite, zchranca
specialiter osobitne, zvltne, specialiter percipere prijma osobitn dary
species -ei f pohfad, vzor, podoba;
vnos; vnimonos, krsa, idel ;
obraz, socha; druh, spsob ako sub
utraque specie (prijmanie) chleba a
vna (telo a krv Krista) pod obidvoma
spsobmi
specimen -inis n. znak, skka, vzor,
prklad
specio -ere spexi spectum dva sa, hfa
die, pozera sa
speciositas -atis f pekn vzhfad, krsa,
vnimonos
spectabilis -e urodzen, achetn, v
nimon
spectabilis -is m. titul dekana fakulty
(vysokej !koly)
spectatus -a -um vyskan, osvede
n, slvny, vynikajci, ven
speculabilis -e rozumujci, premfa
v, teoretick
speculatio -onis f bdanie, skmanie,
zisovanie, premfanie, pekulova
nie
speculativus -a -um skmav, bdav,
ptrav
specula -ae f mal ndej
spero -are -avi -atum dfa, ma ndej;
b sa, neby si ist
spiramen -minis n. duch, Duch svt
spiritalis -e (spiritualis) vzduchov,
duchovn, pater spiritualis spoved
nk a duchovn dozorca v seminri,
piritul
spissamentum -i n. upchvka, upcha
tie, zahustenie
99

....................t: S tm.................._
spissitudo -inis f. hrbka, objemnos,
stipendiarius -a -um poplatn, civital,
tunota; hustota, tvrdos
splendidus -a -um leskl, skvci, skve
l, iariaci
splendor -oris m. lesk, iara, jas, blesk
sponsa -ae f. snbenica, nevesta, spon
sa Christi Kristova nevesta, cirkev
sponsalis -is m. snbenec, budci man
el
sponsor -oris m. ruitef, bohat oban,
mean
spontaneus -a -um dobrovofn, sm
od seba
spurcitium -ii n. neistota, pina; verejn dom
stabilio -ire -ivi -itum ustli, upevni
stabilitas -atis f. stlos, pevnos
stabulum -i n. bvanie, bydlisko; staja, mataJ, chliev; nevestinec
stannum -i n. cn
stapula -ae f. sklad tovaru, ius stapu
/ae prvo skladu
stati o -onis f. stanovisko, postoj, stani
ca, miesto pobytu, stationem relin
quere opusti strne stanovisko, de
zertova
statuarius -ii m. sochr
statuo -ere -ui -utum ustanovi, uvies,
uri koho za o; sdi, ma nzor,
rozhodova sa
status -us m. postoj, postava, stanovisko;
postavenie, stav, situcia;, pomery,
status, rei publicae stava, status quo
stav, v ktorom je o (prtomn situcia),
status feudalis feudlne zriadenie
statutum -i n. tt; ustanovenie, zria
denie, tatt
stem ma -atis n. (gr.) rod, rodokme, ro
dostrom, koruna rodu; erb, schma;
slva, ozdoba, es
stereus -oris n. odpadky, pina, hnoj,
trus
sterilitas -ads f. nerodnos, neplod
nos, sterilita

stipendiaria poplatn obec


stipulatio -onis f. slovn zvzok, sfub.
zruka, zmluva
stipulator -oris m. veritef prijmajc
sub od dlnka
sto -are steti statum st, st v rade,
pevne st, by, trva, patri ku komu
storea -ae f. roho, rohoka
stratu m -i n. prikrvka, prestieradlo;
vrstva, dlaba, dlka, via strata
cesta
strena -ae f. novoron (dary, priania a i.)
strenuitas -atis f. horlivos, cieavedo
m innos
strenuus -a -um schopn, zdatn, sil
n, horliv, nov, annus strenuus
nov rok; usilovn, pracovit
strepitus -us m. hnnot, hukot, lomoz, um
structio -onis f. stavba, stavanie, budo
vanie, hromadenie, ukladanie muriva; strojenie, zostrojovanie, kon
truovanie
struthio -onis f. ptros
stuba -ae f. izba
stu bella -ae f. izbika, izbietka
studeo -ere -ui snai sa, usilova sa,
by horliv
studiose starostlivo, usilovne
studiosus -i m. tudent
studium -ii n. snaha, silie, horlivos,
usilovnos, tba, zujem, nklon
nos, strnenie, sine ira et studio bez
hnevu a zaujatosti, studium generale
univerzita (universitas studiorum al.
universitas itterarum) studiorum par
ticu/are stredn, partikulrna kola
stuffura -ae f. vyzbrojenie
stulticitas -atis f. hlpos, tupos
stultiso -are -avi -atum hlpo vyjednva, kona
stuppa -ae f. (gr.) kdef
sturnus -i m. korec
suadella -ae f. rada, odporanie, nvrh

1 00

______al!llliH
!l!m

suasor -oris m. radca, nahovrajci ,


prehovrajci ; pokuiteT, diabol
subaudio -ire -ii -itum myslie, mieni,
rozumie, niekoho pova
subditus -i m. poddan, podmanen;
nastren (zloinec)
sub dolus -a -um skon, Tstiv, ne
bezpen
subiecti -orum m. poddan
subiectus -a -um podriaden, podlieha
jci komu, poddan
subinfero -erre pripoji, prida, poui,
uvies do radu
subinsertus -a -um (dolu) uveden, u
veden na spodku (listiny), niie u
veden
subintro -are -avi -atum tajne vstpi,
tajne, ukradomky vojs
subitaneus -a -um (subitus) nhly, neoakvan, nepredvdan, netuiaci
subitatio -onis f rchly vstup
subitum nhle, chytro, rchlo
subiugale -is n. an zviera
subiugo -are -av; -atum podmani,
podrobi, ujarmi
subliga -ae f (sublica) kl, trm, most
nica, premostenie
sublimen -;n;s n. vsos, vzneenos
sublimo -are -avi -atum dvha do v
ky, vyzdvihova, povyova
submersio -onis f ponorenie, ponor
submissio -onis f ponenos, poddaj
nos, poslunos, pokora
submitto -ere -misi -missum podrobi
si, pokori, podstpi, predloi; pre
necha, necha; rs, dvha sa; tajne
posla
submurmuro -are -avi -atum epta,
mrmla
subrector -oris m. zstupca riaditeTa,
zstupca rektora univerzity, prorek
tor
subregulus -i m. vodca, nelnk kme
a, vojska

_______

subsannatio -onis f posmech, smiech,


predmet posmechu
subscriptio -onis f podpis, odobrenie,
shlas; cenzorsk zistenie, poznm
ky; spolon aloba, prdavn aloba
subsequor -i -secutus sum nasledova,
prida sa, napodobni
subsidiarius -a -um nhradn, zlon
subsidiarius -ii m. zlonk (vojak)
subsidium -ii n. podpora, posi la, pomoc; zloha (vojensk)
subsigno -are -avi -atum zaznai, po
znamena, zarui sa, zaviaza sa
substitutus -i m. nhradnk, zstupca
subsum -esse by dolu, lea pod (vr
chom), viaznu
subsutus -a -um podit, priit dolu
subterfugium -ii n. tek pred zodpo
vednosou, vyhbanie sa zodpoved
nosti, vykrcanie
subtilitas -atis f presnos, jemnos, vy
beravos, dkladnos, jasnos, zreteT
nos
subtractor -oris m. zlodej , odcudziteT
suburbium -ii n. podhradie, predmestie, okolie mesta
subventamen -inis n. podpora
subventamentum -i n. podpora, pomoc
subventio -onis f prichdzanie na pomoc, pomoc, prspevok
subversio -onis f vpd, subversio
Tartarica tatrsky vpd
succentor -oris m. pomocnk rechtora
(obradnho spevka cirkvi)
successor -oris m. nstupca, nslednk
(trnu), dedi
successus -us m. postup, nstup,
spech, zdar, zdarn iny, udalosti
succursus -us m. pribehnutie na po
moc, rchla pomoc
sudarium -ii n. vreckovka
sudatio -onis f potenie, kchanie, nd
cha, potn kper, sudatorium parn
kper
101

__________lI\!llIlmIl
I ffi

suffectus -i m. nhradnk, eOllsul Slif


leetus konzul namiesto zomrelho
konzula
sufficiens -ntis mf.ll. dostaujci , do
staton, terram ad unum aratrum
sufficientem zem na jedno popluie
sufficienter dostatone
s ufficientia -ae f dostatok, osoh
suffraganeus -i m. pomocn, titulrny
biskup
s uffragator -oris m. voli, hlasujci za
koho, voliaci koho
s uffragium -ii n. hlasovanie, hlas, pod
pora, pomoc hlasovanm, priaze
s uffragor -ari -atus sum hlasova, voli, prihovra sa, odpora
suffugium -ii ll. toisko
s uffusio -onis f podl iatina
sugestum -i ll. (sugestus) vyvenina,
kopec; tribna, miesto renenia, su
gestus saeer kazatenica; vzneenos,
pcha
su ggero -ere -gessi -gestum prednies,
ponknu, vnukn, naepkva, do
na sprvy, verilatis aemu/i Sedi
Apostolieae suggesserullt nepriatelia
pravdy doniesli sprvu Apotolskej
Stolici
su ggestio -onis f podnesenie, podloe
nie, naepkvanie, prehovranie, su
gerovanie
su lco -are -avi -atum brzdi, ora; p
sa; plavi sa
sul cus -i m. brzda, ryha
su m esse fui (part. pf.) (fuitis, positus,
constitutus) by postaven, ustano
ven
su mitas -atis f vrchol, tt, pica, vr
chovec
sum ma -ae f hlavn vec, podstata,
el; set
su m me v najvyej miere, nanajv
su m mus -a -um najvy, viri summi
mui najvyieho postavenia; doko1 02

i@
m.
ffiffiIm\lffilm\lffi________

nal, zvrchovan, summa res publi4


ca najvyie zujmy ttu
sumo -ere sumpsi sumptum bra, vzia,
poduja sa, sumere supplicium de
multis da mnohch popravi, sume4
re bel/um pusti sa do vojny, zaat
vojnu; vynaloi, laborem sumer.
vynaloi nmahu
sumptuosus -a -um nkladn, prepy"
chov, mrnotratn
sumptus -us m. trovy, nklady, vdav
ky, mrnotratn in
supellex supellecti/is f nradie, nby-'
tok, vbava, vstroj
superabundo -are -avi -atum bujnie,
prekypova, by v hojnosti
superator -oris m. premoite, vaz
supereminens -ntis (part. praes.) vynie
vajci, najvy (v krajine), vynikaj..
ci, vnimon
superfluens -ntis (part. praes.) prebyto
n, nadbyton, prelievajci sa, hoj
n
superfluitas -atis f nadbytonos, nad
mernos
superi -orum m. nebeania, bohovia
superior -ius vy, vyia, vyie, su
perior pars horn, vrchn as
superstes -stitis m. svedok, kto ostal
naive
superus -a -um hojn, vrchn
supervacaneus -a -um nadbyton, ne
potrebn
supplicamentum -i n. prejav cti, kult;
modlitba, ofera; pocta; muky; karhanie
supplicatio -onis f pokorn prosba,
modlitba, nbon piese
supradictus -a -um vyie spomenut
(napisan)
suprascriptio -onis f nadpis, titul (kni
hy, kapitoly)
suprema -orum ll. posledn pocty, po
hreb
surdaster -ra -rum nahluchl

______

T ..____________

surripio -ere -ripui -reptum ukradn,


odcudzi; ukradomky, tajne kona
sursum nahor, hore, sursum corda! ho
re srdcia! (v modlitbe)
susceptor -oris m. podujmateT sa na
nieo; krstn otec
susceptrix -tricis f. krstn ma
susceptum -; n. podujatie, podnik
suscipio -ere -cep; -ceptum poduja sa,
vzia na seba, prija, suscipiat hoc
nech toto prijme; podstpi
suspendo -ere -pens; -pensum zavesi,
necha visie; zbavi radnej moci,
zastavi innos; necha v neistote
suspensio -on;s f. suspenzia, doasn
pozbavenie radu, zruenie uznese
nia, zosadenie radnka
suspicio -onis f. podozrenie, tuenie
suspicio -ere -spa; -speetum hTadie
s obdivom, obdivova v cte, upiera
zrak do vav
suspirum -; f. vzdych, ston; zduch
sustentaculum -i n. podpera, opora
sustento -are -av; -atum podporova,
pomha, dra vo vke; vydra
v odpore, odolva
sutor -oris m. obuvnk
sutrinus -a -um obuvncky
symbolum -i n. (gr.) heslo, poznvac
znak; vierovyznanie; symbol; prispe
vok
synaxis -is f. (gr.) zhromadenie, svt
liturgia
syncopo -are -av; -atum zle vyslovo
va, hovori nejasne, vynechva ne
jasne hlsky
synedrus -; m. (gr.) len rady (v Grcku,
v Macednii)
syngrapha -ae f. (gr.) dln pi s, zmen
ka
synodus -; f. (gr.) zhromadenie, cir
kevn zhromadenie, synoda, koncil
syntaxis -is f. (gr.) zaradenie, zoradenie,
usporiadanie, skladba, syntax

syrus -; m. syr, hrudka syra


systaticus -a -um (gr.) doporuovate,
odporateT
systema -tis ll. (gr.) sstava, systm, us
poriadanie

T
taberacio -ere -jeci -jaetum nakazi,
znivoi
tabella -ae f. tabuka, dotika; list, lis
tina, protokol; obrzok, maba
tabellarius -a -um hlasovac, doruo
vac, protokolrny, officium tabel/a
rium potov rad
tabellarius -ii m. posol,
doruovateI
.
listov, poty
taberna -ae f. (taverna (gr. bda,
chatr, diela, stnok predaja, kr
ma, taberna argentaria zmenre
tabernaculum -i ll. stnok, iator, stan,
svtostnok (miesto na oltri na uloenie
Najsvtejej sviatosti, ciboria, monltrancie)
tabernalis -e (gr.) krmov, obchodncky (v stnku) (taberna)
tabernarius -ii m. kupec, obchodnk,
krmr, iatornk
tabernula -ae f. mal obchod, obcho
dk
tabidosus -a -um hnijci, kaziaci sa
tabidus -a -um niiv, zhubn, odra
dzujci, odporn
tabitu do -inis f. kazenie, nienie, hy
nutie
tabula -ae f. doska, tabua, stl pea
zomencov, votvny obraz, vkaz,
et, spis, zpis, listina, zmluva, z
vet, sdny protokol, sd, Tabula re
gia iudiciaria krovsk sd; mapa,
tabula imperii Romani mapa rmske
ho impria (rlle)
tabularia -ae f. archv (budova aedes)
tabularium -ii n. archv
1 03

j i' .
; 1!I.Ill!iI_____
II!!I
_

_______

telos ll. (gr.) cieT, koniec


l
temeritas -atis f opovlivos, priveDc
smelos, nedostatok sdnosti; unh
nos, povrchnos, nezodpovednos ,il
temero -are -avi -atum znevaova, h
nobi, pokvrni, zbavova cty, zn .'.
hodnocova, znesvcova
.
temeratus -a -um mierny, zdranliv
mallsuetudo temerata primeran, r
]
zumn miernos
temperamentum -i n. prav, prhodn
zmieanie, uplatnenie miery, s mi
rou, bez krajnost; opatrnos
temperans -antis (part. praes.) zdranlH
v, poznajci mieru
ii!
temperantia -ae f zdranlivos, mier':'.
nos, zmysel pre mieru
temperatio -onis f primeranos, vyrov
nanos, miernos, miernenie sa
;
temperator -oris m. upravovateT zmesi
temperatura -ae f prav, nleit stav,
prav zmieanie, zmierenie, prslu
n spsobilos
temperi (tempori) v prav as, v pat
rinom ase
temperies -ei f prav pomer, miera,
mierne podnebie, primeran teplota,
usmernenie, spsobi los
temperius (temperi) vaie, skr,
v prav as
tempesta -ae f brka, vchrica, neas,
nepohoda
templum - ; n. posvtn miesto, chrm,
svtya; kltor; renisko, zhroma
denie pred renkom
temporalis -e asov, doasn, pom
ajci sa, nestly
temptator -oris m. (tentator) pokuiter,
diabol, zl duch; skajci, exami
ntor
tempto -are -avi -atum (tentare) zne
pokojova, poka, poksi sa
temptus -a -um chyten, zadran
tempusculum -i n. krtky as

tabularius -ii m. archivr, registrtor,


zapisovateT, notr, koncipient, rad
nk cisrskej kancelrie
tabulaturn -i n. stavba z dosiek, doskov vpl stavby
tabum -i n. ropa, hniloba, mor
tacite mlky, potichu, bez slova
tactio -onis f dotkanie sa, zmysel do
tyku (hmat) laclus -us m.
tactus -a -um dotknut, tacto pectore
s rukou na srdci, primne
taedet taeduit (taesum est me) hnusi
sa, bridi sa, taeduit me generatio
nis brid sa mi rod
taenia -ae f pska, stuka
taetricitas -atis f prsny vzor, von
kaj prejav
tlare -is n. odev, habit duchovnch,
talr
talarius -a -um siahajci po lenky,
vestis talarius talr (a po lenky)
(vrchn odev hodnostrov)
talea -ae f kolk; odno, sadenica
talerus -i m. (thalerus) toliar
talla -ae f clo
talis -e tak, podobn, tak ako
taliter tak, takm spsobom
tam-quam tak ako
tantum tak veTrni, tak aleko, iba, len
tavernicus -i m. tavernk, vysok krTovsk radnk v Uhorsku, taverni
corum regalium aut regionalium
magister prefekt (predstaven krlovskej
kancelrie)
taxatio -onis f odhad, ocenenie
tector -oris m. staviteT, murr, tesr, 0mietkar
tectum -i n. strecha, krytina; dom, prbytok, strecha nad hlavou
tectura -ae f (taectura) krov, strecha
teleta -ae f (gr.) obrad, posvtenie
telonarius -ii m. colnk
telonium -ii n. (gr.) (teloneum) clo, m
to, mtne poplatky (mtne) colnica

'

'

1 04

teneo -ere -tenui -tentum dra, ma


tessera -ae f kocka; poukka, preu
v ruke, v moci, tenetur patr sa, te
kaz, heslo, vstupenka, cestovn ls
nere metam ma spolon medzu na
tok
poli, teneo manu chrnim, ochrau
testa -ae f ndoba, dbn, hrniec, kru
jem
pina (vajca)
tenor -oris m. pohyb, beh, prd; po
testaceus -a -um tehlov, testaceum o
stup, postupovanie, trvanie, spsob,
pus tehlov stavba
miera, charakter, rz, obsah, zmysel;
testamentum -i n. posledn vra, testa
tenor litterarum zmysel, znenie listi
ment, zvet, testamentum condere
ny, tenore praesentium litterarum
napsa zvet, testamentum recte Jac
touto listinou; zklad konania
tum prvoplatn testament, testa
tentorium -ii n. (tenturium) stan
mentum ruptum zruen testament,
tenuta -ae f drba, vlastnctvo, maje
testamentum per scriptum Jactum p
tok
somn testament, Testamentum
tenutarius -ii n. sprvca, afr
Vetus Star zkon, Testamentum
tepidarium -ii n. tepl kpe, tepl izNovum Nov zkon
ba (vykren)
testatio -onis f svedeck vpove, o
tepor -oris m. teplo, vlanos
svedenie; dovolvanie sa svedka,
terminalis -e hranin, medzn
odvolvanie sa na koho
terminatio -onis f ohranienie, vymetestator -oris m. svedok; kto zostavu
dzenie, ukonenie, zver rei
je (pe) zvet, zostavovater testa
terminus -i m. hranica, medza, medz
mentu
testatu s -a -um dosveden, dokzan,
nk, terminus ad quem asov hrani
ca, po ktor, terminus a quo asov
doloen, znmy
hranica, od ktorej (sa rta, pota); ob
testificatio -onis f svedectvo, dosved
vod, okres
ovanie, vpove svedka, dkaz, vy
terragium -ii n. pozemkov da, in
hlsenie
ovn poplatok
testimonium -ii n. svedectvo, osvede
terrenum -i n. pda, pozemok
nie, dkaz, svedeck vpove, testi
terrenus -a -um zemsk, tkajci sa
monium ortus et baptismi rodn a
zeme, hliny
krstn list, testimomium copu/ationis
terrestria -orum n. zemsk tvory
sobny list, testimonium pauperta
terrestris -e zemsk, pozemn, pozem
tis osvedenie o chudobe, litterae
sk, dominus terrestris zemepn
testimonia/es psomn svedectvo,
terricola -ae m f. pozeman, pozem
dosvedovacia listina
anka
testor -ari -atus sum dovolva sa
terriculamentum -i n. straidlo, po
svedka, bra za svedka, prisaha; o
strach, przrak
svedova sa, psa zvet, testament,
terrigena -ae m. syn zeme, tunaj o
dosvedova, dokazova
byvate, domci rodk; zeman
testudinatus -a -um klenut (ako koryt
territorium -ii n. zemie, pozemky,
naka)
pda, rora, obvod mesta, zemie " textile -is n. tkanina, pletivo, tkan lt
patriace mestu, ttu
ka
tesqua -orum n. p, pustatiny
textor -oris m. tk, pletiar, skennk
1 05

______

T nm__________

textrinum -i n. tkstvo, tkska diel


a
textura -ae f tkanina, tkstvo
textus -us m. tkanina, pletivo, zvzok;
svislos, spojenie slov, text, obsah
theloneum -ei ll. (gr.) colnica
thema -atis n. (gr.) nmet, tma, zlei
tos, predmet, vec, obsah
theofilus -i m. (gr.) bo vyvolen ( z toho Teofil)
theoria -ae f (gr.) filozofick vaha
theotheca -ae f (gr.) montrancia
thesaurius -a -um pokladov, tkajci
sa pokladu
thesaurus -i m. (gr.) poklad, poklada,
zsobre
thesaurus -i m. (gr.) poklad, pokladnica, sklad, zsobre
tignarius -a -um tesrsky
tignarius -ii m. tesr
timor -oris m. bze, strach, obava,
hrozn vec
tinctilis -e kvapaln; farebn, napuste
n farbou, kvapalinou
tinctura -ae f maovanie, napanie
farbou, farbenie; lieiv tekutina
tinea -ae f moa, erv, hsenica
tinnitus -us m. cenganie, zvonenie
tiro -onis m. novik (vojak), zaiatonk, mlad mu (dospel)
titio -onis m. poiar
titulus -i m. npis, nadpis, titul, hod
nos, titulus capitis nzov kapitoly,
pleno titulo P. T. plnm titulom (na
listoch a listinch)
tolerantia -ae f trpezlivos, znanli
vos
tollo -ere sustuU sub/atum zdvha, po
zdvihova, chvli poctami, vyna,
povzna; odna, odstraova, od
pratva, nii, rui, sub/atis porto
riis po zruen poplatkov, tollere le
gem rui zkon
tomba -ae f hrob, nhrobok

tonstrina -ae f holistvo


tonsura -ae f ostrihanie vlasov d
krku (om8enie pred vysviackou kaza
tonsuro -are -avi -atum striha, stri ha '
tonzru budcim kazom
\\1
tormentum -i n. muidl, toidio
I
I
torneamentum -i n. turnaj
tornus -i m. dlto, sstruh, toovka
torpeo -ere -ui trn, tuhn (strachom) ;,
torsio -onis f muenie, trpenie, tranie
tortu ra -ae f trpenie, muenie
totaliter celkom, plne
toxicum -i n. jed, otrava
trabs -is f brvno, kme, strom; lad';
strecha, krov
tractabilis -e hmataten, prstupn,
prenosn
tractatio -onis f zaobchdzanie, pou
vanie, venovanie sa, tractatio litte
rarum zapodievanie sa vedami
tractator -oris m. vyjednvate, spro
stredkovate
tractatus -us m. konanie, jednanie, vy
jednvanie, pacis tractatus vyjedn
vanie o mIen ; kze, traktt, ve
deck rozprava, vaha
tractim ahavo, zdhavo
tracto -are -avi -atum venova sa o
mu, zaobchdza s m, vyjednva,
rokova
traditio -onis f odovzdvanie, tvrde
nie, rozprvanie, podanie, zvyklos,
tradcia
trado -ere -didi -ditum odovzda, da,
venova do dedistva; vysvetova,
podva vklad
trahea -ae f cepy (na mltenie obilia)
trachea -ae f prieduka
traiectus -us m. preprava, prevoz
trames -itis f cesta, trames aequitatis
cesta spravodlivosti, chodnk, pon
cesta, zvoz, drha, beh
tranquilitas -ads f pokoj, ticho
106

