53 DÍAS EN FOLGA DE FAME REIVINDICANDO OS DEREITOS HUMANOS

E O CUMPRIMENTO DO REGULAMENTO PENITENCIARIO.
Raúl López Izquierdo e Sheila Fernández Míguez
(Integrantes da Comisión de Dereitos Humanos de Avogados Novos de Vigo)

Javier Guerrero Carvajal, está en folga de fame desde o 11 de decembro de 2014, reivindicando
o cumprimento do Regulamento Penitenciario e o respecto aos dereitos humanos na prisión de A Lama.
É a segunda folga de fame que se fai baixo esta premisa realizase nos últimos meses na prisión
pontevedresa, a anterior foi por levada a cabo por Sánchez del Peso que permaneceu 50 días sen
comer.

I. INTRODUCIÓN. II. DENUNCIAS DE VULNERACIÓNS DE DEREITOS: 1. Dilacións inxustificadas nas resolucións e
revisións de grao; 2. Inseguridade xurídica e arbitrariedade; 3. Presunción de Inocencia; 4. Vulneración dos dereitos
e garantías vinculadas as prestacións sanitarias. III. A SITUACIÓN ACTUAL ANTE A FOLGA DE FAME.

I.

Introdución.

Javier Guerrero Carvajal é un mozo gaditano de 33 anos, está casado e ten unha filla de
5 anos, ate aquí parece unha persoa con unha vida normal, mas non o é. Javier Guerrero está
interno en A Lama, centro penitenciario ao que foi trasladado desde a prisión de Zaragoza.
Durante a súa vida no cárcere, ten presentado moreas de instancias e solicitudes, para que a
súa situación penitenciaría sexa regularizada, queixas e denuncias por vulneración de dereitos
e malos tratos.
O dia 11 de decembro de 2014 Javier Guerrero inicia a folga de fame reivindicando o
cumprimento do Regulamento Penitenciario e o respecto aos Dereitos Humanos en Prisión. O
día 5 de xaneiro é ingresado no Hospital Provincial de Pontevedra debido a súa delicada
situación de saúde. En este momento leva 53 días sen comer, durante os cales realizou dúas
folgas de sede, do 3 de xaneiro ao 7 de xaneiro, que tivo que interrompe por chegar a unha
situación de risco vital e unha segunda que inicia o día 16 de xaneiro e que interrompe o dia 18
de xaneiro, por presentar problemas renais. Na actualidade perdeu mais de 20 quilogramos de
peso, carece de electrólitos, de proteínas, de glóbulos brancos, non lle funcionan os riles, está
a piques do paro cardíaco e de sufrir trombos, o pasado 23 de xaneiro foi intervido do ril
dereito e instalouse un catéter, a raíz da intervención ten inflamada a perna esquerda.
Consideramos que a loita polo respecto aos dereitos humanos merece todo o noso
recoñecemento e apoio, por iso achegamos de forma breve as denuncias persoais e colectivas,
que levan a Javier Guerrero a arriscar a súa vida e o corpo, que dentro da prisión convertese en
un dos poucos medios de protesta con os que contan:

Raúl López Izquierdo e Sheila Fernández Míguez
(Integrantes da Comisión de Dereitos Humanos de Avogados Novos de Vigo)

II.

DENUNCIAS DE VULNERACIÓNS DE DEREITOS.

1. Dilacións inxustificadas nas resolucións e revisións de grao.
A revisión de grado, é o acto no que a xunta de tratamento propón sobre o grao e a cárcere na
que o preso vai cumprir o resto da pena, polo tanto, cuestións fundamentais. Realizouse no
caso de Javier Guerrero Carvajal o 8 de maio. A xunta de tratamento propuxo o mantemento
de grado e o traslado a prisión de Sevilla, que é notificado ao preso, posteriormente notificase
ao director da prisión que da aval a proposta da xunta de tratamento, e enviase a Madrid ao
Centro Directivo de Institucións Penitenciarías onde confirman a proposta da xunta de
tratamento e resolven, esta en resolución enviase ao preso, para poder ser recorrida no seu
caso, ante o xuíz de Vixilancia Penitenciaria (XVP) de Pontevedra. Este trámite demorouse até
solaparse con a seguinte revisión de grao que foi en novembro. A decisión do XVP foi arquivar
o primeiro recurso, dado que o criterio é non ter abertos simultaneamente dous recursos do
mesmo preso sobre a revisión de grado, vulnerándose o dereito de Javier a unha tutela
xudicial efectiva, sobre todo en cuestións de tanta relevancia como son a revisión de grado,
que implica posta en liberdade e traslados, cuestións fundamentais na vida da persoa. Estas
dilacións aumentan a sensación de inseguridade e impotencia da persoa presa e a situación de
indefensión agravase.

