Definisi dan konsep Pembelajaran Koperatif

Pembelajaran Koperatif didefinisikan sebagai satu set proses yang membantu pelajar berinteraksi antara satu sama lain untuk mencapai satu matlamat khusus atau mendapatkan satu hasil akhir (end-product) yang ada kaitan dengan isi kandungan mata pelajaran.

Pendekatan berstruktur (structural approach) dalam pembelajaran koperatif oleh Kagan hasil daripada proses mencipta, menganalisis dan mengaplikasikan struktur (yang tidak terikat kepada isi kandungan pelajaran) secara sistematik termasuk cara-cara menguruskan interaksi sosial dalam bilik darjah. Menurut Kagan (1998), dalam pembelajaran koperatif, aktiviti pembelajaran dikatakan wujud apabila struktur koperatif yang disesuaikan dengan isi kandungan seperti yang diwakili oleh hubungan di bawah. Sasaran adalah tahap pembelajaran yang maksimum bukan sahaja untuk diri sendiri, tetapi juga untuk rakan-rakan yang lain. Struktur pembelajaran digabungkan dengan isi kandungan akan terhasillah aktiviti. Kagan telah menyenaraikan sekurang-kurangnya sebanyak lebih daripada 50 contoh struktur iaitu dengan nama-nama yang tertentu yang dapat disesuaikan dengan isi kandungan. Struktur boleh digunakan mengikut tujuan tertentu seperti „team building‟ iaitu kumpulan kecil, „classbuilding‟ iaitu satu kelas, masteri, kemahiran berfikir, perkongsian maklumat dan kemahiran berkomunikasi. Terdapat pelbagai pendapat mengenai ciri-ciri pembelajaran koperatif. Menurut Slavin (1982), beliau menakrifkan Pembelajaran koperatif merujuk kepada kaedah pengajaran yang memerlukan murid dari pelbagai kebolehan bekerjasama dalam kumpulan kecil untuk mencapai satu matlamat yang sama. Slavin berpendapat, pembelajaran koperatif hanya berkesan apabila ia mempunyai tiga ciri yang berikut iaitu ganjaran kumpulan, tanggungjawab individu dan peluang yang sama untuk berjaya. Johnson & Johnson (1994) pula menggariskan lima ciri pembelajaran koperatif. Ciri-ciri tersebut adalah matlamat kumpulan, peranan ahli, interaksi, kemahiran berkumpulan dan penilaian kumpulan. Dari segi ganjaran kumpulan pula, pelajar akan diberikan ganjaran apabila kumpulan mereka mencapai sesuatu kriteria tertentu tanpa ada sebarang persaingan antara sesama kumpulan. Ganjaran kumpulan menjadikan pelajar lebih bermotivasi untuk melibatkan diri dalam aktiviti berkumpulan. individu. Selain itu, tanggungjawab

Tanggungjawab individu bermaksud semua ahli kumpulan bertanggungjawab

menentukan kejayaan sesuatu kumpulan. Ini akan mendorong pelajar membimbing rakan-rakan sekumpulan dan semua ahli bertanggungjawab menguasai pelajaran. Peluang yang sama

untuk berjaya puIa merujuk kepada pencapaian pelajar yang diukur berdasarkan peningkatan