__________I\l1ll!W@
:!illm

T WMWl
:__________

transactio -onis f prejednvanie, spro


stredkovanie, dohodovanie o mieri ,
o zmieren na sde
transactor -oris m. jednate, konate,
sprostredkovate, prvny sprostred
kovate, prostrednk
transenna -ae f sie na chytanie, lapa
nie vtkov
transfero -e"e transtuli translatum pre
na, uskutoova prevod prv
transfugio -ere -fug; zuteka, utiec
k nepriateovi, zbehn
transfundo -ere -fud; -fusum prelieva,
prena, preklada
transitio -on;s f prechdzanie, pre
chod, prebehnutie
transitorius -a -um prechodn, pomi
nuten, pozemsk
translaticus -a -um (tralaticius) ustle
n, tradovan, ben, edictum transla
ticium ustlen vyhlsenie; prenosn
translatio -on;s f prenanie, prevod,
prekladanie, tlmoenie, transla tio
verbis Latinis preklad do latininy
translativus -a -11m odmietav, dkladn
translatus -a -um prenesen, slvnost
n v sprievode
transmeabilis -e priechodn, prebrodi
teTn, preplaviten
transmutatio -on;s f premenenie, pre
mena
transnaturalis -e nadprirodzen, meta
fyzick, scientia transnaturalis me
tafyzika
transparens -nt;s (part.) priesvitn, pre
svitajci
Transrhenanus -a -um zarnsky, spo
za Rna
transscriptio -on;s f prepis, VyplS,
transscriptio ex libris baptizatorum
vpis z knihy pokrstench (matriky),
transscriptio nominis prepsanie dl
nej poloky

transsumo -ere -sumps; -sumptum


prepsa, odpsa
transsumptum ; n. prepis, odpis
Transvaganus -a -um zavsky, spoza
Vhu
transvolo -are -av; -atum preletie, ne
vma si, nevenova pozornos, by
povrchn
trapetum ; n. stupa (lis na olej)
trepidanter nespokojne, zkostlivo
treuga -ae f prmerie, mier, treuga Dei
Bo pokoj, mier
tribulatio -on;s f protivenstvo, tlak
tribulum -; n. valec na drvenie obilia
tribunal -alis m. reni sko, tribna,
miesto sdu, sd, krovsk prestol,
krovsk stolec (dicasterium -ii n.)
tribunus -; m. tribn, nelnk tri buy
(mestskej sprvnej tvrte) V starovekom
Rme; zstanca prv udu; najvy
velite, radnk s vojenskou mocou
tribus -us f tribua (mestsk tvr(, okrsok, 0kres, cech)
tributarius -ii m. poplatnk, podlieha
jci dani, clu
tributim poda tribu, po okrskoch
mesta, po okresoch
tricae -arum f trenice, nezhody, mrzu
tosti
tricesima -ae f mtne, coln (I/SO hod
noty), tridsiatok (30% z vnosu pre pna)
tricesimator -or;s m. vyberate tridsiat
ku (dane z vnosu poli, lesov a i.)
tricornis -e trojveov, s tromi veami
pri vchode do hradieb
trinitas at;s f (Trinitas) troj ica,
Trojica (Otec, Syn, Duch svt)
triticum -; n. penica
tritura -ae f mlatba
trituro -are -av; -atum mlti obilie
tritus -us m. trenie
truffator -or;s m. (trutannus) podvod
nk, omekr, obrk, tulk
tructa -ae f pstruh
-

1 07

_______

1U _____...
tu tela ris -e ochrann, poruncky, p i '
ochranou
\:Y,
tutor -ari -atus sum stri, chrni '
stara sa, zastva, hji, obhajov
na sde
tutor -oris m. ochranca, strca, poru4
nk, ttor
tutum -i n. bezpenos, istota
tympanum -i n. (gr.) bubon, zdvhaci
kolesov zariadenie; chrnen mies
to; osoba (Zkonne)
I,'
typarium -ii n. znak, odznak
typographicus -a -um (gr.) tlaiaren ,
j
sk, tkajci sa knhtlae
typus -i m. (gr.) obraz, figra, podoba
relif, tla, psmo, librum tipis ex :
:! \
primere vytlai knihu
tyrannus -i m. (gr.) vldca, samoby
vldca, samovldca, tyran, despota

trutannizo -are -avi -atum obra, cho


di po obran
trutina -ae f. vha, venie; skmanie
trutino -are -avi -atum vi, skma,
zvaova, prema
tubilustrium -ii n. sviatok oisovania
trbok
tugurium -ii n. chya, chata; strecha
tuitio -onis f. obrana, ochrana, str,
strna vea
tumba -ae f. truhla, rakva, hrob, nhrobok, pomnk
tumbarius -ii m. hrobr
tumulo -are -avi -atum pochovva
tumultuarius -ii m. buri vyvolvajci
nepokoj, zmtok, vzburu; poburovate
tumultus -us m. poplach, neakan
vojna, prepad
tumulus -i m. vyvenina, nvrie, ko
pec, mohyla, nhrobok
tuna -ae f. (tunna) sud, boka
tunnarius -ii m. vrobca sudov, bo
iek, ndob (aj hlinench na sklado
vanie tekutn)
tunsio -onis f. vranie, nraz, bitie
torarius -a -um kadidlov
torba -ae f. zmtok, nepokoj , treskot,
lomoz, krik a hluk
turbator -oris m. buri, poburovate
turbidus -a -um ton, hnevliv, niiv
turbulentia -ae f. vrenie, brenie, nepokoj
turdela -ae f. mal drozd, korec
turdus -i m. drozd
turris -is f. vea, pevnos, hrad, palc,
vysok budova; holubnk
turritus -a -um veat, s veami, o
pevnen veami
tus turis n. kadidlo, obeta kadidla, z
paln obeta, Iibum liata obeta vna
a inch tekutn
tutamentum -i n. ochrana, zbezpeka
tutela -ae f. staros, spravovanie, str
enie, ochrana, porunctvo

!i

u
uber -eris n. vemeno, prsia, hru;
rodnos, rodn pda; hojnos, bla
hobyt
ubertas -atis f. rodnos, plodnos, v
nos, hojnos, plnos
uberto -are -avi -atum zrodova.
rozmnoova, rozhojova
ubi kde, ubi gentium kde na svete; ke,
ubi domum introiit ke vstpil do
domu
ubique vade, ubique locorum na vet
kch miestach
ubivis kdekovek
udus -a -um vlhk, namokren, navlh
en, opit
ulcerosus -a -um boav, boliaci
ulna -ae f. lake, predlaktie; lake (ako
dlkov miera asi 40 cm)
ulterior -ius (od ulter -a -um) vzdiale
nej, odahlej, neskor, ulteriora
druh strana, zahraniie
1 08

______

u ______________

ultimate a nakoniec
ultimum -i n. koniec, zver rei, po
sledn, zveren slovo, uznesenie,
najzvanej dvod, ad ultimum na
pokon, nakoniec, do konca
ultio -onis J pomsta, trest smrti, dies
ultionis extremae de poslednho
sdu
ultramarinus -a -um zmorsk, leiaci
na druhej strane mora
ultramontanus -i m. bvajci za ho
rou, zhorec, zvran
ultro (ul tra) na tamt stranu, navrch,
navye
ululatus -us m. bedkanie, nariekanie,
vytie, vskanie
ulva -ae J rkosie, achorina
umblicus -i m. (umbilieus) pupok; stred
zeme; krupina; zvitok papyrusu
umbraculum -i n. tienidlo, slnenk,
tie, ta, besiedka, kola v stra
n
umbratilis -e tienist, pokojn, domc
ky, skromn
unanimitas -atis J jednomysenos,
zhoda nzorov, shlas, svornos
unanimiter jednomysene, svorne
unctor -oris m. mastiaci, maza, mas
ti, masrujci, masr
unctura -ae J mastenie, natieranie,
mazanie
unde v spojen s slovkou, ktor na
sleduje v slove, zna jeden z unde
viginti jeden z dvadsiatich, devt
ns, undetriginta dvadsadev, un
decim milium virginum de I I 000
panien (21 . oktbra)
undecumque zovadia, odkiakovek
undique (undiquesecus) zo vetkch
strn
undisonus -a -um huiaci ako more,
vlny
unguen -,ms n. (unguentum) mas,
mastnota, voavka

unguentarium -ii n. peniaze na lidl,


mastiky
unguentarius -ii m. voavkr, masti
kr, vrobca i predava mast
unguipotens -entis so silnmi pazrmi
(orol)
ungula -ae J pazr; kopyto; paznecht
unicus -a -um jedin, jedinen, vzcny
uniformis -e rovnak, jednoduch, unifonnis vestis uniforma, rovnoata
unigena -ae mf. srodenec, srodenka,
jednoroden syn, jednoroden dcra
unigenitus -a -um jednoroden
unila -ae J svten voda
unio -ire -ii -itum zjednocova, spojo
va, zdruova
unio -onis J jedriotka, zjednotenie,
spojenie, UNESCO Unionis natio
num educationis, scientiae, eu ltu
rae ordo Medzinrodn organizcia
pre vchovu, vedu a kultru; spo
lok, zdruenie, politick zvz t
tov
unioculus -a -um jednook, kyklopsk
u nitas -atis J jednota, nia
universa -orum n. ( universum) svet,
vesmr
universalis -e veobecn, jednotn,
successio universalis nstupnctvo
vo vetkch prvach
universitas -aIS J veobecnos, veob
siahlos, shrn, vesmr, univerzita,
universitas studiorum univerzita, u
niversitas litterarum univerzita,
Universitas studiorum Comeniana
Bratislavensis Univerzita Komen
skho v Bratislave, Universitas Ca
rolina Pragensis Karlova univerzita
v Prahe; universitas nobilium zhro
madenie achty
universus -a -um veobecn, celkov,
in universum vcelku
univira -ae J ena vydat iba za jed
nho mua
109

._------
s

.1

u rba nita s -atis j jemn, achetn mra


vy, ku ltivovanos, zdvorilos, vtipnos
u rba nus -a -um mestsk, civi ln, mie
rov
u rb an us -i m. mean, obyvate mesta,
mestsk lovek
u rba rium -ii n. mestsk pozemkov
kni ha
u rbi eus -a -um mestsk
u rbs urbis j mesto, hlavn mesto, ur
bi et orb i ppesk poehnanie mes
tu (Rlmu) a svetu
ure eus -i m . dbn, krah
u rin ator -oris m. potpa
u rna -ae j ndoba, hrniec, dbn, popolnic a, hlasovacia urna, hracia urna
ursi nus -a -um medved, z medvea
urtiea ae j phJava, ihava
u sia -ae j (gr.) podstata
u sit a tus -a -um asto pouvan, vy
u van, zvyajn; vyuit, otrepa
n, ob drat
usito r -ar; -atus sum stva sa zvyaj
nm, benm, pouvatenm
uspiam ni ekde, kdesi
usque modo a doteraz, usque ad hanc
diem a do tohto da, a podnes
us qu e a sem, a celkom, stle, ustavine
us que qu aqu e vade, vdy a vade
us qu equ o ete dokedy
usualis -e uiton, pouiten, prstupn
usufr uetuar ius -ii m. uvate, pouvater (doasn drba)
usufr uctus -us m. drba a prvo pou
vani a (uivacie prvo)
Us ura -ae j pouvanie, uvanie, rok,
rokov plody zeme, vnos
usura riu s -a -um vnosn, ziskov, u
iton

;i
zmocova sa
usu -us m. pouvanie, spotrebovva
me, usus et fructus dranie a uva
nie, usus b e/li vojensk sksenos
usui esse by potrebn, re atque us
zskanm praktickch sksenost, u
sus Slovacus slovensk prvny po.::
riadok; skutonos, usu venU v skui
tonosti
uteumque akokorvek
u tensile -is n. (utensi lia) potrebn vec,i
potreby (potrava, odev), nradie
u ter utra utrum kto z dvoch
u ter utris m. vrece, vak (koen)
u tereunque ktorkoJvek z dvoch
u terinus -a -um rodn brat, uterin;
fratres dvojiky (chlapci)
u tilitas -atis j upotrebitenos, vhod
nos na pouitie, uitonos, pros
pech, vhodnos
u tique akmkoJvek spsobom, za kad cenu
utpote ve, toti, ako naprklad
u tputa naprklad, ten ist, ako hovor
utquid preo, na o, k omu, o
ut rimque na obidvoch stranch, tu i
tam
utrobique (utrubique) na obidvoch
stranch, tu i tam, vade
uva -ae j hrozno, strapec hrozna, ve
l roj (ako strapec hrozna), rva
u veseo -ere vlhn, zvlaova sa
U'lO -are -avi -atum eni sa, bra si za
manelku, vydva sa, s za mua
u 'loratus -a -um enat, vydat
u 'loratus -us m. manel, manelstvo
u 'lorius -a -um manelsk, cautio rei
uxoriae zruka na navrtenie vena
(pri rozvode), condicio uxoria manel
stvo; lska k ene

lU "mm______
usurpo -are -avi -atum pouva, u
u ni voeu s -a -um jednohlasn, shlasn
va, uplatova si, robi si nrok, pr
u rb an e zdvori lo, achetne, vtipne,
vlastova, nsi lm si privlastova
kultivovane
j em ne,

ltO

_________B
it]i

Y 'li1mliIII_______
III
_
vagabundus -i m . tulk, pobehaj, dare
bk, potulujci sa tudent, vagant
vagatio -onis f potulovanie sa
vagor -ari -atus sum tla sa, potulo
va sa, bldi, nema miesto
vagus -a -um nestly, tlav, tlajci
sa, neviazan, neusporiadan, vrtka
v
valefacio -ere -feci -factum li sa,
dva zbohom
valeo -ere -ui by siln, by mocn,
ma silu, moc, vale! bu zdrav!
bu pozdraven! , supremum vale
posledn zbohom, rozlka; plati,
ma platnos, lex valet plat zkon
valetudinarium -ii n. nemocnica, o
zdravova
valetudo -inis f (valitudo) zdravie, si
la, moc
vallis -is f (valles) dolina, dolie, val,
vallis miseriae dolie biedy (ivot, sl
zav dolie)
valIa -are -avi -atum robi nsyp, hr
dzu, opevova, ohradzova
vallum -i n. ohrada, pevnos, nsyp,
kolov nsyp (so zeminou)
vallus -i m. kolk, kl; kolov ohrada,
hradba z kolov
valor -oris m. cena, oceovanie; plat
nos, vznam, obnos, peniaze
valvae -arum f veraje, dvere
valIa -are -avi -atum robi nsyp, u
pevova nsypom al. valom, ohra
dzova, stava hrdzu
vandalicus -a -um div, pustoiv,
vandalsk
vanesco -ere strca sa, mizn, hyn
vaniglorius -a -um mme sa piaci,
s mrnou slvou sa ohajci
vaniloqium -ii n. przdne rei, mma
slva
vaniloquentia -ae f tranie, trepanie,
chvastanie sa
vanitas -atis f daromnos, przdnos,

v
vacanter zbytone, nadbytone, zvy
ne; plne, celkom, horlivo, usilovne
vacatio -onis f przdno, vono, von
as; zbavenie, oslobodenie, ava
(platenia), vacatio militum oslobode
nie od vojenskej sluby (aj dovolenka)
vacca -ae f krava
vaccaritia -ae f chova kravy, stara sa
o kravy, stdo krv (na pastve)
vaccinus -a -um kravsk
vacillanter bez pomoci, nemotorne,
bezradne
vaco -are -avi -atum by przdny, va
cat von miesto, ma vono, dovo
lenku, przdniny, je mon, vacare
fara uvoni sa pre politick innos
(venova sa politike), vacare re/igiosae
vitae odda sa ivotu v reholi, kl
tore
vacuus -a -um przdny, vorn, vacuum
tempus von as; uprzdnen, pr
stupn rad magistratus; nevinn
vadimonium -ii n. zruka, istota, kau
cia, termn, lehota (stanoven sdom),
vadimonium concipere spsa sdnu
zmluvu, vadimonium imponere vy
mha zruku
vadium -ii n. zka cesta, tnist cesta;
preteky, sperenie, horlivos, stvka
o o; obianstvo; de sdneho po
jednvania, konania; pean pokuta
vada -ere -si -sum s, kra, quo va
dis kam ide
vador -ari -atus sum sdne vyado
va, doadova sa; zavzova sa z
rukou sdu; poha na sd, alo
va
vadum -i n. brod, plytina
vae beda ! , vae victis beda porazenm!
vafer vafra vafrum rchly, chytro konajci, bystr; preiban, chytrcky,
mazan
111

____---------

W ----II----

mrno s, vanitas vanitatum mrnos


nad m mosti, TahkomyseTnos
vannus -i m. vedro, afeT; kok na o
bilie, na drobn zemi aky
vanus -a -utn przdny, zbyton, mr
ny, i n vanum nadarmo; Tahkomy
seTn, vrtkav, nestly, vystatova
n
vapide ( male) ma sa zle, by v zlom
stave
vapor -oris m. para, dymeni e, krenie,
vzplanuti e, vapor mentis odhodlanie
vappa -ae f. skazen vno, breka;
slivka ; zhralec , skazenec (m.)
dostvapulo -are -avi -atum by bit,
.
va vprask
variame n -inis n. rznorodos, pestros,
zmena, varicia
varicolo r -ods pestrofarebn, bohato
zdoben
vario -are -av; -atum spestrova, zdo
bi, rob i inm, meni, strieda, odli
ova sa
vas vadis m. rukojemnk, ruiteJ, zruka
vasa -orutn n. ndoba, vza, sud (vina);
vojensk potreby, pln vstroj vo
jaka
vasallus -i m. (vassaII us) vazal, podda
n na dvore krJa
vasariu m -ii n. vpravn (peniaze na za
riadeni e sa radnfka v provincii)
vascula riu s -ii m. remesel nk zhotovu
jci, vyrbajci strieborn i zlat v
zy, ndoby , zlatnk
vasculu m -i n. ndobka, ndoba; vel
T
vasil eus -i m. basileus (gr.) krf
vastator -oris m. pustoite, plienitef,
prenasledovateJ, zloduch, zl duch,
ert
vastitas -ads J pustoenie, plienenie,
skaza
vaticini um -ii n. proroctvo, vetba;

spevk, bsnik, kaz, biskup (uderuf


dobrozdanie, pouenie
vaticinor vaticinari -atus sum
blzni, prorokova
vatillum -; n. panva, panvica
vecordia -ae J ialenstvo, blznenie
vectis -is m. zvora, pka; musk \:
vectura -ae J vozenie, dovoz, doprav )
dovozn poplatky
vegetabilia -ium n. ria rastln, rastJi
stvO
' , '\
vege t us -a -um cerstvy, SVIeZl, 1 .
mrtn
vehementia -ae J prudkos, rchlost,
i'!
nhlivos, rznos, sila
vehiculum -i n. vozidlo, vozk, voz
velamen -inis n. prikrvka, pokrvka:
zvoj , rcho, at
vellico -are -avi -atum klba, trha, u':
ra, trzni
vello velli vu/sum klba, trha, signa,
vel/ere da sa na vojensk pochod I
vellus -eris n. vlna, ovie rno, zviera
cia koa, rcho, at; mrky (barnky
na oblohe)
velox ve/ocis rchly, adv. komp. ve/ocius
vemi rchlo, ve/odter rchlo, chyt
ro, pohotovo, erstvo
velter ve/Iris ve/trus pofovn, canis
ve/tricus (kelt.) poovn pes; rchly
beec, rchlonoh
velum -i n. plachta, opona, zclona;
mkk podnebie
velutum -i n. zamat
vena -ae J ila, tepna, cieva (stromu),
rudn ila; oce; srdce; nlada; bs
nick inpircia
venalia -ium n. veci na predaj
venalis -e predajn, na predaj, urbs ve
nalis mesto predajn, platn, sko
rumpovan
venaticus -a -um loveck, tkajci sa
low
venatio -onis J lovenie, lov, hon
(

v '

112

______

v ______________

vena tor -oris m. lovec, poovnik, princi


pa/is venator hlavn poovnik, lovec
venatorius -a -um poovncky, loveck
ven dax -acis tiaci po predaji, kto
chce vemi predva
vendico -are -av; -atum (vindico) robi
si nrok, osobova si
venditio -o,,;s f predvanie, draba, i
maginaris venditio (prv.) obradn
predaj
vendito -are -av; -atum predva, ob
chodova, kupi, zaliea sa, pred
va sa
veneficus -a -um otravujci , pripravujci otravu, jed; kzelncky
veneficus -; m. kzelnk
venenosus -a -um otravn, jedovat
venenum -; n. jed, otrava
venerabilis -e ctihodn, velebn, cten
veneratio -o,,;s f uctievanie, ctihodnos, ctivos, modlitba, velebnos
veneror -ar; -atus sum preukazova
ctu, modli sa, klaa sa
venetus -a -um modr, belas, veneta
factio klub modrch
venia -ae f milos, milostivos, lska
vos, dovolenie, venia docendi dovo
lenie vyuova na vysokej kole (do
cent), venias agere prina obetu, sit
venia verbo s odpustenm
venialis -e milostiv, lskav, povou
jci, dovoujci
venio -are -av; -atum prosi na kole
nch o milos, o dovolenie
venus -eris n. krsa, pvab, vanos,
zmyseln lska
venusto -are -av; -atum zdobi, krli,
pridva na krse, korunova, ozdo
bova vencom
vepres -is m. (vepris) krovie, tnie
vepres -;um m. krovisk
verax veracis pravdovravn, primn,
predpovedajci pravdu, vetiaci dobro
verbaliter slovne, stne

verbena -ae f prt, ratoles


verbenae -arum f posvtn rastliny,
trvy
verbositas -at;s f mnohovravnos,
hlunos
verbotenus doslovne, slovom
verbum ; n. slovo, slov vyhlky,
znenie rozhodnutia, verb; gratia na
priklad, verba concepta predpisan
slov, formuly, Iitterae ad verbum
originali conformes listina doslova
sa zhoduje s originlom
verecundor -ar; -atus sum by ctiv,
slun, hanbliv, by estn, skrom
n; ma odpor, protivi sa
verecundus -a -um hanbliv, skromn,
mravn, poctiv corporis verecunda
ohanbie
veredarius -ii m. posol, kurir, patriaci
ku kurirskym koom
verendus -a -um (genmdivum) ctihodn,
zasluhujci si ctu; hanblivos
verenter (reverenter) ctivo, ctihodne
vereor verer; ver;tus sum ohliada sa,
bra ohad, ma bze (pred bohmi),
vi si, cti si
vergo -ere skla, nakla, obraca,
res bene vergunt veci sa obracaj
dobrm smerom
veridicus -a -um pravdovravn, prav
div
verificatio -o"is f overovanie, verifica
tio testimonii overovanie listiny; o
svedovanie, dosvedovanie
verifico -are -avi -atum dokazova
pravdu, preverova
verisimilis -e pravdepodobn
vermes -is m. (vermis) erv
vermiculatus -a -um podobn na erva; pestr, ozdobn
vernalis -e mladcky, erstv, verna/e
tempus jar
verno -are -av; -atum kvitn, prekvi
ta, zelena sa
-

1 13

_----- v

----

ver nuJ i tas -atis f sluba


vernu s -a -um jarn
vero naozaj, vskutku, dokonca, avak,
vak
verp a -ae f musk d
verp us -i m. obrezan mu; vymiko
van
verres -is m. diviak, kanec
verro -ere verri versum mies, zameta,
vl i, mka, brzdi, eri
vers ati li s -e pohybliv, obratn
versib il itas -atis f nestlos, vrtkavos
versi cu lu s -i m. verk, krtka modlitbi ka, bsnika
versi fic atura -ae f verovanie, bsnenie
versi fico -are -av; -atum verova, p
sa vere, by bsnikom
versi lis -e obratn, pohybliv, vrtk
verso r -ari -atus sum obraca sa, kr
ti sa, bva, i, robi, zapodieva sa,
zaobera sa, omnes qui in re publica
versa mur vetci, o sa venujeme po
litik e, in iure civium versari ma ob
ianske prvo
vers US (adversus) protichodn, nprotivn
versu tia -ae f obratnos, pohotovos,
vtipnos, skonos, preibanos
versu tu s -a -um obratn, skon,
vti pn, dvtipn, ikovn
verteb ra -ae f stavec
vertebralis -e stavcov, co/umn a ver
tebralis chrbtica
vertex -icis m. vr, vietor, vchor, vch
rica ; pl, vrch, vrchol, temeno, pohorie
verti cosus -a -um pln vrov, krtav
(rieka)
' Vlreme,
, . k rut
" ava;
verti go _,ms f. Vlr,
hlave
v
hlavou,
ie
en
krt
verto -ere verti versum obraca, krti,
an n o vertente na sklonku roka, qu
od bene vertot nech sa na dobr obrti

veru -enim -vero nu skutone,


dae, pravdivo
'
veru -us n. ostrie, rae, dka, kopij
strela
,
verus -a -um pravdiv, skuton, is
pravdovravn, rozumn, slun "
spravodliv
vervecina -ae f (caro) baranina
vervex vervecis m. baran, hlupk
vervicaritia -ae f stdo oviec
vesane hlpo, nerozumne

vesania -ae f banka; trubica; moo ' ,


mechr; oblikov kame (moov)
petrae vesicae oblikov kamene ',1
vesper -eris m. (gr.) hviezda (veern);:
zpad slnka, veer, vesperi naveer;
veern pobonosti
vesperna -ae f (coena) veera, veern
jedlo
vespertilio -onis m. netopier
vespilo -onis m. nosi mtvol, hrobr;
niitef hrobov, nhrobkov, lpenk
vestiarium -ii n. atnk, skria na aty,
ata
vestiarius -ii m. obchodnk so at
stvom, bielizou; radnk dvora,
ktor sa staral o atenie
vesticeps -cipis m . kto dosiahol zrel
vek, dospel; investis puer nedospe
l, mldenec, bez muskej tgy
vesticula -ae f suknika
vestificina -ae f krajrska diela,
krajrstvo
vestigatio -onis f sliedenie, stopova
nie
vestigator -oris m. stopr, sledovateT
vestigium -ii n. stopa, lapaj, in vestigio hne, v momente, vo chvli
vestimentum -i n . suka, odev, pl
vestiplica -ae f garderbka
vestitura -ae f udelenie lna; zapoi
anie radnej funkcie
vestras -atis m. jeden z vaich (z rodiny,
kraja, nroda)

1 14

............................
iiJ
@l

veteran us -i m. vetern, vyslilec (vojak), starec


veterasco -ere -avi -atum starn, slab
n, upada, hyn
vetiturn -i n. zkaz, odopretie, vetitum
ecclesiasticum zkaz (cirkevn) uza
vrie manelstvo
vetu la -ae f. star dievka; starenka
vetulus -a -um star, zostarnut
vetu status -a -um prestarnut, star,
starosvetsk
vetuste starosvetsky, starobylm sp
sobom
vexabulum -i n. metla, prty, arovn
prtik
vexatio -onis f. suovanie, trpenie, t
ranie
vexator -oris m. suovate, trpite, t
rate
vexillifer -i m. vlajkonosi, kto nos z
stavu
vexillum -i n. zstava; kri a zstavy
v procesich
via -ae f. cesta, pochod, ratio et via
metda, via sancti sepulcri p
k svtmu hrobu
viagium -ii n. cesta, cestika
vialis -e tkajci sa cesty
viaticum -; n. cesta; potraviny na ces
tu; pomazanie chorho (sviatosf)
viator -oris m. pocestn, vandrovnk,
ptnik
viatrix -tricis f. ptnika, pocestn
vibex vibicis m. pruh, jazva, mozo
viburnum -i m. kalina
vicanus a -um dedinsk
vicanus -i m. obyvate dediny, obce;
starosta obce, vesnk (richtr)
vicaria -ae f. kaplnstvo, pornocnctvo,
zstupnctvo
vicariatus -us m. vikarit, zstupcov
stvo, vicariatus Apostolicus apotol
sk vikarit (s biskupskm svitenim)
vicarie namiesto koho, oho

m&
$W.@l...........................
.