A día de hoxe o segundo recurso está pendente de resolución, que se resolva, é a petición
fundamental de Javier Guerrero para volver a comer.

2. Inseguridade xurídica e arbitrariedade.
Non existe un trato igualitario dentro da cárcere para persoas internas. En moitas ocasións non
é respectado o Regulamento Penitenciario por parte da administración, ficando as veces as
regras ao arbitrio dos funcionarios, o que provoca unha constante sensación de inseguridade
nas persoas internas, e no traballo das avogadas e avogados, a maiores, cada prisión ten as
súas propias normas internas, estas prácticas atentan contra o principio da seguridade
xurídica que informa o noso ordenamento xurídico, vulnerándose o artigo 9 CE que instaura a
suxeición da cidadanía e os poderes públicos a lei e en especial o artigo 9.3 CE que garante a
seguridade xurídica, a responsabilidade e a interdición da arbitrariedade dos poderes públicos.

3. Presunción de Inocencia
A apertura de un parte disciplinario desprega as súas consecuencias aínda que o mesmo sexa
recorrido e non este resolto de forma firme vulnerándose un dos principios mais importantes
de un Estado democrático e de dereito como é a presunción de inocencia. Exemplo de isto é a
obrigatoriedade en A Lama (esta norma nom é para todas as prisións do Estado) de ter
etiquetados os aparellos electrónicos, mas que é responsabilidade da propia prisión. No dia 11
de decembro os funcionarios atopan un discman sen etiqueta que deixouse un compañeiro de
Javier Guerrero Carvajal na súa cela, e proceden a apertura de un parte disciplinario que en

Raúl López Izquierdo e Sheila Fernández Míguez
(Integrantes da Comisión de Dereitos Humanos de Avogados Novos de Vigo)

este momento atopase en curso. No mesmo momento, o lexitimo propietario do discman
realiza unha declaración xurada na que se identifica como propietario do aparello reprodutor
de música, que esqueceu na cela de Javier Guerrero, e que os funcionarios saben que é del e
non de Javier Guerrero, e a maiores, nunca llo requiriron para etiquetar.
As consecuencias para Javier Guerrero foron a suspensión do seu permiso de saída para a fin
de semana de fin de ano, conscientes os funcionarios da importancias de estas datas para
Javier Guerrero pois, sería o primeiro Nadal que pasaría fora de prisión con a súa filla de 5
anos, que chegaba con a súa muller e cuñada desde China por ser o pais de residencia da súa
familia. A suspensión de este permiso cancelaba a viaxe da súa familia e a conseguinte perda
económica.
Este feito é o detonante que provoca a folga de fame de Javier Guerrero Carvajal.