Selepas itu kuiz bertulis secara individu akan diberikan untuk menguji pemahaman pelajar. kemahiran menguruskan sebarang konflik yang timbul dalam kumpulan. Matlamat kumpulan pula ialah. peningkatan kemajuan yang ditunjukkan oleh setiap pelajar akan dikira dengan mengambil markah terbaru dan ditolak dengan purata markah pelajar itu sendiri. ini meningkatkan pemahaman dan ingatan. Tanpa kerjasama antara ahli. pembelajaran koperatif bagi golongan berbakat telah membawa banyak keberkesanan atau faedah antaranya membaiki hubungan sosial. iaitu sesebuah kumpulan bertanggungjawab mencapai matlamatnya dan setiap individu perlu memberi sumbangan kerja yang sepatutnya. Oleh itu. Kaedah perbincangan ini boleh menggunakan kaedah Jigsaw II atau pendekatan lain. kaedah ini juga memberi peluang kepada pelajar yang kurang cemerlang dan mengajar mereka untukmenjadi 'juru' dan mengajar mereka yang mempunyai prestasi akademik lebih baik daripadanya. meningkatkan tahap kemahiran aras tinggi. STAD merupakan akronim bagi Student Teams Achievement Divisions. Contohnya. Mengikut Kagan (1994) . Kedua-dua kemahiran ini perlu bagi membolehkan sesebuah kumpulan berfungsi dengan baik. setiap 'juru' mengajarnya pula kepada ahli kumpulan yang lain. setiap ahli kumpulan menjadi 'juru' dalam sub-unit sesuatu topik. Pelajar melakukan kerja secara bersama melalui perkongsian bahan. Pembelajaran dalam kumpulan kecil dilakukan bagi sesuatu topik. Perbezaan markah individu akan dikumpulkan untuk menjadi markah . Kaedah yang kedua ialah Kaedah STAD. Pelajar juga perlu disediakan dengan kemahiran bersosial dan kemahiran untuk bekerja secara berkumpulan. Soal-jawab atau perbincangan yang berlaku semasa proses ini membolehkan 'juru' dan ahli sama-sama memikirkan pembentangan yang diberi. sebaik-baiknya secara bersemuka. meningkatkan kemahiran teknologi dan meningkatkan keyakinan diri. Beberapa bentuk pembelajaran koperatif ialah seperti Kaedah Jigsaw II. meningkatkan kemahiran kepimpinan. pelajar mesti bekerjasama dalam satu kumpulan untuk mencapai matlamat yang telah ditetapkan. meningkatkan kemahiran sosial. Peranan ahli pula merujuk kepada tanggungjawab individu dan kumpulan. meningkatkan pencapaian. saling tolong-menolong dan memberi galakan antara satu sama lain. Pembelajaran koperatif seharusnya menggalakkan interaksi. Selain dari itu. Setelah masing-masing memahami bahagian masing-masing.prestasi masing-masing. Setiap pelajar akan mendapat markah individu. secara tidak langsung meningkatkan keyakinan diri mereka. sesuatu kumpulan tidak dapat mencapai matlamat tersebut. Dalam kaedah ini. semua pelajar berpeluang meningkatkan pencapaian kumpulan mereka tanpa mengira tahap kebolehan masing-masing.

Kumpulan kecil mengandungi tiga atau empat ahli didapati paling efektif. Elakkan memberi tugasan yang boleh diselesaikan tanpa perlu pembabitan setiap ahli kumpulan. Kaedah yang ketiga ialah kaedah TAI. Program yang diberikan mestilah bersesuaian dengan kemahiran yang dipunyai oleh setiap pelajar. Ahli kumpulan bertanggungjawab memastikan rakan-rakan dalam kumpulan bersedia untuk menduduki ujian akhir setiap unit. Seterusnya guru perlu meberikan garis panduan tingkah laku dan kemahiran berkomunikasi kepada pelajar. Guru juga perlu meberikan asas . Di samping itu. Seterusnya strategi ialah menjadikan tanggungjawab pencapaian terletak di kedua-dua tahap individu dan kumpulan. Di sebabkan markah kumpulan diperolehi berdasarkan peningkatan ahli kumpulan. Ahli kumpulan yang bekerja secara berpasangan akan bertukar-tukar helaian jawapan kerja yang telah dibuat. Ini boleh menyebabkanada ahli kumpulan yang 'lepas tangan' ataupun dipinggirkan oleh orang lain. Dengan cara itu setiap pelajar mempunyai motivasi untuk melakukan yang terbaik untuk diri sendiri dan juga kumpulan. Satu cara ialah melalui pemberian markah. pembentukan kumpulan sebaiknya dilakukan oleh guru bagi mengelakkan pelajar berkumpul sesama 'klik' mereka sahaja. Setiap pelajar mendapat markah individu dan markah kumpulan bergantung kepada markah individu. pengalaman pembelajaran sepenuhnya tidak dapat dicapai.kumpulan. TAI (Team Assisted Individualization) dibentuk menggabungkan antara motivasi dan insentif kepada kumpulan. ahli kumpulan akan saling bekerjasama supaya mendapat markah yang maksimum. Faktor yang paling utama di sini ialah bilangan ahli dalam kumpulan. Kumpulan yang terlalu besar kurang efektif kerana pembabitan ahli kumpulan cenderung menjadi tidak sama rata. Pelajar dalam setiap kumpulan mestilah terdiri daripada pelajar yang mempunyai keupayaan yang berbeza-beza. kumpulan yang melebihi skor yang ditetapkan akan diberikan sijil. Strategi yang berikutnya ialah tugasan perlu distruktur supaya ahli kumpulan saling bergantung untuk mencapai objektif yang ditentukan. Guru perlu menjelaskan kepada pelajar apakah tingkahlaku yang wajar dan tidak wajar semasa pembelajaran kooperatif berlaku. Beberapa strategi telah dikenalpasti bagi meningkatkan keberkesanan pembelajaran koperatif iaitu melalui Pembahagian kumpulan yang membolehkan ahli-ahli dalam kumpulan bekerja dengan berkesan. dan bagi pelajar ini. Skor mingguan yang diperolehi oleh kumpulan akan dijumlahkan .