115

vicarius -a -um zastupujci, nstupnc


ky
vicarius -ii m. zstupca biskupa, vikr
kapituly, ppesk splnomocnenec
vicatim z dediny do dediny, po dedi
nch, po uliciach
vicecapitaneus -; m. zstupca starostu,
zstupca kapitna
vicedominus (vicedomnus) -i m. z
stupca panovnka, kaza; majordm;
zstupca biskupa
vicegerens -entis m. zstupca
vicenium -ii n. doba dvadsiatich rokov
viceofticialis -is m. zstupca a pomocnk oficila, predsedu cirkevnho s
du
vicepraetor -oris m. zstupca patrna,
zemepna, miestodritea; sprvca
vicina -ae f. susedstvo
vicinalis -e susedsk, hranin
vicinantia -ae f. susedstvo
vicine blzko, v susedstve
vicinia -ae f. susedstvo, blzkos; zbl
enie sa; podobenstvo
vicinitas -atis f. susedstvo, prbuznos
vicis (gen. f) (vicem, vice) striedanie,
zmena, in vicem navzjom, versa vi
ce naopak, obrtene, per vices strie
davo, plus vice simp/ici viac ne raz
vicissim naproti tomu, navzjom
vicissitudo -inis f. zmena, zastupova
nie, nstupnctvo
victima -ae f. obeta, obetovanie
victimarius -ii m. obetnk, pomocnk
obetn ka
victimo -are -avi -atum zabja obetn
zviera, obetova
victito -are -avi -atum i z oho, ivi
sa
victualia -orum n. (pI.) ivotn potreby,
zsoby ivotnch potrieb
victus -us m. iviny, potraviny, pokr
my, pI. plody, ovocie; spsob obi
vy, spsob ivota

y.
l _______

_______

vicus -i m. dedina, osada, ves, obvod,


oblas, ulica, nmestie (v meste),
priestor na zhromadenia obanov
videlicet zrejme, pochopitene, priro
dzene, to sa rozumie
videns -entis m. jasnovidec, vetec,
prorok
vidualis -e vdovsk
vieIIa -ae f husle
vieD -ere -etum viaza, plies, bsni
vietus -a -um uvdnut, zvdnut
vigil -ilis m. str, non strnik
vigilarium -ii n. strna bdka, strnica
vigor -oris m. ivotn sila, svieos, u
los, moc, vlda
vilis -e lacn, bezcenn
vilitas -atis f lacnota, mal cena, vili
tas mei moja malikos
villa -ae f hospodrska budova, pansk
dvor, usadlos, dedina, osada, leto
hrdok
villagium -ii n. dedinka, dedina
villicatio -onis f sprva usadlosti, ma
jetku, majera; daov povinnos
v naturlich
villicor -ari -atus sum by sprvcom
majetku, villicandi scientia skse
nos, schopnos v hospodren
villicus -i m. sprvca majetku, majera,
dedinsk richtr, starosta; sluha na
panskom; ekonm; vladr
villosus -a -um srstnat, chlpat, huat
villula -ae f mal vila, mal hospodr
stvo, osada, dedinka
vimen -inis n. prtik, prtie, pletivo
vimineus -a -um prten, vypleten, oploten
vinaria -orum f (plo) ndoby na vno
vinarius -a -um vnny, na vno
vinclum -i n. (vinculum) puto, sluka,
stuka, okovy, vznica, Jestum s.
Petri ad vineu/a sviatok sv. Petra
v okovch (1. august)

vindemia -ae f vinobranie, oberanie


hrozna; atva
vindemiator -oris m. vinohradnk, obe
ra hrozna
vindemium -ii n. (vindemia) vinobra
nie; doinky
vindicatio -onis f prvny nrok, do
mhanie sa prva; formlne uznanie
za muenka, kanonizovanie; obrana
proti nsiliu
vindicativus -a -um robiaci si prvny
nrok, domhajci sa prv; oslobo
dzujci sa; ochranca; prvny zstup
ca, pomstiteT
vinetum -i n. vinica
vinitor -oris m. vinr, vinohradnk
vinnulus -a -um sladk ako vno, lahodn
vinolentia -ae f pijanstvo, opilstvo,
vnny opar
vinolentus -i m. pijan, korhe
vinopola -ae m. predava vn
vinositas -atis f ochutnvka vn, pijanstvo
vinosus -a -um holdujci vnu, nchyl
n na vno
vinum -i n. hroznov vno, vinum a
dustum plenka, vinum merum ist,
nemiean vno
viola -ae f fialka; hudobn nstroj (vio
la), vio/am tangere hra na hus
liach
violator -ons m. hr na husliach, na
strunovom nstroj i; nsilnk, svto
krdenk
violente (violenter) nsilne
violentia -ae f nsilnos, znsilnenie,
vojensk moc, nsiln prostriedok;
zbra
violentus -a -um prudk, nsiln, br
liv, bujar
viol0 -are -avi -atum ubliujem, ur
am, zneucujem, dopam sa nsi
lia, znsilujem
1 16

I1Ii\!l\11I iWiJ
_______lIIIml

V ,.
________

vipera -ae f zmija, vretenica, ena ako


zmija, jedovat lovek
vir viri m. mu, manel, vir episcope
pn biskup (oslovenie)
virago in is f mlad pani, deva, mladica
viratus -a -um chrabr, bojovn, sta
ton, mun
viratus -us m. mun sprvanie, kona
nie
virectum -i n. (viretum) trvnik, lka,
poana
virga -ae f prtik, tenk vetva; tresta
nie, bitie; biskupsk palica (berla);
musk d
virgatus -a -um upleten z prtia; pru
hovan, psikov
virgetum -i n. krovina, krkov porast,
chras
virginalis -e panensk, neporuen,
ist
virgineus -a -um dievock, panensk
virginitas -atis f panenskos, istota,
neporuenos
virginius -ii m. panic, mravn, ist
mldenec
virgo -inis f panna, Virgo Panna
Mria, Virgo Immaculata Panna ne
pokvrnen (bez hriechu)
virgula -ae f prtik, ratoles, vhonok
na strome
viridarium -ii n. park, sad, ochrnen
zele, oploten, chrnen plocha le
sa
viridis -e zelen, mlad, sviei
viriditas -atis f zele, svieos; mla
dos; kvet
virilis -e musk, mun, chlapsk, vi
rile mem brum musk pohlavn d
viritim mu po muovi, mu o mu,
kad mu jednotlivo
viror -ons m. zele, ivotn sila, miazga
virtuosus -a -um chrabr, srdnat, bo
jovn, inn, mun, obdivuhodn,
takmer dokonal

virtus -tis f munos, cnos, chrabros,


statonos, vynikajci in, slvny
skutok, schopnos, mohutnos, du
evn a mravn sila, neobyajn
schopnos, kvalita, najvyie dobro,
umeleck nadanie, dokonalos, idel
virulentus -a -um avnat, pln avy
virus -i m. sliz, slizk tekutina, jed
vis vim vi (pI.) vires -rium f sila, moc,
nsilie, psobivos, i nnos, vojen
sk sila, presila, robur virium der
n sila, jadro vojska
visceralis -e vntorn, tkajci sa
vntra, vntornost (msa); ensk
visceraliter vntorne, intmne; z tos
ti, tostivo
visceratio -onis f delenie, porcovanie
msa; mso na obetu
viscereus -a -um msn, obsahujci
vntornosti , rev, troby (tie troby
zeme)
viscus -eris n. troby, vntornosti, z
soba (nerastov v trobch zeme)
visio -onis f videnie, zjav, predstava, i
dea, visio intelleetualis duevn zrak
visionarius -ii m. chvliaci sa svojimi
videniami, vizionr
viso -ere visi vdava, pozorova, na
vtevova
visum -i n. zjav, zjavenie, videnie, sen,
obraz, vnem
visus -us m. zrak, videnie; zjav, obraz;
predstavivos, predstava
vita -ae f ivot, opis ivota, deseriptio
vitae ivotopis, vitae sanetorum i
votopisy svtch
vitabilis -e omu sa mono vyhn
vitabundus vyhbajci sa, povinn sa
vyhba
vitale -is n. lieiv prostriedok
vitalis -e patriaci ivotu, ivotodarn,
pln ivota, tkajci sa venho i
vota, lignum vitale drevo (krla) ve
nho ivota

117

vitellus -i m. (vite\lum) teliatko; tok


vo vajci
vitiabilis -e skazen, zhubn, skazo
nosn
vitiator -oris m. hubite, niite, kazite
vitieola -ae m. vinohradnk, pestovate
rvy
vitiligo -inis f. liaj na tvri, choroba
koe (kvrnit)
vitrea -ae f. sklenen tabua (v oblokoch
kostola), vitr
vitrearius -ii m. sklenr, sklr
vitreator -oris m. sklr, sklenr
vitreatura -ae f. sklrska huta
vitrieus -i m. otim (nevlastn otec)
vitrum -i n. sklo, krit, sklen tabua,
oblok
vitta -ae f. stuka, stuha, vienok
vitula -ae f. tea, jalovica
vitulina -ae f. teacina, teacie mso
vitulus -i m. tea; rieb; mla
vituperator -oris m. hani, tupite, znevaovate, osoovate
vituperium -ii n. hanobenie, osoova
nie, potupa
vivax vivacis ivotaschopn, dlho ij
ci, mocn
vividus -a -um oiven, prebuden
k ivotu, pln ivota, siln, energic
k
vivifieatio -onis f. oivenie, oivotvo
renie
vivitleus -a -um ivotaschopn, pln
ivota, prebuden k ivotu
vix sotva, ledva
vlodarius -ii m. vldca, vladr
voeabularium -ii n. slovnk, lexikn
lexicum (Iatinizovan gr.), dictionarium
voeatus -us m. volanie, vzvanie, pros
ba
vociductus -us m. tuba trby
vocifero -are -avi -atum hlasno vola,
kria, hlasno menova
vociferor -ari -atus sum vola, kria

voeito -are -avi -atum hlasno vol


krim, menvam
vola -ae f. dla, hol ruka
volatieus -a -um lietajci, prelietav
volatile -is n. vtk
,
volatilia -orum n. (pI.) vtctvo

volatilis -e lietajci
volatio -onis f. lietanie, let

volatus -us m. lietanie, let; predn ast


behov na konatinch zvierat
.1
volens -entis m. dobrovonk, prajnJ
iliv lovek
.
vol enter dobrovone, s vlou, odhodlane:
volentia -ae f. va, odhodlanie, dobro
vonos
voletar -is n. (boletar) kuchynsk n
doba, miska
volitatio -onis f. lietanie dookola, be
hanie sem a ta, podujmanie sa na
ak veci
volubilis -e obracajci sa, krtiaci sa,
pohybliv, vrtk
volubiliter rchlo, rchlym spdom,
plynule
volubrum -i n. (volutabrum) bahnisko
volueer volueris -e lietajci, vznajci
sa na krdlach, okrdlen, zmenen,
meniaci sa, nestly
volueris -is m. vtk, okrdlenec, ovad
volumen -inis n. zvzok, zvitok, kniha,
volumina legum prvnick knihy;
koleso; navijak; tabua; obrat, obra
canie, krtenie
voluntarius -a -um vov, ochotn,
dobrovon
voluntarius -ii m. dobrovonk
voluntas -atis f. va, ochota, voluntas
pia dobroinn prostriedok, dobro
inn fundcia, voluntas ultima po
sledn va, testament, sine volunta
te perduco zskavam na svoju stra
nu, voluntate dobrovone
voluntativus -a -um oznaujci, preja
vujci vu, chu, ochotu

. ;

1 18

______

v ______________

volu pe (volup) prjemne, rozkone, milo, s poteenm


voluptabilis -e prjemn, rozkon, mil
voluptarie prjemne, rozkone
voluptarius -a -um prjemn, rozkon, rozpusti I, rozkoncky, pit
krsky
voluptatula -ae f mal prjemnos,
vtip, art, rados
voluptuosus -a -um rozkon, zbav
n, radostn
voluta -ae f slimk, volta na hlavici
stlpu, zvitok, zvitok
volutabrum -i n. kal , bahno, moiar,
kalu, leovisko, miesto, kde sa v
aj svine
volutatio -onis f obracanie sa, vrtenie
sa; premanie, nespokojnos, zu
jem; vanie sa, krtenie sa, prevracanie
volutus -us m. krtenie, obracanie, to
enie, valcovanie
volva -ae f povlak, pokrievka; mater
nica, lono matky, vntro, pova
volvo -ere -vo/vi -vo/utum obraca sa,
ota, krti, vo/ventes cursus ste/
larum kruhov drhy hviezd, za
okrhova, ma na mysli, volvo do
/orem in anima nosm v dui b,
vo/vo tibrum tam knihu (rozvinujem
zvitok papyrusu)
vomer -eris m. pluh
vomica -ae f vred, rapavos koe; ko
diaci lovek; neastie
vomis eris n. (vomer) pluh
vomitio -onis f vyplvanie, putie, do
stvanie zo seba, rihanie
vomito -are -avi -atum vypva, vy
meta, dostva von, zvracaf
vorago -inis f hrbo, priepas, priehl
be, vodn vr
vorator -oris m. r, paravec, ralok
voratrina -ai! f (taberna) krma, jed
le; priepas, hlboina

voratus -us m. ranie, hltan ie, poieranie


votiva -orum ll. (pI.) prosby, modlitby
votive poda subu (BohU), zvzne so
slubom
votivus -a -um sben, zaviazan su
bom, uren na posvtn innos
votor -ari -atus sum prosi, modl i sa
votum -i ll. sub, sbenie, obetovanie
sa, votum simplex jednoduch sub,
obyajn sub, votum perpetuum
ven sub, votum temporaneum do
asn sub, votum vovere sbi sub.
disso/vere. reddere splni sub; vo
lebn hlas, per vota maiora vi
nou hlasov; prianie, elanie, voti
damnor dosahujem svoje elanie,
prianie, voti compos kto dosiahol, o
si elal
voveo -ere vovi votum posvtne si
priaf, ela, zavzova sa posvtnm
subom, subova, sklada sub, pria
si, ela komu, dopria komu
vox vocis f hlas, zvuk, vslovnos, v
rok, prosba, vzvanie, vox Domilli
hlas Pna, Bo hlas; hlas pri vo
bch, vox activa prvo voli, hlaso
va, vox passiva prvo by volen;
formula, prvna vpove; przvuk,
draz, akcent
vulgaris -e vedn, kadodenn, zvy
ajn, numerus vu/garis arabsk s
lovka, serm o vu/garis re udu
vulgaritas -atis f veobecnos, kado
dennos, vednosf; dav, ud; jedno
duchos, neopracovanos, nevzdela
nosf, hrubos
vulgariter Judovo, bene, zvyajne
vulgata (vulgata versio) preklad Psma
do latininy od sv. Hieronyma (ve
obecne prijat), Vulgata
vulgate veobecne, zrozumitene, udo
vo
vulgatio -onis f rozhlasovanie, renie
medzi ud, nrody

..

1 19

................... J{ nn
.................
vulgator -oris m. hlsate, rite, rozi
rovate, uverejovate (uenia, psom
nost a pod.)
vulgatus -a -um rozren, uverejnen,
veobecne znmy, vulgato nomine
pomenovan v udovej rei
vulgatus -us m. uverejnenie, vydanie
(knihy), sprostredkovanie Tudu, zozn
menie sa s m, verejn znmos, o
hlsenie radnej zleitosti verejnosti
vulgigena -ae m. f pochdzajci z Tu
du, jednoduch lovek
vulgivagus -a -um potulujci sa medzi
umi, tulk (v!eobecne znmy)
vulgo -are -avi -atum rozirova medzi
udom, vade ri, dva na ve
obecn znmos, zvestova, spro
stredkova uenie, vieru, verejne
hlsa, ui
vulgus -i n. pospolitos, Tud, dav, pro
fanum vulgus jednoduch udia, in
vulgus (prs!.) pre vetkch ud, pre
kadho, vulgo hromadne, vo ve
kom mnostve
vulnerabilis -e zraniten, ahko pod
liehajci zraneniu; zraujci, spso
bujci poranenia
vulnerarius -a -um tkajci sa zrao
vania, rn
vulnerarius -ii m. chirurg, rnhoji
vulneratio -onis f poraovanie, zrao
vanie, kalienie, pokodzovanie, ra
nenie (aj) na dui
vulnerator -or;s m. kto ran, zrauje,
spsobuje poranenia, rany
vulneratus -a -um poranen, ranen,
doran, s mnohmi ranami , zml
ten, zbit, obsypan vredmi
vulnero -are -avi -atum spsobova ra
ny, zraova, trpi, kodi, ura,
znevaova, karha, tresta, krvavi, bi
vulnificus -a -um raniaci, pustoiaci,
trestajci, ubliujci krvavo i nekr
vavo, kodiaci na tele i na dui

vulnusculum -i n. menia rana, ahie


poranenie, menia koda al. ublenie
vulpecula -ae f (vulpicula) ltika
vulsus -a -um bez vlasov, pleat; ma
jci ke al. spazmy
vultuosus -a -um strojen, afektovan
(v rei), robiaci grimasy
vultur -uris m. sup, dravec, drav vtk
vulturinus -a -um sup, drav ako sup
vultus -us m. vraz tvre, rty, vulOO
auctoritatis prsny vzor, vny na
pohad

x
xanctus -a -um (sanctus) svt
xeneona -ae f (gr.) hotelov izba, uby
tovanie v hoteli
xeniolum -; n. (gr.) mal hostinec; dar
ek
xenium -ii n. (gr.) dar; hostinec; obeta
xenius -a -um (gr.) pohostinn, obdare
n
xenodocheum -i n. (gr.) dom pre cu
dzincov, hostinec, pitl, krma,
kltor
xenomania -ae f (gr.) nchylnos prij
ma cudzincov, privek cta voi
cudzincom
xenon -onis m. (gr.) tulok pre cudzin
cov, uteencov, hotel
xenophobia -ae f (gr.) strach z cudzin
cov
xeranticus -a -um (gr.) vysuujci, su
iaci
xerium -ii n. (gr.) suiaci, vysuujci
prostriedok, zsyp
xeromyron -i n. (gr.) mas vysuujca a
voav
xerophagia -ae f (gr.) such potrava,
pstne jedlo
xyliglycon -i n. (gr.) svtojnsky strom,
drevo
1 20

xylinus -a -um (gr.) vyroben z dreva,


dreven
xylon -i n. (gr.) drevo (bavlnika)
xylopola -ae m. (gr.) obchodnk s dre
vom
xystarches -ae m. (gr.) vedci atletic
kch cvien, gymnastiky
xystis -idis f (gr.) dlh suka, zstera
xystus -i m. (gr.) st poradie, kryt hala,
priestor na portovanie v zime, vo
n priestor pred domom

zelotypus -a -um (gr.) iarliv, horliv,


oddan
zelus -i m. (gr.) horlivos, zpalistos,
vrcnos, oddanos, lska, tba po
milosti, ze/us ordinis tba po re
hoTnom ivote
zemia -ae f (gr.) koda, strata, trata
zeta -ae f (diaeta) spsob ivota, za
bezpeenie ivotnch potrieb
zetarius -ii 11t. (servus) sluha, strca
domu, dozorca nad potrebami ka
dho da
zeugma -atis n. (gr.) spojenie, most,
gramatick spojenie, mnohospojko
vos po/ysyndeton
zindalum -i ll. jemn indick pltno,
zindel
zippu la -ae f podplamennk, loka
zizanium -ii ll. (gr.) by, kkoT; neslad,
nezhoda
zoanth ropia -ae f (gr.) oia, v ktorom
postihnut lovek si predstavuje se
ba ako zviera
zodiacus -a -um (gr.) zvierac, tkajci
sa zverokruhu
zonalis -e (gr.) psmov, tkajci sa zny
zonarius -a -um (gr.) tkajci sa psov,
opaskov
zoolatria -ae f (gr.) uctievanie zvierat,
kult zvierat
zoologia -ae f (gr.) zoolgia, nuka o
zvieratch
zuppa -ae f upa, sprvna oblas kra
jiny; son baa
zygius -a -um (gr.) jarmov, tkaj ci sa
jarma; manelsk
zygostasium -ii n. (gr.) rad dozorcu
vh
zygostates -ae m. (gr.) dozorca vh
zythum -i ll. (gr.) druh jamennho n
poja v Egypte, pivo (z chmeJu)

z
zaberna -ae f vrece, vak
zabulus -i m. (diabol us) diabol, zl
duch
zafframen -inis n. afran
zebus (diebus) dom, dami
zelabilis -e (gr.) horliv vern, odda
n
zelanter (gr.) horlivo, oddane
zelatio -onis f (gr.) horlivos, oddanos,
lskav oddanos
zelator -oris m. (gr.) horliv, prvre
nec, oddan manel
zelo -are -avi -atum (gr.) horlivo sa ve
nova omu, by prvrencom oho
(oddane), vrelo milova, horlivo sa
stara, dba o o
zelor -ari -atus sum iarli, zvidie,
by zvistliv; horlivo sa venova
omu
zelosus -a -um (gr.) horliv, zkostliv,
iarliv
zelotes -ae m. (gr.) horliv prvrenec,
niekomu oddane sliaci
zelotismus -i m. (gr.) horlivos, iarli
vos, oddanos vo veciach viery

121

@W!!i__________
!@iiBiOOW
_
.
___________!!lI

Stupovanie niektorch prdavnch mien


a prsloviek

admirabilis -ior obdivuhodn, neoby


ajn, zvltny
adulescens -centior mlad, dospievaj
ci, dozrievajci
adustus -ior splen, vyprahnut, spu
stoen, pust
aegre aegrius aegerrime bolestne, cho
robne, mrzuto, neradno
aequabilis -ior rovnomern, rovnak,
stly, nestrann
aequabiliter -lius rovnako, rovnomer
ne, stle, nestranne
aequus aequior aequissimus rovnak,
rovn, spravodliv, slun, poctiv
affiictus -tior pokoden, rozbit, ne
astn, boh, biedny
affiuenter -tius rozmarilo, rozpustilo,
roztopane
agilis -ior pohybliv, mrtn, vrtk,
hrav, rchly, chytr
agitatus -ior povzbudzovan, poha
n, poburujci, horlivo konajci, ra
diaci
agrestis -ior porn; nevzdelan, suro
v, div, vidiecky
alacer -crior iv, bystr, horliv, oh
niv, lietajci, zaplen
aUenus -nior -nissimus cudz, patriaci
inmu, vypoian, cudzorod, ne
prislchajci komu, nepriazniv
alte altius altissime vysoko, hlboko,
vntorne, dkladne, vzneene, po
vznajco
altus altior altissimus vysok, pove
n, nadnesen, hlbok, alek, iro
k
amabilis -/ior -/issim us hodn lsky,

