Está en la página 1de 5

Nhm 3

PHT V THU SNG IN T


Ngy nay, mi ngi thnh th, nng thn, ni cao, bin xa iu c th s dng in thoi, nghe i pht thanh, xem truyn hnh mt cch d dng vi loi hnh dch v nh in thoi di ng, truyn hnh v tinh, truyn hnh cp, internet khng dy Phi chng nhng thnh tu y u l nhng ng dng ca sng in t?

1. Lch s hnh thnh


Guglielmo Marconi - Cha ca v tuyn in

Guglielmo Marconi Ngy 25 thng 4 nm 1874, ti vng Bologne nc c mt cu b cho i, l Giuglielmo Marconi - ngi sau ny bng pht minh ca mnh to nn mt cuc cch mng trong cng nghip truyn thng. Gia nh Marconi kh giu c, cha cu l mt in ch, h sng trong ngi bit th lng ly Pontechio, ma ng h chuyn n sng Florence - ni c kh hu m p hn. trng hc cu ch thch cc mn ho hc, vt l v c bit l in. Trc khi Marconi ra i 10 nm - nm 1864, mt nh bc hc x -ct l James Clerk Maxwell a ra l thuyt: S bin i dng in trong mt vt dn s gy ra mt s pht sng trong khng trung, ging nh mt hn th xung nc tt s sinh ra nhng vng sng lan to ra xung quanh. Nhng sng y va l t, li va l in nn ngi ta gi n l sng in t. Chng c th c d ra nh cc thit b in. Maxwell cn nu ra kin rng nhng tia sng ch l mt dng c th nhn thy c ca cc sng in t. Tt c cc sng in t u t lan truyn vi tc ca nh sng. Vo tui 20, Marconi lao vo nghin cu khoa hc. Marconi say m nghin cu l thuyt ca Maxwell v nht l cc cng trnh ca Heinrich Hertz mt nh khoa hc c. Hertz khng cn dy dn phng c sng te (in t) trn mt khong cch vi mt v ng d ra c chng. T vic lm ca Hertz, Marconi ny ra nh: vi my in bo v in thoi, ngi ta c th pht i qua dy dn nhng thng tin di dng nhng k hiu in. Vy th ngi ta c th pht i nhng sng in t cng mang nhng thng tin y di dng k hiu c khng? Th l t Marconi nghin cu tp trung vo tng in bo v tuyn n khi thnh cng.

Vo mt m thng 12 nm 1895, Marconi nh thc m dy v khoe vi b thnh cng u tin ca cu. Pha cui ca gian phng t mt my pht sng v tuyn, cn u kia l mt my thu mc ni vi mt ci chung nh. Khi Marconi n vo nt in t my pht, my pht ra nhng sng in t v lp tc u kia my thu nhn c chng v ting chung reo ln. Sau thnh cng u tin, Marconi chuyn qua chng ng nghin cu tip theo. Cu tin hnh cc th nghim ngoi tri, gia khu vn ca bit th. n u nm 1896 my pht v my thu c th t cch nhau xa ti 2 km. Marconi hon thnh c thit b u tin v in bo khng dy. Cu c th pht i nhng bc in bng k hiu Moc trn nhng khong cch mi ngy mt xa. Thnh cng ny ca Marconi l mt cuc cch mng v i ca cng nghip truyn thng. Vo nhng nm 1897 - 1898, my v tuyn in bc vo giai on ng dng trong thc t. Mt trm v tuyn c xy dng Alum Bay trn o Wight vi ct tn hiu cao 37m. Nm 1898, Marconi t mt h thng v tuyn trn b bin pha Bc Ailen, n c ghp vi ngn hi ng Rathlin Island, h thng th hai c dng ln Ballycastle. T nhng tu bin i li ngoi khi c th nhn c nhng thng tin t t lin. Vo thng 7 nm 1898, t Tin nhanh Dublin ca Ailen l t bo u tin nhn c tin tc bng v tuyn.

2. Mch dao ng h. Anten


Trong mch dao ng ca my pht dao ng iu ho c dao ng in t khng b tt dn, nhng vn cha c sng in t pht ra. Nguyn nhn l v hu ht t trng bin thin tp trung trong cun cm v hu ht in trng bin thin tp trung trong t in. Phn in t trng bc x ra ngoi l nh b khng ng k. Mch dao ng nh vy c gi l mch dao ng kn. Nu ta cho cc bn ca t in lch i chng khng cn song song na, in trng ca t in c mt phn vt ra ngoi mch dao ng, v mch c kh nng pht sng xa hn. Mt mch nh vy c gi l mch dao ng h. Trong trng hp gii hn, mi bn ca t in lch hn mt gc , hai bn quay lng li nhau, v kh nng pht sng ca mch dao ng lc l ln nht. Trong thc t, ngi ta khng t hai bn t in nh vy, m ch dng mt dy dn di, c cun cm pha gia, u trn h v u di tip t. Mt dy nh vy c gi l Anten

S t mch dao ng kn tr thnh mch dao ng h Mch dao ng kn Mch dao ng h

Anten 3. Nguyn tc truyn thng bng sng in t


truyn c cc thng tin nh m thanh, hnh nh n nhng ni xa, ngi ta u p dng mt qui trnh chung l: Bin cc m thanh (hoc hnh nh) mun truyn i thnh cc dao ng in tn s thp gi l cc tn hiu m tn (hoc th tn). Dng sng in t tn s cao (cao tn) mang cc tn hiu m tn i xa qua anten pht. Dng my thu vi anten thu chn v thu ly sng in t cao tn. Tch tn hiu ra khi sng cao tn ri dng loa nghe m thanh truyn ti (hoc dng mn hnh xem hnh nh).