Prinsip asas pembelajaran koperatif . Kecerdasan Pelbagai yang mencakupi sembilan kecerdasan pada dasarnya merupakan pengembangan dari kecerdasan otak (IQ). Menurut Howard Gardner.Keinginan untuk bekerjasama . maksud perkataan dan fungsi yang berbeza di dalam bahasa.Pasukan . Perbincangan yang berlaku seharusnya yang berkaitan dengan tugasan . kebolehan menjana masalah baharu untuk diselesaikan.kemahiran komunikasi misalnya bagaimana menyuarakan pendapat dan bagaimana menghadapi percanggahan pendapat. dan kebolehan membuat sesuatu atau menawarkan perkhidmatan yang bernilai dalam lingkungan sesuatu budaya. Guru perlu mengawasi interaksi yang berlaku semasa pelajar menjalankan aktiviti kumpulan di dalam kelas. menangani masalah sesuai dengan masa dan tempat dan menghasilkan output yang efektif. Perbincangan dan keputusan juga tidak dimonopoli oleh ahli kumpulan tertentu. kecerdasan emosional (EQ) dan kecerdasan spiritual (SQ). Secara umumnya. Ini kerana ukuran ujian IQ menekankan pada kemampuan logikal-matematik dan bahasa sahaja. .Kemahiran bekerjasama . Interaksi juga harus berlaku di antara setiap ahli kumpulan dan tidak meminggirkan mana-mana ahli kumpulan. Terdapat enam konsep pembelajaran koperatif iaitu: . Akhir sekali guru mestikan memastikan jenis dan amaun interaksi antara pelajar berpatutan.Pengurusan koperatif . ada lapan jenis kecerdasan iaitu: Linguistik : Sensitif kepada bunyi. kecerdasan pelbagai ialah kebolehan untuk menyelesaikan masalah yang dihadapi dalam kehidupan sebenar. Teori Kecerdasan Pelbagai adalah berdasarkan pada pemikiran bahawa kemampuan intelektual yang diukur melalui ukuran ujian IQ adalah sangat terbatas.Struktur pembelajaran koperatif Definisi kecerdasan pelbagai yang diberikan oleh Gardner (1983) adalah kepakaran kecerdasan manusia seharusnya mempunyai kemahiran untuk menyelesaikan masalah.