A
abjectus -tior -tissimus odvrhnut, od
hoden, opovrhnut, zneven
abruptus -tior -tissimus prkry, stnn,
zrzny
absolutus -tior pln, dokonal, nez
visl
abstinens -nentissimus zdranliv,
mierny, poctiv
abstrusus -sior zastren, skryt, uta
jen
absurdu s -dior -dissimus neprjemn,
nevhodn, nezmyseln, neschop
n
l . abundans -dantior -dantissimus ne
prjemn, nevhodn, nezmyseln,
neschopn
2. abundans -dantior -dantissimus pre
lievajci sa, rozvodnen, hojn, bo
hat
acceptus -tior -tissimus milo prijat,
vtan, mil
accomodate -tius -tissime primerane,
vhodne, spsobne, prispsobene
accurate -tius -tissime starostlivo, d
kladne, dsledne
acer acrior acerrimus prudk, bystr,
bujn, ostr, ohniv, pliv
acriter acrius acerrime ostro, prudko,
nhlivo, plivo
acute acutius -tissime picato, zaostre
ne, ostro, naliehavo, vtipne
acutus -acutior -tissimus ostr, picat,
prenikav, bystr, pohotov
adducte -ius vne, prsne
adductus -ior vny, prsny
1 22

obTuby, m i l ovan ia, lskav, ne


n
amanter -tius -tissime milo, lskavo,
nene, prjemne
amarus -rior -rissimus hork, trpk,
ostr, pliaci, neprjemn, citl iv, u
rl iv, prchk
ambitiose -ius -sissime obchdzajci,
zal ieajci sa, veTmi tiaci, chtiv,
dotierav
amens -ntior -ntissimus nerozumn,
zbaven zmysle, bezh lav, ialen
amice amicissime priateTsky, milo, pr
vetivo, dverne
amicus amicior -cissimus priateTsk,
mil, dvern, spoTahliv, priazniv
amoene -nissime pvabne, krsne, roz
kone
amoenus -nior -nissimus rozkon,
krsny, pvabn
ample -/ius -/issime rozsiahlo, bohato,
vzneene, veTkolepo
amplus -/ior -/issimus rozsiahly, boha
t, hojn, veTkolep
anguste -tius -tissime tesno, strune,
obmedzene, tiesnivo, skTene, z
koprso, malicherne
angustus -tior -tissimus zky, tesn,
stiesnen, obmedzen, zkoprs,
malichern
animosus -sior -sissimus prudk, brli
v, srdnat, srdit, staton, pyn,
drz
antique -quius dvno, starobylo, pred
vekmi, za starodvna
aperte -tius -tissime otvorene, pr
stupne, priamo, rovno, j asne,
primne
apparate -dus strojene, upravene, pri
pravene, skvostne, skvele
appetens -tendor -tentissimus chtiv,
iadostiv, tiaci, enc i sa
ap te -tius -tissime prispsobene, vhod
ne, sluivo, krsne

argute -tius vtipne, duchaplno, ivo,


prenikavo, inne
aridus -dior -dissimus such, sucho
prny, biedny, tly, chatrn
arte (arcte) -tius -tissime umelo, p
vabne, vhodne, sluivo, obratne, i
kovne
arteficiose -sius -sissime schopne, po
hotovo, umelecky, spsobne
asper -rior -rrimus drsn, nerovn,
ako prstupn, ako dosiahnuteTn
assidue -duissime ustavine, neprestaj
ne, usilovne, vytrvalo
astriete -dus uviazane, utiahnuto, spta
ne, tuho, skrehnuto, sene, strune
astutus -tior zkern, skon, prei
ban, zlovestn
atrociter -cius -cissime hrozne, strane,
kruto, divo, karedo, mrzko
atrox -trocius -trocissimus hrozn,
stran, prsny, div, zriv
attente -tius -tissime napto, napnuto,
tone, silou-mocou, horlivo
attritus -tior opotrebovane, ochane,
otreto
audax -dacior -dacissimus odvny,
smel, nebojcny
augustus -dor -nssimus posvtn, vzne
en, velebn, slvnostn, cisrsky
auspieatus -nssimus veten, zjaven
vetbou, predpovedan, upozoruj
ci, zasvten
austerus -rior trpk, kysl, vny,
prsny

B
barbarus -rior cudz cudzozemsk,
surov, div, nevzdelan
beate -dus -nssime blaene, astne,
bohato, poehnane, rodne, zmone
beatu s -tior -tissimus blaen, astn,
zmon, rodn, poehnan
1 23

belle -Ilissime krsne, roztomilo, sp


sobne
bellus -/Iissimus krsny, roztomil,
spsobn
beneficus (benificus) -centior -centissi
mus dobroinn, dobroprajn, slu
n, ochotn, podporn, pomocn
benevolus -Ientior -Ientissimus lska
v, prajn, dobrotiv
benigne benignius benignissime dob
rotivo, dobroprajne, lskavo, prajne
blande -dius -dissime lichotivo, lka
vo, zalieavo, drdivo
bonus melior optimus dobr, vynikaj
ci, uTachtil, urodzen, spsobil,
mrtn, obratn
brevis -vior -vissimus strun, krtky,
krtko trvajci, pomajci sa
breviter -vius -vissime strune, krtko,
krtky as

celeber -rrimus asto navtevovan


hlun, slvny, slvnostn
celer -rior -Ierrimus rchly, nhl
skor
celeriter -Ierius -Ierrime rchlo, ch
j
ro, nhle, rezko
cel su s -sior vysok, vysokopostaven
vynievajci, hrd, pyn
certus -tior -tissimus ist, spoTahli
sprvny, rozhodnut, zmern
circumscriptus -tior presne opsan ,
vymedzen, zaokrhlen, sen
citatim -tius -tissime rchlo, nhle, n '
ponhlo
civiliter -lius -lissime obiansky, o
ianskym spsobom
:
dare -ius -issime slvne, slvnym sp
sobom, jasne, zrozumiteTne
'
clemens -mentior -mentissimus mier4
ny, vTdny, lskav, milostiv, ne-i
n, rachetn
'.i;i
dementer -tius -tissime mierne, vrd
ne, lskavo, milostivo, zhovievavo '
comis -mior vdny, prvetiv, zdvori
l, nen, vesel
commendatus -tior -tissimus odporu
en, sprostredkovan, obrben
commode -dius -dissime primerane;
nleite, vhodne, pohodlne, zdvorilo,
lskavo
commotus -tior -tissime prudk, prch
k, rozhnevan, najedovan, pohnu
t, dojat
compositus -tior -tissimus zloen, zo
staven, usporiadan, urovnan, do
jednan, spsan
compresse -pressius krtko, stlaene,
stisnuto
concinate -tius nhlivo, chvatom, v be
hu, naponhle
concorditer-dius -dissime svorne, jed
notne, srdene, primne
confertus -tior -tissimus naplnen,
stlaen, hust, natisnut
,

c
calamitosus -tosissimus zhubn, kod
liv, prinajci pohromu, skazu, z
hubu
calidus -dior tepl, horci, sksen,
obratn, vtipn, skon, zlovest
n
calide -dissime vtipne, dvtipne; s pr
chuou soli, slano; mastno
candidus -didior -didissimus odet do
bieleho, jasn, iariaci, ist, prim
n, poctiv, astn, radostn, estn
capax capacior capacissimus priestor
n, objemn, obsan, schopn,
vhodn
capitalis -lior hlavn, zhubn, kladn
care -rius -rissime draho, milo, vdne
caste -tius -tissime cudne, isto
caute -tius -tissime pozorne, bdelo, o
straito
1 24

conficiens -ntissimus psobiaci, tvori


v
confidens -ntior -ntissimus dvern, is
t si m, spoliehajci sa, spoahliv
confidenter -tius -tissime dverne, isto,
spoahlivo
confirmatus -tior -tissimus potvrden,
upevnen, utvrden, dokzan
confuse -sius spojene, zlene, splete
ne, zmtene
coniuncte -tius -tissime spojene,
spriahnuto, nerozlune
conj unctus -tior -tissimus spojen, u
jarmen, nerozlun, priatesk, pri
buzn
conquisitus -tior -tissimus vybran,
vborn, hadan
considerate -tius -tissime uvene, ro
zumne, s prehadom
consociatus -tior spojen, zdruen,
drun
consonans -nantior shlasn, jednomy
sen, ladn
conspectus -tior viditeTn, zreten,
zrejm, znamenit, vznan
constanter -tius -tissime stle, trvalo,
pevne, dsledne
consuite -tius rozvne, uvene
contemptus -tior -tissimus opovrhnut,
nerozumn, neuven
contente -tius spokojne, pokojne
continens -nentior -nentissimus dr
iaci pokope, spojen do celku,
susedn, blzky, zdranl iv, mier
ny
contorte -tius skrtene, otajco
contractus -tior stiahnut, spojen,
zhromaden, dohodnut, dojedna
n, zmluvn, dohodov
contumax -macior -macissimus vzdo
rovit, roztopan, neoblomn, za
tvrdil
contumeliose -sius urlivo, potupne,
hanebne

copiose -sius -sIssIme hojne, bohato,


obrne, vrene
copiosus -sior -sissimus hojn, bohat,
obrny, vren
copulatus -tior tesne spojen, zopt
do zvzku
crassus -assior -assissimus hrub, tu
n, arbav, nahlply
creber -brior -berrimus ast, narasta
jci, hojne sa vyskytujci
crebro -brius -berrime asto, hojne, o
pakovane, ustavine
credibilis -/ior dveryhodn, vierohod
n, spoahliv
crudeliter -lius -/issime vrchovato,
nadmieru, zavene, dorastene
cuneatus -tior klinov, klinovit, spra
ven do klina
cupide -dius -dissime tobne, iados
tivo, oakvane, ctiiadostivo
curiosus -sior -sissimus zvedav, dba
I, starostliv

D
damnatus -tior odsden, zaviazan
rozsudkom
damnosus -sissimus kodliv, kodiaci,
zhubn, spsobujci skazu, ujmu
decens -centior -centissimus slun,
spsobn, primeran, ozdobn, pek
n, sluiv, prirodzen
decenter -tius -tissime slune, vhodne,
vkusne, primerane, sluivo, priro
dzene, ako sa slu a patri
deformis -mior beztvar, bez podoby,
neforemn, znetvoren, zohyzden
deliberatus -tior premyslen, uven,
rozhodnut po porade
delicatus -tior -tissimus krsny, vbia
ci, psobiaci priahujco, zmyseln,
rozmarn, vyberav
125

iIIm

demisse -demississime nzko, dolu; po


korne, ponene
dense densius husto, asto, tesne
depresse depressius stlaene, potlae
ne, tlakom
deruptus -tior stnn, zrzny
descriptus -tior -tissimus opsan, vy
ryt, popsan
districtus -tior prsny, vemi vny
diu diutius diutissime dlho, u dlho, u
dvno
diverse -sius rozline, na rznych
miestach, tu a tam, na opanch
stranch
divinus -nior -nissimus bosk, bo,
Bo, nebesk, zzran, slvny, v
nimon
divulgatus -tissim us najrozrenej,
vetkm prstupn
dode -tius -tissime uene, znalecky,
odborne
dodus -tior -tissimus uen, vzdelan,
vyuen, vycvien v umen
dolenter -tius bolestne, trpne
dulce du/citer -tius -cissime sladko,
chutne, draho, milo, slastne, rozko
ne
dulcis -cior -cissimus sladk, prjemn,
mi l, drah
dure -rius -rissime tvrdo, tuho, pevne,
mocne, trvanlivo, prsne
durus -rior -rissimus tvrd, tuh, moc
n, trvanliv, neciten, drsn, drz,
hrub

efficaciter -cius -cissime psobivo, .


inne
effrenate -tius vone, nesptane, b
zubadiel, bez uzdy
:
effuse -sissime roztrsene, bezbrehOl
plync vone, neusporiadane, ne
mierne, neviazane

egens -entior -entissimus biedny, chuJ


dobn, nemajci o, bez daoho, po;ij
trebujci o
:
elate -tius povznesene, pyne, uneseno!
elatus -tior vynesen do vky, po..
zdvihnut, poven, poveneckI
pyn
eleganter vybrane, vkusne, jemne, u
achtilo
elegantius -tissime slune
eloquens -entior -entissime vyrecn;
vynikajci v prejave, v rei
emendate -tius opravene, bezchybne,
isto
emendatus -tissimus opraven, bez
chybn, ist, po oprave
eminens -entior -entissimus vynikaj
ci, vynievajci, prevyujci, vidi
ten, pozorovateTn, vyznamenva
n, vyznaujci sa m medzi inmi
enixe -xius s nmahou, hevnato, hor
livo, vytrvalo
enodate -tius zretene, jasne, bez n
mahy
erectus -tior postaven, vzpriamen,
vzten, pozorn, ul, iv, mun
eruditus -tior -tissimus vzdelan, vy
cvien, vyuen, pouen
evidens -entior -entissimus viditen,
pozorovaten, zrej m, nzorn
excellen s -entior -entissimus vynikaj
ci, prevyujci, nadovetko
excellenter -tius vynikajco, vborne,
.
nadovetko
excelsus -sior vysok, vyven, vznee
n, vynikajci, vysokho postavenia
excitatus -atior -atissimus prenikav,
. .

E
editus -tior -tissimus vysok, vynie
vajci, strm
effedus -tior vykonan, spsoben,
inn
effeminatus -tissimus zenten, nie
dos mun, zmenen na enu
1 26

faeilis -ior -cillimus Iahk, ochotn,


poddajn, pohodln, pvabn, uhla
den, ahkomysen, nchyln
facinorosus -sissimus zloinn, zlodej
sk, so sklonmi k zlmu
facundus -dior -dissimus vren,
schopn prejavi sa v rei
familiaris -rior -rissimus priateIsk,
dvern, spoahliv, prbuzn, ro
dinn
famosus -sior -sissimus povestn,
chmy, slvny, zlovestn, rozchre
n, vykrian
fastidiose -sius nechutne, odporne, po
hdavo, pyne, dornavo, nedot
kavo
favorabiliter -lius obbene, milo
felix -licior -/icissimus astn, achet
n, uachtil, plodn, rodn
fertilis -lior -lissimus plodn, rodn,
prinajci plody
fervidus -dior prchk, nruiv, vniv
festivus -vior sviaton, slvnostn,
krsny, pvabn, uhladen
fide -dissime verne, dveryhodne,
v odhodlan, v sebadvere
fidelis -lior -lissimus dvern, vern,
veriaci, dveryhodn
fideliter -lius -lissime dverne, dvery
hodne, spoahl ivo
fidenter -tius dverne, verne, spoahli
vo, isto
fidus -dissimus vern, veriaci, spoah
liv, svedomit, poctiv
firme (firmiter) -mius -missime pevne,
isto, skutone, trvalo, dokzane
firmus -mior -missimus pevn, ist,
staton, spoahliv, trval, trvci
f1agitiose -sissime hanebne, nemravne,
neslune, bez zbran
f1agitiosus -sior -sissimus nemravn,
nerestn, hanebn, nehanebn, bez
hanby, mravne neist
f1agrans -antior -antissimus zaplen,

prudk, pohnan, rozohnen, po


smelen
excusate -tius ospravedlujco, s o
spravedlnenm
exercitatus -tior -tissimus vycvien,
utrpen, suovan, schopn
exertus -tior vystren, vyzdvihnut
exoptatus -tior -tissimus vyiadan, t
en, elan
expectatus -tissimus oakvan, vta
n, zaujmav
exp edite -tius -tissime volne, pohotovo,
obratne, bez prae
explanate -tius zretelne, zrejme
explicatus -tior rozvinut, rozbalen,
zrejm, vysvetlen
explicitus -tior jednoduch, nenron,
Iahk na pochopenie
explorate -tius zistene, podla zistenia,
vyskane, vyptrane
expressus -ssior vrazn, zretein, n
zorn, ostr, kontrastn
exquisite -tius vybrane, starostlivo,
skmavo
exsultans -antissimus vyskakujci, ra
dujci sa, plesajci, jasajci
exsultanter -tius s jasotom, radostne,
bujaro, rozpustilo
extentus -tissimus zmenen, stenen,
zoslaben, rozvinut, roztiahnut,
napt, napnut, rozIahl
exter (exterus) -rior extimus extremus
vonkaj, cudz, cudzozemsk; kraj
n, vzdialen, na konci oho, po
sledn, zvrchovan

F
faeete -tius -tissime vtipne, artovne,
zdvorilo, pvabne, uhladene
facile -cilius -cillime lahko, poddajne,
pohodlne, ochotne, vIdne, ahko
myseine, nchylne k malikostiam
1 27

horiaci, bliaci, chtiv, iadostiv,


vniv, horci, pliaci
tlorens -entior -entissimus prekvitaj
ci, kvitnci, pln kvetov, sviei,
mocn, slvny, vynikajci
tloridus -dior kvitnci, kvetnat
foede -dius -dissime hanebne, hnusne,
nespsobne, potupne, hrozne
formidabilis -/ior hrozn, stran,
vzbudzujci strach, straiaci zhubou
formidolosus -sior -sissimus bojazliv,
plach, hrozn, stran, nebezpen,
zhubn
formosus -sior -sissimus pekn, krs
ny, ndhern, ozdobn
fortis -tior -tissimus pevn, siln, moc
n, silcky, chrabr, hrdinsk
fortiter -tius -tissime chrabro, statone,
silno, pevne, schopne
fortunatus -tior -tissimus tastn, boha
t, zabezpeen, zmon, poehnan
fradus -tior zlomen, rozbit, temn,
slab
fragilis -/ior -lissimus krehk, slab,
nestly, rozbiten, praskav
frequens -tior -ntissimus pln, hojn,
bohat, hojne navtevovan, ZIVY,
hlun, oslavujci, oslavn, zhro
maden
frequenter -tius -tissime asto, hojne,
bohato, v hojnom pote, obvykle
frigide -dius -dissime chladno, mdlo,
bez zujmu, ahostajne
fugaciter vyhbavo, utekajc od oho
fugax -gacior -gacissimus plach, bo
jazliv, utekajci od oho, nestly,
zbabel, splaen, vyhbajci sa
fulgens -entior -entissimus iariaci,
iariv, leskl, blytiaci sa
fundatus -tissimus zaloen, s pevnm
zkladom, zapusten v zemi
furens -rentior zriv, vniv, hroz
n, ialen, najedovan, pomstiv
fuse -sius vone, plynulo, obrne

G
gelidus -dior adov, skrehnut, chi '
n, stuhnut, strnul
generosus -sior -sissimus pyne, ch . '
Iitene, oslavne, honosne
,
gracilis -cilior -cillimus thly, t :

jemn, nen, jednoduch


grandis -dior -dissimus vek, sil ,
mohutn, vznamn, znamenit,
leit, vzneen, slvnostn
gratiosus -sior -sissimus obben, vi :
n, mil, milostiv, ochotn, lska '
gratus -tior -tissimus krsny, drah,
I, prijemn, vtan, vhodn, va "
gravis -vior -vissimus ak, vny,
van, dleit, vznamn, nron
nedosiahnuten, prsny, drazn
dstojn
graviter -vius -vissime ako, sa
prudko, vne, drazne, dstojn '
neprijemne, odporne
,

H
habilis -/ior schopn, vhodn, hodia
sa, pohodln
!
hebes -betior tup, zatupen, lenivJ
slabomysen
.
hilare (hilariter) -rius veselo, radostne,'
tene
honeste -tius -tissime estne, statone,
cnostne, uachtilo, dstojne, vene,
ctihodne, vzneene
honoratus -tior -tissimus cten, ve
n, estn, dstojn, uachtil
honorifice -centius -centissime vene,
ctene, oslavne, ctivo
horide -dius zanedbane, divo, neohraba
ne, neokrchane, vidiecky, hrozne
horribilis -lior -lissimus stran, stra
iaci, hrozn, hroziaci
humilis -ior -llimus nzky, ponen,
1 28

impotenter -tius -tissime nerozumne,


nepredvdavo, nerozvne, neopatrne
impudicus -cissimus nehanbliv, ne
mravn, neslun
impune -nius beztrestne, bez kody,
bez nebezpeenstva
incertus -tior -tissimus neznmy, nepo
znan, neist, nestly, nespoahliv
inclemens -tior nelskav, nemilosrd
n, tvrd, neprjemn
inclementer -tius nelskavo, nemilo
srdne, bez milosti
inclinatus -tior naklonen, kloniaci sa,
chliaci sa
incommode -dius -dissime nepohodl
ne, neprimerane, nespsobne, ne
vhodne
inconsideratus -tior -tissime neuve
n, nerozumn, unhlen, nedbal
inconstans -tantior -tantissime nestly,
neist, nedsledn, vrtkav
inconstanter -tius -tissime nestlo,
neisto, nedsledne, vrtkavo, nepev
ne
incorrupte -tius neporuene, nepokaze
ne, nepodplatene, nepodplatitene,
isto, pravm spsobom
incredibile -Iius neuveritene, bez d
very, neprijatene
incredibilis -/ior neuveriten, nedver
n, nepravdepodobn
inculte -tius zanedbane, nevzdelane,
nedbalo, divo
incultus -tior zanedban, nepestovan,
nevzdelan
incurate -tius neopatrne, nedbalo, bez
vystrhania sa, nechrnene
incuriose -sius bezstarostne, nedbalo,
zanedbane, nestarostlivo
indecens -ntior nevhodn, neslun,
nevkusn, nesluiv, nepatriaci
z hadiska krsy, vkusu
indiligens -entior nedbal, nestarostli
v, leniv

jednoduch, ledva pozorovaten,


zaostal, pokorn
humiliter -mil/ime pokorne, ponene,
nebadane, jednoducho, zaostalo

I
Ignave -vius lenivo, maltne, neinne,
zbabelo
Ignavus -vior -vissimus leniv, malt
ny, neinn, zbabel
illustris -rior -rissimus osvieten, jas
n, iariv, vznamn, znamenit,
vzneen, veaven
imbecillis -/lior -Ilimus slab, pokojn,
nevldny, nedostaton
imbecilliter -llius slabo, nevldajc,
nedostatone, neschopne
immanis -nior -nissimus hrozn, stra
n, ohromn, nesmierny
immitis -tior drsn, hrozn, nepokojn,
neskrotn, nebezpen
immoderate -tius nemierne, neskrom
ne, nezriadene, neusporiadane, ne
spsobne
immundus -dior -dissimus neist,
hrieny, nevyberan, nevkusn
impeditus -tior -tissimus ak, zaae
n, neschodn, neprstupn
impense -sius nkladne, draho, s ve
km vdavkom
impensus -sior nkladn, drah, s ve
km vdavkom, s nkladmi
imperite -tius -tissime nesksene, bez
sksenost
implacibilius (iba 2. stupe) nezmierite
ne, neuspokojitene
importunus -nior -nissimus neprstup
n, ak, nespsobn, necitliv,
bezohadn
impotens -ntior -ntissimus neschopn,
slab, neovldajci, nevldny, bez
vldny
1 29

'III
indiligenter -tius nedbalo, nestarostIi
vo, lenivo
indigne -gnius -gnissime nedstojne,
nepatrine, urlivo, nemiestne
indoctus -tior -tissimus neuen, nevzde
lan, nesksen, neumel, zaostal
indulgens -entior -entissimus zhovie
vav, lskav, priazniv, mi lostiv
indulgenter -tius -tissime zhovievavo,
milostivo, lskavo, priaznivo
inepte -tius -tissime nezmyselne, hl
po, nevhodne
iners -ertior -ertissimus leniv, nein
n, nehybn, neobratn
infacundus -dior nevren, nedbanli
v v rei
in fans -antior -antissimus detsk, ne
m, nehovoriaci, nedsledn v rei
infeliciter -cius neastne, neplodne,
plano
infense -sius rozhnevane, nahnevane,
nepriatesky
inflate -tius pyne, naduto, nafkane
infortunatus -tior -tissimus neastn,
zlho osudu, nepriazniv
infra inferius inflmus dolu, niie, naj
niie postaven, posledn
infrequens -entior -entissimus neast,
zriedkav, v malom pote zhro
maden, vyskytujci sa, navtevo
van
ingeniosus -sior -sIssImus nadan,
schopn, spsobil, duchapln, bystr
ingens -entior ohromn, nesmierny,
bez miery, nadmern
ingratus -tior -tissimus nemil, ne
vdny, neuteen, nevan, neza
vaen
inhonestus -tior -tissimus nehanebn,
neestn, nectiv, hanebn
in humane -nius neudsky, nevzdelane,
nekultivovane
inimice -cissime nepriatesky, nepriaz
nivo, zhubne

inique -quius -quissime nespravodliv :


skrivodlivo, nerovnomerne
':
iniucunde -dius neprjemne, nemil ' '
s nevou
iniuriose -sius ukrivdene, nespravodU.'
vo, kodl ivo
iniuste -tissime nespravodlivo, skrivod
livo, protiprvne
i,
in sol enter -tius nezvyajne, nezvykl
neobyajne
instructe -tius neusporiadane, nedbali
livo, neladne, nesladne
intemperate -tius nesmieme, neopa
ne, neprslune, vstredne
;
intente -tius pozorne, pohotovo, horli
vo, cielene, apto
;
interus -erior intimus vntorn, domciti
skromn, vlun pre koho, najdver,.
nej
intolerans -antior -antissimus nezn,:"
anliv, neznesiteJn, nemierny
intra -terius -time vntri, medzi, v, po
as, v medziach, vntornej, najtaj
nej, najdvernej
invitus -tissimus nedobrovon, proti
vli, nerd
iratus -tior -tissimus nahnevan, roz
hnevan, nepriatesk
irreparabilis -lior nenapraviten
irrite -tius protizkonne, nezvyajne,
neobradne
irritus (ratus, reor) -tior neplatn, ne
potvrden, mmy, bezvsledn, ne
poriadny
I

