Está en la página 1de 682

DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px.

37406
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
I. DISPOSICINS XERAIS
CONSELLERA DE CULTURA, EDUCACIN E ORDENACIN UNIVERSITARIA
DECRETO 105/2014, do 4 de setembro, polo que se establece o currculo da
educacin primaria na Comunidade Autnoma de Galicia.
A Lei orgnica 8/2013, do 9 de decembro, para a mellora da calidade educativa, modif-
cou a Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio, de educacin, coa fnalidade de desenvolver me-
didas que permitan seguir avanzando cara un sistema educativo de calidade, inclusivo, que
garanta a igualdade de oportunidades e faga efectiva a posibilidade de que cada alumno e
alumna desenvolva ao mximo as sas potencialidades.
Tendo en conta que a educacin inicial cada vez mis determinante, necesario es-
tablecer as condicins que permitan cambios metodolxicos que fagan posible acadar os
obxectivos propostos. En consecuencia, o establecemento de medidas para actuar sobre
o currculo son imprescindibles para a mellora. A Lei orgnica 8/2013, do 9 de decembro,
modifcou o artigo 6 da Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio, para defnir o currculo como a
regulacin dos elementos que determinan os procesos de ensino e aprendizaxe para cada
unha das ensinanzas. O currculo est integrado polos obxectivos da etapa educativa;
as competencias, ou capacidades para activar e aplicar de forma integrada os contidos
propios de cada ensinanza ou cada etapa educativa, para lograr a realizacin axeitada de
actividades e a resolucin efcaz de problemas complexos; os contidos, ou conxuntos de
coecementos, habilidades, destrezas e actitudes que contriben ao logro dos obxectivos
de cada ensinanza e etapa educativa e adquisicin de competencias; a metodoloxa di-
dctica, que comprende tanto a descricin das prcticas docentes coma a organizacin do
traballo do persoal docente; os estndares e resultados de aprendizaxe avaliables, e os cri-
terios de avaliacin do grao de adquisicin das competencias e do logro dos obxectivos de
cada ensinanza e etapa educativa. Os contidos ordnanse en disciplinas, que se clasifcan
en materias, mbitos, reas e mdulos en funcin das ensinanzas, as etapas educativas
ou os programas en que participe o alumnado.
O novo artigo 6 bis da Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio, defne a distribucin de
competencias entre as distintas administracins educativas e, mesmo, con respecto aos
centros docentes. Nesta distribucin competencial correspndelle ao Goberno do Estado,
entre outras funcins, o deseo do currculo bsico co fn de asegurar unha formacin co-
mn e o carcter ofcial e a validez en todo o territorio nacional das titulacins s que se
refre a lei orgnica. En exercicio desta competencia, e no que atinxe educacin primaria,
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37407
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
ditouse o Real decreto 126/2014, do 28 de febreiro, polo que se establece o currculo b-
sico da educacin primaria, no que desenvolve os aspectos do mesmo en atencin nova
confguracin do currculo.
O Estatuto de autonoma de Galicia, no seu artigo 31, establece que competencia
plena da Comunidade Autnoma o regulamento e administracin do ensino en toda a sa
extensin, niveis e graos, modalidades e especialidades, sen prexuzo do disposto no ar-
tigo 27 da Constitucin e nas leis orgnicas que, conforme o pargrafo primeiro do seu
artigo 81, o desenvolvan.
Este decreto ten por obxecto establecer o currculo da educacin primaria no siste-
ma educativo galego, dentro do marco de distribucin de competencias da Lei orgni-
ca 8/2013, do 9 de decembro, e en atencin nova confguracin curricular que establece
o agrupamento de disciplinas en tres bloques: troncais, especfcas e de libre confguracin
autonmica. O currculo, as mesmo, regula a relacin entre os obxectivos, os contidos, os
criterios de avaliacin, os estndares de aprendizaxe avaliables e as competencias clave
nas diferentes reas.
O primeiro bloque, correspondente s disciplinas troncais, trata de garantir os coece-
mentos e as competencias que permitan adquirir unha formacin slida e continuar con
aproveitamento as etapas posteriores naquelas disciplinas que deben ser comns a todo o
alumnado, e que, en todo caso, deben ser avaliadas nas avaliacins fnais de etapa. Nes-
te bloque correspndenlle ao Goberno do Estado a determinacin dos contidos comns,
os estndares de aprendizaxe avaliables e os criterios de avaliacin, as como o horario
mnimo lectivo. Pola sa banda, Comunidade Autnoma correspndelle completar e se-
cuenciar en cursos os contidos, adaptndoos nosa realidade, realizar recomendacins
metodolxicas, completar os criterios de avaliacin e fxar o horario lectivo mximo. Os
centros docentes podern completar contidos e desear e implantar mtodos pedagxicos
e didcticos propios.
O bloque de disciplinas especfcas permite unha maior autonoma hora de fxar hora-
rios e contidos das disciplinas. O Goberno do Estado determina os estndares de apren-
dizaxe avaliables e os criterios de avaliacin, e correspndelle Comunidade Autnoma
establecer os contidos, completar os criterios de avaliacin, realizar recomendacins me-
todolxicas e fxar o horario correspondente. Os centros docentes podern completar os
contidos e desear e implantar mtodos pedagxicos e didcticos propios.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37408
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
O bloque de disciplinas de libre confguracin autonmica supn o maior nivel de auto-
noma. Nestas disciplinas a Comunidade Autnoma establece os contidos e os estndares
de aprendizaxe avaliables, os criterios de avaliacin e o horario, as como as recomenda-
cins metodolxicas. Os centros docentes podern completar os contidos e confgurar a
sa oferta formativa, ademais de desear e implantar mtodos pedagxicos e didcticos
propios e determinar a carga horaria. Neste bloque encdrase o desenvolvemento curri-
cular da disciplina de Lingua Galega e Literatura, competencia exclusiva da Comunidade
Autnoma, que lle corresponde un tratamento anlogo ao da disciplina de Lingua Castel
e Literatura, tratamento que se enmarca dentro do establecido no Decreto 79/2010, do 20
de maio, para o plurilingismo no ensino non universitario en Galicia.
O desenvolvemento dos currculos das distintas linguas incorporan unha referencia ex-
presa ao plurilingismo, na medida en que a competencia en cada lingua interacta e se
enriquece co coecemento das outras linguas, e contribe a desenvolver destrezas e ca-
pacidades que son a base da competencia en comunicacin lingstica. Isto, e a alusin
igualmente explcita a actitudes interculturais de respecto a diferentes xeitos de expresarse
e actuar, promove o desenvolvemento simultneo do plurilingismo e da interculturalidade.
As, nas idades do alumnado de educacin primaria especialmente salientable que as
aprendizaxes de linguas establecidas no currculo desta etapa se traten de xeito integrado,
esperten a curiosidade e o interese por outras linguas e culturas distintas da propia e pro-
movan o respecto cara as persoas falantes desas linguas.
En lia coa Recomendacin 2006/962/EC, do Parlamento e do Consello, do 18 de de-
cembro de 2006, sobre as competencias clave para a aprendizaxe permanente, neste de-
creto incorprase a clasifcacin e denominacin das defnidas pola Unin Europea. Con-
sidrase que as competencias clave son aquelas que todas as persoas precisan para a
sa realizacin e desenvolvemento persoal, as como para a cidadana activa, a inclusin
social e o emprego.
Este decreto basase na potenciacin da aprendizaxe por competencias, integradas
nos elementos curriculares para propiciar unha renovacin na prctica docente e no proce-
so de ensino e aprendizaxe. Propense novos enfoques na aprendizaxe e na avaliacin,
que van supoer un importante cambio nas tarefas que teen que resolver os alumnos e
as alumnas, e propostas metodolxicas innovadoras. Unha competencia supn a combi-
nacin de habilidades prcticas, coecementos, motivacin, valores ticos, actitudes, emo-
cins e outros compoentes sociais e de comportamento que se mobilizan conxuntamente
para lograr unha accin efcaz. Xa que logo, as competencias considranse como coece-
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37409
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
mento na prctica, un coecemento adquirido a travs da participacin activa en prcticas
sociais que, como tales, se poden desenvolver tanto no contexto educativo formal, a travs
do currculo, coma nos contextos educativos non formais e informais; conceptualzanse
como un saber facer que se aplica a unha diversidade de contextos acadmicos, sociais
e profesionais.
A aprendizaxe baseada en competencias caracterzase pola sa transversalidade, o
seu dinamismo e o seu carcter integral. O proceso de ensino e aprendizaxe competencial
debe abordarse desde todas as reas de coecemento e por parte das diversas instancias
que conforman a comunidade educativa, tanto nos mbitos formais coma nos non formais
e informais; o seu dinamismo refctese en que as competencias non se adquiren nun de-
terminado momento e permanecen inalterables, senn que implican un proceso de desen-
volvemento mediante o cal os individuos van adquirindo maiores niveis de desempeo no
seu uso.
Para lograr este proceso de cambio curricular preciso favorecer unha visin interdis-
ciplinaria e, de xeito especial, posibilitarlle unha maior autonoma funcin docente, de
forma que permita satisfacer as demandas dunha maior personalizacin da educacin. O
rol do persoal docente fundamental, pois debe ser quen de desear tarefas ou situacins
de aprendizaxe que posibiliten a resolucin de problemas e a aplicacin dos coecementos
aprendidos, xa que os contidos estn subordinados accin.
As concrecins curriculares para os distintos bloques de disciplinas, recollidas nos ane-
xos I, II e III, constrense a partir dos criterios de avaliacin, ligndoos cos demais compo-
entes de cada rea. Os criterios de avaliacin relacinanse directamente cos estndares
de aprendizaxe avaliables, que non son mis que concrecins dos propios criterios, e eses
estndares conctanse coas competencias clave. Por outra banda, os criterios de avalia-
cin describen o que se pretende lograr en cada disciplina, e, neste sentido, os contidos
non son mis que os medios para acadalos.
En cada rea os contidos agrpanse en bloques, o que non supn unha secuencia nin
implica unha organizacin pechada; pola contra, permite organizar de diferentes formas
os elementos curriculares e adoptar a metodoloxa mis axeitada s caractersticas das
aprendizaxes e do grupo de alumnos e alumnas aos que van dirixidos.
As competencias clave estn ligadas a un desempeo efcaz nun contexto determinado.
As situacins de aprendizaxe deseadas para o seu desenvolvemento debern incorporar
tarefas que contextualicen as aprendizaxes e que permitan avanzar en mis dunha com-
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37410
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
petencia ao mesmo tempo. O enfoque metodolxico deber sustentarse nas referidas si-
tuacins de aprendizaxe, coa fnalidade de que os contidos se convertan en coecementos
aplicables con efcacia. Neste deseo responsabilidade do centro, e do profesorado, a
adecuada seleccin da metodoloxa, que deber ser variada e adecuada s caractersticas
e aos ritmos de aprendizaxe dos alumnos e das alumnas.
As actividades de aprendizaxe integradas poden inclur elementos curriculares proce-
dentes de distintos bloques. sa vez, estes elementos podern formar parte de diferentes
actividades e, co obxecto de mellorar os resultados, esas actividades podern ter carcter
interdisciplinario.
O feito de tratar simultaneamente, nunha mesma actividade, contidos de bloques dis-
tintos e, mesmo, de disciplinas diferentes, permitiralle ao profesorado determinar a conve-
niencia de avaliar a totalidade ou s unha parte das competencias clave relacionadas con
cada estndar de aprendizaxe. Corresponderalle ao centro educativo velar por un trata-
mento equilibrado das distintas competencias clave nas programacins didcticas.
O referente para avaliar as aprendizaxes do alumnado son os criterios de avaliacin e
a sa concrecin nos estndares de aprendizaxe avaliables. No deseo das situacins de
aprendizaxe tomaranse en consideracin todos os elementos do currculo, entre eles os
procedementos e instrumentos de avaliacin, as como os criterios de cualifcacin que
permitan avaliar tanto os resultados de rea como o nivel competencial alcanzado polos
alumnos e as alumnas.
O recoecemento dunha maior autonoma dos centros docentes se establece neste
decreto dun xeito efectivo, aumentando a sa capacidade de decisin na defnicin do
currculo, coa posibilidade de defnir, nas condicins que determina a consellera con com-
petencias en materia de educacin, a oferta de reas do bloque de disciplinas de libre
confguracin autonmica, e, deste xeito, adaptar a sa oferta educativa ao seu contexto
socioeducativo.
O decreto estrutrase en tres ttulos e cada un deles en captulos. O ttulo primeiro,
de disposicins xerais, establece o obxecto e mbito de aplicacin, os principios xerais e
obxectivos desta etapa educativa e a defnicin dos distintos elementos que conforman o
currculo; delimita as competencias clave e desenvolve o principio de autonoma dos cen-
tros docentes e de participacin dos pais, nais ou persoas que exerzan a titora legal.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37411
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
No ttulo segundo, de organizacin e funcionamento, no captulo primeiro abrdase a
organizacin da etapa en tres bloques de disciplinas: troncais, especfcas e de libre conf-
guracin autonmica, especifcando cales deben cursarse en cada un dos cursos. A orga-
nizacin da etapa se vertebra sobre os cursos, sen perder de vista o seu carcter global
e integrador, que esixe a mxima coordinacin e resalta a importancia da funcin titorial.
Abrdase, tamn, o calendario escolar e a importancia e ampla extensin dos elementos
transversais desde a perspectiva das competencias e os valores.
No captulo segundo do ttulo segundo reglase a avaliacin e a promocin, estable-
cendo o grao de adquisicin de competencias e o logro dos obxectivos da etapa como os
referentes para as avaliacins. Tamn se detallan os documentos ofciais de avaliacin.
O captulo terceiro do ttulo segundo refrese ao proceso de aprendizaxe na etapa, es-
tablecendo os principios metodolxicos, con especial nfase na atencin a diversidade, na
atencin individualizada e na prevencin das difcultades de aprendizaxe, as como na pos-
ta en marcha de mecanismos de reforzo. Neste sentido, dedcase unha parte fundamental
do captulo a abordar as cuestins relativas ao alumnado con necesidades especfcas de
apoio educativo e resalta o papel da titora.
O ttulo terceiro dedcase aos diferentes programas educativos relevantes e estratxicos
para o sistema educativo galego, entroncados cos compromisos asumidos polo distintos
sistemas a nivel europeo no Marco para a cooperacin europea en educacin e formacin,
e coas necesidades propias dun sistema destinado a proporcionar ao alumnado as compe-
tencias cruciais para os cidadns e cidads do sculo XXI.
As, o ttulo terceiro regula as bibliotecas escolares e o fomento da lectura, e do proceso
de educacin dixital, no que a promocin do uso das tecnoloxas da informacin e a comu-
nicacin constite un factor esencial para facilitar cambios metodolxicos que proporcio-
nen novos elementos e oportunidades para o xito educativo en Galicia. Igualmente, faise
fncap na promocin de estilos de vida saudables entre o alumnado desta etapa, esencial
para o seu desenvolvemento como persoas adultas.
O decreto fnaliza con catro disposicins adicionais, relativas adaptacin de referen-
cias, ensinos de relixin, tarefas extraescolares e aprendizaxe de linguas estranxeiras;
unha disposicin derrogatoria e tres fnais pechan o texto.
Neste decreto inclense, ademais, catro anexos: anexo I, relativo s disciplinas tron-
cais; anexo II, sobre as disciplinas especfcas; o anexo III regula as disciplinas de libre
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37412
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
confguracin autonmica, e, por ltimo, o anexo IV corresponde ao cadro de distribucin
horaria.
En consecuencia, por proposta do conselleiro de Cultura, Educacin e Ordenacin Uni-
versitaria, no exercicio das facultades outorgadas polo artigo 34 da Lei 1/1983, do 22 de
febreiro, reguladora da Xunta e da sa Presidencia, consultado o Consello Escolar de
Galicia, de acordo co Consello Consultivo e logo da deliberacin do Consello da Xunta de
Galicia, na sa reunin do catro de setembro de dous mil catorce,
DISPOO:
TTULO I
Disposicins xerais
Artigo 1. Obxecto e mbito de aplicacin
1. Este decreto ten por obxecto establecer o currculo da educacin primaria na Comu-
nidade Autnoma de Galicia, de acordo co disposto nos artigos 6 e 6 bis da Lei orgni-
ca 2/2006, do 3 de maio, de educacin, e no artigo 3 do Real decreto 126/2014, do 28 de
febreiro, polo que se establece o currculo bsico da educacin primaria.
2. As mesmo, ten por obxecto regular a ordenacin da dita etapa educativa, de acordo
coa disposicin fnal sexta da Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio, de educacin.
3. Este decreto ser de aplicacin nos centros docentes correspondentes ao mbito de
xestin da Comunidade Autnoma de Galicia.
Artigo 2. Principios xerais
1. A fnalidade da educacin primaria facilitarlles aos alumnos e s alumnas as apren-
dizaxes da expresin e da comprensin oral, a lectura, a escritura, o clculo, a adquisicin
de nocins bsicas da cultura, os hbitos de convivencia, de estudo e de traballo, o sentido
artstico, a creatividade e a afectividade, co fn de garantir unha formacin integral que con-
triba ao pleno desenvolvemento da sa personalidade e de preparalos/as para cursar con
aproveitamento a educacin secundaria obrigatoria.
2. A accin educativa nesta etapa procurar a integracin das experiencias e aprendi-
zaxes do alumnado e adaptarase aos seus ritmos de traballo.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37413
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
3. A etapa de educacin primaria forma parte do ensino bsico e, polo tanto, ten carcter
obrigatorio e gratuto.
4. A etapa de educacin primaria comprende seis cursos acadmicos, que se cursarn
ordinariamente entre os seis e os doce anos de idade, e organzase en reas, que tern un
carcter global e integrador.
5. Os alumnos e as alumnas incorporaranse, con carcter xeral, ao primeiro curso de
educacin primaria no ano natural no que cumpren seis anos.
Artigo 3. Obxectivos da educacin primaria
A educacin primaria contribuir a desenvolver nos nenos e nas nenas as capacidades
que lles permitan:
a) Coecer e apreciar os valores e as normas de convivencia, aprender a obrar de
acordo con elas, prepararse para o exercicio activo da cidadana e respectar os dereitos
humanos, as como o pluralismo propio dunha sociedade democrtica.
b) Desenvolver hbitos de traballo individual e de equipo, de esforzo e de responsabili-
dade no estudo, as como actitudes de confanza en si mesmo/a, sentido crtico, iniciativa
persoal, curiosidade, interese e creatividade na aprendizaxe, e esprito emprendedor.
c) Adquirir habilidades para a prevencin e para a resolucin pacfca de confitos que
lles permitan desenvolverse con autonoma no mbito familiar e domstico, as como nos
grupos sociais cos que se relacionan.
d) Coecer, comprender e respectar as diferentes culturas e as diferenzas entre as per-
soas, a igualdade de dereitos e oportunidades de homes e mulleres e a non discriminacin
de persoas con discapacidade nin por outros motivos.
e) Coecer e utilizar de xeito apropiado a lingua galega e a lingua castel, e desenvolver
hbitos de lectura en ambas as linguas.
f) Adquirir en, polo menos, unha lingua estranxeira a competencia comunicativa bsica
que lles permita expresar e comprender mensaxes sinxelas e desenvolverse en situacins
cotis.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37414
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
g) Desenvolver as competencias matemticas bsicas e iniciarse na resolucin de pro-
blemas que requiran a realizacin de operacins elementais de clculo, coecementos
xeomtricos e estimacins, as como ser quen de aplicalos s situacins da sa vida coti.
h) Coecer os aspectos fundamentais das ciencias da natureza, as ciencias sociais, a
xeografa, a historia e a cultura, con especial atencin aos relacionados e vinculados con
Galicia.
i) Iniciarse na utilizacin, para a aprendizaxe, das tecnoloxas da informacin e da co-
municacin, desenvolvendo un esprito crtico ante as mensaxes que reciben e elaboran.
j) Utilizar diferentes representacins e expresins artsticas e iniciarse na construcin de
propostas visuais e audiovisuais.
k) Valorar a hixiene e a sade, aceptar o propio corpo e o das demais persoas, respec-
tar as diferenzas e utilizar a educacin fsica e o deporte como medios para favorecer o
desenvolvemento persoal e social.
l) Coecer e valorar os animais mis prximos ao ser humano e adoptar modos de com-
portamento que favorezan o seu coidado.
m) Desenvolver as sas capacidades afectivas en todos os mbitos da personalidade e
nas sas relacins coas demais persoas, as como unha actitude contraria violencia, aos
prexuzos de calquera tipo e aos estereotipos sexistas e de discriminacin por cuestins
de diversidade afectivo-sexual.
n) Fomentar a educacin viaria e actitudes de respecto que incidan na prevencin dos
accidentes de trfco.
o) Coecer, apreciar e valorar as singularidades culturais, lingsticas, fsicas e sociais
de Galicia, poendo de relevancia as mulleres e homes que realizaron achegas importan-
tes cultura e sociedade galegas.
Artigo 4. Currculo
1. Entndese por currculo a regulacin dos elementos que determinan os procesos de
ensino e aprendizaxe para cada unha das ensinanzas e etapas educativas.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37415
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
2. O currculo est integrado por: os obxectivos, as competencias, os contidos, os crite-
rios de avaliacin, os estndares e resultados de aprendizaxe avaliables, e a metodoloxa
didctica.
3. Para os efectos deste decreto entndese por:
a) Obxectivos: os referentes relativos aos logros que o alumnado debe alcanzar ao
rematar o proceso educativo, como resultado das experiencias de ensino e aprendizaxe
intencionalmente planifcadas para tal fn.
b) Competencias: as capacidades para aplicar de forma integrada os contidos propios
de cada ensinanza e etapa educativa, co fn de lograr a realizacin axeitada de actividades
e a resolucin efcaz de problemas complexos.
c) Contidos: o conxunto de coecementos, habilidades, destrezas e actitudes que con-
triben ao logro dos obxectivos de cada ensinanza e etapa educativa, e adquisicin de
competencias. Os contidos ordnanse en disciplinas, que se clasifcan en materias, mbi-
tos, reas e mdulos en funcin das ensinanzas, as etapas educativas ou os programas en
que participe o alumnado.
d) Criterios de avaliacin: o referente especfco para avaliar a aprendizaxe do alum-
nado. Describen aquilo que se quere valorar e que o alumnado debe lograr, tanto en co-
ecementos coma en competencias, e responden ao que se pretende conseguir en cada
disciplina.
e) Estndares de aprendizaxe avaliables: especifcacins dos criterios de avaliacin
que permiten defnir os resultados de aprendizaxe e que concretan o que o alumnado debe
saber, comprender e saber facer en cada disciplina. Deben ser observables, medibles e
avaliables, e permitir graduar o rendemento ou logro alcanzado. Deben contribur a facilitar
o deseo de probas estandarizadas e comparables.
f) Metodoloxa didctica: o conxunto de estratexias, procedementos e accins organi-
zadas e planifcadas polo profesorado, de xeito consciente e refexivo, coa fnalidade de
posibilitar a aprendizaxe do alumnado e o logro dos obxectivos suscitados.
4. O currculo da educacin primaria nos centros docentes correspondentes ao mbito
de xestin da Comunidade Autnoma de Galicia ser o que se recolle para as distintas
reas nos anexos I, II e III deste decreto.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37416
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Os centros docentes desenvolvern e concretarn este currculo, e estas concrecins
formarn parte do proxecto educativo do centro.
Artigo 5. Competencias clave
1. Para os efectos deste decreto, as competencias clave do currculo sern as seguin-
tes:
1. Comunicacin lingstica (CCL).
2. Competencia matemtica e competencias bsicas en ciencia e tecnoloxa (CMCT).
3. Competencia dixital (CD).
4. Aprender a aprender (CAA).
5. Competencias sociais e cvicas (CSC).
6. Sentido de iniciativa e esprito emprendedor (CSIEE).
7. Conciencia e expresins culturais (CCEC).
2. Potenciarase o desenvolvemento da competencia de comunicacin lingstica e da
competencia matemtica e competencias bsicas en ciencia e tecnoloxa.
3. Para unha adquisicin efcaz das comptencias e a sa integracin efectiva no currcu-
lo, debern desearse actividades de aprendizaxe integradas que permitan ao alumnado
avanzar cara aos resultados de aprendizaxe en mis dunha competencia ao mesmo tempo.
Artigo 6. Autonoma dos centros docentes
1. Os centros docentes, dentro do marco establecido polas administracins educati-
vas, desenvolvern a sa autonoma pedagxica e organizativa, favorecern o traballo en
equipo do profesorado e estimularn a actividade investigadora a partir da sa prctica
docente.
2. Os centros docentes desenvolvern e completarn, de ser o caso, o currculo e as
medidas de atencin diversidade establecidas pola consellera competente en materia
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37417
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
educativa, adaptndoas s caractersticas do alumnado e sa realidade educativa, co
fn de atender a todo o alumnado. As mesmo, arbitrarn mtodos que tean en conta os
diferentes ritmos de aprendizaxe do alumnado, que favorezan a capacidade de aprender
por si mesmos/as e promovan o traballo en equipo.
3. O proxecto educativo do centro recoller os valores, obxectivos e prioridades de ac-
tuacin. As mesmo, incorporar a concrecin dos currculos establecidos pola consellera
con competencias en materia de educacin que lle corresponde fxar e aprobar ao claustro,
as como o tratamento transversal nas reas da educacin en valores e outras ensinanzas.
4. Os centros docentes promovern, ademais, compromisos coas familias e cos propios
alumnos e alumnas nos que se especifquen as actividades que uns e outros se compro-
meten a desenvolver para facilitar o progreso educativo.
Artigo 7. Participacin de pais, nais ou das persoas que exerzan a titora legal no pro-
ceso educativo
De conformidade co establecido no artigo 4.2.e) da Lei orgnica 8/1985, do 3 de xullo,
reguladora do dereito educacin, e de acordo coas previsins da Lei 4/2011, do 30 de
xuo, de convivencia e participacin da comunidade educativa, os pais, as nais ou as
persoas que exerzan a titora legal debern participar e apoiar a evolucin do proceso
educativo dos seus fllos, das sas fllas ou das persoas que tutelen, as como coecer as
decisins relativas avaliacin e promocin, e colaborar nas medidas de apoio ou refor-
zo que adopten os centros docentes para facilitar o seu progreso educativo, e tern acceso
aos documentos ofciais de avaliacin e aos exames e documentos das avaliacins que se
lles realicen aos seus fllos, fllas ou persoas tuteladas.
TTULO II
Organizacin e funcionamento
CAPTULO I
Organizacin
Artigo 8. Organizacin
1. Nesta etapa educativa as disciplinas agrpanse en tres bloques: troncais, especfcas
e de libre confguracin autonmica.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37418
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
2. Dentro do bloque de disciplinas troncais, os alumnos e as alumnas deben cursar en
cada un dos cursos as seguintes reas:
a) Ciencias da natureza.
b) Ciencias sociais.
c) Lingua castel e literatura.
d) Matemticas.
e) Primeira lingua estranxeira.
3. Do bloque de disciplinas especfcas, os alumnos e as alumnas deben cursar en cada
un dos cursos as seguintes reas:
a) Educacin fsica.
b) Relixin, ou Valores sociais e cvicos, a eleccin de pais, nais ou das persoas que
exerzan a titora legal.
c) Educacin artstica.
4. No bloque de disciplinas de libre confguracin autonmica, os alumnos e as alumnas
deben cursar a rea de Lingua galega e literatura, que ter un tratamento no centro anlogo
de Lingua castel e literatura, de xeito que se garanta a adquisicin das correspondentes
competencias lingsticas e a adecuada distribucin segundo o establecido no artigo 6 do
Decreto 79/2010, do 20 de maio, para o plurilingismo no ensino non universitario.
5. Os centros docentes podern dedicar as horas de libre confguracin do centro ao
afondamento e/ou reforzo dalgunha das reas contempladas neste artigo. As mesmo, po-
dern optar por establecer outra ou outras reas que determine o centro, segundo o seu
proxecto educativo e previa autorizacin da consellera competente en materia educativa.
En todo caso, respectarase o tratamento anlogo das linguas coofciais e os criterios de
equilibrio establecidos no Decreto 79/2010, do 20 de maio, para o plurilingismo no ensino
non universitario.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37419
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Artigo 9. Horario
1. O horario semanal para cada unha das disciplinas dos distintos cursos da etapa o
que fgura no anexo IV.
2. A determinacin deste horario debe entenderse como o tempo necesario para o traba-
llo en cada unha das disciplinas, sen esquecerse do carcter global e integrador da etapa.
3. As actividades escolares desenvolveranse, cando menos, ao longo de vinte e cin-
co horas semanais.
Artigo 10. Calendario escolar
1. O calendario escolar comprender un mnimo de 175 das lectivos.
2. En calquera caso, no cmputo do calendario escolar incluiranse os das dedicados s
avaliacins de terceiro curso e fnal de educacin primaria.
Artigo 11. Elementos transversais
1. Sen prexuzo do seu tratamento especfco nalgunhas das disciplinas de cada curso,
a comprensin lectora, a expresin oral e escrita, a comunicacin audiovisual, as tecno-
loxas da informacin e a comunicacin, o emprendemento e a educacin cvica e consti-
tucional traballaranse en todas as disciplinas.
2. A consellera competente en materia educativa fomentar a calidade, equidade e in-
clusin educativa das persoas con discapacidade, a igualdade de oportunidades e non-dis-
criminacin por razn de discapacidade, medidas de fexibilizacin e alternativas metodo-
lxicas, adaptacins curriculares, accesibilidade universal, deseo para todas as persoas,
atencin diversidade e todas aquelas medidas que sexan necesarias para conseguir que
o alumnado con discapacidade poida acceder a unha educacin de calidade en igualdade
de oportunidades.
3. As mesmo, a consellera competente en materia educativa promover o desenvolve-
mento dos valores que fomenten a igualdade efectiva entre homes e mulleres e a preven-
cin da violencia de xnero, e dos valores inherentes ao principio de igualdade de trato e
non-discriminacin por calquera condicin ou circunstancia persoal ou social.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37420
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Do mesmo xeito, promover a aprendizaxe da prevencin e resolucin pacfca de con-
fitos en todos os mbitos da vida persoal, familiar e social, as como dos valores que
sustentan a liberdade, a xustiza, a igualdade, o pluralismo poltico, a paz, a democracia, o
respecto polos dereitos humanos e o rexeitamento da violencia terrorista, a pluralidade, o
respecto polo Estado de dereito, o respecto e consideracin polas vtimas do terrorismo, e
a prevencin do terrorismo e de calquera tipo de violencia.
A programacin docente debe comprender, en todo, caso a prevencin da violencia de
xnero, da violencia terrorista e de calquera forma de violencia, racismo ou xenofobia, in-
cludo o estudo do Holocausto xudeu como feito histrico.
Evitaranse os comportamentos, estereotipos e contidos sexistas, as como aqueles que
supoan discriminacin por razn da orientacin sexual ou da identidade de xnero, favo-
recendo a visibilidade da realidade homosexual, bisexual, transexual, transxnero e inter-
sexual.
Os currculos de educacin primaria incorporan elementos curriculares relacionados co
desenvolvemento sostible e o medio ambiente, os riscos de explotacin e abuso sexual, as
situacins de risco derivadas da utilizacin das tecnoloxas da informacin e da comunica-
cin, as como a proteccin ante urxencias e catstrofes.
4. Os currculos de educacin primaria incorporan elementos curriculares orientados
ao desenvolvemento e afanzamento do esprito emprendedor. A consellera con compe-
tencias en materia de educacin fomentar as medidas para que o alumnado participe en
actividades que lle permitan afanzar o esprito emprendedor e a iniciativa empresarial a
partir de aptitudes como a creatividade, a autonoma, a iniciativa, o traballo en equipo, a
confanza nun mesmo e o sentido crtico.
5. No mbito da educacin e da seguridade viaria incorpranse elementos curriculares e
promvense accins para a mellora da convivencia e a prevencin dos accidentes de trf-
co, co fn de que o alumnado coeza os seus dereitos e deberes como usuario/a das vas,
en calidade de pen ou peoa, persoa viaxeira e persoa condutora de bicicletas, respecte
as normas e os sinais, e de que se favoreza a convivencia, a tolerancia, a prudencia, o au-
tocontrol, o dilogo e a empata con actuacins axeitadas tendentes a evitar os accidentes
de trfco e as sas secuelas.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37421
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
CAPTULO II
Avaliacin e promocin
Artigo 12. Avaliacin
1. Os referentes para a valoracin do grao de adquisicin das competencias e o logro
dos obxectivos da etapa nas avaliacins continua e fnal das disciplinas troncais, especf-
cas e de libre confguracin autonmica sern os criterios de avaliacin e os estndares de
aprendizaxe avaliables que fguran nos anexos I, II e III deste decreto.
2. A avaliacin dos procesos de aprendizaxe do alumnado ser continua e global, e ter
en conta o seu progreso no conxunto das reas.
3. Estableceranse as medidas mis axeitadas para que as condicins de realizacin das
avaliacins, includa a avaliacin de terceiro curso e a avaliacin fnal de etapa, se adapten
s necesidades do alumnado con necesidades especfcas de apoio educativo.
4. No contexto do proceso de avaliacin continua, cando o progreso dun alumno ou
dunha alumna non sexa o axeitado estableceranse medidas de reforzo educativo. Estas
medidas adoptaranse en calquera momento do curso, tan pronto como se detecten as
difcultades, e estarn dirixidas a garantir a adquisicin das competencias imprescindibles
para continuar o proceso educativo.
5. Os mestres e as mestras avaliarn tanto as aprendizaxes do alumnado como os pro-
cesos de ensinanza e a sa propia prctica docente, para o que establecern indicadores
de logro nas programacins docentes.
6. Co fn de garantir o dereito dos alumnos e alumnas a que o seu rendemento sexa
valorado conforme criterios de plena obxectividade, os centros docentes adoptarn as me-
didas precisas para facer pblicos e comunicar s familias os criterios de avaliacin, os
estndares de aprendizaxe avaliables, as estratexias e instrumentos de avaliacin, as
como os criterios de promocin.
7. Os centros docentes realizarn unha avaliacin individualizada a todos os alumnos e
as alumnas ao rematar o terceiro curso de educacin primaria, segundo dispoa a Conse-
llera con competencias en materia de educacin, na que se comprobar o grao de dominio
das destrezas, as capacidades e as habilidades en expresin e comprensin oral e escrita,
clculo e resolucin de problemas en relacin co grao de adquisicin da competencia en
comunicacin lingstica e da competencia matemtica.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37422
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
De resultar desfavorable esta avaliacin, o equipo docente deber adoptar as medidas
ordinarias ou extraordinarias mis axeitadas. Estas medidas fxaranse en plans de mellora
de resultados colectivos ou individuais que permitan solventar as difcultades, en colabora-
cin coas familias e mediante recursos de apoio educativo.
8. Ao rematar o sexto curso de educacin primaria realizarase unha avaliacin fnal indi-
vidualizada a todos os alumnos e todas as alumnas, na que se comprobar o grao de ad-
quisicin da competencia en comunicacin lingstica, da competencia matemtica e das
competencias bsicas en ciencia e tecnoloxa, as como o logro dos obxectivos da etapa.
Para a avaliacin utilizaranse como referentes os criterios de avaliacin e os estndares de
aprendizaxe avaliables que fguran nos anexos I, II e III deste decreto.
O nivel obtido por cada alumno ou alumna farase constar nun informe, que ser entre-
gado aos pais, s nais ou s persoas que exerzan a titora legal e que ter carcter infor-
mativo e orientador para os centros docentes nos que os alumnos e as alumnas cursasen o
sexto curso de educacin primaria e para aqueles nos que cursen o seguinte curso escolar,
as como para os equipos docentes, os pais, as nais ou as persoas que exerzan a titora
legal e os alumnos e as alumnas. O nivel obtido ser indicativo dunha progresin e apren-
dizaxe adecuadas, ou da conveniencia da aplicacin de programas dirixidos ao alumnado
con necesidades especfcas de apoio educativo ou doutras medidas.
9. Co fn de facilitar a transicin desde a educacin primaria educacin secundaria
obrigatoria, os centros docentes prestaranlle unha especial atencin coordinacin en-
tre ambas as das etapas, para salvar as diferenzas pedagxicas e organizativas e os
desaxustes que se poidan producir no progreso acadmico do alumnado, para o que se
ter en conta, entre outros mecanismos, o informe indicativo do nivel obtido na avaliacin
fnal de etapa.
10. A consellera con competencias en materia de educacin poder establecer plans
especfcos de mellora naqueles centros docentes pblicos cuxos resultados sexan inferio-
res aos valores que, para tal obxecto, determine. En relacin cos centros docentes concer-
tados atenderase normativa reguladora do concerto correspondente.
Artigo 13. Promocin
1. O alumno ou a alumna acceder ao curso ou etapa seguinte sempre que se consi-
dere que logrou os obxectivos que correspondan ao curso realizado ou os obxectivos da
etapa, e que alcanzou o grao de adquisicin das competencias correspondentes. De non
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37423
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
ser as, poder repetir unha soa vez durante a etapa, cun plan especfco de reforzo ou
recuperacin e apoio, que ser organizado polos centros docentes de acordo co que esta-
bleza a consellera competente en materia educativa.
A repeticin considerarase unha medida de carcter excepcional e tomarase tras es-
gotar o resto das medidas ordinarias de reforzo e apoio para resolver as difcultades de
aprendizaxe do alumnado.
2. O equipo docente adoptar as decisins correspondentes sobre a promocin do
alumnado tomando especialmente en consideracin a informacin e o criterio do profeso-
rado titor.
Atenderase especialmente aos resultados das avaliacins individualizadas de tercei-
ro curso de educacin primaria e fnal de educacin primaria.
Artigo 14. Documentos ofciais de avaliacin
1. Os documentos ofciais de avaliacin son o expediente acadmico, as actas de ava-
liacin, os documentos de avaliacin fnal de etapa e de terceiro curso de educacin prima-
ria, o informe indicativo do nivel obtido na avaliacin fnal de etapa, o historial acadmico e,
no seu caso, o informe persoal por traslado.
Os documentos ofciais de avaliacin sern visados pola direccin do centro e levarn
as sinaturas autgrafas das persoas que corresponda en cada caso. Ao carn constarn o
nome e os apelidos de quen asina, as como a referencia ao cargo ou atribucin docente.
O historial acadmico e, de ser o caso, o informe persoal por traslado, considranse
documentos bsicos para garantir a mobilidade do alumnado por todo o territorio nacional.
2. Os resultados da avaliacin expresaranse nos termos de Insufciente (IN) para as
cualifcacins negativas, Sufciente (SU), Ben (BE), Notable (NT) ou Sobresaliente (SB)
para as cualifcacins positivas. A estes termos achegarselles unha cualifcacin numri-
ca, sen empregar decimais, nunha escala de un a dez, coas seguintes correspondencias:
Insufciente: 1, 2, 3 ou 4.
Sufciente: 5.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37424
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Ben: 6.
Notable: 7 ou 8.
Sobresaliente: 9 ou 10.
A nota media das cualifcacins numricas obtidas en cada unha das reas ser a media
aritmtica das cualifcacins de todas elas, redondeada centsima mis prxima e, en
caso de equidistancia, superior.
Os centros docentes podern propoer o outorgamento dunha Mencin Honorfca aos
alumnos e s alumnas que obtiveran Sobresaliente ao rematar educacin primaria nunha
rea e que demostren un rendemento acadmico excelente, cuxo outorgamento corres-
ponder consellera con competencias en materia de educacin.
3. As actas de avaliacin estenderanse para cada un dos cursos e pecharanse ao rema-
te do perodo lectivo ordinario e na convocatoria das probas extraordinarias, no seu caso.
Comprendern a relacin nominal do alumnado que compn o grupo xunto cos resultados
da avaliacin das reas e as decisins sobre promocin e permanencia.
As actas de avaliacin sern asinadas polo titor ou a titora do grupo e levarn o visto e
prace da direccin do centro.
4. O historial acadmico ser estendido en impreso ofcial, levar o visto e prace da
direccin e ter valor acreditativo dos estudos realizados. Como mnimo recoller os datos
identifcativos do ou da estudante, as disciplinas cursadas en cada un dos anos de esco-
larizacin, os resultados da avaliacin en cada convocatoria (ordinaria ou extraordinaria),
as decisins sobre promocin e permanencia, a media das cualifcacins obtidas en cada
unha das reas, o nivel obtido na avaliacin fnal de educacin primaria, a informacin re-
lativa aos cambios de centro, as medidas curriculares e organizativas aplicadas e as datas
en que se produciron os diferentes feitos.
5. Cando o alumno ou a alumna se traslade a outro centro para proseguir os seus es-
tudos, o centro de orixe remitir ao de destino, por peticin deste, copia do historial aca-
dmico de educacin primaria e o informe persoal por traslado. O centro receptor abrir o
correspondente expediente acadmico. A matriculacin adquirir carcter defnitivo logo de
recibida a copia do historial acadmico.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37425
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
O informe persoal por traslado conter os resultados das avaliacins que se realiza-
ran, a aplicacin, de ser o caso, de medidas curriculares e organizativas, e todas aquelas
observacins que se consideren oportunas acerca do progreso xeral do alumno ou da
alumna.
6. Tras rematar a etapa, o historial acadmico de educacin primaria entregarselles
aos pais, s nais ou s persoas que exerzan a titora legal do alumno ou alumna, e envia-
rase unha copia deste e do informe indicativo do nivel obtido na avaliacin fnal de etapa
ao centro de educacin secundaria no que prosiga os seus estudos o alumno ou a alumna,
por pedimento do centro de educacin secundaria.
7. No referente obtencin dos datos persoais do alumnado, sa cesin duns centros
docentes a outros e seguridade e confdencialidade destes, atenderase o disposto na
lexislacin vixente en materia de proteccin de datos de carcter persoal e, en todo caso,
ao establecido na disposicin adicional vixsima terceira da Lei orgnica 2/2006, do 3 de
maio.
8. A custodia e o arquivamento dos expedientes acadmicos correspndelles aos cen-
tros docentes. O labor de cubrir e custodiar o expediente acadmico ser supervisado pola
inspeccin educativa.
A Consellera con competencias en materia de educacin establecer os procedemen-
tos oportunos para garantir a autenticidade dos datos refectidos no expediente acadmico
e a sa custodia.
9. Os documentos ofciais de avaliacin e os seus procedementos de validacin des-
critos nos apartados anteriores podern ser substitudos polos seus equivalentes realiza-
dos por medios electrnicos, informticos ou telemticos, sempre que quede garantida a
sa autenticidade, integridade, conservacin, e sempre que se cumpran as garantas e
os requisitos establecidos pola Lei orgnica 15/1999, do 13 de decembro, de proteccin
de datos de carcter persoal, pola Lei 11/2007, do 22 de xuo, de acceso electrnico dos
cidadns aos servizos pblicos, e pola normativa que as desenvolve.
O expediente electrnico do alumnado estar constitudo, polo menos, polos datos
contidos nos documentos ofciais de avaliacin e cumprir co establecido no Real decre-
to 4/2010, do 8 de xaneiro, polo que se regula o Esquema Nacional de Interoperabilidade
no mbito da Administracin electrnica.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37426
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
CAPTULO III
Proceso de aprendizaxe
Artigo 15. Principios metodolxicos
1. Nesta etapa poerase especial nfase na atencin diversidade do alumnado, na
atencin individualizada, na prevencin das difcultades de aprendizaxe e na posta en
prctica de mecanismos de reforzo tan pronto como se detecten estas difcultades.
2. A metodoloxa didctica ser fundamentalmente comunicativa, inclusiva, activa e par-
ticipativa, e dirixida ao logro dos obxectivos e das competencias clave. Neste sentido pres-
tarase atencin ao desenvolvemento de metodoloxas que permitan integrar os elementos
do currculo mediante o desenvolvemento de tarefas e actividades relacionadas coa reso-
lucin de problemas en contextos da vida real.
3. A accin educativa procurar a integracin das distintas experiencias e aprendizaxes
do alumnado e ter en conta os seus diferentes ritmos e estilos de aprendizaxe, favore-
cendo a capacidade de aprender por si mesmo e promovendo o traballo colaborativo e en
equipo.
4. A lectura constite un factor fundamental para o desenvolvemento das competencias
clave; de especial relevancia o desenvolvemento de estratexias de comprensin lectora
de todo tipo de textos e imaxes, en calquera soporte e formato. Co fn de fomentar o hbito
da lectura, os centros docentes organizarn a sa prctica docente de xeito que se garanta
a incorporacin dun tempo diario de lectura non inferior a trinta minutos.
5. A intervencin educativa debe ter en conta como principio a diversidade do alumnado,
entendendo que deste xeito se garante o desenvolvemento de todo el e mais unha aten-
cin personalizada en funcin das necesidades de cadaqun.
6. Prestarselle especial atencin durante a etapa atencin personalizada dos alum-
nos e das alumnas, realizacin de diagnsticos precoces e ao establecemento de meca-
nismos de reforzo para lograr o xito escolar.
7. Os mecanismos de reforzo, que debern poerse en prctica tan pronto como se
detecten difcultades de aprendizaxe, podern ser tanto organizativos como curriculares.
Entre estas medidas podern considerarse o apoio no grupo ordinario, os agrupamentos
fexibles ou as adaptacins do currculo.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37427
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
8. Para unha adquisicin efcaz das competencias e a sa integracin efectiva no curr-
culo, debern desearse actividades de aprendizaxe integradas que lle permitan ao alum-
nado avanzar cara aos resultados de aprendizaxe de mis dunha competencia ao mesmo
tempo.
9. Os centros docentes impartirn de xeito integrado o currculo de todas as linguas da
sa oferta educativa, co fn de favorecer que todos os coecementos e as experiencias
lingsticas do alumnado contriban ao desenvolvemento da sa competencia comuni-
cativa plurilinge. No proxecto lingstico do centro concretaranse as medidas tomadas
para a imparticin do currculo integrado das linguas. Estas medidas incluirn, polo menos,
acordos sobre criterios metodolxicos bsicos de actuacin en todas as linguas, acordos
sobre a terminoloxa que se vaia empregar, e o tratamento que se lles dar aos contidos,
aos criterios de avaliacin e aos estndares de aprendizaxe similares nas distintas reas
lingsticas, de xeito que se evite a repeticin dos aspectos comns aprendizaxe de cal-
quera lingua.
Artigo 16. Alumnado con necesidades especfcas de apoio educativo
1. Para que o alumnado con necesidades especfcas de apoio educativo que requira
unha atencin educativa diferente ordinaria por presentar necesidades educativas espe-
ciais, difcultades especfcas de aprendizaxe, trastorno por dfcit de atencin e hiperactivi-
dade (TDAH), altas capacidades intelectuais, por se incorporar tarde ao sistema educativo
ou por condicins persoais ou de historia escolar poida alcanzar o mximo desenvolve-
mento das sas capacidades persoais e os obxectivos e as competencias da etapa, esta-
bleceranse as medidas curriculares e organizativas oportunas que aseguren o seu progre-
so axeitado, de conformidade co disposto nos artigos 71 a 79 bis da Lei orgnica 2/2006,
do 3 de maio.
2. Entre as medidas indicadas na epgrafe anterior considranse as que garantan que
as condicins de realizacin das avaliacins se adapten s necesidades do alumnado con
necesidades especfcas de apoio educativo.
3. A escolarizacin do alumnado con necesidades especfcas de apoio educativo rexe-
rase polos principios de normalizacin e inclusin e asegurar a sa non-discriminacin e
a igualdade efectiva no acceso e permanencia no sistema educativo.
4. A identifcacin e valoracin do alumnado con necesidades especfcas de apoio edu-
cativo e, de ser o caso, a intervencin educativa derivada desa valoracin, realizarase da
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37428
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
forma mis temper posible, nos termos que determine a consellera competente en mate-
ria de educacin. Os centros docentes debern adoptar as medidas necesarias para facer
realidade esa identifcacin, valoracin e intervencin.
5. Correspndelle consellera competente en materia de educacin establecer as con-
dicins de accesibilidade ao currculo do alumnado con necesidades educativas especiais,
os recursos de apoio que favorezan ese acceso e, de ser o caso, os procedementos opor-
tunos cando sexa necesario realizar adaptacins signifcativas dos elementos do currculo
dese alumnado Estas adaptacins se realizarn buscando o mximo desenvolvemento
posible das competencias clave, e a avaliacin continua e a promocin tomarn como re-
ferente os elementos fxados nas devanditas adaptacins.
6. Sen prexuzo da permanencia durante un curso mis na etapa, prevista no artigo 20.2
da Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio, a escolarizacin do alumnado con necesidades edu-
cativas especiais na etapa de educacin primaria nos centros docentes ordinarios poder
prolongarse un ano mis, sempre que iso favoreza a sa integracin socioeducativa.
7. A escolarizacin do alumnado con altas capacidades intelectuais, identifcado como
tal segundo o procedemento e nos termos que estableza a consellera competente en
materia de educacin, fexibilizarase nos termos que determine a normativa vixente. Esta
fexibilizacin poder inclur tanto a imparticin de contidos e a adquisicin de competen-
cias propias de cursos superiores como a ampliacin de contidos e competencias do curso
corrente, as como outras medidas.
8. Os plans de actuacin, as como os programas de enriquecemento curricular ade-
cuados s necesidades do alumnado con altas capacidades intelectuais, que lle corres-
ponde adoptar consellera competente en materia de educacin, permitirn desenvolver
ao mximo as capacidades deste alumnado e tern en consideracin o seu ritmo e o estilo
de aprendizaxe, as como o daquel alumnado especialmente motivado pola aprendizaxe.
9. A escolarizacin do alumnado que se incorpore de xeito tardo ao sistema educativo,
ao que se refre o artigo 78 da Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio, realizarase atendendo
s sas circunstancias, aos seus coecementos, sa idade e ao seu historial acadmico.
Quen presente un desfasamento no seu nivel de competencia curricular de mis de dous
anos poder ser escolarizado no curso inferior ao que lle correspondera por idade. No
caso de superar ese desfasamento, incorporarase ao curso correspondente sa idade.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37429
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
10. Para o alumnado que se incorpore de xeito tardo ao sistema educativo adoptaranse
as medidas de reforzo necesarias que faciliten a sa integracin escolar e a recuperacin,
de ser o caso, do seu desfasamento e que lle permitan continuar con aproveitamento os
seus estudos.
Artigo 17. Titora
1. A accin titorial orientar o proceso educativo individual e colectivo do alumnado, sen
prexuzo das competencias e da coordinacin co departamento de orientacin. O profe-
sorado titor coordinar a intervencin educativa do conxunto do profesorado que incida
sobre o mesmo grupo de alumnos e alumnas de acordo co que estableza a consellera
competente en materia de educacin, e manter unha relacin permanente coa familia,
atendendo conciliacin profesional e familiar, co fn de facilitar o exercicio dos dereitos
recoecidos no artigo 4.1.d) e g) da Lei orgnica 8/1985, do 3 de xullo, reguladora do de-
reito educacin e no artigo 6.1 da Lei galega 4/2011, do 30 de xuo, de convivencia e
participacin da comunidade educativa.
2. Cada grupo de alumnos e alumnas ter un mestre titor ou unha mestra titora,
designado/a pola persoa que exerza a direccin, por proposta da xefatura de estudos.
3. funcin das persoas titoras informar regularmente os pais, as nais ou persoas que
exerzan a titora legal do seu alumnado sobre o proceso educativo dos seus fllos e fllas.
Esta informacin realizarase cunha periodicidade trimestral e recoller as cualifcacins
obtidas en cada rea, as como a informacin relativa ao seu proceso de integracin so-
cioeducativa.
TTULO III
Programas educativos
Artigo 18. Bibliotecas escolares e lectura
1. Os centros docentes debern inclur dentro do seu proxecto educativo un programa
de centro de promocin da lectura (Proxecto Lector de Centro) no que integren as actua-
cins destinadas ao fomento da lectura, da escritura e das habilidades no uso, no trata-
mento e na producin da informacin, en apoio da adquisicin das competencias clave.
2. Este programa de centro ser o referente para a elaboracin dos plans anuais de
lectura que se incluirn na programacin xeral anual.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37430
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
3. As mesmo, os centros docentes contarn cunha biblioteca escolar, instrumento fun-
damental para o desenvolvemento do programa de promocin da lectura (Proxecto Lector
de Centro), como centro de referencia de recursos da lectura da informacin e da apren-
dizaxe e punto de encontro entre alumnado, profesorado e familias que facilite a comuni-
cacin, a creatividade, as aprendizaxes e o traballo colaborativo ademais de estimular os
intercambios culturais no centro.
4. Correspndelle direccin do centro a aprobacin do programa de promocin da
lectura logo da proposta realizada polo claustro de profesorado.
Artigo 19. Educacin dixital
1. A consellera con competencias en materia de educacin promover o uso das tecno-
loxas da informacin e da comunicacin na aula como medio didctico apropiado e valioso
para desenvolver as tarefas de ensino e aprendizaxe.
2. Os contornos virtuais de aprendizaxe que se empreguen nos centros docentes sos-
tidos con fondos pblicos facilitarn a aplicacin de plans educativos especfcos, desea-
dos polos centros docentes para a consecucin de obxectivos concretos do currculo, e
debern contribur extensin do concepto de aula no tempo e no espazo.
3. A consellera con competencias en materia de educacin ofrecer plataformas dixi-
tais e tecnolxicas de acceso para toda a comunidade educativa, que podern incorporar
recursos didcticos achegados polas administracins educativas e outros axentes para o
seu uso compartido.
4. Os centros docentes que desenvolvan o currculo completo nun contorno dixital de-
bern establecer un proxecto de educacin dixital que formar parte do seu proxecto edu-
cativo e deber contar coa aprobacin da consellera competente en materia educativa,
segundo o procedemento que se estableza.
Artigo 20. Promocin de estilos de vida saudables
1. Os centros docentes desenvolvern medidas especfcas dentro do seu proxecto edu-
cativo, de xeito que se promova a prctica diaria de deporte e exercicio fsico por parte dos
alumnos e das alumnas durante a xornada escolar, en relacin coa promocin dunha vida
activa, saudable e autnoma.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37431
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
2. O deseo, a coordinacin e a supervisin das medidas que se adopten sern asu-
midas polo profesorado coa cualifcacin ou especializacin adecuada, e de acordo cos
recursos dispoibles.
Disposicin adicional primeira. Adaptacin de referencias
1. As referencias realizadas pola normativa vixente s reas e disciplinas de educacin
primaria entenderanse realizadas s disciplinas correspondentes recollidas neste decreto.
2. As referencias contidas no punto 3 do artigo 6 do Decreto 79/2010, do 20 de maio,
para o plurilingismo no ensino non universitario de Galicia, relativas a Coecemento do
medio natural, social e cultural entndense feitas s Ciencias da natureza e s Ciencias
sociais, para os efectos da sa imparticin en lingua galega.
Disposicin adicional segunda. Ensinos de relixin
1. As ensinanzas de relixin incluiranse na educacin primaria de acordo co establecido
neste decreto.
2. A Consellera con competencias en materia de educacin garantir que, ao comezo
do curso, os pais, as nais ou as persoas que exerzan a titora legal poidan manifestar a sa
vontade de que o alumnado reciba ou non ensinanza de relixin.
3. A determinacin do currculo da ensinanza de relixin catlica e das diferentes confe-
sins relixiosas coas que o Estado espaol subscribiu acordos de cooperacin en materia
educativa ser competencia, respectivamente, da xerarqua eclesistica e das correspon-
dentes autoridades relixiosas.
4. A avaliacin da ensinanza da relixin realizarase de acordo co establecido no arti-
go 12 deste decreto.
Disposicin adicional terceira. Tarefas extraescolares
1. Os centros docentes podern inclur dentro da sa programacin xeral anual, segun-
do o marco de autonoma pedagxica e organizativa, as pautas e/ou criterios xerais sobre
o uso das tarefas extraescolares na etapa de educacin primaria, de xeito que entronque
co adecuado desenvolvemento das competencias clave do alumnado segundo os seus
distintos procesos e ritmos de aprendizaxe, atendendo a un principio de progresividade ao
longo da etapa educativa.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37432
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
2. No caso do seu establecemento, terase en conta un adecuado encaixe na vida das
familias, de xeito que se facilite a participacin activa das mesmas na aprendizaxe e a ade-
cuada conciliacin da vida persoal e familiar, con respecto aos tempos de lecer do alumna-
do. Ao tempo fomentarase a responsabilidade dos alumnos e alumnas na sa formacin e
a sa autonoma, en lia cunha cultura do esforzo e do traballo.
Disposicin adicional cuarta. Aprendizaxe de linguas estranxeiras
1. Na imparticin de disciplinas en linguas estranxeiras, os centros docentes aplicarn o
disposto no captulo IV do Decreto 79/2010, do 20 de maio, para o plurilingismo no ensino
non universitario de Galicia.
2. Os centros docentes que impartan unha parte das disciplinas do currculo en linguas
estranxeiras aplicarn, en todo caso, os criterios para a admisin do alumnado estable-
cidos na Lei orgnica 2/2006, do 3 de maio. En tales criterios non se incluirn requisitos
lingisticos.
Disposicin derrogatoria nica. Derrogacin normativa
A partir da total implantacin das modifcacins indicadas na disposicin fnal primeira,
quedar derrogado o Decreto 130/2007, do 28 de xuo, polo que se establece o currculo
da educacin primaria na Comunidade Autnoma de Galicia.
Igualmente, coa publicacin deste decreto quedar derrogada a Orde o 23 de xullo
de 2014 pola que se regula a implantacin para o curso 2014/15 dos cursos primeiro,
terceiro e quinto de educacin primaria na Comunidade Autnoma de Galicia, segundo o
calendario de aplicacin da Lei orgnica 8/2013, do 9 de decembro, para a mellora da ca-
lidade educativa, as como todas as disposicins de igual ou inferior rango que se opoan
ao disposto neste decreto.
Disposicin derradeira primeira. Calendario de implantacin
As modifcacins introducidas no currculo, a organizacin, os obxectivos, a promocin
e as avaliacins de educacin primaria implantaranse para os cursos primeiro, terceiro e
quinto no curso escolar 2014/15, e para os cursos segundo, cuarto e sexto no curso esco-
lar 2015/16.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37433
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Disposicin derradeira segunda. Desenvolvemento normativo
Facltase a persoa titular da Consellera de Cultura, Educacin e Ordenacin Universi-
taria para ditar cantas disposicins sexan precisas, no mbito das sas competencias, para
a execucin e desenvolvemento do presente decreto.
Disposicin derradeira terceira. Entrada en vigor.
Este decreto entrar en vigor o da seguinte ao da sa publicacin no Diario Ofcial de
Galicia.
Santiago de Compostela, catro de setembro de dous mil catorce
Alberto Nez Feijo
Presidente
Jess Vzquez Abad
Conselleiro de Cultura, Educacin e Ordenacin Universitaria
ANEXO I
Disciplinas troncais
rea de Ciencias da natureza.
Os coecementos cientfcos intgranse no currculo da educacin primaria para pro-
porcionar ao alumnado as bases dunha formacin cientfca e tecnolxica que contriba a
desenvolver as competencias necesarias para comprender a realidade, desenvolverse na
vida coti e interactuar co seu medio natural. O coecemento competencial integra un co-
ecemento de base conceptual (saber dicir), un coecemento relativo s destrezas (saber
facer) e un coecemento con grande infuenza social e cultural e que implica un conxunto
de valores e actitudes (saber ser). As competencias clave non se adquiren nun determinado
momento e permanecen inalterables, senn que implican un proceso de desenvolvemento
mediante o cal os individuos van adquirindo maiores niveis de desempeo no seu uso.
O argumento sinalado, que fala dun proceso, deber permitir a aproximacin ao mto-
do cientfco e ao uso das tecnoloxas de maneira secuenciada. Ao ingresar en educacin
primaria, o perodo evolutivo fala dun pensamento intuitivo, global e concreto: o alumnado
non est suxeito a unha previa anlise ou deducin lxica, senn que a sa expresividade
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37434
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
nace da intuicin ou da percepcin sensorial; as inicia o ensino primario cun conxunto de
ideas, representacins, coecementos, habilidades, destrezas e disposicins emocionais
e afectivas relacionadas co contorno, que estrutura en forma de esquemas xunto a teoras
ou hipteses que lle permiten dar resposta a todo o que sucede ao seu redor.
A interpretacin, comprensin, explicacin e expresin da realidade non son habilida-
des autnomas dunha determinada rea. Precisan da confuencia de todas as reas de co-
ecemento, favorecendo unha visin interdisciplinaria na que cada equipo docente e cada
mestra ou mestre desear, implementar e avaliar tarefas integradas contextualizadas
nas que o alumnado se implique nun proceso que o leve acadar un produto que satisfaga
as competencias que se sinalan, para cada particularidade.
O currculo da rea est formulado partindo do desenvolvemento cognitivo e emocional
no que se atopa o alumnado desta etapa, da concrecin do seu pensamento, das sas
posibilidades cognitivas, do seu interese por aprender e relacionarse cos seus iguais e co
contorno e da sa andaina cara a un pensamento mis abstracto ao fnal da etapa.
Todos os aspectos da rea de Ciencias da natureza son concibidos como mbitos de
aprendizaxe desde os cales se pode facer fncap na comprensin da realidade e no desen-
volvemento de actitudes crticas. Pretndese que os alumnos e as alumnas desenvolvan
as sas habilidades cognitivas de observar, comparar, ordenar, clasifcar, inferir, transferir,
representar, avaliar...
A adquisicin de conceptos cientfcos non debe ser o nico propsito da rea senn
que tamn debe lograr introducir o valor funcional da ciencia para que o alumnado sexa
quen de explicar fenmenos cotins proporcionndolles as ferramentas para explorar a
realidade natural de forma obxectiva, rigorosa e comprobada. Debe fomentar a curiosidade
sobre fenmenos novos ou problemas inesperados, a necesidade de respectar o medio
ambiente, o esprito de iniciativa e tenacidade, a confanza en si mesmo/a, a necesidade
de coidar do seu propio corpo, o pensamento crtico que non se contenta cunha actitude
pasiva, a fexibilidade intelectual, o rigor metodolxico e permitirlles pensar e desenvolver
o seu pensamento de forma independente as como respectar a opinin dos e das demais
e iniciarse na argumentacin e no debate de ideas.
Os contidos estn organizados en 5 bloques que, dada a sa interrelacin, non deben
ser traballados de forma illada senn integrada. O tratamento dos seus conceptos debe
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37435
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
permitir ao alumnado avanzar na adquisicin de ideas do coecemento cientfco e na sa
estruturacin e organizacin, de forma coherente e articulada. Por outra banda, os conti-
dos procedementais, relacionados co saber facer terico e prctico, han de permitir ao
alumnado iniciarse en coecer e empregar algunhas das estratexias e tcnicas habituais
na actividade cientfca, tales como a observacin, a identifcacin e anlise de problemas,
a recollida, a organizacin e o tratamento de datos, a emisin de hipteses, o deseo e
desenvolvemento da experimentacin, a busca de solucins e o emprego de fontes de
informacin, inclundo as proporcionadas polos medios tecnolxicos actuais e a comunica-
cin dos resultados obtidos. Para o desenvolvemento de actitudes e valores, os contidos
seleccionados han de promover a curiosidade, o interese, o respecto por si mesmo/a, polos
demais, pola natureza e cara ao traballo propio das ciencias experimentais, as como unha
actitude de colaboracin no traballo en grupo.
O bloque 1: iniciacin actividade cientfca, orintase basicamente aos coecementos
necesarios para a planifcacin, realizacin e posterior comunicacin dos resultados de
tarefas integradas, proxectos, experimentacins ou pequenas investigacins. Integra as
coecementos conceptuais, procedementais e actitudinais necesarios para o desenvolve-
mento dos catro bloques restantes tendo, polo tanto, carcter fundamental e transversal
para o desenvolvemento da rea.
O bloque 2: o ser humano e a sade, integra coecementos, habilidades e destrezas
encamiados ao coecemento do propio corpo e das interaccins deste cos demais seres
humanos e co medio, prevencin de condutas de risco e a desenvolver e fortalecer com-
portamentos responsables e estilos de vida saudables. Recolle tamn o coecemento de si
mesmo/a para valorarse como diferente, respectar a diversidade e para facilitar o equilibrio
emocional.
O bloque 3: os seres vivos, orintase fundamentalmente ao coecemento, respecto e
aprecio das plantas e dos animais, iniciacin aos outros reinos e ao interese por conser-
var a biodiversidade.
O bloque 4: materia e enerxa, incle contidos relacionados coas propiedades dos ma-
teriais e as diferentes formas de enerxa, as consecuencias medioambientais do seu uso,
as como a experimentacin de fenmenos fsicos e qumicos sinxelos.
O bloque 5: a tecnoloxa, aparellos e mquinas, incle basicamente contidos relaciona-
dos coas mquinas e cos aparellos de uso cotin, a enerxa que empregan e os avances
cientfcos e tecnolxicos que infen nas condicins de vida actual.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37436
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Por ltimo, establcense as seguintes orientacins metodolxicas:
Os contidos da rea de Ciencias da natureza estn interrelacionados cos doutras
reas polo que se potenciar un enfoque globalizador e interdisciplinario que tea en conta
a transversalidade da aprendizaxe baseada en competencias. Resulta imprescindible unha
estreita colaboracin entre os docentes no desenvolvemento curricular e na transmisin
de informacin sobre a aprendizaxe dos alumnos e das alumnas, as como cambios nas
prcticas de traballo e nos mtodos de ensinanza.
Os contidos conceptuais, procedementais e actitudinais deben ser traballados na aula
arredor da realizacin de tarefas integradas que faciliten a contextualizacin de apren-
dizaxes, proxectos, pequenas investigacins no medio, actividades de experimentacin,
resolucin de problemas concretos, realizacin de debates sobre temas de actualidade
(medioambientais, de sade, de consumo...), onde o alumnado avance no desempeo das
competencias clave ao longo da etapa, elixindo en cada caso a metodoloxa axeitada en
funcin das necesidades.
As estruturas de aprendizaxe cooperativa posibilitarn a resolucin conxunta de ta-
refas, proxectos e investigacins, fomentarn hbitos de traballo en equipo, a resolucin
pacfca de confitos e potenciarn unha axeitada atencin diversidade.
Resulta recomendable a aplicacin de diferentes tcnicas para a avaliacin do desem-
peo do alumnado como, por exemplo, o porfolio, as rbricas, os mapas mentais, diarios,
debates, probas especfcas, resolucin de problemas
Debe potenciarse a variedade de materiais e recursos, considerando especialmente
a integracin das tecnoloxas da informacin e da comunicacin no proceso de ensino-
aprendizaxe.
No currculo establcense os estndares de aprendizaxe avaliables que permitirn
defnir os resultados das aprendizaxes e que concretan mediante accins o que o alum-
nado debe saber e saber facer na rea de Ciencias da natureza. Estes estndares estn
graduados e secuenciados ao longo da etapa e, una vez fnalizada esta, debern estar
acadados e consolidados.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
3
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. INICIACIN ACTIVIDADE CIENTFICA
b
e
h
i
j
B1.1. Iniciacin actividade
cientfica.
B1.2. Realizacin de proxectos
con gua na sa estrutura e
presentacin de resultados.
B1.3. Busca guiada de
informacin en internet e noutros
soportes.
B1.4. Elaboracin guiada de
textos escritos bsicos, murais,
paneis, esquemas ou
presentacins para recoller
conclusins.
B1.1. Buscar, seleccionar
informacin de forma
guiada e comunicar os
resultados en diferentes
soportes.
CNB1.1.1. Busca e selecciona
informacin de forma guiada e
comunica o resultado de forma oral
e escrita, de maneira limpa, clara e
ordenada, en diferentes soportes.
CAA
CCL
CMCCT
CSIEE
CCEC
CD
CNB1.1.2. Manifesta certa
autonoma na observacin e na
planificacin de accins e tarefas e
ten iniciativa na toma de decisins.
CAA
CMCCT
CSIEE
a
b
c
m
B1.5. O traballo cooperativo.
B1.6. Iniciacin s tcnicas de
traballo. Recursos e tcnicas de
traballo intelectual.
B1.7. Hbitos de traballo, esforzo
e responsabilidade.
B1.2. Traballar de forma
cooperativa, respectando os
compaeiros/as, o material
e as normas de
convivencia.
CNB1.2.1. Utiliza estratexias para
traballar de forma individual e en
equipo e respecta os
compaeiros/as, o material e as
normas de convivencia.
CAA
CMCCT
CSC
CSIEE
BLOQUE 2. O SER HUMANO E A SADE
a
b
e
d
h
B2.1. Identificacin do home e da
muller como seres vivos.
B2.2. Comparacin con outros
seres vivos.

B2.1. Identificar
semellanzas e diferenzas
entre as persoas valorando
a diversidade.
CNB2.1.1. Identifica semellanzas e
diferenzas entre as persoas
valorando a diversidade.
CMCCT
CSC
CNB2.1.2. Recoece partes do
propio corpo.
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
3
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
k
m
B2.3. Observacin de igualdades
e diferenzas entre as persoas.
B2.4. Identificacin das partes do
corpo humano.
B2.5. Identificacin e
verbalizacin de emocins
(medo, tristura, enfado, ledicia) e
sentimentos propios e alleos.
CNB2.1.3. Verbaliza e comparte
emocins e sentimentos propios e
alleos.
CMCCT
CCL
CSC
a
b
d
h
k
m
B2.6. Hbitos que inflen nunha
vida saudable: alimentacin
variada e equilibrada, a hixiene
persoal, o exercicio fsico
regulado, o descanso e a
adecuada utilizacin do tempo de
lecer.
B2.2. Coecer e valorar a
relacin entre o benestar e
a prctica de determinados
hbitos: a hixiene persoal, a
alimentacin variada, o
exercicio fsico regulado
sen excesos ou o descanso
diario.
CNB2.2.1. Relaciona a vida
saudable cunha alimentacin
adecuada.
CMCCT
CSC
CNB2.2.2. Relaciona o exercicio
fsico, os hbitos de hixiene e o
tempo de lecer coa propia sade.
CMCT
CSC
b
c
e
g
h
B2.7. Identificacin de alimentos
diarios necesarios.
B2.8. Anlise e costumes na
alimentacin diaria.
B2.3. Desear, de forma
colectiva, un men semanal
de merendas saudables
para o recreo.
CNB2.3.1. Analiza os seus
costumes na alimentacin diaria e
aplica o men semanal de
merendas na escola.
CMCCT
CSIEE
BLOQUE 3. OS SERES VIVOS
e
h
B3.1. Os seres vivos: as plantas
e os animais.
B3.2. Identificacin das
B3.1. Identificar e explicar
en diferentes soportes, as
principais caractersticas
CNB3.1.1. Explica as principais
diferenzas entre plantas e animais
empregando diferentes soportes.
CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
3
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
l caractersticas e dos
comportamentos de animais e
plantas para adaptarse ao seu
medio.
das plantas e dos animais.
CNB3.1.2. Identifica e describe, con
criterios elementais, animais e
plantas do seu contorno.
CMCCT
CCL
CNB3.1.3. Amosa condutas de
respecto e coidado cara aos seres
vivos.
CMCCT
a
b
c
e
h
i
j
l
m
o
B3.3. Observacin e
identificacin de animais e
plantas do contorno.
B3.4. Clasificacin e rexistro dos
seres vivos do contorno segundo
criterios observables e variados
empregando diferentes soportes.
B3.5. Valoracin da
responsabilidade no coidado de
plantas e animais domsticos e
do contorno.
B3.2. Observar e identificar,
de maneira elemental e en
equipo, algn ser vivo no
seu medio natural ou na
aula e comunicar de xeito
oral e escrito os resultados,
empregando diferentes
soportes.
CNB3.2.1. Recolle datos a partir da
sa observacin e comuncaos
empregando diferentes soportes.
CMCCT
CCL
CAA
CSIEE
CD
BLOQUE 4. MATERIA E ENERXA
a
b
e
h
B4.1. Tarefas de reducin,
reutilizacin e reciclaxe na escola
e no seu contorno prximo.
B4.2. Uso responsable da auga
na vida coti
B4.3. Identificacin do rudo
como unha forma de
contaminacin acstica e de
fontes sonoras do contorno
prximo.
B4.1. Adoptar medidas de
proteccin medioambientais
e poelas en prctica na
escola.
CNB4.1.1. Reduce, reutiliza e
recicla obxectos na escola.
CMCCT
CSC
CSIEE
CNB4.1.2. Identifica e adopta
medidas de uso responsable da
auga na escola.
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
h
B4.4. Exploracin de materiais e
obxectos do contorno para
identificar propiedades fsicas
observables (cor, dureza, cheiro,
sabor e textura) e a sa utilidade.
B4.2. Experimentar e
manipular instrumentos e
obxectos sinxelos de uso
cotin identificando
algunhas propiedades
fsicas.
CNB4.2.1. Identifica cor, dureza,
cheiro, sabor e textura en materiais
e obxectos de uso cotin.
CMCCT
BLOQUE 5. A TECNOLOXA, OBXECTOS E MQUINAS
a
b
c
d
e
h
j
m
B5.1. Observacin e clasificacin
de aparellos e mquinas sinxelas
do contorno identificando a sa
utilidade e evitando estereotipos
sexistas.
B5.2. Manipulacin e observacin
do funcionamento de aparellos
sinxelos domsticos e escolares
(lapis, afialapis, telfono,
balanza, tesoira, espremedor
etc.)
B5.3. Montaxe e desmontaxe de
xogos e obxectos sinxelos
relacionados coa vida coti.
B5.1. Manexar obxectos e
aparellos simples
domsticos e escolares,
describir os seus materiais
e o seu funcionamento e
utilizalos con seguridade
evitando estereotipos
sexistas.
CNB5.1.1. Coece e nomea os
oficios das persoas do seu contorno
e evita estereotipos sexistas.
CMCCT
CSC
CCL
CNB5.1.2. Identifica e manexa
algns aparellos e mquinas
simples de uso cotin
empregndoos con seguridade e
evitando estereotipos sexistas.
CMCCT
CSC
CSIEE
a
b
h
i
B5.4. Identificacin dos
compoentes bsicos dun
ordenador.
B5.5 Coidado dos recursos
informticos.
B5.2. Empregar o
ordenador identificando os
compoentes bsicos e
coidando o seu uso.
CNB5.2.1. Identifica e nomea
correctamente as partes dun
ordenador cando traballa con el.
CMCCT
CD
CCL
CNB5.2.2. Emprega o ordenador de
forma guiada e fai un bo uso.
CMCCT
CD
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a

REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. INICIACIN ACTIVIDADE CIENTFICA
b
e
h
i
j
B1.1. Iniciacin actividade
cientfica.
B1.2. Realizacin de proxectos
con gua na sa estrutura e
presentacin de resultados.
B1.3. Busca guiada de
informacin en internet e noutros
soportes.
B1.4. Elaboracin guiada de
textos escritos bsicos, murais,
paneis, esquemas ou
presentacins para recoller
conclusins.
B1.1. Iniciarse na actividade
cientfica a travs de
proxectos: buscar,
seleccionar informacin de
forma guiada e comunicar
os resultados en diferentes
soportes.
CNB1.1.1. Manifesta certa
autonoma na observacin e na
planificacin de accins e tarefas e
ten iniciativa na toma de decisins.
CAA
CMCCT
CSIEE
a
b
c
m
B1.5. O traballo cooperativo.
B1.6. Iniciacin s tcnicas de
traballo. Recursos e tcnicas de
traballo intelectual.
B1.7. Hbitos de traballo, esforzo
e responsabilidade.
B1.2. Traballar de forma
cooperativa, respectando os
compaeiros/as, o material
e as normas de
convivencia.
CNB1.2.1. Utiliza estratexias para
traballar de forma individual e en
equipo e respecta os
compaeiros/as, o material e as
normas de convivencia.
CAA
CMCCT
CSC
CSIEE
BLOQUE 2. O SER HUMANO E A SADE
b
e
d
h
B2.1. Identificacin e observacin
das partes do corpo humano.
B2.2. Relacin co medio e co seu
contorno.
B2.1. Identificar
semellanzas e diferenzas
entre as persoas valorando
a diversidade.
CNB2.1.1. Identifica e describe as
partes do corpo humano e
comprao co doutros seres vivos.
CMCCT
CCL
CSC

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
k
m
B2.3. Recoecemento da
respiracin e da nutricin como
funcins vitais.
B2.4. Aceptacin do propio corpo
e do dos e das demais, coas sas
limitacins e posibilidades.
B2.5. Identificacin e
verbalizacin de emocins
(medo, tristura, enfado, ledicia,
felicidade) e sentimentos propios
e alleos.
CNB2.1.2. Recoece a respiracin e
a nutricin como funcins vitais.
CMCCT
CNB2.1.3. Verbaliza e comparte
emocins e sentimentos propios e
alleos.
CMCCT
CSC
CCL
a
b
d
h
k
m
B2.6. Hbitos saudables:
alimentacin, hixiene, exercicio
fsico e descanso.
B2.7. Hbitos de prevencin de
enfermidades e de accidentes no
seu contorno e identificacin de
comportamentos apropiados de
actuacin cando se producen.
B2.2. Relacionar os hbitos
de alimentacin, hixiene,
exercicio fsico e descanso
coa sade e coa
enfermidade.
CNB2.2.1. Coece algn trastorno
alimentario e as estratexias para a
sa prevencin.
CMCCT
CSC
CAA
CNB2.2.2. Relaciona o exercicio
fsico, o descanso e a adecuada
alimentacin coa propia sade.
CMCCT
CSC
b
c
e
h
B2.8. Pirmide alimentaria.
B2.9. Alimentos diarios
necesarios.
B2.10. Anlise de costumes na
alimentacin diaria.
B2.3. Desear, de forma
colectiva, un men semanal
de merendas saudables
para o recreo.
CNB2.3.1. Identifica os alimentos
diarios necesarios aplica o men
semanal de merendas na escola.
CMCCT
BLOQUE 3. OS SERES VIVOS
g
e
l
B3.1. Diferenzas entre seres
vivos e inertes.
B3.2. Identificacin das
caractersticas e dos
B3.1. Identificar as
principais caractersticas e
comportamentos de animais
e plantas para adaptarse ao
CNB3.1.1. Explica as diferenzas
entre seres vivos e inertes
observando o seu contorno.

CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
comportamentos de animais e
plantas para adaptarse ao seu
medio, tendo en conta o seu
contorno.
seu medio, tendo en conta o
seu contorno.
CNB3.1.2. Identifica e describe
animais e plantas do seu contorno,
empregando diferentes soportes.
CMCT
CCL
b
c
e
h
i
j
l
m
o
B3.3. Observacin dun animal ou
dunha planta no seu medio
natural ou reproducindo o medio
na aula, empregando diferentes
soportes: orais, escritos, grficos,
informticos, fotogrficos...
B3.4. Rexistro elemental da
observacin e do contraste de
datos entre os compaeiros/as.
B3.5. Valoracin da
responsabilidade no coidado de
plantas e animais domsticos.
B3.6. Respecto polos seres vivos
do contorno.
B3.2. Observar e rexistrar,
de maneira elemental e en
equipo, algn ser vivo no
seu medio natural ou na
aula e comunicar de xeito
oral e escrito os resultados,
empregando diferentes
soportes.
CNB3.2.1. Nomea e clasifica, con
criterios elementais a partir da
observacin, seres vivos do seu
contorno adoptando hbitos de
respecto.
CMCCT
CCL
CSC
BLOQUE 4. MATERIA E ENERXA
a
b
e
g
h
B4.1. Recoecemento da
presenza da auga e do aire no
medio fsico.
B4.2. Uso responsable da auga e
valoracin da importancia do aire
limpo para a vida.
B4.3. Tarefas de reducin,
reutilizacin e reciclaxe na escola
e no seu contorno prximo.
B4.1. Identificar e describir
a auga e o aire como
recursos fundamentais para
a vida, e tomar conciencia
da necesidade do seu uso
responsable.
CNB4.1.1. Valora e aplica usos
responsables da auga na escola.
CMCCT
CSC
CCL
CNB4.1.2. Reduce, reutiliza e
recicla residuos na escola.
CMCT
CSC
CSIEE
b
g
B4.4. Observacin dos efectos da
aplicacin dunha forza.
B4.2. Realizar experiencias
sinxelas para analizar
CNB4.2.1 Realiza experiencias
sinxelas sobre os efectos da
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h B4.5 Realizacin de experiencias
sinxelas para analizar efectos das
forzas sobre obxectos e
movementos cotins.
efectos das forzas sobre
obxectos e movementos
cotins.
aplicacin dunha forza en situacins
da vida cotin.
CSIEE
CNB4.2.2 Analiza os efectos das
forzas sobre obxectos e
movementos cotins.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 5. A TECNOLOXA, OBXECTOS E MQUINAS
a
b
c
d
e
h
m
B5.1. Observacin e clasificacin
de aparellos e mquinas sinxelas
do contorno identificando a sa
utilidade evitando estereotipos
sexistas.
B5.2. Manipulacin e observacin
do funcionamento de obxectos,
aparellos simples domsticos e
escolares, das partes que os
compoen e da enerxa que
necesitan para funcionar.
B5.3. Prevencin de riscos no
emprego de mquinas e aparellos
de uso cotin.
B5.1. Observar, manexar e
clasificar obxectos e
aparellos simples
domsticos e escolares
identificando a sa utilidade,
as partes que os compoen
e a enerxa que empregan.
CNB5.1.1. Identifica e coece a
diversidade de mquinas do seu
contorno e os beneficios que
producen na vida coti.
CMCCT
CSC
CNB5.1.2. Coece os oficios das
persoas do seu contorno e valora a
importancia de cada profesin, a
responsabilidade e a contribucin
social, evitando estereotipos
sexistas.
CMCCT
CSC
CNB5.1.3. Manexa obxectos
simples de uso cotin identificando
as situacins que poden xerar risco
e estereotipos sexistas.
CMCCT
CSC
a
b
h
i
B5.4. Identificacin dos
compoentes bsicos dun
ordenador.
B5.5 Coidado dos recursos
informticos.
B5.2. Empregar o
ordenador identificando os
compoentes bsicos e
coidando o seu uso.
CNB5.2.1. Identifica e describe as
partes dun ordenador durante o seu
uso.
CMCCT
CD
CCL
CNB5.2.2. Emprega o ordenador de
forma guiada e fai un bo uso.
CMCCT
CD
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a

REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. INICIACIN ACTIVIDADE CIENTFICA
b
e
g
h
i
B1.1. Realizacin de proxectos e
presentacin de resultados.
B1.2. Busca guiada de
informacin en internet e noutros
soportes.
B1.3. Utilizacin bsica de
tratamento de textos para a
presentacin de traballos.
B1.1. Realizar un proxecto
para a obtencin dun
produto como resultado dun
problema formulado,
elaborando con certa
autonoma documentacin
sobre o proceso.
CNB1.1.1. Busca, selecciona e
organiza a informacin importante,
obtn conclusins e comunica o
resultado de forma oral e escrita de
maneira ordenada, clara e limpa, en
diferentes soportes.
CAA
CCL
CMCCT
CSIEE
CD
CNB1.1.2. Manifesta certa
autonoma na observacin,
planificacin e execucin de accins
e tarefas e ten iniciativa na toma de
decisins.
CAA
CMCCT
CSIEE
b
e
h
B1.4. Iniciacin actividade
cientfica.
B1.2. Establecer
conxecturas de sucesos ou
problemas que ocorren no
seu contorno por medio da
observacin, e obter unha
informacin.
CNB1. 2.1. Establece conxecturas
de sucesos ou problemas do seu
contorno mediante a observacin
obtn unha informacin.
CAA
CMCCT
CSIEE
a
b
c
m
B1.5. O traballo cooperativo.
B1.6. Tcnicas de estudo e
traballo.
B1.7. Hbitos de traballo, esforzo
e responsabilidade.
B1.3. Traballar de forma
cooperativa apreciando o
coidado pola seguridade
propia e a dos seus
compaeiros/as, coidando
as ferramentas e facendo
un uso axeitado dos
materiais.
CNB1.3.1. Coece e aplica
estratexias para estudar e traballar
de forma eficaz individualmente e en
equipo, amosando habilidades para
a resolucin pacfica de conflitos.
CAA
CMCT
CSC
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 2. O SER HUMANO E A SADE
g
k
B2.1. O corpo humano e o seu
funcionamento.
B2.2. As funcins vitais.
Importancia dos sentidos en
relacin co medio.
B2.3. Recoecemento dos
cambios fsicos e persoais nas
diferentes etapas da vida das
persoas.
B2.1. Coecer a morfoloxa
externa do propio corpo e
os rganos mis
importantes para o seu
funcionamento.
CNB2.1.1. Explica a morfoloxa
externa do propio corpo, o seu
funcionamento nun sentido global e
os cambios nas distintas etapas da
vida.
CMCCT
CNB2.1.2. Coece os principais
rganos vitais e entende a sa
importancia no funcionamento do
organismo.
CMCCT
a
b
c
d
g
k
m
B2.4. Sade e enfermidade.
B2.5. Hbitos saudables:
alimentacin, hixiene, exercicio
fsico e descanso.
B2.6 Factores que producen as
enfermidades mis habituais:
carie, obesidade, gripe,
catarros...
B2.7. Coecemento de si
mesmo/a e dos e das demais:
emocins e sentimentos propios
e alleos.
B2.8. A relacin cos demais.
Toma de decisins.
B2.9 A igualdade entre homes e
mulleres.
B2.2. Identificar e explicar
as consecuencias para a
sade e o desenvolvemento
persoal de determinados
hbitos de alimentacin,
hixiene, exercicio fsico e
descanso deseando
protocolos para a sa
prevencin.
CNB2.2.1 Emprega hbitos de
hixiene, de exercicio e de
alimentacin sa na escola.
CMCCT
CSC
CNB2.2.2. Recoece algns
factores causantes das
enfermidades mis habituais (caries,
catarros, gripe e obesidade) e aplica
actuacins para sa prevencin.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
h
B2.10. Clasificacin dos
alimentos en funcin dos
nutrientes principais.
B2.11. Pirmide alimentaria.
B2.12. Anlise de dietas
equilibradas.
B2.3. Desear un men
equilibrado para a sa
idade.
CNB2.3.1. Clasifica alimentos en
funcin dos nutrientes principais.
CMCCT
CNB2.3.2. Diferencia entre dieta
equilibrada e non equilibrada e
elabora un men saudable na
escola.
CMCCT
CSC
CSIEE
BLOQUE 3. OS SERES VIVOS
b
g
e
l
i
o
B3.1. Diferenza entre seres vivos
e inertes.
B3.2. Identificacin de animais e
de plantas como seres vivos.
B3.3. Clasificacin de animais
vertebrados e invertebrados a
partir de caractersticas
observables.
B3.4. Clasificacin das plantas
(herbas, arbustos e rbores) a
partir de caractersticas
observables.
B3.5. Utilizacin guiada de claves
e de guas de animais e plantas
para a clasificacin e
identificacin dalgunhas especies
existentes en Galicia.
B3.6. Identificacin de cambios
observables que se producen nos
seres no contorno.
B3.1. Identificar e clasificar,
con criterios cientficos,
animais e plantas do seu
contorno prximo,
recoecer as sas
caractersticas principais e
buscar informacin en
fontes variadas.
CNB3.1.1. Observa, identifica e
recoece as caractersticas bsicas
e clasifica animais vertebrados e
invertebrados do seu contorno, con
criterio cientfico.
CMCCT
CSIEE
CNB3.1.2. Observa, identifica e
recoece as caractersticas das
plantas do seu contorno e
clasifcaas con criterio cientfico.
CMCCT
CCL
CSIEE
CNB3.1.3. Utiliza claves e guas
para a clasificacin de animais e
plantas.
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
c
e
h
i
j
l
m
o
B3.7. Observacin e comparacin
das diversas maneiras en que os
seres vivos realizan as funcins
vitais utilizando instrumentos
apropiados e medios audiovisuais
e tecnolxicos da maneira mis
precisa e rigorosa posible.
B3.8. Valoracin da
biodiversidade e interese pola
sa conservacin.
B3.2. Observar e rexistrar
de forma cooperativa, algn
proceso asociado ao ciclo
vital dun ser vivo, no seu
medio ou na aula.
Comunicar de xeito oral e
escrito os resultados,
empregando soportes
textuais variados.
CNB3.2.1. Coece as funcins de
relacin, reproducin e alimentacin
dun ser vivo e as explica
empregando diferentes soportes.
CMCCT
CNB3.2.2. Rexistra e comunica de
xeito oral e escrito os resultados da
observacin do ciclo vital
previamente planificado.
CMCCT
CCL
CSIEE
CD
BLOQUE 4. MATERIA E ENERXA
a
b
c
g
h
B4.1. Fontes de enerxa. A
enerxa e os cambios.
B4.2. Intervencin da enerxa na
vida coti.
B4.3. Uso responsable dos
recursos naturais do planeta.
Aforro enerxtico.
B4.4. A producin de residuos, a
contaminacin e o impacto
ambiental.
B4.5. Desenvolvemento de
actitudes individuais e colectivas
fronte a determinados problemas
mediombientais.
B4.1. Identificar, a partir de
exemplos da vida coti,
usos dos recursos naturais
e consecuencias dun uso
inadecuado facendo fincap
no aforro enerxtico e no
impacto medioambiental.
CNB4.1.1 Coece algunhas fontes
de enerxa, os seus usos e a sa
intervencin na vida coti.
CMCCT
CSC
CNB4.1.2. Emprega actitudes
responsables de aforro enerxtico e
de recollida de residuos na escola.
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
4
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
g
h
B4.6. Cambios de estado da
auga.
B4.7. O ciclo da auga.
B4.8. Identificacin de forzas
coecidas que fan que os
obxectos se movan ou deformen.
B4.2. Realizar experiencias
sinxelas e pequenas
investigacins para
recoecer os cambios de
estado da auga e os efectos
de forzas coecidas no
movemento dos corpos.
CNB4.2.1. Explica os cambios de
estado da auga en fenmenos
naturais e situacins da vida cotin.
CMCCT
CCL
CNB4.2.2. Realiza experiencias
sinxelas para identificar as forzas
que fan que os obxectos se movan
en situacins reais.
CMCCT
b
g
h
B4.9. Identificacin de
compoentes e preparacin
dunha mestura.
B4.3. Realizar mesturas
sinxelas con sustancias
relacionadas coa vida
domstica e do contorno,
achegando conclusins
sobre os resultados.
CNB4.3.1. Compara densidades de
diferentes sustancias que emprega
diariamente con respecto auga.
CMCCT
CNB4.3.2. Realiza algunhas
mesturas de uso domstico e
presenta conclusins dos
resultados.
CMCCT
BLOQUE 5: A TECNOLOXA, OBXECTOS E MQUINAS
a
b
e
g
B5.1. Manipulacin e observacin
do funcionamento de obxectos,
aparellos e mquinas sinxelas
(bicicleta, xoguetes, mbiles,
tesoiras, roda, manivelas,
espremedor, reloxo, pinzas,
triturador...).
B5.2. Importancia da ciencia e da
tecnoloxa para mellorar as
condicins de vida e de traballo.
B5.1. Manipular e observar
o funcionamento de
aparellos e mquinas
sinxelas simples e das
complexas mis habituais e
observar o seu uso na vida
coti.
CNB5.1.1. Coece e emprega
obxectos, aparellos e mquinas
sinxelas de uso cotin na escola
analizando o seu funcionamento.
CMCCT
CNB5.1.2. Identifica e explica a
enerxa que empregan obxectos,
aparellos e mquinas sinxelas de
uso habitual na vida coti.
CMCCT
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
c
d
e
g
h
j
m
B5.3. Planificacin e realizacin
dalgn obxecto ou mquina de
construcin sinxela.
B5.4. Manexo de ferramentas,
aparellos e mquinas de uso
domstico, superando
estereotipos sexistas.
B5.5. Prevencin de riscos no
emprego de mquinas de uso
cotin.
B5.2. Planificar e realizar a
construcin de forma
cooperativa dalgn obxecto
ou mquina sinxela para a
resolucin dun problema
formulado e presentar os
resultados en diferentes
soportes.
CNB5.2.1. Identifica e describe
oficios en funcin dos materiais, das
ferramentas e das mquinas que
empregan.
CMCCT
CCL
CSC
CNB5.2.2. Aplica os coecementos
ao deseo e construcin dalgn
obxecto ou aparello sinxelo,
empregando operacins
matemticas no clculo previo, as
como as tecnolxicas: unir, cortar,
pegar...
CMCCT
CCEC
CD

REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. INICIACIN ACTIVIDADE CIENTFICA
b
e
g
h
i
B1.1. Realizacin de proxectos,
pequenas investigacins e
presentacin de resultados.
B1.2. Interese por coidar a
presentacin dos traballos en
soporte dixital ou papel.
B1.3. Uso das TIC de xeito cada
vez mis autnomo para a busca
de informacin e para a sa
B1.1. Realizar un proxecto para
a obtencin dun produto como
resultado dun problema
formulado, elaborar con
autonoma documentacin
sobre o proceso e presentala en
diferentes soportes.
CNB1.1.1. Busca, selecciona e
organiza a informacin
importante, obtn conclusins e
comunica o resultado de forma
oral e escrita.
CAA
CCL
CMCCT
CSIEE
CNB1.1.2. Presenta os
traballos, en soporte dixital ou
papel, de maneira ordenada,
clara e limpa.
CCL
CMCCT
CD
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
comunicacin, empregando a
nivel bsico o tratamento de
textos (titulacin, formato, arquivo
e recuperacin dun texto,
cambios, substitucins e
impresin).
B1.4. Seguimento dunha
secuencia dada para atopar unha
informacin en internet e noutros
soportes.
CNB1.1.3. Manifesta autonoma
na planificacin e execucin de
accins e tarefas e ten iniciativa
na toma de decisins.
CAA
CMCCT
CSIEE
CNB1.1.4. Consulta e utiliza
documentos escritos, imaxes e
grficos.
CAA
CMCCT
CD
CNB1.1.5. Reflexiona sobre o
traballo realizado, saca
conclusins sobre como traballa
e aprende e elabora estratexias
para seguir aprendendo.
CAA
CMCCT
b
e
g
h
B1.5. Iniciacin actividade
cientfica.
B1.2. Establecer conxecturas de
sucesos ou problemas que
ocorren no seu contorno por
medio da observacin e obter
unha informacin.
CNB1.2.1. Establece
conxecturas de sucesos ou
problemas do seu contorno,
empregando medios propios da
observacin para obter unha
informacin.
CAA
CMCCT
CSIEE
CNB1.2.2. Emprega
axeitadamente o vocabulario
que corresponde a cada un dos
bloques de contidos.
CMCCT
CCL
a
b
c
B1.6. O traballo cooperativo.
B1.7. Tcnicas traballo. Recursos
e tcnicas de traballo individual.
B1.3. Traballar de forma
cooperativa apreciando o
coidado pola seguridade propia
e a dos seus compaeiros/as,
CNB1.3.1. Utiliza estratexias
para traballar de forma
individual e en equipo
amosando habilidades para a
CAA
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
k
m
B1.8. Hbitos de traballo, esforzo
e responsabilidade.
coidando as ferramentas e
facendo un uso axeitado dos
materiais.
resolucin pacfica de conflitos. CSIEE
BLOQUE 2. O SER HUMANO E A SADE
e
h
k
B2.1. O corpo humano e o seu
funcionamento.
B2.2. As funcins vitais.
Importancia dos sentidos en
relacin co medio. Descricin do
seu papel e formas para o seu
coidado habitual.
B2.3. Recoecemento dos
cambios fsicos e persoais nas
diferentes etapas da vida das
persoas.
B2.1. Coecer a morfoloxa
externa do propio corpo e os
rganos mis importantes para
o seu funcionamento.
CNB2.1.1. Localiza os principais
rganos vitais e entende a sa
importancia no funcionamento
do organismo.
CMCCT
CNB2.1.2. Recoece a
importancia dos sentidos para a
relacin co medio e as formas
de coidalos.
CMCCT
CCL
a
b
c
d
h
k
m
B2.4. Sade e enfermidade.
B2.5. Hbitos saudables:
alimentacin, hixiene, exercicio
fsico e descanso.
B2.6. Actitude crtica ante
prcticas e mensaxes que non
favorecen o correcto
desenvolvemento da sade.
B2.7. Factores que producen as
enfermidades mis habituais:
carie, obesidade, gripe,
catarros...
B2.2 Identificar e explicar as
consecuencias para a sade e o
desenvolvemento persoal de
determinados hbitos de
alimentacin, hixiene, exercicio
fsico e descanso.
CNB2.2.1. Identifica e adopta
hbitos de hixiene, de descanso
e de alimentacin sa e
diferencia prcticas e mensaxes
que son contraproducentes para
a sade.
CMCCT
CSC
CNB2.2.2 Identifica e valora as
sas habilidades persoais.
CSC
CSIEE
CNB2.2.3. Recoece algns
factores que producen as
enfermidades mis habituais
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.8. Coecemento de si
mesmo/a e dos e das demais:
emocins e sentimentos propios
e alleos. Valoracin das sas
habilidades persoais.
B2.9. A relacin cos demais.
Toma de decisins.
B2.10. A igualdade entre homes
e mulleres.
(carie, catarros, gripe,
obesidade) e aplica actuacins
para sa prevencin.
CNB2.2.4. Planifica, de forma
autnoma e creativa,
actividades de ocio e tempo
libre, individuais e en grupo.
CAA
CSC
e
h
B2.11. Clasificacin dos
alimentos en funcin dos
nutrientes principais.
B2.12. Identificacin de sistemas
de conservacin alimentaria.
B2.13. Pirmide alimentaria.
B2.14. Anlise de dietas
equilibradas.
B2.3. Desear un men
equilibrado para a sa idade.
CNB2.3.1. Clasifica e diferencia
alimentos en funcin dos
nutrientes principais.
CMCCT
CNB2.3.2. Identifica sistemas
de conservacin alimentaria.
CMCCT
CNB2.3.3. Analiza dietas e
elabora un men equilibrado na
escola.
CMCCT
BLOQUE 3. OS SERES VIVOS
b
h
e
l
i
o
B3.1. Diferenza entre seres vivos
e inertes.
B3.2. Identificacin de animais e
de plantas como seres vivos.
B3.3. Identificacin e clasificacin
de rochas a partir de
caractersticas observables.
B3.1. Identificar e clasificar, con
criterios cientficos, animais,
plantas e rochas do seu
contorno prximo, recoecendo
as sas caractersticas
principais, buscando
informacin en fontes variadas.
CNB3.1.1. Observa, identifica e
recoece as caractersticas
bsicas e clasifica animais
vertebrados e invertebrados do
seu contorno, con criterio
cientfico.


CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.4. Clasificacin de animais
vertebrados e invertebrados a
partir de caractersticas
observables.
B3.5 Clasificacin das plantas
(herbas, arbustos e rbores) a
partir de caractersticas
observables.
B3.6 Utilizacin guiada de claves
e de guas de animais e plantas
para a clasificacin e
identificacin dalgunhas especies
existentes en Galicia.
B3.7. Identificacin de cambios
observables que se producen nos
seres no contorno.
B3.8. Valoracin da
biodiversidade e interese pola
sa conservacin.
CNB3.1.2. Observa, identifica e
recoece as caractersticas
bsicas e clasifica plantas do
seu contorno, con criterio
cientfico.
CMCCT
CNB3.1.3. Utiliza claves e guas
para a clasificacin cientfica de
animais e plantas.
CMCCT
CAA
CNB3.1.4. Identifica hbitats de
seres vivos e elabora un
protocolo para respectar a
biodiversidade.
CMCCT
CCL
a
b
c
e
h
i
j
l
m
o
B3.9. Planificacin, observacin e
comparacin das diversas
maneiras en que os seres vivos
realizan as funcins vitais
utilizando instrumentos
apropiados e medios audiovisuais
e tecnolxicos da maneira mis
precisa e rigorosa posible.
Comunicacin dos resultados,
empregando distintos soportes
textuais.
B3.2. Planificar, observar e
comparar, empregando os
instrumentos e o material
necesarios e rexistrar de forma
cooperativa, algn proceso
asociado ao ciclo vital dun ser
vivo contrastando os rexistros
propios e os dos compaeiros
con informacin doutras fontes.
Comunicar de xeito oral e
escrito os resultados,
empregando soportes textuais
variados.
CNB3.2.1. Coece e explica as
funcins de relacin,
reproducin e alimentacin.
CMCCT
CNB3.2.2. Planifica, observa,
compara, rexistra e comunica,
empregando soportes textuais
variados, os resultados da
observacin do ciclo vital
previamente planificado.
CMCCT
CCL
CSIEE
CD
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 4. MATERIA E ENERXA
a
b
c
e
h
B4.1. O sol e a auga como fontes
de enerxa.
B4.2. Caractersticas e
propiedades do aire e actuacins
necesarias para evitar a sa
contaminacin.
B4.3 Valoracin da importancia
da boa calidade da auga e do
aire para a nosa sade e o
mantemento da vida.
B4.4. Intervencin da enerxa na
vida coti.
B4.5. Uso responsable dos
recursos naturais do planeta.
Aforro enerxtico.
B4.6. A producin de residuos, a
contaminacin e o impacto
ambiental.
B4.7. Desenvolvemento de
actitudes individuais e colectivas
fronte a determinados problemas
mediombientais.
B4.1. Identificar, a partir de
exemplos da vida coti, usos
dos recursos naturais e
consecuencias do seu uso
inadecuado facendo fincap no
aforro enerxtico e no impacto
medioambiental.
CNB4.1.1. Identifica e coece a
intervencin da enerxa nos
cambios da vida coti.
CMCCT
CSC
CNB4.1.2. Explica algunhas
caractersticas e propiedades do
aire e as actuacins necesarias
para evitar a sa contaminacin.
CMCCT
CCL
CSC
CNB4.1.3. Elabora protocolos
para mellorar os problemas
medioambientais da sa
contorna.
CMCCT
CSC
b
e
g
B4.8. Realizacin de experiencias
sinxelas sobre o comportamento
dos corpos (lupas, espellos, auga
e prismas) diante da luz.
B4.2. Realizar experiencias
sinxelas e pequenas
investigacins para recoecer
os cambios de certos corpos
CNB4.2.1. Investiga e explica o
comportamento de certos
corpos diante da luz.

CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h B4.9. Identificacin de forzas
coecidas que fan que os
obxectos se movan ou deformen.
diante da luz e os efectos de
forzas coecidas no movemento
dos corpos.
CNB4.2.2. Identifica forzas
coecidas que fan que os
obxectos se movan ou se
deformen a travs de
experiencias ou pequenas
investigacins.
CMCCT
b
e
g
h
B4.10. Realizacin de
experiencias con mesturas.
B4.11. Identificacin de
compoentes e preparacin
dunha mestura.
B4.12. Procedementos de
separacin.
B4.3. Realizar experiencias con
mesturas sinxelas de
substancias relacionadas coa
vida domstica e do contorno e
achegar conclusins sobre os
resultados.
CNB4.3.1. Compara densidades
de diferentes substancias de
uso cotin con respecto auga
e presenta conclusins en
diferentes soportes.
CMCCT
CNB4.3.2. Identifica e prepara
algunhas mesturas de uso
domstico.
CMCCT
CNB4.3.3. Separa compoentes
dalgunhas mesturas de uso
cotin presentando conclusins
sobre os resultados.
CMCCT
BLOQUE 5. A TECNOLOXA, OBXECTOS E MQUINAS
a
b
e
h
B5.1. Identificacin da enerxa
que fai funcionar as mquinas de
uso cotin e domstico e algns
operadores mecnicos (eixe,
roda, polea, plano inclinado,
engrenaxe, freo, panca, manivela
etc.).
B5.1. Manipular e observar o
funcionamento de aparellos e
mquinas sinxelas simples e
das complexas mis habituais e
o seu uso na vida cotin.
CNB5.1.1. Manipula e identifica
algunhas mquinas e aparellos
sinxelos e habituais na vida
coti, analizando o seu
funcionamento.
CMCCT
CSC
CSIEE
CNB5.1.2. Coece a enerxa
que empregan as mquinas de
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B5.2. Importancia da ciencia e da
tecnoloxa para mellorar as
condicins de vida e de traballo.
uso habitual e explica a
importancia da ciencia e a
tecnoloxa na vida coti.
CCL
a
b
c
d
e
h
j
m
B5.3. Planificacin e realizacin
dalgn obxecto ou mquina de
construcin sinxela.
B5.4. Manexo de ferramentas,
aparellos e mquinas de uso
domstico, superando
estereotipos sexistas.
B5.5 Prevencin de riscos no
emprego de mquinas de uso
cotin.
B5.2. Planificar e realizar a
construcin de forma
cooperativa dalgn obxecto ou
mquina sinxela para a
resolucin dun problema
formulado e presentar os
resultados en diferentes
soportes.
CNB5.2.1. Identifica e describe
oficios en funcin dos materiais,
das ferramentas e das
mquinas que empregan.
CMCCT
CCL
CSC
CNB5.2.2. Aplica os
coecementos ao deseo e
construcin dalgn obxecto ou
aparello sinxelo, empregando
operacins matemticas no
clculo previo, as como as
tecnolxicas: unir, cortar,
pegar...
CMCCT
CAA
CCEC
CD
CSIEE

REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1 - INICIACIN ACTIVIDADE CIENTFICA
b
e
h
i
B1.1. Iniciacin actividade
cientfica.
B1.2. Emprego de diferentes
fontes de informacin.

B1.1. Obter informacin relevante
sobre feitos ou fenmenos
previamente delimitados, facer
predicins sobre sucesos naturais,
integrar datos de observacin
directa e indirecta a partir da
CNB1.1.1. Busca, selecciona e
organiza informacin concreta e
relevante, analzaa, obtn
conclusins, elabora informes e
comunica os resultados en
diferentes soportes.
CCL
CSIEE
CAA
CD
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B1.3. Lectura de textos
propios da rea.
B1.4. Utilizacin das
tecnoloxas da informacin e
comunicacin para buscar e
seleccionar informacin,
simular procesos e comunicar
conclusins sobre os traballos
realizados.
B1.5. Uso progresivamente
autnomo do tratamento de
textos (axuste de pxina,
insercin de ilustracins ou
notas, imaxes etc.).
B1.6. Xestin de ficheiros.
consulta de fontes directa e
indirectas e comunicando os
resultados en diferentes soportes.
CNB1.1.2. Expresa oralmente e
por escrito, de forma clara e
ordenada contidos relacionados
coa rea manifestando a
comprensin de textos orais
e/ou escritos.
CCL
CMCCT
CNB1.1.3. Emprega de forma
autnoma o tratamento de
textos (axuste de pxina,
insercin de ilustracins ou
notas etc.).
CCL
CSIEE
CMCCT
CD
CNB1.1.4. Manexa estratexias
axeitadas para acceder
informacin dos textos de
carcter cientfico.
CMCCT
CAA
CCL
CNB1.1.5. Efecta bsquedas
guiadas de informacin na rede.
CAA
CMCCT
CD
CNB1.1.6. Coece e aplica
estratexias de acceso e traballo
na rede.
CAA
CMCCT
CD
a
b
c
d
B1.7. Aproximacin
experimental a cuestins
cientficas prximas sa
realidade.

B1.2. Establecer conxecturas tanto
respecto de sucesos que ocorren
dunha forma natural como sobre
os que ocorren cando se provocan
a travs dun experimento ou dunha
experiencia.
CNB1.2.1. Manifesta autonoma
na planificacin e execucin de
accins e tarefas e ten iniciativa
na toma de decisins.
CSIEE
CAA
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
5
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
h
i
B1.8. Traballo individual e
cooperativo.
B1.9. A igualdade entre homes
e mulleres.
B1.10. A conduta responsable.
B1.11. A relacin cos demais.
A resolucin pacfica de
conflitos.
B2.12. Toma de decisins:
criterios e consecuencias.
B1.13. Desenvolvemento de
hbitos de traballo, esforzo e
responsabilidade. Tcnicas de
traballo. Recursos e tcnicas
de traballo individual.
B1.14. Hbitos de prevencin
de enfermidades e accidentes,
na aula e no centro.
B1.15. Emprego de diversos
materiais, tendo en conta as
normas de seguridade.
B1.16. Elaboracin de
protocolos de uso das TIC na
aula.
B1.17. Valoracin da
necesidade de controlar o
tempo destinado s
tecnoloxas da informacin e
da comunicacin e do seu
poder de adiccin.

B1.3. Traballar de forma
cooperativa, apreciando o coidado
pola seguridade propia e a dos
seus compaeiros/as, coidando as
ferramentas e facendo uso
adecuado dos materiais.
CNB1.3.1. Utiliza estratexias
para realizar traballos de forma
individual e en equipo,
amosando habilidades para a
resolucin pacfica de conflitos.
CAA
CSC
CMCCT
CSIEE
CNB1.3.2. Coece e emprega
as normas de uso e de
seguridade dos instrumentos,
dos materiais de traballo e das
tecnoloxas da informacin e
comunicacin.
CMCCT
CSC
CD
CNB1.3.3. Utiliza algns
recursos ao seu alcance
proporcionados polas
tecnoloxas da informacin para
comunicarse e colaborar.
CD
CAA
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
c
e
g
h
i
B1.18. Planificacin e
realizacin de proxectos,
experiencias sinxelas e
pequenas investigacins,
formulando problemas,
enunciando hipteses,
seleccionando o material
necesario, montando,
realizando e extraendo
conclusins e presentando
informes en diferentes
soportes.
B1.4. Realizar proxectos,
experiencias sinxelas e pequenas
investigacins e presentar informes
coas conclusins en diferentes
soportes.
CNB1.4.1. Realiza proxectos,
experiencias sinxelas e
pequenas investigacins
formulando problemas,
enunciando hipteses,
seleccionando o material
necesario, realizando, extraendo
conclusins e comunicando os
resultados.
CMCCT
CCL
CAA
CSIEE
CNB1.4.2. Presenta un informe,
de forma oral ou escrita,
empregando soportes variados,
recollendo informacin de
diferentes fontes (directas,
libros, internet) cando traballa
de forma individual ou en equipo
na realizacin de proxectos,
experiencias sinxelas e
pequenas investigacins.
CMCCT
CCL
CSC
CD
CAA
CSIEE
BLOQUE 2. O SER HUMANO E A SADE
e
h
B2.1. As funcins vitais no ser
humano: recoecemento da
nutricin como unha funcin
vital para os seres humanos.
B2.2. Identificacin dos
aparellos relacionados con ela
(aparellos respiratorios,
dixestivo, circulatorio e
excretor).
B2.1. Identificar e localizar os
principais rganos implicados na
realizacin das funcins vitais do
corpo humano, establecendo
algunhas relacins fundamentais
entre eles.
CNB2.1.1. Identifica e localiza
os principais rganos implicados
na realizacin das funcins
vitais do corpo humano.
CMCCT
CNB2.1.2. Identifica as
principais caractersticas dos
aparellos respiratorio, dixestivo,
locomotor, circulatorio e excretor
e explica as principais funcins.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.3. Recoecemento das
caractersticas bsicas do
sistema reprodutor humano e
as diferenzas entre sexos.
Funcionamento do sistema
reprodutor.
B2.4. Descricin dos sentidos
e do sistema nervioso e
valoracin da sa importancia
en relacin co medio e co
resto dos seres humanos.
B2.5. O aparello locomotor.
a
b
c
d
h
k
m
B2.6. Sade e enfermidade.
Principais enfermidades que
afectan aos aparellos e
sistemas do organismo
humano.
B2.7. Hbitos saudables para
previr enfermidades.
B2.8. Trastornos alimenticios.
B2.9. Efectos nocivos do
consumo de alcohol e drogas.
B2.10. Tipos de dietas.
Elaboracin de mens
saudables. Clasificacin de
alimentos. Anlise de
etiquetas de produtos.
B2.3. Relacionar determinadas
prcticas de vida co adecuado
funcionamento do corpo,
adoptando estilos de vida
saudables, coecendo as
repercusins para a sade do seu
modo de vida.
CNB2.3.1. Investiga sobre
enfermidades relacionadas
cunha alimentacin inadecuada
e presenta conclusins en
diversos soportes.
CMCCT
CSC
CNB2.3.2. Coece os principios
das dietas equilibradas, e
elabora mens variados
identificando s prcticas
saudables.
CMCCT
CCL
CSC
CNB2.3.3. Recoece os efectos
nocivos do consumo de alcohol
e drogas.
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 3. OS SERES VIVOS
e
h
B3.1. Seres vivos e seres
inertes. Diferenciacin.
B3.2.Organizacin interna dos
seres vivos e estrutura dos
seres vivos: clulas, tecidos:
tipos; rganos; aparellos e
sistemas: principais
caractersticas e funcins.
B3.1. Coecer a estrutura dos
seres vivos: clulas, tecidos, tipos,
rganos, aparellos e sistemas.
Identificar as principais
caractersticas e funcins.
CNB3.1.1. Identifica e describe
a estrutura dos seres vivos:
clulas, tecidos, rganos,
aparellos e sistemas, nomeando
as principais caractersticas e
funcins de cada un deles.
CMCCT
CCL
e
h
l
B3.3. Os seres vivos:
caractersticas, clasificacin e
tipos.
B3.4. Os animais vertebrados
e invertebrados,
caractersticas e clasificacin.
B3.5. As plantas: a estrutura e
fisioloxa. A fotosntese.
B3.2. Coecer diferentes niveis de
clasificacin dos seres vivos,
atendendo s sas caractersticas
e tipos.
CNB3.2.1. Clasifica aos seres
vivos e nomea as principais
caractersticas atendendo ao
seu reino: Reino animal. Reino
das plantas. Reino dos fungos e
outros reinos empregando
criterios cientficos e medios
tecnolxicos.
CMCT
CNB3.2.2. Utiliza guas na
identificacin cientfica de
animais vertebrados,
invertebrados e plantas.
CMCCT
a
e
h
i
B3.6. As relacins entre os
seres vivos. Cadeas
alimentarias.
B3.7. Caractersticas e
compoentes dun ecosistema.
B3.3. Investigar as caractersticas
de ecosistemas do seu contorno
mediante a recollida de datos,
facendo hipteses, empregando
diversas fontes de informacin e
CNB3.3.1. Coece e explica,
con rigorosidade, as principais
caractersticas e compoentes
dun ecosistema.

CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
l
o
B3.8. Observacin e estudo
dun ecosistema prximo,
recoller datos, facer hipteses
e recollendo os resultados en
diferentes soportes.
B3.9. Actuacins humanas
que modifican o medio
natural. Extincin de especies.
B3.10. Interese pola
observacin e polo estudo
rigoroso de todos os seres
vivos.
B3.11. Emprego de medios
tecnolxicos para o estudo
dos seres vivos.
presentando os resultados en
diferentes soportes, mostrando
interese pola rigorosidade e
hbitos de respecto e coidado cara
aos seres vivos.
CNB3.3.2. Investiga con criterio
cientfico, ecosistemas prximos
e presenta resultados en
diferentes soportes.
CMCCT
CCL
CNB3.3.3. Identifica algunhas
actuacins humanas que
modifican o medio natural e as
causas de extincin de especies
e explica algunhas actuacins
para o seu coidado.
CMCCT
CSC
CNB3.3.4. Usa a lupa e outros
medios tecnolxicos para a
observacin cientfica.
CMCCT
CNB3.3.5. Observa e rexistra
algn proceso asociado vida
dos seres vivos, utiliza os
instrumentos e os medios
audiovisuais e tecnolxicos
apropiados e comunica de xeito
oral e escrito os resultados.
CMCCT
CCL
CD
BLOQUE 4. MATERIA E ENERXA
e
h
B4.1. Comparacin e
clasificacin dos materiais
segundo propiedades fsicas
observables: dureza,
solubilidade, estado de
agregacin e condutividade
trmica.
B4.1. Coecer e comparar para
clasificar materiais segundo as
sas propiedades observables:
dureza, solubilidade, estado de
agregacin e condutividade
trmica.
CNB4.1.1. Coece e clasifica
materiais segundo as sas
propiedades (dureza,
solubilidade, estado de
agregacin e condutividade
trmica).
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
g
h
B4.2. Diferentes
procedementos para a medida
da masa e do volume dun
corpo.
B4.3 Explicacin de
fenmenos fsicos
observables en termos de
diferenzas de densidade. A
flotacin nun medio lquido.
B4.2. Realizar experiencias
sinxelas e pequenas investigacins
para determinar: a masa e o
volume dun corpo e as principais
caractersticas da flotacin dos
corpos.
CNB4.2.1. Utiliza diferentes
procedementos para determinar
a medida da masa e do volume
dun corpo.
CMCCT
CNB4.2.2. Describe a diferenza
entre masa e volume.
CMCCT
CCL
CNB4.2.3. Identifica e explica as
principais caractersticas da
flotacin nun medio lquido.
CMCCT
CCL
a
e
h
B4.4. Fontes de enerxa e
materias primas: a sa orixe.
Enerxas renovables e non
renovables.
B4.5. Fontes de enerxas
renovables e non renovables.
O desenvolvemento
enerxtico, sostible e
equitativo.
B4.3. Identificar e explicar as
caractersticas das fontes de
enerxa renovables e non
renovables e a sa influencia no
desenvolvemento sostible.
CNB4.3.1. Identifica e explica as
diferenzas entre enerxas
renovables e non renovables e
argumenta sobre as accins
necesarias para o
desenvolvemento enerxtico,
sostible e equitativo.
CMCCT
CCL
CSC
b
c
e
g
h
i
B4.6. Realizacin de
experiencias sinxelas sobre
reaccins qumicas habituais
na vida coti e domstica: a
combustin, a oxidacin e a
fermentacin.
B4.7. Identificacin de
produtos qumicos habituais
no fogar e dos posibles riscos
para o organismo.
B4.4. Realizar experiencias
sinxelas, de forma cooperativa,
sobre reaccins qumicas habituais
na vida coti; formular problemas,
enunciar hipteses, seleccionar o
material necesario, extraer
conclusins e comunicar os
resultados en diferentes soportes.
CNB4.4.1. Realiza experiencias
sinxelas, en equipo, sobre
reaccins qumicas habituais na
vida coti; formular problemas,
enunciar hipteses, seleccionar
o material necesario, extraer
conclusins e comunicar os
resultados en diferentes
soportes.
CMCCT
CAA
CSIEE
CCL
CD
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.8. Identificacin na
etiquetaxe dos smbolos de
perigo mis comns.
CNB4.4.2. Identifica produtos
qumicos habituais no fogar e os
posibles riscos para o
organismo.
CMCCT
CNB4.4.3. Identifica e explica os
smbolos de perigo mis
comns na etiquetaxe.
CMCCT
CNB4.4.4. Respecta as normas
de uso, de seguridade, de
conservacin e de mantemento
dos instrumentos de
observacin e dos materiais de
traballo, na aula e no centro.
CMCCT
BLOQUE 5. A TECNOLOXA, OBXECTOS E MQUINAS
c
e
h
j
B5.1. Uso das mquinas
elctricas na vida coti e
domstica. Normas de
seguridade.
B5.2. As mquinas elctricas.
B5.3. A transmisin da
electricidade.
B5.4. Elementos dos circutos
elctricos.
B5.1. Planificar e construr, de
forma cooperativa, un circuto
elctrico simple que responda a un
problema dado, atendendo s
normas de seguridade.
CNB5.1.1. Observa e identifica
os elementos dun circuto
elctrico e constre un.
CMCCT
CSIEE
CNB5.1.2. Observa, identifica e
explica algns efectos da
electricidade da vida coti.
CMCCT
CCL
CNB5.1.3. Expn exemplos de
materiais condutores e illantes,
argumentado a sa exposicin.
CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
e
h
i
B5.5. Efectos da electricidade.
B5.6. Condutores e illantes.
B5.2. Investigar sobre a evolucin
dun obxecto, aparello ou mquina
ao longo da historia, utilizando
distintas fontes de informacin e
presentando os resultados en
diferentes soportes.
CNB5.2.1. Coece algns dos
grandes descubrimentos e
inventos da humanidade e
explica os beneficios ou riscos
para sociedade.
CMCCT
CCL
CSC
CNB5.2.2. Valora e describe a
influencia do desenvolvemento
tecnolxico nas condicins de
vida e no traballo.
CMCCT
CCL
CSC
CNB5.2.3. Coece e explica
algns dos avances da ciencia
no fogar e na vida coti, na
medicina, na cultura e no lecer,
na arte, na msica, no cine e no
deporte e nas tecnoloxas da
informacin e a comunicacin.
CMCCT
CCL
CSC
CCEC
B5.7. A ciencia: presente e
futuro da sociedade.
Beneficios e riscos das
tecnoloxas e produtos.
Importantes descubrimentos e
inventos.

REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. INICIACIN ACTIVIDADE CIENTFICA
b
e
h
B1.1. Iniciacin actividade
cientfica.
B1.2. Emprego de diferentes
fontes de informacin.
B1.1. Obter informacin relevante
sobre feitos ou fenmenos
previamente delimitados, facendo
predicins sobre sucesos naturais,
CNB1.1.1. Busca, selecciona e
organiza informacin concreta e
relevante, analzaa, obtn
conclusins, elabora informes
CCL
CSIEE
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
i B1.3. Lectura de textos propios
da rea.
B1.4. Utilizacin das
tecnoloxas da informacin e
comunicacin para buscar e
seleccionar informacin,
simular procesos e comunicar
conclusins sobre os traballos
realizados.
B1.5. Uso progresivamente
autnomo do tratamento de
textos (axuste de pxina,
insercin de ilustracins ou
notas, imaxes etc.). Xestin de
ficheiros.
integrando datos de observacin
directa e indirecta a partir da
consulta de fontes directa e
indirectas e comunicando os
resultados en diferentes soportes.
para o rexistro de plan de
traballo e comunica, de forma
oral e escrita, as conclusins.
CD
CMCCT
CNB1.1.2. Expresa oralmente e
por escrito, de forma clara e
ordenada contidos relacionados
coa rea manifestando a
comprensin de textos orais
e/ou escritos.
CCL
CMCCT
CNB1.1.3. Emprega de forma
autnoma o tratamento de
textos (axuste de pxina,
insercin de ilustracins ou
notas etc).
CCL
CSIEE
CMCT
CD
CNB1.1.4. Manexa estratexias
axeitadas para acceder
informacin dos textos de
carcter cientfico.
CMCCT
CAA
CCL
b
h
B1.6. Aproximacin
experimental a cuestins
cientficas prximas sa
realidade.
B1.2. Establecer conxecturas tanto
respecto de sucesos que ocorren
dunha forma natural como sobre
os que ocorren cando se provocan
a travs dun experimento ou dunha
experiencia.
CNB1.2.1. Manifesta autonoma
na planificacin e execucin de
accins e tarefas e ten iniciativa
na toma de decisins,
identificando os criterios e as
consecuencias das decisins
tomadas.
CSIEE
CAA
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
c
e
g
h
i
B1.7. Traballo individual e
cooperativo.
B1.8. A igualdade entre homes
e mulleres. A conduta
responsable.
B1.9. A relacin cos demais. A
resolucin pacfica de
conflitos. Toma de decisins:
criterios e consecuencias.
B1.10. Tcnicas de traballo.
Recursos e tcnicas de
traballo individual.
Desenvolvemento de hbitos
de traballo, esforzo e
responsabilidade.
B1.11. Hbitos de prevencin
de enfermidades e accidentes,
na aula e no centro.
B1.12. Emprego de diversos
materiais, tendo en conta as
normas de seguridade.
B1.13. Elaboracin de
protocolos de uso das TIC na
aula.
B1.14. Valoracin da
necesidade de controlar o
tempo destinado s
tecnoloxas da informacin e
da comunicacin e o seu
poder de adiccin.
B1.3. Traballar de forma
cooperativa, apreciando o coidado
pola seguridade propia e a dos
seus compaeiros/as, coidando as
ferramentas e facendo uso
adecuado dos materiais
CNB1.3.1. Utiliza estratexias
para estudar e traballar de
forma eficaz, individualmente e
en equipo, amosando
habilidades para a resolucin
pacfica de conflitos.
CAA
CSC
CMCCT
CSIEE
CNB1.3.2. Coece e emprega
as normas de uso e de
seguridade dos instrumentos,
dos materiais de traballo e das
tecnoloxas da informacin e
comunicacin.
CMCCT
CSC
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
6
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
c
e
g
h
i
m
B1.15. Planificacin e
realizacin de proxectos,
experiencias sinxelas e
pequenas investigacins,
formulando problemas,
enunciando hipteses,
seleccionando o material
necesario, montando,
realizando e extraendo
conclusins e presentando
informes en diferentes
soportes.
B1.4. Realizar proxectos,
experiencias sinxelas e pequenas
investigacins e presentar informes
coas conclusins en diferentes
soportes.
CNB1.4.1. Realiza proxectos,
experiencias sinxelas e
pequenas investigacins
formulando problemas,
enunciando hipteses,
seleccionando o material
necesario, realizando, extraendo
conclusins e comunicando os
resultados.
CMCCT
CCL
CAA
CSIEE
CNB1.4.2. Presenta un informe,
de forma oral ou escrita,
empregando soportes variados,
recollendo informacin de
diferentes fontes (directas,
libros, internet) cando traballa
de forma individual ou en equipo
na realizacin de proxectos,
experiencias sinxelas e
pequenas investigacins.
CCL
CMCCT
CSC
CD
CAA
CSIEE
BLOQUE 2 - O SER HUMANO E A SADE
e
h
B2.1. O corpo humano e o seu
funcionamento.
B2.2. Anatoma e fisioloxa.
B2.3. Clulas, tecidos,
rganos, aparellos e sistemas.
B2.4. Diferentes tipos de
clulas. Os virus e as
bacterias.
B2.1. Identificar e localizar os
principais rganos implicados na
realizacin das funcins vitais do
corpo humano e establecer
algunhas relacins fundamentais
entre elas e determinados hbitos
de sade.
CNB2.1.1. Identifica e localiza
os principais rganos implicados
na realizacin das funcins
vitais do ser humano.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
h
B2.5. As funcins vitais no ser
humano.
B2.6. Funcin de relacin
(rganos dos sentidos, sistema
nervioso e aparello locomotor).
B2.7. Funcin de nutricin
(aparellos respiratorio,
dixestivo, circulatorio e
excretor).
B2.8. Funcin de reproducin
(aparello reprodutor).
B2.2. Coecer o funcionamento de
clulas, tecidos, rganos,
aparellos, sistemas: a sa
localizacin, forma, estrutura,
funcins, coidados etc.
CNB2.2.1. Identifica e describe
as principais caractersticas dos
aparellos respiratorio, dixestivo,
locomotor, circulatorio e excretor
e explica as principais funcins.
CMCCT
CCL
a
b
c
d
h
k
m
B2.9. Sade e enfermidade.
B2.10. Principais enfermidades
que afectan aos aparellos e
sistemas do organismo
humano.
B2.11. Hbitos saudables para
previr enfermidades.
B2.12. Trastornos alimenticios.
B2.13. Efectos nocivos do
consumo de alcohol e drogas.
B2.14. Tipos de dietas.
B2.15. Anlise de etiquetas de
produtos.
B2.16. Avances da ciencia que
melloran a sade e a vida.
B2.3. Relacionar determinadas
prcticas de vida co adecuado
funcionamento do corpo,
adoptando estilos de vida
saudables e coecendo as
repercusins para a sade.
CNB2.3.1. Recoece estilos de
vida saudables e os seus
efectos sobre o coidado e
mantemento do funcionamento
global do corpo.
CMCCT
CCL
CSC
CNB2.3.2. Coece e explica os
principios das dietas
equilibradas, identificando as
prcticas saudables para previr
e detectar os riscos para a
sade.
CMCCT
CCL
CAA
CSC
CNB2.3.3. Recoece os efectos
nocivos do consumo de alcohol
e drogas.
CMCCT
CAA
CSC

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.17. Coecemento de
actuacins bsicas de
primeiros auxilios.
CNB2.3.4. Observa, identifica e
describe algns avances da
ciencia que melloran a sade
(medicina, producin e
conservacin de alimentos,
potabilizacin da auga etc.).
CMCCT
CCL
CSC
CNB2.3.5. Coece tcnicas de
primeiros auxilios, en situacins
simuladas e reais.
CMCCT
CSC
BLOQUE 3. OS SERES VIVOS
e
h
B3.1. Seres vivos, seres
inertes. Diferenciacin.
B3.2. Organizacion e
estrutura dos seres vivos:
clulas, tecidos: tipos;
rganos; aparellos e sistemas:
principais caractersticas e
funcins.
B3.1. Coecer a estrutura dos
seres vivos: clulas, tecidos, tipos,
rganos, aparellos e sistemas:
identificando as principais
caractersticas e funcins.
CNB3.1.1. Identifica e describe
a estrutura dos seres vivos:
clulas, tecidos, rganos,
aparellos e sistemas nomeando
as principais caractersticas e
funcins de cada un deles.
CCL
CMCCT
e
h
l
B3.3. Os seres vivos:
caractersticas, clasificacin e
tipos.
B3.4. Os animais vertebrados
e invertebrados,
caractersticas e clasificacin.

B3.2. Coecer diferentes niveis de
clasificacin dos seres vivos,
atendendo s sas caractersticas
e tipos.
CNB3.2.1. Identifica as
caractersticas e clasifica os
seres vivos:
- Reino animal.
- Reino das plantas.
- Reino dos fungos.
- Outros reinos.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.5. As plantas: estrutura e
fisioloxa. A fotosntese e a sa
importancia para a vida na
Terra.
CNB3.2.2. Utiliza guas na
identificacin cientfica de
animais e plantas.
CMCCT
CAA
CNB3.2.3. Explica a importancia
da fotosntese para a vida na
Terra.
CMCCT
CCL
a
e
h
l
i
o
B3.6. As relacins entre os
seres vivos. Cadeas
alimentarias. Poboacins,
comunidades e ecosistemas.
Caractersticas e compoentes
dun ecosistema.
B3.7. Ecosistemas: pradera,
poza, lagoa, bosque, litoral e
cidade e os seres vivos. A
biosfera, diferentes hbitats
dos seres vivos.
B3.8 Hbitos de respecto e
coidado cara aos seres vivos.
B3.9. Uso de medios
tecnolxicos para o estudo dos
seres vivos.
B3.10. Interese pola
observacin e polo estudo
rigoroso de todos os seres
vivos.
B3.3. Investigar as caractersticas
de ecosistemas do seu contorno
mediante a recollida de datos,
facendo hipteses, empregando
diversas fontes de informacin e
presentando os resultados en
diferentes soportes, mostrando
interese pola rigorosidade e
hbitos de respecto e coidado cara
aos seres vivos.
CNB3.3.1. Investiga e explica as
relacins entre os seres vivos.
Cadeas alimentarias.
Poboacins, comunidades e
ecosistemas.
CMCT
CCL
CNB3.3.2. Recoece e explica
algns ecosistemas: pradera,
charca, bosque, litoral e cidade
e os seres vivos que neles
habitan.
CMCCT
CCL
CNB3.3.3. Observa e identifica
diferentes hbitats dos seres
vivos facendo fincap no
coidado destes e nomea
algunhas causas de extincin de
especies.
CMCCT
CSC
CNB3.3.4. Usa a lupa e outros
medios tecnolxicos para a
observacin cientfica.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.11. Uso da lupa para a
observacin cientfica.
CNB3.3.5. Observa e rexistra
algn proceso asociado vida
dos seres vivos, utilizando os
instrumentos e os medios
audiovisuais e tecnolxicos
apropiados, comunicando de
xeito oral e escrito os
resultados.
CMCCT
CCL
CD
CAA
BLOQUE 4. MATERIA E ENERXA
e
h
B4.1. Concepto de enerxa.
Diferentes formas de enerxa.
A luz como fonte de enerxa.
B4.2. Electricidade: a corrente
elctrica. Circutos elctricos.
Magnetismo: o magnetismo
terrestre. O imn: o comps.
B4.3. Os cambios de estado.
As reaccins qumicas: a
combustin, a oxidacin e a
fermentacin.
B4.1. Coecer leis bsicas que
rexen fenmenos como a reflexin
da luz, a transmisin da corrente
elctrica, os cambios de estado e
as reaccins qumicas: a
combustin, a oxidacin e a
fermentacin.
CNB4.1.1. Investiga a travs da
realizacin de experiencias
sinxelas para achegarse ao
cocemento das leis bsicas
que rexen fenmenos como a
reflexin da luz, a transmisin
da corrente elctrica e os
cambios de estado.
CMCCT
CAA
CSIEE
CNB4.1.2. Investiga a travs da
realizacin de experiencias
sinxelas para achegarse ao
cocemento das leis bsicas
que rexen reaccins qumicas:
combustin, oxidacin e
fermentacin.
CMCCT
CAA
CSIEE
e
h
B4.4. Fontes de enerxa e
materias primas: a sa orixe.
Enerxas renovables e non
renovables.
B4.5. Fontes de enerxas
renovables e non renovables.
B4.2. Coecer as caractersticas
das fontes de enerxa e materias
primas renovables e non
renovables e relacionalas co
desenvolvemento enerxtico e
sostible.
CNB4.2.1. Identifica e explica
algunhas das principais
caractersticas das diferentes
formas de enerxa: mecnica,
lumnica, sonora, elctrica,
trmica e qumica.
CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
O desenvolvemento
enerxtico, sostible e
equitativo.
B4.6. Utilidade dalgns
avances, produtos e materiais
para a sociedade.
CNB4.2.2. Identifica e explica os
beneficios e riscos relacionados
coa utilizacin das enerxas
renovables e non renovables:
esgotamento, choiva cida,
radioactividade, expoendo
posibles actuacins para un
desenvolvemento sostible.
CMCCT
CSC
CCL
e
h
B4.7. Planificacin e
realizacin de experiencias
diversas para estudar as
propiedades de materiais de
uso comn e o seu
comportamento diante da luz,
o son, a calor, a humidade e a
electricidade.
B.4.8. Predicin de cambios no
movemento ou na forma dos
corpos por efecto das forzas.
B4.3. Planificar e realizar sinxelas
investigacins para estudar o
comportamento dos corpos diante
das forzas, a luz, a electricidade, o
magnetismo, a calor ou o son.
CNB4.3.1. Planifica e realiza
sinxelas experiencias e pred
cambios no movemento, na
forma ou no estado dos corpos
por efecto das forzas ou das
achegas de enerxa,
comunicando o proceso seguido
e o resultado obtido.
CAA
CMCCT
CSIEE
CCL
CNB4.3.2. Observa de xeito
sistemtico, aprecia e explica os
efectos da calor no aumento de
temperatura e dilatacin dalgns
materiais.
CMCCT
CCL
e
h
B4.9. Observacin dalgns
fenmenos de natureza
elctrica e os seus efectos (luz
e calor).
B4.4. Realizar experiencias
sinxelas e pequenas investigacins
sobre diferentes fenmenos fsicos
e qumicos da materia.
CNB4 4.1 Identifica,
experimenta e exemplifica
argumentando algns cambios
de estado e a sa
reversibilidade.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.10. Atraccin e repulsin
de cargas elctricas.
B4.11. Separacin de
compoentes dunha mestura
mediante destilacin, filtracin,
evaporacin ou disolucin.
B4.12. Reaccins qumicas: a
combustin, a oxidacin e a
fermentacin.
B4.13. Normas de prevencin
de riscos.
CNB4.4.2. Separa os
compoentes dunha mestura
mediante destilacin, filtracin,
evaporacin ou disolucin.
CMCCT
CNB4.4.3. Presenta conclusins
de procesos de investigacin,
experiencias sinxelas ou
proxectos sobre diferentes
fenmenos fsicos e qumicos
da materia, en diferentes
soportes.
CMCCT
CAA
CSIEE
CCL
CD
CNB4.4.4. Identifica e expn as
principias caractersticas das
reaccins qumicas: combustin,
oxidacin e fermentacin.
CMCCT
CAA
CNB4.4.5. Respecta as normas
de uso, de seguridade e de
mantemento dos instrumentos
de observacin e dos materiais
de traballo.
CMCCT
CSC
BLOQUE 5. A TECNOLOXA, OBXECTOS E MQUINAS
e
h
B5.1. Mquinas e aparellos.
Tipos de mquinas na vida
coti e a sa utilidade.
B5.2. Anlise de operadores e
emprego na construcin dun
aparello.
B5.1. Coecer os principios
bsicos que rexen as mquinas e
os aparellos.
CNB5.1.1. Identifica diferentes
tipos de mquinas e clasifcaas
segundo o nmero de pezas, o
xeito de accionalas e a accin
que realizan.

CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CNB5.1.2. Observa, identifica e
describe algns dos
compoentes das mquinas.
CMCCT
CCL
CNB5.1.3. Observa e identifica
algunha das aplicacins das
mquinas e dos aparellos e a
sa utilidade para facilitar as
actividades humanas.
CMCCT
CSC
g
h
j
B5.3. Construcin de
estruturas sinxelas que
cumpran unha funcin ou
condicin para resolver un
problema a partir de pezas
moduladas.
B5.2. Planificar a construcin de
obxectos e aparellos cunha
finalidade previa, empregando
fontes enerxticas, operadores e
materiais apropiados, realizando o
traballo individual e en equipo e
proporcionando informacin sobre
que estratexias se empregaron.
CNB5 2.1 Constre algunha
estrutura sinxela que cumpra
unha funcin ou condicin para
resolver un problema a partir de
pezas moduladas (escaleira,
ponte, tobogn etc.)
CMCCT
CAA
CSIEE
e
h
B5.4. A electricidade no
desenvolvemento das
mquinas.
B5.5. Elementos dos circutos
elctricos.
B5.6. Efectos da electricidade.
B5.7. Condutores e illantes.
B5.8. A relacin entre
electricidade e magnetismo.
B5.3. Realizar experiencias
sinxelas para coecer as leis
bsicas que rexen a transmisin da
corrente elctrica.
CNB5.3.1. Identifica os
elementos dun circuto elctrico,
constre un e explica algns
efectos da electricidade.
CMCCT
CSIEE
CCL
CNB5.3.2. Observa e identifica
as principais caractersticas dos
imns e relaciona electricidade
e magnetismo.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
7
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS DA NATUREZA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
h
B5.9. A ciencia: presente e
futuro da sociedade.
B5.10. Beneficios e riscos das
tecnoloxas e produtos.
B5.11. Importantes
descubrimentos e inventos.
B5.4. Coecer os principais
avances da ciencia e da
tecnoloxa.Identificar os beneficios
e riscos.
CNB5.4.1. Coece e explica
algns dos grandes
descubrimentos e inventos da
humanidade.
CCL
CMCCT
CSC
CNB5.4.2. Coece e explica
algns dos avances da ciencia
no fogar e na vida coti, na
medicina, na cultura e no lecer,
na arte, na msica, no cine e no
deporte e nas tecnoloxas da
informacin e a comunicacin.
CMCCT
CCL
CSC
CCEC

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37478
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
rea de Ciencias sociais.
A rea de Ciencias sociais ten como obxecto contribur ao desenvolvemento persoal e
social do alumnado, achegndolle os recursos necesarios para integrarse e participar de
forma activa na sociedade na que vive, partindo da comprensin da realidade fsica, social
e histrica mis prxima ata poder comprender o mundo dun xeito mis global.
O desenvolvemento persoal e social dos alumnos e alumnas como futuros cidadns e
cidads implica, por unha banda, coecer os mecanismos fundamentais da democracia
respectando as regras da vida colectiva e, por outra, interactuar coa contorna e o medio
velando pola sa conservacin ao seren estes bens comns e compartidos.
A mobilizacin de todos os recursos que conforman a rea contribuir adquisicin das
competencias clave e ao desenvolvemento integral do alumnado ao longo de toda a etapa.
Para iso, os elementos curriculares de Ciencias sociais debern abordarse desde un enfo-
que metodolxico prctico, integral, de uso social e con carcter funcional.
A rea das Ciencias sociais integra diversos mbitos de estudo, centrndose en aspec-
tos xeogrfcos, sociolxicos, econmicos e histricos. A organizacin de contidos da rea
por bloques establcese en base a estes mbitos co fn de facilitar a concrecin curricular
da rea e da etapa. En ningn caso, o desenvolvemento curricular se limitar a seguir esta
estrutura, senn que os contidos sern abordados dun xeito global e interdisciplinar.
Nun primeiro lugar, no bloque 1, se establecen os contidos comns da rea, facendo re-
ferencia s distintas tcnicas, estratexias e mtodos de traballo que potencian e favorecen
a adquisicin de aprendizaxes sobre o coecemento do medio por parte do alumnado. Polo
tanto, este bloque constite o eixe fundamental para abordar os elementos curriculares
dos outros bloques cun enfoque transversal. Supn, ademais, a iniciacin no coecemento
cientfco, non como saber disciplinar senn como un conxunto de procesos, destrezas e
actitudes que contriben a explorar e comprender a realidade.
O uso das ferramentas TIC tamn ten especial consideracin neste bloque pois se con-
sidera recurso fundamental, entre outras fontes, para a busca de informacin, simulacin
de procesos e presentacin de conclusins referidas s Ciencias sociais.
Por ltimo, neste apartado destaca a importancia que ten o traballo en equipo como
punto de partida para unha participacin activa e construtiva da vida social e como medida
de atencin diversidade que favorece o proceso de inclusin do alumnado.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37479
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
No bloque 2, O mundo no que vivimos, realzase o estudo da xeografa, tanto da con-
torna prxima, achegando ao alumnado realidade que coece, como de contextos mis
afastados para fomentar unha visin mis completa. No desenvolvemento deste bloque
utilizaranse diferentes tipos de fontes xeogrfcas de informacin: textos, cadros e grfcos,
esquemas, representacins cartogrfcas, fotografas e imaxes sintticas para identifcar
e localizar obxectos e feitos xeogrfcos, facendo especial atencin no territorio galego
e espaol. O bloque incle contidos que abranguen desde o Universo, a representacin
da Terra e a orientacin no espazo, a auga e o consumo responsable, o clima e o cambio
climtico, a paisaxe e os seus principais elementos (relevo, clima, hidrografa) e a inter-
vencin humana no medio e as sas consecuencias ambientais.
A travs dos contidos do bloque 3, Vivir en sociedade, ser posible iniciar un proceso
de comprensin das caractersticas dos distintos grupos sociais, respectando e valorando
as sas diferenzas e s persoas integrantes, a producin e reparto dos bens de consumo,
sectores de producin, a vida econmica dos cidadns e cidads, a capacidade empren-
dedora dos membros da sociedade e a funcin dinamizadora da actividade empresarial na
sociedade, a organizacin social, poltica e territorial galega e espaola e o coecemento
do territorio, institucins e poboacin europeas.
No bloque 4, As pegadas do tempo, traballarase a comprensin de conceptos como
o tempo histrico e a sa medida, a capacidade de ordenar temporalmente algns feitos
histricos e outros feitos relevantes, utilizando para iso as nocins bsicas de sucesin,
duracin e simultaneidade a travs da realizacin de cronogramas, lias do tempo, mapas
mentais, rbores xenealxicas, biografas etc. Investigarase sobre as grandes etapas his-
tricas da humanidade para adquirir unha idea da idade da historia, asociadas aos feitos
que marcan os seus inicios e seus fnais, sendo preciso coecer as condicins histricas,
eventos e persoas relevantes en diferentes perodos de tempo. importante para o alum-
nado adquirir as referencias histricas que lles permitan elaborar unha interpretacin per-
soal do mundo, a travs duns coecementos bsicos da historia de Galicia e de Espaa,
respectando e valorando os aspectos comns e de carcter diverso.
Neste bloque utilizaranse diversas fontes textuais e grfcas como mapas e calquera
outra representacin adecuada para a identifcacin e a anlise de procesos histricos.
O tratamento de todos os aspectos curriculares establecidos nos bloques comentados
anteriormente, a adquisicin efcaz das competencias clave por parte del alumnado e a
sa contribucin ao logro dos obxectivos da etapa educativa, requiren ter en conta unha
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37480
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
serie de principios metodolxicos e de organizacin que permitan avanzar cara mellora dos
resultados:
Deseo e desenvolvemento de propostas didcticas integradas, activas, contextua-
lizadas, cunha fnalidade e funcionalidade clara, planifcadas con rigor, que impliquen e
posibiliten a activacin da variedade de procesos cognitivos e contriban e aseguren o
desenvolvemento de todas as competencias ao longo de toda a etapa. Sern propostas de
traballo que xurdan dun problema, acontecemento ou inquedanza, que supoan un proce-
so de investigacin e accin que garanta a participacin activa do alumnado, a experimen-
tacin e a funcionalidade das aprendizaxes e que lle permita organizar o seu pensamento,
a refexin crtica e facilite o proceso de autorregulacin das aprendizaxes. O traballo por
proxectos, os estudos de casos, a aprendizaxe baseada en problemas, as experiencias
de aprendizaxe por servizo, as prcticas de aprendizaxe colaborativa, as prcticas de en-
sinanza e aprendizaxe baseadas no pensamento crtico e creativo e as experiencais en
comunidades de aprendizaxe seran propostas que responderan a ese perfl.
fundamental na rea de Ciencias sociais o aproveitamento dos recursos propios da
contorna, non soamente fsicos, senn tamn humanos. Neste sentido, consideraranse
as diferenzas interculturais como un aspecto enriquecedor que achega posibilidades de
aprendizaxe.
A planifcacin e o desenvolvemento destas propostas levan asociada a utilizacin de
diversos instrumentos de avaliacin: cartafol, diarios, rbricas, debates, mapas mentais,
probas especfcas etc. que evidencian os distintos graos de execucin das aprendizaxes.
Destaca o papel activo do alumnado no proceso de avaliacin, pois o uso do cartafol lle
permite potenciar a autonoma e desenvolver o pensamento crtico e refexivo.
Para a construcin e a consolidacin das aprendizaxes partirase, en todo momento,
dos coecementos previos do alumnado, do contexto mis prximo e do seu nivel evoluti-
vo, cognitivo e emocional. Este proceso implica a secuenciacin dos contidos partindo do
que eles xa coecen para as avanzar e ir de aprendizaxes mis simples cara outros mis
complexos.
O alumnado debe ser o protagonista das sas aprendizaxes, a construcin das apren-
dizaxes persoal e, polo tanto, moi diversa polo que se presentarn propostas de traballo
individual e de equipo que posibilitan a resolucin conxunta das tarefas e favorezan a in-
clusin do alumnado.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37481
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
O persoal docente deber buscar propostas e estratexias que activen ao alumnado
que promovan a curiosidade e a motivacin neste, de cara investigacin e resolucin de
problemas e que lle permitan ser consciente de que el o responsable das sas aprendi-
zaxes.
Desde o equipo educativo e as distintas comisins de coordinacin fomentarase unha
refexin metodolxica conxunta da que xurda unha proposta de centro comn, acordada
e compartida hora de desenvolver un currculo coherente cun enfoque global e interdis-
ciplinar que garanta o cumprimento dos principios pedagxicos que se propoen desde
a rea de Ciencias sociais. A existencia de contidos compartidos entre distintas reas fai
necesaria a dita coordinacin docente e a dita concepcin integral da proposta curricular.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. CONTIDOS COMNS
b
d
e
h
i
B1.1.O establecemento de
conxecturas, de predicins e, a
observacin, e experimentacin
como procesos bsicos que
favorecen a Iniciacin ao
coecemento cientfico.
B1. 2.Propostas de traballo que
xurdan dunha situacin problema,
acontecemento ou inquietude da
contorna que os rodea, que
supoa un proceso de
investigacin e accin por parte do
alumnado e facilite o proceso de
autorregulacin de aprendizaxes.
B1. 3 Introducin no uso das TIC e
outras fontes (directas e indirectas)
para obter informacin, analizala,
organizala,documentar o proceso
mediante o uso do cartafol e a
comunicacin das conclusins.
B1. 4 Planificacin, xestin e
presentacin dos traballos co fin
de acadar obxectivos.
B1.1.Realizar traballos de
investigacin que partan do
establecemento de
conxecturas, da observacin,
experimentacin e da toma de
conciencia dos sentimentos e
sensacins como medios
bsicos para obter informacin,
seleccionala, organizala,
extraer conclusins e
comunicalas sen esquecer a
introducin ao manexo das TIC
para este fin e valorando o
esforzo realizado.
CSB1.1.1.Fai conxecturas,
predicins e recolle
informacin a travs da
observacin e
experimentacin inicindose
no emprego das TIC e outras
fontes directas e indirectas,
selecciona a informacin
relevante e a organiza, obtn
conclusins sinxelas e as
comunica.
CAA
CCL
CD
CMCCT
CSB1.1.2.Manifesta
autonoma na planificacin e
execucin de accins e
tarefas coidando a sa
presentacin, ten iniciativa na
toma de decisins e asume
responsabilidades.
CSIEE
CAA
CSC
a
b
c
d
m
B1.5.O traballo en equipo.
B1.6.Iniciacin na creacin e o uso
de hbitos e tcnicas de estudo.
B1.7.Valoracin do esforzo e
coidado do material.

B1.2. Traballar en equipo e
adoitar un comportamento de
respecto e tolerancia ante as
achegas alleas.
CSB1.2.1.Participa en
actividades individuais e de
grupo adoitando un
comportamento responsable,
construtivo e solidario,
valorando o esforzo e o
coidado do material.
CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B1.8.A cooperacin e o dilogo
como valores democrticos e
recursos bsicos na resolucin
pacfica de conflitos.
B1.3.Empregar os mapas
mentais como unha tcnica
bsica de estudo.
CSB1.3.1.Elabora algns
mapas mentais sinxelos como
tcnica bsica de estudo.
CAA
h
o
B1.9.Utilizacin da terminoloxa
propia da rea.
B1.4.Coecer e iniciarse no
emprego da terminoloxa propia
da rea.
CSB1.4.1.Identifica a
terminoloxa propia da rea.
CCL
CMCCT
CSC
BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA
h
j
o
B2.1.A contorna fsica:
observacins das caractersticas
principais.
B2.1.Identificar os elementos
principais da contorna partindo
do mis prximo a travs da
observacin e uso das TIC.
CSB2.1.1.Elabora e recolle
informacin sobre aspectos da
sa contorna natural,
empregando imaxes, debuxos
e outras fontes includas as
TIC.
CMCCT
CD
CAA
CSB2.1.2 Describe os
elementos bsicos da sa
contorna mis prxima.
CMCCT
CCL
h
h
a
o
B2.2.O aire e a auga. Estudo das
sas caractersticas e propiedades
mediante a observacin,
experimentacin a travs sentidos
e a formulacin de conxecturas. A
importancia para a vida e
consumos responsables.
B2.2. Recoecer as
caractersticas bsicas do aire
e a auga observadas e
experimentadas a travs dos
sentidos.
CSB2.2.1.Describe as
caractersticas principais do
aire e da auga.
CMCCT
CCL
B2.3. Recoecer e valorar a
importancia que a auga e o aire
teen para a vida e reflexionar
sobre a importancia que o uso
responsable ten na sa
contorna mis prxima.
CSB2.3.1.Explica, de forma
sinxela, a importancia que o
uso responsable destes
elementos ten na sa
contorna mis prxima.
CMCCT
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
g
h
i
o
B2.3.O tempo atmosfrico.
Observacin e medicins sinxelas
dos fenmenos atmosfricos que
teen lugar no espazo prximo e a
sa simboloxa. Comprobacin
observado o tempo nos diferentes
medios de comunicacin: prensa,
prensa dixital,..
B2.4.Coecer os fenmenos
atmosfricos, a travs das
sensacins corporais, e
describir os que xorden con
mis frecuencia na sa
contorna identificndoos nun
mapa do tempo da prensa en
papel ou dixital.
CSB2.4.1.Nomea os
fenmenos atmosfricos mis
habituais no seu espazo
prximo e interpreta a
simboloxa bsica nun mapa
do tempo da prensa en papel
ou dixital.
CMCCT
CD
CCL
B2.5.Realizar medicins
sinxelas de datos con aparellos
cotis e facer pequenos
rexistros do tempo atmosfrico
a nivel local. Comprobacin co
tempo dos xornais.
CSB2.5.1.Realiza
observacins, sinxelas
recollidas de datos, rexistros e
comprobacin sobre o tempo
atmosfrico local.
CMCCT
CAA
h
g
e
B2.4.Os elementos do ceo, as
sas caractersticas e o seu
movemento como indicador do
paso do tempo. Experimentacin
do paso do tempo observando o
movemento do Sol e da La e
asocialo s diferentes partes do
da e noite.
B2.6.Identificar os elementos
que aparecen no ceo e coecer
a importancia que o Sol ten
para a vida.
CSB2.6.1.Nomea os
elementos presentes no ceo e
explica a importancia que o
Sol ten para a vida.
CMCCT
CCL
B2.7.Coecer a importancia
que o movemento dos
elementos do ceo teen como
indicador do paso do tempo: o
da, a noite e as partes do da.
CSB2.7.1.Relaciona o
movemento dos elementos do
ceo co cambio do da noite e
o paso do tempo ao longo do
da: ma, tarde e noite.
CMCCT
CAA
a
h
o
B2.5.Observacin, a travs dos
sentidos, da paisaxe que nos
rodea.Elementos naturais e
humanos da contorna. A
importancia do coidado da
natureza.
B2.8. Diferenciar entre os
elementos naturais e os
producidos pola man do home
existentes na contorna prxima
poendo exemplos.
CSB2.8.1.Diferencia entre
elementos da paisaxe natural
e a construda polo home e
identifica algunha das accins
humanas mis destacadas da
contorna prxima.
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.9. Valorar a importancia que
ten para a vida dos seres vivos
o coidado dos elementos da
paisaxe mis prxima.
CSB2.9.1.Identifica algunha
medida para a conservacin
da natureza mis prxima.
CSC
CMCCT
BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE
a
c
h
B3.1.Investigamos sobre as
relacins de parentesco e roles
familiares.
B3.1.Recoecer as relacins
simples de parentesco familiar
e os seus roles identificndose,
situndose e valorando
pertenza a unha familia con
caractersticas propias as
como contribundo ao reparto
equitativo das tarefas
domsticas entre os seus
membros.
CSB3.1.1.Identifica as
relacins de parentesco,
discrimina os roles familiares
e contribe ao reparto
equitativo das tarefas
domsticas entre os membros
da familia.
CMCCT
CSC
CAA
a
h
B3.2.A escola: organizacin
escolar, os membros e os seus
roles,espazos fsicos e recursos.
B3.2.Coecer e respectar todos
os elementos que conforman a
escola e as sas funcins.
CSB3.2.1.Identifica aos
membros da comunidade
escolar, describe as tarefas
que desenvolven e as
respectan.
CMCCT
CSC
CCL
a
h
B3.3.Os deberes e dereitos das
persoas. A asemblea de clase
como momento para a reflexin, o
dilogo, a escoita activa e a
resolucin pacfica de conflitos.

B3.3.Recoecer pertenza a
certos grupos e participar neles
respectando os principios
bsicos de convivencia.
CSB3.3.1.Respecta as
normas de convivencia
establecidas na familia e na
escola.
CSC

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
e
o
B3.4. A casa e o lugar no que vivo.
Estancias da casa e localizacin
na contorna: aldea, vila, cidade.
Elaboracin dun esbozo da
distribucin da casa.
B3.4. Identificar as partes da
casa e o uso que se fai nelas e
diferenciar entre os diferentes
tipos de vivendas que forman a
sa contorna.
CSB3.4.1. Identifica as partes
da casa, as representa nun
esbozo e coece e explica o
uso que se fai delas.
CMCCT
CAA
CSB3.4.2.Identifica diferentes
tipos de vivendas e describe
oralmente as diferenzas.
CCL
CCEC
B3.5. Coecer as
caractersticas bsicas da
contorna prxima e diferenciar
os conceptos de cidade, vila,
aldea.
CSB3.5.1.Explica a diferenza
entre cidade, vila e aldea e
sita a sa casa nalgunha
delas.
CCL
CMCCT
h
e
B3.5.Os medios de transporte.
Clasificacin e abastecemento.
B3.6.Coecer os medios de
transporte do seu mbito, as
caractersticas fundamentais e
os clasifica segundo a sa
funcin e uso.
CSB3.6.1.Clasifica os
diferentes medios de
transporte da contorna
segundo os seus usos,
funcins e caractersticas.
CMCCT
CAA
h
n
B3.6.Educacin viaria. Camiando
pola ra.
B3.7.Observar e discriminar
diferentes elementos viarios
que debera recoecer un pen
ou peoa para unha circulacin
ptima pola ra.
CSB3.7.1.Coece as sinais de
trfico necesarias para
camiar pola ra
correctamente: cores dos
semforos, pasos de pens
ou peoas, etc.
CSC
CAA
j
h
o
B3.7.Manifestacins culturais da
contorna.
B3.8.Coecer algunha das
grandes manifestacins
culturais que se celebran na
escola valorando a sa
diversidade e contribundo
sa conservacin.
CSB3.8.1.Cita e valora
algunha das festas propias do
outono, do inverno, da
primavera e do vern que se
celebran na contorna escolar
e contribe sa
conservacin.
CCEC
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO.
h
gc
h
e
B4.1.Uso e medidas do tempo.
Nocins bsicas: antes, despois,
da, mes. O paso do tempo: Lia
do tempo da sa historia persoal.
rbore xenealxica sinxela dos
membros da sa familia.
B4.1.Ordenar temporalmente, a
travs dunha lia do tempo, a
evolucin e algns feitos
relevantes da sa vida persoal
empregando mtodos sinxelos
de observacin e as unidades
de medida temporais bsicas.
CSB4.1.1.Localiza e explica,
nunha lia do tempo, a
evolucin e algns feitos
relevantes da sa vida persoal
e empregando as unidades de
medida do tempo mis
bsicas..
CSC
CAA
CCL
B4.2. Reconstrur a memoria
do pasado prximo partindo de
fontes familiares a travs da
realizacin dunha rbore
xenealxica sinxela dos
membros da sa familia.
CSB4.2.1.Explica oralmente
unha rbore xenealxica
sinxela dos membros da sa
familia.
CSC
CAA
CCL
h
g
e
B4.2.Sistemas de medida do
tempo. O da, a semana, os meses
e o ano. O calendario como
instrumento de medida do tempo.
Creacin dun calendario anual
propio establecendo os horarios
das xornadas escolares, as
semanas, os meses, as estacins
do ano, situando os aniversarios e
os acontecementos mis
importantes.
B4.3.Ser consciente do paso
do tempo empregando, como
unidades de medida, os das,
as semanas, os meses, o ano,
as estacins e o calendario
como instrumento para medir e
representar o paso tempo.
CSB4.3.1.Sabe o nmero de
das que ten unha semana e
os meses, nomea os meses
do ano e diferencia as
estacins segundo as sas
caractersticas.
CMCCT
CCL

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a

REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. CONTIDOS COMNS
b
d
e
h
i
B1.1.O establecemento de
conxecturas, de predicins e, a
observacin, e experimentacin
como procesos bsicos que
favorecen a Iniciacin ao
coecemento cientfico.
B1.2.Propostas de traballo que
xurdan dunha situacin problema,
acontecemento ou inquietude da
contorna que os rodea, que
supoa un proceso de
investigacin e accin por parte do
alumnado e facilite o proceso de
autorregulacin de aprendizaxes.
B1.3.Introducin no uso das TIC e
outras fontes (directas e
indirectas) para obter informacin,
analizala, organizala, documentar
o proceso mediante o uso do
cartafol e a comunicacin das
conclusins.
B1.4. Planificacin, xestin e
presentacin dos traballos co fin
de acadar obxectivos.
B1.1.Realizar traballos de
investigacin que partan do
establecemento de
conxecturas, da observacin,
experimentacin e da toma de
conciencia dos sentimentos e
sensacins como medios
bsicos para obter informacin,
seleccionala, organizala,
extraer conclusins e
comunicalas sen esquecer a
introducin ao manexo das TIC
para este fin e valorando o
esforzo realizado.
CSB1.1.1.Fai conxecturas,
predicins e recolle
informacin a travs da
observacin e
experimentacin inicindose
no emprego das TIC e outras
fontes directas e indirectas,
selecciona a informacin
relevante e a organiza, obtn
conclusins sinxelas e as
comunica.
CAA
CCL
CD
CMCCT
CSB1.1.2.Manifesta
autonoma na planificacin e
execucin de accins e
tarefas coidando a sa
presentacin, ten iniciativa na
toma de decisins e asume
responsabilidades.
CSIEE
CAA
CSC
a
b
c
B1.5.O traballo en equipo.
B1.6.Iniciacin na creacin e o uso
de hbitos e tcnicas de estudo.
B1.2.Traballar en equipo e
adoitar un comportamento de
respecto e tolerancia ante as
achegas alleas.
CSB1.2.1.Participa en
actividades individuais e de
grupo adoitando un
comportamento responsable,
CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
8
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
d
m
B1.7.Valoracin do esforzo e
coidado do material.
B1.8.A cooperacin e o dilogo
como valores democrticos e
recursos bsicos na resolucin
pacfica de conflitos.
construtivo e solidario,
valorando o esforzo e o
coidado do material.
B1.3.Empregar os mapas
mentais como unha tcnica
bsica de estudo.
CSB1.3.1.Elabora algns
mapas mentais sinxelos como
tcnica bsica de estudo.
CAA
h
o
B1.9.Utilizacin da terminoloxa
propia da rea.
B1.4.Coecer e iniciarse no
emprego da terminoloxa propia
da rea.
CSB1.4.1.Identifica a
terminoloxa propia da rea.
CCL
CMCCT
CSC
BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA
a
h
i
o
B2.1.Investigamos sobre os usos
da auga, os lugares nos que
aparece na contorna prxima e os
uso responsable desta
empregando as TIC.
B2.1. Recoecer a auga como
elemento natural analizando os
usos que o ser humano fai da
auga: domsticos, econmicos,
pblicos e deportivos
recreativos. O uso responsable
deste ben.
CSB2.1.1 Pon un exemplo de
cada un dos usos que, o ser
humano, fai da auga.
CMCCT
CD
CCL
CSB2.1.2. Realiza un uso
responsable da auga na sa
vida coti.
CSC
B2.2. Observar e localizar nun
mapa os lugares nos que hai
auga distinguindo entre zonas
de auga doce e salgada.
CSB2.2.1. Identifica os
lugares onde hai auga na
contorna e localiza, en mapas
sinxelos, como se distribe a
auga doce e salgada no
territorio.

CMCCT
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
h
o
B2.2.Os ecosistemas da contorna
e o ser humano.
B2.3. Coecer os elementos
bsicos que forman un
ecosistema, identificando as
actividades humanas que
orixinan desequilibrios neles e
espertando actitudes de
defensa, respecto e
recuperacin deles.
CSB2.3.1.Explica de maneira
sinxela os elementos bsicos
que forman un ecosistema
identificando as actividades
humanas que orixinan
desequilibrios neles e cita
algunha medida de respecto e
recuperacin.
CMCCT
CSC
CCL
B2.4 Realizar sinxelos traballos
dalgn ecosistema en concreto:
acutico, terrestre.
CSB2.4.1.Nomea os
elementos e as caractersticas
bsicas dos ecosistemas
sobre os que se investigou na
aula.
CMCCT
CCL
a
h
e
o
B2.3.A paisaxe natural. O coidado
e a contaminacin. Tipos de
paisaxes. A paisaxe natural que
nos rodea. Tipos de paisaxe e a
sa conservacin. Observacin de
diferentes tipos de paisaxe (a
travs de fotos, de imaxes da web,
libros), comparacin e
identificacin do tipo de paisaxe
que corresponde ao contexto no
que vive.
B2.5. Identificar as diferenzas
entre paisaxe natural e urbana,
analizando en grupo as
consecuencias que a
intervencin humana provoca
na conservacin da paisaxe
natural e definindo algunhas
medidas para a conservacin
desta.
CSB2.5.1.Identifica os
elementos da paisaxe natural
e urbana mais prxima.
CMCCT
CSB2.5.2.Describe as
paisaxes de costa
diferencindoas das de
interior.
CMCCT
CCL
CSB2.5.3.Coece e leva
practica accins positivas para
a proteccin do medio natural.
CMCCT
CSC
h
e
o
B2.4.Realizacin dun mapa mental
cos elementos mis significativos
que conforman a paisaxe da
localidade: relevo, ros, illas,
encoros, lagoas... e citar algunha
caracterstica deles.
B2.6.Identificar os elementos
bsicos que conforman a
paisaxe local e coecer
algunha caractersticas mis
significativa destes.
CSB2.6.1.Cita algns dos
elementos bsicos que
conforman a paisaxe local e
coece as caractersticas
mis significativa destes.
CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
e
o
B2.5.Rochas e minerais da
contorna: cor, textura, forma,
dureza. Usos bsicos destes
materiais.
B2.7.Identificar algunhas
rochas e minerais presentes na
contorna e recoecer algns
usos que as persoas fan deles.
CSB2.7.1.Identifica algns
minerais e rochas da sa
contorna e coece algns
usos aos que se destinan.
CMCCT
CCL
h
e
B2.6.Orientacins espaciais,
nocins bsicas que lle permitan
orientarse nun debuxo ou nun
plano sinxelo da contorna mis
prxima.
B2.8.Empregar correctamente
as nocins topolxicas bsicas
de posicin e proximidade para
orientarse na contorna mis
prxima.
CSB2.8.1.Elabora un esbozo
do plano do barrio no que este
situada a escola e desear
posibles itinerarios de acceso
desde a sa casa.
CMCCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE
a
c
h
o
B3.1.Quen goberna a ta
localidade? O Concello e os seus
servizos bsicos. O exercicio
activo da cidadana.
B3.1. Coecer organizacin
social da sa contorna prxima
e as sas formas de goberno e
diferenciar entre unha
localidade e un municipio.
CSB3.1.1.Describe a
organizacin social da
contorna mais prxima e as
sas formas de goberno e
diferencia entre que unha
localidade e un municipio.
CSC
CCL
B3.2.Identificar as funcins e
servizos dos seus diversos
organismos: bombeiros e
bombeiras, polica...
CSB3.2.1.Explica e valora as
funcins que desempean
algn dos servizos do
Concello.
CSC
CCL
B3.3.Recoecer a importancia
que o exercicio activo da
cidadana polas persoas que o
habitan ten para unha
convivencia pacifica.
CSB3.3.1. Describe algunhas
accins da cidadana que
contriben ao
desenvolvemento dunha
convivencia pacifica
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
h
d
B3.2.A pertenza a grupos sociais
da localidade: deportivos,
recreativos, culturais,..
B3.4. Manifestar satisfaccin
pola pertenza a un grupo e
respectar as caractersticas das
persoas coas que convivimos e
que pertencen a diferentes
grupos sociais.
CSB3.4.1.Amosa unha
actitude de aceptacin e
respecto ante as diferenzas
individuais nos grupos aos
que pertence e cos que
convive, nos xogos e nas
tarefas escolares.
CSC
a
d
h
j
o
B3.3.Investigacin sobre as
diferentes manifestacins culturais
da contorna.
B3.5.Recoecer algunha das
manifestacins culturais e
obras mais representativas da
comarca e da comunidade,
valorar a sa diversidade e
contribur sa conservacin.
CSB3.5.1.Explica oralmente
algunhas festas, costumes,
folclore,..propias da escola, da
cidade, da comunidade as
como algunha obra que sexa
moi representativa na
contorna prxima.
CSC
CCL
CCEC
d
h
e
B3.4. Os medios de comunicacin.
Impacto social.
B3.6.Analizar, de maneira
sinxela, os cambios que as
comunicacins provocaron nas
actividades persoais e sociais.
CSB3.6.1.Cita algns cambios
que provocaron, nas
actividades persoais e sociais,
a evolucin dos medios de
comunicacin.
CSC
CCL
h
g
o
B3.5.As profesins. Preparar unha
enquisa, para coecer as
profesins das familias do
alumnado do centro, analizar cales
son a as mis usuais. Indagar
sobre todo en aquelas que o
alumnado descoeza, as
ferramentas que empregan,
responsabilidade, servizos que
prestan e comunicar os resultados.
B3.7.Identificar as profesins
que non lle son tan familiares,
coecer un pouco sobre elas e
clasificalas segundo o servizo
que prestan comunidade e se
se realizan en fbricas ou ao
aire.
CSB3.7.1.Describe as
funcins das profesins que
lle son mis novas,
responsabilidades,
ferramentas que empregan e
o servizo que lle prestan
poboacin.


CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB3.7.2.Diferencia entre
traballos na natureza,
traballos nas fbricas e
traballos que prestan servizos.
CSC
CAA
a
h
n
B3.6.Seguridade viaria como
persoas viaxeiras e pens ou
peoas.
B3.8.Coecer e respectar as
normas bsicas do coidado e
seguridade viaria como pens e
peoas e como persoa usuaria
de medios de transporte.
CSB3.8.1.Explica as normas
bsicas viarias que ten como
viaxeiro ou viaxeira e como
pen ou peoa nos medios de
transporte.
CSC
CCL
CAA
CSB3.8.2.Recoece a
importancia do coidado e
limpeza da va pblica e dos
seus elementos.
CSC
BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO.
h B4.1.Conceptos temporais
bsicos: antes, despois, durante,
pasado, presente e futuro, ano e
dcada.
B4.1.Comprender e distinguir
os conceptos temporais:
pasado, presente e futuro.
CSB4.1.1.Utiliza os conceptos
temporais: pasado, presente e
futuro nas conversas da vida
coti.
CCL
CMCCT
h B4.2.O reloxo e o calendario como
instrumentos para medir o tempo.
A sa evolucin.
B4.2.Coecer os instrumentos
bsicos para a medida do
tempo, iniciarse no seu uso e
manexo.
CSB4.2.1.Coece os
instrumentos de medida do
tempo e se inicia no seu
manexo.
CMCCT
CAA
h


B4.3.Toma de conciencia do paso
do tempo investigando sobre a
evolucin dalgn elemento do
espazo prximo (os medios de
B4.3. Recoecer, comprender e
ordenar cronoloxicamente os
cambios producidos polo paso
do tempo na evolucin do
CSB4.3.1.Ordena
cronoloxicamente distintas
secuencias que indican a
evolucin no tempo de
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
g transporte,os medios de
comunicacin, a escola como
institucin, a evolucin dalgn
aparello), realizando unha rbore
xenealxica dunha persoa,
ordenando os feitos mis
importantes da sa vida, da
familia, da sa contorna...
obxectos, persoas, feitos ou
acontecementos sobre os que
se investigou.
obxectos, persoas, feitos ou
acontecementos sobre os que
se investigou.
CSB4.3.2.Describe algn
acontecemento vivido na
familia, na escola, na sa
contorna ou outros feitos
prximos expresndoos con
criterios temporais.

CCL
CSC
CMCCT
h
j
o
B4.4.O patrimonio histrico,
cultural e artstico. Coidado e
conservacin.
B4.4.Recoecer a cultura e o
patrimonio da contorna que nos
rodea comprendendo a
importancia da sa
conservacin.
CSB4.4.1.Coece a
importancia que ten a
conservacin dos restos
histricos para entender a
historia da vida humana.

CSC
CCEC
h
j
B4.5.Os museos como espazo de
aprendizaxe e de goce.
B4 5.Coecer que un museo,
cal a sa funcin e valorar o
seu papel gozando da
contemplacin de obras
artsticas.
CSB4.5.1.Explica que un
museo e cales son as sas
funcins.

CCL
CSC
CSB4.5.2.Recoece os
museos, e os sitios
arqueolxicos como espazos
de gozo e ocio.

CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a

REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. CONTIDOS COMNS
a
b
d
e
h
i
B1.1.Iniciacin ao coecemento
cientfico e a sa aplicacin nas
Ciencias sociais.
B1.2.Proposta de traballo que
xurda dun problema,
acontecemento ou inquietude e
que supoa un proceso de
investigacin e accin que garanta
participacin activa do alumnado e
facilite o proceso de
autorregulacin de aprendizaxes.
B1.3.Busca e seleccin de
informacin utilizando as
tecnoloxas da informacin e a
comunicacin e outras fontes
(directas e indirectas),
organizacin, anlise,
documentacin do proceso
mediante o uso do cartafol e
comunicacin das conclusins.
B1.4.Iniciativa emprendedora.
Planificacin, xestin e
presentacin dos proxectos co fin
de acadar obxectivos.
B1.1.Realizar un traballo de
investigacin que supoa a
busca, seleccin e organizacin
de informacin sobre a rea
(empregando as TIC e outras
fontes), a realizacin dun
produto, a documentacin do
proceso (a travs do uso do
cartafol) e a comunicacin do
resultados, valorando o esforzo
e amosando actitudes de
cooperacin, participacin e
respecto.

CSB1.1.1.Busca informacin
(empregando as TIC e outras
fontes directas e indirectas),
selecciona a relevante, a
organiza, analiza, obtn
conclusins sinxelas e as
comunica oralmente e/ou por
escrito.
CAA
CCL
CD
CMCCT
CSB1.1.2.Manifesta
autonoma na planificacin e
execucin de accins e
tarefas coidando a sa
presentacin, ten iniciativa na
toma de decisins e asume
responsabilidades.
CSIEE
CAA
CMCCT
a
b
B1.5.Emprego de tcnicas de
estudo individual e de estratexias
B1.2.Empregar estratexias de
traballo cooperativo, adoitar un
CSB1.2.1.Participa en
actividades individuais e de
CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
c
d
de traballo cooperativo. Valoracin
do esforzo e coidado do material.
B1.6.Participacin activa e
construtiva na vida social, uso das
normas de convivencia. A
cooperacin e o dilogo como
valores democrticos e recursos
bsicos na resolucin pacfica de
conflitos.
comportamento de respecto e
tolerancia ante as diferentes
ideas e achegas alleas nos
dilogos e debates.
grupo e, emprega estratexias
de traballo cooperativo
adoitando un comportamento
responsable, construtivo e
solidario e respecta os
principios bsicos do
funcionamento democrtico.
CMCCT
h
e
o
B1.7.Utilizacin da terminoloxa
propia da rea e do uso de textos
de carcter social, xeogrfico e
histrico.
B1.3.Coecer a terminoloxa
propia da rea e achegarse a
comprender textos sinxelos de
carcter social, xeogrfico e
histrico.
CSB1.3.1.Identifica a
terminoloxa propia da rea e
comprende textos sinxelos de
carcter social, xeogrfico e
histrico.
CCL
CMCCT
CSC
BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA
h B2.1.Sistema solar: o Sol e os
planetas. Deseo de maquetas,
presentacins ou animacins
empregando s TIC como
estratexia de reforzo da
aprendizaxe.
B2.1.Recoecer e situar os
elementos principais do sistema
solar: o Sol, os planetas e as
sas caractersticas bsicas
empregando as TIC.
CSB2.1.1.Identifica, localiza
os elementos principais do
Sistema Solar: o Sol, os
planetas e recoece algunha
das sas caractersticas
bsicas empregando as TIC.
CMCCT
CD
h
e
B2.2.O planeta Terra e a La, o
seu satlite. Caractersticas.
B2.3 Os movementos da Terra e a
La e as sas consecuencias: as
estacins do ano, o da e a noite.
B2.2.Localizar o planeta Terra e
a La no sistema solar
recoecendo as sas
caractersticas principais,
movementos e consecuencias
CSB2 2.1.Describe de forma
sinxela os movementos
terrestres, o eixe do xiro e os
polos xeogrficos.

CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
mis directas que producen na
sa vida diaria e na contorna
prxima.
CSB2.2.2.Expn, de maneira
sinxela, como se produce o
cambio entre o da e a noite e
as estacins do ano como
consecuencia dos
movementos terrestres.
CMCCT
CCL
CSB2.2.3.Identifica a La
como satlite da Terra e
describe algunha das sas
caracterstica principais.
CMCCT
CCL
h
e
B2.3.As capas da Terra:
caractersticas bsicas. Formacin
dun volcn. Simulacin da
erupcin dun volcn. Medidas para
a prevencin de danos.
B2.3.Identificar as capas da
Terra segundo a sa estrutura
sexa interna ou externa.
Explicar que un volcn, que
acontece no momento da
erupcin e algunhas medidas
de actuacin bsicas para a
prevencin de danos.
CSB2.3.1.Identifica, nomea e
describe as capas da Terra.
CMCCT
CCL
CSB2.3.2. Explica que un
volcn e que acontece cando
entra en erupcin e nomea
algunha medida para previr
danos.
CMCCT
CCL
CAA
h
g
o
B2.4.Formas de representar a
Terra. planos, mapas, planisferios
e globos terrqueos.
B2.4.Identificar as distintas
formas de representar a
superficie terrestre e localizar o
lugar no que vive.
CSB2.4.1.Recoece as
distintas formas de
representacin da Terra,
planos, mapas, planisferios e
globos terrqueos.
CMCCT
CCL
h
g
o
B2.5.Cartografa. Planos e mapas.
O planisferio. Escalas sinxelas.
Signos convencionais bsicos.
Orientacin no espazo.
Identificacin sobre planos e
B2.5.Distinguir entre planos e
mapas, inclundo os
planisferios, facendo sinxelas
interpretacins con escalas e
signos convencionais bsicos
CSB2.5.1. Diferencia entre
plano, mapa e planisferios,
interpreta unha escala sinxela
nun mapa e identifica signos
convencionais mis usuais e
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
mapas das diferentes rutas de
acceso escola, biblioteca,.. as
como dalgns elementos
representativos da localidade.
sobre mapas ou planos da sa
entorna prxima.
bsicos que poden aparecer
nel.
h
g
B2.6.Coecemento e uso de
diferentes tcnicas, estratexias e
instrumentos para orientarse no
espazo. Puntos cardinais.
B2.6.Orientarse no espazo
prximo empregando algunha
tcnica de orientacin e
instrumentos.
CSB2.6.1.Orientase no
espazo empregando algunha
tcnica de orientacin e
instrumento.
CMCCT
CAA
h
e
B2.7.A atmosfera. Fenmenos
atmosfricos. As nubes e as
precipitacins.
B2.7.Identificar a atmosfera
como escenario dos fenmenos
meteorolxicos, coecer algns
destes fenmenos mis
frecuentes na sa contorna e
explicar, de maneira sinxela
como se forman as nubes e as
precipitacin.
CSB2.7.1.Identifica e nomea
fenmenos atmosfricos e
describe as causas que
producen a formacin das
nubes e as precipitacins.
CMCCT
CCL
h
g
i
e
B2.8.Tempo atmosfrico.
Instrumentos de medicin de
variables meteorolxicas.
Construcin dunha estacin
meteorolxica sinxela. As TIC para
a recollida de datos e comparacin
da informacin obtida.
B2.8. Identificar os aparatos de
medida que se empregan para
na recollida de datos. Recoller
datos empregando as TIC,
representar e interpretar
grficos sinxelos e comparalos
coa informacin na web e
prensa dixital ou escrita.
CSB2.8.1.Identifica e sabe
usar os distintos aparellos de
medida que se utilizan para a
recollida de datos
atmosfricos.
CMCCT
CD
CAA
B2.9. Coecer cal e a funcin
dunha estacin meteorolxica e
facer pequenas observacins.
CSB2.9.1.Describe unha
estacin meteorolxica,
explica a sa funcin,
confecciona e interpreta
grficos moi bsicos de
temperaturas e precipitacins.
CSIEE
CAA
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
4
9
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
o
B2.9.Mapas do tempo atmosfrico
de Galicia.
B2.10 Interpretar o tempo
atmosfrico en mapas do
tempo sinxelos da comunidade
autnoma.
CSB2.10.1.Interpreta mapas
do tempo sinxelos de Galicia
distinguindo os seus
elementos principais.

CMCCT
CAA
h
o
B2.10. O clima. Grandes zonas
climticas mundiais. Comparacin
do clima do contorno co de outras
zonas.
B2.11.Diferenciar entre clima e
tempo atmosfrico, recoecer
as tres grandes zonas
climticas mundiais e
comparalas co clima do espazo
no que vive.
CSB2.11.1.Diferencia entre
clima e tempo atmosfrico.

CMCCT
CSB2.11.2.Nomea as tres
grandes zonas climticas do
planeta e identifica algunha
caracterstica principal que se
identifique co clima da sa
contorna.

CMCCT
CCL
h
e
B2.11. O ciclo da auga: fases. B2.12. Explicar como se
produce o ciclo da auga e as
sas fases relacionndoos cos
elementos da paisaxe da sa
contorna prxima.
CSB2.12.1. Escribe
ordenadamente as fases nas
que se produce o ciclo da
auga.

CMCCT
CAA
h
e
o
B2.12.Paisaxe: definicin,
elementos bsicos que
caracterizan as paisaxes de
Galicia. Caractersticas.
B2.13. Explicar que unha
paisaxe, os seus elementos
bsicos e recoecer os distintos
tipos de paisaxes de Galicia.
CSB2.13.1.Define paisaxe,
identifica os seus elementos e
recoece as diferentes tipos
de paisaxe bsicas na
comunidade autnoma.

CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.14. Localizar nun mapa os
principais elementos da
paisaxe: unidades de relevo e
ros mis importantes da
comunidade autnoma e
coecer algunha caracterstica
relevante de cada un deles.
CSB2.14.1. Localiza nun
mapa os principais elementos
da paisaxe: unidades de
relevo e ros mis importantes
da comunidade autnoma.
CMCCT
CAA
a
d
e
h
B2.13.A intervencin humana no
medio prximo. A contaminacin
atmosfrica e o cambio climtico.
Desenvolvemento sostible e
consumo responsable.
B2.15. Explicar a importancia e
as consecuencias da
intervencin humana no medio
prximo valorando a
necesidade dun
desenvolvemento sostible.
CSB2.15.1.Explica o impacto
e as consecuencias negativas
que a accin humana ten
sobre o medio mis prximo.
CSC
CCL
CSB2.15.2.Explica a
importancia de coidar a
atmosfera e as consecuencias
de non facelo.
CSC
CCL
CSB2.15.3 Propn algunhas
medidas para o
desenvolvemento sostible e
un consumo responsable.
CSC
CCL
BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE
a
e
h
o
B3.1.A organizacin social, poltica
e territorial da localidades e
comarca (funcin e organizacin).
Elaboracin dun mapa conceptual
de toda a organizacin.
B3.1.Expoer e explicar a
organizacin social, poltica e
territorial da contorna prxima a
travs da interpretacin dun
mapa mental.
CSB3.1.1.Describe a estrutura
bsica da organizacin social,
poltica e territorial da
contorna prxima.
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
h
o
B3.2.Manifestacins culturais e
lingsticas de Galicia
B3.2.Valorar a diversidade
cultural, social, poltica e
lingstica de Galicia
respectando as diferenzas.
CSB3.2.1.Recoece, partindo
da realidade galega, a
diversidade cultural, social,
poltica e lingstica nun
mesmo territorio como fonte
de enriquecemento cultural.
CSC
CEC
b
h
g
B3.3.Realizacin dun estudo
demogrfico da poboacin no
contexto do centro educativo que
simule a poboacin dun municipio
manexando os conceptos bsicos
da demografa e representando e
interpretando os datos en grficas.
B3.3.Comprender os principais
conceptos bsicos
demogrficos, a travs da
realizacin do estudo
demogrfico da poboacin no
contexto do centro educativo,
representar os datos en
grficas bsicas e comunicar os
resultados.
CSB3.3.1.Define demografa,
comprende os principais
conceptos demogrficos e os
representa en grficas
sinxelas.
CSC
CMCCT
CCL
h B3.4.As actividades econmicas e
produtivas da localidade.
Clasificacin por sectores.
Recursos naturais, materias
primas e produtos elaborados.
B3.4.Distinguir entre materias
primas e produtos elaborados e
asocialos cos diferentes
sectores produtivos e
econmicos da zona.
CSB3.4.1.Diferencia entre
materias primas e produtos
elaborados e os asocia cos
diferentes sectores produtivos
e econmicos da contorna.
CMCCT
CCL
n
h
B3.5.Educacin Viaria. Adquisicin
de coecementos bsicos que
contriban a consolidar condutas e
hbitos viarios correctos.
B3.5.Coecer as normas
bsicas e sinxelas de
circulacin e utilizalas como
persoa usuaria de medios de
transporte.
CSB3.5.1.Coece, utiliza e
respecta as normas bsicas
de circulacin.
CSC
BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO
h
o
B4.1. As pegadas da nosa historia:
duracin e datacin dos feitos
histricos mis significativos da
contorna e de Galicia.

B4.1.Coecer as nocins
bsicas de sucesin, duracin e
simultaneidade para ordenar
temporalmente algns feitos
histricos relevantes de Galicia.
CSB4.1.1.Recoece o sculo
como unidade de medida do
tempo histrico e localiza
feitos situndoos como
sucesivos a.C o d.C
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
Representacin do tempo histrico
a travs de lias do tempo.
CSB4.1.2.Sita nunha lia do
tempo feitos do pasado da sa
contorna datando os comezos
e finais das pocas
estudadas.
CMCCT
CAA
h
o
B4.2.A Prehistoria. A cultura
castrexa en Galicia.
B4.3.A escritura como fonte
histrica.
B4.4.A Idade Antiga en Galicia. A
romanizacin.
B4.2.Recoecer algns restos
ou acontecementos da
Prehistoria e Idade Antiga
(culturais, artsticos, e feitos)
que evidencien o paso do
tempo en Galicia e permitan
situalos temporalmente no
transcurso da historia.
CSB4.2.1.Identifica no tempo
e no espazo algns dos restos
ou acontecementos da
Prehistoria e da Idade Antiga
de Galicia, describindo
algunha caracterstica
fundamental.
CMCCT
CCEC
CSB4.2.2.Distingue entre
prehistoria e historia
recoecendo a importancia
das manifestacins escritas
como avances que supoen a
transicin entre esas pocas.
CSC
CCEC
CSB4.2.3.Describe algns
aspectos relacionados coa
forma de vida e as estruturas
bsicas de organizacin social
da cultura castrexa.
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
o
B4.5.Vestixios do pasado
localizados na contorna prxima
como fontes histricas para
coecer o pasado e como
elementos integrantes da contorna
actual. Os petrglifos e a
arquitectura megaltica, castrexa e
medieval.
B4.3.Recoecer algns
vestixios do pasado, presentes
na contorna prxima, como
fontes histricas para coecer o
pasado e como elementos
integrantes da contorna actual.
CSB4.3.1.Identifica algns
vestixios do pasado na
contorna e recoece o seu
valor como fonte histrica.
CSC
CCEC
d
h
o
B4.6.O noso patrimonio natural,
histrico e cultural. Os espazos
protexidos.
B4.4.Desenvolver a curiosidade
por coecer as formas da vida
humana no pasado, valorando
a importancia que teen os
restos para o coecemento e
estudo da historia e como
patrimonio cultural que hai que
coidar e legar.
CSB4.4.1.Identifica, valora e
respecta o patrimonio natural,
histrico, cultural e artstico do
contorno prximo e asume as
responsabilidades que supn
a sa conservacin e mellora.
CSC
CCEC

REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. CONTIDOS COMNS
a
b
d
B1.1.Iniciacin ao coecemento
cientfico, toma de conciencia das
sas fases e a sa aplicacin nas
Ciencias sociais.Proposta de
B1.1.Realizar un traballo de
investigacin que supoa a
busca, seleccin e organizacin
de informacin sobre
CSB1.1.1.Busca informacin
(empregando as TIC e outras
fontes directas e indirectas),
selecciona a informacin
CAA
CD
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
h
i
traballo que xurda dun problema,
acontecemento ou inquedanza e
que supoa un proceso de
investigacin e accin que garanta
participacin activa do alumnado e
facilite o proceso de
autorregulacin de aprendizaxes.
B1.2.Busca e seleccin de
informacin empregando as TIC e
outras fontes (directas e
indirectas), organizacin, anlise,
documentacin do proceso
(mediante uso do cartafoles) e
comunicacin das conclusins.
B1.3.Planificacin e xestin de
proxectos co fin de acadar
obxectivos. Iniciativa
emprendedora.
fenmenos previamente
delimitados, a realizacin dun
produto, a documentacin do
proceso e a comunicacin do
resultados.
relevante, a organiza, analiza,
obtn conclusins sinxelas e
as comunica oralmente e/ou
por escrito.
CCL
CSB1.1.2.Manifesta
autonoma na planificacin e
execucin de accins e
tarefas, ten iniciativa na toma
de decisins e asume
responsabilidades.
CSIEE
CAA
CSB1.1.3.Realiza as tarefas
encomendadas e presenta os
traballos de maneira
ordenada, clara e limpa.
CAA
CCL
CMCCT
a
b
c
d
B1.4.Emprego de tcnicas de
estudo individual e de estratexias
de traballo cooperativo. Valoracin
do esforzo e coidado do material.
B1.5.Participacin activa e
construtiva na vida social, uso das
normas de convivencia
B1.6 A cooperacin e o dilogo
como valores democrticos e
recursos bsicos na resolucin
pacfica de conflitos.
B1.2.Empregar estratexias de
traballo cooperativo, adoitar un
comportamento de respecto e
tolerancia ante as diferentes
ideas e achegas alleas nos
dilogos e debates, valorando o
esforzo e amosando actitudes
de cooperacin, participacin e
respecto cara aos demais.
CSB1.2.1.Participa en
actividades individuais e de
grupo, e emprega estratexias
de traballo cooperativo
valorando o esforzo e o
coidado do material.
CSC
CAA
CSB1.2.2.Adoita un
comportamento responsable,
construtivo e solidario
respectando diferentes ideas e
achegas nos debates,
CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
recoecendo a cooperacin e
o dilogo como principios
bsicos do funcionamento
democrtico.
b
e
h
i
o
B1.7.Utilizacin da terminoloxa
propia da rea.
- Elaboracin dun glosario da
rea.
B1.8.Fomento de Tcnicas de
animacin lectura de textos de
divulgacin das Ciencias sociais
(de carcter social, xeogrfico e
histrico).
- A prensa escrita e dixital como
fontes de informacin.
B1.9.Utilizacin e lectura de
diferentes linguaxes textuais e
grficos.
B1.3.Coecer e utilizar as
palabras claves e conceptos
necesarios para ser capaz de
ler, escribir e falar sobre
Ciencias sociais, as como
comprender diferentes
linguaxes recollidos en textos
de carcter social, xeogrfico
ou histrico.
CSB1 3.1.Emprega de
maneira axeitada o
vocabulario adquirido para ser
capaz de ler, escribir e falar
sobre Ciencias sociais.
CCL
CAA
CMCCT
CSC
CCB1.3.2.Expn oralmente de
forma clara e ordenada,
contidos relacionados coa
rea, que manifestan a
comprensin de textos orais e
/ou escritos de carcter
xeogrfico, social e histrico.
CCL
CMCCT
CSC
CAA
CSB1.3.3.Analiza
informacins relacionadas coa
rea e manexa imaxes,
tboas, grficos, esquemas,
resumos e as tecnoloxas da
informacin e a comunicacin.
CCL
CD
CMCCT
CSC
BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA
h
e
o
B2.1.A litosfera: placas tectnicas.
Os volcns, os terremotos e as
sas consecuencias.
B2.1.Coecer a formacin da
litosfera e a dinmica de placas
tectnicas e analizar as sas
influencias e consecuencias no
medio que o rodea.
CSB2.1..1 Coece e define a
formacin da litosfera e a
dinmica de placas tectnicas
e as sas consecuencias.
CMCCT
CAA
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
e
g
i
B2.2.Formas de representacin da
Terra: planos, mapas, planisferios
e globos terrqueos.
B2.3.Identificacin dos polos, o
eixe e os hemisferios.
B2.2.Explicar e comparar as
distintas formas de representar
a superficie terrestre
identificando os polos, o eixe e
os hemisferios e analizar cal
delas reflicte mellor a realidade
que representa.
CSB2.2.1.Explica e compara
as distintas formas de
representacin da Terra,
planos, mapas, planisferios e
globos terrqueos
identificando polos, eixe e
hemisferios.
CMCCT
CCL
CAA
h
g
i
B2.4.Os paralelos e meridianos.
As coordenadas xeogrficas:
latitude e lonxitude.
B2.3. Identificar e manexar os
conceptos de paralelos,
meridianos e coordenadas
xeogrficas para localizar
determinados puntos da Terra.
CSB2.3.1. Localiza diferentes
puntos da Terra empregando
os paralelos e meridianos e as
coordenadas xeogrficas.
CMCCT
CAA
h
g
e
i
B2.5.Planos, mapas e planisferios.
Mapas fsicos e polticos.
B2.6.Escalas e signos
convencionais dun mapa.
B2.7.Orientacin no espazo:
Elaboracin dun itinerario coa
axuda de ferramentas dixitais.
B2.4.Diferenciar correctamente
entre planos, mapas,
planisferios, mapas fsicos e
polticos, analizar e describir as
caractersticas mis relevantes
de cada un e interpretar a sa
escala e signos convencionais
bsicos de cara a orientarse
nun espazo determinado e
elaboracin dun itinerario
empregando as TIC.
CSB2.4.1.Identifica e clasifica
distintos tipos de mapas,
define que a escala nun
mapa, o seu uso e emprega e
interpreta os signos
convencionais bsicos que
poden aparecer nel.
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
g
i
e
b
B2.8.O tempo atmosfrico.
B2.9.Medicin e predicin
meteorolxica. Instrumentos de
medida. Elaboracin e
comunicacin dun parte
meteorolxico empregando as TIC
(programa de radio, boletn
meteorolxico etc).
B2.10.Grficos sinxelos de
temperaturas e precipitacins: os
climogramas.
B2.11.Os mapas do tempo.
Smbolos convencionais.
B2.5.Explicar que o tempo
atmosfrico, coecer os
instrumentos de medida, o seu
uso, realizar medicins e
interpretacins de grficos a
travs dos datos recollidos
nunha estacin meteorolxica
de cara a facer unha predicin
do tempo atmosfrico para un
perodo de tempo determinado
e a comunicacin deste
empregando mapas do tempo.
CSB2.5.1.Define tempo
atmosfrico, identifica os
distintos instrumentos de
medida que se utilizan para a
recollida de datos
atmosfricos clasificndoos
segundo a funcin e
informacin que proporcionan
e fai medicins,
interpretacins de datos e
predicins do tempo
atmosfrico.
CMCCT
CCL
CAA
CSB2.5.2.Describe unha
estacin meteorolxica,
explica a sa funcin e
confecciona e interpreta
grficos sinxelos de
temperaturas e precipitacins.
CMCCT
CCL
CAA
CD
CSB2.5.3.Interpreta e elabora
sinxelos mapas
meteorolxicos distinguindo os
seus elementos principais.
CMCCT
a
b
h
e
o
B2.12.A hidrosfera. Distribucin
das augas no planeta. Masas e
cursos de auga.
B2.13.Vertentes hidrogrficas.
B2.14.Os tramos dun ro.
B2.6.Explicar a hidrosfera,
identificar e nomear masas e
cursos de auga, diferenciando
augas superficiais e augas
subterrneas, cuncas e
vertentes hidrogrficas e
analizar as partes as partes dun
ro do medio prximo.
CSB2.6.1.Define hidrosfera, e
identifica e nomea as grandes
masas e cursos de auga,
explicando como se forman as
augas subterrneas, como
afloran e como se accede a
elas.

CMCCT
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB2.6.2.Diferencia cuncas e
vertentes hidrogrficas.
CMCCT
CCL
CSB2.6.3.Identifica e nomea
os tramos dun ro e as
caractersticas de cada un
deles.
CMCCT
CCL
CAA
e
h
o
B2.15.A litosfera: caractersticas e
tipos de rochas.

B2.16.Rochas e minerais:
propiedades, usos e utilidades.
B2.7.Adquirir o concepto de
litosfera, coecer algns tipos
de rochas e a sa composicin
identificando distintos minerais
e algunha das sas
propiedades e usos. Facer
especial fincap nos que son
propios de Galicia
CSB2.7.1.Observa, identifica e
explica a composicin das
rochas nomeando algns dos
seus tipos.
CMCCT
CCL
CSB2.7.2.Identifica e explica
as diferenzas entre rochas e
minerais, describe os seus
usos e utilidades clasificando
algns minerais segundo as
sas propiedades.
CMCCT
CCL
e
h
i
o
B2.17.A diversidade xeogrfica
das paisaxes de Galicia: relevo e
hidrografa. Utilizacin de sistemas
de informacin xeogrfica.
B2.8.Describir as
caractersticas do relevo de
Galicia e a sa rede
hidrogrfica, localizndoos nun
mapa.
CSB2.8.1.Localiza nun mapa
as principais unidades de
relevo en Galicia e as sas
vertentes hidrogrficas.
CSC
CAA
CSB2. 8.2 Sita nun mapa os
mares, ocanos e os grandes
ros de Galicia.
CSC
CAA
a
b
B2.18.A intervencin humana no
medio.
B2.9.Explicar a importancia da
intervencin humana no medio
e favorecer o desenvolvemento
CSB2.9.1.Explica a
importancia do coidado do
medio, as como as
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
0
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h B2.19.A contaminacin e o cambio
climtico.
B2.20.Desenvolvemento sostible e
consumo responsable.
Elaboracin dunha campaa de
concienciacin no centro
educativo.
sostible a travs da realizacin
dunha campaa de
concienciacin no centro
educativo.
consecuencias da accin
humana neste.
CSB2.9.2. Propn algunhas
medidas para o
desenvolvemento sostible e o
consumo responsable.
CSC
CCL
BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE
a

d
h
B3.1.A Constitucin de 1978.

B3.2.Dereitos e deberes dos
cidadns e cidads.
B3.1.Analizar a importancia que
teen os dereitos, deberes e
liberdades recollidos na
Constitucin para o exercicio
dunha cidadana activa e unha
convivencia pacfica.
CSB3.1.1.Identifica, respecta
e valora os principios
democrticos mis
importantes establecidos na
Constitucin para o exercicio
da cidadana activa e
convivencia pacfica.
CSC
CCL
a
d
h
o
B3.3.Forma de goberno: a
monarqua parlamentaria.
B3.4.As principais institucins
polticas e as sas funcins.
Elaboracin de organigramas
sinxelos.
B3.2.Identificar as principais
institucins polticas de Galicia
e do Estado espaol que se
derivan da Constitucin, as
como as sas funcins.
CSB3.2.1.Identifica as
principais institucins de
Galicia e do Estado espaol e
describe as sas funcins.
CSC
CCL
CSB3.2.2.Identifica a divisin
de poderes do Estado e cales
son as atribucins recollidas
na Constitucin para cada un
deles.
CCL
CSC
a
d
B3.5.A organizacin social, poltica
e territorial: o Estado espaol e as
B3.3.Coecer a organizacin
territorial do Estado espaol e
os seus rganos de goberno
CSB3 3.1 Explica a
organizacin territorial de
Espaa, nomea as estruturas
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h
o
Comunidades Autnomas.
B3.6.Estruturas de goberno
bsicas: o concello.
bsicos bsicas de goberno e localiza
en mapas polticos as distintas
comunidades autnomas que
forman Espaa.
a
d
h
B3.7. Manifestacins culturais e
lingsticas de Espaa.
B3.4.Valorar a diversidade
cultural, social, poltica e
lingstica do Estado espaol
respectando as diferenzas.
CSB3.4.1.Recoece, partindo
da realidade do estado
espaol, a diversidade
cultural, social, poltica e
lingstica nun mesmo
territorio como fonte de
enriquecemento cultural.
CSC
CCL
d
g
h
i
o
B3.8.Demografa e poboacin.
B3.9.Conceptos demogrficos:
bsicos e a sa representacin.
Representacins grficas dalgns
datos demogrficos de Galicia
obtidos en fontes estatsticas: IGE.
B3.5.Comprender e interpreta
os principais conceptos
demogrficos e calculalos a
partires dos datos de
poboacin.
CSB3.5.1.Define demografa e
comprende os principais
conceptos demogrficos.
CCL
CSC
CSB3.5.2.Elabora grficos
sinxelos a partires de datos
demogrficos de obtidos en
diversas fontes de
informacin.
CMCCT
CAA
a
h
n
B3.10.Educacin viaria.
Adquisicin de coecementos que
contriban a consolidar condutas e
hbitos viarios correctos.
B3.6. Coecer e respectar as
normas de circulacin e
fomentar a seguridade viaria en
todos os seus aspectos.
CSB3 6.1.Explica normas
bsicas de circulacin e as
consecuencias derivadas do
descoecemento ou
incumprimento destas.
CSC
CCL
CSB3 6.2.Coece o
significado dalgunhas sinais
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
de trfico, recoece a
importancia de respectalas e
as utiliza tanto como pen ou
peoa e como persoa usuaria
de medios de transporte
(abrocharse o cinto, non
molestar a persoa
condutora...)
BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO
b
g
h
B4.1.O tempo histrico. A
Prehistoria e a Idade Antiga:
duracin e datacin dos feitos
histricos significativos que as
acoutan. Proxecto de traballo
colaborativo sobre as formas de
vida que caracterizan a
Prehistoria.
B4.1.Explicar as caractersticas
de cada tempo histrico
estudado e certos
acontecementos desas pocas
que determinaron cambios
fundamentais no rumbo da
historia.
CSB4.1.1.Define o concepto
de prehistoria e historia,
asocindoa as distintas idades
aos feitos que marcan o seu
inicio e final.
CSC
CMCCT
CCL
CSB4.1.2.Explica e valora a
importancia da escritura, a
agricultura e a gandera, como
descubrimentos que
cambiaron profundamente as
sociedades humanas.
CSC
CCEC
CCL
b
h
i
B4.2.As fontes histricas: a
importancia das fontes
arqueolxicas e materiais. A
escritura.
B4.2.Coecer a importancia
das fontes histricas para o
estudo da historia.
CSB4.2.1.Recoece a
importancia dos restos
arqueolxicos e materiais que
produce unha sociedade como
fontes para coecer o noso
pasado, con especial
relevancia da escritura.
CSC
CMCCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
g
h
i
B4.3.Tcnicas para localizar no
tempo e no espazo feitos do
pasado: os mapas histricos e as
lias do tempo.
B4.3.Utiliza as nocins bsicas
de sucesin, duracin e
simultaneidade para ordenar
temporalmente algns feitos
histricos e outros feitos
relevantes.
CSB4.3.1.Recoece o sculo
como unidade de medida do
tempo histrico e localiza
feitos situndoos como
sucesivos a.C o d.C
CMCCT
CSC
CSB4.3.2.Usa diferentes
tcnicas para localizar no
tempo e no espazo feitos do
pasado, percibindo a duracin,
a simultaneidade e as
relacins entre os
acontecementos.
CSC
CMCCT
CAA
b
d
h
o
B4.4.A pennsula ibrica na
Prehistoria.
B4.5.A pennsula ibrica na Idade
Antiga.
B4.6.A Prehistoria e Idade Antiga
en Galicia. Os principais
xacementos arqueolxicos de
Galicia.
B4.4.Identificar e localizar no
tempo os procesos e
acontecementos histricos e
culturais mis relevantes da
historia de Espaa para adquirir
unha perspectiva global da sa
evolucin e coecer os
principais xacementos
arqueolxicos de Galicia.
CSB4.4.1.Sita nunha lia do
tempo os feitos fundamentais
da prehistoria e historia de
Espaa e describe as
principais caractersticas de
cada unha delas.
CMCCT
CSC
CCEC
CCL
CSB4.4.2.Explica aspectos
relacionados coa forma de
vida, organizacin social e
cultura das distintas pocas
histricas estudadas.
CCEC
CSC
CCL
CSB4.4.3.Explica a diferenza
dos dous perodos nos que se
divide a Prehistoria e describe
as caractersticas bsicas das
formas de vida nestas das
pocas.
CSC
CCEC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB4.4.4.Data a Idade Antiga
e describe as caractersticas
bsicas da vida naquel tempo,
en especial as referidas
romanizacin.

CMCCT
CSC
CCEC
d
h
o
B4.7.Noso patrimonio histrico e
cultural.
B4.5.Desenvolver a curiosidade
por coecer as formas da vida
humana no pasado, valorando
a importancia que teen os
restos para o coecemento e
estudo da historia e como
patrimonio cultural que hai que
coidar e legar.

CSB4.5.1.Identifica, valora e
respecta o patrimonio natural,
histrico, cultural e artstico e
asume as responsabilidades
que supn a sa conservacin
e mellora.
CSC
CCEC
d
h
o
B4.8.Museos, sitios e monumentos
histricos como espazos de
aprendizaxe e gozo. Planificacin
conxunta e visita a un museo
prximo.
B4.6.Valorar a importancia dos
museos, sitios e monumentos
histricos como espazos onde
se ensina e aprende,
amosando unha actitude de
respecto sa contorna e
sa cultura, apreciando a
herdanza cultural.

CSB4.6.1.Respecta e asume
o comportamento que debe
cumprirse cando visita un
museo ou un edificio antigo.
CSC
CCEC


CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a

REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. CONTIDOS COMNS
a
b
d
e
h
i
B1.1.Iniciacin ao coecemento
cientfico, toma de conciencia das
sas fases e a sa aplicacin nas
Ciencias sociais. Proposta de
traballo que xurda dun problema,
acontecemento ou inquedanza e
que supoa un proceso de
investigacin e accin que garanta
participacin activa do alumnado e
facilite o proceso de
autorregulacin de aprendizaxes.
B1.2.Busca e seleccin de
informacin empregando as TIC e
outras fontes (directas e
indirectas), organizacin, anlise,
documentacin do proceso
(mediante uso do cartafoles) e
comunicacin das conclusins.
B1.3.Planificacin e xestin de
proxectos co fin de acadar
obxectivos. Iniciativa
emprendedora.
B1.1.Realizar un traballo de
investigacin que supoa a
busca, seleccin e organizacin
de informacin sobre
fenmenos previamente
delimitados, a realizacin dun
produto, a documentacin do
proceso e a comunicacin do
resultados.
CSB1.1.1.Busca informacin
(empregando as TIC e
outras fontes directas e
indirectas), selecciona a
informacin relevante, a
organiza, analiza, obtn
conclusins sinxelas e as
comunica oralmente e/ou por
escrito.
CAA
CD
CMCCT
CCL
CSB1.1.2.Manifesta
autonoma na planificacin e
execucin de accins e
tarefas, ten iniciativa na
toma de decisins e asume
responsabilidades.
CSIEE
CAA
CSB1.1.3.Realiza as tarefas
encomendadas e presenta
os traballos de maneira
ordenada, clara e limpa.
CAA
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
c
d
B1.4.Emprego de tcnicas de
estudo individual e de estratexias
de traballo cooperativo. Valoracin
do esforzo e coidado do material.
B1.5.Participacin activa e
construtiva na vida social, uso das
normas de convivencia.
B1.6.A cooperacin e o dilogo
como valores democrticos e
recursos bsicos na resolucin
pacfica de conflitos.
B1.2.Empregar estratexias de
traballo cooperativo, adoitar un
comportamento de respecto e
tolerancia ante as diferentes
ideas e achegas alleas nos
dilogos e debates, valorando o
esforzo e amosando actitudes
de cooperacin, participacin e
respecto cara aos demais.
CSB1.2.1.Participa en
actividades individuais e de
grupo, e emprega
estratexias de traballo
cooperativo valorando o
esforzo e o coidado do
material.
CSC
CAA
CSB1.2.2.Adopta un
comportamento responsable,
construtivo e solidario,
respectando diferentes ideas
e achegas nos debates e
recoecendo a cooperacin
e o dilogo como principios
bsicos do funcionamento
democrtico.
CSC
CAA
b
e
h
i
o
B1.7.Utilizacin da terminoloxa
propia da rea.
- Organizacin de ficheiros
temticos de termos propios da
rea.
B1.8.Fomento de Tcnicas de
animacin lectura de textos de
divulgacin das Ciencias sociais
(de carcter social, xeogrfico e
histrico).
- A prensa escrita e dixital como
fonte de informacin.
B1.9.Utilizacin e lectura de
diferentes linguaxes textuais e
grficos.
B1.3.Coecer e utilizar as
palabras claves e conceptos
necesarios para ser capaz de
ler, escribir e falar sobre
Ciencias sociais, as como
comprender diferentes
linguaxes recollidos en textos
de carcter social, xeogrfico
ou histrico.
CSB1.3.1.Emprega de
maneira axeitada o
vocabulario adquirido para
ser capaz de ler, escribir e
falar sobre Ciencias sociais.
CCL
CAA
CMCCT
CSC
CCB1.3.2.Expn oralmente
de forma clara e ordenada,
contidos relacionados coa
rea, que manifesten a
comprensin de textos orais
e /ou escritos de carcter
xeogrfico, social e histrico.
CCL
CMCCT
CSC
CAA
CSB1.3.3.Analiza
informacins relacionadas
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
coa rea e manexa imaxes,
tboas, grficos, esquemas,
resumos e as tecnoloxas da
informacin e a
comunicacin.
CD
CMCCT
CSC
BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA
h
e
B2.1.O Universo: galaxia, estrela,
planeta, satlite, asteroide e
cometa.
B2.1.Explicar como e de que
forma se orixinou o Universo e
os seus principais
compoentes.
CSB2.1.1.Describe como e
de que forma se orixinou o
Universo e explica os seus
principais compoentes
identificando galaxia, estrela,
planeta, satlite, asteroide e
cometa.
CMCCT
CCL
h
e
B2.2.O sistema Sslar: o Sol e os
planetas.
B2.2.Describir as
caractersticas principais do
Sistema Solar identificando
diferentes tipos de astros e as
sas caractersticas.
CSB2.2.1. Describe as
caractersticas,
compoentes do Sistema
Solar, localizando o Sol no
centro do mesmo e os
planetas segundo a sa
proximidade.
CMCCT
CCL
h
e
g
B2.3.O planeta Terra e a La.
Caractersticas.
B2.4. Movementos terrestres e as
sas consecuencias: as estacins
do ano, da e noite, fusos horarios.
B2.5.A translacin da La: as
fases lunares. Eclipses e mareas.
B2.3. Localizar o planeta Terra
e a La no sistema solar,
explicando as sas
caractersticas, movementos,
consecuencias e calcular os
fusos horarios.
CSB2.3.1. Define e
representa o movemento de
translacin terrestre, o eixe
do xiro e os polos
xeogrficos, asocia as
estacins do ano ao seu
efecto combinado e calcula
os fusos horarios.
CMCCT
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB2.3.2.Explica o da e a
noite como consecuencia da
rotacin terrestre e como
unidades para medir o
tempo.
CMCCT
CCL
CAA
CSB2.3.3.Define a
translacin da La
identificando e nomeando as
fases lunares.
CMCCT
CCL
h
g
e
i
B2.6.Cartografa. Planos, mapas e
planisferios. Mapas temticos.
B2.7. Escalas e signos
convencionais dun mapa.
B2.8.Orientacin no espazo:
tcnicas, instrumentos e
estratexias.
- Elaboracin dun itinerario coa
axuda de ferramentas dixitais.
B2.4.Describir correctamente
planos e mapas, inclundo os
planisferios, interpretando a sa
escala e signos convencionais.
CSB2.4.1.Identifica e
clasifica os diferentes tipos
de mapas, define que a
escala nun mapa e emprega
e interpreta os signos
convencionais mis usuais
que poden aparecer nel.
CMCCT
CAA
e
g
h
o
B2.9.O clima e factores climticos. B2.5.Identificar os elementos
que inflen no clima, explicando
como actan nel e adquirindo
unha idea bsica de clima e
dos factores determinan o clima
en Espaa.
CSB2.5.1.Define clima,
nomea os seus elementos e
identifica os factores que
determinan en Espaa.
CMCCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
g
h
o
B2.10.As grandes zonas climticas
do planeta.
B2.11.Tipos de climas de Espaa
e as sas zonas de influencia. O
clima en Galicia.
B2.6.Recoecer as zonas
climticas mundiais e os tipos
de clima de Espaa
identificando algunhas das sas
caractersticas bsicas.
CSB2.6.1.Explica que
unha zona climtica,
nomeando as tres zonas
climticas do planeta e
describindo as sas
caractersticas principais.
CMCCT
CCL
CSB2.6.2 Describe e sinala
nun mapa os tipos de climas
de Espaa, e as zonas s
que afecta cada un,
interpretando e analizando
climogramas de distintos
territorios de Espaa e
relacionndoos co clima ao
que pertence.
CMCCT
CAA
CCL
h
i
o
B2.12.A paisaxe: elementos que a
forman, tipos de paisaxes.
B2.13.Caractersticas das
principais paisaxes de Espaa.
B2.7.Explicar que unha
paisaxe, identificar os principais
elementos que a compoen e
as caractersticas das principais
paisaxes de Espaa
CSB2.7.1.Define paisaxe,
identifica os seus elementos
e explica as caractersticas
das principais paisaxes de
Espaa valorando a sa
diversidade.
CCL
CSC
CAA
e
h
io
B2.14.A diversidade xeogrfica
das paisaxes de Espaa: relevo e
hidrografa.
B2.15.O relevo e a rede
hidrogrfica de Galicia. Utilizacin
de sistemas de informacin
xeogrfica.
B2.8.Describir as
caractersticas do relevo de
Espaa e a sa rede
hidrogrfica, localizndoos nun
mapa.
CSB2.8.1.Localiza nun mapa
as principais unidades de
relevo en Espaa e as sas
vertentes hidrogrficas.
CMCCT
CSB2.8.2.Sita nun mapa os
mares, ocanos e os
grandes ros de Espaa.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
1
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
h
B2.16.A intervencin humana no
medio. Estudo de campo das
consecuencias da intervencin
humana na contorna.
B2.17.A contaminacin e o cambio
climtico.
B2.18.Desenvolvemento sostible e
consumo responsable.
B2.9.Explicar a importancia da
intervencin humana no medio
e favorecer o desenvolvemento
sostible.
CSB2.9.1.Explica a
importancia do coidado do
medio, as como as
consecuencias da accin
humana neste.
CSC
CCL
CSB2.9.2.Favorece o
desenvolvemento sostible e
o consumo responsable.
CSC
CAA
BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE
a
d
h
B3.1.A Constitucin de 1978.
B3.2.Dereitos e deberes dos
cidadns e cidads.
B3.1.Explicar a importancia que
ten a Constitucin para o
funcionamento do Estado
espaol, as como os dereitos,
deberes e liberdades recollidos
nesta.
CSB3.1.1.Identifica, respecta
e valora os principios
democrticos mis
importantes establecidos na
Constitucin e explica a
importancia que a
Constitucin ten para o
funcionamento do Estado
espaol.
CSC
CCL
a
d
h
B3.3.Forma de goberno: a
monarqua parlamentaria.
B3.4.As principais institucins
polticas e as sas funcins.
Elaboracin de organigramas.
B3.2.Identificar as institucins
polticas que se derivan da
Constitucin. Funcins e
organizacin.
CSB3.2.1.Identifica as
principais institucins do
Estado espaol e describe
as sas funcins e a sa
organizacin.
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB3.2.2.Identifica e
comprende a divisin de
poderes do Estado e cales
son as atribucins recollidas
na Constitucin para cada
un deles.
CCL
CSC
a
d
h
B3.5.Entidades territoriais e
rganos de goberno. As
comunidades autnomas, as
cidades autnomas e as
provincias.
B3.3.Describir a organizacin
territorial do Estado espaol as
como os rganos de goberno.
CSB3.3.1.Explica a
organizacin territorial de
Espaa, nomea as
estruturas bsicas de
goberno e localiza en mapas
polticos as distintas
comunidades autnomas
que forman Espaa, as
como as sas provincias.
CCL
CSC
a
d
h
o
B3.6.Manifestacins culturais e
lingsticas de Espaa.
B3.4.Valorar a diversidade
cultural, social, poltica e
lingstica do Estado espaol
respectando as diferenzas.
CSB3.4.1.Valora, partindo
da realidade do estado
espaol, a diversidade
cultural, social, poltica e
lingstica nun mesmo
territorio como fonte de
enriquecemento cultural.
CSC
CCL
d
g
h
i
B3.7.Demografa e poboacin.
Variables demogrficas.
B3.8.Conceptos demogrficos:
poboacin absoluta, densidade de
poboacin, distribucin espacial,
crecemento natural e crecemento
real da poboacin.
B3.5.Comprender e interpreta
os principais conceptos
demogrficos e os factores
xeogrficos, sociais,
econmicos ou culturais que
inciden nos datos de
poboacin.
CSB3.5.1.Define demografa
e poboacin, comprende os
principais conceptos
demogrficos e os principais
factores que afectan de
poboacin.

CMCCT
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.9.Representacin grfica de
datos demogrficos.
CSB3 5.2.Interpreta unha
pirmide de poboacin e
outros grficos usados no
estudo da poboacin.
CMCCT
CAA
d
g
h
o
B3.10.Poboacin de Galicia e
Espaa: distribucin e evolucin.
Representacin grfica dalgns
datos demogrficos de Galicia
obtidos en fontes estatsticas: INE.
B3.6.Distinguir os principais
trazos da poboacin espaola
explicando a sa evolucin e a
sa distribucin demogrfica e
representndoa graficamente.
CSB3.6.1.Describe os
principais rasgos da
poboacin espaola.
CCL
CSC
CSB3.6.2.Explica o proceso
da evolucin da poboacin
en Espaa e describe a
incidencia que tiveron nesta,
factores como a esperanza
de vida ou a natalidade.
CCL
CSC
CSB3.6.3.Describe os
factores que condicionan a
distribucin da poboacin
espaola.
CCL
CSC
CSB3.6.4 Sita nun mapa os
maiores ncleos de
poboacin en Espaa e as
zonas mis densamente
poboadas.
CSC
a
d
h
o
B3.11.Os movementos
migratorios: xodo rural, a
emigracin a Europa, a chegada
de inmigrantes ao noso pas.
B3.12.Problemas actuais da
poboacin espaola.
- Estudo de casos e debates.
B3.7.Describir os movementos
migratorios da poboacin
galega e de Espaa explicando
o xodo rural, a emigracin a
Europa, e a chegada de
emigrantes ao noso pas e
identificar os problemas actuais
da poboacin espaola.
CSB3.7.1 Explica o xodo
rural, a emigracin a Europa,
e a chegada de inmigrantes
ao noso pas.
CCL
CSC
CSB3.7.2.Identifica e
describe os principais
problemas actuais da
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
poboacin espaola:
migracins, envellecemento,
etc.
h B3.13.As actividades produtivas:
recursos naturais e materias
primas.
B3.14.Produtos elaborados.
Artesana e Industria. Formas de
producin.
B3.8.Explicar as diferenzas
entre materias primas e os
produtos elaborados,
identificando as actividades que
se realizan para obtelos.
CSB3.8.1.Identifica e define
materias primas e produto
elaborado e os asocia coas
actividades nas que se
obteen.
CCL
CSC
CSB3 8.2 Describe
ordenadamente o proceso
de obtencin dun produto
ata a sa venda e identifica
os sectores aos que
pertencen.
CCL
CSC
CMCCT
h
o
B3.15.As actividades econmicas
e os sectores produtivos de
Espaa.
B3.9.Identificar as actividades
que pertencen a cada un dos
sectores econmicos, describir
as caractersticas destes
recoecendo as principais
actividades econmicas de
Espaa.
CSB3.9.1.Identifica os tres
sectores de actividades
econmicas e clasifica
distintas actividades no
grupo ao que pertencen.
CMTC
CSC
CSB3.9.2.Explica as
actividades relevantes dos
sectores primario,
secundario e terciario en
Espaa e as sas
localizacins nos territorios
correspondentes.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO
g
o
h
B4.1.O tempo histrico. A Idade
Media e a Idade Moderna:
duracin e datacin dos feitos
histricos significativos que as
acoutan.
B4.1.Explicar as caractersticas
de cada tempo histrico
estudado e certos
acontecementos desas pocas
que determinaron cambios
fundamentais no rumbo da
historia.
CSB4.1.1Identifica a idea de
idade da historia e data a
Idade Media e Moderna,
asocindoas aos feitos que
marcan os seus inicios e
finais.
CSC
CMCCT
CCL
CCEC
b
h
i
B4.2.As fontes histricas e a sa
clasificacin: fontes primarias e
secundarias. Elaboracin dun
traballo comparativo entre tipos de
fontes histricas.
B4.2.Coecer a importancia
das fontes histricas para o
estudo da historia,
diferenciando entre fontes
primarias e secundarias.
CSB4.2.1.Coece algunhas
fontes da historia
representativas de cada
unha das idades da historia,
facendo fincap na Idade
Contempornea.
CSC
CMCCT
CAA
CCEC
g
h
i
B4.3.Tcnicas para localizar no
tempo e no espazo feitos do
pasado: os mapas histricos e as
lias do tempo.
B4.3.Utiliza as nocins bsicas
de sucesin, duracin e
simultaneidade para ordenar
temporalmente algns feitos
histricos e outros feitos
relevantes.
CSB4.3.1.Usa diferentes
tcnicas para localizar no
tempo e no espazo feitos do
pasado, percibindo a
duracin, a simultaneidade e
as relacins entre os
acontecementos.
CSC
CMCCT
CAA
CCEC
b
d
h
o
B4.4.A pennsula ibrica na Idade
Media.
B4.5.Al-Andalus e os reinos
cristianos.
B4.6.O Camio de Santiago. O
Romnico. O Gtico. Proposta de
realizacin dunha investigacin e
exposicin sobre o Camio de
Santiago.
B4.4.Identificar e localizar no
tempo e no espazo os procesos
e e acontecementos histricos,
polticos, sociais e culturais
mis relevantes da historia de
Espaa para adquirir unha
perspectiva global da sa
evolucin.
CSB4.4.1.Sita nunha lia
do tempo as etapas
histricas mis importantes
da Idade Media e Idade
Moderna en Espaa.
CMCCT
CSC
CCEC
CSB4.4.2.Identifica e
localiza no tempo e no
espazo os feitos
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.7.Espaa e Galicia na Idade
Moderna.
B4.8.A poca dos grandes
descubrimentos.
B4.9.A monarqua dos Austrias e
os Borbns.
B4.10.A arte na Idade Moderna:
Renacemento e Barroco.
fundamentais da historia
medieval e moderna de
Espaa, describindo as
principais caractersticas de
cada unha delas.
CCEC
CCL
CSB4.4.3.Explica aspectos
relacionados coa forma de
vida e organizacin social de
Espaa das distintas pocas
histricas estudadas.
CSC
CCEC
CAA
CSB4.4.4. Describe en orde
cronolxica os principais
movementos artsticos e
culturais da Idade Media e
da Idade Moderna en
Espaa citando aos seus
representantes mis
significativos.
CMCCT
CSC
CCEC
CSB4.4.5.Identifica as
caractersticas distintivas
das culturas que conviviron
nos reinos peninsulares
durante a Idade Media
describindo a evolucin
poltica e os distintos
modelos sociais.

CCEC
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB4.4.6.Explica as
caractersticas da Idade
Moderna e certos
acontecementos que
determinaron cambios
fundamentais no rumbo da
historia neste perodo de
tempo (Monarqua dos
Austrias, s. XVI-XVII. Os
Borbns, s. XVIII).
CSC
CCL
CCEC
d
h
o
B4.11.Noso patrimonio histrico e
cultural.
B4.5.Desenvolver a curiosidade
por coecer as formas da vida
humana no pasado, valorando
a importancia que teen os
restos para o coecemento e
estudo da historia e como
patrimonio cultural que hai que
coidar e legar.
CSB4.5.1.Identifica, valora e
respecta o patrimonio
natural, histrico, cultural e
artstico e asume as
responsabilidades que
supn a sa conservacin e
mellora.
CSC
CCEC
d
h
o
B4.12.Museos, sitios e
monumentos histricos como
espazos de aprendizaxe e gozo.
Elaboracin dunha gua dun
museo prximo.
B4.6.Valorar a importancia dos
museos, sitios e monumentos
histricos como espazos onde
se ensina e aprende,
amosando unha actitude de
respecto sa contorna e
sa cultura, apreciando a
herdanza cultural.
CSB4.6.1.Aprecia a
herdanza cultural a escala
local e nacional como a
riqueza compartida que hai
que coecer, preservar e
coidar.
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a

REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. CONTIDOS COMNS
e
h
B1.1.Iniciacin ao coecemento
cientfico, toma de conciencia das
fases do mesmo e a sa
aplicacin nas Ciencias sociais.
B1.1.Obter informacin
concreta e relevante sobre
feitos ou fenmenos
previamente delimitados,
utilizando diferentes fontes
(directas e indirectas)
CSB1.1.1.Busca, selecciona
e organiza informacin
concreta e relevante, a
analiza, obtn conclusins,
reflexiona respecto ao
proceso seguido e o
comunica oralmente e/ou por
escrito.
CAA
CMCCT
CCL
CD
B1.2.Recollida de informacin do
tema a tratar, utilizando diferentes
fontes (directas e indirectas).
e
h
i
B1.3.Utilizacin das tecnoloxas da
informacin e a comunicacin para
buscar e seleccionar informacin,
simular procesos e presentar
conclusins.
B1.4.Desenvolvemento de
estratexias para organizar, asimilar
e recuperar a informacin obtida
mediante diferentes mtodos e
fontes.
B1.5.Tcnicas de traballo
intelectual.
B1.2.Utilizar as tecnoloxas da
informacin e a comunicacin
para obter informacin e como
instrumento para aprender, e
expresar contidos sobre
Ciencias sociais.
CSB1.2.1.Utiliza as
tecnoloxas da informacin e
a comunicacin (internet,
blogs, redes sociais...) para
elaborar traballos coa
terminoloxa adecuada aos
temas tratados.
CD
CAA
CCL
CMCCT
CSC
CSB1.2.2.Analiza
informacins relacionadas
coa rea e manexa imaxes,
tboas, grficos, esquemas,
resumos e as tecnoloxas da
informacin e a
comunicacin.
CD
CAA
CCL
CMCCT
CSC
e
h
b
i
B1.6.Estratexias para desenvolver
a responsabilidade, a capacidade
de esforzo e a constancia no
estudo. Elaboracin dun glosario
colectivo.
B1.3.Desenvolver a
responsabilidade, a capacidade
de esforzo e a constancia no
estudo.
CSB1.3.1.Emprega con rigor
e precisin o vocabulario
adquirido para elaborar
traballos coa terminoloxa
axeitada aos temas tratados.
CCL
CAA
CMCCT
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
o B1.7.Uso e utilizacin correcto de
diversos materiais cos que se
traballa.
B1.8.Utilizacin e lectura de
diferentes linguaxes textuais e
grficos.
CCB1.3.2.Expn oralmente
de forma clara e ordenada,
contidos relacionados coa
rea, que manifesten a
comprensin de textos orais
e /ou escritos.
CCL
CAA
CMCCT
CSC
h
b
i
B1.9.Fomento de Tcnicas de
animacin lectura de textos de
divulgacin das Ciencias sociais
(de carcter social, xeogrfico e
histrico). A prensa escrita e dixital
como fonte de informacin.
B1.4.Realizar traballos e
presentacins a nivel individual
e grupal que supoan a busca,
seleccin e organizacin de
textos de carcter social,
xeogrfico ou histrico,
amosando habilidade para
traballar tanto individualmente
como de maneira colaborativa
dentro dun equipo.
CSB1.4.1.Realiza traballos e
presentacins a nivel
individual e grupal que
supoen a busca, seleccin
e organizacin de textos de
carcter xeogrfico, social e
histrico.
CAA
CD
CSIEE
CSC
CCL
CMCCT
h
b
B1.10.Utilizacin de tcnicas para
potenciar a cohesin do grupo e o
traballo cooperativo.
B1.5.Valorar o traballo en
grupo, amosando actitudes de
cooperacin e participacin
responsable, aceptando as
diferenzas con respecto e
tolerancia cara s ideas e
achegas alleas nos dilogos e
debates.
CSB1.5.1.Utiliza estratexias
para realizar traballos de
forma individual e en equipo,
e amosa habilidades para a
resolucin pacfica de
conflitos.
CSC
CAA
CSIEE
CSB1.5.2.Participa en
actividades de grupo
adoptando un
comportamento responsable,
construtivo e solidario e
respecta os principios
bsicos do funcionamento
democrtico.
CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
h
i
B1.11. Estratexias para a
resolucin de conflitos, utilizacin
das normas de convivencia e
valoracin da convivencia pacfica
e tolerante.
B1.6.Respecta a variedade dos
diferentes grupos humanos e
valora a importancia dunha
convivencia pacfica e tolerante
entre todos eles sobre a base
dos valores democrticos e os
dereitos humanos
universalmente compartidos.
CSB1.6.1.Valora a
importancia dunha
convivencia pacfica e
tolerante entre os diferentes
grupos humanos sobre a
base dos valores
democrticos e os dereitos
humanos universalmente
compartidos.
CSC
CAA
a
c
B1.12.Participacin activa e
construtiva na vida social.
B1.7.Participa dunha maneira
eficaz e construtiva na vida
social creando estratexias para
resolver conflitos e empregando
cdigos de conduta xeralmente
aceptados.
CSB1.7.1.Participa dunha
maneira eficaz e construtiva
na vida da aula e do centro e
crea e utiliza estratexias
para resolver conflitos entre
seus compaeiros

CSC
CAA
CSB1.7.2.Identifica e utiliza
os cdigos de conduta e os
usos xeralmente aceptados
nas distintas sociedades e
contornos (escola, familia,
barrio etc.)

CSC
CAA
a
h
B1.13.A cooperacin e o dilogo
como valores democrticos
fundamentais.
B1.8.Valorar a cooperacin e o
dilogo como forma de evitar e
resolver conflitos, fomentando
os valores democrticos.
CSB1.8.1.Valora a
cooperacin e o dilogo
como forma de evitar e
resolver conflitos e fomenta
os valores democrticos.


CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
2
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
d
B1.14.Iniciativa emprendedora.
Actividades de experimentacin.
B1.9.Desenvolver a
creatividade e o esprito
emprendedor aumentando as
capacidades para aproveitar a
informacin, as ideas e
presentar conclusins
innovadoras.
CSB1.9.1.Amosa actitudes
de confianza en si mesmo/a,
sentido crtico, iniciativa
persoal, curiosidade,
interese, creatividade na
aprendizaxe e esprito
emprendedor que o fan
activo ante as circunstancias
que lle rodean.
CSIEE
CSC
CAA
CSB1.9.2.Manifesta
autonoma na planificacin e
execucin de accins e
tarefas e ten iniciativa na
toma de decisins.
CAA
CSIEE
a
b
c
B1.15.Planificacin e xestin de
proxectos co fin de acadar
obxectivos.
B1.10.Desenvolver actitudes en
cooperacin e de traballo en
equipo, as como o hbito de
asumir novos roles nunha
sociedade en continuo cambio.
CSB1.10.1.Desenvolve
actitudes de cooperacin e
de traballo en equipo, valora
as ideas alleas e reacciona
con intuicin, apertura e
flexibilidade ante elas.

CSC
CAA
CSIEE
CSB1.10.2.Planifica traballos
en grupo, coordina equipos,
toma decisins e acepta
responsabilidades.
CSC
CAA
CSIEE




CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 2. O MUNDO QUE NOS RODEA
h
g
e
i
B2.1.Cartografa. Planos, mapas e
planisferios.
B2.2.Tipos de mapas: fsicos,
polticos e temticos.
B2.3. Escalas e signos
convencionais dun mapa.
B2.4.Tcnicas de orientacin no
espazo. Elaboracin dun itinerario
de viaxe coa axuda de
ferramentas dixitais.
B2.1.Describir correctamente
planos e mapas, inclundo os
planisferios, interpretando a sa
escala e signos convencionais.
CSB2.1.1.Identifica e
clasifica os diferentes tipos
de mapas, inclundo os
planisferios, define que a
escala nun mapa e emprega
e interpreta os signos
convencionais mis usuais
que poden aparecer nel.
CMCCT
CAA
e
g
h
B2.5.O clima. Elementos e
factores climticos.
B2.2.Identificar os elementos
que inflen no clima, explicando
como actan nel e adquirindo
unha idea bsica de clima e
dos factores que o determinan.
CSB2.2.1.Define clima,
nomea os seus elementos e
identifica os factores que o
determinan
CMCCT
CCL
e
h
o
B2.6.A paisaxe: elementos que o
forman, tipos de paisaxes.
B2.7.Caractersticas dos principais
paisaxes de Espaa e de Europa
B2.3.Explicar que unha
paisaxe, identificar os principais
elementos que o compoen e
as caractersticas dos principais
paisaxes de Espaa e de
Europa.
CSB2.3.1.Define paisaxe,
identifica os seus elementos
e explica as caractersticas
dos principais paisaxes de
Espaa e de Europa
valorando a sa diversidade.
CMCCT
CCL
CSC
e
h
B2.8.A diversidade xeogrfica das
paisaxes de Europa: relevo, climas
e hidrografa.
B2.9. Utilizacin e consulta en
sistemas de informacin
xeogrfica.
B2.4.Identificar as principais
unidades de relevo de Europa,
os seus climas e a sa rede
hidrogrfica, localizndoos nun
mapa.
CSB2.4.1.Localiza nun mapa
o relevo de Europa, as sas
vertentes hidrogrficas e o
seu clima.
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB2.4.2.Recoece as
principais caractersticas do
relevo, os ros e o clima de
Europa.
CMCCT
CAA
a
b
h
B2.10.A intervencin humana no
medio. Consumo responsable. Os
problemas da contaminacin.
B2.11.O desenvolvemento
sostible.
B2.12. Elaboracin dun plan de
reciclaxe.
B2.5.Explicar a influencia do
comportamento humano no
medio natural, identificando o
uso sostible dos recursos
naturais propoendo unha serie
de medidas necesarias para o
desenvolvemento sostible da
humanidade, especificando os
seus efectos positivos.
CSB2.5.1.Explica o uso
sostible dos recursos
naturais propoendo e
adoitando unha serie de
medidas e actuacins que
conducen mellora das
condicins ambientais do
nosos planeta.
CSC
CMCCT
CAA
CCL
a
b
h
B2.13.O cambio climtico: causas
e consecuencias.
B2.6. Explicar as
consecuencias que teen as
nosas accins sobre o clima e o
cambio climtico.
CSB2.6.1 Explicar as causas
e consecuencias do cambio
climtico e as actuacins
responsables para frealo.
CSC
CMCCT
CAA
CCL
BLOQUE 3. VIVIR EN SOCIEDADE
a
d
h
B3.1.A Unin Europea.
B3.2.A organizacin econmica,
social, poltica e territorial da Unin
Europea.
- Aproximacin a algunhas
caractersticas significativas dos
pases europeos a travs dun
proxecto cooperativo.
B3.1.Identificar a estrutura e os
fins da Unin Europea,
explicando algunhas vantaxes
derivadas do feito de formar
parte da Unin Europea.
CSB3.1.1.Explica que a
Unin Europea e cales son
os seus obxectivos polticos
e econmicos e localiza nun
mapa os pases membros e
as sas capitais.

CSC
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB3.1.2.Identifica as
principais institucins e os
seus rganos de goberno na
Unin Europea,
recoecendo os seus
smbolos e explicando en
que consiste o mercado
nico e a zona euro.
CSC
CCEC
CCL
d
g
h
i
B3.3.Demografa e poboacin.
Variables demogrficas.
B3.4.Conceptos demogrficos:
poboacin absoluta, densidade de
poboacin distribucin espacial,
crecemento natural e crecemento
real da poboacin.
B3.5.Representacin grfica de
datos demogrficos: as pirmides
de poboacin.
B3.2.Comprender e interpreta
os principais conceptos
demogrficos e calculalos a
partires dos datos de
poboacin.
CSB3.2.1.Define poboacin
dun territorio e identifica os
principais factores que
inciden nesta e defneos
correctamente.
CSC
CCL
CSB3 2.2 Interpreta unha
pirmide de poboacin e
outros grficos usados no
estudo da poboacin.
CMCCT
CSC
CAA
d
g
o
h
B3.6 Poboacin de Europa:
distribucin e evolucin.
B3.3.Distinguir as principais
caractersticas espaola e
europea, explicando a sa
evolucin e a sa distribucin
demogrfica e representndoa
graficamente.
CSB3.3.1.Describe as
principais caractersticas da
poboacin espaola e
europea.
CSC
CCL
CSB3.3.2.Explica o proceso
da evolucin da poboacin
en Espaa e Europa e
describe a incidencia que
tiveron nesta, factores como
a esperanza de vida ou a
natalidade.
CSC
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
CSB3.3.3.Describe os
factores que condicionan a
distribucin da poboacin
espaola e europea.
CSC
CCL
CSB3.3.4.Describe a
densidade de poboacin de
Espaa comparndoa
mediante grficos coa media
da Unin Europea.
CSC
CMCCT
a
d
o
h
B3.7.Os movementos migratorios:
xodo rural, a emigracin a
Europa, a chegada de emigrantes
ao noso pas, problemas actuais
da poboacin. Estudo dos
movementos migratorios da
familia.
B3.4.Describir os movementos
migratorios da poboacin
galega e de Espaa explicando
o xodo rural, a emigracin a
Europa, e a chegada de
emigrantes ao noso pas e
identificar os problemas actuais
da poboacin.
CSB3.4.1.Explica o xodo
rural, a emigracin a Europa,
e a chegada de emigrantes
ao noso pas.
CSC
CCEC
CCL
CSB3.4.2.Identifica e
describe os principais
problemas actuais da
poboacin: superpoboacin,
envellecemento, inmigracin
etc.
CSC
CCEC
h
o
B3.8.As actividades econmicas e
os sectores produtivos de Espaa
e Europa.
B3.9.A producin de bens e
servizos.
B3.5.Identificar as actividades
que pertencen a cada un dos
sectores econmicos, describir
as caractersticas destes
recoecendo as principais
actividades econmicas de
Espaa e Europa.
CSB3.5.1.Identifica os tres
sectores de actividades
econmicas e clasifica
distintas actividades no
grupo ao que pertencen.
CSC
CMTC
CSB3.5.2.Explica as
actividades relevantes dos
sectores primario,
secundario e terciario en
Espaa e Europa e as sas
CSC
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
localizacins nos territorios
correspondentes
b
h
B3.10.O consumo e a publicidade.
Debates sobre a influencia da
publicidade nas nosas prcticas
diarias.
B3.6.Describir o funcionamento
da publicidade e as sas
tcnicas distinguindo
publicidade educativa e
publicidade consumista.
CSB3 6.1.Valora con esprito
crtico a funcin da
publicidade e recoece e
explica as tcnicas
publicitarias mis habituais,
analizando exemplos
concretos.
CSIEE
CAA
CSC
g
h
b
B3.11.Educacin financeira. O
dieiro. O aforro. Elaboracin dun
presuposto persoal.
B3.7.Tomar conciencia do valor
do dieiro e dos seus usos
mediante un consumo
responsable e o sentido do
aforro.
CSB3 7.1.Diferencia entre
distintos tipos de gasto e
adapta o seu presuposto a
cada un deles
CSIEE
CAA
CMCCT
CSC

CSB3 7.2.Planifica os seus
aforros para gastos futuros
elaborando un pequeno
presuposto persoal.
CSIEE
CAA
CMCCT
CSC

CSB3.7.3.Investiga sobre
diferentes estratexias de
compra, comparando prezos
e recompilando informacin.
CSIEE
CAA
CMCCT
CSC

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
h
B3.12.Empregabilidade e esprito
emprendedor.
B3.8.Comprender os beneficios
que ofrece o esprito
emprendedor.
CSB3 8.1.Desenvolve a
creatividade e valora a
capacidade emprendedora
dos membros dunha
sociedade.
CSIEE
CAA
CSC
h B3.13.A empresa. Actividade e
funcins.
B3.9.Explica as caractersticas
esenciais dunha empresa,
especificando as diferentes
actividades e formas de
organizacin que poden
desenvolver distinguindo entre
os diferentes tipos de
empresas.
CSB3.9.1.Identifica
diferentes tipos de empresa
segundo o seu tamao e o
sector econmico ao que
pertencen s actividades
que desenvolven.
CSC
CMCCT
CSB3.9.2.Describe diversas
formas de organizacin
empresarial.
CCL
CSC
CSB3.9.3.Define termos
sinxelos relacionados co
mundo da empresa e a
economa, ilustrando as
definicins con exemplos.
CCL
CSC
BLOQUE 4. AS PEGADAS DO TEMPO
g
h
i
o
b
B4.1.As idades da historia:
duracin e datacin dos feitos
histricos significativos que as
acoutan.
B4.2.As fontes histricas e a sa
clasificacin. Realizacin dun
traballo expositivo seleccionando e
clasificando distintas fontes
(artsticas, literarias, grficas,
B4.1.Explicar as caractersticas
de cada tempo histrico e
certos acontecementos que
determinaron cambios
fundamentais no rumbo da
historia.
CSB4.1.1.Define o concepto
de prehistoria, identifica a
idea de idade da historia e
data as idades da historia,
asociadas aos feitos que
marcan os inicios e finais
nomeando algunhas fontes
da historia representativas
de cada unha delas.
CSC
CAA
CCEC
CCL
CMCCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
estatsticas, cartogrficas, orais,
etc.)
g
h
i
B4.3.O tempo histrico e a sa
medida.
B4.4.Tcnicas para localizar no
tempo e no espazo feitos do
pasado: os mapas histricos e as
lias do tempo. Realizacin dunha
lia do tempo que recolla os
acontecementos histricos mis
relevantes que marcan as idades
da historia.
B4.2.Utiliza as nocins bsicas
de sucesin, duracin e
simultaneidade para ordenar
temporalmente algns feitos
histricos e outros feitos
relevantes.
CSB4.2.1.Usa diferentes
tcnicas para localizar no
tempo e no espazo feitos do
pasado, percibindo a
duracin, a simultaneidade e
as relacins entre os
acontecementos.
CSC
CMCCT
CAA
CCEC
b
d
o
h
B4.5.As transformacins
econmicas, polticas, sociais e
culturais do sculo XIX.
B4.6.Espaa na Idade
Contempornea I: o sculo XIX.
B4.7.As transformacins
econmicas, polticas, sociais e
culturais do sculo XX.
B4.8.Espaa na Idade
Contempornea II: o sculo XX.
Mulleres e homes relevantes na
historia de Espaa e Galicia.
B4.9.Espaa na Unin Europea.
B4.10.O Mundo Actual.
Realizacin de arquivos sobre
temas de actualidade.
B4.3.Identificar, localizar no
tempo e no espazo e
comprender os procesos e
acontecementos histricos,
polticos, sociais e culturais,
mis relevantes da historia de
Espaa para adquirir unha
perspectiva global da sa
evolucin.
CSB4.3.1.Sita nunha lia
do tempo as etapas
histricas mis importantes
das distintas idades da
historia en Espaa.

CMCCT
CSC
CCEC
CSB4.3.2.Identifica e
localiza no tempo e no
espazo os feitos
fundamentais da historia de
Espaa describindo as
principais caractersticas de
cada unha delas.
CMCCT
CSC
CCEC
CSB4.3.3.Explica aspectos
relacionados coa forma de
vida e organizacin social de
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
Espaa das distintas pocas
histricas estudadas.

CAA
CSB4.3.4.Describe en orde
cronolxica os principais
movementos artsticos e
culturais das distintas etapas
da historia de Espaa
citando os seus
representantes mis
significativos.

CCEC
CMCCT
CSC
CSB4.3.5.Explica os
principais acontecementos
que se produciron durante o
s. XIX e XX e que
determinan a nosa historia
contempornea.

CSC
CCEC
CAA
CSB4.3.6.Describe as
caractersticas da sociedade
espaola actual, e valora o
seu carcter democrtico e
plural, as como a pertenza
Unin Europea.

CSC
CCEC
CAA
d
o
B4.11.Noso patrimonio histrico e
cultural.
B4.4.Desenvolver a curiosidade
por coecer as formas da vida
humana no pasado, valorando
CSB4.4.1.Identifica, valora e
respecta o patrimonio
natural, histrico, cultural e
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
3
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA CIENCIAS SOCIAIS CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
h B4.12.Patrimonio da Humanidade.
Elaboracin dunha gua sobre os
sitios e lugares Patrimonio da
Humanidade.
a importancia que teen os
restos para o coecemento e
estudo da historia e como
patrimonio cultural que hai que
coidar e legar.
artstico e asume as
responsabilidades que
supn a sa conservacin e
mellora.
CAA
CSB4.4.2.Respecta os
restos histricos e os valora
como un patrimonio que
debemos legar e recoece o
valor que o patrimonio
arqueolxico monumental
nos achega para o
coecemento do pasado.
CSC
CCEC
CAA
d
o
h
B4.13.Museos, sitios e
monumentos histricos como
espazos de aprendizaxe e gozo.
B4.5.Valorar a importancia dos
museos, sitios e monumentos
histricos como espazos onde
se ensina e aprende,
amosando unha actitude de
respecto sa contorna e
sa cultura, apreciando a
herdanza cultural.
CSB4.5.1.Respecta e asume
o comportamento que debe
cumprirse cando visita un
museo ou un edificio antigo.
CSC
CCEC
CAA
CSB4.5.2.Aprecia a
herdanza cultural a escala
local, nacional e europea
como a riqueza compartida
que hai que coecer,
preservar e coidar.
CSC
CCEC
CAA

CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37539
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
rea de Lingua castel e literatura.
O ensino da rea de Lingua castel e literatura ao longo da educacin primaria ten como
obxectivo o desenvolvemento da competencia comunicativa lingstica do alumnado. Esta
debe achegar durante toda a etapa as ferramentas e os coecementos necesarios para
que os nenos e as nenas poidan desenvolverse satisfactoriamente nos mbitos privado e
pblico, relacionados coas interaccins individuais e sociais cotis propias da sa idade.
A lingua aprndese, non para falar, ler ou escribir sobre a lingua, senn para falar,
ler e escribir sobre emocins, afectos, aventuras, sobre o mundo. Ademais, a lingua o
medio das relacins interpersoais e a porta de acceso ao coecemento. Neste marco, o
profesorado de lingua debe guiar o alumnado para facelo usuario consciente do potente
instrumento que a lingua, a competencia en comunicacin lingstica, para comprender,
crear e/ou transformar o seu mundo; utilizar a potencia do manexo efectivo da lingua para
unha comunicacin efcaz, e lograr un avance substancial no desenvolvemento das sas
posibilidades.
Nesta concepcin da lingua como instrumento para a transmisin de informacin e fe-
rramenta para operar co coecemento, debe situarse o ensino da Literatura. Transmisora
de cultura e tamn liberadora, a Literatura incita fantasa, evocacin de mundos posi-
bles, creacin e refexin crtica. E vai de par coa lingua que achega aspectos metalin-
gsticos e instrumentais fundamentais para acceder aos textos literarios e para crealos.
As, a aprendizaxe da literatura debe constitur tanto un instrumento de aprendizaxe como
unha fonte de gozo e de creatividade.
En consecuencia co anterior, o currculo da rea de Lingua castel e literatura organza-
se en bloques que responden educacin literaria, s actividades lingsticas ou destrezas
esenciais para a comunicacin oral e escrita, e ao coecemento metalingstico.
O bloque 1 Comunicacin oral: escoitar e falar establece as habilidades necesarias para
que os nenos e nenas comuniquen con precisin as sas propias ideas e axusten o propio
discurso, cada vez mis elaborado segundo se avanza na etapa, s distintas situacins de
comunicacin. Ademais, aborda aspectos esenciais da interaccin social como a escoita
atenta e o respecto das ideas dos e das demais.
Est pois centrado na xestin das relacins sociais a travs do dilogo e na planifca-
cin e exposicin dos discursos orais.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37540
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
Este bloque incle, ademais, os elementos non verbais como parte integrante do pro-
ceso comunicativo, xa que en moitas ocasins actan como reguladores do proceso de
comunicacin, contribundo a ampliar, modifcar ou reducir o signifcado da mensaxe.
Os bloques 2 e 3 Comunicacin escrita: ler e escribir deben fomentar o achegamento,
en contextos persoais, acadmicos e sociais comprensin e producin de textos de dife-
rente tipoloxa, atendendo tanto a forma da mensaxe (descritivos, narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos) como a intencin comunicativa (informativos, literarios, pres-
critivos e persuasivos)
Comprender un texto implica poer en marcha unha serie de estratexias de lectura que
deben practicarse na aula e proxectarse en todas as esferas da vida e en calquera fnalida-
de de lectura: ler para obter informacin, ler para aprender ou ler por pracer.
Pola sa parte, o bloque sobre a escritura pretende a aprendizaxe desta como un proce-
demento estruturado en tres fases: planifcacin do escrito, redaccin, e revisin de borra-
dores antes de producir o texto defnitivo. As, a ensinanza da escrita non se debe centrar
no produto fnal, elaborado de forma individual ou en grupo, senn en todo ao proceso de
escritura. Do mesmo modo, a avaliacin est ligada a todo o desenvolvemento do texto
escrito, no que, ademais, a revisin en grupo como prctica habitual contribuir a favorecer
a aprendizaxe autnoma.
O bloque 4 Coecemento da lingua responde necesidade de suscitar a aprendizaxe
progresiva metalingstica para apropiarse do lxico e das regras gramaticais e ortogrf-
cas imprescindibles para o uso adecuado da lingua, dicir, falar, ler e escribir correctamen-
te. Debe ser unha aprendizaxe fundamentalmente funcional e signifcativa, integrada no
proceso de lectura e escritura.
O bloque 5 Educacin Literaria pretende implicar aos alumnos e alumnas nun proceso
de formacin lectora que contine ao longo de toda a sa vida. A refexin literaria a travs
da lectura, comprensin e interpretacin de textos signifcativos favorece o coecemento
das posibilidades expresivas da lingua, desenvolve a capacidade crtica e creativa do alum-
nado, dlle acceso ao coecemento doutras pocas e culturas e enfrntao a situacins que
enriquecen a sa experiencia do mundo e favorecen o coecemento do mesmo. Os nenos
e nenas deben ir adquirindo, coa gua do persoal docente, os recursos persoais propios
dunha persoa lectora activa. Do mesmo xeito, fomntase a producin de textos persoais
con intencin literaria a travs de proposta de tarefas ldicas e creativas.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37541
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
O currculo deste sculo non pode deixar de lado as tecnoloxas da informacin e da
comunicacin (TIC). Toda a sa potencialidade en relacin co desenvolvemento das habi-
lidades lingstico-comunicativas debe aproveitarse nas aulas para favorecer interactiva-
mente tanto a aprendizaxe de linguas e o desenvolvemento das competencias bsicas do
alumnado como a propia aprendizaxe do uso destas tecnoloxas.
A organizacin do currculo en bloques e a secuencia destes non indican xerarqua nas
aprendizaxes dentro do aula, ben ao contrario, estas deben ser abordadas desde enfoques
comunicativos e, na medida do posible, globalizadores e interdisciplinares, que tean en
conta a transversalidade da aprendizaxe baseada en competencias.
Os mtodos utilizados deben enfocarse posibilitar a realizacin de tarefas que o alum-
nado deba resolver facendo uso axeitado dos distintos tipos de coecementos, destrezas,
actitudes e valores. O traballo por proxectos resulta especialmente relevante para a apren-
dizaxe por competencias pois permite aplicar a contextos da vida real ou verosmiles as
aprendizaxes realizadas, e motiva para aprender mis ao xerar nos nenos e nenas a curio-
sidade e a necesidade de adquirir novos coecementos, destrezas, actitudes e valores na
resolucin do proxecto.
A integracin das TIC debe ir acompaada dun cambio metodolxico que oriente a
aprendizaxe da lingua cara mellora dos usos comunicativos, desterrando das aulas prc-
ticas rutineiras centradas na anlise e descricin de unidades lingsticas descontextuali-
zadas. Para iso, o uso das TIC nas actividades de ensino- aprendizaxe debe darse sempre
no marco de proxectos de comunicacin, inscritos en situacins reais, que tean sentido
para o alumnado e cuxa fnalidade sexa a producin e a comprensin de textos reais tanto
de carcter oral como escrito.
As mesmo, nas decisins metodolxicas deben terse en conta a atencin diversidade
e a consideracin dos distintos ritmos e estilos de aprendizaxe do alumnado, mediante
prcticas de traballo individual e cooperativo que posibiliten a resolucin conxunta das ta-
refas, e potencien a inclusin do alumnado
En canto avaliacin, recomendable a utilizacin de diferentes tcnicas como, por
exemplo, o porfolio, as rbricas, mapas conceptuais, debates, solucin de problemas con-
textualizados, ademais das probas especfcas.
A implicacin das familias non proceso de ensino-aprendizaxe un factor a potenciar, xa
que o proceso de ensino-aprendizaxe competencial dse tanto desde os mbitos formais
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37542
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
coma nos informais e non formais. A sa colaboracin redundar positivamente no rende-
mento e nos resultados acadmicos do alumnado.
Finalmente, a situacin de sociedade multilinge na que vivimos solicita un enfoque
metodolxico de carcter plurilinge que potencie o desenvolvemento comunicativo dos
nenos e nenas nas linguas que vaian adquirindo ao longo da sa vida, con independencia
da diferenza de fns e niveis de dominio con que as utilicen. Isto implica un tratamento inte-
grado das linguas que o alumnado est a aprender na escola. No caso das reas de Lingua
castel e literatura e de Lingua galega e literatura, os currculos presentan certos contidos
similares, e unha distribucin igualmente similar en cada un dos cursos que conforman a
educacin primaria. Evidentemente, cada lingua ten as sas caractersticas propias, que
requiren dun tratamento e traballo especfco, pero hai determinados aspectos do currcu-
lo que, pola afnidade ou similitude que presentan en ambas as reas, precisan ben ser
abordados de maneira parella, ben ser presentados s nunha lingua pero traballados e
practicados en cada unha delas. As pois, o profesorado implicado no proceso de ensino-
aprendizaxe da Lingua castel e literatura e de Lingua galega e literatura, en cada curso
da educacin primaria, deber organizar o seu labor para evitar a repeticin de contidos
naqueles aspectos comns aprendizaxe de calquera lingua, como son as estratexias de
lectura, ou o proceso de escritura, a tipoloxa textual ou a defnicin de termos lingsticos.
En consonancia co anterior, preciso que o profesorado utilice a mesma terminoloxa
nas das linguas para non difcultar innecesariamente o proceso de aprendizaxe do alum-
nado.
Ademais, no centro teen presenza lingua(s) estranxeira(s) que tamn son abordadas
na aula desde un enfoque comunicativo e intercultural, pois o coecemento dos valores e
as crenzas compartidas por grupos sociais doutros pases resulta esencial para a comuni-
cacin nesta sociedade globalizada. As, para o tratamento integrado de linguas preciso
que, igual que acontece non caso das das linguas coofciais, haxa unha coordinacin entre
o profesorado destas e o de lingua estranxeira, para evitar a repeticin de contidos na lia
das que se mencionaron para as linguas ambientais, e para unifcar a terminoloxa. Pois,
non se pode esquecer que o achegamento do alumnado lingua estranxeira prodcese,
na maior parte dos casos, partindo das linguas prximas, a materna e a(s) ambiental(is).
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. COMUNICACIN ORAL. FALAR E ESCOITAR
a
c
d
e
B1.1. Estratexias e normas para o
intercambio comunicativo:
participacin; escoita; respecto
quenda de palabra; respecto polos
sentimentos dos e das demais.
B1.1. Participar en situacins de
comunicacin, dirixidas ou
espontneas, respectando o
quenda de palabra.
LCB1.1.1. Expresa de forma
global sentimentos, vivencias
e emocins propias.
CCL
CAA
CSC
LCB1.1.2. Aplica as normas
socio- comunicativas: escoita
e respecta a quenda de
palabras.
CCL
CAA
CSC
b
e
B1.2. Comprensin e expresin de
mensaxes verbais e non verbais,
especialmente xestos e ton de voz
que complementen o significado da
mensaxe.
B1.2. Recoecer a informacin
verbal e non verbal dos discursos
orais e integrala na producin
propia.
LCB1.2.1. Integra de xeito
global os recursos bsicos
verbais e non verbais para
comunicarse oralmente.
CCL
CSC
a
b
e
B1.3. Participacin en situacin de
comunicacin de aula, espontneas
ou dirixidas, organizando, de forma
xeral, o discurso.
B1.3. Expresarse e comunicarse
de forma oral e con certa
coherencia para satisfacer as
necesidades de comunicacin en
diferentes situacins de aula.
LCB1.3.1. Participa
activamente en diversas
situacins de comunicacin:
-dilogos
-exposicins orais moi
guiadas, con axuda, cando
cumpra, de tecnoloxas da
informacin e a comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
CSIEE
b
e
B1.4. Interese pola ampliacin de
vocabulario.
B1.5. Creacin de redes semnticas
moi sinxelas.
B1.4. Ampliar o vocabulario a
partir das experiencias de aula.
LCB1.4.1. Utiliza o vocabulario
axeitado sa idade.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
d
e
i
B1.6. Comprensin global de textos
orais de diversa tipoloxa: atendendo
forma da mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados) e a sa
intencin comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos) e
procedentes de diversas fontes.
B1.5. Comprender o sentido
global dun texto oral.
Identificar informacin relevantes.
LCB1.5.1. Comprende o
sentido global de textos orais
de uso habitual, do mbito
escolar e social.
CCL
CAA
b
d
e
i
B1.7. Valoracin dos medios de
comunicacin social como
instrumento de comunicacin.
B1.6. Valorar os medios de
comunicacin social como
instrumento de comunicacin.
LCB1.6.1. Identifica as ideas
xerais en reportaxes
audiovisual sobre temas do
seu interese.
CCE
CAA
b
e
B1.8. Audicin e reproducin de
textos adecuados ao nivel que
estimulen o seu interese.
B1.7. Reproducir textos orais
prximos aos seus gustos e
intereses.
LCB1.7.1. Canta cancins,
conta e recita pequenos
contos e poemas.
CCL
CAA
CCEC
b
e
B1.9. Dramatizacins de textos
infants.
B1.8. Dramatizar, de xeito
colaborativo, textos infants.
LCB1.8.1. Adeca a entoacin
e o volume representacin
dramtica.
CCL
b
e
B1.10 Producin de textos orais
breves e sinxelos prximos aos seus
gustos e intereses.
B1.9 Expresarse de forma oral en
diferentes situacins con
vocabulario axeitado e unha
secuencia coherente.
LCB1.9.1. Narra situacins e
experiencias persoais
sinxelas.
CCL
CSIEE
LCB1.9.2. Describe, de forma
sinxela, persoas, animais
obxectos e lugares seguindo
unha orde: de arriba a abaixo;
de abaixo a arriba .
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.9.3. Utilizar
correctamente expresins para
situar e ordenar as rutinas:
antes, despois, pola ma,
pola noite
CCL
a
d
e
m
B1.11. Uso dunha linguaxe non
discriminatoria e respectuosa coas
diferenzas.
B1.10. Usar unha linguaxe non
discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas.
LCB1.10.1. Usa unha linguaxe
non discriminatoria e
respectuosa coas diferenzas.
CCL
CSC
a
b
e
B1.12. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar e preguntar.
B1.11. Utilizar de xeito efectivo a
linguaxe oral: escoitar e
preguntar.
LCB1.11.1. Pide axuda para a
realizacin de tarefas de
distinta ndole.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
BLOQUE 2. COMUNICACIN ESCRITA. LER
b
e
B2.1. Lectura de distintos tipos de
textos adaptados sa idade.
B2.1. Ler en voz alta diferentes
tipos de textos infants breves e
sinxelos.
LCB2.1.1. Lee con
pronunciacin e entoacin
axeitada, textos sinxelos, de
variada tipoloxa, breves e
adaptados sa idade.
CCL
b
e
B2.2. Inicio s estratexias para a
comprensin lectora de textos:
consideracin do ttulo e das
ilustracins moi redundantes.
B2.2. Anticipar o contido de
textos do mbito escolar e social
axeitados ao seu nivel.
LCB2.2.1. Relaciona a
informacin que achega o
ttulo e as ilustracins co tema
do texto.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B2.3. Comprensin de textos de
diversa tipoloxa adecuados sa
idade.
B2.3. Comprender a
funcionalidade de diferentes
tipoloxa textuais, atendendo
forma da mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados) e a sa
intencin comunicativa
(informativos, literarios e
prescritivos) adaptados a sa
idade.
LCB2.3.1. Recoece a
funcionalidade de
determinadas tipoloxa
textuais: carteis, anuncios,
avisos, receitas, normas,
instrucins
CCL
CAA
b
e
B2.4. Lectura de diferentes textos
como fonte de informacin e de
lecer.
B2.4. Mostrar interese e gusto
pola lectura.
LCB2.4.1 Expresa o gusto
pola lectura como fonte de
lecer.
CCL
LCB2.4.2 Explica, de xeito
sinxelo, as sas preferencias
lectoras.
CCL
b
e
B2.5. Uso da biblioteca como
recurso para desenvolver o Plan
lector.
B2.5. Progresar na adquisicin do
hbito lector.
LCB2.5.1. Identifica, con
axuda, os textos da biblioteca
(escritos ou en soporte
informtico) mis axeitados
para obter informacin e para
o seu lecer.
CCL
CD
CAA
a
b
e
B2.6. Iniciacin creacin da
biblioteca persoal.
B2.6. Mostrar interese por ter
unha biblioteca propia.
LCB2.6.1. Coida, conserva e
organiza os seus libros.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 3. COMUNICACIN ESCRITA. ESCRIBIR
e B3.1. Recoecemento e utilizacin
de recursos grficos na
comunicacin escrita.
B3.1. Interiorizar e utilizar as
normas bsicas de escritura e os
seus aspectos grficos
LCB3.1.1. Relaciona os
cdigos oral e escrito:
discrimina sons nas palabras e
consolida aspectos
grafomotores e grafas da
Lingua castel en palabras
significativas.
CCL
LCB3.1.2 Identifica diferentes
tipos de texto escrito: listas,
receitas, narracins, poesa,
noticia
CCL
e B3.2. Uso de elementos lingsticos
e non lingsticos na comunicacin
escrita.
B3.2. Relacionar cdigos verbais
e non verbais.
LCB3.2.1. Ilustra de xeito
creativo os seus escritos con
ilustracins redundantes.
CCL
b
e
B3.3. Utiliza estratexias para a
producin de textos: planificacin,
identificacin da funcin,
textualizacin, revisin e reescritura.
B3.4 Producin de textos segundo
Plan de escritura.
B3.3. Planificar e producir, con
axuda, diferentes tipos de textos
atendendo ao seu formato
(descritivos, narrativos,
dialogados) e intencionalidade
comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos) e coida a
presentacin
LCB3.3.1. Escribe, con axuda,
en diferentes soportes, textos
moi sinxelos propios do mbito
escolar e social: listas, notas,
normas, felicitacins,
instrucins, contos,
ancdotas
CCL
CD
CAA
LCB3.3.2. Presenta os seus
escritos con limpeza, evitando
riscos.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 4. COECEMENTO DA LINGUA
b
e
B4.1. A palabra. Iniciacin ao orde
alfabtico. Recoecemento das
caractersticas e uso das diferentes
clases de palabras. Xnero e
nmero do nome. Tempos verbais.
B4.1. Aplicar os coecementos
gramticos bsicos sobre a
estrutura da lingua.
LCB4.1.1. Desenvolve a
conciencia fonolxica:
identifica slabas e fonemas
como elementos fundamentais
da palabra.
CCL
LCB4.1.2. Recoece o
alfabeto e inciase na orde
alfabtica.
CCL
LCB4.1.3. Distingue nome e
adxectivo en palabras
significativas.
CCL
LCB4.1.4. Distingue xnero e
nmero en palabras habituais.
CCL
LCB4.1.5. Utiliza
adecuadamente os artigos nos
textos orais e escritos.
CCL
LCB4.1.6. Forma grupos
nominais respectando as
normas de concordancia
CCL
LCB4.1.7. Utiliza os tempos
verbais: presente, pasado e
futuro en textos sinxelos.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
4
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
B4.2. Vocabulario. Sinnimos e
antnimos. Aumentativos e
diminutivos. Comparacins e
palabras derivadas.
B4.2. Mellorar o coecemento da
lingua e sistematizar a
adquisicin de vocabulario.
LCB4.2.1. Relaciona
sinnimos e antnimos
bsicos en parellas de
palabras significativas.
CCL
LCB4.2.2. Establece
comparacins entre distintos
elementos.
CCL
LCB4.2.3. Utiliza diminutivos e
aumentativos, en textos orais
e escritos.
CCL
LCB4.2.4. Identifica no seu
contorno palabras derivadas
de outras moi evidentes.
CCL
b
e
B4.3. Ortografa: utilizacin das
regras bsicas de ortografa. Signos
de puntuacin.
B4.3. Aplicar os coecementos
bsicos sobre as regras
ortogrficas para favorecer unha
comunicacin mis eficaz.
LCB4.3.1. Utiliza de forma
correcta os signos de
puntuacin e as normas
ortogrficas propias do nivel e
as aplica escritura de textos
significativos sinxelos e
seguindo modelos.
CCL
e B4.4. Recoecemento e observacin
reflexiva dos constituntes
oracionais: a oracin simple, suxeito
e predicado.
B4.4. Desenvolver estratexias
para mellorar a comprensin oral
e escrita a travs do
coecemento da lingua.
LCB4.4.1. Forma e ordena
correctamente oracins
simples para compoer textos
sinxelos.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
i
B4.5. Utilizacin de material
multimedia educativo e outros
recursos didcticos ao alcance e
propios da sa idade.
B4.5. Utilizar programas e
aplicacins educativas dixitais
para realizar tarefas e avanzar na
aprendizaxe.
LCB4.5.1. Utiliza de xeito
guiado, distintos programas e
aplicacins educativos dixitais
como ferramenta de
aprendizaxe.
CCL
CD
CAA
d
e
o
B4.6. Identificacin de similitudes e
diferenzas entre as linguas que
coece para mellorar na sa
aprendizaxe e lograr unha
competencia comunicativa
integrada.
B4.6. Comparar aspectos bsicos
das linguas que coece para
mellorar na sa aprendizaxe e
lograr unha competencia
comunicativa integrada
LCB4.6.1. Compara aspectos
(grficos, sintcticos, lxicos)
das linguas que coece.
CCL
CSC
BLOQUE 5. EDUCACIN LITERARIA
d
e
B5.1. Coecemento e lectura guiada
de contos tradicionais: marabillosos,
de frmulas, de animais, ...
B5.1. Apreciar o valor dos textos
literarios sinxelos e utilizar a
lectura como fonte de gozo e
informacin.
LCB5.1.1. Identifica sinxelos
textos propios da literatura
infantil: contos, poesas,
cmics, adivias
CCL
CCEC
LCB5.1.2. Dramatiza con
xestos e palabras, escenas de
contos.
CCL
CAA
CCEC
CSC
d
e
B5.2. Valoracin dos textos literarios
como fonte de gozo persoal.
B5.3. Uso da biblioteca de aula
como fonte de informacin e lecer.
B5.2. Gozar da escoita de textos
literarios narrativos, lricos e
dramticos.
LCB5.2.1. Gozo da escoita de
textos literarios narrativos,
lricos e dramticos.
CCL
CCEC
LCB5.2.2 Interpreta,
intuitivamente e con axuda, a
linguaxe figurada en textos
literarios (personificacins).
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B5.3. Coecer o funcionamento
da biblioteca de aula.
LCB5.3.1. Utiliza de xeito
guiado a biblioteca de aula
como fonte de informacin e
lecer.
CCL
CAA
b
d
e
B5.4. Recreacin e composicin de
textos literarios: contos, poemas,
adivias.
B5.4. Reproducir, con axuda, a
partir de modelos dados, textos
literarios sinxelos: contos,
poemas e adivias.
LCB5.4.1. Recrea de xeito
individual e cooperativo,
sinxelos textos literarios
(contos, poemas..) a partir de
pautas ou modelos dados.
CCL
CAA
CCEC
d
e
o
B5.5. Valoracin da literatura en
calquera lingua (maioritaria,
minoritaria ou minorizada) como
vehculo de comunicacin e como
recurso de gozo persoal.
B5.5. Valorar a literatura en
calquera lingua, especialmente
en lingua galega, como vehculo
de comunicacin e como recurso
de gozo persoal.
LCB5.5.1. Valora a literatura
en calquera lingua,
especialmente en lingua
galega, como vehculo de
comunicacin e como recurso
de gozo persoal.
CCL
CSC
CCEC
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. COMUNICACIN ORAL. FALAR E ESCOITAR
a
c
d
e
B1.1. Estratexias e normas bsicas
para o intercambio comunicativo:
participacin; escoita; respecto
quenda de palabra; respecto polos
sentimentos, ideas e coecementos
dos e das demais.
B1.1. Participar en situacins de
comunicacin, dirixidas ou
espontneas, respectando o
quenda de palabra e a
intervencin dos e das demais.
LCB1.1.1. Expresa de forma
global sentimentos, vivencias
e opinins.
CCL
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.1.2. Aplica as normas
socio - comunicativas: escoita,
espera de quendas.
CCL
CAA
CSC
b
e
B1.2. Comprensin e expresin de
mensaxes verbais e non verbais,
especialmente xestos e ton de voz
que complementen o significado da
mensaxe.
B1.2. Recoecer a informacin
verbal e non verbal dos discursos
orais e integrala na producin
propia.
LCB1.2.1. Integra de xeito
global os recursos bsicos
verbais e non verbais para
comunicarse oralmente,
identificando, de xeito global, o
valor comunicativo destes.
CCL
LCB1.2.2. Exprsase cunha
pronunciacin e unha diccin
axeitada ao seu nivel.
CCL
a
b
e
B1.3. Participa en situacins de
comunicacin, espontneas e
dirixidas, utilizando unha secuencia
lineal sinxela.
B1.3. Expresarse con coherencia
bsica de forma oral para
satisfacer necesidades de
comunicacin en diferentes
situacin de aula.
LCB1.3.1. Participa
activamente en diversas
situacins de comunicacin:
- dilogos
-exposicins orais guiadas,
con axuda, cando cumpra, das
tecnoloxas da informacin e
da comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
CSIEE
b
e
B1.4. Deducin das palabras
evidentes polo contexto. Interese
pola ampliacin de vocabulario.
Creacin de redes semnticas
sinxelas.
B1.4. Ampliar o vocabulario a
partir das experiencias de aula.
LCB1.4.1. Utiliza o vocabulario
axeitado ao seu nivel.
CCL
LCB1.4.2. Identifica polo
contexto o significado de
distintas palabras.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
d
e
i
B1.5. Comprensin global de textos
orais de diversa tipoloxa e
procedentes de diversas fontes
(producin didctica, gravacins,
medios de comunicacin).
B1.5.Recoecer o tema e o
sentido xeral dun texto oral breve
e sinxelo, de diferente tipoloxa,
atendendo forma da mensaxe
(descritivos, narrativos,
dialogados) e a sa intencin
comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos).
LCB1.5.1. Comprende, de
forma global, a informacin
xeral dun texto oral sinxelo de
uso habitual, do mbito
escolar e social.
CCL
CAA
LCB1.5.2. Recoece a
tipoloxa moi evidente de
textos orais sinxelos
atendendo forma da
mensaxe e a sa intencin
comunicativa: cartas,
anuncios, regulamentos,
folletos.
CCL
CAA
LCB1.5.3. Responde
preguntas correspondentes
compresin literal.
CCL
b
d
e
i
B1.6. Valorar os medios de
comunicacin social como
instrumento de comunicacin.
B1.6. Valorar os medios de
comunicacin social como
instrumento de comunicacin.
LCB1.6.1. Inciase na
utilizacin guiada dos medios
audiovisuais e dixitais para
obter informacin.
CCL
CD
CAA
LCB1.6.2. Recoece de forma
global o contido principal
dunha entrevista, noticia ou
debate infantil procedente dos
medios de comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
B1.7. Audicin e reproducin de
textos adecuados ao nivel que
estimulen o seu interese.
B1.7. Reproducir textos axeitados
aos seus gustos e intereses.
LCB1.7.1. Reproduce de
memoria textos literarios ou
non literarios, sinxelos e
breves, axeitados aos seus
gustos e intereses.
CCL
CAA
CCEC
b
e
B1.8. Dramatizacins de textos
literarios adaptados idade e de
producins propias.
B1.8. Dramatizar, de xeito
colaborativo, textos infants.
LCB1.8.1. Adeca a
entoacin, o volume e o xesto
representacin dramtica.
CCL
b
e
B1.9. Producin de textos orais
breves e sinxelos segundo a sa
tipoloxa: atendendo forma da
mensaxe (descritivos, narrativos,
dialogados) e a sa intencin
comunicativa (informativos, literarios
e prescritivos).
B1.9. Producir textos orais
breves, imitando modelos a
atendendo forma e a intencin
comunicativa.
LCB1.9.1. Elabora
comprensiblemente textos
orais sinxelos, do mbito
escolar e social, de diferente
tipoloxa: noticias, avisos,
contos, poemas, ancdotas.
CCL
CAA
CSIEE
LCB1.9.2. Organiza o discurso
cunha secuencia coherente
elemental.
CCL
CAA
CSIEE
a
d
e
m
B1.10. Uso dunha linguaxe non
discriminatoria e respectuosa coas
diferenzas.
B1.10. Usar unha linguaxe non
discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas.
LCB1.10.1 Usa unha linguaxe
non discriminatoria e
respectuosa coas diferenzas.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
e
B1.11. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar e preguntar.
B1.11. Utilizar de xeito efectivo a
linguaxe oral: escoitar e
preguntar.
LCB1.11.1 Emprega de xeito
efectivo a linguaxe oral para
comunicarse: escoita e
pregunta para asegurar a
comprensin.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
BLOQUE 2. COMUNICACIN ESCRITA. LER
b
e
B2.1. Lectura de distintos tipos de
texto: prximos sa experiencia.
B2.1. Ler en voz alta e en
silencio, diferentes textos
sinxelos de carcter infantil.
LCB2.1.1. Le en voz alta, con
pronunciacin e entoacin
axeitada, diferentes tipos de
textos moi sinxelos apropiados
sa idade.
CCL
LCB2.1.2. Le en silencio
textos moi sinxelos prximos
sa experiencia infantil.
CCL
e B2.2. Comprensin de textos de
diversa tipoloxa, adecuados sa
idade utilizando a lectura como
medio para ampliar o vocabulario.
B2.2. Comprender distintos tipos
de textos adaptados idade e
utilizando a lectura como medio
para ampliar o vocabulario.
LCB2.2.1. Identifica o tema
dun texto sinxelo.
CCL
CAA
LCB2.2.2. Distingue, de forma
xeral, entre as diversas
tipoloxas textuais en textos do
mbito escolar e social,
atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados) e a sa
intencin comunicativa
(informativos, literarios e
prescritivos).
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
B2.3. Utilizacin de estratexias para
a comprensin lectora de textos:
consideracin do ttulo e das
ilustracins. Identificacin de
palabras clave. Anticipacin de
hiptese de significado polo
contexto. Recoecemento bsico da
tipoloxa textual.
B2.3. Utilizar de xeito guiado
estratexias elementais para a
comprensin lectora de textos
moi sinxelos de diversa tipoloxa.
LCB2.3.1. Activa, de forma
guiada, coecementos previos
para comprender un texto.
CCL
CAA
LCB2.3.2. Formula hipteses
sobre o contido do texto a
partir do ttulo e das
ilustracins redundantes
CCL
CAA
LCB2.3.3. Relaciona a
informacin contida nas
ilustracins coa informacin
que aparece no texto.
CCL
CAA
e B2.4. Gusto pola lectura.
B2.5. Seleccin de libros segundo o
gusto persoal.
B2.6. Lectura dos libros establecidos
no Plan lector.
B2.4. Ler por propia iniciativa
diferentes tipos de textos.
LCB2.4.1. Dedica, de xeito
guiado, momentos de lecer
para a lectura voluntaria.
CCL

LCB2.4.2. Explica, de xeito


sinxelo, as sas preferencias
lectoras.
CCL
e
i
B2.7. Uso da biblioteca para a
procura de informacin e utilizacin
da mesma como fonte de
informacin e lecer.
B2.5. Usa, de xeito guiado, a
biblioteca para localizar libros
axeitados aos seus intereses.
LCB2.5.1. Consulta na
biblioteca, de xeito guiado,
diferentes fontes bibliogrficas
e textos en soporte informtico
para obter informacin sobre
libros do seu interese.
CCL
CD
CAA
a
b
e
B2.8. Iniciacin creacin da
biblioteca persoal.
B2.6. Mostrar interese por ter
unha biblioteca propia.
LCB2.6.1. Coida, conserva e
organiza os seus libros.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
e
B2.9. Identificacin das mensaxes
transmitidas polo texto.
B2.7. Identifica, con axuda, a
estrutura bsica de diferentes
textos lidos.
LCB2.7.1. Diferenza, con
axuda, entre informacin e
publicidade.
CCL
CAA
CSC
LCB2.8.1. Formula hipteses,
de xeito guiado, sobre a
finalidade de diferentes textos
moi sinxelos a partir da sa
tipoloxa, e dos elementos
lingsticos e non lingsticos
moi redundantes, axeitados
sa idade.
CCL
CAA
CSC
b
e
i
B2.10. Uso guiada das Tecnoloxas
da Informacin e Comunicacin para
a procura e tratamento igualmente
guiado, da informacin.
B2.8. Utilizar de xeito guiado as
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura da
informacin.
LCB2.8.1. Utiliza, de xeito
guiado, as Tecnoloxas da
Informacin e Comunicacin
para buscar informacin.
CCL
CD
CAA
BLOQUE 3. COMUNICACIN ESCRITA. ESCRIBIR
b
e
m
B3.1. Producin de textos para
comunicar coecementos,
experiencias e necesidades: con
diferentes formatos (descritivos,
narrativos, dialogados) e intencins
comunicativas (informativos,
literarios e prescritivos).
B3.2. Cohesin do texto:
mantemento do tempo verbal,
puntuacin.
B3.1. Producir textos sinxelos
segundo un modelo con
diferentes formatos (descritivos,
narrativos, dialogados) e
intencins
comunicativas(informativos,
literarios e prescritivos, aplicando
as regras ortogrficas de nivel e
coidando a presentacin.
LCB3.1.1. Escribe, con axuda,
en diferentes soportes, textos
sinxelos propios da vida coti,
do mbito escolar e social,
atendendo forma da
mensaxe e a sa intencin
comunicativa)e respectando
as normas gramaticais e
ortogrficas bsicas: cartas,
folletos informativos, noticias,
instrucins, receitas, textos
literarios
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.3. Aplicacin das normas
ortogrficas axeitadas ao nivel.
B3.4. Producin de textos segundo o
Plan de escritura do centro.
LCB3.1.2. Presenta os seus
traballos con caligrafa clara e
limpeza, evitando riscos etc.
CCL
CAA
b
e
m
B3.5. Valoracin da sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
B3.2. Valorar a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
LCB3.2.1. Valora a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
CCL
CSC
b
e
B3.6. Normas e estratexias para a
producin de textos: planificacin
(funcin, destinatario, xeracin de
ideas, estrutura...)
B3.7. Textualizacin en frases
elementais con secuencia lineal.
B3.8. Revisin e mellora do texto.
B3.3. Aplicar, de xeito guiado,
todas as fases do proceso de
escritura na producin de textos
escritos de distinta ndole:
planificacin, textualizacin,
revisin e reescritura.
LCB3.3.1. Utiliza borradores
que amosan a xeracin e
seleccin de ideas e a revisin
ortogrfica na escritura de
textos sinxelos propios do
mbito da vida persoal, social
e escolar.
CCL
CAA
CSIEE
b
e
i
B3.9. Creacin de textos utilizando a
linguaxe verbal e non verbal con
intencin informativa: carteis
publicitarios. Anuncios. Cmics.
B3.4. Elaborar, de xeito guiado,
proxectos individuais ou
colectivos sobre diferentes temas
da rea.
LCB3.4.1. Elabora, de forma
guiada, grficas sinxelas sobre
experiencias realizadas:
plantar fabas, cra de vermes
de seda.
CCL
CAA
LCB3.4.2. Elabora e presenta,
de forma guiada, textos
sinxelos, que ilustra con
imaxes de carcter
redundante co contido.
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
5
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e
i
B3.10. Creacin de textos utilizando
as Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin de xeito guiado.
B3.11. Producin de textos segundo
o Plan de escritura do centro.
B3.5. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e Comunicacin de
xeito guiado para presentar as
sas producin.
LCB3.6.1. Usa, con axuda, as
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para escribir e
presentar textos moi sinxelos.
CCL
CD
CAA
BLOQUE 4. COECEMENTO DA LINGUA
b
e
B4.1. A palabra.
B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras(nome, verbo,
adxectivo, pronomes, artigos)
Caractersticas e uso de cada clase
de palabra.
B4.3. Tempos verbais: presente,
pasado e futuro.
B4.1. Aplicar os coecementos
gramaticais bsicos sobre a
estrutura da lingua, (categoras
gramaticais), para favorecer unha
comunicacin mis eficaz.
LCB4.1.1. Utiliza de xeito
guiado categoras gramaticais
bsicas: o nome, artigo,
adxectivo, verbo.
CCL
LCB4.1.2. Utiliza con
correccin os tempos verbais:
presente, pasado e futuro ao
producir textos orais e
escritos.
CCL
e B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras (nome, verbo,
adxectivo, pronomes, artigos).
Caractersticas e uso de cada clase
de palabra.
B4.4. Vocabulario. Frases feitas.
Formacin de substantivos,
adxectivos e verbos. Recursos
derivativos: prefixos e sufixos.
B4.5. Recoecemento dos
constituntes oracionais: a oracin
simple, suxeito e predicado.
B4.2. Desenvolver as destrezas e
competencias lingsticas a
travs do uso da lingua.
LCB4.2.1. Utiliza sinnimos e
antnimos, polismicas na
expresin oral e escrita.
CCL
LCB4.2.2. Forma palabras
compostas a partir de palabras
simples.
CCL
LCB4.2.3. Identifica o
suxeito/grupo nominal e
predicado nas oracins
simples.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
B4.6. Ortografa: utilizacin das
regras bsicas de ortografa e
puntuacin.
B4.3. Aplicar os coecementos
bsicos sobre as regras
ortogrficas para favorecer unha
comunicacin mis eficaz.
LCB4.3.1. Utiliza os signos de
puntuacin e as normas
ortogrficas propias do nivel e
as aplica escritura de textos
sinxelos.
CCL
b
e
B4.7. Clases de nomes: comns e
propios.
B4.8. As relacins gramaticais
Recoecemento e explicacin
reflexiva das relacins que se
establecen entre o substantivo e o
resto dos compoentes do grupo
nominal.
B4.4. Desenvolver estratexias
para mellorar a comprensin oral
e escrita a travs do
coecemento da lingua.
LCB4.4.1. Aplica as normas
de concordancia de xnero e
nmero na expresin oral e
escrita.
CCL
LCB4.4.2. Utiliza signos de
puntuacin nas sas
composicins escritas.
CCL
LCB4.4.3. Utiliza unha sintaxe
bsica nas producins escritas
propias.
CCL
e
i
B4.9. Utilizacin do material
multimedia educativo e outros
recursos didcticos ao seu alcance e
propios da sa idade.
B4.5. Utilizar programas
educativos dixitais para realizar
tarefas e avanzar na
aprendizaxe.
LCB4.5.1. Utiliza de forma
guiada, distintos programas
educativos dixitais.
CCL
CD
CAA
d
e
o
B4.10. Identificacin das variedades
da lingua na nosa comunidade
autnoma. Identificacin das
similitudes e diferenzas entre as
linguas que coece para mellorar na
sa aprendizaxe e lograr unha
competencia comunicativa
integrada.
B4.6. Comparar aspectos bsicos
das linguas que coece para
mellorar na sa aprendizaxe e
lograr unha competencia
integrada.
LCB4.6.1. Compara aspectos
(grficos, sintcticos, lxicos)
das linguas que coece.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 5. EDUCACIN LITERARIA
d
e
B5.1. Valoracin dos textos literarios
como fonte de gozo persoal.
B5.1. Valorar textos como fonte
de lecer e informacin.
LCB5.1.1. Valora de forma
global, textos propios da
literatura infantil: contos,
cancins, poesa, cmics,
refrns e adivias
CCL
CCEC
d
e
B5.2. Lectura guiada e comentada
de textos narrativos de tradicin
oral, literatura infantil, adaptacins
de obras clsicas e literatura actual.
B5.3. Identificacin de recursos
literarios.
B5.2. Iniciar a lectura e expresiva
de textos literarios narrativos,
lricos e dramticos na prctica
escolar.
LCB5.2.1. Inicia a lectura
guiada de textos narrativos
sinxelos de tradicin oral,
literatura infantil, adaptacins
de obras clsicas e literatura
actual.
CCL
CAA
CCEC
LCB5.2.2. Interpreta,
intuitivamente e con axuda, a
linguaxe figurada en textos
literarios (personificacins)
CCL
CAA
d
e
B5.4 Valoracin de recursos
literarios.
B5.3. Valorar os recursos
literarios da tradicin oral:
poemas, cancins, contos,
refrns, adivias.
LCB5.3.1. Valora os recursos
literarios da tradicin oral:
poemas, cancins, contos,
refrns, adivias.
CCL
CCEC
b
e
B5.5 Creacin de textos literarios en
prosa ou en verso: contos, poemas,
adivias, cancins, e teatro.
B5.5. Reproducir, con axuda, a
partir de modelos dados, textos
literarios sinxelos: contos e
poemas.
LCB5.5.1. Crea, con axuda,
sinxelos textos literarios
(contos, poemas) a partir de
pautas ou modelos dados.
CCL
CAA
CSIEE
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
b
e
B5.6. Comprensin, memorizacin e
recitado de poemas co ritmo,
entoacin e diccin adecuados.
B5.6. Reproducir textos literarios
breves e moi sinxelos adaptados
sa idade.
LCB5.6.1. Reproduce textos
orais moi breves e sinxelos:
cancins e poemas.
CCL
d
e
B5.7. Dramatizacin e lectura
dramatizada de textos literarios.
B5.7. Participar con interese en
dramatizacins de sinxelos textos
literarios adaptados idade.
LCB5.7.1. Realiza
dramatizacins
individualmente e en grupo de
textos literarios axeitados
sa idade.
CCL
CAA
CCEC
CSC
d
e
o
B5.8. Valoracin da literatura en
calquera lingua (maioritaria,
minoritaria ou minorizada) como
vehculo de comunicacin e como
recurso de lecer persoal.
B5.8. Valorar a literatura en
calquera lingua, especialmente
en lingua galega, como vehculo
de comunicacin e como recurso
de lecer persoal.
LCB5.8.1. Valora a literatura
en calquera lingua,
especialmente en lingua
galega, como vehculo de
comunicacin e como recurso
de lecer persoal.
CCL
CSC
CCEC
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. COMUNICACIN ORAL. FALAR E ESCOITAR
a
c
d
e
B1.1. Estratexias e normas para o
intercambio comunicativo:
participacin; exposicin clara;
escoita; respecto quenda de
palabra; respecto polos sentimentos,
B1.1.Participar en situacins de
comunicacin, dirixidas ou
espontneas, respectando a
quenda de palabra e a
intervencin dos e das demais.
LCB1.1.1. Expresa de forma
global, ideas, opinins e
sentimentos con certa
claridade.
CCL
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
experiencias, ideas, opinins e
coecementos dos e das demais.
LCB1.1.2. Aplica as normas
sociocomunicativas: escoita
atenta, espera de quendas,
respecto da opinin dos e das
demais.
CCL
CAA
CSC
b
e
B1.2. Comprensin e expresin de
mensaxes verbais e non verbais,
especialmente xestos e ton de voz
que complementen o significado da
mensaxe.
B1.2. Recoecer a informacin
verbal e non verbal dos discursos
orais e integrala na producin
propia.
LCB1.2.1. Integra de xeito
global os recursos verbais e
non verbais para comunicarse
oralmente, identificando o
valor comunicativo destes.
CCL
LCB1.2.2. Exprsase cunha
pronunciacin e unha diccin
correctas.
CCL
a
b
e
B1.3. Participacin en situacins de
comunicacin, espontneas e
dirixidas, utilizando un discurso
cunha secuencia lineal sinxela.
B1.3. Expresarse con coherencia
bsica de forma oral para
satisfacer necesidades de
comunicacin en diferentes
situacin de aula.
LCB1.3.1. Participa
activamente e con coherencia
bsica en diversas situacins
de comunicacin:
- Dilogos
- Exposicins orais seguindo
un modelo, e guiadas, con
axuda, cando cumpra, das
tecnoloxas da informacin
e da comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
CSIEE
b
e
B1.4. Deducin das palabras
evidentes polo contexto. Interese
pola ampliacin de vocabulario.
Creacin de redes semnticas
sinxelas.
B1.4. Facer hipteses sobre o
significado de palabras evidentes
a partir do seu contexto de uso.
LCB1.4.1. Identifica polo
contexto o significado de
distintas palabras.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.4.2. Utiliza o vocabulario
axeitado a sa idade para
expresarse con progresiva
precisin nos diferentes
contextos de comunicacin.
CCL
CAA
b
d
e
i
B1.5. Comprensin global e
especfica de textos orais de diversa
tipoloxa e procedentes de diversas
fontes (producin didctica,
gravacins, medios de
comunicacin).
B1.5. Recoecer o tema e as
ideas principais de textos orais
breves e sinxelos de diferente
tipoloxa, segundo a forma da
mensaxe (descritivos, narrativos,
dialogados, expositivos) e a sa
intencin comunicativa
(informativos, literarios e
prescritivos).
LCB1.5.1. Comprende de
forma global a informacin
xeral de textos orais de uso
habitual, do mbito escolar e
social, identifica o tema e
selecciona as ideas principais:
noticias, contos, folletos
informativos, narracins,
textos cientficos, anuncios
publicitarios, receitas
mdicas.
CCL
CAA
LCB1.5.3. Responde
preguntas sinxelas
correspondentes
comprensin literal.
CCL
LCB1.5.4. Utiliza de xeito
guiado a informacin recollida,
para levar a cabo diversas
actividades en situacins de
aprendizaxe.
CCL
CAA
CSIEE
b
d
e
B1.5. Comprensin global e
especfica de textos orais de diversa
tipoloxa e procedentes de diversas
fontes (producin didctica,
B1.6. Utilizar os medios de
comunicacin social como
instrumento de aprendizaxe.
LCB1.6.1. Utiliza de xeito
guiado os medios audiovisuais
e dixitais para obter
informacin.
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
i gravacins, medios de
comunicacin).
LCB1.6.2. Transforma en
noticias sinxelas feitos cotis
prximos sa realidade,
imitando modelos.
CCL
CSC
LCB1.6.3. Comprende de
forma global o contido
principal dunha entrevista,
noticia ou debate infantil
procedente dos medios de
comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
b
e
B1.6. Audicin e reproducin de
textos adecuados ao nivel que
estimulen o seu interese.
B1.7. Dramatizacins de textos
literarios adaptados idade e de
producins propias.
B1.7. Reproducir textos axeitados
aos seus gustos e intereses.
LCB1.7.1. Reproduce de
memoria textos literarios, non
literarios e propios, sinxelos e
breves, axeitados aos seus
gustos e intereses.
CCL
CAA
CCEC
LCB1.7.2. Interpreta diferentes
personaxes, reflectindo as
sas caractersticas esenciais,
memorizando e representando
as sas accins e xestos mis
definitorios.
CCL
CAA
CCEC
b
e
B1.8. Producin de textos orais
sinxelos de diferente tipoloxa.
B1.8. Producir textos orais
adecuados ao nivel dos xneros
mis habituais imitando modelos,
atendendo forma da mensaxe
(descritivos, narrativos,
dialogados, expositivos) e a sa
LCB1.8.1. Elabora
comprensiblemente textos
orais breves e sinxelos do
mbito escolar e social,
adecuados ao nivel, imitando
modelos.
CCL
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
intencin comunicativa
(informativos, literarios e
prescritivos).
LCB1.8.2. Organiza o discurso
cunha secuencia coherente
elemental, utilizando nexos
bsicos.
CCL
CAA
CSIEE
a
b
e
B1.9. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar e preguntar.
B1.9. Utilizar de xeito efectivo a
linguaxe oral: escoitar e
preguntar.
LCB 1.9.1. Emprega de xeito
efectivo a linguaxe oral para
comunicarse e aprender:
escoita e pregunta para
asegurar a comprensin.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
BLOQUE 2. COMUNICACIN ESCRITA. LER
b
e
B2.1. Lectura, en silencio e en voz
alta, de distintos tipos de texto
prximos sa experiencia.
B2.1. Ler en voz alta e en silencio
diferentes textos.
LCB2.1.1. Le en voz alta, sen
dificultade, diferentes tipos de
textos apropiados sa idade.
CCL
LCB2.1.2. Le en silencio
textos sinxelos prximos sa
experiencia.
CCL
e B2.2. Comprensin de textos de
diversa tipoloxa, adecuados sa
idade, lidos en voz alta e en silencio,
segundo a sa tipoloxa e valorando
a lectura como medio para ampliar o
vocabulario e fixar a ortografa
correcta.
B2.2. Comprender distintos tipos
de textos adaptados sa idade
e valorar a lectura como medio
para ampliar o vocabulario, fixar a
ortografa correcta e como gozo
persoal.
LCB2.2.1. Resume,
respondendo a preguntas e
reflectindo as ideas principais,
textos de diversa tipoloxa
textual.
CCL
CAA
LCB2.2.2. Distingue en textos
do mbito escolar e social e
de forma xeral, entre as
diversas tipoloxas atendendo
forma da mensaxe
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
(descritivos, narrativos,
dialogados, expositivos) e
sa intencin comunicativa
(informativos, literarios e
prescritivos).
LCB2.2.3. Elabora glosarios
coas novas palabras.
CCL
CAA
b
e
B2.3. Utilizacin de estratexias para
a comprensin lectora de
textos:consideracin do ttulo e das
ilustracins. Identificacin de
palabras crave. Anticipacin de
hiptese de significado polo
contexto. Recoecemento bsico da
tipoloxa textual. Uso do dicionario.
B2. 3. Utilizar de xeito guiado
estratexias elementais para a
comprensin lectora de textos
moi sinxelos de diversa tipoloxa.
LCB2.3.1. Identifica as
palabras clave dun texto.
CCL
CAA
LCB2.3.2. Activa, de forma
guiada, coecementos previos
para comprender un texto.
CCL
CAA
LCB2.3.3. Formula hipteses
sobre o contido do texto a
partir do ttulo e de ilustracins
redundantes.
CCL
CAA
LCB2.3.4. Relaciona a
informacin contida nas
ilustracins coa informacin
que aparece no texto.
CCL
CAA
LCB2.3.5. Inciase na
utilizacin do dicionario de
xeito guiado.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B2.4. Gusto pola lectura.
B2.5. Seleccin de libros segundo o
gusto persoal.
B2.6. Lectura dos libros establecidos
no Plan lector.
B2.4. Ler por propia iniciativa
diferentes tipos de textos.
LCB2.4.1. Dedica momentos
de lecer para a lectura
voluntaria.
CCL
LCB2.4.2. Selecciona textos
do seu interese en funcin dos
seus gustos e preferencias.
CCL
LCB2.4.3. Identifica e resume
o argumento de lecturas
realizadas e d referencias
bsicas, como o ttulo.
CCL
CAA
e
i
B2.7. Uso da biblioteca para a
procura de informacin e utilizacin
da mesma como fonte de
informacin e lecer.
B2.5. Usa a biblioteca para
localizar libros axeitados aos
seus intereses.
LCB2.5.1. Consulta na
biblioteca, de xeito guiado,
diferentes fontes bibliogrficas
e textos en soporte informtico
para obter informacin sobre
temas do seu interese e
necesarios para as sas
tarefas de aula.
CCL
CD
CAA
a
b
e
B2.8. Iniciacin creacin da
biblioteca persoal.
B2.6. Mostrar interese por ter
unha biblioteca propia.
LCB2.6.1. Coida, conserva e
organiza os seus libros.
CCL
CSC
a
e
B2.9.Identificacin da finalidade das
mensaxes transmitidos polo texto.
B2.7. Identifica a estrutura de
diferentes textos lidos,
centrndose na interpretacin do
seu significado.
LCB2.7.1. Diferenza, con
axuda, entre informacin e
publicidade.
CCL
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
6
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB2.7.2. Formula hiptese,
de xeito guiado, sobre a
finalidade de diferentes textos
moi sinxelos a partir da sa
tipoloxa, e dos elementos
lingsticos e non lingsticos
moi redundantes, axeitados
sa idade.
CCL
CAA
CSC
b
e
i
B2.10. Utilizacin guiada das
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura da
informacin.
B2.8. Utilizar de xeito guiado as
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura da
informacin.
LCB2.8.1. Utiliza, de xeito
guiado, as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin
para buscar informacin.
CCL
CD
CAA
BLOQUE 3. COMUNICACIN ESCRITA. ESCRIBIR
b
e
m
B3.1. Producin de textos de diversa
tipoloxa atendendo forma da
mensaxe (descritivos, narrativos,
dialogados, expositivos) e a sa
intencin comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos) para
comunicar coecementos,
experiencias e necesidades.
B3.2. Cohesin do texto:
mantemento do tempo verbal,
puntuacin, concordancia bsica.
B3.3. Aplicacin das normas
ortogrficas axeitadas ao nivel.
B3.1. Producir textos seguindo un
modelo con diferentes intencins
comunicativas, cohesivas de
xeito elemental, aplicando as
regras ortogrficas de nivel e
coidando a presentacin.
LCB3.1.1. Escribe, con axuda
e en diferentes soportes,
textos sinxelos propios da vida
coti, do mbito escolar e
social, utilizando elementos de
cohesin bsicos: noticias,
contos, folletos informativos,
narracins, textos cientficos,
anuncios publicitarios,
receitas, instrucins,
normas.
CCL
CD
CAA
LCB3.1.2. Respecta as
normas gramaticais e
ortogrficas bsicas, propias
do nivel.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB3.1.3. Reproduce textos
ditados sinxelos.
CCL
LCB3.1.4. Presenta os seus
traballos con caligrafa clara e
limpeza: evitando riscos,
inclinacin de lias etc.
CCL
CAA
B3.4. Valoracin da propia producin
escrita, as como a producin escrita
dos seus compaeiros.
B3.2. Valorar a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
LCB3.2.1. Valora a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
CCL
CSC
b
e
B3.5. Normas e estratexias para a
producin de textos: planificacin
(funcin, destinatario, xeracin de
ideas, estrutura...). Textualizacin en
frases elementais con secuencia
lineal.
B3.6. Revisin e mellora do texto.
B3.3. Aplicar, con axuda, todas
as fases do proceso de escritura
na producin de textos escritos
de distinta ndole: planificacin,
textualizacin, revisin e
reescritura.
LCB3.3.1. Emprega, de xeito
guiado e segundo modelos,
estratexias de planificacin,
textualizacin e revisin do
texto.
CCL
CAA
CSIEE
LCB3.3.2. Utiliza, con axuda e
para escribir textos sinxelos,
borradores que amosan: a
xeracin e seleccin de ideas,
a revisin ortogrfica e da
secuencia coherente do
escrito.
CCL
CAA
CSIEE
b
e
i
B3.7. Creacin de textos utilizando a
linguaxe verbal e non verbal con
intencin informativa: carteis
publicitarios. Anuncios. Cmics.
B3.4. Elaborar proxectos
individuais ou colectivos de
carcter informativo sobre
diferentes temas do rea.
LCB3.4.1. Elabora, de forma
guiada, grficas sinxelas a
partir de datos obtidos de
experiencias realizadas.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB3.4.2. Elabora e presenta,
de forma guiada, textos
sinxelos, que ilustra con
imaxes, en diferentes soportes
(papel e dixital), de carcter
redundante co contido: carteis
publicitarios, anuncios e
cmics.
CCL
CD
CAA
CSIEE
a
d
e
m
B3.8. Uso dunha linguaxe non
discriminatoria e respectuosa coas
diferenzas.
B3.5. Usar unha linguaxe
respectuosa coa diversidade,
evitando expresins
discriminatorias e prexuzos.
LCB3.5.1. Exprsase, por
escrito, evitando unha
linguaxe non sexista e non
respectuosa coas diferenzas.
CCL
CSC
e
i
B3.9. Creacin de textos utilizando
as Tecnoloxas da Informacin e a
Comunicacin de xeito guiado.
B3.6. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin de
modo eficiente e responsable
para presentar as sas
producins.
LCB3.6.1. Usa con axuda as
Tecnoloxas da Informacin e
a Comunicacin para escribir,
presentar os textos e buscar
informacin.
CCL
CD
CAA
e
i
B3.10. Producin de textos segundo
Plan de escritura do centro.
B3.7. Escribir os textos
establecidos no Plan de escritura.
LCB3.7.1. Produce os textos
establecidos no plan de
escritura axeitados sa
idade e nivel.
CCL
CAA
CSIEE
BLOQUE 4. COECEMENTO DA LINGUA
b
e
B4.1. A palabra.
B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras (nome, verbo,
B4.1. Aplicar os coecementos
bsicos sobre a estrutura da
lingua, a gramtica (categoras
gramaticais), o vocabulario
LCB4.1.1. Recoece e
identifica as categoras
gramaticais bsicas: presentar
ao nome, substitur ao nome,
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
adxectivo, pronomes, artigos).
Caractersticas e uso de cada clase
de palabra.
B4.3. Tempos verbais: presente,
pasado e futuro.
B4.4. Ortografa: utilizacin das
regras bsicas de ortografa e
puntuacin.
(formacin e significado das
palabras e campos semnticos),
as como as regras de ortografa
para favorecer unha
comunicacin mis eficaz.
expresar caractersticas do
nome, expresar accin.
LCB4.1.2. Utiliza con
correccin os tempos verbais:
presente, pasado e futuro, ao
producir textos orais e
escritos.
CCL
LCB4.1.3. Diferenza familias
de palabras.
CCL
LCB4.1.4. Utiliza as normas
ortogrficas bsicas.
CCL
e B4.5. Recoecemento das distintas
clases de palabras (nome, verbo,
adxectivo, pronomes, artigos).
Caractersticas e uso de cada clase
de palabra.
B4.6. Vocabulario. Frases feitas.
Formacin de substantivos,
adxectivos e verbos. Recursos
derivativos: prefixos e sufixos.
B4.7. Recoecemento dos
constituntes oracionais: a oracin
simple, suxeito e predicado.
B4.2. Desenvolver as destrezas e
competencias lingsticas a
travs do uso da lingua.
LCB4.2.1. Utiliza palabras
sinnimas, antnimas,
polismicas, frases feitas, na
expresin oral e escrita.
CCL
LCB4.2.2. Utiliza, segundo
modelo, prefixos e sufixos e
crea palabras derivadas.
CCL
LCB4.2.3. Recoece a oracin
simple, distingue suxeito e
predicado.
CCL
b
e
B4.8. Clases de nomes: comns e
propios.
B4.3. Desenvolver estratexias
para mellorar a comprensin oral
e escrita a travs do
coecemento da lingua.
LCB4.3.1. Clasifica e usa os
tipos de nomes para elaborar
textos escritos sinxelos
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.9. As relacins gramaticais
Recoecemento e explicacin
reflexiva das relacins que se
establecen entre o substantivo e o
resto dos compoentes do grupo
nominal.
LCB4.3.2. Aplica as normas
de concordancia de xnero e
nmero, na expresin oral e
escrita.
CCL
LCB4.3.3. Aplica, con axuda,
as normas de acentuacin
(slabas tnicas) nas sas
producins escritas.
CCL
LCB4.3. 4. Utiliza signos de
puntuacin nas sas
composicins escritas.
CCL
LCB4.3.5. Utiliza unha sintaxe
bsica nas producins escritas
propias.
CCL
e
i
B4.10. Utilizacin do material
multimedia educativo ao seu alcance
e propio da sa idade.
B4.4. Utilizar programas
educativos dixitais para realizar
tarefas e avanzar na
aprendizaxe.
LCB4.4.1. Utiliza de forma
guiada, distintos programas
educativos dixitais.
CCL
CD
CAA
d
e
o
B4.11. Valoracin da diversidade da
lingua na nosa comunidade
autnoma.
B4.5. Valorar a diversidade
lingstica da comunidade
autnoma.
LCB4.5.1. Valora a
diversidade lingstica da
comunidade autnoma.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
d
e
o
B4.12. Identificacin das similitudes
e diferenzas entre as linguas que
coece para mellorar na sa
aprendizaxe e lograr unha
competencia comunicativa
integrada.
B4.6. Comparar aspectos bsicos
das linguas que coece para
mellorar na sa aprendizaxe e
lograr unha competencia
integrada.
LCB4.6.1. Compara aspectos
(grficos, sintcticos, lxicos)
das linguas que coece.
CCL
CAA
BLOQUE 5. EDUCACIN LITERARIA
d
e
B5.1. Valoracin dos textos literarios
como fonte de gozo persoal.
B5.1. Valorar os textos literarios
como fonte de lecer e
informacin.
LCB5.1.1. Valora e recoece
de forma global, distintos
textos literarios sinxelos, como
fonte de lecer e de
informacin.
CCL
CCEC
d
e
B5.2. Lectura guiada de textos
narrativos de tradicin oral, literatura
infantil, adaptacins de obras
clsicas e literatura actual.
B5.3. Lectura comentada de
poemas, relatos e obras teatrais.
- Identificacin de recursos
literarios moi bsicos.
B5.2. Facer a lectura expresiva e
interpretativa de textos literarios
narrativos, lricos e dramticos na
prctica escolar e recoecer e
interpretar algns recursos da
linguaxe literaria.
LCB5.2.1. Realiza, de xeito
guiado, lecturas comentadas
de textos narrativos sinxelos
de tradicin oral, literatura
infantil, adaptacins de obras
clsicas e literatura actual.
CCL
CCEC
LCB5.2.2. Interpreta,
intuitivamente e con axuda, a
linguaxe figurada en textos
literarios (personificacins)
CCL
CAA
d
e
B5.4. Valoracin de recursos
literarios.
B5.3. Valorar os recursos
literarios da tradicin oral:
poemas, cancins, contos,
refrns e adivias.
LCB5.3.1. Valora os recursos
literarios da tradicin oral:
poemas, cancins, contos,
refrns e adivias.
CCL
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
B5.5. Creacin de textos literarios
moi sinxelos, en prosa ou en verso:
contos, poemas, adivias, cancins
e teatro.
B5.4. Reproducir a partir de
modelos dados textos literarios
moi sinxelos, en prosa ou en
verso, con sentido esttico e
creatividade: contos e poemas.
LCB5.4.1. Crea, con axuda,
sinxelos textos literarios moi
sinxelos (contos, poemas) a
partir de pautas ou modelos
dados.
CCL
CAA
CSIEE
CCEC
a
b
e
B5.6. Comprensin, memorizacin e
recitado de textos literarios co ritmo,
entoacin e diccin adecuados.
B5.5. Reproducir textos literarios
breves e sinxelos e adaptados
idade.
LCB5.5.1. Memoriza e
reproduce textos orais moi
sinxelos adecuados sa
idade: contos, poemas ou
cancins.
CCL
CAA
CSC
CCEC
d
e
B5.7. Dramatizacin e lectura
dramatizada de textos literarios.
B5.6. Participar con interese en
dramatizacins de textos
literarios adaptados idade.
LCB5.6.1. Realiza
dramatizacins
individualmente e en grupo de
textos literarios breves e
sinxelos, axeitados sa
idade.
CCL
CAA
CCEC
CSC
a
b
e
o
B5.8. Valoracin da literatura en
calquera lingua (maioritaria,
minoritaria ou minorizada) como
vehculo de comunicacin e como
recurso de lecer persoal.
B.5.7. Valorar a literatura en
calquera lingua, especialmente
en lingua galega, como vehculo
de comunicacin e como recurso
de lecer persoal.
LCB.7.1. Valora a literatura en
calquera lingua,
especialmente en lingua
galega, como vehculo de
comunicacin e como recurso
de lecer persoal.
CCL
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. COMUNICACIN ORAL. FALAR E ESCOITAR
a
c
e
B1.1. Estratexias e normas para o
intercambio comunicativo:
participacin; exposicin clara;
escoita; respecto quenda de
palabra; entoacin adecuada;
respecto polos sentimentos,
experiencias, ideas, opinins e
coecementos dos e das demais.
B1.1. Participar en situacins
de comunicacin, dirixidas ou
espontneas, respectando as
normas da comunicacin:
quenda de palabra, escoitar.
LCB1.1.1. Expresa ideas,
pensamentos, opinins,
sentimentos con certa
claridade.
CCL
CAA
CSC
LCB1.1.2. Aplica as normas
sociocomunicativas: escoita
atenta, espera de quendas,
participacin respectuosa.
CCL
CAA
CSC
e B1.2. Comprensin e expresin de
mensaxes verbais e non verbais.
B1.2. Recoece a informacin
verbal e non verbal dos
discursos orais e integrala nas
producins propias.
LCB1.2.1. Integra recursos
verbais e non verbais para
comunicarse nas interaccins
orais, dndolle valor
complementario a estes.
CCL
LCB1.2.2. Exprsase cunha
pronunciacin e unha diccin
correctas: articulacin, ritmo,
entoacin.
CCL
a
b
e
B1.3. Participacin en situacin de
comunicacin, espontneas e
dirixidas, utilizando un discurso
ordenado e coherente.
B1.3. Expresarse con
coherencia bsica de forma oral
para satisfacer necesidades de
comunicacin en diferentes
situacins.
LCB1.3.1. Participa
activamente e con coherencia
na secuencia das sas ideas
en diversas situacin de
comunicacin:
- dilogos
CCL
CD
CAA
CSC
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
-exposicins orais segundo
modelo e guiadas, con axuda,
cando cumpra, das
tecnoloxas da informacin e
comunicacin.
LCB1.3.2. Participa
activamente nas tarefas de
aula, cooperando en situacin
de aprendizaxe compartida.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
e B1.4. Deducin das palabras polo
contexto. Interese pola ampliacin
do vocabulario. Creacin de redes
semnticas sinxelas.
B1.4. Facer hipteses sobre o
significado de palabras sinxelas
a partir do seu contexto de uso.
LCB1.4.1. Utiliza o vocabulario
axeitado a sa idade para
expresarse con progresiva
precisin nos diferentes
contextos de comunicacin.
CCL
LCB1.4 2. Diferencia polo
contexto o significado de
correspondencias fonema-
grafa idnticas en textos
significativos.
CCL
b
e
B1.5. Comprensin global e
especfica de textos orais de
diversa tipoloxa atendendo
forma da mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos) e a sa intencin
comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos)
B1.5. Recoecer o tema e as
ideas principais dos textos orais
sinxelos.
LCB1.5.1. Comprende de
forma global a informacin
xeral de textos orais de uso
habitual,do mbito escolar e
social, identifica o tema e
selecciona as ideas principais.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.5.2. Recoece a
tipoloxa de textos orais
sinxelos de diversa tipoloxa
atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos) e a sa intencin
comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos).
CCL
CAA
LCB1.5.3. Responde
preguntas correspondentes
comprensin literal.
CCL
LCB1.5.4. Utiliza a informacin
recollida para levar a cabo
diversas actividades en
situacin de aprendizaxe
individual ou colectiva.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
b
e
B1.6. Reproducin de textos
adecuados ao nivel que estimulen
o seu interese.
B1.6. Reproducir textos
axeitados sa idade, os seus
gustos e intereses, utilizando
con creatividade as distintas
estratexias de comunicacin
oral.
LCB1.6.1. Reproduce de
memoria breves textos
literarios ou non literarios
axeitados aos seus gustos e
intereses.
CCL
CAA
CCEC
b
e
B1.7. Producin de textos orais de
diversa tipoloxa segundo o seu
formato e intencin comunicativa.
B1.7. Producir textos orais
breves e sinxelos dos xneros
mis habituais imitando
modelos e adecuados ao seu
nivel
LCB1.7.1. Elabora, imitando
modelos, textos orais breves e
sinxelos atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
CCL
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
7
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
expositivos) e a sa intencin
comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos).
LCB1.7.2. Organiza o discurso
axeitndose aos diferentes
modos discursivos (narrar,
expoer, describir e dialogar)
CCL
CAA
CSIEE
a
b
e
B1.8. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar, recoller datos, preguntar
B1.8. Utilizar de xeito efectivo a
linguaxe oral: escoitar con
atencin, recoller datos,
preguntar e repreguntar.
LCB1.8.1. Emprega de xeito
efectivo a linguaxe oral para
comunicarse e aprender:
escoita, recollida de datos,
pregunta e repregunta.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
b
d
e
B1.8. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar, recoller datos e
preguntar.
B1.9. Valorar os medios de
comunicacin social como
instrumento de aprendizaxe e
de acceso a informacins e
experiencias de outras persoas.
LCB1.9.1. Utiliza de xeito
guiado os medios audiovisuais
e dixitais para recoller
informacin.
CCL
CD
CAA
LCB1.9.2. Transforma en
noticias feitos cotis prximos
sa realidade, imitando
modelos.
CCL
CSC
LCB1.9.3. Resume de forma
global entrevistas, noticias e
debates infants procedentes
dos medios de comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 2. COMUNICACIN ESCRITA. LER
e B2.1. Lectura, en silencio e en voz
alta de distintos tipos de texto
adecuados ao seu nivel.
B2.1. Ler en voz alta e en
silencio, diferentes textos.
LCB2.1.1. Le en silencio e en
voz alta, sen dificultade e con
certa expresividade, diferentes
tipos de textos apropiados
sa idade
CCL

e B2.2. Comprensin global e


especfica de distintos tipos de
texto atendendo a forma da
mensaxe (descriptivos, narrativos,
dialogados, expositivos) e a sa
intencin comunicativa
(informativos, literarios e
prescriptivos).
B2.2. Comprender distintos
tipos de textos adaptados
idade e utilizando a lectura
como medio para ampliar o
vocabulario e fixar a ortografa.
LCB2.2. 1. Distingue, de forma
xeral, entre as diversas
tipoloxas textuais en textos do
mbito escolar e social.
CCL
CAA

LCB2.2.2. Resume textos


lidos, de diferente tipoloxa,
adecuados a sa idade e
reflectindo a estrutura e
destacando as ideas
principais.
CCL
CAA

e B2.3. Utilizacin de estratexias


para a comprensin lectora de
textos: consideracin do ttulo e
das ilustracins. Identificacin de
palabras clave. Relectura.
Anticipacin de hipteses de
significado polo contexto.
Recoecemento bsico da
tipoloxa textual. Uso do dicionario.
B2.3. Utilizar estratexias para a
comprensin de textos sinxelos
de diversa tipoloxa.
LCB2.3.1. Formula hipteses
sobre o contido do texto a
partir do ttulo e das
ilustracins redundantes.
CCL
CAA
LCB2.3.2. Identifica as
palabras clave dun texto.
CCL
CAA
LCB2.3.3. Activa
coecementos previos
axudndose deles para
comprender un texto.
CCL
CCA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB2.3.4. Relaciona de xeito
global, a informacin contida
nos grficos e ilustracins coa
informacin que aparece no
texto.
CCL
CMCT
CCA
LCB2.3.5. Interpreta mapas
conceptuais sinxelos.
CCL
CCA
LCB2.3.6. Inciase na
utilizacin autnoma do
dicionario en distintos
soportes, no seu traballo
escolar.
CCL
CAA
b
e
B2.4. Gusto pola lectura.
B2.5. Seleccin de libros segundo
o gusto persoal.
B2.6. Lectura dos libros
establecidos no Plan lector.
B2.4. Ler por propia iniciativa
diferentes tipos de textos.
LCB2.4.1. Dedica un tempo
semanal para a lectura
voluntaria de diferentes textos.
CCL
b
e
i
B2.6. Lectura dos libros
establecidos no Plan lector.
B2.7. Uso da biblioteca para a
procura de informacin e
utilizacin da mesma como fonte
de aprendizaxe e de lecer.
B2.5. Utilizar fontes e soportes
existentes na biblioteca para
seleccionar e recoller
informacin, ampliar
coecementos e aplicalos en
traballos persoais.
LCB2.5.1. Consulta biblioteca,
de xeito guiado, de diferentes
fontes bibliogrficas e textos
en soporte informtico para
obter informacin para realizar
traballos individuais ou en
grupo.
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB2.5.2. Localiza na
biblioteca de aula e centro
lecturas axeitadas ao seu
gusto persoal e intereses,
aplicando as normas bsicas
de funcionamento da mesma.
CCL
CD
CAA
LCB2.5.3. Identifica o
argumento de lecturas
realizadas dando conta
dalgunhas referencias
bibliogrficas: autor ou autora
e xnero.
CCL
CAA
a
b
e
B2.8. Iniciacin creacin da
biblioteca persoal.
B2.6. Mostra interese por
manter unha biblioteca propia.
LCB2.6.1. Coida, conserva e
organiza os seus libros.
CCL
CSC
a
e
B2.9. Identificacin e valoracin
crtica das mensaxes e valores
transmitidos polo texto.
B2.7. Identifica a estrutura
organizativa de diferentes
textos lidos, centrndose na
interpretacin do seu
significado.
LCB2.7.1. Diferenza entre
informacin e publicidade.
CCL
CAA
CSC
LCB2.7.2. Formula hiptese
sobre a finalidade de textos de
tipoloxa evidente a partir da
sa estrutura e dos elementos
lingsticos e non lingsticos.
CCL
CAA
CSC
e
i
B2.10. Utilizacin guiada das
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura e
tratamento guiado da informacin.
B2.8. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e Comunicacin
para a procura e tratamento
guiado da informacin.
LCB2.10.1. Utiliza as
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura
e tratamento guiado da
informacin.
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 3. COMUNICACIN ESCRITA. ESCRIBIR
b
e
B3.1. Producin de textos para
comunicar coecementos,
experiencias e necesidades.
B3.2. Cohesin do texto:
mantemento do tempo verbal,
puntuacin.
B3.3. Aplicacin das normas
ortogrficas. Acentuacin.
B3.1. Producir textos segundo
un modelo con diferentes
intencins comunicativas,
aplicando as regras ortogrficas
e coidando a caligrafa, orde e
presentacin.
LCB3.1.1. Escribe, en
diferentes soportes, textos
sinxelo do mbito escolar e
social: atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos) e a sa intencin
comunicativa (informativos,
literarios e prescritivos) diarios,
cartas, correos electrnicos,
noticias, contos, folletos
informativos, narracins,
textos cientficos, anuncios
publicitarios, receitas,
instrucins, normas.
CCL
CD
CAA
LCB3.1.2. Escribe textos,
organizando as ideas
utilizando elementos de
cohesin bsicos e
respectando as normas
gramaticais e ortogrficas
bsicas.
CCL
CAA
CSIEE
LCB3.1.3. Elabora e presenta,
de forma guiada, un informe
sinxelo, utilizando soporte
papel e informtico sobre
tarefas ou proxectos
realizados.
CCL
CD
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB3.1.4. Presenta os seus
textos con caligrafa clara e
limpeza: evitando riscos,
inclinacin de lias etc.
CCL
CAA
b
e
B3.4. Valoracin da propia
producin escrita, as como da
producin escrita dos seus
compaeiros.
B3.2. Valorar a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
LCB3.2.1. Valora a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
CCL
CSC
b
e
B3.5. Valoracin da propia
producin escrita, as como da
producin escrita dos seus
compaeiros.
B3.6. Realizacin de ditados.
B3.3 Buscar unha mellora
progresiva no uso da lingua
escrita.
LCB3.3.1. Pon interese e
esfrzase por escribir
correctamente
CCL
CAA
LCB3.3.2. Reproduce textos
ditados.
CCL
b
e
B3.7. Normas e estratexias para a
producin de textos: planificacin
(funcin, destinatario, xeracin de
ideas, estrutura...)
B3.8. Textualizacin en frases con
secuencia lineal.
B3.9. Revisin e mellora do texto.
B3.4. Aplicar todas as fases do
proceso de escritura na
producin de textos escritos de
distinta ndole: planificacin,
textualizacin, revisin e
reescritura.
LCB3.4.1. Emprega, de xeito
guiado e segundo modelos,
estratexias de planificacin,
textualizacin e revisin do
texto.
CCL
CAA
CSIEE
LCB3.4.2. Utiliza, para escribir
textos sinxelos, borradores
que amosan: a xeracin e
seleccin de ideas, a revisin
ortogrfica e a secuencia
coherente do escrito.
CCL
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
i
B3.10. Creacin de textos
utilizando a linguaxe verbal e non
verbal con intencin informativa:
carteis publicitarios. Anuncios.
Cmics.
B3.5. Elaborar proxectos
individuais ou colectivos sobre
diferentes temas do seu
interese.
LCB3.5.1. Elabora grficas
sinxelas a partir de datos
obtidos de forma guiada.
CCL
CAA
LCB3.5.2. Elabora con
creatividade textos breves do
seu interese: contos, anuncios,
rimas, cancins, cmics,
carteis, ilustrndoos para
facilitar a sa compresin ou
mellorar a sa presentacin.
CCL
CD
CAA
CSIEE
a
d
e
B3.11. Uso da linguaxe non
discriminatoria e respectuosa coas
diferenzas.
B3.6. Favorecer a travs da
linguaxe a formacin dun
pensamento crtico que impida
discriminacins e prexuzos.
LCB3.6.1. Exprsase por
escrito, utilizando de xeito
habitual, unha linguaxe non
sexista e respectuosa coas
diferenzas.
CL
CSC
e
i
B3.12. Utilizacin guiada das
Tecnoloxas da Informacin e da
Comunicacin de modo eficiente e
responsable para presentar as
sas producins.
B3.7. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e da Comunicacin
de modo eficiente e
responsable para presentar as
sas producins.
LCB3.7.1. Usa con axuda
Internet e as Tecnoloxas da
Informacin e da
Comunicacin para escribir,
presentar os textos e buscar
informacin, buscar imaxes,
crear tboas e grficas etc.
CCL
CD
CAA
CSIEE
e B3.13. Producin de textos
segundo Plan de escritura do
centro
B3.8. Escribir os textos
establecidos no Plan de
escritura.
LCB3.8.1. Produce os textos
establecidos no plan de
escritura axeitados sa
idade e nivel.
CCL
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 4. COECEMENTO DA LINGUA
b
e
B4.1. A palabra. A slaba.
Diptongos e hiatos.
B4.2. Recoecemento das
distintas clases de palabras e
explicacin reflexiva do seu uso en
situacins concretas de
comunicacin (nome, verbo,
adxectivo, preposicin, adverbio,
pronomes e artigos).
Caractersticas e uso de cada
clase de palabra.
B4.3 Conxugacin dos verbos
regulares e irregulares mis
frecuentes.
B4.1. Aplicar os coecementos
bsicos sobre a estrutura da
lingua, a gramtica (categoras
gramaticais), o vocabulario
(formacin e significado das
palabras e campos
semnticos), as como as
regras de ortografa para
favorecer unha comunicacin
mis eficaz.
LCB4.1.1. Coece e recoece
as categoras gramaticais pola
sa funcin na lingua:
presentar ao nome, substitur
ao nome, expresar
caractersticas do nome,
expresar accins ou estados.
CCL
LCB4.1.2. Utiliza con
correccin os tempos simples
e compostos nas formas
persoais e non persoais do
modo indicativo e subxuntivo
dos verbos ao producir textos
orais e escritos.
CCL
LCB4.1.3. Diferenza familias
de palabras.
CCL
b
e
B4.2. Recoecemento das
distintas clases de palabras e
explicacin reflexiva do seu uso en
situacins concretas de
comunicacin (nome, verbo,
adxectivo, preposicin, adverbio,
pronomes e artigos).
Caractersticas e uso de cada
clase de palabra.
B4.4. Vocabulario. Frases feitas.
B4.2. Desenvolver as destrezas
e competencias lingsticas a
travs do uso da lingua.
LCB4.2.1. Coece, recoece e
usa sinnimos, antnimos,
polismicos ou frases feitas na
expresin oral e escrita.
CCL
LCB4.2.2. Recoece prefixos
e sufixos e capaz de crear
palabras derivadas.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
Formacin de substantivos,
adxectivos e verbos. Recursos
derivativos: prefixos e sufixos na
formacin de nomes, adxectivos e
verbos.
B4.5. Recoecemento e
observacin reflexiva dos
constituntes oracionais: a oracin
simple, suxeito e predicado.
B4.6. Recoecemento e uso
dalgns conectores textuais
bsicos.
LCB4.2.3. Identifica e clasifica
os diferentes tipos de palabras
nun texto.
CCL
LCB4.2.4. Utiliza diversos
conectores bsicos entre
oracins ao producir textos
orais e escritos.
CCL
LCB4.2.5. Recoece a oracin
simple, distingue suxeito e
predicado.
CCL
b
e
B4.7. Uso eficaz do dicionario para
ampliacin de vocabulario e como
consulta ortogrfica e gramatical.
B4.3. Sistematizar a adquisicin
de vocabulario a travs dos
textos.
LCB4.3.1. Inciase no
coecemento da estrutura do
dicionario e no seu uso para
buscar o significado de
diferentes tipos palabras.
CCL
CAA
LCB4.3.2. Selecciona a
acepcin correcta segundo o
contexto de entre as varias
que lle ofrece o dicionario.
CCL
CAA
LCB4.3.3. Utiliza as normas
ortogrficas bsicas nas sas
producins escritas.
CCL
b
e
B4.8. Clases de nomes: comns,
propios, individuais, colectivos,
concretos e abstractos.
B4.4. Desenvolver estratexias
para mellorar a comprensin
oral e escrita a travs do
coecemento da lingua.
LCB4.4.1. Utiliza as diferentes
clases de palabras para
elaborar o discurso.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.9. Ortografa: utilizacin das
regras bsicas de ortografa.
Regras de acentuacin. Signos de
puntuacin.
B4.10. As relacins gramaticais
Recoecemento e explicacin
reflexiva das relacins que se
establecen entre o substantivo e o
resto dos compoentes do grupo
nominal.
LCB4.4.2. Utiliza
correctamente as normas de
concordancia de xnero e de
nmero na expresin oral e
escrita.
CCL
LCB4.4.3. Aplica as normas de
acentuacin e clasifica as
palabras dun texto.
CCL
LCB4.4.4. Usa os signos de
puntuacin ao producir textos
escritos.
CCL
LCB4.4.5. Aplica as normas de
uso da til nos seus textos
escritos.
CCL
LCB4.4.6. Utiliza unha sintaxe
bsica nas producins escritas
propias.
CCL
b
e
i
B4.11. Utilizacin de material
multimedia educativo e outros
recursos didcticos ao seu alcance
e propios da sa idade.
B4.5. Utilizar programas
educativos dixitais e outros
recursos didcticos ao seu
alcance e propios da sa idade
para realizar tarefas e avanzar
na aprendizaxe.
LCB4.5.1. Utiliza distintos
programas educativos dixitais
e outros recursos didcticos
ao seu alcance e propios da
sa idade como apoio e
reforzo da aprendizaxe.
CCL
CD
CAA
b
d
e
o
B4.12. Valoracin da diversidade
da lingua na nosa comunidade
autnoma.
B4.6. Valorar a variedade
lingstica de Espaa e do
espaol como fonte de
enriquecemento cultural.
LCB4.6.1. Valora a variedade
lingstica de Espaa.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
8
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
d
e
o
B4.13. Identificacin das
similitudes e diferenzas entre as
linguas que coece para mellorar
na sa aprendizaxe e lograr unha
competencia comunicativa
integrada.
B4.7. Comparar aspectos
bsicos das linguas que coece
para mellorar na sa
aprendizaxe e lograr unha
competencia integrada.
LCB4.7.1. Compara aspectos
(grficos, sintcticos e lxicos)
das linguas que coece.
CCL
CSC
BLOQUE 5. EDUCACIN LITERARIA
e B5.1. Valoracin dos textos
literarios como vehculo de
comunicacin e como fonte de
coecemento doutros mundos,
tempos e culturas e como gozo
persoal.
B5.1. Valorar os textos literarios
e utilizar a lectura como fonte
de lecer e informacin.
LCB 5.1.1. Valora de forma
global, as caractersticas
fundamentais de textos
literarios narrativos, poticos e
dramticos.
CCL
CCEC
e B5.2. Lectura guiada de textos
narrativos de tradicin oral,
literatura infantil, adaptacins de
obras clsicas e literatura actual.
B5.3. Lectura comentada de
poemas, relatos e obras teatrais.
B5.4. Identificacin de recursos
literarios
B5.5. Distincin entre conto e
lenda. Coecemento de lendas
espaolas e doutros pases.
B5.2. Integrar a lectura
expresiva e a comprensin e
interpretacin de textos
literarios narrativos, lricos e
dramticos na prctica escolar
e recoecer e interpretar algns
recursos bsicos da linguaxe
literaria e diferenza das
principais convencins formais
dos xneros.
LCB 5.2.1. Realiza lecturas
guiadas e comentadas de
textos narrativos de tradicin
oral, literatura infantil,
adaptacins de obras clsicas
e literatura actual.
CCL
CCEC
LCB 5.2.2. Interpreta,
intuitivamente, a linguaxe
figurada en textos literarios.
CCL
CAA
e B5.4. Identificacin de recursos
literarios.
B5.3. Coecer e valorar os
recursos literarios da tradicin
oral: poemas, cancins, contos,
refrns e adivias.
LCB 5.3.1. Distingue algns
recursos retricos bsicos
propios dos poemas
CCL
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB 5.3.1. Utiliza, de xeito
guiado, comparacins,
aumentativos, diminutivos e
sinnimos en textos literarios.
CCL
CCEC
b
e
B5.6. Creacin de textos literarios
en prosa ou en verso, valorando o
sentido esttico e a creatividade:
contos, poemas, adivias,
cancins e teatro.
B5.4. Producir a partir de
modelos dados textos literarios
en prosa ou en verso, con
sentido esttico e creatividade:
contos, poemas, adivias,
cancins e fragmentos teatrais.
LCB 5.4.1. Crea, con axuda,
sinxelos textos literarios
(contos, poemas, cancins e
sinxelas obras teatrais) a partir
de pautas ou modelos dados.
CCL
CAA
CSIEE
CCEC
a
b
e
B5.7. Comprensin, memorizacin
e recitado de poemas co ritmo,
entoacin e diccin adecuados.
B5.5. Reproducir textos
literarios breves e sinxelos e
adaptados idade.
LCB 5.5.1. Memoriza e
reproduce sinxelos textos orais
adecuados sa idade:
contos, poemas, cancins.
CCL
CAA
CCEC
e
j
B5.8. Dramatizacin e lectura
dramatizada de textos literarios.
B5.6. Participar con interese en
dramatizacins de textos
literarios adaptados idade.
LCB 5.6.1. Realiza
dramatizacins
individualmente e en grupo de
textos literarios axeitados
sa idade.
CCL
CAA
CCEC
d
e
B5.9. Valoracin da literatura en
calquera lingua (maioritaria,
minoritaria ou minorizada) como
vehculo de comunicacin e como
recurso de gozo persoal.
B5.7. Valorar a literatura en
calquera lingua, especialmente
en lingua galega, como
vehculo de comunicacin e
como recurso de gozo persoal.
LCB 5.7.1. Valora a literatura
en calquera lingua,
especialmente en lingua
galega, como vehculo de
comunicacin e como recurso
de gozo persoal.
CCL
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. COMUNICACIN ORAL. FALAR E ESCOITAR
a
c
e
B.1.1. Estratexias e normas para o
intercambio comunicativo:
participacin; exposicin clara;
escoita; respecto quenda de
palabra; entoacin adecuada;
respecto polos sentimentos,
experiencias, ideas, opinins e
coecementos dos e das demais.
B1.1. Participar en situacins de
comunicacin, dirixidas ou
espontneas, respectando as
normas da comunicacin: quenda
de palabra, escoita atenta e
incorporacin s intervencins
dos e das demais.
LCB1.1.1. Emprega a lingua
oral e axusta os rexistros
lingsticos ao grao de
formalidade dos contextos nos
que produce o seu discurso:
debates, exposicins
planificadas, conversas.
CCL
CAA
CSC
LCB1.1.2. Expresa ideas,
pensamentos, opinins,
sentimentos e emocins con
claridade.
CCL
CAA
LCB1.1.3. Aplica as normas
sociocomunicativas: escoita
activa, espera de quendas,
participacin respectuosa,
adecuacin intervencin da
persoa interlocutora e normas
bsicas de cortesa.
CCL
CAA
CSC
e B.1.2. Comprensin e expresin de
mensaxes verbais e non verbais.
B1.2. Recoecer a informacin
verbal e non verbal dos discursos
orais e integrala nas producins
propias.
LCB1.2.1. Emprega recursos
lingsticos e non lingsticos
para comunicarse nas
interaccins orais,
recoecendo o valor
complementario e modificador
destes.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.2.2. Exprsase cunha
pronunciacin e unha diccin
correctas: articulacin, ritmo,
entoacin e volume axeitados.
CCL
LCB1.2.3. Interpreta de forma
global o sentido de elementos
bsicos do texto (lxico e
locucins).
CCL
a
b
e
B1.3. Participacin en situacins de
comunicacin, espontneas e
dirixidas, utilizando un discurso
ordenado e coherente.
B1.3. Expresarse de forma oral
para satisfacer necesidades de
comunicacin en diferentes
situacins con vocabulario
axeitado e estrutura coherente.
LCB1.3.1. Expresa as sas
propias ideas
comprensiblemente,
substitundo elementos
bsicos do modelo dado.
CCL
LCB1.3.2. Participa
activamente e con coherencia
na secuencia das sas ideas
en diversas situacins de
comunicacin:
- dilogos
-exposicins orais seguindo
modelos e guiadas, con
axuda, cando cumpra, das
tecnoloxas da informacin e
comunicacin.
CCL
CD
CAA
CSC
CSIEE
LCB1.3.3. Participa
activamente nas tarefas de
aula, cooperando en situacin
de aprendizaxe compartida.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B1.4. Deducin das palabras polo
contexto. Interese pola ampliacin
do vocabulario. Creacin de redes
semnticas sinxelas.
B1.4. Facer hipteses sobre o
significado de palabras a partir do
seu contexto de uso
LCB1.4.1. Utiliza o vocabulario
axeitado a sa idade para
expresarse con progresiva
precisin nos diferentes
contextos de comunicacin.
CCL
LCB1.4.2. Diferencia polo
contexto o significado de
correspondencias fonema-
grafa idnticas.
CCL
b
e
B1.5. Comprensin global e
especfica de textos orais de diversa
tipoloxa: atendendo forma da
mensaxe (descritivos, narrativos,
dialogados, expositivos e
argumentativos) e a sa intencin
comunicativa (informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos).
B1.5. Recoecer o tema e as
ideas principais dos textos orais,
e identificar ideas ou valores non
explcitos accesibles sa idade.
LCB1.5.1. Comprende a de
forma global a informacin
xeral de textos orais de uso
habitual,do mbito escolar e
social, identifica o tema e
selecciona as ideas principais
CCL
CAA
LCB1.5.2. Recoece a
tipoloxa de textos orais
atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos)
e a sa intencin comunicativa
(informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos).
CCL
CAA
LCB1.5.3. Responde
preguntas correspondentes
comprensin interpretativa.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.5.4. Utiliza a informacin
recollida para levar a cabo
diversas actividades en
situacin de aprendizaxe
individual ou colectivo.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
b
e
B1.6. Reproducin de textos
adecuados ao nivel que estimulen o
seu interese.
B1.6. Memorizar e reproducir
textos axeitados sa idade,
seus gustos e intereses,
utilizando con creatividade as
distintas estratexias de
comunicacin oral.
LCB1.6.1. Reproduce de
memoria breves textos
literarios ou non literarios e
propios, axeitados aos seus
gustos e intereses.
CCL
CAA
CCEC
b
e
B1.7. Producin de textos orais
segundo a sa tipoloxa segundo os
diferentes formatos e intencins
comunicativas.
B1.7. Producir textos orais breves
e sinxelos adecuados ao nivel
dos xneros mis habituais
imitando modelos: atendendo
forma da mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos) e a
sa intencin comunicativa
(informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos).
LCB1.7.1. Elabora
comprensiblemente textos
orais do mbito escolar e
social e de diferente tipoloxa,
seguindo unha secuencia
lineal, adecuados ao nivel e
imitando modelos
CCL
CAA
CSIEE
LCB1.7.1. Organiza e planifica
o discurso axeitndose aos
diferentes modos
discursivos(narrar, expoer,
describir, informarse, dialogar)
CCL
CAA
CSIEE
a B1.8. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
B1.8. Utilizar de xeito efectivo a
linguaxe oral: escoitar, recoller
LCB1.8.1. Emprega de xeito
efectivo a linguaxe oral para
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar, recoller datos, preguntar.
Participacin en enquisas e
entrevistas. Comentario oral e xuzo
persoal.
datos, preguntar e repreguntar,
participar nas enquisas e
entrevistas e expresar oralmente
con claridade o propio xuzo
persoal, de acordo sa idade.
comunicarse e aprender:
escoita activa, recollida de
datos, pregunta e repregunta,
para obter informacin e
verificar a comprensin.
CAA
CSC
CSIEE
LCB1.8.2. Participa en
enquisas e entrevistas,
asegurndose mediante
preguntas adecuadas, da
comprensin propia e por
parte da persoa interlocutora.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
LCB1.8.3. Participa en
debates explicando as sas
opinins e ideas, emitindo
xuzos persoais
fundamentados sobre os
temas e coa profundidade
propia da sa idade.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
b
d
e
B1.8. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar, recoller datos, preguntar.
Participacin en enquisas e
entrevistas. Comentario oral e xuzo
persoal.
B1.9. Valorar os medios de
comunicacin social como
instrumento de aprendizaxe e de
acceso a informacins e
experiencias de outras persoas.
LCB1.9.1. Resume
entrevistas, noticias e debates
infants procedentes da
radio, televisin e da internet.
CCL
CD
CAA
CSC
LCB1.9.2. Transforma en
noticias feitos cotis prximos
sa realidade, imitando
modelos.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.9.3. Realiza entrevistas
e reportaxes sobre temas de
interese, seguindo modelos.
CCL
CAA
CSIEE
BLOQUE 2. COMUNICACIN ESCRITA. LER
e B2.1. Lectura en silencio e voz alta
de distintos tipos de texto.
B2.1. Ler, en voz alta e en
silencio, diferentes textos, con
fluidez e entoacin adecuada.
LCB2.1.1. Le en voz alta
diferentes tipos de textos
apropiados sa idade con
velocidade, fluidez e entoacin
adecuada.
CCL
LCB2.1.2. Lee en silencio coa
velocidade adecuada textos
de diferente complexidade.
CCL
LCB2.1.3. Comprende
informacin global e especfica
en textos de diferente tipoloxa
do mbito escolar e social:
CCL
CAA
LCB2.1.4. Resume textos lidos
de diferente tipoloxa e
adecuados a sa idade,
reflectindo a estrutura e
destacando as ideas
principais.
CCL
CAA
e B2.2. Utilizacin de estratexias para
a comprensin lectora de textos:
consideracin do ttulo e das
B2.2. Utilizar as estratexias de
control do proceso lector
(anticipacin do significado,
LCB2.2.1. Utiliza o ttulo e as
ilustracins para activar
coecementos previos sobre o
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
ilustracins. Identificacin de
palabras clave. Captulos. Relectura.
Anticipacin de hiptese de
significado e comprobacin.
Recoecemento bsico da tipoloxa
textual.
formulacin de hipteses, uso do
dicionario, relectura).
tema, axudndose deles para
acceder mis doadamente ao
contido dun texto.
LCB2.2.3. Identifica as
palabras clave dun texto.
CCL
CAA
LCB2.2.4. Formula hipteses
sobre o contido do texto a
partir do ttulo e das
ilustracins e esquemas que o
acompaan.
CCL
CAA
LCB2.2.5. Relaciona a
informacin contida nos
grficos e ilustracins e a
relaciona coa informacin que
aparece no texto.
CCL
CMCT
CAA
LCB2.2.6. Interpreta mapas
conceptuais sinxelos.
CCL
CAA
b
e
B2.3. Lectura habitual de diferentes
textos como fonte de informacin, de
deleite e de diversin.
B2.4. Seleccin de libros segundo o
gusto persoal.
B2.5. Lectura dos libros establecidos
no Plan lector.
B2.3. Ler por propia iniciativa e
con diferentes finalidades textos
de tipoloxa diversa.
LCB2.3.1. Programa de xeito
autnomo un tempo semanal
para ler diferentes textos.
CCL
CAA
CSIEE
LCB2.3.2. Le voluntariamente
en funcin dos seus gustos e
finalidade persoal.
CCL
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
i
B2.6. Uso da biblioteca para a
procura de informacin e utilizacin
da mesma como fonte de
aprendizaxe, informacin e lecer.
B2.7. Lecturas dos libros
establecidos no Plan lector.
B2.4. Utilizar diferentes fontes e
soportes para seleccionar e
recoller informacin, ampliar
coecementos e aplicalos en
traballos persoais.
LCB2.4.1. Consulta na
biblioteca diferentes fontes
bibliogrficas e textos de
soporte informtico para obter
informacin para realizar
traballos individuais ou en
grupo.
CCL
CD
CAA
LCB2.4.2. Localiza na
biblioteca de aula e centro
lecturas axeitadas ao seu
gusto persoal e intereses,
aplicando as normas bsicas
de funcionamento da mesma.
CCL
CD
CAA
CSIEE
LCB2.4.3. Identifica o
argumento de lecturas
realizadas dando conta
dalgunhas referencias
bibliogrficas: autor ou autora,
xnero.
CCL
CAA
LCB2.4. 4. Selecciona lecturas
con criterio persoal e
manifesta a sa opinin sobre
os textos lidos.
CCL
CAA
CSIEE
a
b
e
B2.8. Iniciacin creacin da
biblioteca persoal.
B2.5. Mostra interese por manter
unha biblioteca propia.
LCB2.5.1. Coida, conserva e
organiza os seus libros.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
5
9
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
e
B2.9. Identificacin e valoracin
crtica das mensaxes e valores
transmitidos polo texto.
B2.6. Identificar a estrutura
organizativa de diferentes textos
lidos, centrndose na
interpretacin da sa intencin e
significado.
LB2.6.1. Identifica a intencin
comunicativa de textos
xornalsticos e publicitarios.
Diferenza entre informacin e
publicidade.
CCL
CAA
LCB2.6.2. Interpreta a
linguaxe figurada, en textos
publicitarios.
CCL
CSC
e
i
B2.10. Utilizacin guiada das
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura e
tratamento guiado da informacin.
B2.7. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e Comunicacin para
a procura e tratamento guiado da
informacin.
LCB2.7.1. Utiliza as
Tecnoloxas da Informacin e
Comunicacin para a procura
e tratamento guiado da
informacin.
CCL
CD
CAA
BLOQUE 3. COMUNICACIN ESCRITA. ESCRIBIR
e
i
B3.1. Producin de textos para
comunicar coecementos,
experiencias e necesidades
B3.2. Cohesin do texto:
mantemento do tempo verbal,
puntuacin,concordancia e
substitucins bsicas.
B3.3. Coherencia nas secuencias de
ideas e feitos e no mantemento do
tema.
B3.1. Producir textos segundo un
modelo con diferentes intencins
comunicativas, con coherencia,
aplicando as regras ortogrficas e
coidando a caligrafa, a orde e a
presentacin.
LCB3.1.1. Escribe, en
diferentes soportes, textos
sinxelos propios da vida coti
e do mbito social e escolar,
atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos)
e a sa intencin comunicativa
(informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos):
diarios, cartas, correos
electrnicos, noticias, contos,
folletos informativos e
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.4. Aplicacin das normas
ortogrficas. Acentuacin.
literarios, narracins, textos
cientficos, anuncios
publicitarios, regulamentos,
receitas, instrucins, normas...
LCB3.1.2. Escribe textos
organizando as ideas con
cohesin bsica e
respectando as normas
gramaticais e ortogrficas.
CCL
CAA
LCB3.1.3. Escribe, de forma
creativa, diferentes tipos de
textos adecuando a linguaxe
s caractersticas do xnero.
CCL
CCA
CSIEE
LCB3.1.4. Elabora un informe
seguindo un guin establecido
que supoa a procura,
seleccin e organizacin da
informacin de textos de
carcter cientfico, xeogrfico
ou histrico.
CCL
CD
CAA
CSIEE
CCEC
LCB3.1.5. Presenta un
informe, utilizando soporte
papel e informtico, sobre
situacins sinxelas, recollendo
informacin de diferentes
fontes (directas, libros,
Internet), seguindo un plan de
traballo e expresando
conclusins.
CCL
CD
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB3.1.6. Presenta os seus
textos con caligrafa clara e
limpeza.
CCL
CAA
b
e
B3.5. Valoracin da propia producin
escrita, as como da producin
escrita dos seus compaeiros.
B3.2. Valorar a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
LCB3.2.1. Valora a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
CCL
CSC
b
e
i
B3.6. Normas e estratexias para a
producin de textos: planificacin
(funcin, destinatario, xeracin de
ideas, estrutura...)
B3.7. Textualizacin en frases con
secuencia lineal.
B3.8. Revisin e mellora do texto.
B3.9. Realizacin de ditados,
interpretando previamente o seu
contido.
B3.3. Aplicar todas as fases do
proceso de escritura na
producin de textos escritos de
distinta ndole: planificacin,
textualizacin, revisin e
reescritura, utilizando esquemas
e mapas conceptuais, aplicando
estratexias de tratamento da
informacin, redactando os seus
textos con claridade, precisin e
correccin e avaliando, coa
axuda de guas, as producins
propias e alleas.
LCB3.3.1. Aplica
correctamente os signos de
puntuacin, as regras de
acentuacin e ortogrficas
propias do nivel nos seus
textos escritos.
CCL
LCB3.3.2. Reproduce textos
ditados, logo de identificar o
sentido global e a informacin
especfica neles.
CCL
LCB3.3.3. Emprega, de xeito
guiado e seguindo modelos,
estratexias de planificacin,
procura e seleccin da
informacin: tomar notas,
elaborar esquemas, guins,
borradores e mapas
conceptuais.
CCL
CD
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB3.3.4. Redacta o texto e
revsao para melloralo,
utilizando borradores que
amosan: a xeracin e
seleccin de ideas, a revisin
ortogrfica e da secuencia
coherente do escrito.
CCL
CAA
CSIEE
LCB3.3.5. Amosa na evolucin
dos seus escritos interese e
esforzo por escribir
correctamente de forma
persoal.
CCL
CAA
CSIEE
e B3.10. Uso autnomo do dicionario,
incorporando a sa consulta aos
seus hbitos de escritura.
B3.4. Utilizar de xeito autnomo o
dicionario.
LCB3.4.1. Utiliza
habitualmente o dicionario,en
diferentes soportes, no
proceso de escritura.
CCL
CAA
b
e
h
i
B3.11. Creacin de textos utilizando
a linguaxe verbal e non verbal con
intencin informativa: carteis
publicitarios. Anuncios. Cmic.
B3.5. Elaborar proxectos
individuais ou colectivos sobre
diferentes temas do rea.
LCB3.5.1. Elabora grficas a
partir de datos seleccionados
e organizados procedentes de
diferentes textos (libros de
consulta, xornais, revistas etc.)
CCL
CAA
LCB3.5.2. Elabora con
creatividade textos do seu
interese: contos, anuncios,
rimas, cancins, cmics,
carteisfacendo ilustracins e
buscando imaxes dixitais para
facilita a sa comprensin ou
mellorar a sa presentacin.
CCL
CD
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
a
d
e
B3.12. Uso da linguaxe non
discriminatoria e respectuosa coas
diferenzas.
B3.6. Favorecer a travs da
linguaxe a formacin dun
pensamento crtico que impida
discriminacins e prexuzos.
LCB3.6.1. Expresa, por
escrito, utilizando de xeito
habitual, unha linguaxe non
sexista e respectuosa coas
diferenzas.
CCL
CSC
b
e
i
B3.13. Utilizacin guiada das
Tecnoloxas da Informacin e a
Comunicacin de modo eficiente e
responsable para presentar as sas
producins.
B3.7. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin de
modo eficiente e responsable
para presentar as sas
producins.
LCB3.7.1. Usa con axuda
Internet e as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin
para escribir, presentar e
ilustrar os textos, buscar
informacin, crear tboas e
grficas
CCL
CD
CAA
e B3.14. Producin de textos segundo
Plan de escritura do centro
B3.8. Escribir os textos
establecidos no plan de escritura.
LCB3.8.1. Produce os textos
establecidos no plan de
escritura axeitados sa
idade e nivel.
CCL
CAA
BLOQUE 4. COECEMENTO DA LINGUA
e B4.1. A palabra.
B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras e explicacin
reflexiva do seu uso en situacins
concretas de comunicacin (nome,
verbo, adxectivo, preposicin,
adverbio, pronomes, artigos).
Caractersticas e uso de cada clase
de palabra.
B4.1. Aplicar os coecementos
bsicos sobre a estrutura da
lingua, a gramtica (categoras
gramaticais), o vocabulario
(formacin e significado das
palabras e campos semnticos),
as coma as regras de ortografa
para favorecer unha
comunicacin mis eficaz.
LCB4.1.1. Coece e recoece
as categoras gramaticais pola
sa funcin na lingua:
presentar ao nome, substitur
ao nome, expresar
caractersticas do nome,
expresar accins ou estados,
enlazar ou relacionar palabras.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.3. Conxugacin dos verbos
regulares e irregulares mis
frecuentes.
LCB4.1.2. Utiliza con
correccin os tempos simples
e compostos nas formas
persoais e non persoais do
modo indicativo e subxuntivo
de todos os verbos ao producir
textos orais e escritos.
CCL
LCB4.1.3. Diferenza familias
de palabras.
CCL
e B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras e explicacin
reflexiva do seu uso en situacins
concretas de comunicacin (nome,
verbo, adxectivo, preposicin,
adverbio, pronomes, artigos).
Caractersticas e uso de cada clase
de palabra.
B4.4. Vocabulario. Frases feitas.
Formacin de substantivos,
adxectivos e verbos. Recursos
derivativos: prefixos e sufixos na
formacin de nomes, adxectivos e
verbos.
B4.5. Recoecemento e observacin
reflexiva dos constituntes
oracionais: a oracin simple, suxeito
e predicado.
B4.6. Recoecemento e uso dalgns
conectores textuais bsicos.
B4.2. Desenvolver as destrezas e
competencias lingsticas a
travs do uso da lingua.
LCB4.2.1. Coece, recoece e
usa sinnimos, antnimos,
polismicos, homfonos,
frases feitas na sa expresin
oral e escrita.
CCL
LCB4.2.2. Recoece palabras
compostas, prefixos e sufixos
e crea palabras derivadas.
CCL
LCB4.2.3. Identifica e clasifica
os diferentes tipos de palabras
nun texto.
CCL
LCB4.2.4. Utiliza diversos
conectores bsicos entre
oracins nos textos orais e
escritos.
CCL
LCB4.2.5. Recoece a oracin
simple en textos sinxelos e
distingue suxeito e predicado.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B4.7. Uso eficaz do dicionario para
ampliacin de vocabulario e como
consulta ortogrfica e gramatical.
B4.3. Sistematizar a adquisicin
de vocabulario a travs dos
textos.
LCB4.3.1. Coece a estrutura
do dicionario e sao, en
diferentes soportes para
buscar o significado de
calquera palabra (derivados,
sinnimos etc.).
CCL
CAA
LCB4.3.2. Selecciona a
acepcin correcta segundo o
contexto de entre as varias
que lle ofrece o dicionario.
CCL
CAA
LCB4.3.3. Utiliza as normas
ortogrficas axeitadas ao nivel
e aplcaas nas sas
producins escritas.
CCL
e B4.8. Clases de nomes: comns,
propios, individuais, colectivos,
concretos e abstractos.
B4.9. Ortografa: utilizacin das
regras bsicas de ortografa. Regras
de acentuacin. Signos de
puntuacin.
B4.10. As relacins gramaticais
Recoecemento e explicacin
reflexiva das relacins que se
establecen entre o substantivo e o
resto dos compoentes do grupo
nominal.
B4.4. Desenvolver estratexias
para mellorar a comprensin oral
e escrita a travs do
coecemento da lingua.
LCB4.4.1. Sinala as
caractersticas que definen s
diferentes clases de palabras
e nomes: clasificacin e uso
para construr un discurso
sinxelo nos diferentes tipos de
producins.
CCL
LCB4.4.2. Utiliza
correctamente as normas de
concordancia de xnero e
nmero na expresin oral e
escrita.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB4.4.3. Aplica as normas
de acentuacin e clasifica as
palabras dun texto.
CCL
LCB4.4.4. Utiliza os signos de
puntuacin nas sas
producins escritas.
CCL
LCB4.4.5. Aplica as normas
do uso da til nos textos de
elaboracin propia.
CCL
LCB4.4.6. Utiliza unha sintaxe
bsica nas producins escritas
propias.
CCL
e
i
B4.11. Utilizacin de material
multimedia educativo e outros
recursos didcticos ao seu alcance e
propios da sa idade.
B4.5. Utilizar programas
educativos dixitais para realizar
tarefas e avanzar na
aprendizaxe.
LCB4.5.1. Utiliza distintos
programas educativos dixitais
e outros recursos didcticos
ao seu alcance e propios da
sa idade, como apoio e
reforzo da aprendizaxe.
CCL
CD
CAA
d
e
o
B4.12. As variedades da lingua.
B4.13. Coecemento xeral de
realidade plurilinge de Espaa e a
sa valoracin como fonte de
enriquecemento persoal e como
unha mostra da riqueza do noso
patrimonio histrico e cultural.
B4.6. Valorar a variedade
lingstica de Espaa e do
espaol como fonte de
enriquecemento cultural. Mostrar
respecto tanto cara s linguas e
dialectos que se falan en Espaa,
como cara ao espaol de
Amrica.
LCB4.6.1. Valora a variedade
lingstica de Espaa e o
espaol de Amrica.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
d
e
o
B4.14. Identificacin de similitudes e
diferenzas entre as linguas que
coece para mellorar na sa
aprendizaxe e lograr unha
competencia comunicativa
integrada.
B4.7. Comparar aspectos bsicos
das linguas que coece para
mellorar na sa aprendizaxe e
lograr unha competencia
integrada.
LCB4.7.1. Compara aspectos
(grficos, sintcticos e lxicos)
das linguas que coece.
CCL
CSC
CSC
BLOQUE 5. EDUCACIN LITERARIA
e B5.1. Valoracin dos textos literarios
como vehculo de comunicacin e
como fonte de coecemento doutros
mundos, tempos e culturas e como
gozo persoal.
B5.1. Valorar os textos literarios e
utilizar a lectura como fonte de
lecer e informacin e
consideralos como un medio de
aprendizaxe e enriquecemento
persoal.
LCB5.1.1. Valora e recoece
as caractersticas
fundamentais de textos
literarios narrativos, poticos e
dramticos.
CCL
CCEC
e B5.2. Lectura guiada de textos
narrativos de tradicin oral, literatura
infantil, adaptacins de obras
clsicas e literatura actual.
B5.3. Lectura comentada de
poemas, relatos e obras teatrais.
B5.4. Identificacin de recursos
literarios.
B5.5. Distincin entre conto e lenda.
Coecemento de lendas espaolas
e doutros pases.
B5.2. Integrar a lectura expresiva,
a comprensin e interpretacin
de textos literarios narrativos,
lricos e dramticos na prctica
escolar e recoecer e interpretar
algns recursos bsicos da
linguaxe literaria e diferenciar as
principais convencins formais
dos xneros.
LCB5.2.1. Realiza lecturas
guiadas de textos narrativos
de tradicin oral, literatura
infantil, adaptacins de obras
clsicas e literatura actual.
CCL
CCEC
LCB5.2.2. Interpreta a
linguaxe figurada, en textos
literarios.
CCL
CAA
e B5.4. Identificacin de recursos
literarios.
B5.3. Coecer e valorar os
recursos literarios da tradicin
oral: poemas, cancins, contos,
refrns, adivias.
LCB5.3.1. Distingue algns
recursos retricos e mtricos
bsicos propios dos poemas.
CCL
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB5.3.2. Utiliza
comparacins, metforas,
aumentativos, diminutivos e
sinnimos en textos literarios.
CCL
CCEC
b
e
B5.6. Creacin de textos literarios en
prosa ou en verso, valorando o
sentido esttico e a creatividade:
contos, poemas, adivias, cancins,
e teatro.
B5.4. Producir a partir de
modelos dados textos literarios
en prosa ou en verso, con sentido
esttico e creatividade: contos,
poemas, adivias, cancins, e
fragmentos teatrais.
LCB5.4.1. Crea sinxelos textos
literarios (contos, poemas,
cancins e sinxelas obras
teatrais) a partir de pautas ou
modelos dados.
CCL
CAA
CSIEE
CCEC
a
b
e
B5.7. Comprensin, memorizacin e
recitado de poemas co ritmo,
entoacin e diccin adecuados.
B5.5. Participar con interese en
dramatizacins de textos
literarios adaptados idade ou de
producin propia.
LCB5.5.1. Realiza
dramatizacins
individualmente e en grupo de
textos literarios axeitados
sa idade ou de producin
propia.
CCL
CAA
CSC
CCEC
LCB5.5.2. Memoriza e
reproduce textos orais
adecuados sa idade:
contos, poemas, cancins.
CCL
CAA
CCEC
b
e
B5.8. Dramatizacin e lectura
dramatizada de textos literarios.
B5.6. Participar con interese en
dramatizacins de textos
literarios adaptados idade.
LCB5.6.1. Realiza
dramatizacins
individualmente e en grupo de
textos literarios axeitados
sa idade.
CCL
CAA
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
0
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO QUINTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
o
B5.9. Valoracin da literatura en
calquera lingua (maioritaria,
minoritaria ou minorizada) como
vehculo de comunicacin e como
recurso de gozo persoal.
B5.7. Valorar a literatura en
calquera lingua, especialmente
en lingua galega, como vehculo
de comunicacin e como recurso
de gozo persoal
LCB5.7.1. Valora a literatura
en calquera lingua,
especialmente en lingua
galega, como vehculo de
comunicacin e como recurso
de gozo persoal.
CCL
CSC
CCEC
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. COMUNICACIN ORAL. FALAR E ESCOITAR
a
c
e
B1.1. Estratexias e normas para o
intercambio comunicativo:
participacin; exposicin clara;
organizacin do discurso; escoita;
respecto quenda de palabra; papel
de persoa moderadora; entoacin
adecuada; respecto polos
sentimentos, experiencias, ideas,
opinins e coecementos dos e das
demais.
B1.1. Participar en situacins de
comunicacin, dirixidas ou
espontneas, respectando as
normas da comunicacin: quenda
de palabra, organizar o discurso,
escoitar e incorporar as
intervencins dos e daws demais.
LCB1.1.1. Emprega a lingua
oral e axusta os rexistros
lingsticos segundo o grao de
formalidade e a finalidade
(acadmica, social e ldica).
CCL
CAA
CSC
LCB1.1.2. Transmite as ideas
con claridade, coherencia e
correccin.
CCL
CAA
LCB1.1.3. Escoita
atentamente as intervencins
dos compaeiros e segue as
estratexias e normas para o
intercambio comunicativo
mostrando respecto e
consideracin polas ideas,
sentimentos e emocins dos e
das demais.
CCL
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.1.4. Aplica as normas
sociocomunicativas: escoita
atenta, espera de quendas
participacin respectuosa,
adecuacin intervencin da
persoa interlocutora, papel de
persoa moderadora e certas
normas de cortesa.
CCL
CAA
CSC
e B1.2. Comprensin e expresin de
mensaxes verbais e non verbais.
B1.2. Integrar e recoecer a
informacin verbal e non verbal
dos discursos orais.
LCB1.2.1. Emprega
conscientemente recursos
lingsticos e non lingsticos
para comunicarse nas
interaccins orais
CCL
a
b
e
B1.3. Participacin en situacins de
comunicacin, espontneas e
dirixidas, utilizando un discurso
ordenado e coherente.
B1.3. Expresarse de forma oral
para satisfacer necesidades de
comunicacin en diferentes
situacins con vocabulario
preciso e estrutura coherente.
LCB1.3.1. Exprsase cunha
pronunciacin e unha diccin
correctas: articulacin, ritmo,
entoacin e volume.
CCL
LCB1.3.2. Expresa as sas
propias ideas
comprensiblemente,
substitundo elementos
bsicos do modelo dado.
CCL
LCB1.3.3. Participa
activamente en diversas
situacins de comunicacin:
- Debates e dilogos.
CCL
CD
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
- Exposicins orais con e sen
axuda das tecnoloxas da
informacin e
comunicacin.
CSIEE
LCB1.3.4. Participa
activamente e de forma
construtiva nas tarefas de
aula, cooperando en situacin
de aprendizaxe compartida.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
e B.1.4. Valoracin crtica de
mensaxes verbais e non verbais.
B1.4. Analizar e valorar con
sentido crtico as mensaxes orais.
LCB1.4.1. Amosa unha
actitude de escoita atenta.
CCL
LCB1.4.2. Comprende a
informacin xeral en textos
orais de uso habitual, do
mbito escolar e social.
CCL
CAA
LCB1.4.3. Interpreta o sentido
dos elementos bsicos do
texto necesarios para a
comprensin global (lxico,
locucins).
CCL
CAA
e B1.5. Valoracin dos contidos
transmitidos polo texto. Deducin
das palabras polo contexto.
Ampliacin do vocabulario. Creacin
de redes semnticas sinxelas.
B1.5. Facer hipteses sobre o
significado de palabras a partir do
seu contexto de uso
LCB1.5.1. Utiliza o vocabulario
axeitado sa idade nas
expresins axeitadas para as
diferentes funcins da
linguaxe.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.5.3. Diferenza polo
contexto o significado de
correspondencias fonema-
grafa idnticas (palabras
homfonas, homnimas,
parnimas, polismicas).
CCL
e B1.6. Comprensin de textos orais
segundo a sa tipoloxa.Ideas
principais e secundarias. Ampliacin
do vocabulario. Redes semnticas.
B1.6. Comprender o sentido
global dos textos orais,
recoecendo as ideas principais
e secundarias e identificar ideas
ou valores non explcitos.
LCB1.6.1. Identifica o tema do
texto.
CCL
LCB1.6.2. Identifica as ideas
principais dun texto.
CCL
CAA
LCB1.6.3. Resume un texto
distinguindo ideas principais e
secundarias.
CCL
CCA
b
e
B1.7. Audicin e reproducin de
textos adecuados ao nivel que
estimulen o seu interese.
B1.8. Dramatizacins de textos
literarios adaptados idade e de
producins propias.
B1.7. Memorizar e reproducir
textos axeitados aos seus gustos
e intereses, utilizando con
correccin e creatividade as
distintas estratexias de
comunicacin oral.
LCB1.7.1. Reproduce de
memoria breves textos
literarios ou non literarios
axeitados aos seus gustos e
intereses, utilizando con
correccin e creatividade as
distintas estratexias de
comunicacin oral.
CCL
CAA
CCEC
a
e
B1.9. Identificacin da finalidade
comunicativa de textos de diferentes
tipoloxas: atendendo forma da
mensaxe (descritivos, narrativos,
B1.8. Comprender textos orais
segundo a sa tipoloxa:
atendendo forma da mensaxe
(descritivos, narrativos,
LCB1.8.1. Sigue instrucins
dadas para levar a cabo
actividades diversas.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
dialogados, expositivos e
argumentativos) e a sa intencin
comunicativa (informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos) Ideas
principais e secundarias. Ampliacin
do vocabulario. Redes semnticas.
dialogados, expositivos e
argumentativos) e a sa intencin
comunicativa (informativos,
literarios, prescritivos e
persuasivos).
LCB1.8.2. Responde de forma
correcta a preguntas
correspondentes
comprensin literal,
interpretativa e crtica do texto,
e infire o sentido de elementos
non explcitos nos textos orais.
CCL
CAA
LCB1.8.3. Utiliza a informacin
recollida para levar a cabo
diversas actividades en
situacins de aprendizaxe
individual ou colectiva.
CCL
CD
CAA
CSC
CSIEE
b
e
B1.10. Expresin e producin de
textos orais segundo a sa tipoloxa:
narrativos, descritivos
argumentativos, expositivos,
instrutivos, informativos e
persuasivos.
B1.9. Producir textos orais breves
e sinxelos dos xneros mis
habituais imitando modelos.
LCB1.9.1. Reproduce
comprensiblemente textos
orais breves e sinxelos
imitando modelos e
axustndose forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos)
e a sa intencin comunicativa
(informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos).
CCL
LCB1.9.2. Recorda algunhas
ideas bsicas despois de
escoitar un texto e exprsaas
oralmente en resposta a
preguntas directas.
CCL
CCA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.9.3. Organiza e planifica
o discurso axeitndose
situacin de comunicacin e
aos diferentes modos
discursivos (narrar, describir,
informarse e dialogar)
empregando os recursos
lingsticos pertinentes.
CCL
CAA
CSIEE
a
b
e
B1.11. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar, recoller datos, preguntar.
Participacin en enquisas e
entrevistas. Comentario oral e xuzo
persoal.
B1.10. Utilizar de xeito efectivo a
linguaxe oral: escoitar
activamente, recoller datos,
preguntar e repreguntar,
participar nas enquisas e
entrevistas e expresar oralmente
con claridade o propio xuzo
persoal, de acordo coa sa idade.
LCB1.10.1. Emprega de xeito
efectivo a linguaxe oral para
comunicarse e aprender:
escoita activa, recollida de
datos, pregunta e repregunta,
participacin en enquisas e
entrevistas, emisin de xuzo
persoal.
CCL
CAA
CSC
CSIEE
b
d
e
B1.11. Estratexias para utilizar a
linguaxe oral como instrumento de
comunicacin e aprendizaxe:
escoitar, recoller datos, preguntar.
Participacin en enquisas e
entrevistas. Comentario oral e xuzo
persoal.
B1.11. Valorar os medios de
comunicacin social como
instrumento de aprendizaxe e de
acceso a informacins e
experiencias de doutras persoas.
LCB1.11.1. Resume
entrevistas, noticias e debates
infants procedentes da
radio, televisin e da internet.
CCL
CD
CAA
CSC
LCB1.11.2. Transforma en
noticias feitos cotins
prximos sa realidade,
axustndose estrutura e
linguaxe propios do xnero e
imitando modelos.
CCL
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB1.11.3. Realiza entrevistas
e reportaxes sobre temas do
seu interese, seguindo
modelos.
CCL
CAA
CSIEE
LCB1.11.4. Prepara, seguindo
modelos, reportaxes sobre
temas de seu interese.
CCL
CAA
CSIEE
BLOQUE 2. COMUNICACIN ESCRITA. LER
e B2.1. Consolidacin do sistema de
lecto-escritura.
B2.2. Lectura en voz alta de distintos
tipos de texto.
B2.1. Ler en voz alta diferentes
textos, con fluidez e entoacin
adecuada.
LCB2.1.1. Le en voz alta, con
precisin, diferentes tipos de
textos apropiados sa idade
con velocidade, fluidez e
entoacin adecuada.
CCL
LCB2.1.2. Descodifica con
precisin e rapidez todo tipo
de palabras.
CCL
e B2.3. Comprensin de textos, en voz
alta e en silencio, segundo o seu
tipoloxa.
B2.4. Audicin de diferentes tipos de
textos.
B2.2. Comprender distintos tipos
de textos adaptados idade e
utilizando a lectura como medio
para ampliar o vocabulario e fixar
a ortografa correcta.
LCB2.2.1. Entende a mensaxe
de xeito global e identifica as
ideas principais e as
secundarias dos textos de
diferente tipoloxa, do mbito
escolar e social, a partir da
lectura dun texto en voz alta.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB2.2.2. Comprende, con
certo grado de detalle,
diferentes tipos de textos
atendendo forma da
mensaxe (descritivos,
narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos)
e a sa intencin comunicativa
(informativos, literarios,
prescritivos e persuasivos).
CCL
CAA
e B2.5. Lectura, en silencio, e
comprensin de distintos tipos de
texto.
B2.3. Ler en silencio diferentes
textos valorando o progreso na
velocidade e a comprensin.
LCB2.3.1. Le en silencio coa
velocidade adecuada textos
de diferente complexidade.
CCL
LCB2.3.2. Realiza lecturas en
silencio resumindo con
brevidade os textos lidos.
CCL
e B2.6. Subliado, esquematizacin e
resumo da informacin relevante
dun texto.
B2.4. Resumir un texto lido
reflectindo a estrutura e
destacando as ideas principais e
secundarias nos distintos tipos de
textos.
LCB2.4.1. Capta o propsito
de diferentes tipoloxa
textuais. Identifica as partes
da sa estrutura organizativa,
analiza a sa progresin
temtica.
CCL
CAA
LCB2.4.2. Elabora resumos de
textos lidos e identifica os
elementos caractersticos dos
diferentes tipos de texto.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB2.4.3. Recoece algns
mecanismos de cohesin en
diferentes tipos de texto.
CCL
LCB2.4.4. Elabora esquemas
a partir de textos expositivos.
CCL
e B2.7. Comprensin de textos
segundo a sa tipoloxa.
B2.5. Utilizar estratexias para a
comprensin de textos de diversa
ndole.
LCB2.5.1. Interpreta o valor do
ttulo e as ilustracins.
CCL
CAA
LCB2.5.2. Marca as palabras
clave dun texto que axudan
comprensin global.
CCL
CAA
LCB2.5.3. Activa
coecementos previos
axudndose deles para
comprender un texto.
CCL
CAA
LCB2.5.4. Realiza inferencias
e formula hipteses.
CCL
CAA
LCB2.5.5. Comprende a
informacin contida nos
grficos, establecendo
relacins coa informacin que
aparece no texto relacionada
con estes.
CCL
CMCT
CAA
LCB2.5.6. Interpreta
esquemas de chave, nmeros,
mapas conceptuais sinxelos.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B2.8. Gusto pola lectura. Hbito
lector. Lectura de diferentes textos
como fonte de informacin, de
deleite e de diversin.
B2.9. Seleccin de libros segundo o
gusto persoal.
B2.10. Lectura dos libros
establecidos no Plan lector.
B2.6. Ler por propia iniciativa
diferentes tipos de textos.
LCB2.6.1. Ten programado un
tempo semanal para ler
diferentes textos.
CCL
CAA
CSIEE
LCB2.6.2. Le voluntariamente
textos propostos polo mestre
ou mestra.
CCL
CAA
CSIEE
b
e
i
B2.11. Uso da biblioteca para a
procura de informacin e utilizacin
da mesma como fonte de
aprendizaxe
B2.7. Utilizar textos cientficos en
diferentes soportes para
seleccionar e recoller
informacin, ampliar
coecementos e aplicalos en
traballos persoais.
LCB2.7.1. Consulta diferentes
fontes bibliogrficas e textos
de soporte informtico para
obter datos e informacin para
realizar traballos individuais ou
en grupo.
CCL
CD
CAA
a
b
e
B2.12. Identificacin e valoracin
crtica das mensaxes e valores
transmitidos polo texto.
B2.8. Concentrarse en entender e
interpretar o significado dos
textos lidos.
LCB2.8.1. Deduce o
significado de palabras e
expresins con axuda do
contexto.
CCL
CAA
LCB2.8.2. Comprende textos
xornalsticos e publicitarios.
Identifica a sa intencin
comunicativa. Diferenza entre
informacin, opinin e
publicidade.
CCL
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
1
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB2.8.3. Infire, interpreta e
formula hiptese sobre o
contido. Sabe relacionar os
elementos lingsticos cos non
lingsticos nos diferentes
tipos de textos.
CCL
CAA
CSC
LCB2.8.4. Establece relacin
entre as ilustracins e os
contidos do texto, presenta
hipteses, realiza predicins, e
identifica na lectura o tipo de
texto e a intencin.
CCL
CMCT
CAA
LCB2.8.5. Interpreta a
linguaxe figurada, metforas,
personificacins, hiprboles e
xogos de palabras en textos
publicitarios.
CCL
CCEC
a
e
i
B2.13. Uso guiado das Tecnoloxas
da Informacin e a Comunicacin
para a localizacin, seleccin,
interpretacin e organizacin da
informacin.
B2.12. Identificacin e valoracin
crtica das mensaxes e valores
transmitidos polo texto.
B2.9. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin de
modo eficiente e responsable
para a procura e tratamento da
informacin.
LCB2.9.1. Utiliza os medios
informticos para obter
informacin.
CCL
CD
CAA
LCB2.9.2. Interpreta a
informacin e fai un resumo da
mesma.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B2.8. Gusto pola lectura. Hbito
lector. Lectura de diferentes textos
como fonte de informacin, de
deleite e de diversin.
B2.11. Uso da biblioteca para a
procura de informacin e utilizacin
da mesma como fonte de
aprendizaxe.
B2.14. Lectura dos libros
establecidos no Plan lector.
B2.10. Desenvolver o Plan lector
que dea resposta a unha
planificacin sistemtica de
mellora da eficacia lectora e
fomente o gusto pola lectura.
LCB2.10.1. Utiliza a biblioteca
para localizar un libro
determinado con seguridade e
autonoma, aplicando as
normas de funcionamento da
mesma.
CCL
CAA
CSIEE
LCB2.10.2. Expn os
argumentos de lecturas
realizadas dando conta
dalgunhas referencias
bibliogrficas: autor ou autora,
editorial, xnero ou
ilustracins.
CCL
CAA
CCEC
LCB2.10.3. Selecciona
lecturas con criterio persoal e
expresa o gusto pola lectura
de diversos xneros literarios
como fonte de lecer
manifestando a sa opinin
sobre os textos lidos.
CCL
CAA
CSIEE
CCEC
BLOQUE 3. COMUNICACIN ESCRITA. ESCRIBIR
e B3.1. Producin de textos para
comunicar coecementos,
experiencias e necesidades:
atendendo forma da mensaxe
(descritivos, narrativos, dialogados,
expositivos e argumentativos) e a
sa intencin comunicativa
B3.1. Producir textos con
diferentes intencins
comunicativas con coherencia,
respectando a sa estrutura e
aplicando as regras ortogrficas
coidando a caligrafa, orde e
presentacin.
LCB3.1.1. Escribe, en
diferentes soportes, textos
propios do mbito da vida
coti, do mbito escolar e
social: diarios, cartas, correos
electrnicos, noticias, textos
literarios, folletos informativos
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
(informativos, literarios, prescritivos
e persuasivos).
B3.2. Cohesin do texto: enlaces,
substitucins lxicas, mantemento
do tempo verbal e puntuacin.
B3.3. Aplicacin das normas
ortogrficas e signos de puntuacin
(punto e coma, guin, dous puntos,
raia, signos de entoacin,
parnteses, etc). Acentuacin.
B3.4. Orde e presentacin.
e literarios, narracins, textos
cientficos, anuncios
publicitarios, regulamentos,
receitas, instrucins, normas,
solicitudes, .
LCB3.1.2. Escribe textos
usando o rexistro adecuado,
organizando as ideas con
claridade, enlazando
enunciados en secuencias
lineais cohesivas e
respectando as normas
gramaticais e ortogrficas.
CCL
CAA
LCB3.1.3. Escribe diferentes
tipos de textos adecuando a
linguaxe s caractersticas do
xnero, seguindo modelos,
encamiados a desenvolver a
sa capacidade creativa na
escritura.
CCL
CCA
CSIEE
e B3.5. Normas e estratexias para a
producin de textos: planificacin
(funcin, destinatario, estrutura...).
B3.6. Revisin e mellora do texto.
B3.7. Realizacin de ditados.
B3.2. Aplicar todas as fases do
proceso de escritura na
producin de textos escritos de
distinta ndole: planificacin,
textualizacin, revisin e
reescritura, utilizando esquemas
e mapas conceptuais, aplicando
estratexias de tratamento da
LCB3.2.1. Resume o contido
de textos propios do mbito da
vida persoal e do mbito
escolar, recollendo as ideas
principais, evitando
parafrasear o texto e utilizando
unha expresin persoal.
CCL
CAA
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
informacin, redactando os seus
textos con claridade, precisin e
correccin, revisndoos para
melloralos e avaliando, coa
axuda de guas, as producins
propias e alleas.
LCB3.2.2. Aplica
correctamente os signos de
puntuacin, as regras de
acentuacin e ortogrficas
propias do nivel.
CCL
CAA
LCB3.2.3. Reproduce textos
ditados con correccin.
CCL
LCB3.2.4. Emprega
estratexias de procura e
seleccin da informacin:
tomar notas, elaborar
esquemas, guins, borradores
e mapas conceptuais.
CCL
CD
CAA
CSIEE
e B3.3. Aplicacin das normas
ortogrficas e signos de puntuacin
(punto e coma, guin, dous puntos,
raia, signos de entoacin e
parnteses).Acentuacin.
B3.3. Utilizar o dicionario como
recurso para resolver dbidas
sobre a lingua, o uso ou a
ortografa das palabras.
LCB3.3.1. Utiliza
habitualmente o dicionario, en
papel e en lia, no proceso de
escritura.
CCL
CAA
a
e
B3.8. Creacin de textos utilizando a
linguaxe verbal e non verbal con
intencin informativa: carteis
publicitarios. Anuncios. Cmics.
B3.4. Elaborar proxectos
individuais ou colectivos sobre
diferentes temas da rea.
LCB3.4.1. Elabora grficas a
partir de datos seleccionados
e organizados procedentes de
diferentes textos (libros de
consulta, xornais e revistas).
CCL
CAA
LCB3.4.2. Presenta un informe
de forma ordenada e clara,
utilizando soporte papel e
informtico, sobre problemas
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
ou situacins sinxelas,
recollendo informacin de
diferentes fontes (directas,
libros, Internet), seguindo un
plan de traballo e expresando
conclusins.
CSIEE
LCB3.4.3. Elabora un informe
seguindo un guin establecido
que supoa a procura,
seleccin e organizacin da
informacin de textos de
carcter cientfico, xeogrfico
ou histrico.
CCL
CD
CAA
CSIEE
CCEC
e B3.2. Cohesin do texto: enlaces,
substitucins lxicas, mantemento
do tempo verbal, puntuacin.
B3.5. Buscar unha mellora
progresiva no uso da lingua,
explorando canles que
desenvolvan a sensibilidade, a
creatividade e a esttica.
LCB3.5.1. Pon interese e
esfrzase por escribir
correctamente de forma
persoal.
CCL
CAA
a
e
B3.8. Creacin de textos utilizando a
linguaxe verbal e non verbal con
intencin informativa: carteis
publicitarios. Anuncios. Cmics.
B3.6. Favorecer a travs da
linguaxe a formacin dun
pensamento crtico que impida
discriminacins e prexuzos.
LCB3.6.1. Expresa, por
escrito, opinins, reflexins e
valoracins argumentadas e
usa, de xeito habitual, unha
linguaxe non sexista.
CCL
CAA
e B3.9. Producin de textos segundo o
Plan de escritura.
B3.7. Levar a cabo o plan dea
escritura que de resposta a unha
planificacin sistemtica de
mellora da eficacia escritora e
fomente a creatividade.
LCB3.7.1. Planifica e redacta
textos seguindo uns pasos:
planificacin, redaccin,
revisin e mellora.
- Determina con antelacin
CCL
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
como ser o texto, a sa
extensin, o tratamento
autor/a-lector/a e a
presentacin.
- Adapta a expresin
intencin, tendo en conta ao
interlocutor e o asunto de que
se trata.
- Presenta os escritos con
limpeza, claridade, precisin e
orde os escritos.
- Reescribe o texto.
LCB3.7.2. Valora a sa propia
producin escrita, as como a
producin escrita dos seus
compaeiros.
CCL
CSC
b
e
i
B3.8. Creacin de textos utilizando a
linguaxe verbal e non verbal con
intencin informativa: carteis
publicitarios. Anuncios. Cmics.
B3.9. Producin de textos segundo o
Plan de escritura.
B3.8. Utilizar as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin de
modo eficiente e responsable
para presentar as sas
producins.
LCB3.8.1. Usa con eficacia
Internet e as Tecnoloxas da
Informacin e a Comunicacin
para escribir, presentar os
textos e buscar informacin,
crear tboas e grficas.
CCL
CD
CAA
BLOQUE 4. COECEMENTO DA LINGUA
e B4.1. A palabra.
B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras e explicacin
reflexiva do seu uso en situacins
B4.1. Aplicar os coecementos
bsicos sobre a estrutura da
lingua, a gramtica (categoras
gramaticais), o vocabulario
(formacin e significado das
LCB4.1.1. Identifica todas as
categoras gramaticais pola
sa funcin na lingua:
presentar ao nome, substitur
ao nome, expresar
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
concretas de comunicacin (nome,
verbo, adxectivo, preposicin,
adverbio,conxuncin, pronomes,
artigos, interxeccins).
B4.3. Conxugacin dos verbos
regulares e irregulares mis
frecuentes.
palabras e campos semnticos),
as coma as regras de ortografa
para favorecer unha
comunicacin mis eficaz.
caractersticas do nome,
expresar accins ou estados,
enlazar ou relacionar palabras
ou oracins.
LCB4.1.2. Conxuga e usa con
correccin todos os tempos
simples e compostos nas
formas persoais e non
persoais do modo indicativo e
subxuntivo de todos os
verbos.
CCL
LCB4.1.3. Diferenza familias
de palabras.
CCL
e B4.4. Vocabulario: sinnimos e
antnimos, palabras polismicas e
homnimas, arcasmos,
estranxeirismos e neoloxismos.
Frases feitas. Formacin de
substantivos, adxectivos e verbos.
Recursos derivativos: prefixos e
sufixos na formacin de nomes,
adxectivos e verbos. Siglas e
abreviaturas.
B4.5. Recoecemento e observacin
reflexiva dos constituntes
oracionais: a oracin simple, suxeito
e predicado.
B4.2. Desenvolver as destrezas e
competencias lingsticas a
travs do uso da lingua.
LCB4.2.1. Identifica e usa
sinnimos e antnimos,
palabras polismicas e
homnimas, arcasmos,
estranxeirismos e
neoloxismos, frases feitas,
siglas e abreviaturas.
CCL
LCB4.2.2. Recoece palabras
compostas, prefixos e sufixos
e crea palabras derivadas.
CCL
LCB4.2.3. Identifica e clasifica
os diferentes tipos de palabras
nun texto.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.6. Recoecemento e uso dalgns
conectores textuais (de orde,
contraste e explicacin) e dos
principais mecanismos de referencia
interna, tanto gramaticais
(substitucins pronominais) coma
lxicos (elipses e substitucins
mediante sinnimos e hipernimos).
LCB4.2.4. Recoece e usa os
conectores bsicos entre
oracins: causa,
consecuencia, finalidade...
CCL
LCB4.2.5. Identifica as
oracins como unidades de
significado completo.
Recoece a oracin simple,
diferencia suxeito e predicado.
CCL
e B4.7. Uso eficaz do dicionario para
ampliacin de vocabulario e como
consulta ortogrfica e gramatical.
B4.3. Sistematizar a adquisicin
de vocabulario a travs dos
textos.
LCB4.3.1. Recoece a
estrutura do dicionario e tipos
de dicionario, en diferentes
soportes e saos para buscar
o significado de calquera
palabra (derivadas e
sinnimas).
CCL
CAA
LCB4.3.2. Selecciona a
acepcin correcta segundo o
contexto de entre as varias
que lle ofrece o dicionario.
CCL
CAA
LCB4.3.3. Recoece e usa
correctamente as normas
ortogrficas nas sas
producins escritas.
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
e B4.2. Recoecemento das distintas
clases de palabras e explicacin
reflexiva do seu uso en situacins
concretas de comunicacin (nome,
verbo, adxectivo, preposicin,
adverbio,conxuncin, pronomes,
artigos, interxeccins).
B4.8. Ortografa: utilizacin das
regras bsicas de ortografa. Regras
de acentuacin.
B4.9. Clases de nomes: comns,
propios, individuais, colectivos,
concretos e abstractos.
B4.10. Utilizacin adecuada dos
signos de puntuacin.
B4.11. As relacins gramaticais.
Recoecemento e explicacin
reflexiva das relacins que se
establecen entre o substantivo e o
resto dos compoentes do grupo
nominal.
B4.4. Desenvolver estratexias
para mellorar a comprensin oral
e escrita a travs do
coecemento da lingua.
LCB4.4.1. Sinala as
caractersticas que definen s
diferentes clases de palabras
e nomes: clasificacin e uso
para construr o discurso nos
diferentes tipos de producins.
CCL
LCB4.4.2. Utiliza
correctamente as normas de
concordancia de xnero e
nmero na expresin oral e
escrita.
CCL
LCB4.4.3. Aplica
correctamente as normas de
acentuacin e clasifica as
palabras dun texto.
CCL
LCB4.4.4. Usa con correccin
os signos de puntuacin.
CCL
LCB4.4.5. Aplica as normas
do uso da til.
CCL
LCB4.4.6. Utiliza unha sintaxe
adecuada nas producins
escritas propias.
CCL
e
i
B4.12. Utilizacin de material
multimedia educativo e outros
recursos didcticos ao seu alcance e
B4.5. Utilizar programas
educativos dixitais para realizar
tarefas e avanzar na
LCB4.5.1. Utiliza distintos
programas educativos dixitais
como apoio e reforzo da
CCL
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
propios da sa idade. aprendizaxe. aprendizaxe.
d
e
i
o
B4.13. As variedades da lingua.
B4.14. Coecemento xeral de
realidade plurilinge de Espaa e a
sa valoracin como fonte de
enriquecemento persoal e como
unha mostra da riqueza do noso
patrimonio histrico e cultural.
B4.6. Coecer a variedade
lingstica de Espaa e do
espaol como fonte de
enriquecemento cultural. Mostrar
respecto tanto cara s linguas e
dialectos que se falan en Espaa,
como cara ao espaol de
Amrica.
LCB4.6.1. Valora a variedade
lingstica de Espaa e o
espaol de Amrica.
CCL
CSC
LCB4.6.2. Recoece e
identifica algunhas das
caractersticas relevantes
(histricas, socioculturais,
xeogrficas e lingsticas) das
linguas oficiais en Espaa.
CCL
CSC
BLOQUE 5. EDUCACIN LITERARIA
d
e
B5.1. Valoracin dos textos literarios
como vehculo de comunicacin e
como fonte de coecemento doutros
mundos, tempos e culturas e como
gozo persoal.
B5.1. Valorar os textos literarios e
utilizar a lectura como fonte de
lecer e informacin e considerala
como un medio de aprendizaxe e
enriquecemento persoal de
mxima importancia.
LCB5.1.1. Recoece e valora
as caractersticas
fundamentais de textos
literarios narrativos, poticos e
dramticos.
CCL
CCEC
d
e
B5.2. Distincin entre conto e lenda.
Coecemento de lendas espaolas
e doutros pases.
B5.3. Lectura guiada de textos
narrativos de tradicin oral, literatura
infantil, adaptacins de obras
clsicas e literatura actual.
B5.2. Integrar a lectura expresiva
e a comprensin e interpretacin
de textos literarios narrativos,
lricos e dramticos na prctica
escolar e recoecer e interpretar
algns recursos da linguaxe
literaria (metforas,
personificacins, hiprboles e
xogos de palabras), e diferenciar
as principais convencins formais
dos xneros.
LCB5.2.1. Realiza lecturas
guiadas de textos narrativos
de tradicin oral, literatura
infantil, adaptacins de obras
clsicas e literatura actual.
CCL
CCEC
LCB5.2.2. Interpreta a
linguaxe figurada, metforas,
personificacins, hiprboles e
xogos de palabras en textos
literarios.
CCL
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
2
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B5.4. Lectura comentada de
poemas, relatos e obras teatrais.
B.5.5. Identificacin de recursos
literarios.
d
e
B5.5. Identificacin de recursos
literarios.
B5.3. Coecer e valorar os
recursos literarios da tradicin
oral: poemas, cancins, contos,
refrns ou adivias.
LCB5.3.1. Distingue algns
recursos retricos e mtricos
propios dos poemas
CCL
CCEC
LCB5.3.2. Utiliza
comparacins, metforas,
aumentativos, diminutivos e
sinnimos en textos literarios.
CCL
CCEC
d
e
i
B5.6. Creacin de textos literarios en
prosa ou en verso, valorando o
sentido esttico e a creatividade:
contos, poemas, adivias, cancins
e teatro.
B5.4. Producir a partir de
modelos dados textos literarios
en prosa ou en verso, con sentido
esttico e creatividade: contos,
poemas, adivias, cancins, e
fragmentos teatrais.
LCB5.4.1. Crea textos
literarios (contos, poemas,
cancins e sinxelas obras
teatrais) a partir de pautas ou
modelos dados utilizando
recursos lxicos, sintcticos,
fnicos e rtmicos en ditas
producins.
CCL
CAA
CSIEE
CCEC
a
d
e
B5.7. Comprensin, memorizacin e
recitado de poemas co ritmo,
entoacin e diccin adecuados.
B5.8. Dramatizacin e lectura
dramatizada de textos literarios.
B5.5. Participar con interese en
dramatizacins de textos
literarios adaptados idade e de
producins propias ou dos
compaeiros, utilizando
adecuadamente os recursos
bsicos dos intercambios orais e
da tcnica teatral.
LCB5.5.1. Realiza
dramatizacins
individualmente e en grupo de
textos literarios apropiados ou
adecuados sa idade e de
textos de producin propia.
CCL
CAA
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
3
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA LINGUA CASTEL E LITERATURA CURSO SEXTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
LCB5.5.2. Memoriza e
reproduce textos orais
adecuados sa idade:
contos, poemas, cancins,
refrns e adivias.
CCL
CAA
CCEC
b
e
o
B5.9. Valoracin da literatura en
calquera lingua (maioritaria,
minoritaria ou minorizada) como
vehculo de comunicacin e como
recurso de gozo persoal.
B5.6. Valorar a literatura en
calquera lingua, especialmente
en lingua galega, como vehculo
de comunicacin e como recurso
de gozo persoal.
LCB5.7.1. Valora a literatura
en calquera lingua,
especialmente en lingua
galega, como vehculo de
comunicacin e como recurso
de gozo persoal.
CCL
CSC
CCEC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37631
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
rea de Matemticas.
As matemticas son un conxunto de saberes asociados aos nmeros e s formas, que
permiten a anlise de distintas situacins reais. Identifcanse coa deducin, a inducin, a
estimacin, a aproximacin, a probabilidade, a precisin, o rigor, a seguridade etc. e ax-
dannos a enfrontarnos a situacins abertas, sen solucin nica e pechada. Son unha agru-
pacin de ideas e formas que nos permiten analizar os fenmenos e as situacins que se
presentan na realidade para obter informacins e conclusins que non estaban explcitas
e actuar, preguntrmonos, obter modelos e identifcar relacins e estruturas, de modo que
levan consigo, sobre todo, encontrar patrns, regularidades e leis matemticas e non s
utilizar cantidades e formas xeomtricas.
Na educacin primaria fundamental o rol do persoal docente, pois debe ser capaz de
desear tarefas ou situacins de aprendizaxe que posibiliten a aplicacin dos coecemen-
tos en situacins contextualizadas. Debe orientar a construcin individual e colectiva de
coecementos matemticos que ensinen aos nenos e nenas a desenvolver as sas apren-
dizaxes e que os e as animen a ter as sas propias opinins confrontndoas criticamente
con outras fontes de informacin para melloralas. Bscase alcanzar unha efcaz alfabe-
tizacin numrica, entendida como a capacidade para enfrontarse con xito a situacins
nas que intervean os nmeros e as sas relacins. Para lograr este obxectivo non basta
con dominar os algoritmos de clculo escrito, necesario actuar con seguridade ante os
nmeros e as cantidades, utilizalos sempre que sexa necesario e identifcar as relacins
bsicas que se dan entre eles.
O traballo nesta rea na educacin primaria estar asentado na experiencia, as mate-
mticas aprndense utilizndoas en contextos funcionais relacionados con situacins da
vida coti, para ir adquirindo progresivamente coecementos mis complexos a partir das
experiencias e dos coecementos previos. A aprendizaxe baseada en competencias debe
abordarse de forma conxunta entre todas as reas e por parte das diversas instancias que
conforman a comunidade educativa, tanto nos mbitos formais, coma nos non formais e
informais. O seu dinamismo refctese en que as competencias non se adquiren nun deter-
minado momento e permanecen inalterables, senn que implican un proceso de desenvol-
vemento mediante o cal os individuos van adquirindo maiores niveis de desempeo no seu
uso. Para lograr este cambio curricular preciso favorecer unha visin interdisciplinaria na
que cada persoa docente desear, implementar e avaliar tarefas integradas nas que
o alumnado acade ou elabore un produto social relevante. Para isto necesario secuen-
ciar unha serie de actividades e exercicios que impliquen procesos cognitivos de diferente
nivel. Tendo en conta todo o anterior, resulta imprescindible o traballo colaborativo entre
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37632
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
eles, coas familias e con entidades sociais do contexto e unha estreita colaboracin entre
o persoal docente no desenvolvemento curricular e na transmisin de informacin sobre a
aprendizaxe dos alumnos e das alumnas.
Os procesos de resolucin de problemas constiten un dos eixes principais da activi-
dade matemtica e deben ser fonte e soporte principal da aprendizaxe ao longo da etapa,
posto que constiten a pedra angular da Educacin matemtica. Na resolucin dun proble-
ma requrense e utilzanse moitas das capacidades bsicas ata a comunicacin dos resul-
tados: ler, refexionar, planifcar o proceso de resolucin, establecer estratexias e procede-
mentos e revisalos, modifcar o plan se necesario, comprobar a solucin se se encontrou.
O currculo bsico formulouse partindo do desenvolvemento cognitivo e emocional no
que se encontra o alumnado desta etapa, da concrecin do seu pensamento, das sas
posibilidades cognitivas, do seu interese por aprender e relacionarse cos seus iguais e co
mbito, e do seu paso cara a un pensamento abstracto cara ao fnal da etapa.
Os contidos organizronse en cinco grandes bloques para facilitar a concrecin curricu-
lar: Procesos, mtodos e actitudes en matemticas. Nmeros. Medida. Xeometra. Esta-
tstica e probabilidade. Pero esta agrupacin non determina mtodos concretos, s unha
forma de organizar os contidos que sern abordados dun xeito enlazado atendendo a con-
fguracin cclica do ensino da rea e construndo uns contidos sobre os outros, como unha
estrutura de relacins observables de forma que se facilite a sa comprensin e aplicacin
en contextos cada vez mis enriquecedores e complexos. Esta agrupacin implica unha
organizacin aberta que permitir distribur de diferentes maneiras os contidos adoptando
a metodoloxa mis axeitada s caractersticas destes e do grupo de alumnos e alumnas.
O bloque 1 a columna vertebral do resto dos bloques e debe formar parte do quefacer
diario na aula para traballar o resto dos contidos e conseguir que todo o alumnado, ao re-
matar a educacin primaria, sexa quen de describir e analizar situacins de cambio, encon-
trar patrns, regularidades e leis matemticas en contextos numricos, xeomtricos e fun-
cionais, valorando a sa utilidade para facer predicins. Dbese traballar no afondamento
nos problemas resoltos, formulando pequenas variacins nos datos, outras preguntas etc.,
expresando verbalmente de forma razoada o proceso seguido na resolucin dun problema,
utilizando procesos de razoamento e estratexias de resolucin de problemas, realizando os
clculos necesarios e comprobando as solucins obtidas.
Por ltimo, establecronse os estndares de aprendizaxe avaliables que permitirn de-
fnir os resultados das aprendizaxes, e que concretan mediante accins o que o alumnado
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37633
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
debe saber e saber facer na rea de Matemticas. Estes estndares estn graduados e
secuenciados ao longo da educacin primaria e debern estar todos acadados e consoli-
dados ao fnalizar a etapa.
Tendo en conta todo o antedito establcense unha serie de orientacins metodolxicas
para a rea que favorecern un enfoque competencial, as como a consecucin, consoli-
dacin e integracin dos diferentes estndares por parte do alumnado:
Potenciarase un enfoque globalizador e interdisciplinario que tea en conta a transver-
salidade da aprendizaxe fundamentada en competencias.
A seleccin dos contidos e as metodoloxas activas e contextualizadas deben asegurar
o desenvolvemento das competencias clave ao longo de toda a etapa.
Os mtodos utilizados deben partir da perspectiva do persoal docente como persoal
orientador, promotor e facilitador do desenvolvemento competencial no alumnado; ade-
mais, deben enfocarse realizacin de tarefas ou situacins-problema nas que o alum-
nado debe resolver facendo uso axeitado dos distintos tipos de coecementos matemti-
cos, destrezas, actitudes e valores. As mesmo, mediante prcticas de traballo individual e
cooperativo, terase en conta a atencin diversidade e o respecto polos distintos ritmos e
estilos de aprendizaxe.
As estruturas de aprendizaxe cooperativa posibilitarn a resolucin conxunta das tare-
fas e dos problemas, e potenciarn a inclusin do alumnado.
Resulta fundamental a motivacin por aprender nos alumnos e nas alumnas, polo que
o persoal docente deber xerar neles e nelas a curiosidade e a necesidade de adquirir e
aplicar coecementos, destrezas, actitudes e valores.
O traballo por proxectos, especialmente relevante para a aprendizaxe por competen-
cias, sustntase na proposta dun plan de accin co que se busca conseguir un determina-
do resultado prctico. Esta metodoloxa pretende axudarlle ao alumnado a organizar o seu
pensamento favorecendo nel a refexin, a crtica, a elaboracin de hipteses e a tarefa
investigadora a travs dun proceso no que cada un asume a responsabilidade da sa
aprendizaxe, aplicando os seus coecementos e habilidades a proxectos reais.
Resulta recomendable a aplicacin de diferentes tcnicas para a avaliacin do des-
empeo do alumnado como por exemplo o porfolio, as rbricas, mapas mentais, diarios,
debates, probas especfcas, solucin de problemas
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
DOG Nm. 171 Martes, 9 de setembro de 2014 Px. 37634
ISSN1130-9229 Depsito legal C.494-1998 http://www.xunta.es/diario-oficial-galicia
O profesorado debe involucrarse na elaboracin e no deseo de diferentes tipos de
materiais, adaptados aos distintos niveis e aos diferentes estilos e ritmos de aprendizaxe
dos alumnos e das alumnas, co obxecto de atender a diversidade na aula e personalizar
os procesos de construcin das aprendizaxes. Dbese potenciar o uso dunha variedade
de materiais e recursos, considerando especialmente a integracin das tecnoloxas da
informacin e da comunicacin no proceso de ensino-aprendizaxe que permiten o acceso
a recursos virtuais.
A implicacin das familias no proceso de ensino-aprendizaxe un factor determinante
que tentaremos potenciar activamente. A sa colaboracin redundar positivamente no
rendemento e nos resultados acadmicos do alumnado.
Finalmente, necesaria unha axeitada coordinacin entre o persoal docente sobre
as estratexias metodolxicas e didcticas que se utilicen. Os equipos educativos deben
formular, con criterios consensuados, unha refexin comn e compartida sobre a efcacia
das diferentes propostas metodolxicas.
C
V
E
-
D
O
G
:

t
p
z
w
s
j
l
8
-
f
p
l
9
-
i
0
o
4
-
l
x
p
0
-
n
q
n
9
k
h
x
i
p
o
u
3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
3
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. PROCESOS, MTODOS E ACTITUDES EN MATEMTICAS
g
e
B1.1. Expresin verbal do proceso
de razoamento da resolucin dun
problema sinxelo.
B1.1. Expresar verbalmente de
forma sinxela o proceso
seguido na resolucin dun
problema.
MTB1.1.1. Comunica
verbalmente de forma
sinxela o proceso seguido na
resolucin dun problema
simple de matemticas ou en
contextos da realidade.
CMCT
CCL
g
b
B1.2. Confianza nas propias
capacidades para desenvolver
actitudes apropiadas e afrontar as
dificultades propias do traballo
cientfico.
B1.2. Desenvolver e cultivar as
actitudes persoais polo traballo
matemtico ben feito.
MTB1.2.1. Desenvolve e
amosa actitudes axeitadas
para o traballo limpo, claro e
ordenado no caderno e en
calquera aspecto a traballar
na rea de Matemticas.
CMCT
CAA
g
i
B1.3. Utilizacin guiada de medios
tecnolxicos no proceso de
aprendizaxe.
B1.3. Iniciarse na utilizacin
dos medios tecnolxicos no
proceso de aprendizaxe coa
axuda guiada do mestre ou da
mestra.
MTB1.3.1. Manifesta
interese na utilizacin dos
medios tecnolxicos no
proceso de aprendizaxe.
CMCT
CD
CAA
BLOQUE 2. NMEROS
e
g
B2.1. Nmeros naturais ata o 99.
B2.2. Nome e grafa dos nmeros
ata o 99.
B2.3. Equivalencias entre os
elementos do sistema de
numeracin decimal: unidades e
decenas.
B2.1. Ler, escribir e ordenar
nmeros enteiros utilizando
razoamentos apropiados.
MTB2.1.1. Le, escribe e
ordena nmeros ata o 99.
CMCT
CCL
MTB2.1.2. Identifica o valor
de posicin das cifras en
situacins e contextos reais.
CMCT
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
3
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.4. O sistema de numeracin
decimal: valor de posicin das
cifras.
B2.5. Identifica o nmero anterior
e o seguinte a un dado.
B2.6. Identifica o nmero maior, o
menor e o igual a un dado.
b
e
g
B2.7. Identifica os nmeros
ordinais do 1 ao 10.
B2.8. Utilizacin e relacin dos
nmeros ordinais. Comparacin
de nmeros.
B2.3. Equivalencias entre os
elementos do sistema de
numeracin decimal: unidades e
decenas.
B2.2. Interpretar diferentes
tipos de nmeros segundo o
seu valor, en situacins da vida
coti.
MTB2.2.1. Utiliza os
nmeros ordinais en
contextos reais.
CMCT
MTB2.2.2. Interpreta en
textos numricos e da vida
coti nmeros naturais ata o
99.
CMCT
CCL
CAA
MTB2.2.3. Descompn e
compn nmeros naturais,
interpretando o valor de
posicin de cada unha das
sas cifras.
CMCT
MTB2.2.4. Ordena nmeros
enteiros e represntaos na
recta numrica.
CMCT
b
g
B2.9. Iniciacin no
desenvolvemento de estratexias
persoais de clculo mental.
B2.10. Gusto pola presentacin
ordenada e limpa dos clculos e
dos resultados.
B2.3. Realizar operacins e
clculos numricos mediante
diferentes procedementos,
includo o clculo mental, en
situacin de resolucin de
problemas.
MTB2.3.1. Realiza clculos
numricos bsicos coa
operacin de suma na
resolucin de problemas
contextualizados.
CMCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
3
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.11. Clculo de sumas e restas.
B2.12. Utilizacin en situacins
familiares da suma para xuntar ou
engadir e da resta para separar ou
quitar.
MTB2.3.2. Realiza clculos
numricos bsicos coa
operacin de resta (sen
levadas) na resolucin de
problemas contextualizados.
CMCT
MTB2.3.3. Emprega
procedementos diversos na
realizacin de clculos
numricos bsicos.
CMCT
b
g
B2.13. Resolucin de problemas
da vida coti.
B2.4. Identificar e resolver
problemas da vida coti,
adecuados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
adecuados e reflexionando
sobre o proceso aplicado para
a resolucin de problemas.
MTB2.4.1. Resolve
problemas que impliquen o
dominio dos contidos
traballados.
CMCT
CAA
MTB2.4.2. Inciase na
reflexin sobre o
procedemento aplicado
resolucin de problemas:
revisando as operacins
empregadas, as unidades
dos resultados,
comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 3. MEDIDA
g B3.1. Medicin con instrumentos e
estratexias non convencionais.
B3.1. Utilizar o palmo, o paso e
o p para realizar medidas e
estimacins.
MTB3.1.1. Realiza medicins
co palmo, o paso e o p.
CMCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
3
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.2. Estimacin de resultados de
medidas (distancias, tamaos,
pesos, capacidades...) en
contextos familiares.
B3.2. Comparar e identificar cal
o obxecto de maior peso, por
estimacin e/ou utilizando a
balanza.
MTB3.2.1. Realiza
comparacins de peso entre
dous obxectos de uso
habitual.
CMCT
B3.3. Comparar e identificar cal
o recipiente de maior
capacidade, por estimacin.
MTB3.3.1. Compara e
identifica cal o recipiente
de maior capacidade.
CMCT
g B3.3. Unidades de medida do
tempo e as sas relacins: minuto,
hora, da, semana e ano.
B3.4. Lectura sinxela en reloxos
analxicos e dixitais.
B3.4. Inciase no coecemento
das unidades bsicas de
medida do tempo e as sas
relacins, utilizndoas para
resolver problemas da vida
diaria.
MTB3.4.1. Coece e utiliza
as unidades de medida do
tempo e as sas relacin.
Minuto, hora, da, semana e
ano.
CMCT
MTB3.4.2. Le en reloxos
analxicos e dixitais a hora
en punto e a media hora.
CMCT
MTB3.4.3. Resolve
problemas sinxelos da vida
diaria utilizando as medidas
temporais e as sas
relacins.
CMCT
b
g
B3.5. O sistema monetario da
Unin Europea. Unidade principal:
o euro. Valor das diferentes
moedas e billetes.
B3.6. Equivalencias entre moedas
e billetes.
B3.5. Inciase no coecemento
do valor e as equivalencias
entre as diferentes moedas e
billetes do sistema monetario
da Unin Europea.
MTB3.5.1. Coece a funcin
e o valor das diferentes
moedas e billetes (5,10, 20 e
50 euros) do sistema
monetario da Unin Europea
utilizndoas tanto para
resolver problemas en
situacin reais como
figuradas.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
3
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
B3.7. Resolucin de problemas de
medida.
B3.6. Identificar e resolver
problemas da vida coti
adecuados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados e reflexionando sobre
o proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB3.6.1. Resolve
problemas sinxelos de
medida.
CMCT
CAA
MTB3.6.2. Reflexiona sobre
o proceso seguido na
resolucin de problemas
revisando as operacins
utilizadas e as unidades dos
resultados.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 4. XEOMETRA
b
e
g
B4.1. Interpretacin de
representacins espaciais sinxelas
en situacins da vida coti.
B4.2. Descricin de posicins e
movementos, en relacin a un
mesmo e a outros puntos de
referencia.
B4.3. Interese e curiosidade pola
identificacin das formas e dos
seus elementos caractersticos.
B4.4. Confianza nas propias
posibilidades; curiosidade,
interese e constancia na busca de
solucins.
B4.5. Uso do vocabulario
xeomtrico para describir
itinerarios: lias abertas e
pechadas; rectas e curvas.
B4.1. Interpretar
representacins espaciais
sinxelas realizadas a partir de
sistemas de referencia e de
obxectos ou situacins
familiares.
MTB4.1.1. Describe a
situacin dun obxecto do
espazo prximo en relacin
a un mesmo utilizando os
conceptos de esquerda-
dereita, diante-detrs, arriba-
abaixo, preto-lonxe e
prximo-afastado.
CMCT
CAA
CCL
MTB4.1.2. Describe a
situacin dun obxecto do
espazo prximo en relacin
a outros puntos de referencia
utilizando os conceptos de
esquerda-dereita, diante-
detrs, arriba-abaixo, preto-
lonxe e prximo-afastado.
CMCT
CAA
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.6. Busca de elementos de
regularidade en figuras e corpos a
partir da manipulacin de
obxectos.
b
g
B4.7. Formas planas e espaciais:
clasificacin de figuras planas.
B4.2. Coecer as figuras planas
bsicas: cadrado, crculo,
rectngulo e tringulo.
MTB4.2.1. Recoece formas
rectangulares, triangulares e
circulares en obxectos do
contorno inmediato.
CMCT
CAA
b
g
B4.8. Resolucin de problemas de
xeometra relacionados coa vida
coti.
B4.3. Identificar, resolver
problemas da vida coti
axeitados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados e reflexionando sobre
o proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB4.3.1. Resolve
problemas xeomtricos
sinxelos que impliquen
dominio dos contidos
traballados.
CMCT
CAA
MTB4.3.2. Inciase na
reflexin sobre o
procedemento aplicado
resolucin de problemas:
revisando as operacins
empregadas, as unidades
dos resultados,
comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 5. ESTATSTICA E PROBABILIDADE
b
g
B5.1. Recollida e clasificacin de
datos.
B5.1. Recoller e rexistrar unha
informacin que se poida
cuantificar, utilizando algns
recursos sinxelos de
MTB5.1.1.Rexistra e
interpreta datos sinxelos en
representacins grficas
bsicas.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO PRIMEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
representacin grfica: tboas
de datos, bloques de barras,
diagramas lineais
comunicando a informacin.
MTB5.1.2. Resolve sinxelos
problemas nos que intervea
a lectura de grficos.
CMCT
CAA
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. PROCESOS, MTODOS E ACTITUDES EN MATEMTICAS
g
e
B1.1. Resolucin de problemas
que impliquen a realizacin de
clculos, explicando oralmente o
significado dos datos, a situacin
planeada, o proceso seguido e as
solucins obtidas.
B1.1. Resolver problemas
sinxelos relacionados con
obxectos, feitos e situacins da
vida coti e explicar oralmente
o proceso seguido para a sa
resolucin.
MTB1.1.1. Explica oralmente
o proceso seguido para
resolver un problema.
CMCT
CCL
b
g
B1.2. Confianza nas propias
capacidades para desenvolver
actitudes apropiadas e afrontar as
dificultades propias do traballo
cientfico.
B1.2. Desenvolver e cultivar as
actitudes persoais polo traballo
matemtico ben feito.
MTB1.2.1. Desenvolve e
amosa actitudes axeitadas
para o traballo limpo, claro e
ordenado no caderno e en
calquera aspecto que se vaia
traballar na rea de
Matemticas.
CMCT
CAA
b
g
i
B1.3. Utilizacin de medios
tecnolxicos no proceso de
aprendizaxe.
B1.3. Utilizar, coa gua do
mestre ou da mestra, os medios
tecnolxicos no proceso de
aprendizaxe e para a resolucin
de problemas.
MTB1.3.1. Utiliza os medios
tecnolxicos na resolucin
de problemas.
CMCT
CD
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 2. NMEROS
b
e
g
B2.1. Nmeros naturais ata o 999.
B2.2. Nome e grafa dos nmeros
ata o 999.
B2.3. Equivalencias entre os
elementos do sistema de
numeracin decimal: unidades,
decenas e centenas
B2.4. O sistema de numeracin
decimal: valor de posicin das
cifras.
B2.5. Identifica o nmero anterior
e o seguinte a un dado.
B2.6. Identifica o nmero maior, o
menor e o igual a un dado.
B2.7. Redondear, aproximar e
estimar.
B2.8. Construcin de series
ascendentes e descendentes.
B2.1. Ler, escribir e ordenar
nmeros enteiros utilizando
razoamentos apropiados.
MTB2.1.1. Le, escribe e
ordena nmeros ata o 999.
CMCT
CCL
MTB2.1.2. Identifica o valor
de posicin das cifras en
situacins e contextos reais.
CMCT
CAA
MTB2.1.3. Realiza
correctamente series tanto
ascendentes como
descendentes.
CMCT
CAA
b
e
g
B2.9. Nmeros pares e impares.
B2.10. Identifica e relaciona os
nmeros ordinais do 1 ao 10.
B2.11. Utilizacin dos nmeros
ordinais. Comparacin de
nmeros.
B2.2. Interpretar diferentes tipos
de nmeros segundo o seu
valor, en situacins da vida
coti.
MTB2.2.1. Utiliza os
nmeros ordinais en
contextos reais.
CMCT
MTB2.2.2. Interpreta en
textos numricos e da vida
coti nmeros naturais ata o
999.
CMCT
CAA
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.3. Equivalencias entre os
elementos do sistema de
numeracin decimal: unidades,
decenas e centenas.
MTB2.2.3. Descompn e
compn nmeros naturais,
interpretando o valor de
posicin de cada unha das
sas cifras.
CMCT
MTB2.2.4. Identifica os
nmeros pares e os impares.
CMCT
b
g
B2.12. Iniciacin no
desenvolvemento de estratexias
persoais de clculo mental.
B2.13. Gusto pola presentacin
ordenada e limpa dos clculos e
dos resultados.
B2.14. Clculo de sumas e restas
con levadas.
B2.15. Propiedades conmutativa e
asociativa da suma.
B2.16. Proba da resta.
B2.17. Clculo de multiplicacins.
B2.18. Construcin das tboas de
multiplicar e apoindose no
nmero de veces, suma repetida,
disposicin en cuadrculas...
B2.19. Termos da suma, resta e
multiplicacin.
B2.20. Utilizacin en situacins
familiares da sumas, restas e
multiplicacins.
B2.3. Realizar operacins e
clculos numricos mediante
diferentes procedementos,
includo o clculo mental, en
situacin de resolucin de
problemas.
MTB2.3.1. Realiza clculos
numricos coas operacins
de suma e resta na
resolucin de problemas
contextualizados.
CMCT
CAA
MTB2.3.2. Realiza clculos
numricos bsicos coa
operacin da multiplicacin
na resolucin de problemas
contextualizados.
CMCT
CAA
MTB2.3.3. Resolve
operacins con clculo
mental.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
B2.21. Resolucin de problemas
da vida coti.
B2.4. Identificar e resolver
problemas da vida coti,
adecuados ao seu nivel,
establecer conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorar a utilidade dos
coecementos matemticos
adecuados reflexionando sobre
o proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB2.4.1. Resolve
problemas que impliquen o
dominio dos contidos
traballados.
CMCT
CAA
MTB2.4.2. Reflexiona sobre
o procedemento aplicado
resolucin de problemas:
revisando as operacins
empregadas, as unidades
dos resultados,
comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CSIEE
CAA
BLOQUE 3. MEDIDA
g B3.1. Unidades de lonxitude:
quilmetro, metro e centmetro.
B3.2. Unidades de peso: quilo,
medio quilo e cuarto de quilo.
B3.3. Unidades de capacidade:
litro, medio litro e cuarto de litro.
B3.4. Eleccin da unidade mis
axeitada para a expresin dunha
medida.
B3.5. Realizacin de medicins.
B3.1. Coecer e utilizar o
quilmetro, o metro e o
centmetro como unidades de
medida de lonxitude.
MTB3.1.1. Coece e utiliza o
quilmetro, o metro e o
centmetro como unidades
de medida de lonxitude.
CMCT
B3.2. Coecer e utilizar o quilo,
o medio quilo e o cuarto quilo
como unidades de medida de
peso.
MTB3.2.1. Coece e utiliza o
quilo, o medio quilo e o
cuarto quilo como unidades
de medida de peso.
CMCT
B3.3. Coecer e utilizar o litro,
medio litro e cuarto litro como
unidades de medida de
capacidade.
MTB3.3.1.Coece e utiliza o
litro, medio litro e cuarto litro
como unidades de medida
de capacidade
CMCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
B3.6. Unidades de medida do
tempo e as sas relacins: minuto,
hora, da, semana e ano.
B3.7. Lectura en reloxos
analxicos e dixitais
B3.4. Coece as unidades
bsicas de medida do tempo e
as sas relacins, utilizndoas
para resolver problemas da vida
diaria.
MTB3.4.1. Le a hora en
reloxos analxicos e dixitais.
(En punto, medias e cuartos)
CMCT
MTB3.4.2 Resolve
problemas sinxelos da vida
diaria utilizando as medidas
temporais axeitadas e as
sas relacin.
CMCT
CAA
b
g
B3.8. O sistema monetario da
Unin Europea. Unidade principal:
o euro. Valor das diferentes
moedas e billetes.
B3.9. Manexo de prezos de artigos
cotins
B3.10. Equivalencias entre
moedas e billetes.
B3.5. Coece o valor e as
equivalencias entre as
diferentes moedas e billetes do
sistema monetario da Unin
Europea.
MTB3.5.1. Coece a funcin
e o valor das diferentes
moedas e billetes do sistema
monetario da Unin Europea
utilizndoas tanto para
resolver problemas en
situacin reais como
figuradas.
CMCT
CAA
CSC
b
g
B3.11. Resolucin de problemas
de medida.
B3.6. Identificar e resolver
problemas da vida coti
adecuados ao seu nivel,
establecer conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorar a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados reflexionando sobre o
proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB3.6.1. Resolve
problemas sinxelos de
medida.
CMCT
CAA
MTB3.6.2. Reflexiona sobre
o proceso seguido na
resolucin de problemas
revisando as operacins
utilizadas e as unidades dos
resultados.
CMCT
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 4. XEOMETRA
g B4.1. Elaboracin de simetras
sinxelas.
B4.2. Eixes de simetra.
B4.1. Identificar e completar
figuras simtricas.
MTB4.1.1. Completa figuras
partindo do seu eixe de
simetra.
CMCT
b
g
B4.3. Identificacin comparacin e
clasificacin de figuras planas en
obxectos e mbitos cotins:
tringulos, cuadrilteros,
circunferencias, crculos e
cadrados.
B4.4. Tipos de tringulos:
equiltero, isscele e escaleno.
B4.5. Elementos xeomtricos
bsicos: lado, vrtice e ngulo.
B4.2. Nomear un polgono
segundo o seu nmero de
lados.
MTB4.2.1. Coece os
diferentes tipos de polgonos
en obxectos do entorno
inmediato.
CMCT
CAA
b
g
B4.6. Identificacin de corpos
xeomtricos en obxectos e
mbitos cotins: prisma, pirmide,
cono, cilindro e esfera.
B4.7. Formacin de figuras planas
e corpos xeomtricos a partir
doutras por composicin e
descomposicin.
B4.3. Discriminar prismas,
pirmides, conos, cilindros e
esferas.
MTB4.3.1. Recoece corpos
con formas cbicas e
esfricas en obxectos do
entorno inmediato.
CMCT
CAA
b
g
B4.8. Interpretacin, descricin e
elaboracin de esbozos de
itinerarios sinxelos.
B4.4. Interpretar
representacins espaciais
realizadas a partir de sistemas
de referencia e de obxectos ou
situacins familiares.
MTB4.4.1. Realiza e
interpreta esbozos de
itinerarios sinxelos.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.9. Uso de vocabulario
xeomtrico para describir
itinerarios.
b
g
B4.10. Resolucin de problemas
de xeometra relacionados coa
vida coti explicando oralmente
por escrito o procedemento
seguido e as solucin obtidas.
B4.5. Identificar, resolver
problemas da vida coti
axeitados ao seu nivel,
establecer conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorar a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados reflexionando sobre o
proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB4.5.1. Resolve
problemas xeomtricos
sinxelos que impliquen
dominio dos contidos
traballados.
CMCT
CAA
MTB4.5.2. Reflexiona sobre
o procedemento aplicado
resolucin de problemas:
revisando as operacins
empregadas, as unidades
dos resultados,
comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 5. ESTATSTICA E PROBABILIDADE
b
g
B5.1. Interpretacin de diferentes
grficos: de barras, de barras
dobres, de pictogramas e
estatsticas.
B5.2. Utilizacin de tcnicas para
a recollida e ordenacin de datos
en contextos familiares e
prximos.
B5.1. Recoller e rexistrar unha
informacin cuantificable,
utilizando algns recursos de
representacin grfica: tboas
de datos, bloques de barras,
diagramas lineais, grficos de
pictogramas comunicando a
informacin.
MTB5.1.1.Rexistra e
interpreta datos en
representacins grficas.
CMCT
CAA
MTB5.1.2. Resolve
problemas contextuais nos
que interveen a lectura de
grficos.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO SEGUNDO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
B5.3. Distincin entre o imposible,
o seguro e aquilo que posible
pero non seguro, e utilizacin na
linguaxe habitual e de expresins
relacionadas coa probabilidade.
B5.2. Realizar estimacins en
situacins de azar utilizando o
vocabulario: seguro, posible e
imposible.
MTB5.2.1. Diferenza o
concepto de suceso seguro,
suceso posible e suceso
imposible.
CMCT
CAA
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. PROCESOS, MTODOS E ACTITUDES EN MATEMTICAS
b
e
g
B1.1. Planificacin do proceso de
resolucin de problemas: anlise e
comprensin do enunciado.
Estratexias e procedementos
postos en prctica: facer un
debuxo, unha tboa, un esquema
da situacin, ensaio e erro
razoado, operacins matemticas
axeitadas etc. Resultados obtidos.
B1.1. Utilizar procesos de
razoamento e estratexias de
resolucin de problemas,
realizando os clculos
necesarios e comprobando as
solucins obtidas.
MTB1.1.1. Analiza e
comprende o enunciado dos
problemas (datos, relacins
entre os datos, contexto do
problema, pregunta
realizada).
CCL
CMCT
CAA
MTB1.1.2. Reflexiona sobre
o proceso de resolucin de
problemas:revisa as
operacins utilizadas, as
unidades dos resultados,
comproba e interpreta as
solucins no contexto da
situacin, busca outras
formas de resolucin etc.
CMCT
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
4
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
B1.2. Achegamento ao mtodo de
traballo cientfico mediante o
estudo dalgunhas das sas
caractersticas e a sa prctica en
situacins sinxelas.
B1.2. Identificar e resolver
problemas da vida coti,
axeitados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados para a resolucin de
problemas.
MTB1.2.1. Planifica o
proceso de traballo con
preguntas apropiadas: que
quero descubrir?, que teo?,
que busco?, como o podo
facer?, non me equivoquei
ao facelo?, a solucin
idnea?
CMCT
CAA
CSIEE
b
g
i
B1.3. Utilizacin de medios
tecnolxicos no proceso de
aprendizaxe para obter
informacin, realizar clculos
numricos, resolver problemas e
presentar resultados.
B1.4. Integracin nas tecnoloxas
da informacin e a comunicacin
no proceso de aprendizaxe.
B1.3. Utilizar os medios
tecnolxicos de modo habitual
no proceso de aprendizaxe,
buscando, analizando e
seleccionar informacin
relevante en internet ou en
outras fontes elaborando
documentos propios, facendo
exposicins e argumentacins.
MTB1.3.1. Inciase na
utilizacin de ferramentas
tecnolxicas, nomeadamente
a calculadora, para a
realizacin de clculos
numricos, para aprender e
resolver problemas.
CMCT
CD
CAA
BLOQUE 2. NMEROS
e
g
B2.1. Nmeros naturais ata o
10.000.
B2.2. Nome e grafa dos nmeros
ata o 10.000.
B2.3. Equivalencias entre os
elementos do sistema de
numeracin decimal: unidades,
decenas, centenas, unidade de
millar e decena de millar.
B2.1. Ler, escribir e ordenar
utilizando razoamentos
apropiados.
MTB2.1.1. Le, escribe e
ordena nmeros ata o
10.000.
CMCT
CCL
MTB2.1.2. Aproxima
nmeros decena, centena
e millar.
CMCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
0
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.4. O sistema de numeracin
decimal: valor posicional das
cifras.
B2.5. Identificacin do nmero
anterior e o seguinte a un dado.
b
e
g
B2.6. Orde numrica.
B2.3. Equivalencias entre os
elementos do sistema de
numeracin decimal: unidades,
decenas, centenas, unidade de
millar e decena de millar.
B2.7. Redondeo de nmeros
naturais, s decenas, centenas e
millares.
B2.2. Interpretar diferentes
tipos de nmeros segundo o
seu valor, en situacins da vida
coti.
MTB2.2.1. Realiza
correctamente series tanto
ascendentes coma
descendentes.
CMCT
MTB2.2.2. Interpreta en
textos numricos e da vida
coti nmeros naturais ata o
10.000.
CMCT
CAA
CCL
MTB2.2.3. Descompn,
compn e redondea
nmeros naturais,
interpretando o valor de
posicin de cada unha das
sas cifras.
CMCT
CAA
b
g
B2.8. Operacins con nmeros
naturais: adicin, subtracin,
multiplicacin e divisin enteira por
un nmero dunha cifra.
B2.9. Automatizacin de
algoritmos.
B2.10. A multiplicacin como suma
de sumandos iguais e viceversa.
B2.3. Realizar operacin e
clculos numricos mediante
diferentes procedementos,
includo o clculo mental, en
situacin de resolucin de
problemas.
MTB2.3.1. Constre e
memoriza as tboas de
multiplicar, utilizndoas para
realizar clculo mental.
CMCT
MTB2.3.2. Realiza clculos
numricos coa operacin de
multiplicacin na resolucin
de problemas
contextualizados.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
1
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B2.11. Construcin e
memorizacin das tboas de
multiplicar.
B2.12. Identificacin e uso dos
termos propios da multiplicacin:
factores e produto.
B2.13. Identificacin e uso dos
termos propios da divisin:
dividendo, divisor, cociente e
resto.
B2.14. Utilizacin en contextos
reais da divisin para repartir e
para agrupar.
B2.15. Proba da divisin
relacionando dividendo, divisor,
cociente e resto en casos sinxelos.
B2.16. Utilizacin da calculadora.
B2.17. Elaboracin e uso de
estratexias de clculo mental.
MTB2.3.3. Resolve
problemas utilizando a
multiplicacin para realizar
recontos, en disposicins
rectangulares nos que
intervn a lei do produto.
CMCT
MTB2.3.4. Realiza clculos
numricos coa operacin de
divisin dunha cifra na
resolucin de problemas
contextualizados.
CMCT
CAA
MTB2.3.5. Identifica e usa os
termos propios da
multiplicacin e da divisin.
CMCT
b
g
B2.18. Comprobacin de
resultados mediante estratexias
aritmticas.
B2.19. Resolucin de problemas
da vida coti.
B2.4. Identificar, resolver
problemas da vida coti,
adecuados ao seu nivel,
establecer conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorar a utilidade dos
coecementos matemticos
adecuados reflexionando sobre
o proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB2.4.1. Resolve
problemas que impliquen o
dominio dos contidos
traballados, empregando
estratexias heursticas, de
razoamento.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
2
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
MTB2.4.2. Reflexiona sobre
o procedemento aplicado
resolucin de problemas:
revisando as operacins
empregadas, as unidades
dos resultados,
comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 3. MEDIDA
b
g
B3.1. Expresin e forma simple
dunha medicin de lonxitude,
capacidade, masa ou peso.
B3.2. Eleccin da unidade mis
axeitada para a expresin dunha
medida.
B3.3. Realizacin de medicins.
B3.1. Seleccionar e utilizar
instrumentos e unidades de
medida usuais, facendo
previamente estimacins e
expresando con precisin
medidas de lonxitude,
peso/masa, capacidade e
tempo, en contextos reais.
MTB3.1.1. Identifica as
unidades do sistema mtrico
decimal. Lonxitude,
capacidade, masa ou peso.
CMCT
MTB3.1.2. Mide con
diferentes instrumentos
elixindo a unidade mis
axeitada para a expresin
dunha medida.
CMCT
CAA
g B3.4. Comparacin e ordenacin
de medidas dunha mesma
magnitude.
B3.5. Sumar e restar medidas de
lonxitude, capacidade e masa ou
peso.
B3.2. Operar con diferentes
medidas de lonxitude,
peso/masa, capacidade e
tempo.
MTB3.2.1. Suma e resta
medidas de lonxitude,
capacidade e masa en forma
simple.
CMCT
MTB3.2.2. Compara e
ordena medidas dunha
mesma magnitude.
CMCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
3
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
e
g
B3.6. Explicacin oral e escrita do
proceso seguido e da estratexia
utilizada en calquera dos
procedementos empregados.
B3.3. Utilizar as unidades de
medida mis usuais,
convertendo unhas unidades
noutras da mesma magnitude,
expresando os resultados nas
unidades de medida mis
axeitadas, explicando
oralmente e por escrito o
proceso seguido e aplicndoo
resolucin de problemas.
MTB3.3.1. Coece e utiliza
as equivalencias entre
diversas unidades de medida
da mesma magnitude.
CMCT
MTB3.3.2. Explica de forma
oral e por escrito os
procesos seguidos e as
estratexias utilizadas en
todos os procedementos
realizados.
CCL
CAA
MTB3.3.3. Resolve
problemas da vida real
utilizando as unidades de
medida mis usuais.
CMCT
CAA
g B3.7. Unidades de medida do
tempo e as sas relacin.
B3.8. Lectura en reloxos
analxicos e dixitais.
B3.9. Clculos con medidas
temporais.
B3.4. Coecer as unidades de
medida do tempo e as sas
relacin, utilizndoas para
resolver problemas da vida
diaria.
MTB3.4.1. Resolve
problemas da vida real
utilizando as medidas
temporais e as sas
relacins
CMCT
b
g
B3.10. O sistema monetario da
Unin Europea. Unidade principal:
o euro. Valor das diferentes
moedas e billetes.
B3.11. Mltiplos e submltiplos do
euros.
B3.5. Coecer o valor e as
equivalencias entre as
diferentes moedas e billetes do
sistema monetario da Unin
Europea.
MTB3.5.1. Coece a funcin,
o valor e as equivalencias
entre as diferentes moedas e
billetes do sistema monetario
da Unin Europea
utilizndoas tanto para
resolver problemas en
situacin reais como
figuradas.
CMCT
CAA
CSC
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
4
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B3.12. Equivalencias entre
moedas e billetes.
MTB3.5.2. Calcula mltiplos
e submltiplos do euro.
CMCT
b
g
B3.13. Resolucin de problemas
de medida.
B3.6. Identificar e resolver
problemas da vida coti
adecuados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados e reflexionando sobre
o proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB3.6.1. Resolve
problemas de medida,
utilizando estratexias
heursticas e de razoamento.
CMCT
CAA
MTB3.6.2. Reflexiona sobre
o proceso seguido na
resolucin de problemas:
revisando as operacins
utilizadas, as unidades dos
resultados, comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 4. XEOMETRA
g B4.1. Clasificacin de polgonos.
Lados e vrtices.
B4.2 Composicin e
descomposicin de polgonos.
B4.3. Clasificacin de figuras e
corpos xeomtricos utilizando
diversos criterios.
B4.4. Figuras xeomtricas.
Elementos bsicos: lado, vrtice,
base, diagonal, ngulo e eixes de
simetra.
B4.1. Identificar figuras planas
e corpos xeomtricos,
nomeando e recoecendo os
seus elementos bsicos (lados,
vrtices, caras, arestas e
ngulos).
MTB4.1.1. Coece e
identifica os elementos
bsicos dos corpos
xeomtricos (lado, ngulo e
vrtice).
CMCT
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
5
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
b
g
B4.5. A circunferencia e o crculo.
Elementos bsicos: centro, raio,
dimetro.
B4.2. Coecer e distinguir a
circunferencia e o crculo, as
como os seus elementos
bsicos.
MTB4.2.1. Coece e
diferencia a circunferencia
do crculo e distingue os
seus elementos.
CMCT
CAA
g B4.6. Corpos xeomtricos:
recoecemento de prismas,
pirmides e corpos redondos.
Elementos bsicos de poliedros:
caras, vrtices e arestas.
B4.3. Coecer e diferenciar os
poliedros e os corpos redondos,
as como os seus elementos
bsicos.
MTB4.3.1. Identifica corpos
redondos e poliedros
(prisma, pirmide, cilindro,
cono, esfera...).
CMCT
b
g
B4.7. Comparacin e clasificacin
de ngulos: rectos, agudos,
obtusos.
B4.8. Uso das TIC no
desenvolvemento e asimilacin de
contidos relacionados coa
xeometra.
B4.4. Saber o que un ngulo
e as clases de ngulos.
MTB4.4.1. Distingue entre
ngulos agudos, rectos e
obtusos.
CMCT
CAA
b
e
g
B4.9. Interpretacin de
representacins espaciais en
situacins da vida coti.
B4.10. Representacin elemental
de espazos coecidos: planos e
maquetas.
B4.11. Descricin de posicins e
movementos nun contexto
topogrfico.
B4.5. Interpretar
representacins espaciais
(esbozo dun itinerario, plano
dunha pista) realizadas a
partir de sistemas de referencia
e de obxectos ou situacins
familiares.
MTB4.5.1. Obtn
informacin puntual e
describe unha
representacin espacial
(esbozo dun itinerario, plano
dunha pista...) tomando
como referencia obxectos
familiares.
CMCT
CAA
CCL
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
6
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B4.12. As lias como percorrido:
rectas e curvas, interseccin de
rectas e rectas paralelas.
MTB4.5.2. Interpreta e
describe situacins,
mensaxes e feitos da vida
diaria utilizando o
vocabulario xeomtrico
axeitado: indica una
direccin, explica un
percorrido, orintase no
espazo.
CMCT
CAA
CCL
b
g
B4.13.Permetro das figuras
planas. Resolucin de problemas
de xeometra relacionados coa
vida coti.
B4.6. Identificar, resolver
problemas da vida coti
axeitados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados e reflexionando sobre
o proceso aplicado para a
resolucin de problemas.
MTB4.6.1. Resolve
problemas xeomtricos que
impliquen dominio dos
contidos traballados
utilizando estratexias
heursticas de razoamento.
CMCT
CAA
MTB4.6.2. Reflexiona sobre
o proceso de resolucin de
problemas: revisando as
operacins utilizadas, as
unidades dos resultados,
comprobando e
interpretando as solucins
no contexto.
CMCT
CAA
CSIEE
BLOQUE 5. ESTATSTICA E PROBABILIDADE
b
g
B5.1. Recollida e rexistro de datos
sobre obxectos, fenmenos e
situacins familiares utilizando
tcnicas elementais de enquisas,
observacin e medicin.
B5.1. Realizar, ler e interpretar
representacins grficas dun
conxunto de datos relativos ao
contorno inmediato.
MTB5.1.1. Recolle e clasifica
datos de situacins do seu
contorno, utilizndoos para
construr tboas ou grficas.
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
7
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO TERCEIRO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
B5.2. Lectura, interpretacin e
elaboracin de tboas de dobre
entrada de uso habitual na vida
coti.
B5.3. Interpretacin e descricin
verbal e escrita de elementos
significativos de grficos sinxelos.
B5.4. Realizacin de grficas
sinxelas: pictogramas, diagramas
de barras.
MTB5.1.2. Ordena os datos
rexistrados atendendo a un
criterio de clasificacin.
CMCT
CAA

MTB5.1.3. Interpreta grficas


de tboas extraendo a
informacin explcita.
CMCT
CAA
REA MATEMTICAS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
BLOQUE 1. PROCESOS, MTODOS E ACTITUDES EN MATEMTICAS
b
g
e
B1.1. Planificacin do proceso de
resolucin de problemas: anlise e
comprensin do enunciado.
Estratexias e procedementos
postos en prctica: facer un
debuxo, unha tboa, un esquema
da situacin, ensaio e erro
razoado, operacins matemticas
axeitadas etc. Resultados obtidos.
B1.1. Expresar verbalmente de
forma razoada o proceso
seguido na resolucin dun
problema.
MTB1.1.1. Comunica
verbalmente de forma
razoada o proceso seguido
na resolucin dun problema
de matemticas ou en
contextos da realidade.
CMCT
CCL
B1.2. Utilizar procesos de
razoamento e estratexias de
resolucin de problemas,
realizando os clculos
necesarios e comprobando as
solucins obtidas.
MTB1.2.1. Reflexiona sobre
o proceso de resolucin de
problemas:revisa as
operacins utilizadas, as
unidades dos resultados,
comproba e interpreta as
solucins no contexto da
CMCT
CAA
CSIEE
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
8
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
situacin, busca outras
formas de resolucin etc.
MTB1.2.2. Utiliza estratexias
heursticas e procesos de
razoamento na resolucin de
problemas.
CMCT
CAA
CSIEE
MTB1.2.3. Realiza
estimacins e elabora
conxecturas sobre os
resultados dos problemas a
resolver, contrastando a sa
validez e valorando a sa
utilidade e eficacia.
CMCT
CAA
CSIEE
MTB1.2.4. Identifica e
interpreta datos e mensaxes
de textos numricos sinxelos
da vida coti (facturas,
folletos publicitarios,
rebaixas...).
CMCT
CCL
CAA
b
g
B1.2. Proposta de pequenas
investigacins en contextos
numricos, xeomtricos e
funcionais.
B1.3. Profundar en problemas
resoltos propoendo pequenas
variacins nos datos, outras
preguntas etc.
MTB1.3.1. Profunda en
problemas unha vez
resoltos, analizando a
coherencia da solucin e
buscando outras formas de
resolvelos.
CMCT
CAA
CSIEE
MTB1.3.2. Formula novos
problemas, a partir dun
CMCT
CAA
CVE-DOG: tpzwsjl8-fpl9-i0o4-lxp0-nqn9khxipou3
D
O
G

N

m
.

1
7
1

M
a
r
t
e
s
,

9

d
e

s
e
t
e
m
b
r
o

d
e

2
0
1
4

P

x
.

3
7
6
5
9
I
S
S
N
1
1
3
0
-
9
2
2
9
D
e
p

s
i
t
o

l
e
g
a
l

C
.
4
9
4
-
1
9
9
8
h
t
t
p
:
/
/
w
w
w
.
x
u
n
t
a
.
e
s
/
d
i
a
r
i
o
-
o
f
i
c
i
a
l
-
g
a
l
i
c
i
a
REA MATEMTICAS CURSO CUARTO
Obxectivos Contidos Criterios de avaliacin Estndares de aprendizaxe Competencias clave
resolto: variando os datos,
propoendo novas
preguntas, conectando coa
realidade, buscando outros
contextos etc.
CSIEE
g B1.3. Acercamento ao mtodo de
traballo cientfico mediante o
estudo dalgunhas das sas
caractersticas e a sa prctica en
situacins sinxelas.
B1.4. Identificar e resolver
problemas da vida coti,
axeitados ao seu nivel,
establecendo conexins entre a
realidade e as matemticas e
valorando a utilidade dos
coecementos matemticos
axeitados para a resolucin de
problemas.
MTB1.4.1. Practica o mtodo
cientfico sendo ordenado,
organizado e sistemtico.
CMCT
CAA
b
g
B1.4. Confianza nas propias
capacidades para desenvolver
actitudes apropiadas e afrontar as
dificultades propias do traballo
cientfico.
B1.5. Desenvolver e cultivar as
actitudes persoais inherentes
ao traballo matemtico.
MTB1.5.1. Desenvolve e
amosa actitudes axeitadas
para o traballo en
matemticas: esforzo,
perseveranza, flexibilidade e
aceptacin da crtica
razoada.
CMCT
CSC
CSIEE
b
g
i
B1.5. Utilizacin de medios
tecnolxicos no proceso de
aprendizaxe para obter
informacin, realizar clculos
numricos, resolver problemas e
presentar resultados.
B1.6. Integracin nas tecnoloxas
da informacin e a comunicacin
no proceso de aprendizaxe.
B1.6. Utilizar os medios
tecnolxicos de modo habitual
no proceso de aprendizaxe,