S khi ca h thng pht thanh v thu thanh dng sng in t.

n g ni

Bin iu Dao ng cao tn

Khuch i cao tn

Chn sng

Tch sng Hnh B

Khuch i m tn

Hnh A

Pht thanh

Thu thanh

H thng pht thanh gm:

Dao ng cao tn: to ra dng in t tn s cao ( c MHz) ng ni: bin m tn thnh dao ng in m tn. Bin iu: trn dao ng m thanh v dao ng cao tn thnh dao ng cao tn bin iu. Khuych i cao tn: khuych i dao ng cao tn bin iu a ra Anten pht. Anten pht: pht x sng cao tn bin iu ra khng gian.

Anten thu : cm ng vi nhiu sng in t. Chn sng: chn lc sng mun thu nh cng hng. Tch sng: ly ra sng m tn t sng cao tn bin iu thu c. Khuych i m tn: khuych i m tn ri a ra loa ti lp m thanh.

H thng thu thanh gm: 4. Nguyn tc hot ng ca my pht v tuyn in


Trn hnh A l s nguyn tc ca my pht v tuyn in. Sng m p vo mng rung ca microo. Mng rung dao ng vi tn s (m tn) v lm pht sinh mt dao ng in cng vi tn s trong mch in ca microo. Dao ng c a n b khuch i m tn. Khi ra khi b khuch i, n c dng nh trn hnh 25.5b SGK v c a vo b bin iu. ng thi, mt my pht dao ng in cao tn pht ra mt dao ng in c dng nh trn hnh 25.5a SGK. Dao ng cng c a n b bin iu. Dao ng ra khi b bin iu l dao ng bin iu c dng nh trn hnh 25.5c SGK Dao ng bin iu c a qua b khuych i cao tn, ri ti Anten, v Anten pht ra mt sng in t c tn s sng , v c bin sng dao ng vi tn s . Sng cao tn c gi l sng mang, tn s ca n c gi l tn s mang. N mang trong bin ca n tn s m do microo gi vo.

5. Nguyn tc hot ng ca my thu v tuyn in


Trn hnh B l s nguyn tc ca my thu thnh v tuyn in. Anten nhn c sng v tuyn ca nhiu i pht truyn n, l nhng sng mang bin iu. Khi iu chnh t in , ta chn sng c tn s m ta cn thu. My thu phi lm mt nhim v ngc vi my pht, l tch sng m tn ra khi sng cao tn. Vic c gi l s tch sng. Dng in cao tn trong mch c nng lng rt thp. Trc khi tch sng, n c a qua b khuch i cao tn. Khi ra khi b khuch i, dng in cao tn ca dng in c ng biu din nh trn hnh 25.5c SGK, ngha l ging nh dao ng cao tn bin iu my pht trc khi a n Anten pht. it ca mch tch sng ch cho dng in i qua theo mt chiu. Sau khi ra khi it, dng in c a thng n ti , n s c ng biu din nh trn hnh 26.5a SGK. V trong mch tch sng cn c t in mc song song vi , ng vai tr l mt b lc, nn dng in qua R l mt dng chy lin tc v kh nhn c cng dao ng vi tn s m v c ng biu din nh

hnh 26.5b SGK. Nh vy l mch tch sng tch dao ng m tn ra khi dao ng cao tn Dng in sau khi i qua mch tch sng c a n b khuch i m tn ri a vo loa. N lm cho mng loa rung ng vi tn s v pht ra sng m vi cao ng bng sng m a vo microo ca my pht.

6. S truyn sng in t quanh tri t


Cc qu trnh truyn sng in t trong thng tin quanh Tri t c c im rt khc nhau, ty thuc vo di bc sng, iu kin mi trng trn mt t v tnh cht ca bu kh quyn. V vy ngi ta thng cn c vo bc sng chia sng in t thnh cc di sng nh trong bng sau:

Tn sng Sng di Sng trung Sng ngn 1 Sng ngn 2 Sng cc ngn

Bc sng > 3000 m 3000 m 200 m 200 m 50 m 50 m 10 m 10 m 0,01 m

Cc loi sng di, trung v ngn u b tng in li phn x vi mc khc nhau, do cc sng ny c th i vng quanh Tri t qua nhiu ln phn x gia tng in li v mt t. V vy ngi ta hay dng cc loi sng ny truyn thanh, truyn hnh trn mt t. Ring sng cc ngn th khng b phn x m i xuyn qua tng in li, hoc ch c kh nng truyn thng t ni pht n ni thu. V vy sng cc ngn hay c dng thng tin trong c li vi chc kilmt, hoc truyn thng qua v tinh.

7. Truyn thng bng cp


Ngy nay, ngoi vic s dng sng in t truyn tin trong khng gian m khng dng dy dn truyn sng in t nh trong cc k thut truyn hnh cp, cc cp truyn thng dn ngm qua bin gia cc chu lc(Hnh 25.8 SGK). y l mt bc tin mi v khoa hc k thut truyn thng, nhm hn ch ti a vic mt mt nng lng sng trong nhng vng khng gian khng s dng sng v cng l hn ch gy nhim mi trng v sng in t. ng thi, vic truyn sng in t qua cp nng cht lng truyn thng ln nhiu do t b nhiu bi mi trng ngoi. Trong cp truyn thng, nhng dy dn sng in t c th lm bng kim loi hoc vt liu quang hc (cp quang).