J
jadans -antior -antissimus pyn, ho
nosiaci sa, vystatovan, chvliaci sa
jactanter -tius pochvalne, pyne, vy
statovane
j ejunus -nior hladn, pstny, vyhlado
ven, suchoprny, such (v rei)
1 30

leviter -vius -vissime pomaly, mierne,


ahko, hladko, holo, lesklo
libens -lubens -t;ss;mus rd, ochotn,
dobrovon, nklonn
liber -';0' -errimus slobodn, von,
nezvisl, neviazan, priamy,
primn
liberalis -lio, -I;ss;mus tkajci sa ob
ianskej slobody, dstojn, nezvis
l, estn, slun
liberaliter -lius -liss;me slobodne, vo
ne, nezvisle, estne, slune
libratus -tior rozkolsan, prudk
licenter -tius slobodne, dobrovone, o
chotne, rd, nezvislo; poctivo, est
ne, slune
limate -tius vycibrene, uhladene, vytr
bene, hladko
liquide -dius plynulo, tekuto, zretene,
urite
litterate -tius itatene, zretene, vedec
ky, dkladne
litteratus -tio, -tissimus uen, vzdela
n, oddan tdiu, vedm
locuples -pletio, -pletissimus z
mon, bohat, spoahl iv, hod
novern
longe -gius -gissime aleko, dlho, dlh
dobu, celkom
longinquus -quio, irok, alek, dl
hotrvajci
loquaciter -cius obrne (v rei), roz
siahlo, podrobne, vrene
loquax -acior -ac;ssimus zhovoriv,
reniaci, vren, trav
lucide -d;us -dissime jasne, iarivo,
zretene, viditene
luduose -sius so ziskom, spene, a
lostne, trchlivo
luxuriose -s;us prepychovo, rozmarne,
nkladne, hrivo
luxu rios us -sio, nemierny, mrnotrat
n, prepychov, ndhern

jucunde -d;us -diss;me prjemne, milo,


vtane, pvabne, krsne
jundus -t;or -t;ss;mus spoj en, spriah
nut, sprbuznen, spriatelen
juste -tius -tiss;me spravodlivo, so
zmyslom pre spravodlivos, slune,
nleite, patrine
j uvenis -n;or Ounior) mlad, nerozv
ny, bujar, neobmedzen

L
laboriose -sius -s;ss;me namhavo, ako, s trzou
laetabilis -I;or radostn, jasajci
laete -t;us -tiss;me radostne, jasavo
languide -d;us ustato, mdlo, vysilene,
chorobne, pomaly, zoslabnuto
lapidosus -s;or kamenit, tvrd ako ka
me
large (Iargiter) -g;us -giss;me tedro,
hojne, vdatne, prajne, ilivo
largus -g;or -g;ss;mus tedr, hojn,
prajn, iliv
late -t;us -t;ss;me iroko, rozsiahlo,
priestorne
latus -;0' -tiss;mus rozsiahly, irok,
priestorn, pln
laudabile -;us pochvalne, s pochvalou
laute -tius -tiss;me isto, ndherne,
skvelo, vzneene, vzcne
laxe -x;us vone, povolene, povone, u
vonene
lectus -tior -t;ss;mus vybran, vborn
lenis -n;o, -niss;mus pomal, leniv,
lahodn, milostiv, lskav, prveti
v, prjemn
leniter -n;us -n;ssime pomaly, pozvo
ne, pokojne, mierne, prjemne
lente -t;us -t;ss;me pomaly, vone, leni
vo, rozvne
levis -vw, -v;ss;mus pomal, mierny,
ahk, hladk, hol, leskl
131

troku, pomaly, ledva badatene, !


bezvznamne
mirabilis -/ior obdivuhodn, neobyaj 1

n, zvltny, udn
miser -rior -rrimus biedny, boh, ne{1
astn
,
miserabilis -/ior obdivuhodn, neoby- .:.
ajn, zvltny, udn
misere -rius -rrime biedne, boho, ne- ;
astne, alostne
mite -tius -tissime ticho, mierne, po- '
kojne, nekodne
mitis -tior -tissimus tich, mierny, po- ,
kojn, nekodn
mobilis -ior -lissimus pohybliv, hyb
n, nestly, vrtkav
moderate -tius -tissime mierne, roz
vne, pokojne, s rozvahou
moleste -dus -tissime ako, trapne,
s nmahou, s bolesou, mrzuto, nte
ne
mollis -lIior -llissimus mkk, jemn,
von, prun, poddajn, nen,
mierny, prstupn, citliv
molliter -lIius -Ilissime mkko, nene,
jemne, poddajne, citlivo, mierne,
prstupne
monstruosus -sissimus nadprirodzen,
zzran, netvorn
multum plus plurime veTa, mnoho,
znane, asto
munifieus -centior -centissimus dobro-,
inn, tedr
munitus -tior -tissimus opevnen,
chrnen, ohraden, zabezpeen
mutabilis -lior -Iimus premenliv, ne
stly, vrtkav

.'

maestus -tior -tissimus smutn, zann


ten, neastn, trchliv
magnifice -centius -centissime vekole
po, prekrsne, preslvne, veTave
ne, vzneene, dstojne
magnificus -centior -centissimus vel'kole
p, prekrsny, preslvny, veTaven,
vzneen
magnus maior maximus vek, veko
lep, vny, ven, dlhotrvajci,
dstojn
male pejus pessime zle, mlo, nie dos,
neastne, na kodu
maledicens (maledicus) -centior -cen
tissimus nadvajci, zloreiaci
malevolens (malevolus) -Ientissimus
nepriazniv, zlomyseTn, nenvist
n
maligne -gnius zlomyseTne, zvistlivo,
hanebne, potupne
malignus -gnior zlomyseTn, zlovest
n, zhubn, kodliv
manifeste manifesto -tius zrejme,
zjavne, urite, dosvedene, dokza
ne
mansuetus -tissimus krotk, povon,
mierny
matu re -urius -urrime skoro, vas,
v prav as
memorabilis -lior pamtn, pamtihod
n, slvny
mendicus -cissimus obrcky, biedny,
boh
merito -tissimo podla zsluhy, zasle
ne, prvom, vborne
meritu s -tissimus zaslen, podTa z
sluhy, zaslil
minaciter -cius presahujco, previslo,
vhrane, hrozivo
minax -acior prevaujci, presahujci,
hroziaci, hroziv
minute -tius -tissime po kskoch, po

N
negligens (neglegens) -gentior nedban
liv, nestarajci sa, nevmav, a
hostajn, mrnotratn
132

negligenter (neglegenter) -gentius ne


dbanlivo, zanedbane, ahostajne, ne
vmavo, mrnotratne
nervose -sius mocne, tuho, s napnutm
svalov
nervosus -sior mocn, siln, napnut,
usi lujci sa
niger -grior -gerrimus ierny, tmav,
neastn, zlomysen
nitidus -dior -dissimus leskl, blytiaci
sa, trblietav, skvejci sa, krsny,
iariv
nobilis -lior -lissimus vzneen, uro
dzen, bohat, znmy, slvny, chr
ny, vborn, achtick
nocens -centior -centissimus kodliv,
previniI, zloinn
notatus -tatior -tatissimus oznaen,
vyznaen, pozorovan, sledovan,
pokutovan, trestan
notus -tior -tissimus znmy, obyajn,
dobre znmy, vznamn
nove novissime novo, nedvno, v po
slednej chvli
novus -vissimus nov, erstv, nevda
n, nezvyajn, nesksen, najmlad
, posledn, zadn
nuper -rrime nedvno, kedysi , pred a
som

observans -antior -antissimus dbal ,


starostliv, viaci si
obsolete -tius obnosene, ochane, zo
drato, zostarnuto, otrepane, bezcenne
obstinate -tius -tissime pevne, rozhod
ne, odhodlane, nestupne, tvrdoij
ne, neprosne, vytrvalo
obtuse -sius otupene, oslabnuto, zosla
bene
occulte -tius -tissime skryto, tajne, ne
pozorovane
occultus -tior -tissimus skryt, taj n,
utaj en, uzavret, nepozorovan
occupatus -tior -tissimus zamestnan,
obsaden, zaujat, zajat
ociter ocius ocissime chytro, rchlo,
mrtne, okamite
odiosus -sior -sissimus nenviden,
protivn, ak, odporn
officiose -sius slune, ochotne, rd,
dobrovone, radne, sluobne
offirmatus -tior pevn, odhodlan, za
tvrden
omissus -ssior opusten, zanechan,
nespomenut, obden
onerosus -sior ak, nkladn
operose -sius inne, pracovito, zamest
nane, ako, pracovne nrone, s n
mahou
opportune -nius -nissime vhodne,
vas, naas
opportunus -nior -nlss.mus vhodn,
hodiaci sa, vasn, skor, neonesko
ren, prve prijaten
optatus -tatior -tatissimus vyten,
vtan, mil, na elanie
opulente -tius bohato, hojne, mocne
orn ate -tius -tissime strojene, zdobene,
ozdobne, oslavne, slvne
otiosus -sior -sissimus nezamestnan,
neinn, literrne inn, ijci v
stran, pokojn, bezstarostn, zhai

o
oboediens -entior -entissimus posl
chajci, poslun, pozorn, slun
obscene (obscoene) -nius neisto, ne
hanebne, neslune, oplzlo
obscure -rius temne, kalne, nejasne,ne
isto, tajomne, nezrozumitene, ne
znmo
obsequens -entior povon, poslun,
slun
obseratus -tior zavret na zvoru, za
stren za o

133

\mI.lan

;I

perturbatus -tior -tissimus zmten,


vzruen, znepokojen, ialen
,J
pervagatus -tior -tissimus prebiehav, ::l
tlav, prenikav, naplujci
perversus -sissimus zvrten, vyvrte- ,
n, obrten, skazen, znien
pervicaciter -cacius -cacissime vytrva- "
Io, stle, nestupne, tvrdoijne
i, ,
pestilens -lentior -lentissimus morov, :
otravn, zhubn, osudov, prekliaty l
piger -rrimus leniv, pomal, nerod- i,
n, nehybn
:
placabilis -lior uzmieriten, zmieriv, "i
.
. , .

uzmierujUCI
,
placate -tius pokojne, nehybne, mierne '
placide -dius pokojne, ticho, lahodne, '
lskavo, milostivo
plane -nius priamo, zretene, jasne,
celkom, zaiste
plene -nius -nissime plne, dkladne,
silno
politus -tior -tissimus vyhladen, vytri
ben, uTachtil, jemn, vkusn
porrectus -tior -tissimus natiahnut,
rozkladajci sa, rozpinajci sa, vzo
pt, vzopnut
posterus -rior -stremus, -stumus nasle
dujci, budci, neskori, posledn
potens -tentior -tentissimus mocn, sil
n, schopn, bohat, zmon, zdr
anliv, ovldatefn, rozumn
potis -tior -tissimus mocn, schopnej,
najschopnej, najmocnej, najbo
hat, najzdranlivej
praecellens -entissimus vynikajci,
prevyujci, prenievaj ci
praefractus -tior sen, nesvisl,
preruovan, prkry
praeruptus -tissimus prkry, zrzny,
prudk, strm, drsn
praestabilis -/ior vynikajci, znamenit
pravus -vior -vissimus kriv, zmrzae
n, skazen, nesprvny, pokazen,
ialen, nefachetn

p
pacatus -tior -tissimus upokojen,
zmieren, uten, lskav
parate -tius -tissime pripravene, vhod
ne, obratne, ikovne
parce -cius etrne, skromne, zdranli
vo, skpo
parens -rentior -tissimus poslchajci,
poslun, oddan
parenter -tius -tissime otvorene, odkry
to, zjavne, prstupne, pochopitene
parum minus minime mlo, trochu,
slabo
parvus minor minimus mal
patens -tentior otvoren, prstupn,
schodn, odkryt, jasn
patiens -tientior -tientissimus znaj
ci, znanliv, vytrval, trpezliv,
zhovievav
patienter -tius -tissime znanlivo, vy
trvalo, trpezlivo, zhovievavo
pauper -rior -rrimus chudobn, boh,
biedny
pecuniosus -sior -sissimus bohat, ma
jetn, peait
perditus -tior -tissimus skazen, zma
ren, prehrat, znivoen
perfectus -tior -tissimus dokonal, do
konen, zaven
perite -tius sksene, zbehlo, pohotovo,
znalecky
periurus -rior -rissimus krivoprsan,
zradn, vierolomn
perniciose -sius zhubne, kodlivo, ne
astne
perplexus -xior zamotan, spletit, ne
jasn
perquisite -tius podrobne, znalecky,
skmavo
perseveranter -tius -tissime vytrvalo,
tvrdoijne, nestupne, neprosne
pertinax -nacior -nacissimus vytrval,
stly, nestupn, neprosn, tvrdoijn

"I'

' " ,il

1 34

presse -ssius stlaene, pod tlakom, dusene


pretiose -sius drahocenne, vemi draho,
vemi presne
prior primus skor, prv, posledn
(prv vzhadom z prtomnosti do
minulosti)
probabilis -lior chvliten, poriadny,
pravdepodobn
probatus -tior -tissimus osveden,
odskan, schvlen, piai sa
procax -cacior -cacissimus dotierav,
drz, neodbytn, hanliv, bujn
procere -rius thlo, do dky, zvisle
procliviter -vius zrzne, strmo, prudko,
rchlo, jasne
productus -tior predf en, dlh, pov
en, predn
profiligatus -tissimus sken, boh,
skazen, spustnut
profundus -dissimus hlbok, vysok
prolixus -lixior ochotn, lskav,
priazniv, astn
prompte -tissime pohotovo, okamite,
rchlo, chytro, ahko
prope propius proxime bl zko, bliie,
najbliie
propense -sius zvisle, nachlene, na
klonene, priaznivo, nchylne
properanter -antius urchlene, neod
kladne, nhlivo, hne, nhle
propinquus propior proximus blz
ky,bli, najbli, prhodnej, naj
prhodnej, podobnej, najpodob
nej
prosperus -rior -rrimus zdatn, ast
n, prajn, prinajci astie
providenter -tius predvdavo, prozre
tene, mdro
prudens -entior -entissimus predvda
v, opatrn, prezierav, mdry
prudenter -tius -tissime predvdavo, o
patrne, rozumne, mdro
pudens -entior -entissimus hanbliv,
ostchav, estn, s citom a ctou

pudenter -tius -tissime hanblivo, s


ctou a vnosou
pugnaciter -cius -cissime bojovne,
tone, vzpume, prchko
pulcher -chrior -cherrime pekn, krs
ny, pvabn, mravn, achetn,
priazniv, bezstarostn
pure -rissime isto, nevinne, poctivo
puriter -tius isto, mravne, nevinne,
poctivo, s ctou
purus -ior -rissimus ist, mravn, ne
vinn, poctiv, biely
putide -dius zhni to, skazene, mdlo,
zvdnuto, strojene, neprirodzene
putus -tissimus ist, pekn

Q
quaestuose -sius -sissime vnosne, zis
kuchtivo, bohato, obohacujc sa,
chamtivo
quaestuosus -sior -sissimus vnosn,
ziskuchtiv, chamtiv, tiaci po
bohatstve, po zisku
quiete -tius -tissime pokojne, mierne,
skromne, neinne
quietus -tior -tissimus pokojn, mier
ny, skromn, neinn, pasvny

R
rapidus -dior -dissimus prudk, drav,
rchly, brliv, div
rare (raro) -rius -rissime zriedkavo, tu
a tam, kde-tu
rarus -ior -rissimus zriedkav, nie ast
recens -entior -entissimus erstv, naj
nov, nedvny, nov, mlad
reconditus -tior skryt, tajn, odahl,
vzdialen
recte -tius -tissime sprvne, vskutku,
naozaj
135

ii

iv, hojiv, prjemn, prospe n .:


vhodn
. :;
sancte -tius -tissime posvtne, svto.
s posvtnou ctou, estne
l
sanctus -tior -tissimus posvtn, svt
ctiv, estn, dstojn
.
sane -nius zdravo, rozvne, rozumnE!
sdne, pravdae, naozaj tak
'
sapiens -entior mdry, rozumn, nadan ;
sapienter -tius -tissime mdro, rozumne, filozoficky
::( .
sat (satis) -tius dostauj co, dostatone;;
vhodne, vyhovujco
l\ '
scelerate -tius -tissime zloinne, bez,o:.
bone, hriene, neastne
scelestus -tior -tissimus zloinn, bez
bon, hrieny, zlodejsk
sciens -entior -entissimus vedom, ve
diaci, ovldajci, schopn, znal
secundus -dior -dissimus nasledujci,
najbli, priazniv, praj n, astn,
shlasn, harmonick
secus sequior nasleduj ci, postupujci
prajne
secus -sequius nasledovne, prajne,
astne
sedatus -tior -tissimus upokojen, po
kojn, usadl
seditiose -sissime brlivo, nepokojne,
nepriatesky, vzbrene, povstalecky,
burisky
segne (segniter) -gnius vhavo, neroz
hodne, lenivo, neinne
senex -nior star, staruk
separate (separatim) -tius oddelene,
odlene, jednotlivo, osve
sera -rius -rissime neskoro, s omeka
nm
severe -rius -rissime prsne, vne,
kruto
significanter -tius -tissime jasne, zjav
ne, zretene, znatene
simitis -lior -llimus podobn, porovna
ten, tak ako in

rectus -tior -tissimus priamy, sprvny,


prav, spravodl iv, mravn
refertus -tior -tissimus naplnen, na
pchat, pln
reli giose (rel\igiose) -sissime posvtne,
nbone, ctihodne, ctivo, svto
religiosus (relligiosus) -sissimus posvt
n, nbon, svt, ctihodn, ctiv,
naklonen bohovi, Bohu, oddan
remisse -ssius odpustene, milostivo, u
vonene, prepene
remote -tius vzdialene, aleko od, o
pustene, osamote
remotus -tior -tissimus vzdialen, o
pusten; samotr, pustovnk, eremita
repax -pacior drav, prudk, strm, hl
tav, nensytn
restractatus -tatior odporujci, odahu
jci sa, zdrhav
restrictus -tior tesn, zky, stenen,
zen, skpy, pri sny, opatrn
reverens -entior -entissimus ctiv,
ctihodn, bohabojn, ven
reverenter -tius -tissime ctivo, cti
hodne, bohabojne, vene, boj azlivo
rigidus -dior stuhnut, nehybn, stvrd
nut, zmrazen; nepovon, nestupn

s
sacer -cerrimus posvtn, svt; zlore
en, prekliaty
saepe -pius -pissime asto, astokrt,
optovne
saeve (saeviter) -vius -vissime zrivo,
divo, kruto, spurne, zlostne
saevus -vior -vissimus krut, div, z
riv, zlostn, ton
sagaciter -gacior -gacissime bystro,
vtipne, dvtipne, rozumne, ulo
salsus -sior slan, chutn; vtipn, du
chapln
saluber (salubis) -brior -berrimus Iie136

submisse -issius pomzene, podrobne,


skromne, pokorne
subtiliter -lius -lissime jemne, vkusne,
dkladne, podrobne, zodpovedne
superbe -bius -bissime pyne, hrdo,
vystatovane
supra -perius -premum vysoko, vyie,
najvyie
suspectus -tior -tissimus podozriv
suspiciose (suspitiose) -sius podozrie
vavo, domravo, tuene
suspiciosus (suspitiosus) -sior podo
zrievav, domTav, tuiaci

similiter -lius -llime podobne, porov


natene, tak ako
simplex -plicior jednoduch, nezmiea
n, prirodzen, obyajn
sinister -terior av, vetiaci neastie,
zlovestn
socorditer -dius Tahostajne, bezstarost
ne, neinne, tupo
sollers -ertior -ertissimus dmyse l
n, rozum n, vtipn, zrun, ob
ratn
sollerter -tius dmyselne, rozumne,
skmavo, znalecky
solutus -tior -tissimus voTn, nespta
n, neviazan, nenten
sorditus -didior -didissimus spmav,
neist, pokvrnen, lakom, ne
mravn, hrub, nevzdelan
spatiosus -sior -sissimus vek, pri es
tom, dlh, nevzdelan
speciose -sius -sissime krsne, hTadne,
oslujco, skvelo
spectatus -tatissimus vyskan, o
sveden; ven, slvny
spissus -ssior zhusten, hust, zdhav,
namhav
splendide -didius -didissime lesklo,
trblietavo, ndherne, slvne, vynika
jco, vzcne, jasne
spurcus -cior -cissime neist, pinav,
pokvrnen
stabilis -/ior stly, pevn, trvci, trva
l, vny
sterilis -lior neplodn, nerodn, pla
n, przdny
stolidus -dior -dissimus hlpy, ialen,
tup
strenuus -nuissimus siln, mocn, mo
hutn, rzny, odhodlan, inn, ne
pokojn
suavis -vior -vissimus lahodn, prjem
n, mil, roztomil
subiecte -tius podhodene, podstrene,
podrobene

T
tarde -dius -dissime vhavo, zdrujco,
nerozhodne
tardus -dior -dissimus vhav, zdria
vajci, nerozhodn, pomal
tecte -tius skryte, tajne, opatrne, bez
pene
tectus -tior -tissimus skryt, tajn, o
patrn, bezpen
temperans -antior -antissimus mierny,
zdranl iv, opatrn, striedmy
temperanter -tius mierne, zdranlivo,
opatrne, striedmo
temperate -tius primerane, mierne,
rozvne, pokojne, patrine, zmiea
ne, usporiadane
temperatus -tior primeran, mierny,
rozvny, pokojn, patrin, zmiea
n, usporiadan
temperi (tempori) -rius v prav as,
vas, zavasu
tenax -nacior -nacissimus pevn, pev
ne sa driaci, tuh, lepkav, stly,
trval, trvci, etrn, skupnsky
tener -rior tly, slab, jemn, nen,
krehk, poddajn, rozkonicky
tenuis -nuior -nuissimus tenk, tly,
slab, krehk, riedky, vzdun,
137

tute (tuto) tutius tutissime


isto, zabezpeene
tutus -tior -tissimus zabezpeen, i
zaisten, spoahliv

skromn, jednoduch, ch atrn, niz


ky, biedny
tepide -dius teplo, vlane, vlh k o
tepidus -dior -dissimus tep l , vlan,
vlhk
terribilis -tior stran, hrozn , hrzo
stran
tersus -sior utret, ist, pekn
testatu s -tior dosveden, dokzan,
znmy
teter (taeter) tetrior teterrimus okliv,
hnusn, hrozn, hanebn
timide -dius -dissime bojazli vo , placho,
hanbl ivo, zbabelo
timidus -dior -dissimus bojazl iv, pla
ch, hanbliv, zbabel
tolerabilis -lior znesiten, ahk, tr
pezliv
tolerans -antior trpezliv, zn anliv
torens torrentior pliaci, pli v , parn,
horci, vriaci, brliv, p rudk, va
liaci, bystr (tok)
tractabilis -lior hmataten, prstupn,
povon, vrdny
tranquile -quilius pokojne, ti cho, neru
ene
trepidante r -tius nepokojne, zkostlivo
triste -tius smutne, nepokojne, chmr
ne, ako, trudne
tristis -tior -tissimus smutn, n epokoj
n, chmrny, trudn, ak
tritus -tior otren, odran, op otrebova
n, ochan, vedn
truculenter -lentius -lentissint e divo,
hrubo, netostne, nemilosrdn e
tumidus -dior nadut, nahnevan, roz
plen
turbidus -dior -dissimus ro zbren,
vzbren, rozruen, nah nevan,
hnevliv, burisk, brliv
turpis -pior -pissimus pinav, haneb
n, hnusn, nehanebn, neh an biaci
turpiter -pissime hanebne, hn usne, ne
hanebne, zle, pinavo

u
uber -berior -berrimus plodn, rodn
bohat, pln, vdatn
uberius -berrime plodnejie, rodne','
ie, bohatie, plnie, vdatnej .
najplodnejie
ultra -terius -tim um na druhej stran
na odvrtenej strane
urbane -nius -nissime pestovane, vy1
chovane, kultivovane, mestskj
spsobom, zdvorilo, slune
:,'!
usitatus -tior -tissimus asto pouva.
n, vedn, ben, zvyajn
utilis -lior -lissimus uiton, prospei.!
n, vhodn, vhodn, schopn
.
utiliter -lius -lissime uitone, prospeiiI
ne, vhodne, vhodne, schopne

v
vacuus -cuissimus przdny, neobsade
n, uprzdnen, von, pokojn, ti;.
ch, uvonen, opusten, przdny
vafer -ferrimus ibalsk, vtipn, prefi
kan, klamajci
val enter -entius silne, statne, zdravo,
mocne, mohutne
valide -dius -dissime prudko, zdravo,
silne, mocne, tuho, inne, platne
vaste -tius pustoivo, opustene, spust
nuto
vastus -tior -tmitnus pustoiaci, pustoiv,
plieniaei, mbujci, rozptan, nezadra
tene mocn, siln, hrub, nevzdelan
vecors -ordissimus zbesnen, nezadra
teTn, pustoiv, hrub, ialen
138

vegetus -tior sviei, iv, ul, schop


n, mrtn
vehemens -entior -entissimus prudk,
rchly, ponhaj ci sa, prchk,
nhl iaci sa, nsiln, drav, rozhod
n, prsny, naliehav
vehementer -tius -tissime prudko,
nhle, nezadratene, prchko, nsil
ne, dravo, rozhodne, prsne, nalieha
vo
velociter -cius -cissime rchlo, chytro,
prudko, prchko, prchavo
venuste -tius -tissime pvabne, krsne,
roztomilo, jemnocitne, vtipne
venustus -tior -tissimus krsny, pvab
n, roztomil, jemnocitn, vtipn,
duchapln
verbose -sius veavravne, travo, obr
ne (v rei), zvane, dkladne
verecunde -dius nesmelo, hanblivo,
skromne, mierne, bojcne, s bzou,
ctivo, zdvorilo
versute -tissime chytrcky, klamlivo,
zradne
veru s -rior verissimus pravdiv, pra
v, ist, nepochybn, sprvny, o
zaj stn

vetus -veterrimus star, starodvny,


starobyl, znal, sksen
vigilanter -antius -antissime bdelo, o
straito, bez spnku, starostlivo
vilis -lior -lissimus lacn, bezcenn,
predajn, mlo cenen, zbyton
viliter -lius -lissime lacno, bezcenne,
za ni, nevene, vedne, ahostajne
vinosus -sior napit, opit, obsahujci
hodne vna
violenter -tius -tissime nsilne, spurne,
prudko, brlivo
viridis -dior -dissimus zelen, zelenka
v, sviei, erstv, zdrav, siln,
bujn
vitiose -sius -sissime chybne, skazene,
zle, nekvalitne, neestne, nemravne,
skorumpovane
vivax -vacior -vacissimus dlho ijci,
veit, stle sviei, iv, trvci, ne
umierajci, zdrav, siln
vividus -dior iv, ijci, sviei, zdra
v, mocn, prudk
vorax -racior hltav, hltajci, parav,
rav, nhliv
vulgatu s -tior -tissimus rozren u ru
du, znmy, chmy, obyajn, vedn

139

Geografick a in nzvy

A
Abel belov Lehota
Abnoba -ae j Abnoba, ierny les (kde
pramen! Dunaj)
Abraham, Abrahamae m. Abrahm,
Sanctus Abraham
Abrutium -ii n. Abruzy (Abruzzi), po
horie v Taliansku
Abula -ae j Avila, mesto v panielsku
Accra -ae j Akra (Zlat pobreie)
v Afrike
Accum -i n. Gades (Cadiz), mesto v
panielsku
Acernum -i n.
Acerno, mesto
v Taliansku
Acerrae -arum j Acerra, mesto
v Taliansku
Acra -u j (Akra) Akra, mesto v Iraku
Acrabathane -ae J Acrabathane, hor
nat okolie Mtveho mora
Acte -es j (gr.) Akt, dvny nzov
Atiky v Grcku
Adamantinum -i n. Diamantina, mesto
v Brazlii
Adana - u j Adana, mesto v Turecku
Adelaidopolis -is j Adelaida, mesto
v junej Austrlii
Adiacium -ii n. Ajaccio, hlavn mesto
Korziky
Adria -ae j Adriatick more
Adrumetum -i n. Adrumetum na po
bre Malej zie oproti Lesbu, mes
to na j uh od Kartga, v Afrike
Aegeum -i n. (mare) Egejsk more
Aegyptiacus -a -um egyptsk
Aegyptus -i j Egypt
Aelam j Elam, kraj v Malej zii
1 40

Aequatoria -ae j Ekvdor


Aesernia -ae j
Isernia, mesto
v Taliansku
Aesis -is j lesi, mesto v Taliansku
Aetinoa -u J Eton, mesto v Anglic kU '
Aetiopia -ae j Etipia, Abesnia a asf
'
Sudnu
Afganistania -ae j
Afganistan'
(Regnum Cabulicum)
Africa -ae j Afrika
Africanus, Afer Afrian
Agranum -i n. (Zagrabia -ae j) Zhreb
Agria -ae j Jger, Eger, mesto ,
v Maarsku
Agrlensis -e jgersk, egersk
Agrigentum -; n. Agrigentum, mesto'
na Siclii
Agrippina (Colonia) -ae j Koln nad
Rnom
Achada -ae j Achorny, mesto v rsku
Achaia -ae J Achaja, krajina na seve
re Peloponzu, nzov Grcka ako
rmskej provincie
Acheron -ontis m. Acheron, rieka
v Epire (Grcko)
Acheronticus -a -um acherontsk, t:"
kajci sa pekla (podsvetia), podzemn,
kam teie rieka Acheron
Alals mesto vo Franczsku
Alata Castra -ae J Edinburg
Alba -ae j Belehrad Pomoransk
Alba Augusta -ae j Viviers, mesto vo
Franczsku
Alba Bulgarica -ae j Belehrad
Alba Carolica -ae j Alba lulia, mesto
v Sedmohradsku (Rumunsko)
Alba Civitas -atis j Zadar v Dalmcii
Alba Ecclesia -ae j Hali

Alba Pompeia -ae f. Alba v Taliansku


Alba Regalis (Regia) -ae f. Stolin
Belehrad (Szkesfehrvr)
Albana -ae f. Albanum v Annnsku,
(Albanopolis) mesto v Dagestane
Albania -ae f. Albnsko, oblas pri
Kaspickom mori
Albanum Americae mesto Albany
v USA
Albanum -i n. Albanum, mesto
v Taliansku
Albensis -e belehradsk, comitatus
A/bensis Belehradsk upa
Albia -ae f. Albi, mesto vo Franczsku
Albion on is f. Albion, star nzov
Britnie
Albiorium -ii n. Wittenberg v Sasku
Albis -is f. Labe, rieka v echch,
A/ba. A/bia
Albomontanum -i n. Biele Karpaty
Alesia -ae f. Alessio, mesto v Albnsku
Lissus
Alexandria -ae f. Alexandria, nzov
mnohch miest nazvanch podra
Alexandra Macednskeho
Algaria -ae f. Alrsko
Algarium -ii n. Alghero, mesto na
Sardnii
Alpes -ium f. Alpy
Altonum -i n. Alton, mesto v USA
(Illinois)
Amarillo on is m. Amarillo, mesto
v USA (Texas)
Ameria -ae f.
Amelia,
mesto
v Taliansku
America -ae f. Amerika, America
Meridionalis
Jun
Amerika,
America Seplenlrionalis Severn
Amerika, America Cenlra/is Stredn
Amerika; Americanus Amerian
Ancyra -ae f. Ankara
Andrum -i n. Andros, mesto na ostro
ve takho istho mena v Grcku
Angelopolis -is f. Monte san Angelo

(Foggia) v Taliansku; Pueblo, mesto


v Mexiku; Los Angeles v Kalifornii
Angola -ae f. Angola, krajina v Afrike
Ansibarium -ii n. Osnabrii ck, mesto
v Nemecku
Antibarium -ii n. mesto v Juhoslvii
(iernej Hore)
Antigonish Antigonish, mesto v Kanade
Antiochia -ae f. Antiochia, mesto
v Srii
Antiquum Castrum -i n. Vefkopofsk
Starohrad
Antiquum Solium -ii n. Zvolen
Antofagasta -ae f. Antofagasta, mesto
v Chile
Antonius Sanctus -i m. Antol na
Slovensku, Seni Antollo
Apamea -ae f. Apamea, mesto v Srii
Apenestae -arum f. Vieste, mesto
v Taliansku, Sipontum
Aquae Augustae (Tarbellicae) f. Dax,
mesto vo Franczsku
Aquae Sextiae f. Aix en Provence,
mesto vo Franczsku
Aquincum -i n. Akvinkum, rmska po
hranin stanica v Raksku
Aquinum -i n.
Aquino, mesto
v Taliansku (rodisko Tomla Akvinskho)
Aquisgranum -i n. Aachen, mesto
v Nemecku
Arabia -ae f. Arbia, Arabsk polos
trov, Arabus Arab
Arelate -is f. ArIes, mesto vo
Franczsku, Aquae Sextiae
Areopagus -i m. (gr.) Areopg, vok
reov, v staroveku sdlo najvyie
ho sdu v Atnach
Argantea -ae f. La Plata, mesto
v Argentne
Argentina -ae f. Argentna
Argentoratum -i n. Strasburg, alsask
mesto
Archipelagus -i m. (gr.) Archipelagos,
Egejsk more s ostrovmi

141

Augustodurum -; n. Bayeux, mesto i


Franczsku
Augu stonemetum - ; n.
Ferrand vo Franczsku
Augustovia -ae f
(Augustavi
Augustov, mesto nad kanlom
dzi Niemnom a Vislou
Auranum -i n. Oran, mesto v Alrs
Aurelia -ae f Orleans, mesto V.
Franczsku, Aurelianum
Aurelianum -; n. Orleans, Cenabum
Auria -ae f Orense, mesto v paniels . .
Australia -ae f Austrlia
Austria -ae f Raksko
Austria Hungaria -ae f
Uhorsko
Avaricum ; n. Bourges, mesto
Franczsku
Aveiro on;s m. A veiro,
v Portugalsku
Avenio -onis f Avignon, mesto
Franczsku
Avernus -i m. (Iacus) Avemsk jaz ,i .
v Kampnii (Taliansko)
;
Axelodunum -; m. Hexham, mes
,;1
v Anglicku
:,4'

Arianum -i n. Ariano, mesto v Talian


sku
Ariminum -; n. Rimini, mesto v Ta
liansku
Armenia -ae f Annnsko
Armenia -ae f Annnsko, mesto
v Kolumbi i
Armenopolis -is f Gherla v Sedmo
hradsku (Rwnunsku), Cluj Gherla,
Szamos Ujvar
A rmoria -ae f
Bretnsko
vo
Franczsku, Armorica
A rretium -ii n. Arezzo, mesto
v Taliansku
Arva -ae f (Aruva) Orava, kraj i rieka
Arvensis -e
oravsk,
comitatus
Arvensis Oravsk upa
Arx Galliea f Fort de France na os
trove Martinique
An Olstinium f Olstn pri ensto
chovej v porsku
An Seepusiensis f Spisk hrad
Ascalon -on;s f Askaln, mesto
v Palestne
Asia -ae f zia, provincia Rimanov
(Pergamon, Frgia, Ldia, Rhodos)
Assisium -ii n. Assisi, mesto v oblasti
Perugie (Taliansko)
Assumptlonopolis -is f Asuncion,
hlavn mesto Paraguaja
Atrla - a e f
Atri ,
lnteramnia
Praetutianorum (Taliansko)
Augusta Ausciorum -ae f Auch, mes
to vo Franczsku
Augusta Praetoria -ae f Aosta, mesto
v Taliansku
Augusta Rauracorum -ae f Bazilej
(Basel) vo vajiarsku
Augusta Suessionum -ae f Soisson,
mesto vo Franczsku
Augusta Taurinorum -ae f Turn,
mesto v Taliansku
Augusta Vindelicorum -ae f Augs
burg, mesto v Bavorsku

..

'

B
Babylon -onis f (Babylon ia) Babylon,
mesto v Iraku
Badaiocium -ii n. Badaj oz, mesto
v panielsku
Bahia Blanca -ae f Bahia Blanca,
mesto v Argentne
Bachia -ae f Bacs, mesto v Maarsku
Balona -ae f Bayonne, mesto vo
Franczsku
Bak Banya -ae f Pukanec
Bakeria -ae f Baker, mesto v USA
Balarad dis f Bolerz
Balcania -ae f Balkn, Balknsky pol
ostrov
-

1 42

Baleares -ium J Balerske ostrovy


Balticum -i n. (mare) Baltsk more
Baltimora -ae J Baltimore, mesto
v USA
Bamako nesk!. Bamako, mesto v z
padnej Afrike
Bamberga -ae J Bamberg, mesto
v Bavorsku
Banialucus -i J Banjaluka (Bosna)
Baranyensis -e baransk, comitatus
Baranyensis Baransk upa
Barcino on is J (Barcinoma) Barcelo
na
Barium -ii n. Bari , mesto v Taliansku
Barra -ae J Barra de Rio Grande, mes
to v Brazlii
Barsiensis -e tekovsk, comitatus
Barsiensis Tekovsk upa
Bartpha -ae J Bardejov
Basciensis -e bakobodrosk, comita
/us Basciensis Bakobodrosk upa
Basilea -ae J Bazile.t. A ugusta
Rauracorum, mesto vo Svajiarsku
Basinium -ii n. Pezinok
Batavia -ae J Holandsko
Batavus -i m. Holanan
Bavaria -ae J Bavorsko
Bavarus -i m. Bavor
Bekesiensis -e bkesk, comitatus
Bekesiensis Bkesk upa
Belgica -ae J (GaIlia) Belgicko (kme
Belgov)
Belgium -ii n. Belgicko, Be/gae
Belgiania
Belinium -ii n. Gbely
Bella -ae J (Superior) Horn Lehota,
Bel (ast ast nzvu slovenskch dedin,
Leht)
Bella -ae J Valask Bel
Bella Banya Bansk Bel
Bellevilium -ii n. BelleviIIe, mesto
v USA
Beneventum -i n. Beneventum, mesto
v Taliansku

Bengala Orientale Dhaka, mesto


v Pakistane
Bereghrensis -e beresk, comitatus
Bereghrensis Beresk upa
Berezna -ae J Brezovica
Berezna -ae J Brezno nad Hronom
Berna -ae J Bem
Berolinensis -e berlnsky
Berolinum -i n. Berln
Bertholdi Villa -ae J Bertotovce
Berytus -i J Bejrt
Besontium -ii n. Besancon, mesto vo
Franczsku
Bethleem Betlanovce ( Villa)
Betlehem J
Bet lehem,
mesto
v Palestne
Bihariensis -e bi hrsky, comitatus
Bihariensis Bihrska upa
Bodrogiensis -e bodrosk, comitatus
Bodrogiensis Bodrosk upa
Bohemia -ae J (Boiohemum -i n.) esko
Bolivia -ae J Bolvia
Bolonia -ae J (Bononia) Bologna
(Boloa), mesto v Taliansku
Bombaya -ae J Bombaj
Bonaeropolis -is J (Bonus Aer, Boni
Aeris m.) Buenos Aires
Bonna -ae J Bonn
Borneum -i n. Borneo, ostrov
Borsodiensis -e bOTodsk, comitatus
Borsodiensis BOTodsk upa
Borussia -ae J Borusia, Prusko
Bosnia -ae J Bosna (Djakovo)
Bostonia -ae J Boston, mesto v USA
Botrys -is J B otri , Batrun, mesto
v Libanone
Brasilia -ae J Brazlia
Brassovia -ae J Braov
Brega -ae J Breh nad Odrou
Brema -ae J Brmy
Bremenium -ii n. Newcastle, Novum
Castrum, mesto v Anglicku
Breslava -ae J Breslava, mesto v Bul
harsku aj Bratislava (B - Preslava)

1 43

Brigetio -onis f Brigetio (rimska pevnos


v Maarsku)
Brisium -ii n. Brezno nad Hronom
Britania -ae f (Magna) Velk Britnia
Brixia -ae f Brescia (Bolzano), mesto
v Taliansku
Brizona -ae f Brezov pod Bradlom
Brooklynium -ii n. (Bruklynum)
Brooklyn, mesto v USA
Bruna -ae f Brno
Brundusium -ii n. Brindisi, mesto
v Taliansku
Brunopolis -is f Braunschweig, mesto
v Nemecku
Bruxella -ae f Brusel
Bucarestinum -i n. Bukure
Buda -ae f Buda, severn Maarsko
Buda Aquincum -ae f (Budapestinum)
Budape
Buda Lehota -ae f Budin
Budapestinum -i. n. Budape
Budovicium -ii n. esk Budejovice
Buffalum -i n. Buffalo, mesto v USA
Bu lgaria -ae f Bulharsko
Br Sanctus Georgius Borsk Svt Jur
Burdigala -ae f Bordeaux, mesto vo
Franczsku
Burgi orum m. Burgos, mesto v panielsku
Bydgostia -aef Bydhof, mesto v PoJsku
Bystrizia (Bystryza) Povask hrad
Byzacium -ii n. Tunis
Byzancium,
Byzantium -ii
n.
Kontantnopol, Carihrad

Caesarodunum -i n. Tours, mesto vO'


;
Franczsku
. Il!
Cairus -i f Khira
Calaris -is f Cagliari, mesto na Sardf
nii
"
Calgaris -is f Calgaris, mesto v Kana"'!
, 1'
de
Camerinum -i n. Camerino, mesto
v Taliansku
Campecorum -i n. Campeche, mesto
v Mexiku
Campifons -tis m. Springfield (Illinois)
v USA
Campus Caninus -i m. Psie Pole pri
Vroclavi v PoJsku
Campus -; m. Campos, mesto v Brazf
Iii
Canadia -ae f Kanada
Canberra -ae f. Canberra, mest\
v Austrlii
Cantabrigia -ae f. Cambridge, mesto
v Anglicku
Cantuaria -ae f. Canterbury, mesto
v Anglicku
Capistranum -i n. Capistrano, mesto
v Taliansku
Capodistria -ae f. Capodistria (Capo
Istria)
Capua -ae f Kapua, mesto v Taliansku
Capusia -ae f (Sepusia, Scepusia) Spi
Caracas
neskl. Caracas, mesto vo
Venezuele
Carmelus -; m. Karmel, vrch v Galileji
Carnuntum ; n. Kamuntum (lokalita v
Raksku)
Carnutum -; n. Chartres, mesto vo
Franczsku
Carolopolis -is f Charleston v USA
Carpona -ae f Krupina
Carthago -;nis f Kartgo v Tunise,
Carthago Nova Kartagna v pa
nielsku
Casimiria -ae f Kazimr nad Vislou
(Polsko)

c
Cabulia -ae f
Kbul ,
mesto
v Afganistane
Caesaraugusta -ae f Zaragoza, mesto
v panielsku
Caesarea -ae f Cezarea v Kapadkii
(Turecko)
1 44

Colocia -ae f.
Kalocsa, mesto
v Maarsku
Colonia Agripina Koln nad Rnom
Comaromium -ii
Komrno
n.
(Gomorra)
Comara
-ae
f. ,
Comamum - i n.
CompostelIa -ae f. Santiago de
Compostella, mesto v panielsku
Conceptio de Chile f. Conception,
mesto v Chile
Conceptio in Paraguay Conception,
mesto v Paraguaji
Concordia -ae f. Kansas v USA
Concordia Iulia -ae f. Concordia, mes
to v Taliansku
Connocia -ae f. Clonfert, mesto v rsku
Con noria -ae f. (Dunum) Connor, mes
to v rsku
Consentia -ae f. Cosenza, mesto
v Taliansku
Constantia -ae f. Konstantia nad
Bodamskm jazerom; v Gal i i ;
v Normandii; v Coelesri a in
Constantinopolis -is f. Kontantnopol
(Istanbul)
Corbea -ae f. Korvei (Korvey), mesto
v Nemecku
Corcyra -ae f. Korfu, ostrov v Grcku
Corduba -ae f. Kordba, mesto v panielsku
Corea -ae f. Krea (Krejsk polostrov)
Corinthus i f. Korint, mesto v Grcku
Cornetum ; n. Cometo (Tarquinia),
mesto v Taliansku
Corrientes
mesto
Corrientes,
v Argentne
Cortona -ae f. (Corythus) Cortona,
mesto v Taliansku
Cracovia -ae f. Krakov (Polska)
Crasnostavia -ae f. Krasnostav (Rusko)
Crema -ae f. Crema, mesto v Taliansku
Cremnitsium -ii n. Kremnica
Crisium -ii n. Krizevci (Karas)
v Juhoslvii

Cassovia -ae f. Koice


CastelIanetum -i
n.
(Castania)
Castel laneta, mesto v Taliansku
Castra Judaeorum -strum n. Juden
burg v Raksku
Castrum Comariense
Komrno,
Comitatus Comariensis Komran
sk upa
Castrum Lesne Lesn (Leno), mesto
v PoTsku
Castrum Nitriense Nitriansky hrad
Catalaunum -i n. Chaion, mesto vo
Franczsku
Catana -ae f. Catania, mesto na Siclii
Cauna -ae f. Kaunas (Litva)
Cazastania -ae f. Kazachstan
Censtochovia -ae f. enstochov
(Polsko)
Cep halo ni a -ae f. Kefainia, najv
ostrov v Inskom mori v Grcku
Cervimontium -ii n. Jelenia Hora
(Polsko)
Ceylonum -i n. Cejln (Sr Lanka)
Cibinium -ii n. Sabinov
Cilicia -ae f. Ki1 kia v M. zii
Cismarkinum -i n. (Kismarki num)
Kemarok
Cistercium -ii n. Citeaux, mesto vo
Franczsku
Civitas de Brazza -ae f. BrazzaviIIe,
mesto v rovnkovej Afrike
Civitas Gdanensis -is f. Gdask
Civitas Nicensis -is f. Nysa (Nice)
Civitas Nova -aef. Kysuck Nov Mesto
Clara Vallis -is f. Dolany
Claudiopolis -is f. Cluj v Sedmohradsku (Rumunsko)
Clevelandia -ae f. Cleveland v USA
Cliniacum -i n. Cluny, mesto vo
Franczsku
Clusium -ii n. Chiusi , mesto vo
Franczsku
Codania -ae f. Koda
Colgoncy Hlohovec

1 45

Crosna -ae f Krosno nad Odrou, nad


Vi slou, Crosna Sarmatica ( v
Juhoslvii)
C rotona -ae f
Kroton,
mesto
v Taliansku
Cru kstonium -ii n. Crookston v USA
Csanadia -ae f Csand, mesto v
Maarsku
Cuba -ae f Kuba, ostrov
Cumana -ae f Cumana, mesto vo
Venezuele
Curia Raetorum -ae f Chur (Coira,
Cuera), mesto vo vajiarsku
Curicum -i n. Krk, mesto v Juhoslvii
Cyprus -i f Cyprus, ostrov
Czenstochovia -ae f Czestochowa (pofsk ptnick miesto)
Czirocha Cirocha (rieka)

Dilium (DiIIi) -ii n. mesto na ostrov


Timor
;fi
Diospolis -is f Sivas (Sebaste), mesto' ;
v Annnsku
,'I
Divio -onis f Dij on, mesto Vq,
Franczsku
.
Dobricium -i n. Dobry nad Vislou
Dodoma -ae f Dodoma, mesto!
v Afrike (Tanganika alebo Tanznia)
Dominicopolis -is f San Domingo, re,
publika i hlavn mesto
ti
Doriorigum -i n. Vannes, mesto vo:
Franczsku
'
Douala -ae f Douala, mesto v Afrike,
(Kamerun)
Dowina -ae f Devn
Dromorium -ii n. Dromore, mesto
v rsku
D ryopolis -is f Eichsttt, mesto
v Nemecku
Duacum -i n. Kilmacduagh, mesto v rsku
Dublinum -i n. Dublin, mesto v rsku
Dubuquium -ii n. Dubuque, mesto
v USA
Duitama -ae f Duitama, mesto
v Kolumbii
Dumium -ii n. Duvno (Dumno,
Duwno), mesto v Juhoslvii
Durandopolis -is f Tvrdon
Du rangum -i n . D urango, mesto
v Mexiku
Durovernum -i n. Canterbury, mesto
v Anglicku
Dyrrachium -ii n. Durres, Durazzo,
mesto v Albnsku

!
,

D
Dacca -ae f Dhaka (Dakka), mesto
v Pakistane
Dacia -ae f Rumunsko
Dallasium -ii n. Dal las (Texas)
Damascus -i m. Damask (sria)
Dania -ae f Dnsko
Danubius -ii m. (Danuvius) Dunaj
Debrecinum -i n. Debrecn
Decamenorum Colonia
-ae
f
Narbonne, mesto vo Franczsku
Zemianska
Dedina Dominorum
Dedina (na Orave)
Delhi -o rum n. Dill v Indii
D enverium -ii n . Denver, mesto
v USA
Deobriga -ae f Plasencia, mesto v
panielsku
Dertosa -ae f Tortosa, mesto v pa
nielsku
Detroitum -i n. Detroit, mesto v USA
Didacus (S. Didacus, Didacopolis) -i
m. San Diego, mesto v USA

E
Eblana -ae f Dublin
Eboracum -i
n.
York,
mesto
v Anglicku
Ebrodunum -i n. Ebrum, mesto vo
Franczsku
1 46

Ebusus ; f. Ibiza, ostrov (Balery)


Ecclesia -ae f.
I glesias, mesto
v Taliansku
Eden kraj na strednom Eufrate
Edimburgum -i n. Edinburg, mesto
v ktsku
Edmonton -onis f. (Edmundopolis)
Edmonton, mesto v Kanade
Elaeon -onis f. Olivov hora
Elna -ae f. Eine, mesto vo Franczsku
Embrodunum -i n. Embrum, mesto vo
Franczsku
Eperisinum -i n. (Eperies -iei f.)
Preov
Ephesus -i f. Efez, mesto v M. zii
Epidaurum -i n . Raguza (Dubrovnk),
mesto v Juhoslvii
Epiodicium -ii n. Guadix, mesto v
panielsku
Eporedia -ae f.
Ivrea,
mesto
v Taliansku
Estonia -ae f. Estnsko
Eugubium -ii n. Gubio, I guvinum,
mesto v Taliansku
Euphrates -is f.
Eufrat,
rieka
v Mezopotmii (Irak)
Europa -ae f. Eurpa