4. Vulneración dos dereitos e garantías vinculadas as prestacións sanitarias.
As dificultades para unha persoa privada de liberdade de acceso á sanidade son evidentes, as
denuncias sobre este aspecto son abundantes, hai numerosos problemas na xestión de
expedientes sanitarios, a sanidade penitenciaría segue sen estar dentro do sistema nacional de
saúde e continúan as competencias sen estar transferidas as comunidades, como consecuencia
do anterior o persoal sanitario non ten acceso ao expediente de saúde da persoa presa, e so
teñen coñecemento da información sanitaria a partir do ingreso no sistema penitenciario. A
isto temos que engadir traslados de prisión que non teñen en conta os tratamentos sanitarios,
a perda das citas sanitarias externas, inclusive as intervencións cirúrxicas. Un traslado implica o
inicio de todo en un novo centro sanitario.
Javier Guerrero Carvajal, tiña unha cirurxía dixestiva non de urxencia, programada para o 16
decembro, dita intervención cirúrxica foi fixada estando o preso interno xa no cárcere de A
Lama polo que o centro penitenciario tivo coñecemento da intervención con o tempo
suficiente para programar dito traslado xa que a mesma estivo como é habitual suxeita as
listas de espera do SERGAS. O centro penitenciario de A Lama non realiza o traslado ao
hospital en Pontevedra, alegando que non ten ningunha patrulla da garda civil disponível ese
dia, impedindo a realización da intervención cirúrxica programada en un centro sanitario
público, non habilitando os funcionarios da prisión os medios para o acceso do interno ao
dereito a atención sanitaria no ámbito hospitalario, consagrado no artigo 1 da Lei 12/2013, de
9 de decembro, de garantías de prestacións sanitarias (en diante Lei GPS), con o conseguinte
dano para a súa saúde. Consideramos que en este caso produciuse unha vulneración do citado
artigo 1 da Lei GPS, así como dos artigos 15 dereito a vida e a integridade física e moral e 43
dereito a protección da saúde da constitución española; do artigo 208 e seguintes do
Regulamento Penitenciario que garanten o acceso as prestacións sanitarias, a todas as persoas
internas sen excepcións equivalente a dispensada ao conxunto da poboación e do artigo 12
dereito ao mais alto nivel posíbel de saúde, do Pacto Internacional dos Dereitos Económicos,
Sociais e Culturais.
Esta situación pódese agravar se a institución penitenciaría traslada, como pretende e contra a
súa vontade, a Javier Guerrero Carvajal a prisión de Sevilla, tendo xa as citas médicas
programadas.

Raúl López Izquierdo e Sheila Fernández Míguez
(Integrantes da Comisión de Dereitos Humanos de Avogados Novos de Vigo)

III.

A SITUACIÓN ACTUAL ANTE A FOLGA DE FAME.

En moitos dos procedementos penitenciario non é preceptiva a asistencia letrada, polo
que os internos non teñen dereito a avogado da quenda de oficio, e son eles mesmos os que
realizan os seus propios recurso, como é o caso do recurso de revisión de grado onde Javier
Guerrero Carvajal presenta recurso (elaborado por el mesmo) contra a resolución que lle
denega o acceso ao terceiro grado e acorda o seu traslado a prisión de Sevilla, no mesmo,
solicita que se compute toda a súa estancia en prisión, que se teñan en conta os bos informes
psicolóxicos e do Xulgado de Vixilancia Penitenciaría, que se valoren informes médicos e as
citas e tratamentos programados, así como os permisos concedidos para gozar no exterior, aos
efectos de conceder o terceiro grado e non ser trasladado a Sevilla, ou subsidiariamente ser
trasladado unha vez realice o tratamento médico, e gozados os permisos de saída que ten
concedidos antes do traslado.
Javier Guerrero continuara en folga de fame hasta que se resolva o seu recurso de
revisión de grao, como protesta ante a falta de medios que existe na tramitación dos asuntos
das persoas presas.
Somos conscientes do colapso nos distintos órganos da administración de xustiza, mas
esta dilación non poder rematar con a vida de un home que está terminando de cumprir a súa
pena. Un home capaz de sacrificarse literalmente, porque as cousas muden, por que a opinión
pública sexa coñecedora da situación na que moitas persoas viven dentro das prisións. Temos
que conseguir que a poboación reclusa goce de todos os dereitos fundamentais ao fin e ao
cabo, contribuír con a efectiva reinserción das persoas encarceradas e o piar fundamental da
execución das penas.
Desde que iniciamos a asistencia xurídica a Javier Guerrero Carvajal, vemos como por
parte da administración penitenciaría dificultase todo o posíbel o traballo do avogado,
establecendo trabas na realización de peritaxes, na obtención e admisión de probas, dilacións
e erros na información ao interno sobre o seu expediente penitenciario, e mesmo a
denegación no acceso ao mesmo para o avogado.
Debera ser entendida, como unha obriga para todas aquelas persoas que
conformamos o sistema de xustiza, denunciar e corrixir as irregularidades e fallas da
administración das penas. Somos ao fin e ao cabo garantes do efectivo cumprimento dos
dereitos humanos e da correcta aplicación e desenvolvemento da lexislación, e por este
motivo debemos facer fronte as vulneracións de dereitos e tremendas inxustizas que crean, as
anomalías e insuficiencias do sistema penitenciario.

En Vigo a 2 de febreiro de 2015

Raúl López Izquierdo e Sheila Fernández Míguez
(Integrantes da Comisión de Dereitos Humanos de Avogados Novos de Vigo)