Naturalis : Kebolehan memerhati dan memahami corak dalam alam semulajadi. Pembelajaran ini disampaikan dalam persekitaran yang pelbagai. . masyarakat dan alam pekerjaan. Kontekstual jika diambil daripada ayat asalnya dalam Bahasa Inggeris (asal bahasa Latin con = with + textum = woven) bermaksud mengikut konteks atau dalam konteks. Sesuatu pembelajaran akan lebih berkesan sekiranya ia disampaikan oleh guru seperti dalm konteks yang pelbagai iaitu fizikal. secara konkrit. Logikal-matematik : Kebolehan mencerap dan menyelesaikan masalah yang melibatkan operasi Matematik. dan alam pekerjaan. masyarakat. Ia juga merupakan proses pembelajaran yang ada hubungan langsung serta berkait rapat dengan apa yang berlaku di persekitaran. Pembelajaran secara kontekstual ini dapat didefinisi sebagai pembelajaran yang menyatakan konsep pembelajaran. mengetahui perkaitan pembelajaran serta mengaplikasi pembelajaran kontekstual.Muzik : Kebolehan menghasilkan dan menghargai irama dan muzik. Interpersonal: Kebolehan memahami dan berinteraksi dengan individu lain. Konteks pula membawa maksud keadaan. Pembelajaran berlaku apabila murid berupaya menghubungkaitkan pengetahuan baharu secara bermakna dan menghayati kerelevanan pembelajaran dengan kehidupan mereka. mengetahui matlamat. kehidupan atau Berkenaan teori dan konsep pembelajaran secara pengalaman pelajar. Ia kontekstual menggariskan bahawa pembelajaran berlaku melalui pengetahuan sedia ada dan pengetahuan baru. Kinestetik : Kemahiran memanipulasi objek dan menggunakan otot-otot badan dengan baik. situasi dan kejadian. serta melibatkan latih amal dan berfikir. psikologi. Spatial : Keupayaan menggunakan imaginasi dalam bentuk gambar dan rajah. Intrapersonal: Kebolehan memahami diri dan menentukan arah hidup sendiri. Ia dapat merentasi pelbagai disiplin ilmu (kurikulum). Pembelajaran kontekstual ialah kaedah pembelajaran yang mengaitkan isi pelajaran dengan pengalaman harian individu. Kaedah pembelajaran ini menggabungkan isi pelajaran dengan pengalaman harian individu. menggunakan kaedah ‘hands-on’dan ‘mind-on’.

Pembelajaran Konstruktivisme adalah satu fahaman bahawa murid membinasendiri pengetahuan atau konsep secara aktif berdasarkanpengetahuan dan pengalaman sedia ada. Pembelajaran ini dapat dikaitkan dengan Teori Kecerdasan Pelbagai. saling membantu dan maklum balas yang positif serta melibatkan pemindahan pembelajaran dari satu situasi ke satu situasi. logik matematik. Murid juga harus mengambil bahagian secara aktif di dalam setiap aktiviti P&P. ia juga disampaikan sekiranya berada di kawasn yang berlainan atau kepelbagaian persekitaran seperti bilik darjah. makmal. Ia mesti berkait dengan pembelajaran murid. pelbagai strategi secara kumpulan. Murid akan dapat belajar dengan lebih berkesan sekiranya peluang dan penglibatan disampaikan dalam konteks yang tidak asing kepada pembelajaran seperti komunikasi interpersonal. belajar pengalaman pelajar. tempat kerja dan kehidupan seharian. ibu bapa dan masyarakat. visual ruang serta muzik. situasi dan masa. murid. kaedah pengajaran. pembelajaran kontekstual berkesan memerlukan gabung jalin kurikulum. Dalam proses ini. naturalis. R – Relating (menghubungkait) E – Experience (mengamali) A – Applying (mengaplikasi) C – Cooperating (bekerjasama) T – Transferring (memindahkan) Terdapat beberapa perkara yang perlu dipertimbangkan dalam Pembelajaran Kontekstual. pengajaran guru. interpersonal. komunikasi antara guru. Howard Gardner mengaitkan beberapa kecerdasan pelbagai iaitu verbal linguistik. Bentuk pembelajaran kontektual ialah seseorang murid akan melalui pengalaman pembelajaran iaitu REACT. muridakan menyesuaikan pengetahuan yang diterima dengan pengetahuansedia ada untuk membina pengetahuan baru Menurut pendapat John Dewey (1910). kinestatik. Selain itu. sokongan masyarakat. “Pendidik yang cekap harus melaksanakan P&P sebagai proses menyusun atau membina pengalaman secara berterusan.budaya dan sosial. sokongan pentadbir.” Jean Piaget telah memperkenalkan empat fasa dalam perkembangan pemikiran kanakkanak yang menjadi asas kepada kefahaman konstuktivisme iaitu : .