Fidentia -ae f. Fidenza (Borgo), mesto


v Tal iansku
Finlandia Fnsko
Finnia -ae f. (Finlandia) Fnsko
Fino -onis m. Fn
Florianopolis -is f. Florianopolis, mes
to v Brazlii
Florida -ae f.
Florida,
mesto
v Uruguaji
Floropolis -is f. Saint Flour, mesto vo
Franczsku
Flumen Rapidum -i n. Grand Rapids,
mesto v USA (Grandormium)
Flumen S. Viti n. Rijeka, mesto
v Juhoslvii
Fogorausium -ii n. Faragas, mesto
v Rumunsku
Fortunatae Insulae -arum f. Kanrske
ostrovy (ostrovy astia, blaha)
Forum Cornelii -i n. Imola, mesto
v Taliansku
Forum Iulii -i n. Frejus, mesto vo
Franczsku
Forum Livii -i n. Forl i, mesto
v Tal iansku
Forum Novum ; n. Sliezska Streda
Forum Pompilli -i n. Forlimoli, mesto
v Taliansku
Forum Sabathe -i n. Spisk Sobota
Forum Sempronii -i n. Fossombrone,
mesto v Taliansku
Franconia -ae f. Frankonia, Francia,
Franczsko
Fretum Gaditanum -i n. Gibraltr
Friburgum -i n. Freiburg, mesto
v Bdensku (Nemecku)
Frisinga -ae f. Freising, mesto
v Bavorsku

F
Fabrianum -i n. Fabriano, mesto
v Taliansku
FaUsca -ae f. (Falerii m.) Falerii (Civita
Castelana), mesto v Taliansku
Fargus -i m. Fargo, mesto v USA
Faventia -ae f.
Faenza, mesto
v Taliansku
Faviana -ae f. Viede ( Vindobona)
Feltria -ae f. Feltre, mesto v Taliansku
Fenabora -ae f. Kilfenore, mesto na
Islande
Fianarantsoa -ae f. Fianarantsoa, mes
to na Madagaskare

G
Gomeriensis -e Gemersk, comitas
Gmeriensis Gemersk upa
Gomerum -i n. Gemer
1 47

Gratianopolis -is I Grenoble, mesto.


vo Franczsku
Groenlandia -ae I Grnsko, ostrov
Guadalaxara -ae I Guadalajara, mesto
v Mexiku
Guatimala -ae I Guatemala, tt'
v Strednej Amerike
Guayana -ae I Guyana, krajina, oblast
v Amerike

Gades -ium f Cadiz, mesto v paniels\<u


Galantha -ae f Galanta
Galatia -ae f Galatia, oblas, rmska
provincia v M. zii
Galilaea -ae f Galilea, Svt zem
Gallia -ae f Franczsko
Gallia -ae f Galia, oblas terajieho
Franczska
Gallipolis -is f GaI lipolis, prstav
v Tarentskom zlive v Taliansku
Gallus -i m. Francz
Galvesopolis -is I Galveston, mesto
v USA
Ganges -is m. Ganga, rieka v Indii
Gedan um -i n. Gdansk, prstav
v Posku
Gelnitsium -ii n. Gelnica
Genava -ae I eneva
Genua -ae I Janov, pristavn mesto
v Taliansku
Georgia -ae I Georgia, tt v USA;
Gruznsko
Germania -ae I Nemecko
Gerulata -ae I Gerulata (rimska lokalita
v Rusovciach)
Gerunda -ae I Gerona, mesto v pa
nielsku
Gibraltaria -ae I Gibraltr, anglick
kolnia na Pyrenejskom polostrove
Glasgowia -ae I Glasgow, mesto v
ktsku
Gnesdna -ae I Gniezno, mesto
v Posku
Golgotha -ae I Golgota, miesto ukri
ovania Krista v Jeruzaleme
Gomorrha -ae I Gomora, mesto na ju
hu Mtveho mora, vyplen so
Sodomou
Graecia -ae I Grcko
Granada -ae I Granada, mesto v pa
nielsku
Granua -ae I (Granus -i m. , Gron -0nis I) Hron, rieka na Slovensku
Granus -i m. (Granua -ae I) Hron

H, CH
Hadria -ae I Adriatick more (Adria),
Adria, mesto v stredovekej Etr
rii
Hafnia -ae I Koda, mesto v Dn
sku
Haga -ae I Haag, mesto v Holandsku
Haitia -ae I Haiti , ostrov v Antilch
,.
(San Domingo)
H alae -arum
I
Halle,
mesto
v Nemecku
Halicarnassus -i I Hal i, oblas
Ukrajiny; dedina pri Luenci (Ha
li); mesto v Malej zii
Hamburgum -i n. Hamburg, mesto
v Nemecku
Hamiltonium -ii n. Hamilton, mesto
v Kanade
Haphnia -ae I Koda, Kopenhagen
Hartfordia -ae f Hartford, mesto v J .
Amerike
Havanna -ae I Havana, mesto na
Kube
Hecatompolis -is I Krta, ostrov (pri
bline sto miest)
H eliopolis -is I Baalbek, mesto
v Libanone
Hellas -adis I Grcko
Helsinchium -ii n. Hel sinki , mesto vo
Fnsku (Helsingforsa)
Herbipolis -is f Wiirzburg, mesto
v Nemecku
1 48

laroslavia -ae f Jaroslav, mesto na


Ukrajine
lava -ae f Jva, ostrov
Ibarra -ae f Ibarra, mesto v Ekvdore
Iberia -ae f Iberia, krajina na vchod
od ierneho mora; Hispnia, pa
nielsko
Icosium (Algerium) -ii n. Alr, mesto
lerosolyma -ae f Jeruzalem
Iglavia -ae f Ilava, mesteko na
Pova
Iglovia -ae f (Iglavia) Spisk Nov
Ves
IlIerda -ae f Lerida, mesto v paniel
sku
India -ae f India, krajina vchodnej zie
Indianopolis -is f Indianopolis, mesto
v USA
Insulae Fortunatae Kanrske ostrovy
Interamna -ae j Terni , mesto
v Taliansku
Interamnia Praetutianorum -ae f
Teramo, mesto v Taliansku
losephopolis -is f S . I oseph de
Costarica
Ipolis -is m. IpeY (rieka)
Irania -ae f Irn
Iraquia -ae f Irak
Iringa -ae f iringa, mesto vo vch.
Afrike
Israel -elis m. Izrael
15thmus -; m. Isthmos, Korintsk ija
Italia -ae f Itlia v staroveku, dnen
Taliansko
ludea -ae f Judea, jun as Palestny,
Palestna
lugoslavia -ae f Juhoslvia
fulla Valentia -ae f Valencia, mesto
v panielsku
lulietta -ae f Joliette, mesto v Kanade
lulinum Volyn, lnsula Fanesiorum
lunivladislavia -ae f JaroslavY
lustinopolis -is f Capodistria, mesto
v zlive Trieste (Tergeste)

Hernud -is m. Hornd, rieka


Hevesiensis -e hevesk, comitatus
Hevesiensis Hevesk upa
Hiberia -ae f I beri a, starovek pa
nielsko
Hierosolyma -ae f Jeruzalem
H ippo Regius m. Hippo, mesto
v Afrike
Hispalis -is f Sevilla, mesto v panielsku
Hispania -ae f panielsko
Hochwiesen Vek pole
Holitsium -ii n. Holi
Hollandia -ae .[. Holandko
Holmia -ae j Svdsko; Stokholm
Honduria -ae f Honduras, republika
v Strednej Amerike
Honthum -i n. Hont, oblas na
Slovensku, comitatus Hontiensis
Hontianska upa
Horta -ae f Orte, mesto v Taliansku
Hostunum -i n. (Brundisium) Ostuni,
Brindisi, mesto
Hungaria -ae f Uhorsko, Maarsko
Chilia -ae j Chile
Christopolis -is f Christchurch, mesto
na Novom Zlande

I, J
lacobopolls -is f S. Jacobus de Chile
(Santiago de Chile); S. lacobus de Cuba
(Santiago de Cuba); S. lacobus de
Estero (Santiago del Estero)
ladera -ae j Zadar v Dalmcii
laffna -ae f Jaffa (Ioppo), prstav
v Palestne
lalapa -ae f Vera Cruz, mesto
v Mexiku; Jalapa, mesto v Guate
male
lanDa -ae f (Genua) Janov, mesto
v Taliansku
laponia -ae f Japonsko
149

Insulae Fortu natae Kanrske ostrovy


luvenatium -ii n. Ivoy, Le Pre, miesto
vo Franczsku
Ivosium -ii n. Carincan, mesto vo
Franczsku
Japonia -ae f Japonsko
Jaurinum -i n. Rb (Rba), mesto
v Maarsku
Johannesburg Johannesburg, mesto
v Afrike
Juvavum -i n. (Iuvavia) Salzburg,
SoTnohrad

L
Lacus Salsus -i m. Salt Lake City
v USA
Lafayette in
Indiana
Lafayette
v lndiane
Lages Lages, mesto v Brazlii
Lagos Lagos, mesto v Nigrii
mesto
Lancaster,
Lancaster
v Anglicku
Laodicea -ae f Laodicea, mesto
v Srii
Lapurdum -i m. Lurdy, ptnick mes
to vo Franczsku; Bayonne, mesto
vo Franczsku
Latini -orum m. Latini, obyvatelia kra
ja Latium (okolia mesta Rima)
Latium -ii n. Latium, oblas Latinov,
kmea v starovekej Itlii
Laudunum -i n. Laon, mesto vo
Franczsku (A ugusta Suesionum)
Laugaricio -onis m.
Laugaricio,
Trenn
Lauretum -i n.
Loreto, mesto
v Taliansku (Recinetum)
Lausonium -ii n. Lausanne, mesto vo
vajiarsku
Lavantum -i n. Lavant, mesto pri
Drve v Juhoslvii
Lemannus Lacus m. Lemansk jazero
(enevsk jazero)
Lemovicum -i n. Limoges, mesto vo
Franczsku
Leodium -ii n. Lige (Lutich), mesto
v Belgicku
Leopoldium -ii n. (Leopoldinum m.)
Leopoldov, mesto na Slovensku
Leopolis -is f LVOV, mesto v Halii
Leopoldina -ae f Leopoldina, mesto
v Brazlii
Lessna Polonorum Leno PoTsk
(Vekoposk)
Leuthovia (Leutschovia, Leucsovia) ae f Levoa

K
Kaduna -ae f Kaduna, mesto v zp.
Afrike
Kampala -ae f Kampala, mesto vo
vch. Afrike
Kandium -ii n. Kandy, mesto na
Cejlne
Kansanopolis -is f Kansas City v USA
Karachi Kari, mesto v Pakistane
Karputum -i n. Karput, mesto
v Turecku
Karthago -inis f Kartgo, mesto
v Tunise
Katowice Katovice, mesto v Posku
Kaunas Kaunas, mesto v Litve
Kerria -ae f Kerry, knieatstvo v rsku
Kilmora -ae j KiImore, knieatstvo
(grfstvo) v Irsku
Kingstonia -ae f Kingston, mesto
v Kanade
Kiraly Helmecz KrTovsk Chlmec
Konakry Konakry, mesto v zp.
Afrike
Konstantia -ae f Kostnica
Kroonstad Kroonstad, mesto v nii
Junej Afriky
Kuala Lumpur Kuala Lumpur, mesto
na Malajskom polostrove
1 50

Lutetia Parisiorum f Par


Luxemburgum -i n. (Lusciburgum -i
n.) Luxembursko (tt), Luxemburg
(hlavn mesto)

Leva -ae f levice


Libetha -ae f ubietov
Libna -ae f Lipno
Licardii Meta Liartovce
Lincolnia -ae f LincoI n, mesto v USA
Ligurnus -i f
Livorno, mesto
v Taliansku
Lichtenstonium -ii n. Lichtentajnsko,
knieatstvo medzi Rakskom a
vajiarskom
Lima -ae f Lima, mesto v Peru
Limburgum -i n. Limburg, mesto
v Nemecku
Limericum Limerick, mesto v rsku
Limosalcum -i ll. Leno, mesto
v Posku
Lincia -ae f Linec, mesto v Raksku
Lipa -ae f Lipa, mesto na Filipnach
Liparis -is f Li pari , mesto na
Liparskom ostrove
Lipno -i n. Lipno
Lipsia -ae f Leipzig, Lipsko
Liptovia -ae f Liptov
Liptoviensis -e liptovsk, comitatus
Liptoviellsis Liptovsk upa
Lissabona -ae f (Lisbona) Lisabon
Lithuania -ae f (Lituania) Litva
Litomericum -i n. (Litomerium -ii n. )
Litomence v echch
Londinium -ii n. (Londonum) Londn
Longobardia -ae f Lombardia
Longus Campus Dlh pole (pri iline)
Losoncium -ii n. Luenec
Lotharingia -ae f Lotrinsko
Lubacum -i m. LubJana, mesto
v Juhoslvii
Luganum -i n. Lugano, mesto vo
vajiarsku
Lugdunum Batavorum n. Leyden,
mesto v Holandsku
Lugdunum -i n. Lyon, mesto vo
Franczsku
Lugosium Rumenorum n. Lugoj , mes
to v Rumunsku

Macedonia -ae f Macednsko


Macerata -ae f Macerata, mesto
v Taliansku
Madritum -i n. (Matritum) Madrid
Magna Villa Vek Ves, Velin
Magno Varadinum Romenorum -i n.
Vek Varadn, mesto v Rumunsku
(Nagy Varad)
Magnum Sal -i n. Vielika (Wielicz
ka), mesto v Posku
Magontianum -i n. Mainz
M aiorca -ae f Mallorca, ostrov
v Balerskom sostrov
Malaca -ae f Malaga, mesto v pa
nielsku
Malaemium -ii n. Koick Hmre
Managua -ae f Managua, mesto
v Nikarague
Mandatrium -ii n. Mostar v Juhoslvii
Manchesterium -ii n. Manchester,
mesto v USA
Mantua -ae f Mantua (Mantova), mes
to v Taliansku
Marabensis -e moravsk
Marmarosiensis -e marmarosk, co
m iia tus Marmarosiensis Marma
rosk upa
Marochium -ii n. Maroko
Mereatus Reginae (Bath, Traumark)
Btovce
Messana -ae f Messina, mesto na
Siclii
Mexicopolis -is f Mexico, hlavn mes
to Mexika
Miletu m -i
n.
Mileto,
mesto
v Taliansku
1 51

Miletus -i m. Milt, mesto v M. zii


Milos -i I Mi los, ostrov (Mlos)
v Kykladskom sostrov
Minorica -ae I Minorka (Menorca),
najmen ostrov v Balerskom sos
trov
Minscum -i m. Minsk, mesto v
Bielorusku
Miszkolcz Mikovec, mesto v Maar
sku
Modorium -ii n. Modra
Modrussa -ae I Modrussa, mesto
v Juhoslvii
Moguntia -ae I Mainz, mesto v Ne
mecku
Mohilovia -ae I Mohylev , mesto
v Rusku
Monacum -i n. (Monachium) Mnchov
(Miinchen), mesto v Nemecku
Monasterium Cluniacum -i n. Cluny
vo Franczsku (mesto, optstvo)
Monasterium -ii n. Miinster, mesto
v Nemecku
Monasterium Sancti 8enedicti Svt
Beadik ( H ronsk Beadik)
Moravia -ae I Morava, kraj i rieka,
Moravia Magna Vek Morava, stre
dovek ttny tvar
Mosell a -ae I Mosela, rieka vo
Franczsku
Mosoniensis -e moovsk, comitatus
Mosoniensis Moovsk upa
Mutina -ae f
Modena, mesto
v Taliansku

Narbo -onis m. Narbonne, mesto vo


Franczsku (Tolosa)
Naupactus -i I Naupaktos (Lepanto)
v strednom Grcku
Nauportus -us m. ubana (Lubacum)
v Juhoslvii
Naxus -i I Naxos, ostrov v Kyklad
skom sostrov
Nazareth I
Nazaret,
mesteko
v Galilei (arab. En Nasira)
Nazianzum -i n. Nazianz, mesto
v Kapadcii (M. zia)
Neapolis -is I Neapol
Nebo m. Nebo, vrch Abarim vo vch .
Jordnsku
Neo Eboracum -i n. New York
Neoforum ; n. (Novum Forum) Nowi
Targ (Nov Trh) v Posku
Neogradiensis -e novohradsk comitatus upa
Neosolinum -i n. Bansk Bystrica
Neosolium -ii n. Bansk Bystrica
Nepomucum -; n. Nepomuk, mesto
v echch
Nicaea ad Varum -ae I ' Nice, Nizza,
mesto vo Franczsku
Nicaea -ae I Nicea, mesto v M. zii
Niessovia -ae I Nieszawa, Visla, rieka
v Posku
Nigeria -ae I Nigria, tt v Afrike
Nilus -; n. Nl, rieka v Egypte
Ninive -es I Ninive, hlavn mesto
Asrie
Nitria -ae I (Nittria) Nitra
Nitriensis -e nitriansky
Norvegia -ae I Nrsko
Nova Aurelia -ae I New Orleans,
mesto v USA
Nova Lisbona -ae I Nov Lisboa
v zp. Afrike
Nova Rusunbach Vyn Rubachy
Novara -ae I
Novara,
mesto
v Taliansku
Novocastrensis -e ujvrsky, novohrad-

N
Nagy Mihaly Michalovce
Nancelium -ii n. Nancy, mesto vo
Franczsku
Nannetes -um I Nantes, mesto vo
Franczsku
1 52

sk,
comitatus
Novocastrensis
Novohradsk upa
Novum Nasvad Nesvady
Numidia -ae f Numdia (Alrsko)

p
Padeborna -ae f Padebom, mesto
v Nemecku
Padua -ae f (Patavium) Padova, mes
to v Taliansku
Pakistania -ae f Pakistan
Palaestina -ae f Palestna, Terra
Saneta Svt Zem
Palmira -ae f
Palmira, mesto
v Kolumbii
Panamia -ae f Panama, republ ika
v Strednej Amerike
Panormus -; f Palermo na Siclii
Parana -ae f
Parana,
mesto
v Argentne
Paraquaria -ae f (Paraguanum)
Paraguaj
Parisii -orum m. (Lutetia Parisiorum)
Par
Parkany trovo, Parkn
Parma -ae f Parma, mesto v Taliansku
Passavia -ae f Passau (Pasov), mesto
v Nemecku
Patavium -ii n. Padova
Paulopolis Brasiliae -is f Sao Paolo,
mesto v Brazlii
Pax Augusta f (Badaiocium) Badajoz,
mesto v panielsku
Pax Iulia f Beja, mesto v Portugalsku
Paxia in Bolivia f La Paz, mesto
v Bolvii
Pequinum -i n. Peking, mesto v
ne
Perthinium -ii n. Perth, mesto v Aus
trlii
Peru sia -ae f Perugia, mesto v Ta
liansku
Peruvia -ae f Peru, republika v Junej
Amerike
Pestinum ; n. Pe
Petropolis -is f Peteroborough, mesto
v
Kanade;
Petropolis, mesto
v Brazlii

Octavia -ae f Ottava, mesto v Kanade


Odera -ae f Odra
Odessus -i f Odesa, mesto na Ukrajine
Oenipons -pontis m. Innsbruck
Ogdensburgum -i n. Ogdensburg,
mesto v USA
Oklahoma -ae f Oklahoma, mesto
v USA
Oldstinecium -ii n. Oltn, mesto v
Posku
Olivetum -i n. Olivov hora (Jeruza
lem)
Olomocium (Olomucium) -ii n. Olomouc
Omnes Sancti de Zolio Selce
Ondava -ae f Ondava
Oppidum -i n. Oppido Mamertina,
mesto v Taliansku
Oppolia -ae f Opole, mesto v Posku
Oregenopolis -is f Portland v Oregone
(USA)
Osakenium -ii n. Osaka, mesto
v Japonsku
Osnabrugum -i n. Osnabriick, mesto
v Nemecku
Ossinia -ae f Drany (Dressenium)
Ossorium -ii n. Ossory, mesto
v Anglicku
Ostia -ae f Ostia, mesto v Taliansku
Osviencinum -i n. Osvienim, mesto
v Posku
Ottava -ae f Ottava, mesto v Kanade
Ovetum -; n. Ovedo, mesto v paniel
sku
Oxonia -ae f (Oxonium -ii n. ) Oxford

1 53

wmmmm.........................
wm@w@
............................

Pharia -ae f Hvar (Les in a) na ostrove


Hvar (Juhoslvia)
Pharum -i n. Faro, me sto v Portug alsku
Philadelphia -ae f Fi lade lfia, mesto
v Ldii; Filadelfia, m esto v USA
Philadelphia Jordanica A mn
Phira -ae f Thera, ostrov v Egej skom
mori, Santorini
Phoenice -es (is) f Fen cia, _ oblas
miest Tru a Sydn u v M. Azii
Phylek Fiakovo
Pien tia -ae f (Clusium) P i enza, mesto
v Taliansku
Pietas Julia f (Parentium) Pula, mesto
v Juhoslvii
Pilsua -ae f Plze
Pinerolium -ii n . Pi nero lo, mesto
v Taliansku
Pinnae -arum f Pen ne (P escara), mesto v Taliansku
Pisae -arum f Pisa, mesto v Talian sku
Pisaur um -; n . Pesaro, mesto v Taliansku
Pistorium -ii n. Pistoia (pisto ria), mesto v Taliansku
Pittsbu rgum -i n. Pi ttsburgh, mesto
v USA
Placentia -ae f Piacen za, mesto
v Taliansku
Plavis -is m. Piava, rieka v Taliansku
Podolinum -i n. Podolnec
Pola -ae f Pula, mesto v J uhoslvi i
Polonia -ae f Posko
Popradium -ii n. Poprad
Portucalia -ae f portuga lskO (Portus
Calensis), mesto v portugalsku
Posnania -ae f p ozna, mesto
v Posku
Posoniensis -e bratislavsk
Posonium -ii n. Bratislava
Potentia -ae f Potenza, mesto
v Taliansku
154

Potociensi s -e potock, comitatus


Potociensis Potock upa
Prasia (Elysiorum Silesiae) Zelen ho
ra v Posku
Prividia -ae f Prievidza
Providenti a -ae f Providence, mesto :
v USA
Provincia -ae f Provenslsko
Prusina -ae f Pruina
Prussia -ae f Prusko
Pueblo nesk!. Pueblo, mesto v USA
Punium -ii n. Puna (Poona), mesto
v Indii; Puno, mesto v Peru
Punta Arenas Punta Arenas ' mesto i
v Chile
Puteoli -orum m. Pozzuoli, mesto
v Taliansku

..

