Está en la página 1de 16

E R A K U S K E TA / E X P O S I C I Ó N

Apirilak 9 > 30 Abril

Fundación Fundazioa

LUBERRI

TORRENE ARETOA / SALA TORRENE Torrene, 3 - Algorta, Getxo (BIZKAIA) Asteartetik Ostiralera / Martes a Viernes 11.00 > 13.00 h. & 17.00 > 20.00 h. Larunbatetan / Sábados 12.00 > 14.00 h. & 18.00 > 21.00 h. Igandeetan / Domingos 12.00 > 14.00 h. Jaiegunak/ Festivos 12.00 > 14.00 h.

E R A K U S K E TA / E X P O S I C I Ó N

EUSKAL KOSTALDEKO FLYSCHA GETXON EL FLYSCH DE LA COSTA VASCA EN GETXO
Fundación LUBERRI Fundazioa
Apirilak 9 > 30 Abril

Gorrondatxeko GSSP geruza Gorrondatxeko GSSP geruza

Euskal Herriko ondare geologiko aberatsa sustatzeko helburuz, Oiartzungo LUBERRI fundazioa/LUBERRI museoa eta Hendaiako CPIE Littoral Basque – Euskal Itsasbazterra erakundea elkartu dira mugaz bestaldeko egitasmo baten bitartez gure itsasertzean azaleratzen den egitura geologiko guztiz berezia ezagutaraztearren: FLYSCHa. Euskal kostaldeko flysch-a Kretazeoko eta Tertziarioko itsas jalkinek osatzen dute eta Euskal Herriko itsasertzaren gehienean ageri dira, Getxotik Biarritzeraino. Jalkin horiek ezponda kontinentalaren oinaldean metatu ziren sakonera handian (1.000-5.000 metroko sakoneran). Geroago, jalkinok tolestu eta urgaineratu ziren Eozenoan, hots, Pirinioak sortu zireneko garaian. Flysch metaketa osatzen duten geruzak liburu erraldoi baten orrialdeen modukoak dira; liburu horretan, 50 milioi urtetik gorako historia geologikoa irakur dezakegu.

Con el objetivo de fomentar el conocimiento del rico patrimonio geológico del País Vasco, la fundación y el museo LUBERRI de Oiartzun y el CPIE Litoral Basque – Euskal Itsasbazterra se han asociado a través de un programa transfronterizo para dar a conocer una formación geológica muy peculiar que aflora en nuestra costa, el FLYSCH. El flysch de la costa vasca está formado por sedimentos marinos de edad cretácica y terciaria, que aparecen a lo largo de nuestro litoral, entre Getxo y Biarritz. Estos sedimentos se depositaron a los pies del talud continental a grandes profundidades (1.000-5.000 metros). Posteriormente, fueron plegados y emergidos durante el Eoceno, periodo en el que se formaron los Pirineos. Estas capas se nos presentan como un gigantesco libro abierto que nos permite leer la historia geológica de nuestro planeta durante más de 60 millones de años.

Gorrondatxe ikuspegi orokorra Gorrondatxe ikuspegi orokorra

Gorrondatxe-Azkorriko panela Gorrondatxe-Azkorriko panela

Torrenen ikusgai duzun erakusketa hau tamaina handiko 15 hormairudik osatzen dute eta haietan euskal kostaldeko flyscharen ezaugarri behinenak aztertzeko aukera izango duzu, besteak beste, Getxoko flyschari buruzkoak. Bestetik, erakusketaren osagarri, flysch metaketari lotutako fosilak ikusi ahal izango dituzu beira-arasetan.

La muestra expuesta en Torrene se compone de 15 paneles de gran formato, en los que podrás conocer las características principales de los estratos del flysch que afloran en la costa vasca, entre ellos, los correspondientes al flysch de Getxo. Por otra parte, como complemento a la exposición, podrás contemplar fósiles asociados al flysch en las vitrinas.

Egungo euskal kostaldea, Muskiztik Baionaraino, paisaia ederraz gozatzeko leku ikusgarria da eta aparteko ingurunea ikerketa geologikoak egiteko, batik bat, azken 125 milioi urteko aldiaren barruan. Ingurune horretan, Getxoko udalerria Uribeko itsasbazterretik zehar −Getxotik Gorlizeraino− hedatzen den Barrika izeneko geogunearen barruan dago. Geologiaren ikuspegitik, nazioarteko ospea duten azaleramendu bikainak ageri dira kostaldearen zati horretan; Getxon bertan, horien adibide ditugu Gorrondatxeko hondartza, bertako geruzak izendatu baitziren Lutetiar estaiaren oinaldearen estratotipo global eta urrezko iltzea ezarri zen han, 2012ko otsailean, Getxoko hondartza fosilak eta Galeako marearteko zabalgune esekia, inolako dudarik gabe, EAEko zabalgune esekirik ikusgarriena.

Urrezko iltzea Urrezko iltzea

La costa vasca actual, desde Muskiz hasta Baiona, es un entorno de extraordinaria belleza paisajística y un lugar privilegiado para realizar todo tipo de investigaciones geológicas en un tiempo que abarca los últimos 125 millones de años. Dentro de ese entorno, el municipio de Getxo está incluido en la geozona de Barrika, la cual se extiende a lo largo del espectacular litoral de Uribe, desde el citado municipio de Getxo hasta Gorliz. Desde el punto de vista geológico, este recorrido litoral esta jalonado por excelentes afloramientos, que destacan por su vistosidad, variedad e interés científico y que, además, son referencias internacionales. En lo referente a Getxo, podemos citar como ejemplos de lo anterior la denominación como estratotipo de la base del Luteciense los estratos de la playa de Gorrondatxe y la imposición del clavo de oro en febrero de 2012, las playas fósiles, así como la gran rasa mareal colgada de punta Galea, sin duda la más vistosa de toda la CAPV.

Gorrondatxeko GSSP plaka Gorrondatxeko GSSP plaka

Flysch segida edo faziea metakin geruzatuen multzo batek osatzen du. Segida horrek ezaugarri behinena du metakin gogorren (kareharriak, hareharriak) eta bigunen (lutitak, tuparriak, buztinak) arteko txandaketa. Inolako zalantza barik, Zumaia-Deba kostaldeko zatian ageri den flyscha ezagunena da; hala ere, flysch deritzogun metaketa hori gure kostaldeko leku askotan azaleratzen da. Flysch-ak hainbat adinetako metakinak biltzen ditu eta, oro har, hiru multzotan sailka daiteke: 1. Behe Kretazeoko flysch beltza Ondoko udalerrietan ageri da: Armintza, Bakio, Bermeo, Lekeitio, Ondarroa, Mutriku eta Deba. 2. Goi Kretazeoko flysch karetsua Ondoko udalerrietan ikus daiteke: Getxo, Sopela, Zumaia, Donostia, Lezo eta Hendaia. 3. Tertziarioko flysch hareatsua Ondoko udalerrietan azaleratzen da: Getxo, Sopela, Zumaia, Getaria, Zarautz, Orio, Donostia, Pasaia, Hondarribia, Donibane Lohizune, Bidarte eta Biarritz. Flysch hitzak Alemanian dauka jatorria. Alemanez, “flieBend” (fliessend) terminoa “flissen” ahoskatzen da eta hainbat adiera dauzka: jariatu, isuri, ibili, lerratu… (aditza), jariakorra, biguna… (izenondoa) edo erraz, arin… (aditzondoa). Suitza eta Alemaniako malda pikoko haranetan, sarritan irristatzen eta erortzen dira arroka-olde izugarriak grabitatearen eraginez. Aldapan behera lerratzen diren geruzen ezaugarriek (antolaera orritsukoak baitira) eta litologiak (geruza gogor eta bigunen txandaketa) hein handi batean errazten dute arroka-zatiak lerra daitezen eta, horregatik, ‘irristatzeekin’ lotutako hitza ezarri zitzaien: “flissen”. Geologiaren ikuspegitik, Bernhard Studer geologo suitzarrak erabili zuen flysch hitza lehenengoz 1827an. Gurean, Joaquín Gómez de Llarenak erabili zuen flysch terminoa 1946an Gipuzkoako kostaldean ageri diren egitura geologikoez aritzeko.

Aunque sin lugar a dudas el flysch del tramo Zumaia-Deba es el más conocido, esa alternancia de materiales que conocemos bajo la denominación flysch aflora en diversos puntos de nuestro litoral. Esta formación litológica reúne un grupo de materiales de épocas muy diferentes y que básicamente pueden ser agrupados en tres subdivisiones: 1. El Flysch negro del Cretácico inferior. Aparece en Armintza, Bakio, Bermeo, Lekeitio, Ondarroa, Mutriku y Deba. 2. El Flysch calcáreo del Cretácico superior. Visible en Getxo, Sopela, Zumaia, Donostia, Lezo y Hendaia. 3. El flysch arenoso del Terciario. Representado en Getxo, Sopela, Zumaia, Getaria, Zarautz, Orio, Donostia, Pasaia, Hondarribia, Donibane Lohizune, Bidarte y Biarritz. El origen del término flysch proviene del alemán, donde el vocablo “flieBend” (fliessend), de sonido “flissen”, tiene varias acepciones: fluir, correr, manar (como verbo), fluido (como adjetivo) o fluidamente (utilizado como adverbio). En valles con fuertes pendientes de Suiza y Alemania eran frecuentes los deslizamientos y desplomes gravitatorios de grandes masas de rocas. La naturaleza hojosa de las capas y su litología alternante de capas duras y blandas ayudaban a ello, de ahí que a esas formaciones rocosas les aplicaran un término que indicaba su problemática deslizante: “flissen”. El término fue introducido formalmente por el geólogo suizo Bernhard Studer en 1827. En nuestro entorno, Joaquín Gómez de Llarena utilizó el término Flysch en 1946, al referirse a las formaciones geológicas de la costa de Gipuzkoa.

Gorrondatxeko hondartza fosila Gorrondatxeko hondartza fosila

Antolatzaileak | Organizadores

Sustatzaileak | Promotores

Babesleak | Patrocinadores

TORRENE ARETOA / SALA TORRENE Torrene, 3 - Algorta, Getxo (BIZKAIA) Asteartetik Ostiralera / Martes a Viernes 11.00 > 13.00 h. & 17.00 > 20.00 h. Larunbatetan / Sábados 12.00 > 14.00 h. & 18.00 > 21.00 h. Igandeetan / Domingos 12.00 > 14.00 h. Jaiegunak/ Festivos 12.00 > 14.00 h.