· Fasa Pertama Kanak-kanak menaakul tidak bercirikan struktur yang logik. · Fasa Kedua Definisi ciri-ciri struktur matematik logikal. murid akan menyesuaikan pengetahuan yang diterima dengan pengetahuan sedia ada untuk membina pengetahuan baru Ciri-Ciri Pembelajaran Secara Konstruktivisme • Menggalakkan murid bertanya dan berdialog dengan murid dan guru menyokong pembelajaran secara koperatif • • Mengambil kira kepercayaan dan sikap yang dibawa oelh murid Menggalakkan dan menerima daya usaha dan autonomi usaha • Memberi peluang kepada murid untuk membina pengetahuan baru dengan memahaminyamelalui penglibatan murid dengan situasi dunia yang sebenar • Mengambil kira dapatan kajian tentang bagaimana murid belajar sesuatu idea. Implikasi Konstruktivisme 1) Guru akan mengenalpasti pengetahuan sedia ada murid dan merancang kaedah pengajarannya dengan sifat asas pengetahuan tersebut. · Fasa Ketiga Pembinaan pengetahuan melalui struktur mata pelajaran. Konstruktivisme adalah satu fahaman bahawa murid membina sendiri pengetahuan atau konsep secara aktif berdasarkan pengetahuan dan pengalaman sedia ada. Dalam proses ini. . 2) Pengajaran dan pembelajaran berpusatkan murid. · Fasa Keempat Mekanisme perkembangan mengaitkan perhubungan antara asimilasi dan akomodasi. 3) Pengetahuan yang dipunyai oleh murid adalah hasil daripada aktiviti yang dilakukan oleh murid tersebut dan bukan pengajaran yang diterima secara pasif.

renungan dan pengabstrakan. Konstruktivisme merupakan proses dalam minda pembelajaran manusia. Guru cuma berperanan sebagai fasilitator ataupun pembimbing . penerangan ataupun “perpindahan” pengetahuan kepada pelajar.4) Guru berperanan sebagai pereka bentuk bahan pengajaran yang menyediakan peluang kepada murid untuk membina pengetahuan baru. Peranan utama dalam pengajaran bukanlah penyampaian pelajaran. Pendekatan konstruktivisme memberi idea-idea baru tentang pertumbuhan kognitif dan pembelajaran. Penekanan ditumpukan kepada keperluan pelajar untuk membina pemahaman mereka dalam setiap konsep. yang menerangkan bagaimana pengetahuan disusun Tidak semua pengetahuan pelajar diperolehi melalui pengalaman pancaindera ataupun terdapat pengetahuan sejati dalam mental pelajar. Pendekatan ilmu pengetahuan diperolehi dengan cara pembinaan pelajar sendiri melalui pengalaman. tetapi merupakan penciptaan situasi tertentu untuk membolehkan pelajar membina konsep mental yang diperlukan. Pengetahuan dikembangkan secara aktif oleh pelajar yang mana pembelajaran merupakan hasil daripada usaha pelajar itu sendiri untuk pembinaan konsep atau pengetahuan sendiri.

Pemahaman terhadap lima prinsip asas menambahkan kecekapan saya untuk mereka cipta berbagai pelajaran pembelajaran koperatif yang sesuai dengan konteks dan keperluan sendiri.com/2012/06/teori-kecerdasan-pelbagai.htm http://shukerihamzah.scribd.blogspot.oocities.blogspot.org/gardner02_8/ilmiah1.html http://cikgu-zaki.com/ . Pada bila-bila masa pula.my/lada/tourism/edu-kontekstual. Berkaitan dengan faktor-faktor yang Rujukan http://www. Pakej kurikulum spesifik memperkayakan himpunan aktiviti pembelajaran koperatif saya.htm http://www. struktur-struktur pembelajaran koperatif membolehkan saya berdepan dengan pelbagai situasi pengajaran yang tidak dapat didugakan.com/2012/07/pembelajaran-kooperatif.com.com/2009/07/kecerdasan-pelbagai.blogspot.tintamayafasilamy.html http://www.Tiga pendekatan utama untuk mempelajari pembelajaran koperatif telah saya lalui dan saya dapati bahawa setiap pendekatan ini telah memainkan peranan yang penting dalam perkembangan ilmu saya.blogspot.com/doc/10331287/konstruktivisme http://www.tutor.html http://rujuknota.

moe.http://btpnperak.edu.my/v3/index.php?option=com_content&view=article&id=96:teoripembelajaran-kontekstual&catid=57:artikel-pendidikan&Itemid=86 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful