Definisi dan konsep Pembelajaran Koperatif

Pembelajaran Koperatif didefinisikan sebagai satu set proses yang membantu pelajar berinteraksi antara satu sama lain untuk mencapai satu matlamat khusus atau mendapatkan satu hasil akhir (end-product) yang ada kaitan dengan isi kandungan mata pelajaran.

Pendekatan berstruktur (structural approach) dalam pembelajaran koperatif oleh Kagan hasil daripada proses mencipta, menganalisis dan mengaplikasikan struktur (yang tidak terikat kepada isi kandungan pelajaran) secara sistematik termasuk cara-cara menguruskan interaksi sosial dalam bilik darjah. Menurut Kagan (1998), dalam pembelajaran koperatif, aktiviti pembelajaran dikatakan wujud apabila struktur koperatif yang disesuaikan dengan isi kandungan seperti yang diwakili oleh hubungan di bawah. Sasaran adalah tahap pembelajaran yang maksimum bukan sahaja untuk diri sendiri, tetapi juga untuk rakan-rakan yang lain. Struktur pembelajaran digabungkan dengan isi kandungan akan terhasillah aktiviti. Kagan telah menyenaraikan sekurang-kurangnya sebanyak lebih daripada 50 contoh struktur iaitu dengan nama-nama yang tertentu yang dapat disesuaikan dengan isi kandungan. Struktur boleh digunakan mengikut tujuan tertentu seperti „team building‟ iaitu kumpulan kecil, „classbuilding‟ iaitu satu kelas, masteri, kemahiran berfikir, perkongsian maklumat dan kemahiran berkomunikasi. Terdapat pelbagai pendapat mengenai ciri-ciri pembelajaran koperatif. Menurut Slavin (1982), beliau menakrifkan Pembelajaran koperatif merujuk kepada kaedah pengajaran yang memerlukan murid dari pelbagai kebolehan bekerjasama dalam kumpulan kecil untuk mencapai satu matlamat yang sama. Slavin berpendapat, pembelajaran koperatif hanya berkesan apabila ia mempunyai tiga ciri yang berikut iaitu ganjaran kumpulan, tanggungjawab individu dan peluang yang sama untuk berjaya. Johnson & Johnson (1994) pula menggariskan lima ciri pembelajaran koperatif. Ciri-ciri tersebut adalah matlamat kumpulan, peranan ahli, interaksi, kemahiran berkumpulan dan penilaian kumpulan. Dari segi ganjaran kumpulan pula, pelajar akan diberikan ganjaran apabila kumpulan mereka mencapai sesuatu kriteria tertentu tanpa ada sebarang persaingan antara sesama kumpulan. Ganjaran kumpulan menjadikan pelajar lebih bermotivasi untuk melibatkan diri dalam aktiviti berkumpulan. individu. Selain itu, tanggungjawab

Tanggungjawab individu bermaksud semua ahli kumpulan bertanggungjawab

menentukan kejayaan sesuatu kumpulan. Ini akan mendorong pelajar membimbing rakan-rakan sekumpulan dan semua ahli bertanggungjawab menguasai pelajaran. Peluang yang sama

untuk berjaya puIa merujuk kepada pencapaian pelajar yang diukur berdasarkan peningkatan

saling tolong-menolong dan memberi galakan antara satu sama lain. Oleh itu. pelajar mesti bekerjasama dalam satu kumpulan untuk mencapai matlamat yang telah ditetapkan. secara tidak langsung meningkatkan keyakinan diri mereka. meningkatkan kemahiran kepimpinan. meningkatkan pencapaian. meningkatkan kemahiran sosial. Dalam kaedah ini. STAD merupakan akronim bagi Student Teams Achievement Divisions. Soal-jawab atau perbincangan yang berlaku semasa proses ini membolehkan 'juru' dan ahli sama-sama memikirkan pembentangan yang diberi. meningkatkan kemahiran teknologi dan meningkatkan keyakinan diri. Contohnya. Perbezaan markah individu akan dikumpulkan untuk menjadi markah . Selepas itu kuiz bertulis secara individu akan diberikan untuk menguji pemahaman pelajar. sesuatu kumpulan tidak dapat mencapai matlamat tersebut. setiap ahli kumpulan menjadi 'juru' dalam sub-unit sesuatu topik. Pelajar juga perlu disediakan dengan kemahiran bersosial dan kemahiran untuk bekerja secara berkumpulan. Kedua-dua kemahiran ini perlu bagi membolehkan sesebuah kumpulan berfungsi dengan baik. peningkatan kemajuan yang ditunjukkan oleh setiap pelajar akan dikira dengan mengambil markah terbaru dan ditolak dengan purata markah pelajar itu sendiri. kemahiran menguruskan sebarang konflik yang timbul dalam kumpulan. sebaik-baiknya secara bersemuka. setiap 'juru' mengajarnya pula kepada ahli kumpulan yang lain. Setiap pelajar akan mendapat markah individu. Kaedah yang kedua ialah Kaedah STAD. Beberapa bentuk pembelajaran koperatif ialah seperti Kaedah Jigsaw II. iaitu sesebuah kumpulan bertanggungjawab mencapai matlamatnya dan setiap individu perlu memberi sumbangan kerja yang sepatutnya. Setelah masing-masing memahami bahagian masing-masing. Pembelajaran dalam kumpulan kecil dilakukan bagi sesuatu topik. Tanpa kerjasama antara ahli. Mengikut Kagan (1994) . Matlamat kumpulan pula ialah.prestasi masing-masing. Selain dari itu. Pelajar melakukan kerja secara bersama melalui perkongsian bahan. Pembelajaran koperatif seharusnya menggalakkan interaksi. Kaedah perbincangan ini boleh menggunakan kaedah Jigsaw II atau pendekatan lain. pembelajaran koperatif bagi golongan berbakat telah membawa banyak keberkesanan atau faedah antaranya membaiki hubungan sosial. meningkatkan tahap kemahiran aras tinggi. semua pelajar berpeluang meningkatkan pencapaian kumpulan mereka tanpa mengira tahap kebolehan masing-masing. Peranan ahli pula merujuk kepada tanggungjawab individu dan kumpulan. ini meningkatkan pemahaman dan ingatan. kaedah ini juga memberi peluang kepada pelajar yang kurang cemerlang dan mengajar mereka untukmenjadi 'juru' dan mengajar mereka yang mempunyai prestasi akademik lebih baik daripadanya.

Ahli kumpulan yang bekerja secara berpasangan akan bertukar-tukar helaian jawapan kerja yang telah dibuat. Beberapa strategi telah dikenalpasti bagi meningkatkan keberkesanan pembelajaran koperatif iaitu melalui Pembahagian kumpulan yang membolehkan ahli-ahli dalam kumpulan bekerja dengan berkesan. pengalaman pembelajaran sepenuhnya tidak dapat dicapai. Seterusnya guru perlu meberikan garis panduan tingkah laku dan kemahiran berkomunikasi kepada pelajar. Kumpulan kecil mengandungi tiga atau empat ahli didapati paling efektif. ahli kumpulan akan saling bekerjasama supaya mendapat markah yang maksimum. Di samping itu. dan bagi pelajar ini. Pelajar dalam setiap kumpulan mestilah terdiri daripada pelajar yang mempunyai keupayaan yang berbeza-beza. pembentukan kumpulan sebaiknya dilakukan oleh guru bagi mengelakkan pelajar berkumpul sesama 'klik' mereka sahaja. Kaedah yang ketiga ialah kaedah TAI. Ini boleh menyebabkanada ahli kumpulan yang 'lepas tangan' ataupun dipinggirkan oleh orang lain. Program yang diberikan mestilah bersesuaian dengan kemahiran yang dipunyai oleh setiap pelajar. Setiap pelajar mendapat markah individu dan markah kumpulan bergantung kepada markah individu. Elakkan memberi tugasan yang boleh diselesaikan tanpa perlu pembabitan setiap ahli kumpulan. Strategi yang berikutnya ialah tugasan perlu distruktur supaya ahli kumpulan saling bergantung untuk mencapai objektif yang ditentukan. Kumpulan yang terlalu besar kurang efektif kerana pembabitan ahli kumpulan cenderung menjadi tidak sama rata. TAI (Team Assisted Individualization) dibentuk menggabungkan antara motivasi dan insentif kepada kumpulan. Ahli kumpulan bertanggungjawab memastikan rakan-rakan dalam kumpulan bersedia untuk menduduki ujian akhir setiap unit. Di sebabkan markah kumpulan diperolehi berdasarkan peningkatan ahli kumpulan. Satu cara ialah melalui pemberian markah. Guru juga perlu meberikan asas .kumpulan. kumpulan yang melebihi skor yang ditetapkan akan diberikan sijil. Skor mingguan yang diperolehi oleh kumpulan akan dijumlahkan . Faktor yang paling utama di sini ialah bilangan ahli dalam kumpulan. Dengan cara itu setiap pelajar mempunyai motivasi untuk melakukan yang terbaik untuk diri sendiri dan juga kumpulan. Seterusnya strategi ialah menjadikan tanggungjawab pencapaian terletak di kedua-dua tahap individu dan kumpulan. Guru perlu menjelaskan kepada pelajar apakah tingkahlaku yang wajar dan tidak wajar semasa pembelajaran kooperatif berlaku.

maksud perkataan dan fungsi yang berbeza di dalam bahasa. kecerdasan emosional (EQ) dan kecerdasan spiritual (SQ). Menurut Howard Gardner.Prinsip asas pembelajaran koperatif . menangani masalah sesuai dengan masa dan tempat dan menghasilkan output yang efektif. ada lapan jenis kecerdasan iaitu: Linguistik : Sensitif kepada bunyi. Ini kerana ukuran ujian IQ menekankan pada kemampuan logikal-matematik dan bahasa sahaja. dan kebolehan membuat sesuatu atau menawarkan perkhidmatan yang bernilai dalam lingkungan sesuatu budaya. . Terdapat enam konsep pembelajaran koperatif iaitu: .kemahiran komunikasi misalnya bagaimana menyuarakan pendapat dan bagaimana menghadapi percanggahan pendapat. Akhir sekali guru mestikan memastikan jenis dan amaun interaksi antara pelajar berpatutan.Kemahiran bekerjasama . Guru perlu mengawasi interaksi yang berlaku semasa pelajar menjalankan aktiviti kumpulan di dalam kelas. Teori Kecerdasan Pelbagai adalah berdasarkan pada pemikiran bahawa kemampuan intelektual yang diukur melalui ukuran ujian IQ adalah sangat terbatas. Interaksi juga harus berlaku di antara setiap ahli kumpulan dan tidak meminggirkan mana-mana ahli kumpulan. Secara umumnya.Keinginan untuk bekerjasama .Pengurusan koperatif . kebolehan menjana masalah baharu untuk diselesaikan. Kecerdasan Pelbagai yang mencakupi sembilan kecerdasan pada dasarnya merupakan pengembangan dari kecerdasan otak (IQ).Pasukan . Perbincangan dan keputusan juga tidak dimonopoli oleh ahli kumpulan tertentu. kecerdasan pelbagai ialah kebolehan untuk menyelesaikan masalah yang dihadapi dalam kehidupan sebenar.Struktur pembelajaran koperatif Definisi kecerdasan pelbagai yang diberikan oleh Gardner (1983) adalah kepakaran kecerdasan manusia seharusnya mempunyai kemahiran untuk menyelesaikan masalah. Perbincangan yang berlaku seharusnya yang berkaitan dengan tugasan .

. Pembelajaran ini disampaikan dalam persekitaran yang pelbagai. Kaedah pembelajaran ini menggabungkan isi pelajaran dengan pengalaman harian individu. menggunakan kaedah ‘hands-on’dan ‘mind-on’. Ia juga merupakan proses pembelajaran yang ada hubungan langsung serta berkait rapat dengan apa yang berlaku di persekitaran. psikologi. dan alam pekerjaan. Pembelajaran secara kontekstual ini dapat didefinisi sebagai pembelajaran yang menyatakan konsep pembelajaran. serta melibatkan latih amal dan berfikir. situasi dan kejadian. Logikal-matematik : Kebolehan mencerap dan menyelesaikan masalah yang melibatkan operasi Matematik. Pembelajaran berlaku apabila murid berupaya menghubungkaitkan pengetahuan baharu secara bermakna dan menghayati kerelevanan pembelajaran dengan kehidupan mereka. Ia kontekstual menggariskan bahawa pembelajaran berlaku melalui pengetahuan sedia ada dan pengetahuan baru. Kinestetik : Kemahiran memanipulasi objek dan menggunakan otot-otot badan dengan baik. Naturalis : Kebolehan memerhati dan memahami corak dalam alam semulajadi. kehidupan atau Berkenaan teori dan konsep pembelajaran secara pengalaman pelajar. Interpersonal: Kebolehan memahami dan berinteraksi dengan individu lain. Pembelajaran kontekstual ialah kaedah pembelajaran yang mengaitkan isi pelajaran dengan pengalaman harian individu. Ia dapat merentasi pelbagai disiplin ilmu (kurikulum). mengetahui matlamat. Intrapersonal: Kebolehan memahami diri dan menentukan arah hidup sendiri. Konteks pula membawa maksud keadaan. masyarakat. mengetahui perkaitan pembelajaran serta mengaplikasi pembelajaran kontekstual.Muzik : Kebolehan menghasilkan dan menghargai irama dan muzik. masyarakat dan alam pekerjaan. secara konkrit. Sesuatu pembelajaran akan lebih berkesan sekiranya ia disampaikan oleh guru seperti dalm konteks yang pelbagai iaitu fizikal. Kontekstual jika diambil daripada ayat asalnya dalam Bahasa Inggeris (asal bahasa Latin con = with + textum = woven) bermaksud mengikut konteks atau dalam konteks. Spatial : Keupayaan menggunakan imaginasi dalam bentuk gambar dan rajah.

Selain itu. belajar pengalaman pelajar. sokongan pentadbir. Bentuk pembelajaran kontektual ialah seseorang murid akan melalui pengalaman pembelajaran iaitu REACT.” Jean Piaget telah memperkenalkan empat fasa dalam perkembangan pemikiran kanakkanak yang menjadi asas kepada kefahaman konstuktivisme iaitu : . ibu bapa dan masyarakat. R – Relating (menghubungkait) E – Experience (mengamali) A – Applying (mengaplikasi) C – Cooperating (bekerjasama) T – Transferring (memindahkan) Terdapat beberapa perkara yang perlu dipertimbangkan dalam Pembelajaran Kontekstual. Pembelajaran ini dapat dikaitkan dengan Teori Kecerdasan Pelbagai. kaedah pengajaran. murid. pengajaran guru. Howard Gardner mengaitkan beberapa kecerdasan pelbagai iaitu verbal linguistik. pembelajaran kontekstual berkesan memerlukan gabung jalin kurikulum. pelbagai strategi secara kumpulan.budaya dan sosial. Dalam proses ini. muridakan menyesuaikan pengetahuan yang diterima dengan pengetahuansedia ada untuk membina pengetahuan baru Menurut pendapat John Dewey (1910). saling membantu dan maklum balas yang positif serta melibatkan pemindahan pembelajaran dari satu situasi ke satu situasi. tempat kerja dan kehidupan seharian. komunikasi antara guru. visual ruang serta muzik. logik matematik. “Pendidik yang cekap harus melaksanakan P&P sebagai proses menyusun atau membina pengalaman secara berterusan. interpersonal. makmal. naturalis. kinestatik. Murid juga harus mengambil bahagian secara aktif di dalam setiap aktiviti P&P. situasi dan masa. sokongan masyarakat. Pembelajaran Konstruktivisme adalah satu fahaman bahawa murid membinasendiri pengetahuan atau konsep secara aktif berdasarkanpengetahuan dan pengalaman sedia ada. ia juga disampaikan sekiranya berada di kawasn yang berlainan atau kepelbagaian persekitaran seperti bilik darjah. Ia mesti berkait dengan pembelajaran murid. Murid akan dapat belajar dengan lebih berkesan sekiranya peluang dan penglibatan disampaikan dalam konteks yang tidak asing kepada pembelajaran seperti komunikasi interpersonal.

. 3) Pengetahuan yang dipunyai oleh murid adalah hasil daripada aktiviti yang dilakukan oleh murid tersebut dan bukan pengajaran yang diterima secara pasif. · Fasa Ketiga Pembinaan pengetahuan melalui struktur mata pelajaran. · Fasa Kedua Definisi ciri-ciri struktur matematik logikal. Konstruktivisme adalah satu fahaman bahawa murid membina sendiri pengetahuan atau konsep secara aktif berdasarkan pengetahuan dan pengalaman sedia ada. 2) Pengajaran dan pembelajaran berpusatkan murid.· Fasa Pertama Kanak-kanak menaakul tidak bercirikan struktur yang logik. Implikasi Konstruktivisme 1) Guru akan mengenalpasti pengetahuan sedia ada murid dan merancang kaedah pengajarannya dengan sifat asas pengetahuan tersebut. Dalam proses ini. murid akan menyesuaikan pengetahuan yang diterima dengan pengetahuan sedia ada untuk membina pengetahuan baru Ciri-Ciri Pembelajaran Secara Konstruktivisme • Menggalakkan murid bertanya dan berdialog dengan murid dan guru menyokong pembelajaran secara koperatif • • Mengambil kira kepercayaan dan sikap yang dibawa oelh murid Menggalakkan dan menerima daya usaha dan autonomi usaha • Memberi peluang kepada murid untuk membina pengetahuan baru dengan memahaminyamelalui penglibatan murid dengan situasi dunia yang sebenar • Mengambil kira dapatan kajian tentang bagaimana murid belajar sesuatu idea. · Fasa Keempat Mekanisme perkembangan mengaitkan perhubungan antara asimilasi dan akomodasi.

penerangan ataupun “perpindahan” pengetahuan kepada pelajar. Pendekatan ilmu pengetahuan diperolehi dengan cara pembinaan pelajar sendiri melalui pengalaman. Pengetahuan dikembangkan secara aktif oleh pelajar yang mana pembelajaran merupakan hasil daripada usaha pelajar itu sendiri untuk pembinaan konsep atau pengetahuan sendiri. Pendekatan konstruktivisme memberi idea-idea baru tentang pertumbuhan kognitif dan pembelajaran. Guru cuma berperanan sebagai fasilitator ataupun pembimbing . tetapi merupakan penciptaan situasi tertentu untuk membolehkan pelajar membina konsep mental yang diperlukan. Konstruktivisme merupakan proses dalam minda pembelajaran manusia.4) Guru berperanan sebagai pereka bentuk bahan pengajaran yang menyediakan peluang kepada murid untuk membina pengetahuan baru. Penekanan ditumpukan kepada keperluan pelajar untuk membina pemahaman mereka dalam setiap konsep. renungan dan pengabstrakan. Peranan utama dalam pengajaran bukanlah penyampaian pelajaran. yang menerangkan bagaimana pengetahuan disusun Tidak semua pengetahuan pelajar diperolehi melalui pengalaman pancaindera ataupun terdapat pengetahuan sejati dalam mental pelajar.

org/gardner02_8/ilmiah1.com/2012/07/pembelajaran-kooperatif.oocities.html http://rujuknota.blogspot. struktur-struktur pembelajaran koperatif membolehkan saya berdepan dengan pelbagai situasi pengajaran yang tidak dapat didugakan.blogspot. Pada bila-bila masa pula. Pakej kurikulum spesifik memperkayakan himpunan aktiviti pembelajaran koperatif saya.com/2009/07/kecerdasan-pelbagai.my/lada/tourism/edu-kontekstual. Berkaitan dengan faktor-faktor yang Rujukan http://www.blogspot. Pemahaman terhadap lima prinsip asas menambahkan kecekapan saya untuk mereka cipta berbagai pelajaran pembelajaran koperatif yang sesuai dengan konteks dan keperluan sendiri.html http://cikgu-zaki.com.tutor.com/2012/06/teori-kecerdasan-pelbagai.tintamayafasilamy.Tiga pendekatan utama untuk mempelajari pembelajaran koperatif telah saya lalui dan saya dapati bahawa setiap pendekatan ini telah memainkan peranan yang penting dalam perkembangan ilmu saya.htm http://www.html http://www.scribd.blogspot.com/ .com/doc/10331287/konstruktivisme http://www.htm http://shukerihamzah.

my/v3/index.http://btpnperak.php?option=com_content&view=article&id=96:teoripembelajaran-kontekstual&catid=57:artikel-pendidikan&Itemid=86 .moe.edu.