Q
Quebecum -i n. Quebec, tt v Kanade
Queretaro neskl. Queretaro, mesto
v Mexiku
-arum
Quinque Ecclesiae
f
Ptikostolie (Serbinum), Pcs
Quintoforum -i n. Spisk tvrtok
Quirinalis -is m. Kvirinl, jeden z pa
horkov v Rme
Quitum -i n. Quito, mesto v Ekvdore

Rabat neskl. Rabat, mesto v Maroku


Raconicum -i n. Rakovnk' mesto
v echch
Radomia -ae f Radom, mesto v Posku
Ragusa -ae f Raguza, mesto v Talians
ku
Ragusium -ii n. Dubrovnk, mesto
v Chorvtsku
Raiecium -ii n. Rajec

Rosnavia -ae f Roava (Rozsny,


nem. Rosenau)
Rosol -is f Salzburg
Rosolium -ii n. Hainburg
Rossan um -i n. Rossano, mesto
v Tal iansku
Rossia -ae f New Ross, mesto v rsku
Rothomagus -; m. Rouen, mesto vo
Franczsku
Rottenburgum -i n. Rottenburg, mesto
v Nemecku
Rotterdamum -i n. Roterdam, mesto
v Holandsku
Rubrum Claustrum erven Kltor
Rucupae -arum f Rochester, mesto
v USA
Rumenia -ae f Rumunsko (Rumunia,
Romania)
Russia -ae f Rusko
Rutheni -orum f Carpatho Rutheni
Karpatsk Rusni

Ratiboria -ae f Ratibor


Ratisbona -ae f Regensburg, mesto
v Nemecku; Ratisbona ad Danu
bium Rezno
Ravena -ae f Ravenna, mesto v Taliansku
Reate n. Reate, mesto v Taliansku
Regimontanum ; n. Nov Baa
Regina Gradicium n. Hradec Krlov
(Reginae Gradicium)
Regiomontanum -; n. Nov Baa
Regiopolis -is f Kingston, mesto v Ka
nade (Kingstonia)
Re gium l u Ui n. Regio Calabria, mesto
v Taliansku
Regium Lepidi n. Reggio Emilia, mes
to v Taliansku
Remi -orum m. Reims, mesto vo Fran
czsku
Resistencia -ae f Rezistencia, mesto
v Argentne
Resovia -ae f Rzeszw, mesto v PoT
sku (Ressovia)
Rhedones -um m. Rennes, mesto vo
Franczsku
Rhenotraiedum -i n. Utrecht, mesto
v Holandsku
Rhodus -i f Rodos, ostrov v Egejskom
mori
Riga -ae f Riga, mesto v Litve
Richimondia -ae f Richmond, mesto
v USA
Rockfordium -ii n. Rockford, mesto
v USA
Rockhamptonium -ii n. Rockhampton,
mesto v Austrlii
Rodericopolis -is f Ciudad Rodrigo,
mesto v panielsku
Roma -ae f Rm
Romania -ae f rmske impenum,
Rumunsko (Daco-Romania)
Rosenberga -ae f Ruomberok
Rosetum -i n. (Roseturn) Grosseto,
mesto v Taliansku
-

s
Sabaria -ae f Rimavsk Sobota
Sabaria -ae f Szombathely, mesto
v Maarsku (Steinamanger)
Sabata -ae f Savona, mesto v Talian
sku
Sacramentum -i n. Sacramento, mesto
v USA
Saguntum -i n. Sagunt (Sagunto), mes
to v panielsku
Sala -ae f aTa
Salernum ; n. Salerno, mesto
v Tal iansku
Salfordium -ii n. Sal ford, mesto
v Angl icku
Salina -ae f Salina, mesto v USA
Salisburgum -i n. Salzburg, mesto
v Raksku
Salmantica -ae f Salamanca, mesto
v panielsku
-

I SS

Scandinavia -ae f. kandinvia, kan


dinvsky polostrov
Scena -ae f. Sea
Scepus Spi, Spisk hrad, Scepus
Capitulum Spisk Kapitula
Scepusium -ii n. Spi, Scepusiensis
spisk
Sedunum -i n. Sidon, Sitten, mesto vo
vajiarsku
Segobia -ae f. Segobia, mesto v pa
nielsku
Segusia -ae f. (Segusium) Suza, mesto
v Taliansku
Semendria -ae f. Smederevo, mesto
v Juhoslvii
Senogallia -ae f. Senigallia, mesto v Ta
liansku
Senones -um m. Sens, mesto vo Fran
czsku
Sent Andras m. Liptovsk Ondrej
(Svt Ondrej)
Septa -ae f. Cadiz (Cueta), mesto v pa
nielsku
Septem Tilie (Tiliae) Lipany
Seraium -ii n. Sarajevo, mesto v Ju
hoslvii
Serbinum -i n. Ptikostolie, Pcs
Serenopolis is f. La Serena, mesto
v Chile
Schemnitsium -ii n. (Schemnitatium)
Bansk tiavnica
Sidon -onis f.
Sydon,
mesto
v Libanone
Singidu num -i n. Alba Graeca, Beograd,
Belehrad, mesto v Juhoslvii
Sirmium -ii n. Sremsk Mitrovica
(Sriem), mesto v Juhoslvii
Slovacia -ae f. (Slovachia) Slovensko
Slovacus -a -um slovensk
Slovacus -i m. (Slovaca -ae f.) Slovk
(Slovenka)
Slovenia -ae f. Slovinsko
Smirna -ae f. Izmir (Smyrna), mesto
v Turecku

Salopia -ae f Shrewsbury, mesto v


Anglicku
Salta Argentina -ae f. Salta, mesto
v Argentne
Samaria -ae f. (Sancta Maria) amorn
Saneta Crux de Solio Zvolensk
Slatina
Sancta Crux Zvolensk Slatina,
Kriovany nad Dudvhom
Sanctus Andreas Svt Ondrej
Sanctus Antol Antol (Svt Antol)
Sanctus Aurinus Kurimany
Sanctus Benedictus Svt Beadik
Sanctus Georgius Spisk Podhradie,
Spisk Sobota
Sanctus Georgius Svt Jur, Svt Jur
nad H ronom
Sanctus Johannes m. Liptovsk Svt
Jn
Sanctus Martinus Turiansky Svt
Marti n, Svt Martin
Sanctus Michael
Svt Michal,
Spisk Sv. Michal
Sanctus Nicolaus -i m. Liptovsk Sv.
Mikul
Sanctus Petrus Doln Peter (Turek),
Turiansky Sv. Peter
Sanctus Stephanus Svt tefan
Sandomirium -ii n. Sandomierz, mes
to v Posku
Sardes -ium f. Sardy, mesto v Ldii
(M. zia)
Sarmatia -ae f. Sarmatia, oblas obvan Sarmatmi, zp. od Donu
Sarnum -i n. Samo, mesto v Taliansku
Saros Patak arisk Potok
Sarsina -ae f.
Sarsina,
mesto
v Taliansku (Cava)
Sarus -i
m.
ari,
comitatus
Saroniensis arisk upa
Sassinum -i n. (Saruar) atn
Savona -ae f.
Savona,
mesto
v Taliansku
Saxonia -ae f. Sasko, krajina v Nemecku

1 56

Solna -ae f (Sitna, Zylina) ilina


Somolia -ae f Smolenice
Somorj a amorn
Sophia -ae f Sofia, mesto v Bulharsku
Soproniensis -e opronsk, comitatus
Soproniensis opronsk upa
Spalaturn -i
n.
Split,
mesto
v Juhoslvii
Sparta -ae f Sparta, mesto na Pelopo
nze
Spoletum -i n. Spoleto, mesto v Taliansku
Sremu m -i n. Srem (Mitrovica)
v Juhoslvii
Stabiae -arum f Castellamare di
Stabia, mesto v Taliansku
Stagira -ae f Stagira, mesto v Mace
dnii (rodisko Aristotela)
Stompha -ae f Stupava
Strigonium -ii n. Ostrihom, mesto
v Maarsku, Ostrihom
hrad
Strop ko -onis m. Stropkov
Stu bin tuba
Stumtey intava, dedina na Slovensku
Suburbium Castri
Scepusiensis
Spisk Podhradie
Suecia -ae f vdsko
Superior Colbin Vyn Kubn
Suran urany
Surrentum -i n. Sorento, mesto
v Taliansku
Sydneum -i n. (Sydneyum) Sydney,
mesto v Austrlii
Syracusae -arum f Syrakzy, mesto
na Sicilii
Syria -ae f Sria
Syros -i f Sros, ostrov v Egejskom
mori (v Kykladch)
Syrtis -is f Syrta, morsk ztoka
Stredozemnho mora (Mal a Velk
Syrta v Afrike)
Szathmarium -ii n. Satu Mare, mesto
v Rumunsku
Szatmariensis -e satmrsky, comitatus
Szatmariensis Satmrska upa

Szencinum -i n. Senec
Szina -ae f Snina
Szobranz Sobrance

T
Tanais -is m. Don
Tarcza Torysa
Tarentum -i n.
Tarent, mesto
v Kalbrii (Taliansku)
Tarraco -onis f Tarragona, mesto
v Hispnii (panielsku)
Tartari -arorum m. Tatri
Tartaria -ae f krajina Tatrov
Tartarus -i m. Tartar, mtick peklo
Taxovia -ae f Tisovec
Terebes Trebiov
Tergeste -tis n.
Terst, zemie
v Taliansku
Tesis -is m. Adia
Teutoni -orum m. Nemci
Teutonia -ae f Nemecko (teut6nski rytie
ri)
Thamas Lehothka Tomovce, dedina
pri Luenci
Thapolchan (Thopolczan) Topoany
Turianske
Therme Thurocenses
Teplice
Thransrhenum -i n. Pornie
Thuran Turk
Thuringia -ae f Durnsko (Toringia)
Thuroczium -ii n. (Thurotium) Turiec
Tiber -eris m. Tiber, rieka v Taliansku
Tiberias -adis f Tiberiada v Galilei
Tibiscus Tisa, rieka
Tibur -uris n. Tivoli, mesto v Talian
sku
Ticinum -i n. Pavia, mesto v Taliansku
Timisoara -ae f Temevr, mesto
v Rumunsku
Tines -is f Tenos, ostrov v Egejskom
mori
Tixovia -ae f Tisovec (Taxovia)

1 57

V rsi V illa Iliaovce (Sperendorf)


V ru qua ria -ae f Uruguaj
V tica oe f Utika, mesto v sev. Afrike
V tinu m -i n. Udine, mesto v Taliansku
Utraiect u m -i n. Utrecht, mesto
v Ho l andsku

Tokienum -i n. Tokio
Toletum -; n. Toledo, mesto v pa
nielsku i v USA
Tolmacs Tlmae
Tolnensis -e tolansk, comitatus
To/nensis Tolansk upa
Tolona -ae f Toui on, mesto vo
Franczsku
Tolosa -ae f Tuluza (Toulouse), mesto
vo Franczsku
Tomis -idisJ Tomida, oblas na zp.
pobre Ciemeho mora
Topolchen Parvus Topofianky
Topolchen Topofany
Tordousina -ae f Tvrdon na Orave
Tornen sis -e tumi ansky, comitatus
Tornensis Tumianska upa
Torontaliensis -e torontlsky, comita
tus Torontaliensis Torontlska upa
Torontum -i n. Toronto, mesto
v Kanade
Traiectu m (Rhenotraiectori um)-i n.
Utrecht
Trenchinium -ii n. (Laugaricio -onis
f) Trenn
Tridentum -i n. Trident
Troia -ae f Trja, starovek Ilion, teraz v Turecku
Tunecia -ae f Tunisko
Turcia -ae f Turecko
Turotzium -ii n. Turiec (Thurotzium), co
mitatus Thurociensis Turianska upa
Tyrnavia -ae f Trnava (Nagyszombat),
Vek Sobota

Vaciu m - ii n. Vacz, mesto v Maarsku


Vaghus -i m. (Vagus) Vh
Vagus -i m. Vh
Varod ( Warod) Varad, Ba, Turok
Vesuviu s -ii m. Vezuv
Veteres M ontes Star Hory
Veteros o J inum -i n. Zvolen
Veterozo lium (Zolum, Zolyom) Zvolen
Vetroso I ium Zvolen
Villa C oJll p ositi Hrabuice
Villa de S ancto Spiritu ehra
Villa D urandi Tvaron
Villa Joh an Kremnick Bane
Villa La dna Spisk Vlachy
Villa Marci Markuovce
Villa Marsilii Machalovce
Villa Mat h ei Matejovce
Villa Mic h aelis Stre pod Tatrami
Villa O do lin (Edeli n) Odorn
Villa o m n ium Sanctor um Svt Kr
nad Hro nom
Vill a Prakonis Prakovce
Villa Regia Nov Mesto nad Vhom
Villa Sane tae Crucis iar nad Hronom
Villa Sa netae Elisabeth Kemarok
Villa Sanetae Cru cis de Susal Svt
Kr n ad Hronom
Villa Sanc ti Ladislaui Spisk tvrtok
Villa Sat onum sub Castro Spisk
Podhradie
Villa SclaVonicalis Slovensk Ves
Villa Vern eri Vernr
Vita Nova Vitanov ( na Orave)
Vulgaria -ae f Bulharsko

UIyssipo -onis f Lisabon (Lisboa)


Ungaria -ae f (Hungaria) Maarsko
Unghvarium -ii n. Uhorod
Urbs Rivi lanuarii f Rio de Janeiro
Urcinum -i n. Ajaccio, hlavn mesto
Korziky
1 58

Windobona -ae f. (Vindobona) Viede


(Vienna)
Wladislavia -ae f. Vroclav, mesto
v Posku (Wladislavia Antiqua)
Wratislavia -ae f. Vroclav (Vratislav),
mesto v Posku

Zagrabia -ae f. Zhreb, mesto


v Chorvtsku
Zem plen Zempln
Zouolon Zvolen
Zsarnovia -ae f. arnovica
Zumbothel Trnava (Nagyszombat)

1 59

!!!ll!i! iWi\l!il.J

Zoznam osobnch mien

Apollinaris Apolinr
Apollonia Apolnia
Apolonius Apoln
Arcadius Arkadius
Arnoldus Arnold
Arturus Artr
Astris Astrid, Stella, Hvezdana
Athanasia Atanzia
Athanasius Atanz
Augustinus Augustn
Augustus August
Aurelia Aurlia
Aurelius Aurel
Balbina Balbna
Balthassar Baltazr
Barbara Barbara, Barbora
Barnabas Barnab
Bartholomaeus Bartolomej
Basilius Bazi l, Vasil
Beata Beata, Blaena
Beatrix Beatrika
Benedicta Benedikta
Benedictus Benedikt
Beniaminus Benjamn
Bernarda Bernardna, Bernarda
Bernardus Bernard, Bernardn
Berta Berta
Bertholdus Bertold
Blanca Blanka
Blasius Blaej
Bogdanus Bohdan
Bogislava Bohuslava
Bogislavus Bohuslav
Bogumilus Bohumil
Boleslaus Boleslav
Boleslava Boleslava
Bonaventura Bonaventura

Abel bel
Abelardus Abelard
Abraham (Abrahamus) Abrahm
Ada Ada
Adam (Adamus) Adam
Adela Adela
Adelaidis Adela
Adolphus (Adolfus) Adolf
Adrianus (Hadrianus) Adrin
Aegidius Egid
Aemilia Emlia
Aemilius Emil
Agatha Agta
Agnes Agnesa, Agnea
Albertus Albert
Albinus Albn
Aldona Aldona
Alexander Alexander
Alexius Alex, Alexej
Alfonsus Alfonz
Alfreda Alfrda
Alicia Alica
Alina Al ina
Aloisius Alojz
Amadeus Amadeus
Ambrosius Ambrz
Amelia Amlia
Amletus Hamlet
Ananias Anani
Anastasia Anastzia
Anastasius Anastz
Anatolius Anatol
Andreas Andrej, Ondrej
Angela Angela, Anjela
Anna (Hanna) Anna, Hana
Anselmus Anzelm
Antonius Anton
1 60

Bonifacius Bonifc
Boris Boris
Brigida Brigita
Bruno Bruno
Caecilia Ceclia
Caecilius Ceci l
Caelestina Celestna
Caelestinus Celestn
Caesari us Caesar, Czar
Caietanus Kajetn
Cai ph as Kajf
Camilla Kamila
Camillus Kamil
Carola, (Carolina) Karolna
Carolus Karol
Casimira Kazimra
Casimirus Kazimr
Caspar Gapar
Catharina Katarna
Clara Klra
Claudia Klaudia
Claudius Klaudius
Clemens Klement, Kliment
Clementina Klementna
Cleophas Kleof
c;lotildis (Chlotildis) Klotilda
Conradus Konrd
Constantia Kontancia, Kontantna
Constantinus Kontantn
Corrina Korina
Cosmas Kozmas
Crispianus Krispin
Crispina Krispna
Cyprianus Cyprin
Cyrillus Cyril
Damianus Damin
Daniel Daniel
Daniela Daniela
Darius (Dareus) Drius
David Dvid
Debora Debora
Demetrius Demeter, Dmitrij
Desdaemona Desdemona
Desiderius Dezider

Diana Diana
Dionysius Dionz
Dominica Dominika
Dominicus Dominik
Donatus Dont
Dorothea Dorotea, Dorota, Dora
Edgarus Edgar
Edmundus Edmund
Eduardus Eduard
Edytha Edita
Egidius Egid
Eleonora Eleonra, Nora
Elias Eli
Elisabeth Albeta
Eliza Lza
Eisa Elza
Elvira Elvra
Emericus Emerik, Imrich
Emma Emma, Ema
Emmanuel Emanuel
Ephraimus Efraim
Erasmus Erazmus
Erhardus Erhard
Erica Erika
Ericus Erik
Ernestina Ernestna, Ernesta, Erna
Ernestus Ernest
Esther Estera, Ester
Eudoxia Eudoxia, Slvka, Slavomra
Eufemia Dobrua, Dobroslava
Eulalia Eullia
Eusebia Euzbia
Eva Heva, Eva
Evaldus Hevald, Evald
Evelina Evelna
Ezechiel Ezechiel
Fabiana Fabina
Fabianus Fabin
Faustina Faustna
Faustinus Faustn
Felicia Felcia
Felicianus Felicin
Felicitas Felicita
Felix Flix
161

........................
H.........................
k

Honoratus Honort
Honorius Honrius
Hubertus Hubert
Hugo Hugoln, Hugo
Hyacinta Hyacinta
Christiana Kristna
Christlanus Kristin
Christophorus Kritof
lacob (Iacobus) Jakub
lanussius Jn (Jnus)
laroslavius Jaroslav
Ida Ida
leremias Jeremi
Ignatius Ignc
Ingrida Ingrid, Ingrida
Inguarus Igor
Innocentia Inocencia
Innocentius Inocent
loachlm (Ioachimus) Joachim
l oanna (Johanna) Anna, Jana, Johana
loannes (Johannes) Jn
lolanthe Jolana
lole Jola
lonas Jon
lonathan Jonatn
losaphat Jozaft
l oseph (Iosephus) Jozef
losepha Jozefa, Jozefina
losue lozue
Irena Irene, Irena
I renaeus Ireneus
Irmina Hermna
Isa Iza
Isaac (Isaacus) Izk
Isabella Izabela
Isaias Izai
Isidora Izidora
Isidorus Izidor
Isoida Izolda
ludas Jud
ludlth (luditha) Judita
lulia Jlia
luUana Julina
luUanus Julin

Ferdinandus Ferdinand
Fidelis Fidel
Firminus Firmn
Flavius Flavius
Florentia Florencia
Florentina Florentna
Florianus Florin
Fortunatus Fortunt
Francisca Frantika
Franciscus Frantiek
Frederica Frederika
Fridericus Frederik, Fridrich
Gabriel Gabriel
Gabriela Gabriela
Galatea Galatea
Galilaeus Galilej
Gaudencia Gaudencia
Gerardus Gerhard
Gertrudls Gertrda
Gisela Gizela
Godefridus Godfrd, Gotfrd
Gordianus Gordin
Gratia Grcia
Gratlanus Gracin
Gregorius Gregor
Guido Vido, Kvdo
Gustava Gusta, Gustva
Gustavus Gustv
Hanna Hana, Anna
Hedviga Hedviga
Helena Helena
Helga Helga
Heliodorus Heliodor
Henrica Henrika
Henrlcus Henrich
Herbertus Herbert
Hermannus Herman
Hermina Hermna
Hervinus Ervn
Hyacinthus Hyacint
HIeronymus Hieronm
Hilaria Hilria
Hilda Hilda
Hippolytus Hipolyt
1 62

lulius Jl ius
lustina Justna
lustinianus Justinin
l ustinus Justn
Ivanus Ivan
Ivona Ivona
Kallistus Kal ist
Laetitia Letcia
Lambertus Lambert
Laura Laura
Laurentius Laurenc, Vavrinec
Leo Len, Leo, Lev
Leocadia Leokdia
Leonarda Leonarda
Leonardus Leonard
Leonidas Leonid
Leopolda Leopolda, Leopoldna
Leopoldus Leopold
Lidia Ldia
Liliana Liliana
Linda Linda
Longinus Longn
Lucas Luk
Lucia Lucia
Lucianus Lucin
LuciIia Luclia
Lucius Lucius
Lucretia Lukrcia
Ludmilla Ludmila
Ludovica Luiza, Alojzia
Ludovicus Ludovt, Ludevt
Macarius Makar, Blaej
Macrinus Makrin
Magdalena Magdalna
Maia Maja
Malvina (Maluina) Malvna
Marcella Marcela
Marcellus Marcel
Marcus Marek
Margarita Margita
Maria M ria
Maria-Anna Mariana, Marianna
Marianus Marin
M arius Mrius

Martina Martina
Martinus Martin
Maxima Maxima
Maximilianus Maximilin
M aximus Maxim
Medardus Medard
Melania Melnia
Melchior Melchior
Methodius Metod
Micolaus Mikul
Miecislaus Mieczyslav
Michael Michal
Michaela Michaela
Miroslaus Miroslav
Modesta Modesta
Modestus Modest
Monika Monika
Moyses Moji
Myron Miron
Napoleon Napoleon
Narcissa Narcisa
Narcissus Narcis
Natalia Natlia
Nathan Natan
Nerina Nerna
Nestor Nestor
Nicodemus Nikodm
Nicoferus Nikifor (Vazoslav)
Noemus Noe, Noem
Nora Nora
Norbertus Norbert
Octavia Oktvia
Octaviu s Oktvius
Ofelia (Ophelia) Oflia
Olavus Olaf
Olga Oga
Olympia Olympia
Onufrius Onifer, Onofer
Osvaldus Osvald
Othellus Otello
Othilia (Odilia) Otlia
Othmarus Otmar
Otto (Otho) Oto, Otakar
Pamphilus Pamfil, Pamfilus
1 63

Pancratius Pankrc
Paschalis Pakl
Patricia Patrcia
Paulina Pavl na
Paulus Pavol, Pavel
Pelagius Pelagius
Petrus Peter
PhiIiphina Filipina, Filipna
Philiphus Filip
Pius Pius
Placidus Placid
Polycarpus Polykarp
Premislaus Pi'emyslav
Prisca (Priscilla) Priska
Procopius Prokop
Prosper Prospern
Protasius Protz
Protus Prot
Prudentia Prudencia
PuIcheria Pulchria
Rachel Rchel
Raimundus Raimund
Raphael Rafael
Rebecca Rebeka
Regina Regna
Remigius Remgius
Renata Renta
Richarda Richarda
Richardus Richard
Rita Rita
Robertus Rbert
Rodericus Roderik
Rochus Roch
Rolandus Roland
Romana Romana
Romanus Roman
Romualdus Romuald
Rosa Ruena
Rosalia Rozlia, Ruena
Roxana Roxana
Rudolphus Rudolf
Rufinus Rutn
Sabas (Sabba) Saba
Sabina Sabina

Salomea Salome
Samuel Samuel
Sara Sra
Saturninus Satumin
Sebastianus ebastin
Sempronia Semprnia
Seraphina Serafina
Seraphinus Serafin
Sergius Sergius
Servatius Servc
Severin a Severna
Severinus Severn
Severu s Severus
Scholastica kolastika, Skolastika
Sibylla Sibyla
Silvanus Silvn
Silvia Silvia, Lesanka
Simeon Simeon
Simon imon
SimpIicius Simplcius
Sixtus Sixtus
Solomon alamn
Sonia Soa
Sophronia Sofrnia
Sophronius Sofrnius
Spiridon Spi ri don
Stanislaua Stanislava, Slvka
Stanislaus Stanislav
Stella Stela
Stephania tefnia
Stephanus tefan
Tamara Tamara
Tancredus Tankrd, Tankrdus
Tatiana Tatiana, Tatjana
Telesphorus Telesfor
Thaddeus Tade
Thecla Tekla
Theodora Teodora, Boidara
Theodoricus Teodorik, Bohdan
Theodorus Teodor, Todor
Theodosia Teodosia, Boidara
Theophila Teofila, Bohumila
Theophilus Teofil, Bohumil
Theresia Terzia
1 64

Thomas Tom
Tiberius Tiberius, Tibor
Timotheus Timotej
Titus Titus
Tobias Tobi
U1rica Ulrika
Ulricus Ulrich
Urban us Urban, Hurban
Ursinus Ursn

Ursula Urua
Valdemarus Valdemar
Valentinus Valentn
Valerius Valr
Venceslaus Vclav
Vera Viera
Veronica Veronika
Victor Viktor
Victoria Viktria

1 65

................_.
................_

Bibliografia

H. Blase - W. Reeb, Kleines Lateinisch -deutsches SchiHwrterbuch, Teubner,


.
Leipzig 1 9 1 1
Ch. CelIarius, Liber memorialis, Poso m um 1 777
Ch. Dumaine, Conversations Lat' nes, Vocabula ire, ed. Tralin, Paris 1 930
C. Egger, Lexicon recentis Latin i tais, ed: Va icaa, Roma 1 978
K. Fiirst - J. Meissner, Slovnk J stm sko-cesky a cesko -Iatinsk, Praha 1 926
E. Habel, Mittel lateinisches Glos &ar, Paderbom 1 93 1
Ch. Helfer, Lexicon aux iliare devtsch-Iateinisches, ed. I I I , Roma 1 990
Aloizy Jougan, Slownik koscielni lacinsko -polski, vyd. III, Pozna - Varszawa Lublin 1 950
J. Kbrt - P. Kucharsk, Slovnk latinsko-esk a esko -latinsk, Praha 1 957, 1 992,
1 996

A. Kirsch, Comu copiae linguae Latinae selectum et auctum, Graz 1 97 5


J. MacZYlski, Lexicon Latino-po lonicum, Regionti 1 564, Bhlau Verlag, Kln Wien 1 973
J . udel , Stolice na Slovensk u, Bratislava 1 984
Bliie neznme vydanie mapy: Vorstellung des Knigreichs Ungam nach den
Poststationen ftir Reisende
Pouit boli i mnoh alie slovIl ky.

1 66

PETER KUKLICA

Zodpovedn redaktor PhDr. Tom Oravec


Technick redaktorka Lubica Rybnska
Vtvarn redaktorka Luba Suchalov
Oblku navrhla akad. maliarka Magda Michalkov
Vylo v MEDIA TRADE, spol . s r. o .
Slovensk pedagogick nakladatestvo
Sasinkova 5, 8 1 5 60 Bratislava I
Tlaov podklady vyhotoven v DTP tdiu SPN
Vytlaila Knhtlaiare Svornos, a . s., Bratislava
ISBN 80-08-01 405-9