Está en la página 1de 606

THE REGISTRAR'3 OFFICE

IJNJVEfiSITY

OF

TORONTO

SCRIPTORUM CLASSICORUM
BIBLIOTHECA OXONIENSIS

OXONII
E TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO
LONDINI ET NOVI EBORACI APUD HUMPHREDUM MILFORD

T.

MACCI PLAVTI
COMOEDIAE

RECOGNOVIT
BREVIQVE ADNOTATIONE CRITICA INSTRVXIT

W. M. LINDSAY
IM

VNIVERSITATE ANDREANA LITTERARVM HVMANIOBVM PKOFESSOR

TOMVS
MILES GLORIOSVS

II

MOSTELLARIA

PERSA

POENVLVS

PSEVDOLVS

TRINVMMVS RVDENS STICHVS TRVCVLENTVS VIDVLARIA FRAGMENTA

OXONII
E TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO

OXONII
Excudehat loannes Johtisou

A ychltypog^aphiis

acadeiiiicus

i.2/

riinled

iu

Great

15iitaiii

ADDENDA ET CORRIGENDA
IN

ADNOTATIONE CRITICA

[Occasionem nactus, dum novum examen cx alveaii typographico emittitur, pauca in fabulis ipsis, aliquot in adnotatione aul plura hic indicavi quae in adnotatione aui conexi aut addidi
;

corrigenda videntur aut addenda.

W,
Aiino MCMX, cx
MiL,
Uiiivcrsitate Andycana.^l

M. LlNDSAY.

Ut codd. Doiiati Adelpli. I. i, 25 qui amor est id. nt vid. {cf. Bcii. Fltil. IVocli. 26, 17) 149 LEG. ne Prisciaitus i, 200, scd cf. Tlitdni decoiiiuiict. p. j^-] 240 PRO vel lactest vzG.fort. quam lactc tst (i/^/lactestj lactis 304 POST e add. Catttcraritis adu. (cf C/ass. Rev. 19, iio)
loi ADD. loi
quis iliic est Skittscli {Glotta i, 315) 361 ADD. 379 PRO fcnestra codd. leg, fenestra ccdd. vcl festra qiiod ttteiur Blasc de uiod. pcr480 POST {pro -ret ?j add.
:
:

mtitat, p. 18

488 POST {cf. 490") ADD.fort. pro in uia 631 ADD. vi.x albicapillust 731 POST o;;;. P ADD. ,fort. rccte. 812 PosT A 11. 1. ADD. Cf. Sjogren (' Fiit. im Altlat.'' p. 15) Sjogrni { Fiit. iiit Altlat.'' p. 190) 843 POST Ritsclil ADD. 863 PosT quot tu cod. ADD. (cf. Class. Rcv. 19, iioj 897 POST inccdit cod. add. (cf. Focii. 577 inccdit/>/o cedit F 920 add. quin Diirhain (' Siihj. Siibst. Clattscs\ p. 87; 926 PRofort. LEG. vi.x 1005 POST iliam cod. add. luis] tucris Caiiiicgictcr dc foriii. fut. c.vacti, p. 102 1033 rRofort. LEG. vi.v sed. cf ('lass. Riv. 19, iio 1042 POST Caiiieiarins ADD. 1061 vosT sitspectiiiii ADD. .fort. (antum (SfiKii/fttis) qnod tuctiir Gajffiot ''Subj. Sub 107 1 POST quod cod. add.
,
.

ordiii.\ p.

1072 posT
1231 posT

me

202) add.

quoniam
,

(^dcl.

mc)

Gaffiot

iiietri catisu

add.
cf.

sed cf Radford {Tiaiis. Atnir.

Pliil.

Ass. 35, 47)


Cist. 132)

1253 1278 1359 1389

rosT posT ADD. ADD.

Lco ADD. {sed

sunt ADD. Fort. dotis obh.scendi proniintiaiidiim 1389 statu iiiiprohai Mar.v

ad

Liicil. 28,

794)

MosT.

{Persoitae) add.

ut vid.,

Theopropides] Theoropidcs vTlicu-) codd., quod tiiettir Soiiiiciisclteiii {Ciass. Rcv. 20, 448)

T.
MosT.

MACCI PLAVTI

21 POST Leo add. adulescentem(que) Sonnenschein 72 ADD. 72 itan est ? Seyffert 73 posr sci-ipsi ADD. {Class. Rev. 19, iio) 75 ADD. facies cx facias cod., nt vid. pluit in corpus meuin Sonnenscliein 142 ADD. 171 LEG. 171 res o. Cantrrarins: o. res cod.: omnes mores
:

Bergk
199 ADD. vel
sic distingiic u. q.

sim

et q.

f.

ante

sum

alii

200 ADD. 200 Nimio Fay


211 ADD. vcl 213 PRO vi.v
capiti
.
. .

plena leg.

vi.v

malesuada

niali uiti

plena

{cf.

Rnd. 319)
241 ADD. (eu) ed. SonnenscJiein ADD. loui eo Sonncnschein tibi cod. leg. {sed cf. Sonncnschein ad loc.) 284, 285 PRO 302 ADD. {qnod ineinr Sonnenschein ad loc.) 366 posT est ADD. {vel sit) quod tnctiir Sjogren (' Fnt. im 368 POST agam cod. add.
:
:

Altlat.' p. 84) PRO vel LEG. vi.v

D. Tranioni dant qnidam 372 ADD. s. 407 LEG. 407-8 probrior (proprior P^", qnod iuetnr Sonnenschcin in C/ass. Rev. 20, 439^ cod. &c. 419 ADD. iani iam (scio A Philolachete mi adfers clauem istam) Nienieyer {Berl. Phil. IVoch. 28, 429) 445 POST Scliocll ADD. fort. istist {cf. v. 1064) 494 ADD. 494 annos Abraliam stnd. Plant. p. 232 500 PRO Kareo i.eg. kareo 501 ADD. necuit Ahlbcrg de correptionc p. 30 580 posT Gnietns add. Sicker (Philol. Snppl. 11, 204) 605 POST P ADD. {cf Sjugrcn Fnf. im Altlat.^ p. 201) 691 ADD. cf Gaffiot {' Snbjonct Snbordin.^ p. 192) 711 ADD. Sjogren {Fiit. im Altlai.'' p. 157) 74 1 PRO uellem Miirctns uelim cod. leg. Vellem Mnretus 765 PRO col- leg. coI 878 ADD. scd cf Sjugren (' Fnt. im Altlat.^ p. 204 928 PRO (?/>;-o uti ubes) leg. cf. Sjogren (' Fnt. im Altlat.'
i
:
:

'

P' 55) ^, 959 POST {corr. B-; add. haud int. est Sonnoi-chcin {Class. Rcv. 20, 157) 974 PRO {immo -ae) leg. {fort. -e dat. casn) 992 leg. erum ut {pro uti?) P,fort. rccte ut e. et Sknisch 1067 posT cuiius A add. ludificabo] cf. Class. Rev. 19, iio P03T hic add. hodie hic Skutsch 1077 add. op. mi Niemeycr mi o^^^oxK.wnws Sjogren (' Fnt. im
.

1077 io3i add.

Altlat.^ p. 22) LEG. aduenies cod. {pro -neis?)

aduenerit Bentlcy
{Berl.

quidem

(edepol)

Niemeyer

Phil.

JVoch.

28, 430)

1107 PRO quaesiti leg quaesiti


vi

sit (-sti siet)

ADDENDA ET CORRKiENDA
MosT. iiio POST munxli
1114 ADD.
,

cod.

sed

c/.

add. vel emunxisti Sjogren {' Fnt. int Altlat.'' p. 31)


:

Perb

I rosT es P add. vix Am. in Hanib. octonar.) 39 pos r /iat add. luiame P^'^ [T n. l.;, unde tu iam me Roppcnccker Platit. Metr. 2. 35) sitiare cod. leg. sitiare cod corr. 42 PRO sitiat Jtal.
: :

Eoppenecker 97 add. {cf. Class. Rcv. 19, 1 10) 106 add. {sed cf. Class. Rcv. 19, iio) 120 PRO q. LEG. cui ('. e. qui ?i 153 add. 153 lanta Havet {cf ad Mcu. 680) e. a. (eis) q. m. o. (del. sunt) Sicker 182 LEG. aureis sunt m. Ril.^chl, iit versus {Philol. Stippl. II, 223) a 1 1 apacs tici is fia t 218 ADD. 2x8 sciero] scio Kaitipmann, Lindskog de coitdicionalibus, p. 15 225 PRO 6cquid leg. ficquld 269 ADD. cf. Sjogren (^' Fiit. iiit Alllat.' />. 157) 338 POST uendes add. quod approhat Sjogren Ftit. ini Altlat.'

/94

788 ADD.

quidem
s.
1.

del.

Havet
1.

(cf

789)

uir,

(salue).

To.
i.

Salueto. Le. Adi

Do.

et lu b.

Le.

Dord

h.

To. quin
h.
1.

a.

To

ag. ad.
Liit.

Sag. Dord.

s.

To.

Locus Havet (^Anh.


PoEN.

Lcv. 10, 289)

16 PRO haece leg. f. liaecc 43 ADD. fort. (Nunc) nunc 211 ADD. illaec Skti/sc/i Beil. Piiil. Wvcli. 17, 1167) 231^ ADD. {cf ad Tritc. 213) 259 POST Dottsa, ADD. Sjogren {' Ftit. ini Alllat.' p. 64 524 ADD. 524 'mfort. delend. Plnl.' 544 ADD. "544 vel At tr. ;//. Radford Aiiirr. Joiini.

25, 162)

547 ADD. sed cf Gqffiot { Stihj. Subordin.' p J93) aduenn s Potlie trai. Botlte 561 LEG. qu. s cod.
,
:

aducn-

599

tares Scyffcit ADD. (?/>;-o ag. Phil.,

ita n. a. est)

post rgpL collocat Geppert 701 PRO ego ont. Pleg. ego ont. 730 ADD. sed cf Sjogren (* Ftil. iin Altlat.' p. 103) 7.JO ADD. cf Sjogrcn (' Fiit. iui Al/lat.' p. 96) 778 ADD. {qiiod tiietiir Mar.x ad Ltnil. v. 1289) 818 ADD. ita Sevffeit v>i 1 1 111 Flttlol. 875 ADD. vi.x tacgre <Jer/iac coititig;'tionis cf Stckir Stippl 1 1, 225 954 ADD. {cf. Joiirn. Phil. 20, 145)
: ,

1051 ADD. Antidamas] cf. Class. Rev. 19, iio 1070 ADD. vel med vel obit aperi leg. apcri] Aphroditc 1075 PRO fort Liter. Centralbl.-^ir, 394
. .
.

972 PRO

i'(?/

quo

tu 7" LEG.

w/ quo

tu

{T

Aieiiteycr

T.
PoEN.
1

iMACCI PLAVTI

137 PRO oninino leg. satis 1251 ADD. cf. Liiidskog de coinlicionalibns, p. 102 I27I ADD. Aptlla
,

1278 ,\V)\).fort. rccte 1390 ADD. faclte ct vixferenditin

PsEUD. 146 ADD. potitis pcristrotTia 147 ADD. {cf. ad Stich. 378) 156 POST loquar A, add. qiiod
,

tiietiir

Sjognn

{^

Fut. iin

Alilat.' p. 9)

157 PRO igere leg. j(w/ e")gerc 163 POST Ritschl .\DD. , SJogren (' Fut iin Altlnt.' p. 8) add. , qiiod tiutur Gaffiot {' SnlJ. 184 POST inadefecislis Subordin.' p. 122)

208 PRO sermone leg. sermone 263 add. 263 potin iti fiiucoli iniprobat Sevffcit {Beil. Phil. Woch. 18, 1577) 340 add. sed cf. SJogrcn (' Fut. iiii A/t/at.^ p. 126) 521 PRO vel leg. ironice vel 564 add. fort. quasi 573 PRO hoinocoarch. leg. hoinocoarch., c. g. (Domi. mox' exibo) 615 add. {sed cf. Class. Rcv. 19, iii) scd cf. Prcscott (' Soine Phascs ', 650 POST Bothe add.
,
:
-

734 785 841

949

245) vi.v pro homomm) ADD. 734 homoinem ADD. sed cf Landgraf (Arcli. Lat. Le.v. 10, 376) ADD. odos {proiiniit. olos) dimissis manibus in Postgate {Indogcnn. Forsch. 26, 115) /'CU) leg. effici {pro PRO (.fficT {P nt vid.

c.

u.

efficT,

i.

c.

-cies
erit

])
:

954 POST snspcctuiii ADD.


107
1

ilTc cst .Skiit^ch, fort. rectc

.\DD.

Bnigiiianu,

Liiids/cog

de condiciona/ibns,

P-

47
,

1159 ADD. cf. SJdgicn { Fnt. iin Alt/at.'' />. 87) 1274, 1274' ADD. nime ex discipul. {aiiapaest.) Skntsrh {G/otta
I1 313) 1320 PRo doleastu leg. dolcas tu

RuD.

79 posT
103 ADD.
107
l6r

illic'st

ADD.

fiirc est) 19, 11 1)

96 ADD. {Qass. Rev.


p.,

191

259 272 309 376

Da. salueto. Pl. am. ad. (salue). sis Havet {Arch. Lat. Le.x, 10, 288) ADD. sGcus Hovet [Rev. P/ti/. 31, 233) DEL. NOT. ET LEG. cf. Aicli. Lat. Lcx. 15, 144 DEL. ve/ laborest PRO oinnino leg. satis vosiT Bent/ey ADD. nietri causa ADD. cf. SJdgrcn {' Fnt. ini A/t/at.' p. 12) AiiD. <f. SJogrcn (' Fut. itn A/t/at.'' p. 59)
:
:

Sc. sal,

viii

ADDKNDA ET CORRIGENDA
RUD.
384 ADD. (c/. C/asS. Rrv. 19, 111; 479 ADD. 479 hanc hinc Scyffeit {Biiis. Jahiesbrr. 1890, />. 15) 528 POST siispicatur add. (cf. taiiieii Havet, Airli. Lat. l.r.x.
15, 358) 537 add. sed cf. Havrt [Arcli. Lat. Le.x 15, 357 636 add. cf. Sjogirii (' Ftit. iiii A/t/at.' f>. 61 Liiidskog de coiidicioiia/ihiis, p. 41 add. 687 POST e.vhibuit cod. add cf. C/ass. Rev. 19, n 699 PRO pot LF.G. pat 705 add. 705 ve/ exit 822 DEL. NOT. ET LEG. HercuH fit Pa/iticr 884 pos^T fereitdiis add. scmel eluo Brix, Havit \Arcli. Lat.
, ,
;

888 PRO

1-cx- 15. 357) tcstatiir Priscianus leg. codices

Pnsnaiii

PKO
913 920 926 993 1006
1127 1130 1140 1144 1247

F/eckiiseit

catisa leg, codices a/iqttot Piisciaiti

1292 1307 1318 1401


Stich.

add. iaiitb. dint. cttiii aitap. friiit. add. nimisque t'nipro/>a/ Lco add. 926'' aii consciust? add. audiuisti cod. POST cerritus add. c. ego Schoe// POST Py/adcs add. foii. Gr. uidulum KDiD.fort. uidulus estne hic piiST Mtic//er add. sed cf. Thn/in de conitinctivo,p. 102 ADD. (cf. ad Cist. 678) posT Py/ades add. sed cf. E.xoii (C/ass. Rcv. 20, 35; add. Sjogren (' Ftit. iiii A/t/at.' p. 64) ADD. sed cf. Plavct [Arch. Lat. Lex. 15, 357 ADD. Sjogren (' Fnt. iiii A/t/at.'' p. 112) Sjogreit {' Fut. im A/t/at.^ p. 190) posT Leo ADD
.
.

149 167 197 297


470,

ADD. ADD.
ADD.

sed

cf.

Sjogrcn

<r

Ftit.

im

A/t/at.' p. 130'*

vi.x

hocce

558 568
577

( Fut. iin A/t/at.^ p. 50) prius scd cf. Sjogren (' Ftit. int A/t/at.' p. 103) 471 ADD. ADD. scd. cf Thtt/iii /. c. POST Fieckdscn add. post (intwo post') lauatum p. ibo Ritsch/. Havel (Arch. Lat. Lex. 15, 353) ADD. fort. dc/end. atque PRO oinnino 1 eg. satis

Cf Sjogren
,

PRO

id LEG. id

in

663 671 686 687 691 715


Trin.

LEG an

iios

conuiuiumst
'

612') cf. Leo (Hernt. 40. ADD. 686 quisque Cquisqu") Ahlberg Proce/rusm.' p. 80 ADD. quod niavu/t Thii/iii de coniiiitct. p. 151 ADD. 'ic/ oleai PKO omniiio leg. saiis

PRO redeunti Acida/ius leg.


,

31 ADD. cf Havd (Rcv. Phi/. 31. 230) maluin dc/. iit <i/oss. Brt.v, Morris 351 ADD.
:

i'

.Su/'/iinctive',

P- 1371

ix

T.
Trin.
:

MACCl PLAVTI

res Schocll, Sicker {Pl.ilol. Siippl. 11, 242) 502 ADD. 535 ADD. cf. Havet {Rcv. Phil. 31. 230; 540 POST 1896 ADD. p. 155 581 ADD. 581 Le. e. h. c. ISicjiieyer. 590 ADD. ero. (St. inodo) Nterneyer Sjogren (' Ftii. ini Altlat.' p. 117) 606 POST Ital. ADD. vi.x tanien si {cf. ad Pers. 679 posT tamen et si cod. add.
,

362) , , r. 724 posT Bothe, add. Seyffert {' Stiid. Plavt. p. 30', 768 ADD. fort. ignotae 923 ADD. 923 erat Acidalitis. Sjogrcii {' Fttt. im
p.

Altlat.''

116)
.

Phil. 29, 59) 987 i'RO ip Sy. leg. ip (?/>ro Ch. ipse) Sy. 1012 POST Cattteraritis add. , Thtilin de conitirtct p. 179
II 15

928 FRO cecropio {Awer. Joiirn.


.

cod.

leg. cecropia

F'~^^ cf.

Prescott

ADD, II 15 hominum o. Pcis ntetti ad Most. 593) 1126 posT suum cod. add. fort. recte add. {}. pro -as corr. -es) 1187 posT
,

catisa, fcrt. rccte {cf.

Truc.

hic 62* PRO siet . . cod. i eg. p. siet scripsi p. est cod. posthac minus Cariicrarins {cf v. 64) qtiod tticttir Sjogren {' Fnt. iin m>-d. 127 POST cena delur Altlat.' p. 121) 131 PRO tonstricem leg. tonstricem (tosl-) vi.x obslriccm, cf. Btieclieler {Glotta posT noH placet add.
.
: :

1,3) 165 PKO n LTG. n. 201 PRO Ut] LEG. Ut alt.] (juod approbcJ Abraliani 249 POST (. e. transiit) add. {' Stiid. Plant: p. 239) cf. Havet, Rev. Phil. 31, 230 301 POST displicet add. 363 PRO non LEG. non nimis im Fiit. Sjogieu 374 POST Platitinum add. {cf. tantcn Altlat.' p. 231) 381 DF.L foit. recte add. cf. Gajfiot {' Stibjonct. Stibordtii.' p. 100 Nom. Akk. tm Lat.' 393 add. "annum C. F. Miillcr {'
, ;
'
i

p. loi)

419 add.

qtiod

tttetttr

Sj6s:ren
;

Fut.

im

Altlat: p. 36)

scd cf Radford {Trans. Amer. Phtl. 447 POST displicet add. Ass. 35, 47) 485 PRO pote leg. potis 501 POST Leo ADD. scdcf. Seyffert {Berl. Fhil. Woch. 17, 749; uincerest ttictur Kattcr ad Ter. Adelph. 828
.

519 PRO (magnos dolores) Ital. leg. Ital.,Leo{scil. morbum sed opph op. placet {Vahlen, Sitzber. 523 POST Bothe ADD. Berl. Akad. 37, 13) 570 FOST saitattts add. cf. Seyffert {Berl. Phil. Woch. 17, 750)
, ;

ADDENDA ET CORRIGENDA
Truc.
658 POST amasios add aii m. a. {om. stos) 768 ADD. 768 caedas Stndemiitid, Sjogreii
p. 119)
ittcett.
('

Fut.

im

Altlat.''

775 PRO sct-ipsi LEG. scfipsi 830 POST Cameratius add.


p.

diibi/diiter
;

c/.

Lindsl-og de

coiidiciotta/ibiis,

102
:

862 LF.G. uis] uelis Catneraritis 863 PRo uis LEG. uis, te a me ire Leo uis 885 P03T Schoell ADD. mem. (uolgo) F. MiUler (' Sytttax P-l) 890 ADD. sed cf. Seyfferi [Berl. Pliil. JVcc/i. 17. 746^1 893 DEL. damnis cod. 942 PRO consultum i, leg. consultum i..

ViD.

75 ADD. 75

c/.

Jourii. Phil. 20, 151


et facio)

Fragm. lix post (facesso

add. arg.]
latet.^

'/o>-/.

titulus Flautitiae

conioediae (A.rtemonti]

Schoell

XI

SIGLA

A Ambrnsianus palimpsestus (G 82 B = Palatinus \'aticanus (161 2), saec.

sup.), saec. iii-iv

corfd.

= AP cod. = P (ubi A deest) vel A (ubi P deest) r> = Vaticanus (3870), saec. x-xi E = Ambrosianus (I 257 inf.), saec. xii ex. y = Londinensis (Mus. Britann., Reg. 15 C O = fragmentum Ottobonianum Vaticanum
saec. xi
/'

C=

x-\i
x-.\i

Palatinus Heidelbergensis (16 13), saec.

XI), saec.

xii in.

(misc. Lat. 687),

P^ =
/JBc /'ED

archetypus codicum 'Palatinae' recensionis vel fons codicum^C/^/:F/f?et correctionum ^l In partibus iis ubi T praesto est (Lacch. 35-80. 570-650, 810900, Pers., Poen., Pseud. 730-fin., Rud. init.-790) idem siglum pro P^ adhibetur. proarchetypus l\ilatinae' rccensionis vel fons codicum
'

= fons codicum /? (in parte altera) et P^^ _ fjjj^g codicum B (in parte priori) et DP^

P et

P^^
/-"E

= fons codicum C tX D = fons codicum EV et P^


fons
codicumyc?
et

correctionum l^ vel fragmenta Senonensia Vossianus Lcidensis (O 30), saec. xii in. In tcxtu apicibus ictus metricus indicatur lineis inter vocabula

Pi

T = deperditus codex Turnebi

V=

ductis hiatus.

Numerationem versuum quae


maiori conservare volui. In adnotatione

csl

in

Teubneriana editione

inclusi spectant ad capita et capitum particulas supra memorato (' Introduction to Latin Textual Emendation,' Macmillan., Lond., 1896), quem Francogallice reddidit I. Waltzing (Paris., Klincksieck., 1898). Vocabula a capitali littera incipientia stant in initiis versuum. In lectionibus Palimpsesti [A) enarrandis haec animadvertenda punctis singulis singulae indicantur litterae quae omnino legi non possunt puncto sub littera posito indicatur eam litteram dubiam esse litterae quae intra uncinos stant legi quidem non possunt sed conicctura rcstitui linca recta indicat neque numerum litterarum neque formas ullo inodo legi nec conici posse.
in libello

numeri uncinis

meo

MILES GLORIOSVS
ARGVMENTVM
Id
I

Meretricem Athenis Ephesum miles avehit.

dum

ero amanti servos nuntiare volt


in

Legato peregre, ipsus captust

mari

Et eidem

illi

militi

Suom

arcessit

dono datust. erum Athenis et forat


clam parietem
in aedibus,

Geminis

communem

Licere ut quiret convenire amantibus.

Obhaerentis custos hos videt de


Ridiculis autem, quasi
sit alia,

tegulis,

luditur.

Itemque impellit militem Palaestrio Omissam faciat concubinam, quando


Senis vicini cupiat uxor nubcre.
Vltro abeat orat, donat muUa.

ei

ipse in

domo

Senis prehensus poenas pro moecho


3 capsust
corr. -tust cod. ui vid

luit.

5 (servos)
cod.
is

erum (ab) Ribbcck


deluditur
ei)

6 ciam
citi

cod.

corr. B"^)

7 liceret
(J>ro q. eei

8 Oberrans Ritschl,
Seyffol
13

obhaerentis

displicet

9 ridicule
;

II q. ei

B-

q.

cel

cod.

vix

quandOc

P^^ modo

cod. [corr. B"^)

ARGVMENTVM
Atheniensis iuvenis
legatus abiit.
;

II

Meretricem ingenuam deperibat mutuo


miles in

Naupactum is domo eandem incidit,


servos Attici,

deportat
g

ut nuntiaret

Ephesum invitam. domino factum,

navigat

capitur, donatur ilU captus militi.

ad erum ut veniret Ephesum

scribit.

advolat

adulescens atque in proximo devortitur

lo

apud hospitem paternum. medium parietem perfodit servos commeatus clanculum qua foret amantum. geminam fingit muHeris
sororem adesse. mox ei dominus aedium suam clientam sollicitandum ad militem
subornat.
capitur
ille,

sperat nuptias,

15

dimittit
2 naupactis
inuitat

concubinam
cod.
:

et

moechus

vapulat.
4 inuitam Saracoitts
:

domum

cori-

Pylades
:

(ta B^) cod. 5 facto cod. (corr. B'^) 7 Aduerum cod. {corr. B^) 8 Aen. Saracemis, Bofhe reuortiturco/i'. 11 geminam Scutarms geminat cod. mulieris Camerariiis mulier cod. 12 adesse Pylades ait esse cod. 14 spernat cod. corr. B'')
: : :

PERSONAE
Pyrgopolynices Miles

Artotrogvs Parasitvs
Palaestrio Servvs Periplectomenvs Senex Sceledrvs Servvs Philocomasivm Mvlier Plevsicles Advlescens LvRCio (?) Pver ACROTELEVTIVM MeRETRIX Milphidippa Ancili.a

Pver Cario Cocvs


Scaena
vel

EPHESI
.

Pyrgopolinices Periplecomenvs Ritsclil, K. Sclimidi {Hcrm. 37, 377, Lvrcio dubium (III. ii Lvcrio P.A n. L v. 843110110
;

vel uocio P,

n.

/.,

ubi Lucrio metro non convenit)

ACTVS
I. i

Pyrgopolynices
Py. Curate ut splendor

Artotrogvs

quam
ut,

solis radii esse

ubi usus ueniat,

meo sit clupeo clarior quom sudumst solent, contra conserta manu
olim
|

praestringat oculorum aciem


5

in acie hostibus.
e

nam

ego hanc machaeram mihi consolari uolo,

ne lamentetur neue animum despondeat,


quia se iam pridem feriatam gestitem,

quae misera
10

gestit fartem facere


?

ex hostibus.
stat

sed ubi Artotrogus hic est

Ar.

propter uirum
lo

fortem atque fortunatum et forma regia

tum bellatorem
Py.

Mars haud

ausit dicere

neque aequiperare suas


ubi
15 erat

uirtutes

ad

tuas.

quemne ego seruaui in campis CurcuHonieis, Bumbomachides Clutomestoridysarchides


imperator summus, Neptuni nepos?
15

Ar. memini.

nempe

illum dicis

cum

armis aureis,

quoius tu legiones

difflauisti spiritu,

quasi uentus folia aut peniculum tectorium.

Py. istuc

quidem edepol

nihil est.

Ar.

nihil hercle

hoc
20

quidemst
20

praeut alia dicam


peiiuriorem hoc
I.
i

quae
ad

tu
si

numquam

feceris.

hominem
usqite

quis uiderit

mcipit

misere Sktitsch, etiam P^ ut

quem
n.
l.

A
II

tam

v. 17 patica servata 7 fieri attam gestitet P, n. l. {cf. v. 7) fartem (-im) vid. (fartum (-im ?) 7^(1), fratrem (im?) P^*^), Botl.c {corr. B^) 12 nequi ars

13 curcus
n.
l.

lis

donis

P
:

P
:

14

Bumb. Pyladcs: bumbomarides P,


:

Clutom. Ritschl clutum ista ridis archidis P, A n. l. Clutomistharidysarchides Leo 16 armis Ital. auris P, n. i. (v. 4) 18 aut Merula ut P, A n. 1. pani17 egionis culum Tnrnebns, n. l. (sed vidc Class. Rev. 6, 88) 19 hoc quidem 20 tu que {i.e. tu quae, fort. recte; sed cf. ad v. 45) {<^- 31)

MILES GLORIOSVS
aut gloriarum pleniorem

I.

me
nisi

sibi

habeto, ego

quam illic est, me mancupio dabo


in India, 35

25 Py.

unum, epityra estur insanum bene. ubitues? Ar. eccum. edepol uel elephanto quo pacto ei pugno praefregisti bracchium. Py. quid, bracchium ? Ar. illud dicere uolui, Ar. pol si quidem Py. at indiligenter iceram.
'
'

'

femur.'

conixus esses, per corium, per uiscera


30 30 perque os elephanti transmineret bracchium. Ar. ne hercle operae pretium Pv. nolo istaec hic nunc.

(juidemst

mihi

te narrare tuas

qui uirtutes sciam.


:

uenter creat omnis hasce aerumnas

auribus

peraudienda sunt, ne dentes dentiant,


35 et

Py. quid

adsentandumst quidquid hic mehtibitur. Ar. ehem, scio iam ilhic quod dico ?
fieri.

35

tjuid uis

dicere.

factum herclest, memini

Pv.

quididest?
habeo,

Ar. quidquid
est.

Py.

habes Ar.

tabellas uis rogare.

et stilum.

Py. facete aduortis

tuom animum ad animum meum.

40 Ar. nouisse mores tuos


Pv. ecquid meministi
et quinquaginta,

me

meditate decet
uelis.

40

curamque adhibere ut praeolat mihi quod tu


?

Ar. memini centum inCilicia


in Scytholatronia,

centum

triginta Sardos, sexaginta

Macedones
45

45 sunt homines quos tu -occidisti uno die. 23 habeto [et]

P{pio
qitibus

hab.. ei
illa

?)

24 epityra ^'airo

L. 7, 86

epytira ut {pro uel) aput

P (prava P

epityrum

edci.,

coitstnictio

eiiicndalioneiiuukota), epityra Oicc. //.) estur


((/:

n.

l.

(iisplicet

insane Van-o, etiain (iens-^ P. contia morein Plaiitinnin praefigisti 31 quidem P 26 ei oni.

P
e.

peraurienda
hercle

40

adu. animum tuum ad 43 42 ciliciam .-/ tuos 41 praeuolat m.quo lu sycho latroniae 44 sardos scythalatroniam ?,cyih. Geppert inorein conlra [abl. phtr. 1) 45 t" q"OS Pylades sardis <una) uno Rilschl (hoc) oc. {scil. gladio; Schocll Plautimim

i.

P {cf.

-\i7MX-\ Jort. lecte Merc. 330) 39 facite

36

hem

25 indiam 34 37 lactumst
19
-

me

P P

'

I. i

T.
Py. quanta istaec

MACCI PLAVTI
Ar. septem
milia.

hominum summast ?
:

Py. tantum esse oportet.

recte rationem tenes.


sic

Ar.
50 Py.

at nullos

habeo scriptos

memini tamen.
offae

Py. edepol memoria's optuma.

Ar.

moncnt.
50

dum

tale facies quale


te

adhuc, adsiduo edes,

communicabo semper
Ar. quid
ni
in

mensa mea.
uno
ictu occideras ?

Cappadocia, ubi tu quingentos simul,


foret,

hebes machaera

Py.
55

at peditastelli quia erant, siui uiuerent.


tibi

Ar. quid
uirtute et

ego dicam, quod omnes mortales sciunt,


te

55

Pyrgopolynicem

unum

in terra uiuere

forma

et factis inuictissumis ?

amant ted omnes muHeres neque iniiiria, qui sis tam pulcher ; uel illae quae here pallio
60

me

reprehenderunt.
:

Py. quid eae dixerunt


?
'

tibi ?

60

Ar. rogitabant

'

hicine Achilles est

inquit mihi.

'immo
' '

eius frater'

inquam
'

*est.'

ibi illarum altera

ergo mecastor pulcher est


et Uberahs.

inquit mihi

uide caesaries

65 ne illae sunt fortunatae quae

Py. itane aibant tandem

quam decet. cum isto cubant Ar. quaen me ambae


!

65

opsecrauerint

ut te hodie quasi

pompam

illa

praeterducerem

Py. nimiast miseria nimi' pulchrum esse hominem.

Ar.
itast.

immo
46
istjc
'

monet 50 qualem 49 memoriast P si {pro -res ?) 53 occideris 54 peditas telu inuictissumum Ritsclil {con: B') uiuerent 57 uirlutem tan A (iii. qui es iniuriam A 3) 58 te codd. 59 quistam B hercle iv. 3) pulcher[um] {seq. uel \}pio qui sies t.) Achillis {noin.) 6i w/ l. {pfo here 60 eae Riischl ere P, A 11. ?) ibi] inuit P {pro iui tibi P 62 est oin. cf. 104 interiuit 64 uida et caesariis P pro interibi) 63 pulchere si P (I pro T) pro \) 66 aibant] a leuat [corr. B"-) cubat 65 illo A obsecrauerit quaen] que P 67 illam codd. {corr. B-) immo 68 nimiast] nimis P {pro nimist?) praeterducerent

P P

edis

(\.

itast oiii.

MILES GLORIOSVS
molestae sunt
:

I.

orant, ambiunt, exopsecrant


-o

70 uidere ut liceat, ad sese arcessi iubent,


ut tuo

non

liceat

dare operam negotio.

Pv. uidetur tempus esse ut


ut in tabellis
latrones, ibus

eamus ad forum, quos consignaui hic heri

denumerem

stipendium.

75

nam
regi

rex Seleucus

me

opere orauit
et

maxumo
dare.

75

ut sibi latrones

cogerem
ergo.

conscriberem.

hunc diem mihi operam decretumst

Ar. age demus

Py. sequimini, satellites.

ACTVS

II
II.
i

P AL AESTR 10
Mihi ad enarrandum hoc argumentum
80
si

est comitas,

ad auscultandum uostra
sit

erit

benignitas

qui autem auscultare nolet exsurgat foras,


ut

ubi sedeat

ille

qui auscultare uolt.


5

nunc qua
85 et

adsedistis caussa in festiuo loco,

comoediai quam nos acturi sumus

argumentum
nos Latine
'

et

'AAa^wr Graece huic


id

nomen uobis eloquar. nomen est comoediae,


'

gloriosum
;

dicimus.
miles

hoc oppidum Ephesust

illest

meus

erus,

10

qui hinc ad forum abiit, gloriosus, inpudens,

90 stercoreus^ plenus peiiuri atque adulteri.


69 cbsecrant
B'-)

P
P
(<-/.

70 uiderit

(-ri B'^)

ut

P
5,

71

negotii P(cor;-.

73 aeri

74-146 bus
cod.

dcest

74 lalrones ibus
75,

Nomu^

486 testans ibus


3,
I,

Placidus corp. gloss.

Donatus ad Eun.
:

75 res cod. {corr. E-) 78 6em\is Hasfier temus (tenc79 comtas cod. mus BK teneamus tit vid. B-) cod. eamus Ital. _ 81 auscultabunt cod. pro ausculta vii. p. 106I {corr. (corr. B-) nolit B' nollet cod. B^) 84 quam nos Pylades quandos cod. 86 est Py/ades eloquar aucturi cod. {corr. B-) (pro quannos^

42^

latronis

vd
:

din.

77 rei

BC

dlecod. (con: B-)

cod. (e.vv. 85) pro e, i. e. est) /..;. illest), oni. PCD rm ^)

88

illcst Sej-ff^crt

idC

{ipro

illO,

II. i

T.
ait sese ultro
is

MACCI PLAVTI
sectarier

omnis mulieres

deridiculost

quaqua incedit omnibus.

15

itaque hic meretrices, labiis

dum

nictant

ei,

maiorem partem uideas ualgis sauiis.

nam

ego hau diu apud hunc seruitutem seruio

95

id uolo uos scire quo modo ad hunc deuenerim in seruitutem ab eo quoi seruiui prius. 20 date

operam,

nam nunc argumentum

exordiar.
;

erat crus
is

Athenis mihi adulescens optumus


contra

amabat meretricem tmatret Athenis


pubhce legatus
rei

Atticis

100

et illa illum
is

amor Naupactum fuit


;

qui est

cultu optumus.

25

magnai

publicai gratia.

interibi hic miles forte

Athenas aduenit,

insinuat sese

ad illam

amicam (mei)

eri.

105

occepit eiius matri subpalparier


uino, ornamentis opiparisque opsoniis,
30 itaque

ubi

intumum ibi se miles apud lenam primum euenit miUti huic occasio,
illi

facit.

sublinit os

lenae, matri mulieris,


;

iio

quam
55

meus amabat nam is illius fiHam conicit in nauem miles clam matrem suara, eamque hiic inuitam muUerem in Ephesum aduehit.
eru'

ubi

amicam erilem Athenis auectam

scio,
cctarier cod. {coir. B-) dicust (C) cod.
10.^: ducant cod. Gass. Rev. 12. 456)
:

91 [utl omnis cod (corr. B-) 'cf. 15 1^ dericulust {B) 92 deridiculost Acidaiiiis 93 nictant Fulgcnt. serui. aiit. 46: ductant
:

vel deri
C/iaiis.
{c/.

ei

scripsi:

eum

codd.
\^con:

Fulgentii cuin

rell.

habe oculi cod. P^) 97 ab eo cui B100 post mere98 exordiat cod [coir. B') arte Scioppins matre] acre Tyrrell tricem lactinaiii sign. Leo 103 codd. Mar. lictornii 147 rei fort. ex {Class. Rev. 10, 333' magnai publicai, diductioncni syllabaruni testantis magna rei publicam
96 deuenerit cod. {i. e. ab eo cuii)
:
:

rod.

gratia
:

//rt/.

gratiast

forf.

gratiai

corfrf. i/rt;-

Vict.

Acidalius
{e.rxB'^^
filia rorf.
:

interiuit cod.

105 mei eri dubitantcr scripsi

104 interibi meri cod.


:

eri, ilico

SchocU

{corr. B"^)
I,

cod. (vi.

p. 84^

11 112 conicit Caincrarius contegit (contigit .B) auenit 113 aduenit cod. corr. B-) (cf. Riid. 63

iio

illis

cod. \vix pro iUius')


:

/>ro auehit)

114 post 115

trai.

Acidalius

MILES GLORIOSVS
115 ego

II.

inscendo, ut

quantum uiuos possum mihi nauem paro, eam rem Naupactum ad erum nuntiem.
fit

ubi sumu' prouecti in altum,

quod

(di) uolunt,

capiunt praedones
priu' perii

nauem

illam ubi uectus fui

40

quam ad erum
cepit dat
in aedis

ueni quo

ire

occeperam.

120 iir (qui)

me

hic

postquam

me huic dono militi. me ad se deduxit domum,


fuit.

uideo illam amicam erilem, Athenis quae

ubi contra aspexit me, oculis mihi signum dedit

45

ne se appellarem
125 conqueritur
ait

deinde, postquam occasio

est,

mecum

mulier fortunas suas

sese Athenas fugere cupere ex hac

domu,
fuit,

sese illum

amare

meum

erum, Athenis qui

neque peius quemquam odisse quam istum militem.


ego quoniam inspexi mulieris sententiam,
130 cepi tabellas, consignaui, clanculum

50

dedi mercatori quoidam qui ad illum deferat

meum
ut
is

erum, qui Athenis


ueniret.
is

fuerat, qui

hanc amauerat,
;

135

non spreuit nuntium nam et uenit et is in proxumo hic deuortitur apud siiom paternum hospitem, lepidum senem
huc
|

55

itaque

illi

amanti suo hospiti morem

gerit

nosque opera consilioque adhortatur,


itaque ego paraui hic intus

iuuat.
-

magnas machinas

60

qui amantis una inter se facerem conuenas.


140

nam unum
niiles,

conclaue, concubinae
nisi

quod dedit

quo nemo
corf.

eapse inferret pedem,


B-"
117
di

119 pcriit 120 qui odci. duxit cod. 121 dtdu.xil Canicrarius Beroaldus huc cod. 127 126 cuperet cod. {corr. B") 125 fortuna sua cod. {corr. B-) 128 odisset qua istum milite corf. {corr. amaret cod. (con: B"^) 134 132 hac rod. B^, 130 consignauit cod. icorr B^) is et Ribhcck fct pr. dcl. Seyffcrt 135 vi.v patCrnum hosp. conclauem 140 paternum suom Guictiis 139 conuenias cod. cod. \corr. B^) 141 eapse Tiirucbus ea se cod.

116 nuntiet
.

{corr.

add. Li/^sius

uenit

iret

cod.

corr.

B-

II. i

T.
in

MACCI PLAVTI

eo conclaui ego perfodi parietem

65

qua commeatus clam esset hinc huc muHeri is consilium dedit. et sene sciente hoc feci nam meu' conseruos est homo hau magni preti,
:

145

quem concubinae
ei

miles custodem addidit.


et doctis

nos facetis fabricis

doHs

70

glaucumam ob oculos obiciemus eumque ita faciemus ut quod uiderit non uiderit. et mox ne erretis, haec duarum hodie uicem
et

150

hinc

et iUinc

mulier feret imaginem,

atque eadem
sed

erit,

uerum aUa

esse adsimulabitur.

75 ita sublinetur os custodi mulieris.


fori'

concrepuit hinc a uicino sene


:

ipse exit

hic

illest

lepidus

quem

dixi

senem.

155

ii

PER
Pe.

P L E C T

OMENV

PALAES
posthac

T R

O
in

Ni

hercle

diffregeritis

talos

quemque

teguHs

aHenum, ego uostra faciam latera lorea. miquidem iam arbitri uicini sunt meae quid fiat domi, nunc adeo edico omita per impluuium intro spectant.
uideritis

nibus
5

quemque
extra

miHte

hoc

uideritis

hominem

in

nostris 160

teguHs,

unum
iUe

Palaestrionem, huc deturbatote in uiam.


se sectari aut

quod

gaUinam aut columbam


:

simiam

144 senem scientem cod. {corr. 143 hinc Caiticraniis hic cod. doctis] fa(cti)s ^-/ fecit corf. icorr. B"^) B^) 147 accedit A (i. e. fictis?) 148 jc(ie)rnus A 149 ne Priscianns i, 200: non '[ut]'feret P(ut dcl. B'-) (c/. 91) 152 al. es. codd. 151 hicP oiii. A esset P (corr. B'^) 154 senem 153 es iit vid. P P (corr. B"^) 155 dixit (corr. B') senex fest] P (est del. B-), itnde duplicem leciionem senex ct senem cruit Seyffcrt 156 detr. arbitriet codd. 158 mihi equidem A 157 uestra ego A 161 uia P uicis (-cini B'^) eunt P (i. e. arb. et uic. s. ')

'

MILES GLORIOSVS
dicat, disperiistis ni

IF

usquc ad mortem male mulcassitis.

atcjue adeo, ut

nc

lcgi

fraudem

faciant aleariae,
10

165 adcuratotc ut siiie talis donii agitcnt conuiuium.

Pa. nescioquid malcfactum a nostra hic familiast,

quantum
audi(j

ita liic

scnex talos
excepit
:

clidi iussit

conseruis meis.
iUis faciat ceteris.

sed

me

nihili facio

quid

adgrediar hominem.

Pe. estne

aduorsum

hic qui aducnit

Palaestrio

170 Pa. quid agis, Periplectomene

Pe. hau multos homincs,


si

15

optandum

forct,

nunc uidere

et
^

conuenire

quam

te

mauellem.

Pa. quid
cst ?

quid tumultuas
l\\.

cum

nostra famiUa

Pe. occisi sumus. Pa.

quid negotist?

Pe.

res

palamst.

quae

res

palam

est ?

Pe. de teguUs

modo
175 per

nescioquis inspectauit uostrum famiUarium


20

nostrum impluuium intus apud nos Philocomasium


atque hospitem
Pa. quis

osculantis.

homo

id uidit

Pe. tuo' conseruos.

Pa. quis

is

homost ?

Pe. nescio, ita abripuit repente sese subito.

Pa. suspicor

me

periisse.

Pe. ubi abit, conclamo

'
:

heus quid agis tu


'

inquarn
iUe mihi abiens ita respondit,
163 disperisti
'

in

teguUs

se sectari simiam.'

dolis

domi] 165 taliis 167 conscruusmeus 169 aucnit {coiT. (quasi />/-o qui a- ?) ^,0111. Pal.] estne aduorsum est quasi estne . (fo/'. 171 uideret 170 fueiitP uenil Palaestrio iii. 2) (-re B-) {1 pro quomueniret, aniiqiia /uniin) quam ueniret B'^) propter lioiiioioarcli. oiii. {corr. B^) 1 72 quantem auellet

^
.

huic P 166 a om. P agitetP 168 expetjt nihil facio quod B-)

164 alariae

qum
ycorr.

cod.

j-]3

de] a

(iio/a persoiiac^')

de

B-)

uestrarum
is

176

id uidit] tuidit

P
S)

174 quisis

P
et

conseruus

[est]
crit

[erit]

{corr.

B"'), uiide leclioiicin dupliceiii,

homost

{inimo er&i), eruit Seyffert (iv. 3) [a] quid Bot/ie

i^] arripuit
in tegulis oiit.

^ P

178 abit
c/. ii.

(/>ra(rs.)

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
pereundumst propter
Pe.
nihili 180
!

25 Pa.

uae mihi misero quoi

bestiam
sed

Philocomasium hicine etiam nunc est?


iube transire huc

quom
erat.

exibam, hic
Pa.
i

sis,

quantum

possit, se ut

uideant

domi
famihares, nisi

quidem

illa

nos uolt, qui serui sumus,


crucibus contubernaUs
uis.

propter aniorem
30 Pe. dixi

suom omnis
;

dari.

ego istuc

nisi

quid aliud

Pa. uolo.

hoc

ei 185
:

dicito

profecto ut ne quoquam de ingenio degrediatur muHebri

1858-

earumque artem

et

disciplinam optineat colere.

Pe.

quem

ad
Pa. ut eum, qui se hic uidit, uerbis uincat ne
is

modum ?

se uiderit.

siquidem centiens hic uisa

sit,

tamen

infitias eat.

35 os habet, linguam, perfidiam, maHtiam atque audaciam,

confidentiam, confirmitatem, fraudulentianr.


qui arguat
se,

189'*
:

domi habet domi dolos, domi


40

eum contra uincat iureiurando suo animum falsiloquom, falsificum, falsiiurium,


delenifica facta,

190

domi

fallacias.
si

nam

mulier hoUtori

numquam
et

suppUcat

quast mala

domi habet hortum


Pe. ego istaec,
si

condimenta ad omnis mores maUficos.

erit hic,

nuntiabo.

sed quid

est,

Palae- 195
strio,

quod uolutas

tute

tecum

in

corde

Pa. pauUisper tace,


et

dum
eram

ego mihi consiUa in

animum conuoco
5^^)

dum
:

consulo
181

180 tnisero] amisero

f (cor;-.
4, p.

nihil bestiaP(fo;';-.

5'-')

P P

{corr. B'^)

transire A,fort. rede {pro idicito^ om. ei

182 i sis Geppert : istis uideat possint

sis

huc

i.

108)
{corr.

185'^ oni.

quem]

|etl

quem

(iv. 3) uincta uinctane esse 189* confidentia audatia (-am B') 191 oni. A propier homoeoarch. 194

B'-) 187 hic se 189 perfidia militia

P P c. fraudulentia P ico;;'. mores] molis P

d., 185 hic 186 colerem ueruis {corr. B'h

B'-

196

tacet

{corr.

B-)

;;

MILES GLORIOSVS
quid agam,
200 Pe. quaere

II

ii

quem dolum
:

doloso contra conseruo parem,


siet.

45

qui illam hic uidit osculantem, id uisum ut ne uisum

ego hinc apscessero aps

te

huc interim.
sis

illuc

uide,

quem ad modum
ecce auortit
:

astitit,

seuero fronte curans, cogitans.

pectus digitis pultat, cor credo euocaturust foras


nixus laeuo in femine habet laeuam

manum,
suppetit.

dextera digitis rationem computat, feriens femur


205 dexterum.
ita

uehementer
:

icit

quod agat aegre


placet

concrepuit

digitis

laborat
:

crebro commutat status.

eccere autem capite nutat

non

quod

repperit.
55

quidquid

est,

incoctum non expromet, bene coctum dabit


:

ecce autem aedificat

columnam mento

suffigit suo.

zioapage, non placet profecto mihi illaec aedificatio nam os columnatum poetae esse indaudiui barbaro,
quoi bini custodes semper
totis horis

occubant.
;

eugae

euscheme hercle

astitit et

dulice et comoedice

60

numquam

hodie quiescet priu'


quid

quam

id

quod

petit

pcr-

fecerit.

215 habet opinor.


nisi
tibi

age

si

agis, uigila,

ne somno stude,

quidem

hic agitare

mauis uarius

uirgis uigilias.

ego dico.

tanhcriatus uestist heus te adloqui, Palacstrio.

198 conserua

P
201
3")

B-) [autem] au.


(corr.

abstitit

P (iv.
:

me 199 ut 0111. A seuera f. curas cogitas leua in femina (-ne B'-)

P
P
:

'

P
:

200 illus 203 ecce 204 dexteram

P {corr.
205
(ii.

D)

ferit

A
(iii.

feries
4,

(/. c.

eicit

oin.

7)

206 crebros

p. 49)

feruit Sttidemtnid feriens) acta agat Ritschl agjt

iit coctu adabit {pro -met ?) 211 osculumnatum {^pro [mihi1 illa mi) 210 mihi illam 212 uini cod. (. e. deest 212-48 inaudiui P: audiui 213 astitis co(/. adstetisti codd. occubat cod. (corr. B-) bini) dulce cod. 214 perfecit cod corr. Beroaldtis Panl. Fest. 61 217 216 uigilas avfl'. s\.udeicod.(corr B'-^ 215 i^f/ opino cantheriatu's latere videtur ciiiii atit scis (v. 3") aiit nescis (vel cf. iii.

208 expromit 207 quo P suffulsit vid. 209 columna P

P P P A

11):

t.e. d.

an heii adbibisti

heus

te

adioquor

'

Bcronldti?^,

Pal.

Go

fs, Scliocll

IT. ii

T.

MACCI PLAVTI
inquam, lucet hoc inquam.
Pa.
audio.

65 uigila inquam, expergiscere

Pe. uiden hostis tibi adesse tuoque tergo opsidium? consule,


arripe

opem auxiliumque ad hanc rem

propere hoc, non 220


placide decet.

anteueni aliqua, aliquo saltu circumduce exercitum,

coge in opsidium perduelHs, nostris praesidium para


70 interclude inimicis

commeatum, tibi muni uiam qua cibatus commeatusque ad te et legiones tuas hanc rem age, res subitaria est. tuto possit peruenire reperi, comminiscere, cedo caHdum consiHum cito,
:

225

quae hic sunt uisa ut uisa ne


75

sint, facta infecta

ne

sient.

magnam
tute

iUic
si

homo rem

incipissit,

magna munit moenia.


230
Pa. at

unus

recipere hoc [ad] te dicis, confidentiast

nos inimicos profligare posse.

Pa. dico et recipio


petis.

ad me.

Pr. et ego impetrare dico id quod

te luppiter

bene amet
80

Pe. auden participare

me quod commentu's ?
Pa. tace,
te induco, ut scias

dum
iuxta

in

regionem astutiarum mearum


consiHa.

mecum mea

Pe. salua sumes indidem.

Pa. eru'

meus elephanti

corio circumtentust,

non

suo,
scio.-

235

neque habet plus

sapientiai

quam

lapis.

Pe. ego istuc

219 218 expergis cod. (coir. B'^) hoc inqua cod. (corr. B") consuli cod. uident cod. {corr. B') ergo cod tergo Pylades 221 aliquo 220 arripet cod. {corr. B") properem cod. {corr. B-) aut tii aliquo^r^^sum saltu Kiessling aliquos autu (aut tu B) cod. Leo 222 coge Cauicrariiis cor cod. 223 interclude Ifal. intercluditecof/. (/ro intercludet ? saepissime per Iwiicfabttlam i littera 226 reperit cod. perperam adsrripta. iit in vv. 119, 215, 220) infecta ut facta {corr. B) 227 uisa ne Ital. tui sane cod. Spengel siet cod. 228 homo rem Menrsiiis honorem cod. incipis sed magna munitis menia cod. corr, Salmasins 229 tute u. Reis: tude u. cod. tu oenus Bergk te scripsi atte (ate^y cod. (i. e. ad te) petis Palaestrioiii . 231 et 230 possit cod. 231-2 contimiat Apptthn egom inpetrarem (-re B-) dicom cod. at amet Periplecomeni Appnhti 232 aut inparte mici pare cod. corr. Bngge 234 sahiam cod. 235 circumtentus sum 236 (est B'^) cod. circumtectus est codd. Donati ad Hec. 2, i, 17 sapientiai Mneller aegomi stuescio cod. (egomet sapientiame cod.
:

'

istuc scio B'^\

corr.

Tvrrell

MILES GLORIOSVS
Pa. nunc
sic

II.

ii

rationem incipisso, hanc instituam astutiam,

ut Philocomasio

hanc sororem geminam germanam alteram


suo,
lacte
lactist

dicam Athenis aduenisse ciim amatore aliquo


240 tani

similem

quam

apud

(te)

eos hic dcuortier

dicam
Pa. ut

hospitio.

Pe. eugae eugae, lepide, laudo

commentuom
!

tuin
si illic

concriminatus

sit

aduorsum militem
90

meu' conseruos, eam uidisse hic cum alieno osculari, cam arguam uidisse apud te contra conseruom meum Pe. 245 cum suo amatore amplexantem atque osculantem. immo optume

idem ego dicam

si

(ex)

me

exquiret miles.

Pa. sed simillimas

dicito esse, et Philocomasio id praecipiendum est ut sciat,

ne
sed

titubet

si

;ex)quiret ex

ea miles.

Pk. nimi'

doctum dolum

9?

si

ambas uidere
?

in

uno miles
:

concilio uolet,

250 quid agimus

Pa. facilest

trecentae possunt caus.sae conligi:

'

non domist,

abiit
:

prandet^ potat

ambulatum, dormit, ornatur, occupatast, operae non est, non

lauat,
potest,'

quantum

uis prolationis,

dum modo hunc

prima uia
-

100

inducamus uera

ut esse credat

quae mentibitur.

pissinie pcr

{corr. B"^ 238 philocliomasiom cod. (saraltera huc Ritschl hanc fahulam -om pro -o scripiuui) cod. (corr. B') 239 aduenissaet c. cod. {corr. B (et pro ec vi, ahquo B'' aHquid quot cod. amatorem cod. {corr. B'^) p. 85) quam lacte {ve/ lact") Ital. (iv. 3) 240 tum cod. {corr. B-) te add. Ital. w/lactest quam lac B^: tam {oiit. 1.) cod. 243 eam u. Merula: eum u. cod. 245 244 uidisset cod. {corr. B'^) immo Bentley: immo [ut] cod. {cf. 911 amatorem cod. {corr. B') recipiendum 246 ex add. Ritschl 247 esset (-se B"^) et cod. cod. corr. Pius 248 exquiret /?V5<:/;/: quiret cor/. queret (/. c 250 miles in uno c. uelit A quaeret) B~ 249 accedit A 252 conlici P 251 vel ab\\. {ita A) trecentem P {corr. B'^) nunc P prolationum P pr. potest P (forr. B-) 253 isP 254 mentibimur B'- mentibitis Ilavrf 'scd if. ad 24"! foii. <ea) m.

237 incipissom cod.

MACCI PLAVTI
Pa. intro abi ergo
et, si isti est

TI. ii

T.
Pe. placet ut
dicis.

mulier, 255

eam iube
cito

domum

transire,

atque haec

ei dice,

monstra, praecipe,
exorsi

ut teneat consilia nostra


105

quem ad modum
tibi

sumus
Pa. et

de gemina sorore.

Pe. docte

illam

perdoctam dabo.
Pe. abeo.

numquid aliud?

Pa. intro ut abeas.

quidem ego ibo domum atque hominem inuestigando operam huic dissimulabiliter 260 dabo
qui fuerit conseruos qui hodie siet sectatus simiam.

nam

ill'

non

potuit quin

sermone suo aliquem familiarium


sese uidisse

110 participauerit

de amica

eri,

eam
265

hic in

proxumo osculantem cum


'
:

alieno adulescentulo.

noui
si

morem egomet
uidit,

inuenio qui

tacere nequeo solus quod scio.' ad eum uineam pluteosque agam

res paratast, ui
115
si ita

pugnandoque hominem caperest

certa res.

non

reperio, ibo odorans quasi canis uenaticus

usque donec persecutus uolpem ero uestigiis. sed fores crepuerunt nostrae, ego uoci moderabor meae

270
it

nam

illic

est

Philocomasio custos meu' conseruos qui

foras.

111

SCELEDRVS
Sc.

PaLAE^TRIO

certo edepol scio

quidem ego hodie ambulaui dormiens in tegulis, me uidisse hic proxumae uiciniae Philocomasium erilem amicam sibi malam rem quaerere.
Nisi
255
abiit

P
oiii.

muliere cod.

icorr. B''-)

B'^) {corr.

dice

monstram
258 perdocta

B^

(v. 8)

P {corr. B')
P

P {corr. B^)

256 transiret P [corv. 257 consimiliaP 259 et qu ] ecquidem

dissimulando inuestigandos P{corr.B'^) 260 atquem {corr. B^) 262 illem [oiti. dabo) 261 simia P(con'. B'-) familiarum 263 qui serjiicni 1 antiqita ablativi forina) (PCD) (^eri particauerit erius euidisset {B^) tv/ eriqui uidisset quom ita erili se uidisse Ritschl, etfort. 264 se uidisse B'-) 266 quid quod ow. 265 ego et utvid. ' antiqna forma) 270 uoce 269 ero] pro^ uineas 267 capereP 271 (?/-o uocei) (-cem S") moderabo me {pro mee, i.e. meae') pro quei it fitqu<? it 274 malam rem] malum jit vtd. (alium

P P

{'^.

pcD)P.v.

{,


MILES GLORIOSVS
275 Pa.
hic
illani
II. iii

uidit

osrulantem,

quantuiii

hunc audiui
loqui.

Sc.

quis hic est

V.\.

tuo' conseruos.

(juid agis, Sceledre ?

Sc.

te,

Palaestrio,

uolup

est conuenisse.

Pa. quid iam

aut quid negotist?


fac sciam.

Sc.

metuo
in

Pa. quid nictuis

Sc.

ne hercle hodie, quan-

tum

hic famiUariumst,

maxumum
280 solus,
Sc.

malum cruciatumque insuhamus.


istam insulturam et desulturam
fortassc

Pa. tu saU
nil

nam ego
tu

moror,
10

nescis

apud nos
Sc.

facinus

quod natumst nouom.


]'a.

Pa.

quod

id est

facinus?

inpudicum.

tute

sci
tibi,

soH

mihi ne

dixis, scire nolo.

Sc.

simiam hodie sum sectatus nostram


285 Pa, edepol, Sceledre,
Sc. di te perdant
!

non enim faciam quin in horum teguHs.

scias.

homo
Pa.
te

sectatu's nihiU
istuc

nequam

bestiam.
15

aequom

quoniam occepisti,

eloqui.
:

Sc, forte fortuna per

impluuium huc despexi

in

atque ego

illi

aspicio osculantem Philocomasium

proxumum cum altero


te

nescioquo adulescente.

Pa. quod ego, Sceledre, scelus ex

audio?
his

290 Sc. profecto

uidi.

Pa. tutin?

Sc.

egomet- duobus

oculis meis.

Pa. abi, non ueri simile dicis neque

uidisti.
tibi

Sc.

num

tibi

20

Hppus uideor?

Pa.

medicum

istuc

meliust percontarier.

275 loquere (B') vel loquentem {P^^) vel potitis loq. />. loqui 276 te] ste (sta B' P {,pro S., itota pcr compend. script.) persoitae, te) 277 quid negotii fac sciam P quid iam ncgoti cst hic familiarumst st oiit. B^) P: cst fasciam 278 Metu nihil 280 ir/i^tanc 2^9-343 (fc/st A iami A iit finc folii 282 sci 281 natus [hic1 B {cf zQo^^ [hill (hicB) cod. {\\\ 3)

Beniley (satis diibia foriiia)


cod.
:

scis cod.

scias Gulieliuius
Pitsc/il

soiii^tc] tibi

'corr.

B'^

Caiiicraritis{\v. 3, 290 vel hisce


II

286 aequomst
292 melius
cod.

288

illa

PLAVT.

II. iii

T.
tu

MACCI PLAVTI
si

uerum enim
tuis

istam,

te di

ament, temere hau

tollas
:

fabulam

25

nunc cruribus capitique fraudem capitalem hinc creas. nam tibi iam ut pereas paratum est dupliciter nisi supprimis 295 tuom stultiloquium. Sc. qui uero dupliciter ? P.\. dicam tibi. primumdum, si falso insimulas Philocomasium, hoc perieris;
iterum,
si

id uerumst, tu ei custos additus periueris.

Sc. quid fuat

me

nescio
?

haec

me

uidisse ego certo scio.


uis

Pa. pergin, infelix

Sc.

quid

tibi

dicam

nisi

quod 300
?

uiderim
30 quin etiam

nunc intus hic

in

proxumost.

Pa. eho an non

domist
Sc. uisse, abi intro tute,

nam

ego mi iam

nil credi postulo.


;

Pa. certum est facere.

Sc.

hic te opperiam

eadem

ilU

insidias dabo,

quam mox horsum ad stabulum

iuuenix recipiat

se (e)

pabulo.

quid ego nunc faciam


35

custodem
;

me

illi

miles addidit

305

nunc
si

si

indicium

facio, interii

(interii) si

taceo tamen,
?
;

hoc palam

fuerit.

quid peius muliere aut audacius


illaec

diim ego in tegulis sum,


edepol facinus
fecit

tsumt
si

hospitio edit foras

audax.

hoccine

miles sciat,

40 hercle quidquid est, miissitabo potius


295 nam Canterarius lam cod. Guktiis: [hicl dictam cod. (iv. 31
:

crucem. 310 credo hercle has sustoUat aedis totas atque hunc quam inteream male
295 ct 300 nesi D^ 297 falsom cod.
it.

{cf.

296 dicam ad v. 238


tu ei
c.

298 (eo) perieris


additu's
est

{ita cod.) Acidalitis

perieris

si

id u.;

Niomycr

299 quia
\

cod. {corr.

B^)

303 facere certum


:
:

-ar Boperiat B^ secmidutii nioreni Platitiiiinii iuuenis cod. (v. vcl iunix Canicraritis uxor cod. e add. CaitieraniL^ 305 addidit Doiisa tradidit 9, p. 71; i. 8) cod. 306 interii add. {post taceo) Cattterariiis 307 quod s (/. e. sum) /// vid. cod. (se B-): se 308 illacc Ital. illac hec cod.
Seyffc-rt,

304

mox horsum

\intnto sese)

se Sc/iocl/
si

ex Lambinus ilia ex suo sese Loreitz: ihaec ec suo 310 toias Pi 11 < tota 309 si miies P/V/.'; simWe cod.
: :

(totas

B-)

[tollat] cod. (iv. 3)


/?')

atquem

cod.

hunc Heraldtis

hic cod. (hinc

311 qu. hcrclest

Botlie iiietrn coiisuIcii!i

,:

MILES GLORIOSVS
non ego posjuni quae
]'a.

1 1

iii

ipsa sese ucnditat tutarier.

.Sceledre,

.Sceledre,

(\u\s

honio

iii

ii-rra

te

alter

cst

audacior?
quis
niagi'

dis

inimicis natus quain tu atque iratis?

Sc.
est ?

quid
315
1'a.

iuben

tibi

oculos ecfodiri, quibus id quod nusquam hic

uidcs?
Sc.
riuid,

nusquam
negotist
?

Pa. non

ego

tuam empsim
sit

uitani 45

uitiosa nuce.

Sc. quid

Pa. quid negoti

rogas?

Sc. qur
?

non rogem
Pa. non tu
Sc.
tibi

istam praetruncari linguam largiloquam iubes?


?

quam ob rem iubeam

Pa. Philocomasium

cccam
altero.
.

domi,

quam

in

j)roxumo

320 uidisse aibas te osculantem atque amplexantem


Sc.

cum

mirumst

lolio uictitare te
?

tam

uili tritico.

fo

Pa. quid iam

Sc. quia luscitiosu's.

Pa. uerbero, edepol


tu

quidem
ludis

caecus,
Sc.

non luscitiosu's. iiam illa (juidem quid, domi? Pa. domi hercle uero.

illae

domi.

Sc. abi,

me,
325 Pa.

Palaestrio.
?

tum mihi sunt manus

inquinatae.

Sc.

(|uidum

Pa.

quia ludo luto.


312
issa cod.,/oii. redc

corr. Rit&chl,

uani test alter

{cf.

313 interemat cst alter audatior cod. ad Asiii. 250, Curc. 438) suspecltiiit

314 vel mage


rius
//al.
:

irat cod.

iratis Caineradehis cod. quantum cod. (vii. 4) hic] est {iiinito st^ 315 iubent cod. {corr. B^) uidis cod. 316 tuam empsini uitam Lindeiitauii mutuam
:

318 non tu tibi Beiitlcy non iu et ibi cod. iil praetunc ari cod. corr. B'-) praeruncari vid. (num tute tibi B'^) qua eod. (corr. B^) Goetc, Sclioell 319 iubeat cod. (corr. B-) amplexante (5'^ ve/ amplcocantc 320 aleuas cod. (aiebas B'') 321 miruni P^^) {utriiin pro -ox- aii -ecs- incert.) cod. {corr. B'^) mirus oho cod. lolio codd. Fu/^eiitii serin. aiit. 13 ^^ P/ati/. Merc.') illam q. cod. 322 ueherbero cod. {corr. B") 323 ve/ caecifs (corr.D-) (m /ittera perperain adscripta est saepissiiitc per liaiic fa/>idniii illae sciipst ut in vv. 231, 297. 262, etc.) fort. quidemst {cf. 19) 325 Tum illafof/. ((/; 348) nam illam quidem eccam <7;vf/m/.s
ca
ipsi tui

tam

cod.

/?2

Tam

cod.

2*

II. iii

T.
!

MACCI PLAVTI
commutas
Sc. at
tibi.

5.S

Sc. uae capiti tuo


nisi

Pa. (tuo) istuc, Sceledre, promitto fore

oculos orationemque aliam

sed fores concrepuerunt nostrae.

ego

ilico

opseruo
fores

nam

qua hinc huc transire ea nescioquae Pa. quin domi eccam


nihil est
!

possit nisi recto ostio.


te,

Sceledre,

scelera 330

suscitant.

60 Sc. mihi ego uideo, mihi ego sapio, (mihi) ego credo pluru-

mum
me homo nemo
Pa.
deterrebit quin ea
sit

in his aedibus.

hic opsistam, ne inprudenti

meus

illic

homo

est,

huc ea se subrepsit mihi. deturbabo iam ego illum de


pugnaculis.
te fateare ?
vSc.

uin iam faciam uti stultiuidum


65 Pa.

age face.
oculis
Sc.
uti ?

335

neque

te

quicquam sapere corde neque


concubinam
?

uolo.

Pa. nemp'

tu istic ais esse erilem

Sc. atque

arguo

eam me

uidisse osculantem hic intus

cum

alieno uiro.
?

Pa. scin tu

nuUum commeatum

hinc esse a nobis

Sc.
scio.

Pa. neque solarium neque hortum

nisi

per

impluuium

340

Sc. scio.

70 Pa. quid

nunc

si

ea domist,

si

facio ut

eam

exire hinc

uideas

domo,
fores,

dignun

es uerberibus multis ?

Sc.

dignus.

Pa. serua istas

328 ilico {B) vcl 327 alia Gitictiis 326 tuo add. Cainerarms obserui (-uis Pco) cod, iPCD^ cod. (illas B-) obseruo Ital. 330 Quin Meriila Quem cod. (/>;-oQuein1) 329 hinc Ital. hic cod. suscitat cod. {corr. B^) quae Cainerariiis fut] que cod.~{c/. 245) deterrebit Klots detereuti 332 vcl med 331 mihi add. Pylades
ila
:

cod. {-ti

pro

-kV

sitea Mnellcr,

nam

sit

in liis {dnct.) displicct te

in

P^^\ Nieincvcrfort. recte 335 uim cod. 337 ais cod. ut {ita cod.) st. esse tu (oni. alii) tc f. Gocts 338 me esset cod. {corr. 5^) Camerarins as cod. {cf. 358) uidisset cod. Camcrariiis ne cod. 339 ^sset cod. {corr. B") domi cod. trai. Acidaliiis 341 hinc exire cod.
his
sit

B'

ut <om.

MILES GLORIOSVS
ne
tibi clani se

II. iii

suplcrducal islinc ut([uc luic transeat.


ita tacere.

Sc. consilium cst

Pa. pede ego iam illam huc


tiJDi

sistam in

uiam.
uiderim

345 Sc.

agedum ergo
illic faciat,

face.

uolo scire utrum egon id (juod uidi

an

quod facturum dicil, ul ea sit domi. nam egoquidem meos oculos habeo nec rogo utendos
illi

75
foris.

sed hic

subparasitatur semper, hic eae proxumust,

primus ad cibum uocatur, primo puhiientum datur


350

nam

ilUc noster est fortasse circiter


illic

triennium

neque quoiquam cjuam sed ego hoc quod ago,


sic

in nostra meliust

famulo famiUa. 80

id

me

agere oportet, hoc opseruare


(jstium.

opsistam.

hac quidem pol certo uerba mihi

numquam
dabunt.

PALAE

T R

P H

L O C O
S

.'^

l\ M

iv

S CE LED R V
P.\.

Praecepta facito ut memineris.


subdula.

Ph. lotiens monere


mirumst.
Ph. cedo uel decem,

355

Pa. at metuo ut

sati'

sis

edocebo

age

minime malas nunciam


Pa. quid ais

ut sint malae,
insiste in

mihi solae (juod supcrfit.


;

dolos

ego aps

te.

procul

re-

cedam.
tu,

Sceledre

Sc.

hanc rem gero.


auris,

habeo
extra

loquere ([uiduis.

Pa. credo ego istoc exempUj

tibi

esse

pereundum

portam,
inuitam P acccdlt A 345 ^A, pedc Adciii/iiis-.pcdescod. B^ P 3^8 ca P ego P 347 roga utendi [^P^^) vcl rogat utcndc (illi codd.) iUi 351 '''' quoiif|iiam quam 350 fortasset P vf-o'''- B-^ 355 354 tollcs P LL proll vi. 1) in om. P 352 quid P sola equo P 3SI P'acs(rioni 356MeminiP utow. ^ P as [cf. 337) 359 35^ ais] iam nunc P Irihwt P .1 n. l. essc percundum exemplo \^') nn extemplo ^PCDfi^; uueri. P Uellu codd. A, portam extra pertundum A, eundum codd. Gell.j
;
1


II.

iv

T.

MACCI PLAVTI
quom
quis

dispessis manibus, patibulum

habebis.

Sc.

quamnam
ob rem
I

360

Pa. respicedum ad laeuam

illaec

est

mulier

Sc.

pro di inmortales,
eri

concubinast haec quidem!

Pa. mihi cjuoque pol

ita

uidetur.
10

age nunciam, quando lubet

Sc.

quid agam

Pa. perire propera.

Ph. ubi

iste

est

bonu' seruos qui probri

me maxumi

inno-

centem
falso insimulauit?

Pa.

em

tibi

hic mihi dixit tibi quae 365


dixi.

Ph. tun
Pa. ac

me
cum

uidisse

in

proxumo

hic,

sceleste,

ais

oscu?

lantem
alieno adulescentulo dixit.
Sc.
dixi

hercle
uero.

15

Ph. tun

me

uidisti?

Sc. atque his

quidem hercle
Sc.

oculis

Ph. carebis, credo,


qui plus uident

quam quod

uident.

numquam

hercle

deterrebor

quin uiderim id quod uiderim.

Ph. ego stuha

et niora

370

multum
quae cum hoc insano
Sc. noli minitari
20 ibi
:

fabuler,

scio

quem pol ego capitis perdam. crucem futuram mihi sepulcrum ;


pater, auos, proauos, abauos.

mei maiores sunt


:

siti,

esse eimduni actutum si extra portam est \coiiflatiiin 15, 15, 4 ex diipUci lcctione esse pereundum et eundum actutumst vix oiticiit ex eundum actutum sc(ilicet), ^hssa in pereundum) 360 dispessis testatur Gclliiis habebis] dispersis dispensis uidetis A 361 illaec quis est Bot/ie, naiii spondeiis in fine hciiiistic/iii displicct (peripc 363 peripe {pio perire) propere ut vid. propero Z?', peri perpropere P^^^B-) 364 est (e) oiii. probri] prodit maxume {pro probi cp. ad 223) 365 in;
:

stimulauit

A
366

m.

id dixit

Ph.

tibi

quem

d.

(PCD)

tun-] tute

hercle om,
fort. recte

crtbro (sedc/. Langeii

o;_ ais

dixit (fi^) vel dixti

A
'

(pio crebo) Beitraege,^ p. 6[)

368 tune (oiii. me) 371 fabulem (-let B^) 373 sunt maloris

A P A

MILES GLORIOSVS
non possunt mihi
cxit

II.

iv

niinaciis tuis hisce oculi ecfodiri.

375 sed paucis ucrbis te uolo, Palaestrio.

opsecro, unde

haec

huc

Ta. und' nisi

nimi'

mirumst facinus
certo

domo? Sc. domo? \\\. me uiden ? Sc. te uideo. quo modo haec hinc huc transire
potuit;
ullus
25

nam

neque solariumst apud nos neque hortus


nisi clatrata
;

neque fenstra

nam

certe ego te hic intus uidi.


?

380 Pa. pergin, sceleste, intendere hanc arguere

Ph. ecastor
ergo

mi hau falsum euenit somnium quod noctu hac somniaui.


Pa. quid
somnia[ui]sti
?

Ph. ego eloquar.

sed

amabo
30
;

aduortite

animum.

hac nocte

in

somnis mea soror geminast germana uisa

385

390

Ephesum cum suo amatore (luodam ambo hospitio huc in proxumum mihi deuortisse uisi. Pa. Palaestrionis somnium narratur. perge porro. Ph. ego laeta uisa quia soror uenisset, propter eandem suspicionem maxumam sum uisa sustinere. nam arguere in somnis me meus mihi familiaris uisust me cum alieno adulescentulo, quasi nunc tu, esse osculatam, quom illa osculata mea soror gemina esset suompte amicum.
uenisse Athenis in
i

35

tbdiri P oculis AB^ minis A 374 mihi possunt AP^^ linc iianspoiii unde in initio seqtieutis versits 375 o- [te] -^ {cf. Class. Rev. 6, 404) 376 hac huc P: haec (oiii. huc A. foit. domo Sc. domo ? altera lectio opsecro te, Unde exit {praes.) haec Pa. me] domo modo me A 377 nimis] nis \D) vel nisi {BC)

AP

{]pio

niis,

/.

e.

nimis)
certo

miserum
fO(/</.

est
oiii.

hic
..-i

{oiit.

huc)

potueritP
taiiits
:

379 fenestra

nisi]

neque

clatrata Scit-

clarata coc/d.

[pro -niet ?) 382 381 eueniat aduortit (B^) vcl aduortito P^^^B') P 383 gemina et P^^) vd suo] eo ( antiqna forina 385 gemina {B) 384 quom deuortiS 'i.e. hospitium ei Ritschl: et A (T pro I) hi Plurinta apitd haiic fabtilain -isse) ttt vid. (-tis B^, -ti sunt P<-D/3-'
(-re et

Pc^B-)

ego

P
:

h-c

A P
]

380 intenderct

A P

ciiismodi coiiiractioiiuni vestigia 386 Palaestrionis Doiisa palacstrioni codd. {scq. s) 389 me familiaris meus mihi uisus est nunc tu es ausculatam (v. 3) 390 nunc est osculatam esse iit vid. suompte (-uum-) ctiain 391 ausculta AB^ ipro ausculata) (sumptu B\ suum P"-^)
:

II.

iv
id

T.

MACCI PLAVTI
expetunt quae
in

me

insimulatam perperam falsum esse somniaui.

40 Pa. satin

eadem

uigilanti

somnis uisa

memoras ?
eu hercle praesens somniiim
!

abi intro et comprecare.


395

45

narrandum ego istuc militi censebo. Ph. facere certumst, neque me quidem patiar probri falso inpune insimulatam. Sc. timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit. Pa. scin te periisse ? Sc. nunc quidem domi certost. certa
res est

nunc nostrum opseruare


ut ad id

ostiiim, ubi ubist.

Pa.

at,

Sceledre,

quaeso,

exemplum somnium quam simile somniauit atque ut tu suspicatus es eam uidisse osculantem Sc. nescio quid credam egomet mihi iam, ita quod
:

400

uidisse

credo
so

me

id

iam non uidisse

arbitror.

Pa. ne tu hercle sero,


opinor,

resipisces

si

ad erum haec

res

prius praeuenit,

peribis

pulchre.
Sc.

nunc

Pa.

demum experior mi ob oculos caHginem opstitisse. dudum edepol planumst id quidem, quae hic usque
fuerit intus.

405

Sc. nihil
.S5

habeo

certi

quid loquar

non

uidi

eam,

etsi uidi.

Pa. ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti


392 id (it cliaiii P til vid. (itcm B\ ita I^^B''') 393 iiigilantis P praesentsoinnium iit vid. perdent somnium B^, 394 heus P praesentia omnia P^^^B") {i.c. probi, vnlgaris proui P 396 fornid) (prout B^, prodi PCDB-) 398 num A 397 gesserit P 400 quam ^qua') 399 o. ubisset (ubi isset P^^B^) P {pro o. ubi siet ?) cfiaiit P ut vid. ^quia B, quasi PCDB-) 401 es 0111. A 402 o))i. P arbitri (S') w/arbitraris (P^B"^) 403 id iam] eam P vcl vcl polius arbitf ii. c. -xov) P h. opinor obsecro {pro sero) P deuenerit opino 404 respicis si {P^^^B'-) vel resipisci (5') P A [ob oculosl (e.x 405) preuenit P ut vid. (creuerit B\ peruenit pcDgi'-) {e.v 404) peruis {corr. B^) 405 mi] prius hinc P opligisse P ut vid. 407-66 406 planum hic q. P tkest A uideam cod. 408 nostra 407 uidi eam Caincrariits

(nos B-)

p.

perdvdit cod.

corr. Caiiio-ariiis

MILES (n.ORIOSVS
dum
te fidelom faoere ero uoluisti, ap.sumptu'.s paene.

II.

iv

410 sed fores uicini proxumi crepuerunt.


1*

contici.scam.

OCOM

.\

V
.\

M
E
S

SCK T R
1

I. li

U KV

PA
Ph. Inde ignem
gratisque
in

uram, ut Ephesiae Dianae laeta laudes


ut Arabico fumificem odore amoene,

agam eique
in locis

quom me
41
5

Neptuniis templisque turbulentis

seruauit, saeuis fluctibus ubi Sc.

sum

adflictata

multum.
5

Palaestrio, o Palaestrio

Pa. o Sceledre, Sceledre, quid


uis?

muHer, quae hinc exit modo, estne erilis concubina Philocomasium an non est ea ? Pa. hercle opinor, ea uidetur. sed facinus mirum est quo modo haec hinc huc transire
Sc. haec
potuit,
si

quidem

east.

Sc. an dubium

tibi

est

eam
istuc

esse hanc

Pa. ea uidetur.

420 Sc. adeamus,

appellemus.

heus,

quid

est,

Philo- 10
?

comasium
ciuid tibi istic in istisce

aedibus debetur, quid negotist


Pa.

quid nunc taces?

tecum loquor.

immo

edepol tute

tecum

nam haec

nihil respondet.

Sc. te adloquor,

uiti

probrique
plena,

425 Sc.

Ph. quicum quae circum uicinos uagas. quicum nisi tecum ? Ph. quis tu homo es aut mecum
tu fablilare ?

15

Sc.

me

rogas? hem,

(^ui

sim

quid est negoti ? IMl quin ego hoc

rogem quod nesciam


411 lacta Parcus
:

4>3 quo'" L<^^ q"' op.no 418 ''atc hic 49 tibi (P^D) ,, ,d fi) nunc tr. potuerit cod. corr. Ritsrhl 421 in istisce Seyffcrt insce B^) vel in an id tibi incert. cod. 423 niliil [est] respondit cod. cst dcl. tS) v'V- 3) hisce (PCD B- cod. ' fpro probiprobiique codd. NoniU^l propinque cod adloquarS quae 426 hem] homo Acidahus que-) 425 negotist Ritschl
lata (latas PCD.5-') rod.
?)
:

cod. (pro

qnm,
:

scq.

m.

quae

/?-'

417

^'-v

n.

PCD

'

II.

V
Pa. quis ego

T.

MACCI PLAVTI
hunc ignoras
?

sum

igitur, si

Ph. mihi odiosus, quisquis es,

ct

tu

et

hic.

Sc.

non nos nouisti?


Sc.

Ph. neutrum.

Sc.

Pa. quid metuis

metuo maxume, enim ne (nos) nosmet perdiderimus


uspiam
;

20

nam nec

te

neque

me

nouisse

ait

haec.

Pa. persectari hic 430


uolo,

Sceledre, nos nostri

an aUeni simus, ne

dum

quispiam
quaeris

nos uicinorum inprudentis aliquis immutauerit.


Sc. certe

equidem noster sum.


heus,

Pa. et pol ego.


tu,

mulier,

malum.
te
in-

tibi

ego dico,

Philocomasium

Ph. quae

temperiae tenent
25

qui

me perperam
nomen
?

perplexo nomine appelles


?

Pa. eho

435

quis igitur uocare

Ph. Diceae

nomen

est.

Sc. iniuria's,
;

falsum

possidere, Philocomasium, postulas


hiKaia, et

a8tKos es tu,

non
Sc.

meo

ero facis iniuriam.

Ph, egone

tu(ne).

Ph. quae heri Athenis Ephesum adueni uesperi


Atheniensi
?

30

cum

meo

amatore,

adulescente

Pa.

dic 440

mihi,

quid hic

tibi in

Epheso

est negoti ?

Ph. geminam germa-

nam meam
hic

sororem esse indaudiui,

eam

ueni

quaesitum.

Sc.
es.

mala
Ph.

immo

ecastor stulta
:

multum quae uobiscum


cod.
.

fabuler.

428 Pa. 429 nos add. Rcis 431 x\g c\&m Botlie 430 hic] /or^. hac 433 quaeres cod. 436 Dicaeae (AiKaiq) Spengcl [iiieliiis -ce-, /// prehendo iniuria Glycerae Parens dicerecorf. pio praehendo cf.v. 808) 438 a dice testu non est (e) cod. {cf. Isid. etyiii. 5, 26, 10) 'AyXvnfjS es tu, non yXvKtia et Ha&pcr corr. Spengel dicat ei et cod. non del. Ital. 442 [non] facis cod. 439 ne add. Ritsclil uenio B^ inaudiui id vid. cod. {B^ 11. I.) 443 etcastor B^ fabulem cod.'cf. ^li^-foii. rectc (corr. B-)
[tu] hunc 427 hunc Pylades metuo Ribbcck {et in 429 Sc. quid
(]

pro

hiiiic tu)

Pa. enim)

'

'

'

MILES GLORIOSVS
abeo.
Sc. abire

II.

non sinam

te.

Vu.

niitte.

Sc. nianufestaria's.

445

non omitto.
nisi

Ph. at iam crepabunt


Sc.
(luid,

niihi nianus,

malae

tibi,

35

nie

omittis.

malum, astas? quin

retines

altrinsecus?

Pa.

nil

an

ista

moror negotiosum mihi esse tergum. qui scio non sit Philocomasium atque alia eius similis siet?

Ph. mittis

me an non
ibis,

mittis ?

Sc.

immo

ui

atque inuitam
ingratiis,

450

nisi

uoluntate

rapiam

te

domum.

Ph. hosticum hoc 40


mihi

domiciHum

est,

Athenis domus

est atcjue erus

ego istam

domum
neque moror neque uos
Sc.
tjui

humines

sitis

noui neque
das

scio.

lege agito

te

nusquam

mittanij

nisi

firmatam
fidem

te

huC;

si

omiscro, intro ituram.

Ph.

ui

me

cogis, quis-

quis

es.

455 do lidem,
Sc.

si

omittis, isto nie intro ituram


!

quo

iubes.

45

ecce omitto

Ph.

at

ego abeo missa.

Sc.

muHebri
fecit fide.

Pa. Sceledre, manibus amisisti praedam.

tam

east

quam
potis

nostra eriHs concubina.


Sc. quid faciam
?

uin tu facere hoc strenue

Pa. ecfer mihi machaerani huc intus.


Sc. quid facies ea ?

460 Pa. intro

rumpam
:

recta in aedis

quenKjue

liic

intus uidero
:

:,o

445 iam cr. mihi Bo//ie 444 m. es Ri/^c/i/ m. rcs est cod. (v. 3^ iam cr. citm mihi /// iiiai,!^. oddi/o, 11/ vid. cod. (mihi aii/c iam B, oiii. qui detencs (-tin- F-^) ccd. PtD) ^46 quin retines Pyladcs vcl sit (^i/u cod.) 449 quid te tenes B-) 448 vel istaec uita cod. inuitam I/nl. 450 uoluntatc ibis Caiiicrarius uoluplate cod. (ost-) hostium 45' ^st hosticum Li/ysiiis (-em B ibi cod. Atticis Lco -Sc. at crus <hic> Ri/sclil domicilium P^^,for/. rec/e feci (fi') w/ fecisti 456 vcl?.\. mul. 452 q. s. h. Giiic/iis east (pzT>B-) cod. egisti Scyffcrt 457 Sceledre <e) Flcckeisfii quam potis Cainerariiis ea sique ampotis cod. yW. i, p. 20)
:


II.

T.

MACCI PLAVTI
eum
ego optruncabo extempulo.

cum Philocomasio
Sc.

osculantem,

uisanest ea esse?

Pa.

immo

edepol plane

east.

Sc.

sed quo
dissimulabat
!

modo
iam
erit.

Pa. abi,

machaeram huc

ecfer.

Sc.

faxo hic

Pa. neque eques neque pedes profectost quisquani tanla

audacia
55 qui

aeque

faciat confidenter

quicquam quam mulier

facit.

465

ut utrubique orationem docte diuisit suam,

ut subUnitur os custodi cauto, conseruo


nimi' beat

meo

quod commeatus

transtinet trans parieteni

Sc. heus, Palaestrio,

machaera

nihil opust.

Pa. quid iam aut quid est

? ?
?

60 Sc.

domi eccam erilem concubinam.


tibi

Pa. quid,
Sc.

domi

470

in lecto cubat.

Pa. edepol ne tu
Sc. quid

malam rem

repperisti, ut praedicas.

iam?

Pa. quia hanc attingere ausu's mulierem

hinc ex proxumo.
Sc.

magis hercle

metuo.

Pa. sed

numquam quisquam
faciet

quin soror

istaec

sit

gemina huius
si

65 Sc.

id

quidem palam
ut perirem,
:

est

eam pol tu osculantem hic uideras. eam esse, ut dicis; quid propius fuit
?

475

quam

elocutus essem ero

Pa. ergo,
loqui.

si

sapis,

mussitabis

plus oportet scire seruom


te,

quam

ego abeo a

ne quid tecum

consili

commisceam,
:

mulieris 461 obstriincabo \me'] B^ 465 mulier facit Lticlis taciunt cod. diuisit suam Liic. 466 ductae cod. (coyr. B'-) vi.v ducit in Mitelley. diuit uttuam {P^^) vel du it intuam (5') cod. cuuiam subl. osl subliniturus {cort: B'^) 467 acccdil (custodi ut B-) stodiit 469 aut quid est] haud quid [opus] est 472 hinc cxl hic in 474 ista sit 473 qui germana pio It, /. e. Idj 476 locutus 478 475 Et
:

a om.

MILKS OLORIOSVS
atque apud hunc ero uicinum
;

II.

tuae mihi turbae non placcnt.


:

480 eru'

si

ucniet,

si

me

quaeret, hic ero


S

hinc

me
M

arcessito.-

70

SC K
Sc.

I,

K D R V
ille

PER
erili

P L KCT O

K X V S

vi

Satin abiit

neque

negotio

non seruitutem seruiat? quidem hic nunc intus est in acdibus, nam egomet cubantem eam modo offendi donii. 485 certum est nunc opseruationi operam dare. Pk. non hercle hisce homines me marem, sed fcminam
plus curat, quasi
certo
illa

uicini rentur esse serui militis


ita

me

kidificant.

quae

heri

meamne hic inuitam hospitam, huc Athenis cum hospite aduenit meo,
et ludificatam,
!

490 tractatam

ingenuam

et

hberam

10

Sc. perii hercle

hic

ad

me

recta habet rectam uiam.

metuo illaec mihi res ne malo magno fuat, quantum hunc audiui facere uerborum senem. tun, Sceledre, hic, scelerum Pe. accedam ad hominem.
caput,

495 meani lildificauisti hospitam ante aedis modo ? Pe. ego auscultem Sc. uicine, ausculta quaeso.
Sc.

"6
tibi ?

[exjpurgare uolo me.

Pe. tun ted e.xpurges mihi,


?

qui facinus tantum tamque indignum feceris

an quia latrocinamini, arbitramini


500 quiduis licere facere uobis, uerbero
Sc.
?

20

licetne

1'k.

at ita

me

di deaeciue cMiines

ament

hinc] liic 480 quaerit P piu -rL-t ?; 479 ero oiii. 481 erile negotium codd. (i. 9,', fort. irc/e, qiiaiKjiiam ueqiie erile eri rcm, negotium Rcdslob {Litcr. CciitralU. iiequc erile negot- placet 482 scruitutc codd. 1895, p. 1762-: cri hilo negotium Lco offen484 ego et cubantem ea domo 483 quidem illa hospi inuita {cf. 490') dain 488 mea fme C) mane
:

iit

vid.

491 r. h. recta uia h'bera 497 c.x ifort. cx E. iwta pcrsoiiac, ortiim) sechtsi, naiii expiirgar' vix fereiidinii, iicqtie cxpurtc ita codd.) cxpuriges {del. mihi) Expurigare garc uolo placet Ritscld 501-38 deest
'
. .

P P

ii.c.

hospitam?)

490

tractata et hidificata

ingcnua ct


II.

vi
nisi

T.

MACCI PLAVTI
te

mihi supplicium uirgarum de

datur

25

30

longum diutinumque, a mani ad uesperum, quod meas confregisti imbricis et tegulas^ ibi dum condignam te sectatu's simiam, quodque inde inspectauisti meum apud me hospitem amplexum amicam, quom osculabatur, suam, quodq' concubinam erilem insimulare ausus es probri pudicam meque summi flagiti, tum quod tractauisti hospitam ante aedis meas nisi mihi suppHcium stimuleum de (te) datur, dedecoris pleniorem erum faciam tuom quam magno uento plenumst undarum mare.
:

505

510

Sc. ita
35

sum

coactus, Periplectomene; ut nesciam

utrum

me

(ex)postulare priu'

tecum aequiustistast,

515

nisi (si) istaec

non

est

haec neque (haec)


uidetur aequius
:

mihi

med

expurgare haec

tibi

sicut etiam
itast ista

nunc nescio quid uiderim


est.

huiius simiUs nostrai tua,

40 siquidem

non eadem
?

Pe. uise ad

me

intro,

iam

scies.

520

Sc. Hcetne

Pe. quin

te

iubeo

et placide noscita.

Sc. ita facere

certum

est.

Pe. heus, Philocomasium, cito

transcurre curriculo ad nos, ita negotiumst.


post,

quando

exierit Sceledrus a nobis, cito

45 transcurrito ad uos

rusum curriculo domum.


infuscauerit.
foris.

525

nunc pol ego metuo ne quid si hic non uidebit muHerem

aperitur

503 longumque Luc. Mtieller, ciii diu502 uirgeum Gnietits diutinum usque Rcdslob tinum displicet 505 sectaris codd. 510 meam Seivii ad Georg. 4, 296 507 amplexam Bct/ie te ndd. Laiiiliiiiiis Leo 513 511 mihi Lainbiiiiis t\hi cod. aequiost nii aequomst uentum cod. {corr. B'^) 515 exp. Ritschl P/iil. 26. 29O iiicert. P (aequumst P^d^ aequo sit B^) {c/. Joiirii. utrum me postulare prius (ut satis duis, an ueniam ut des orarc) liaec add. 516 si add. Acidaliiis tecum aequom siet f?) Lco 521 quin Ritschl 517 vel me {ita P^^B- mea /^') expurigare (ei) Ritschl {cf. Sjogreii Part. Copiil.' et] Lipsitis: [ne]quin cod. negotiis cod. (-tiust B'-') 523 transcurrcrc cod. (corr. B'') P- 85^ ^'21 fobis cod. corr. B'-) {E pro R)
:
:

'


MILES GLORIOSVS
Sc.
IT.

vi

pro di inmortales

similiorem

muHerem
sit

529-30 magi'que eandem, ut pote quae non

eadem, non reor

deos

fiicere possc.
?

Pk. quid nunc?


eanest
?

Sc.

commcrui malum. 50
non
est ea.

Pe. quid igitur

Sc.

etsi east,

Pe. uidistin istam

Sc.

uidi et illam et hospitem

complexam atque osculantem.


535 Pe. uin scire plane
?

Pe. eanest?

Sc.

nescio.

Sc. cupio.

Pe. abi intro ad uos


Sc. licet,

domum.
55

continuo, uide sitne istaec uostra intus.

pulchre admonuisti.
Pe.

iam ego ad

te exibo foras.

numquam
eccum

edepol
et

hominem quemquam
Sc.

ludificarier

magis facete uidi


540 sed

magi' miris modis.

egreditur.

Periplectomene,

te

opsecro
60
inscitiac

per deos atque homines perque stultitiam

meam

perque tua genua

Pe. quid opsecras

meae
545

et stultitiae ignoscas.

me ? Sc. nunc demum scio

nie fuisse excordem, caecum, incogitabilem.

nam Philocomasium eccam


uidistin

intus.

Pe. (^uid nunc, furcifcr

Sc.
et

ambas ? Sc. uidi. Pe. erum exhibeas uolo. meruisse equidem me maxumum fateor malum
;

65

550

me hospitae aio iniuriam meam esse erilem concubinam censui, quoi me custodem crus addidit milcs meus. nam ex uno puteo similior numquam potis
tuae fecisse

sed

aqua aquai sumi quam haec


529, 530 no
sit

est atcjuc ista hospita.


reo cocL {corr. B-] 53 aest cod. {corr. B^) 533 cod. luceii. {B) an iam ^/>willam ?,

cod.

{corr.

conmcru
istam]

cod. (corr.

B-)
iP'^'^)
ait

B' 532

etsi

iifriiiii

istam

eam

abit cod. {corr. 535 uim cod. {coir. B^) 534 complexum Acidaliiis iv. 3 B-) 536 uostra Bof/ic [domum] uostra cod. {cxv.525; vel magc m. 539 acccdit A [si] iam cod. (iv. 3 537 iam Ifal. 54= gea P ^pio gCa. t.e. gcnua 541 stultitia mea P ^corr. B-) 544 cxcordc P uorr B^ 543 dcmum] dem P {corr. B') i. 4 54^ \ idisti P 545 quis nunc P ycorr. B-) {pro quinnunc /^ 548 fccissct P <w/-. faciorP 547 equidem me] tequideme 551^^0/(^0/7. alo iniuria /'^fom F^ hospitiae^ B-") r? pro \\o) potest A 552 ^^^A atquam P pro acqua. JB^ acque --/'/>" aquai i-ae; J;"'""^''' vnigari foriiia) {corr. B') atquem histham '/. e. istam ;// vid. P con: B ) {corr. B"^
:

<

IT. vi

r.

MACCI PLAVTI
per impluuium

et nie
fateor.

despexe ad

te

tuom
?

Pe. quidni fateare ego quod uiderim

et ibi

osculantem

meum

hospitem

cum

ista

hospita

555

75 uidisti ?

Sc. uidi (qur

negem quod uiderim?),

80

me uidisse censui. me hominem esse omnium minimi preti, si ego me sciente paterer uicino meo eam fferi apud me tam insignite iniuriam ? Sc. nunc demum a me insipienter factum esse arbitror quom rem cognosco at non malitiose tamen feci. Pk. immo indigne nam hominem seruom suos
sed Philocomasium
Pe. ratu'n
istic
;

560

domitos habere oportet oculos


orationemque.
Sc. ego(ne)
si

et

post

manus hunc diem

565

85 muttiuero, etiam

quod egomet
:

certo sciam,
;

dato excruciandum me egomet me dedam tibi nunc hoc mi ignosce quaeso. Pe. uincam animum meum,

ne malitiose factum id esse aps

te arbitrer.

ignoscam

tibi istuc.
si

Sc. at tibi di faciant


te di

bene

570

90 Pe. ne tu hercle,

ament^ Hnguam comprimes,

posthac etiam illud quod scies nesciueris

nec uideris quod uideris.


ita

Sc.

bene me mones,
?

facere certum est.

sed satine oratu's

Pe. abi.

Sc.

numquid nunc

aliud

me

uis?

Pe. ne

me

noueris.

575

fatear et ego 554 ni] nunc \e.\.'\P{&\. idritiuqiie dcl. B''' uidefateare ergo v/.v fatcaris ego rit P(ro;-r. ^'^) 557 uidisset P(ro;v-. i?'-) 555, 556 o;;/. Pfiii. 11) minimum Pi^corr. B-) praetei tit vid. 558 me istic 559 scientem patere P(for/'. B-') 560 eam] emP{corr. B-) {vi.v atttiqiia /oi'nt:i) itam iniuria (corr. B-) insignitam {cf. 569)

553 meo

despexi

P
:

{corr.

B^)

561 a
arbitro
:

me

Ital.

me

[tam]

{cf.

v.

560)

me

P P

{om. a) seruo

P^d

fort.

recte

565 huc {corr. B-) 566 ego mes {B^) vcl ego me (PCD) p (forr. B-) scio A 567 dato excruciatum me ego medidam (egomet dedam B'^) tibi P (pro -scl) (ignoscas Z?-) 568 ignoscam 569 malitiosum A {cf. 560^ (add. B^) 570 di oiti. 57 r 1^\ A amant P'^'1' conprimis P 571-2 vcl sic disfttigue compr. posthnc, et. 572 post haec 574 ita pacerc 573 nec] ne {corr. B-) certum esset fest B') satine oratus abit P
icorr. B'^)

seruos

563 homine

{corr.

B'-)

suo

P {corr.

B'')


MILES (ILORIOSVS
Sc. dedit hic mihi uerba.
fecit

; :

II.

vi

(luani

benigne gratiam

^5

ne iratus esset

scio quani reni gerat

ut, niiles

quoni extemplo a foro adueniat

domum,
scio.

domi comprehendar. 580 me habent uenalem

una
:

hic et Palaestrio

sensi et

iam dudum

numquam nam iam ahquo aufugiam et nie occultabo aliquot dum haec consilescunt turbae atque irae leniunt. nam uni satis populo inpio merui mali.
585

hercle ex ista nassa ego hodie escam petam


dies,

'oo

uerum tamendem quidquid


Pe. ilHc hinc apscessit.

est,

ibo hinc

domum.
'05

sat

edepol certo scio


:

occisam saepe sapere plus multo suem

quoin id adimatur ne id quod uidit uiderit? nam illius oculi atque aures atque opinio usque adhuc actum est probe 590 transfugere ad nos.

nimium festiuam mulier operam praehibuit. redeo in senatum rusum nam Palaestrio
;

no
foris

domi nunc apud me


595 -tibo intro, ne,

est,

Sceledrus nunc autemst

frequens senatus poterit

nunc

haberier.
sortitae fuantt.

dum

apsum, multae

P^D) p {con: B"^) 577 socios qua (so dos qua 576 gratia P 582 hod. capetam P 581 massa P 579 comprehendatP 5' uni
[aut] aliquot

584 583 leuiunt B'') (iv. 3) hic P {corr. B-) 585 tamen deme (i. e. de me ^) P 59 quod in P (quod ei B-) S88 quoin id EMeck quin id A 591 festiuam Guhehmus actum] tum A fcorr. B"-) adhunc peribunt P 592 senatu ^ opera festiua cocicf. ^^^'.^u* ap. me pot. n hab. tiirbatiinP, freq. sen. scel. n. autem foras dom. n.

P {corr.

nunc

(iv q) septenar.

) S9S ibol/or/. i: vixdelend. (intro multi (multis B") sortito fuam multae sortitae fjat alter sorti defuat Leo
'

introco

vi.v troc/,.

III.

T.

MACCI PLAVTI

ACTVS
III.
i

III

Periplectomenvs Palaestrio Plevsicles


Pa. Cohibete intra limen etiam uos parumper, Pleusicles,
sinite

me

priu' perspectare,

concilium quod habere uolumus.

ne uspiam insidiae sient nam opus est nunc tuto


loco

unde inimicus ne quis nostri spolia capiat consih'. nam bene consultum inconsultumst, si id inimicis usuist, neque potest quin, si id inimicis usuist, opsit tibi nam bene (consultum) consiHum surrupitur saepissume,
;

600

si

minu'

cum
si

cura aut cautela locu' loquendi lectus


resciuere inimici

est.

quippe
10

qui,
tibi

consihum tuom,
et constringunt

tuopte

consiHo occludunt

Hnguam

manus

605

atque eadem quae

ilHs uoluisti facere, ihi faciunt tibi.

sed speculabor nequis aut hinc aut ab laeua aut a dextera


nostro consiHo uenator adsit
steriHs hinc prospectus
15

cum

auritis plagis.

euocabo.

usque ad ultumamst plateam probe. heus Periplectomene et Pleusicles, progredimini 610


!

Pe. ecce nos

tibi

oboedientes.

Pa. facilest imperium in


bonis.

sed uolo

scire,

eodem consiHo quod


.

intus meditati

sumus

597 perspectari PCD prospectare B 598 nunc oin. 599 nequi A nostris (-ra B^^ P ut vid. captat A (T pro I) scquitnr tn unde inimicus nequis nostra spolia capiat auribus {haec atit retractatoris stmt ant e.v tina ghssa auribus orta^ 600 est oin. inimicis usuist Ritschl jnimjcusuist A inimicis usus 601 quin si id qui nisi P tibi Andaliits mihi (A n. /.) 6oa, 603 retrndatoris cssc crcdit Weise 602 consultum add. Bothe (iii. i) 603 aut ratalisros P (v. 9, i) lectum (?-us 5') 604 quippe qui Tyrrell quippe hi A quippe scire siuere (i. 5) suu-n P 606 illi om. P (?/>ro faciunt i) 607 nequis suspectum {A n. 1.) aut hincl hinc Studeiuimd (etiam A T) aut "^cd ab la' ].' a 1. auta d.] aut d. B 609 ultumam plateamstP (c/. Merc. 330) 612-80 deest A

'

'

MILES GLORIOSVS
gerimus rcm
?

III.

Pk. magis non potest esse ad rem


Pa.

utibile.

limmot
mihi
?

(luid tibi, Plcusicles

Pl. quodn' uobis placeat, displiccat

615 quis

homo
pol

sit

magis meu' quam tu's?


facere.

Pa. loquere lepide 20


et

commode.

Pe.

ita

dccct hunc

Pi..

at

hoc

me

facinus

meumque
Pl.

cor corpusque cruciat.

miserum macerat Pe. quid id est quod


cruciat
?

cedo.

me
te

tibi istiic aetatis

homini facinora puerilia

obicere neque te decora neque tuis uirtutibus

620 ea

expetere ex opibus
ire

summis mei honoris

gratia

25

mihique amanti

opitulatum atque ea te facere facinora

istaec aetas fugere facta magi' quam sectari solet eam pudet me tibi in senecta obicere sollicitudinem. Pa. nouo modo tu homo amas, siquidem te quicquam quod

quae

faxis

pudet

625 nihil amas, umbra es amantis magi' quam amator, Pleusicles. 30 Pl. hancine aetatem exercere mei amoris gratia ? Pe. quid ais tu ? itane tibi ego uideor oppido Accherunticus ?

tam

capularis ?

tamne

tibi

diu uideor uitam uiuere

nam equidem hau sum annos

natus praeter quinquaginta


et (juattuof,

630 clare oculis uideo, pernix sum pedibus, manibus mobilis. Pa. si albicapillus hic, uidetur neutiquam ab ingenio senex.

35

immo in mitiov. 614 Pcn 613 ad rem non potest esse P^d 6i6 hvLncItal. hanc roa'. imo) scri/t. competui. per modo ( fort. 617 cedo Camerarius ced P miseram B\ unde misere Boilie 620 A 619 o. atque 5', ttnde o. ac neque Ribbeck ut vid. mei Pylades mihi cod. {J>ro ex Bothe [te] ex cod. (ii. a) Riiscid vtl sic frorr. iJ^ 624 taxis corf. 622, 625 w/ mage mi?) 625 amantis Niemeyer: amantum pudet. distingue amas 626 mei Ital. me cod. pro med^ (mci)me cod. {cf. 253, 385) Aonn 4 627 tu itane] totam pro tu ? tam;) codd. Lindemann 629 628 tamine cod. (antiquafortftal) uitam Cameranus uita cod. 630 manibus pedibusrorf.: trai. natus annos <ro^.: trai. Camerarius inx senexst 631 ab codd. Nonii g ibi cod. Guietus (ii. I, p. 37)
.
:

III.

T,

MACCI PLAVTI
sibi

inest in

hoc emussitata sua

ingenua indoles.

Pl. pol id

40

quidem experior ita esse ut praedicas, Palaestrio nam benignitas quidem huiius oppido adulescentuHst. Pe. immo, hospes, magi' quom periclum facies, magi' nosces 635

meam
comitatem erga
Pe. ut apud te
te

amantem.

Pl. quid opus nota noscere


-titast foris
:

?
;

exemplum experiundi habeas, ne

nam
et

nisi

qui ipse amauit aegre amantis ingenium inspicit

45

nequedum

ego amoris aUquantum habeo umorisque etiam in corpore 639-40 exarui ex amoenis rebus et uoluptariis.

uel cauillator facetus uel conuiua

item ero neque ego oblocutor

commodus sum alteri in conuiuio


conuiuas

incommoditate apstinere

me apud

commodo
645
est oratio
:

commemini
io et

et

meam

orationis iustam partem persequi

meam

partem itidem tacere,

quom aHena

minime
post

sputator, screator sum, itidem

Ephesi sum natus, non enim in ApuHs

minime mucidus non sum


;

Animula.
Pa. o lepidum semisenem,
si

quas memorat uirtutes habet,


!

atque equidem plane educatum in nutricatu Venerio 55 Pe. plus dabo quam praedicabo ex me uenustatis tibi. neque ego limquam aHenum scortum subigito in conuiuio
634 adolescentules (-le P^OB'^) cod. con. Cameranus -la est Leo mea cod. mage 636 comitatem erga 635 vel mage ante 637 talem vel opiist comitante merce cod. Camerarius senteniiam intercidisse comecit Ritschl nam ipsum amasse oportet, si ne itas] amanti ire opitulatum uoles 637 te B- om. cod.
: :
. .

650

g'

negis
{rf.

P^^

{p''o neitas,

i.

e.

ego om. B 643 idem Ussing 644 conuiuias cod. (corr. B"-) meam quomodo cod. commodos Mttellcr 645 commeminit cod. 646 taceret cod. 647 (?) Leo: meae cod.., S(?rf me(ae) displicct Animula Sc/iol. Virg. 648 minimis {corr. B'') putatur scrahator cod. .So//ze Animulae Sn'o/)/)/5: 649 G.2, 134: in imulacorf. Animulas uirtutis Scittaritts semisemne (semine B) cod. semisenem Ital. Bentlry corr. eductum cod. vel quidem cod. ur tuis 650 subigito[m] in (s. mi in B'^) 652 numquam Merida umquam cod.

ad 869)

638
cod.
:

nisi

vi.x ne bitas foras neitas corr. negitas?) Gruterus ipsi cod. ut vid. 639, 640
:

....
: :

[me] etiam

me

dcl. Ital.
)

oblecutor (obliuiscori?
:

cod. {coir. B"^)

cod.

{cf.

ad

vv. 323, 784)

; :

MILES GLORIOSVS

III.

neque praeripio pulpamentum necjue praeuorto poculum neque per uinum umquam ex me exoritur discidium in conuiuio
si

655

quis ibi est odiosus, abeo

domum, sermonem

segrego
60

Venerem, amorem amoenitatemque accubans exerceo. Pa. tu quidem edepol omnis moris ad uenustatem tuicett cedo tris mi homines aurichalco contra cum istis moribus. Pl. at quidem iUuc aetatis qui sit non inuenies alterum 660 lepidiorem ad omnis res nec qui amicus amico sit magis.
Pe. tute
ita

me

ut fateare faciam esse adulescentem moribus,


tibi res

65

apud omnis comparebo


erit tibi
?

benefactis frequenS.
?

opu'ne

aduocato

tristi,

iracundo

ecce
est

me

opu'ne leni

leniorem dices

quam mutum

mare
tibi
;

665 liquidiusculusque ero


uel hilarissumum

quam uentus

est fauonius. 70

conuiuam hinc indidem expromam

uel primarium parasitum atque opsonatorem optumum tum ad saltandum non cinaedus malacus aequest atque ego.

Pa. quid ad

illas artis optassis, si

optio eueniat

tibi ?

670 Pl. huius pro meritis ut


tibique, quibu'
at tibi tanto

referri pariter possit gratia,

nunc me esse experior summae

sollicitudini. 75

nam in
in

sumptui esse mihi molestumst. Pe. morus e.s. mala uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est,
est

bono hospite atque amico quaestus

quod sumitur

in oni. B 654 mea cod. 653 copulum cod. {corr. B-) (ii. 7) 656 amoram amonitatem quae fort. ibist o. 655 odiosus est B uacet uenustatc PCD accubas cod. {corr. B"-) 657 w/moris uiget {vi.x facit) moris (noni. siiii;?) B: uiges Z)^ fni. tuus 658 contra cum i?- conuigcnt Ribbeck tui {Camerarins) 660 nec [magisj quid {corr. B amicus tramtum cod. (t pro c) 66r fateare amicos sint (corr. B') magis cod. (ii. 2) corr. Kal. 662 bona adulescente cod. {corr. B') Ital.: fatear et cod. 664 dicis corf. 663 tris furacundo cod. corr. D-) factis cod. 666 conuiuium hinc indidam cod. corr. Jial., {pro -es? i. 3) antque 668 sallandum Noniiis 5 salutandum cod. CainerariiiS at tillas cod. ( pro at liias, i.e. ad ..) cod. icorr. B^) 669 qui B 670 huic con: Canmariiis optissi cod. (optassi B-) {corr. B'') 6^1 essctexpcno cod. (corr. B-) referet cod. {corr. B^) Guietus 673 sumas Canierarius sumal 672 esl est cod. {.\oforf. recte) cod. 674 quaetus cod. {corr. D'^)
^
: . .
.

'

III.

T.

MACCI PLAVTI

et

quod

in dinis rebus
est te

80

deum uirtute
es,

sumas sumpti sapienti lucrost. 675 unde hospitio accipiam apud me comiter
:

bibe,

animo opsequere mecum atque onera

te hilari-

tudine.
liberae sunt aedes, liber

sum autem ego

me
;

uolo uiuere.

nam
licuit

mihi,

deum

uirtute dicam, propter diuitias

meas
680

85

uxorem dotatam genere summo ducere sed nolo mi oblatratricem in aedis intro mittere. Pa. qur non uis ? nam procreare liberos lepidumst opus.
tete, id

Pe. hercle uero liberum esse Pa.


tii

multo

lepidiust.

90

homo et alteri sapienter potis es consulere et tibi. Pe. nam bona uxor suaue ductust, si sit usquam gentium ubi ea possit inueniri uerum egone eam ducam domum quae mihi numquam hoc dicat eme, mi uir, lanam, und'
;
'

685

tibi

pallium

malacum

et

caHdum

conficiatur tunicaeque hibernae bonae,

ne algeas hac hieme' (hoc

numquam uerbum

ex uxore
audias),

uerum
95 dicat
'

priu'

quam
uir,

galli

cantent quae

me

da,

mi

calendis

meam

qui

somno suscitet, matrem moenerem,


e

690

da qui faciam condimenta, da quod dem quinquatrubus


675 dinis
(J.r.

diuinis
:

ita cod.)

siispectum
:

sumat

Gortz, Schoell
:

sumpti Goetz, Schoell sumptu cod. (-tus B") del. Camerarius sump676 te kicrumst Leo (cf. Merc. 553) tumst {del. sumas) Ritschl unde Haitpt eundem codd. Nonii ^i^ tasenunde cod. (? ii. 4 cf. comicomitascorf. {J>ro comM, accipiem cod. [vi.v antiqna fornia) tas infra) hilaritus me hilaritudine Nonius 120 i. e. -ter) 677 est cod. (hilarissime B) cod. 678 ego me u. scripsi egomet uuolo cod. uiuere Haupt libere ego mei u. Leo ego et u. Seyffert (v. 10) 679 Hberum autem ego me uolo uiuere Lorens cod. (bibere B"^) introducere A {cf. 680) 681 accedit A uirtutern cod. [corr. .S^) onus lepidumst lepidus sonus P (lepidissimumst B'^) 682 w/Pl. 684 est P (corr. est lepidius Lipsius 683 tete om. 686 B'), A n. l. 685 sua dediictust situs quam P (i. 5 iii. 3) 688 ianam A tanam P possi (possim B) 687 lanam Ital. 691 {corr. 5^) mihi bernae 690 e om. P malamcum 692 faciam Ritschl: faciat P,fort. recte munerem A uenerit condimenta, da Ritscht: condiat da (dan P^^, /iro da ?) (A n. l.) {corr. B~) det v, p. 106) (cf. Rud. 574 uesti/ro uestimenti
:

MILES GLORIOSVS
praecantrici, coniectrici, hariolae atque haruspicae
flagitiumst
si

III.

nihil niittctur

695 tum

plicatricem clementer

quae supercilio spicit non potest quin moencrem

iam pridem, quia

nihil apstulerit, suscenset ceriaria

loc
sibi
;

tum

opstetrix expostulauit

mecum, parum missum

quid? nutrici non missuru's quicquam quae uernas


haec atque huiius simiHa
700
alia

alit?'

damna multa mulierum


quae huius
hercle
similis

me

uxore prohibent,

mihi

sermones
sera[n]t.

Pa. di

tibi propitii sunt,

nam

si

istam semel amiseris 105

libertatem,

hau

facile in

Pl. at

illa

laus est,

eundem rusum restitues locum. magno in genere et in diuitiis maxumis

Hberos
705 Pe.

hominem

educare, generi

monumentum

et sibi.
sit

quando habeo multos cognatos, quid opu'


et fortunate

mihi
?

hberis

nunc bene uiuo

atque ut uolo atque animo ut


lubet.

no

mea bona mea


i

niorti cognatis

didam, inter eos partiam.


uisent quid agam, ecquid uelim.

apud me aderunt, me curabunt,

priu'

quam

lucet adsunt, rogitant noctu ut

somnum

ceperim.

710 eos pro Hberis habebo qui mihi mittunt munera.


/>;o j) crct ri'cj A conlectrici P 693 precatrici B^ et fo)i. P A patri694 si om. A (iii. i) 695 plicatricem Sindenmiid: pliCat mun codd. quin {i(a S^ 1 hinc quam P {pro hinc qui?) cam P 698 quid quii P 6g6 ceraria P 697 obstrex P {coir. B'^ (/)raquit?) 699 huiius vi.v toleiaiidunt horum Rilschl {rf.v. 700) sermones serat Laiitiiiius proliibenti P simile B 700 vcl nied sermones serantyi sermoniserant P ypro scrmonis s. ?i 701 sunt rcstituis ista P om. A hercle nam P 702 in [te^ P (iv. 2) /-" A uocum viocumfi-) 704 homines .^ (^i. 9) 703 ir/ illaec est Rilscltl, fit P: om. A educaret P corr. B705 sit Ilal. fortunato P Goetz liberis o;;;. A 706 et^ ei P corr. B") 707 Meam atquamanimo ut lubet /-*: atque [utl animo ut uolet .<4 partim P 708 li P dicam P cognatim P Pxcoir.D"^, ecquid Ilal.: uisant uisam B) P ederunt P {pro ii) hi A ueiint -it P^^ P ut vtd. hic quid P 709 somnium P quid A cacperiam P 710 habeo quam mittunt P
1
:

: ;

III.

T.
:

MACCI PLAVTI
quam
sibi,

115 sacruficant

dant inde partem mihi maiorem


;

abducunt ad exta
ille

me ad

se

ad prandium, ad cenam
uocant

minimum qui misit mihi. illi inter se certant donis, egomet mecum mussito bona mea inhiant, me certatim nutricant et munerant
miserrumum
se retur
:

715

i2oPa. nimi' bona ratione nimiumque ad


et tibi

te

et

tuam uitam
uides
:

sunt gemini et trigemini,


si

si

te

bene habes,

fihi.
:

Pe. pol

habuissem,

sati'

cepissem miseriarum e Hberis


:

continuo excruciarer animi

si ei fort'

fuisset febris,

719-20

censerem emori
12.-,

cecidissetue ebrius aut de equo uspiam,

metuerem ne

ibi diffregisset

crura aut ceruices

sibi.

Pl. huic homini

dignum

est diuitias esse et diu

uitam

dari,
est.

qui et rem seruat et se bene habet suisque amicis usui Pa. o lepidum caput
!

ita

me

di

deaeque ament, aequom 725


fuit

deos parauisse uno exemplo ne omnes uitam uiuerent


130 sicuti merci

pretium

statuit qui est

probus agoranomus
pro uirtute ut ueneat,

quae probast mers, pretium

ei statuit,

quae inprobast, pro mercis uitio dominum pretio pauperet, itidem diiios dispertisse uitam humanam aequom fuit
(dent P^^, dus B) (corr. B'^) 711 dant per compend. script. in {con: uocat 712 ad se ad ad se /- (corr. B'') B'^) 714 ego et mucum (mecum B'^) 715 me otii. nutricunt et munera P ( ra pro -ra, t. e. rant v, p. io6'i 716 tua sapis Mueller {Rliein. multam P (L pro I v, p. 76) habes Mus 54. 399). sed cf. Wcb r {Philol. 57, 231) 717 triticemini (tricemini 5habet filia A 718 habuisset s. cepisse P vel (corr. B^) e om. P forti, vix forte (? iii. 11) 719. 720 om. dequo suspiam P 722 defr. 721 cecidissetne yiP: corr. Ritschl (corr. B"^) dare codd, aut ad esset d. 723 vel Pa. L pro I, e pro e, (pro -rei ?) usui est] uule 724 se] qui (corr. B'^) media eaeque amet i. e. est) 726 725 vel Pl.

730

malorem

P
:

P P
:

parauisset
statuit

ei qui est , 727-9 vel sicut quae inproba est inprobast 0111. eis statuis pro uirtute ut neuiant codd. Noiiii ^i^ (iii. 11, p. 50) i-pS ueniat P: neuiant codd. Nonii 729 pauper erit P: pauperat codd. Nonti 157 730 disperdisset P
.

om. P merspretium

unouno A mers pretium

MILES GLORIOSVS
qui lepide ingeniatus esset, uitam qui inprobi essent et scelesti,
si
is

III.

ei

longinquam

darciit,
cito.

adimerent animam

135

hoc parauissent,

et

homines essent minu'

niulti mali

et

minus audacter scelesta facerent

facta, et postea,

735 qui homines probi essent, esset is annona uilior. Pe. qui deorum consilia culpet stultus inscitusque
qiiique eos uituperet.

sit,

nunc [iam]

istis

rebus desisti decet.

140

nunc uolo opsonare, ut, hospes, tua te ex uirtute et mea meae domi accipiam benigne, lepide et lepidis uictibus. 740 Pl. nihil me paenitet iam quanto sumptui fuerim tibi nam hospes nullus tam in amici hospitium deuorti potest (juin, ubi triduom continuom fuerit, iam odiosus siet uerum ubi dies decem continuos sit, east 6diorum Ilias tam etsi dominus non inuitus patitur, serui murmurant.
:

145

745 Pe. seruiendae seruituti ego seruos instruxi mihi, hospes, non qui mi imperarent quibu'ue ego essem

ob:

noxius
si
illis

aegrest mihi id

quod uolup

est,

meo

remigio rem 150


gerunt,

quod odiost faciundumst cum malo atque ingratiis. Pi.. si certumst nunc, quod occepi, opsonatum pergam.
tamen
id
tibi,

750

commodulum

opsona, ne magno sumptu

mihi iiuiduis sat


est.

ei om. P 732 i. estet (est P^d^ sunt et 731 ingenuatus adhimerant (-ent B'-utvid.) scaeles hisus (scaelesti his JB^i P hominis esset animum A B-) P 733 parauisset P {lori: B-) insictusqueP 736 concilia culpe P (eet)P 734 faceret P isti P iam oin. A 738 ut^ [uel ut til vid. 737 quidque P 740 quantum sumptiim P(iv. 3. p. 97) 739 demi P Vo/r. fi^) tibi] ihibi corr. Camerarius quanto sumptum P (-ptu P'^1 t. inimici P 743 iAe.xm:\\\\corr.X\\i\\ 741 hoc pis P uitus sit patitur 744 inuitus partitur^ c. ite astodorum illas -tem) -di pro seruitute {} murmurat P 745 seruienti 747 ^' introuxi P 746 inpararent quibus ego acssae o. P remigio P horem me uolupis quod iUius egressi mihi incit finicit B\ atqucm P/(/t/V/. 749 malum P gero P 748 odiose P 75 ne 750 88 (/trs/ ^/ certust, '.<. -tumst)

A A

certusP(/>/-o

magno

Ital.

nemo agnum

cod.

III.

T.

MACCI PLAVTI
amoues
?

Pe. quin tu istanc orationem hinc ueterem atque antiquam

155 proletario

sermone nunc quidem, hospes, utere


:

nam
'

160

quando accubuere, ubi cena adpositast, dicere hoc (sumpto) sumptu tanto nostra gratia ? insaniuisti hercle, nam idem hoc hominibus sat erat decem.' quod eorum caussa opsonatumst culpant et comedunt tamen. ut docte et perspecte Pa. fit pol illud ad illud exemplum.
i

solent,

quid opus

fuit

755

sapit

Pe. sed eidem homines

numquam

dicunt,

quamquam

ad:

positumst ampliter
'

iube illud demi

tolle

hanc patinam

remoue pernam, nil moror


;

aufer illam offam porcinam, probus hic conger frigidus(t),

760

remoue, abi aufer

'

165 sed procellunt sese

neminem eorum haec adseuerare audias^ [et procumbunt] in mensam dimidiati,

dum
Pa. bonu' bene ut malos descripsit mores
!

appetunt.

Pe. hau cen-

partem

dixi atque,

otium

rei si sit,

tensumam possum expromere.

Pa. igitur id quod agitur,

(ei)

hic

primum

praeuorti decet.
est

765

nunc hoc animum aduortite ambo.


170 Periplectomene

mihi opus

opera
tua,

nam

ego inueni lepidam sycophantiam

qui admutiletur miles usque caesariatus, atque uti

huic amanti ac Philocomasio hanc ecficiamus copiam,


752 [nam] pr. cod. {e.v v. 753") 753 accubueret cod. 754 sumpto 756 755 erant cod cod. illiic illuc perspecie culpante et cod. vel ad 758 757 concer forf. hac hinc \xxi\c\^2Lm B (vix interrogative) 761 763 cod. 762 postv. 777 repetitur talis sed (se) procumbunt in mcnsam se et procumbunt cod. dimidiati petunt sese in mensam Ritschl centesima ro^. (v. I) 763 descipsit (decepsit 5) fofl'. 764 reis '\si\\.cod. rei si sit Pylades 765 (ei) hic Botlie huic Scaligcr: ei rei Seyffert 768 usque Cainerariits que 767 lepidem cod. cod. 769 philocomasium cod. (v. g, p. 71)

751 quan rod.


:

uerem

cod.

(iv.

3) addidi:

nam

del.

Bentley

{hospes) Camemrins

MILES GLORIOSVS
770 ut hic

IIL

eam abducat habeatque.

Pk. dari istanc rationem


uolo.

Pa. at ego mi anulum

dari istunc

tuom

uolo.

Pe.

quam
1

ad rem usui est? fabricarum dabo. mearum rationem igitur habebo, quando Pa. Pa. accipe a me rusum rationem doli Pe. utere, accipe. quam institui. Pe. perpurigatis damu' tibi ambo operam
auribus.

75

775 Pa. eru'


fuisse

meus

ita

magnus moechus mulierum

est ut

neminem
idem.
180

aeque neque futurum credo.

Pe. credo ego

istiic

formam suam itaque omnis se ultro sectari in Epheso memorat muUeres. Pe. edepol qui te de isto multi cupiunt nunc mentirier,
Pa. isque Alexandri praestare praedicat

780 sed ego

ita

esse ut dicis teneo pulchre.

proin, Palaestrio,

tam uerba confer maxume ad compendium. Pa. ecquam tu potis reperire forma lepida mulierem quoi facetiarum cor pectusque sit plenum et doli ?

quam

potis

185

Pe. ingenuamne an libertinam

Pa. aequi istuc facio^

dum

modo
785

eam des quae

sit

quaestuosa, quae alat corpus corpore;,


;

quoique sapiat pectus

nam

cor

non
sit

potest

quod nuUa
habet.

Pe. lautam uis an quae

nondum

lauta

Pa. sic con- 190


.sucidam,

quam lepidissumam

potis

quamque adulescentem maxume.

dare rod. (pro -rei ?) w/ nbeatque (ita cociA 770 abducit co</. 772 771 quam ad rem Camcrarius quamatre cod. ( pro quamatre) ratione cod. 774 institi Fleckeisen ijahrb. Class. Pliil. 67, 405) ambo damus tibi cod. trai. Flcckeisen vcl perpurgatis ita cod.) vel Pl. istunc cod. vcl Pl. 776 fuisse aeque Ital. fuisset atque cod. 778 omni 777 isque Lco itaque cod. (cf. v. 778) atque Ribbeck mentirier //n/. se cod. 779 nunc Acidalins: non cod. (vii. 2) 781 w/ potes 783 facetiarum mentier (metier PCD, cod.
: (
: :

cod.

corpusque cor pectusque Dziatzko fatiarum cod. Camcrariits cor corpusque Camerarius 784 ingenuumne l^anc liberPa. atque istuc facio^mTdum (faciundum B, scd cf. v. 652 tinam.
: : :
")

modo
787
sit

cod.

corr.

Ital.,

Lambimis

lautam

cod.

nam Ital. iam 788 quamquem (quamquam B) cod.


786
:

cod.

III.

T.

MACCI PLAVTI
meam
?

Pe. habeo eccillam

clientam, meretricem adulescen-

tulam.

sed quid ea usus est

Pa. ut ad te

eam iam deducas

790

domum
itaque
195 capite

eam huc ornatam adducas, ex matronarum modo,


compto,
crinis uittasque
:

habeat adsimuletque se
est.

tuam

esse

uxorem

ita

praecipiundum

Pl. erro

quam
prime
cata.

insistas uiam.

Pa. at

scietis.

sed ecqua ancillast iUi?

Pe.

est

Pa. ea quoque opus

est.

ita

praecipito muHeri atque an- 795


cillulae,

200

ut simulet se tuam esse uxorem et deperire hunc militem, quasique hu(n)c anulum faueae suae dederit, ea porro mihi,
militi ut

darem, quasique ego


uerberauit
*
!

rei

sim interpres.

Pe. audio.

ne

me surdum

si

audes, ego recte meis


*

auris ut
ei

(Pa.)

799^
et

dabo, (a) tua mi uxore dicam delatum

datum,
:

800

205 ut sese

ad eum conciHarem

ille

eiusmodi

est

cupiet miser,

qui nisi adulterio studiosus rei nuUi aHaest inprobus.

Pe. non potuit reperire,


lepidiores

si ipsi

Soli

quaerendas dares,
ego.

duas ad hanc rem

quam

habe animum

bonum.
789-91 praesto
est

A
P

789 clientam
(mel.

meam

meam
(vcl

clientameletricem
i.

forma

vulgaris)

A,

e.

pers. nota, ut)

initia

legimtur

ecquae)

vel illic

791 ex onu P 793 tuam] tam P prime cata Salniasius


:

meretricem A 790 aut A 792-804 versuian (i. e. 794 haecque


:

primicata P,

n.

l.
:

797 hunc Ital. 795 praecipito Saraceniis praecipio P, A n. 1. faueae suae Scaliger: famaesae fancille] (famose hoc AB: huc P<^D ancille B) P fiv i, p. 61), A n. l. 798 (ei> rei Ritsc/il 799 ueruerat uit fuerberauit B) si audis coci. esse arbitreris (ininio tu
:

uit

799* fort uerbera (imde cod. uerberatj arbitrere) sodes Seyffert (meas) (si in ei (cf. v. 800) versns desiit, propter homoeotel.) om. 800 (ei) dabo yi ^suppl. Auris utor Sevffcrt Auribus utor Leo uxorem a ndd. Camerarius (A n. /.) dabo Ribbeck) reperiri 804 (ergo) habe n. l. (A n. /.) 803 potui P,

Pradel: (dabo.) habe Luchs (A

n.

/.)


MILES GLORIOSVS
805 Pa. ergo adcura, sed propere opust.

III.
i

nunc

tu ausculta mi,

Pleusicles.

Pl.

tibi

sum

oboediens.

Pa. hoc

facito, miles

domum

ubi 210

aduenerit,

mcmineris ne Philocomasium nomines.


Pa. Diceam.
Pl.

Pl.

quem nominem ?
constitutast.
!

nempe eandem quae dudum


refert,

Pa. pax
Pl. meminero.

abi.

sed quid meminisse id

(rogo) ego te

tamen.
810 Pa. ego enim dicam
ut

tum quando usus poscet


actutum
partis

interea tace

nunc etiam hic

agit,

defendas tuas.

215

Pl. eo ego intro

igitur.

Pa. et praecepta sobrie ut cures


face.

Palaestrio
Pa. Quantas res turbo, quantas

Lvrcio
moueo machinas
militi,
!

ii

eripiam ego hodie concubinam


S15
si

centuriati

sed illum uocabo.

bene sunt manuplares mei. heus Sceledre, nisi negotiumst,


te

progredere ante aedis,

uocat Palaestrio.
Pa. quid iam
?

Lv. non operaest Sceledro.

Lv.

sorbet

dormiens.
Pa. quid, sorbet
?

Lv. illud

'

stertit

'

uolui dicere.

820-1 sed quia consimile est,

quom

stertas,

quasi sorbeas

805-18 panca in versunm finibus legimtiir A 805 propere Brix properam (B) vel properas (PCD y^i edam propera (i. e. properato?1 P, A ;/. /. mi om. B 806 huc B 807 quam PCD Diceam /Vrt fo'. (/ (7^ ;;, 436 808 ahi Caineranus abisP: bes ui vid. A {i. e. habes ?) 809 rogo add. Bri.x (An.l.) 810 poscit {pro -et?), A n.l. 8n nunc (nc) (5) vel cum (c) (PCD p^ ^ / agat (A n. l.) ac tu tum Leo ut cum etiam hic aget, <tu) actutum Niemeyer {sed cf. Thulin de comunctivo,' p. 185") 812 eo Ital. ego P, A n. l. et] ei (i) Gulielmins, fort. recte {cf SJogren Paii. Copul.'' ut cures] adcures(atc.) Ritschl p. 85) 817 uocat Ita/. uoca (B) (PCD vel uoco p^ A _ /_ Qig stertit Ital. steterit {B) vel sterterit PCD) p^ ^ / 820-39 iiutia fere versuum leguntur 820-1 quom Acidalius quod P, A n. l.
:
.

(^/^"

'

'

'


III.
ii

T.

MACCI PLAVTI
Lv. non naso quidem,
calicem clanculum
:

Pa. eho an dormit Sceledrus intus?


lo

nam

eo

magnum

clamat.

Pa.

tetigit

tdomisitt nardini

amphoram
illi

cellarius.

eho tu

sceleste, qui
?

subpromu's, eho
illi

825

Lv. quid uis

Pa. qui[d] lubitum est

condormiscere

Lv. ocuHs opinor.


15

Pa. non te istuc rogito, scelus.

procede huc.
prompsisti tu

periisti
illi

iam
?

nisi

uerum

scio.

uinum

Lv. non prompsi.


ill'

Pa. negas
;

Lv. nego hercle uero,

nam

me

uotuit dicere

830

neque equidem heminas octo exprompsi in urceum


20

neque illic calidum exbibit in prandium. Lv. di me perdant si bibi, Pa. neque tu bibisti ? iam ? Lv. quia enim opsorbui quid Pa. potui si bibere
|

nam
Pa.

nimi' calebat,
alii ebrii

amburebat gutturem.

^35

sunt,
et

bono subpromo
25

poscam potitant. promo cellam creditam


alii

idem faceres si tibi esset credita quoniam aemulari non licet, nunc inuides. Pa. eho an umquam prompsit antehac ? responde,
Lv. tu
hercle
:
I

839-40
scelus.

atque ut tu scire possies, dico


si

tibi

falsa dices, Lurcio, excruciabere.

30 Lv. ita uero ? ut tu ipse

me

dixisse delices,

824 domi sitam ardimi nam amphoram PCD dormis ita arcliminam duni misit (narphoram B: a liitcris pr- verstis inccpisse potest in A
:

dum in am.) Ussing prompsit Paretts (vii, p. 99): vix promisit (w.v quld, et iit vid. 826 qui Beroaldus quid nardini Ital. sed forl. quid lub. ita pronnntiatnm ut quT lub. (quillub.) audiretur)
: :

831 heminas 830 i. metuit i? (/>ro ille uet. ?) 827 w/opino 832 caMdiiS Nienteyer{A n.l.) Saracenus: feminasP. ^ ". /. (i. 8) 835 calebat adurebat codd. Nonii 207 834 potuisti P, A n. l. 836 alia postcam (c^aleb A caleuit {pro -euat M ambureuat P
:

n. l. vi. i^, tit vid. (M pro NT potitam corr. potatam si idem lial. id A diem P: itidem Bergk 838 vi.x hercule n. L\ (ego) Pylades 842 possis {ita P, n. l. sit P, Ital. {pro -es?), dicis dices Ritschl n. l. 843 falsa Itnl. palsa P, Lurcio Flcckcisen e.v scaenae tit. ct pers. notis (i.vcRio P, n. L n. l. excruciaberet P, n. l. uotio (-cio) P, n. l.) LVCHRio D-, 844-54 extrcmi fere verstts leguntnr corr. ItaL {cf. ad 223)

postquam B) P,
:

n.

l.

corr. Paltneriits, Acidalius, Lipsitts

potitant

Lipsius
:

MILES GLORldSVS
845 post (e) sagina ego eiciar cellaria,
ut
tibi, si

IH.

ii

promptes, alium

subpromum

pares.

P-.

non edepol faciam.

age eloquere audacter mihi.

Lv.

numquam
illi

edepol uidi promere.

uerum hoc

erat
35

mihi imperabat, ego


850 Pa. hoc

promebam

postea.

crebro capite sistebant cadi.

Lv. non hercle tam istoc ualide cassabant cadi sed in cella erat paullum nimi' loculi lubrici,
ibi erat bilibris

aula sic propter cados,


:

ea saepe deciens complebatur


855

uidi

eam

40

plenam atque inanem


Pa. abi, abi intro iam.

fieri

opera maxuma,

ubi bacchabatur aula, cassabant cadi.

uos in cella uinaria

bacchanal
Lv. perii 860
!

facitis.

iani hercle

ego illum adducam a

foro.

excruciabit

me

erus,

domum

si

uenerit,

45

non dixerim. fugiam hercle aliquo atque hoc in diem extoUam nialum.
facta scibit, quia sibi

quom haec

ne

dixeritis, opsecro, huic,


tii

uostram fidem

Pa. quo

agis

Lv. missus

sum

alio

iam huc reuenero.


Pa. abi, actutum 50
redi.

Pa. quis misit?

Lv. Philocomasium.

865 Lv. quaeso

tamen

tii

meam

partem, infortunium
(i.
7")

845 e add. RHschl {A u. l.) promtis proptis PCD) p^ n. paris P 847 a.^ei P,A n.

eicia P,

n.

l.

rauit B^ P, 11. crebro) ntvid.


vel slstehas
Bri.v.

l.

prompsis Ribbeck l. 849 inperauat {t. Brix hic P. A n. l. 850 hoc


l.
:
:

846 subpromis
(impecebro (;'. e.

e.

-bat

illi

(illecebro B,

illi

celebro

P^^\,A
11)
p.

n.

l.

sistebat {B)

(P^^)

851 om.
dis/>/icet

cassauat (cessauit B) cod.

852

nam

erat
l.

paulum
:

854. 855 compleuatur (-etur B) die Ea plenam P, n. l. corr. Leo c. in die Ritschl delcto vcrsii scqncitti 854 complebatur, deciens (?) Lco, fort. recte 855 plena maxuma plenam maxumeLfo 856 auia cassabatP 858 illuml erum
hic P,
n.

A
:

cassabant /^r/rt</: P, pauhim erat n. l. 853 aula (ila) sic Ritsrhl auilis
iii

erit

adducata (cta S) fore 861 diem Camerarins die cod. uostra cod. Kellerhoff 865 infortinum cod.
:

86odixeritP
extollat cod.

863 quot

tu cod.

861-gg^ dccst A 862 ne huic d. ah'quo Hattpt


III.
ii

T.
diuidetur,

MACCI PLAVTI
mulier gesserit

si

me

apsente accipito tamen.

Pa.

modo

intellexi

quam rem

quia Sceledrus dormit, hunc subcustodem


55 foras ablegauit,

suom
placet

dum

ab se huc

transiret.

mandaui mulierem nimi' lepida forma ducit. di hercle hanc rem adiuuant. quam digne ornata incedit, hau meretricie lepide hoc succedit sub manus negotium.
sed Periplectomenus
ei
!

quam

870

iii

Periplectomenvs MlLPHIDIPPA
Pe.

Acrotelevtivm PaLAESTRIO
dippa,

Rem omnem

tibi,

Acroteleutium, tibique una, Milphi

domi demonstraui in ordine. hanc fabricam minu' si tenetis, denuo uolo percipiatis plane
sati' si intellegitis,

fallaciasque
;

875

aliud est

quod
[t]ibi

potius fabulemur.
istaec
sit,

Ac.

stultitia

atque insipientia

mea

(mi patrone,)
pollicitari,

me
si

ire in

opus alienum aut


meliust

meam operam
Ac.

ea in 6pificina nesciam aut mala esse aut fraudulenta.


at

880

Pe.

(com)monerier.

meretricem
quin egomet
orationis,

comultro,

nioneri

quam
10

sane magni referat, nihil clam

est.

postquam adbibere aures meae tuam oram


tibi dixij

miles
cod.
(cf.

quem ad modum

potisset deasciarei.

869 foras Lambintis forls cod. (coii/ia iisHin transire cod. 1124, 1215 foris />ro foras") 871 atiuuat (at uiuat PCD, ^od. 874 r. o. acretele tibi ut ium (ut
:

868 huc

Plaidinnni)

unum S)
addidit
absit
i.

cod.
:

corr.

Studemiind
corf.
:

875

in del.

Pyladcs

878

st.

atque lial. stuUitiaque (Y pro E, L/);o I vi. i)


;

insipientiam falsta (falsaZJ" haesit co(f. corr. Leo, qni mi patrone vel Periplectomene insipientia insulsitasque haec esset Goets propins a scripto
:

insulsitas siet
in o.

haec
:

879

tibi

cod.

ibi

Lco

mea
:

cod.

880 ea

88r opificinam cod. nesciat forf. vix melius est commonerier (cmon-) Schoell monerier cod. (te) mon. Ritschl 882 egomet ultro AcidnJins ego mfustro (epo insustro S) cod. tuae oram Gnlielmius 883 meae] mea et P'--^ (scd tu(ae) disp/icet) tuam moram coa^. 884 potissit Z.eo deasciari Palnieritis deasdarei (^P^^) (d pro cl vi. i) vel assecla rei (B) cod.
Canierarius
:

eam

: :

MILES GLORIOSVS
885 Pe. at

III.

iii

nemo

solus

sati' sapit.

regionem fugere
Ac.
ea
sin
si

consili priu'

nam ego multos saepe uidi quam repertam haberent.


15

quid faciundum est mulieri male atque malitiose,


inmortalis memoriast meminisse et sempiterna
fideliter

sibi

bene quid aut

faciundumst, eo deueniunt

S90 obliuiosae extemplo

uti fiant,

meminisse nequeunt.
uenit uobis faciundum utrum-

Pe. ergo istuc metuo,

quom

que

nam
Ac.
94-5 Pe.

id proderit mihi, militi

male quod

facietis

ambae.
20

dum

nescientes

quod bonum faciamus, ne formida.


Ac.
st
!

mala mille meres.


ita

ne paue, peioribus conueniunt.

Pe.

uos decet.

consequimini.

Pa. cesso ego

illis

obire.

uiam
uenire saluom gaudeo, lepide hercle ornatus [injcedis.
Pe. bene

opportuneque obuiam
adducere
et

es,

Palaestrio.

em

tibi

adsunt quas

me

iussisti

quo ornatu. Pa. eu! noster

esto. 25

900 Palaestrio Acroteleutium salutat.


qui tam pro nota nominat

Ac. quis hic amabo est


Pe. hic noster architectust.
sis.

me ?

Ac. safue, architecte.

Pa. salua

sed dic mihi, ecquid


hic te

886 repertam haberent (-buere Pahnerius) Pylades, Lattibinus 888 meminisset et cod. {cf^ ad v. 223) faciundum si [aut] quid aut co</. (iv. 3) faciundumst corr. Canterarius {pro faciundumst) eadem ueniunt cod. eaedem eueniet Ritschl faciundum eisdem ueniat Leo faciundumst eaedem ueniunt Nienteyer 890 vel extempulo ut (ut cod.) neque 892 militi Acidalius eunt PCD 3gi quom Mueller quo cod. faciemus PCD militia cod. 893 quod (S) vel quid (PCD) cod. vel dum nescientes quid 894, 895 mala milla mer est (mala mulier mala mulier vel mill' correxi (i, p 30) est B) Ac. ne pauet cod. incedit cod. cedis Bothe mers est Beutley 897 uenere cod. 898 Pal. em] palestridem cod. 899 me Ital. ne cod. adducere et esio cod. 900 qui esto Ita/. quo Ital. adduceret et equo cod. notam minat sic ambo est co(/. corr.Canterarius 901 quid-S Guietus 902 corr. Ital., (mittat B) notam Pe. ehic (hic B) cod.
reperta habere cod. 889 quiA Aui Canterarius
: : : : : :
:

saluasissiet (salua si sis et

B)

cod.

corr.

Ital.

PLAVT.

II

III.

iii

T.
?

MACCI PLAVTI
Pe. probe meditatam utramque duco.
;

onerauit praeceptis
-

Pa. audire cupio


Pe. ad tua

quem ad modum ne quid peccetis paueo. praecepta de meo nihil his nouom adposiui.
?

905

Ac. nemp' ludificari miUtem tuom erum uis


lepide et sapienter,

Pa. exlocuta's[t].

Ac.
35 Pa.

commode

et facete res parata est.

Pa. atque huius uxorem te uolo (ted) adsimulare.


quasi miUti

Ac.

fiat.

animum

adieceris

simulare.

Ac.

sic
est.

futurum
Pa. quasique ea res per

me

interpretem

et

tuam ancillam

ei

910

curetur.

Ac. bonu' uatis poteras esse,

nam quae

sunt futura dicis.

Pa. quasique anulum hunc ancillula tua aps te detulerit

ad

me
?

quem ego
40 Pe. quid

miUti (porro) darem tuis uerbis.


istis

Ac. uera

dicis.

nunc memoratis opust quae commeminere


cogitato, ubi

Ac. meHust.

nam, mi patrone, hoc


bene lineatam
facile esse
si

pr6bus

est architectus,

915

semel carinam conlocauit,


facere, ubi fundata, constitutast.
sati'

nauem

nunc haec carina


45

probe fundata,

[et]

bene

statutast,
inperiti.

adsunt
si

fabri architectique (adsunt)

ad eam haud

non nos materiarius remoratur, quod opus(t) qui det

920

903 ducam 906 -ast cod.


{pro -ta Ribbeck
e,

B
907
est

904 paueuo (paueno B)


facite cod.
?)

i. e.

908

v. 12) cod. f-ebo pro -eo par. est Cattierariiis : paratae (-te) cod. ted add. tu cod. huis PCD tg //^/
;
.

fiet Beroaldus: adsimulari cod. ux. uolo (te esse) Leo 910 quasique aeres aest per fiat cod. 909 adieris P^^ (iii. 10) (PCDj yfi quasi que res est per {B) cod. corr. Itai, Ritsclil ei coeretur Ribbeck: eieceretur iB) w/ceretur {F^^) cod. ancilla P^^ qui cod. 912 911 nam Catnerariiis num cod. (vl pro a vi. i) aome cod. (O pro D vi. i) ancillulam tuam cod. 913 quarem 918 porro add. Reiz, Bri.x ego 914 comminere satis profundata bene et statutast cod. haec Catnerarins hic cod. corr. Acidalius (et bene) (vii, p. 105') 919 atsunt eabri (muliefabri Ital.. ad eam inp. cod. bria B) architectique ate ama ut amant (famuli) adsunt addidi Journ. Pliil. 26, 293 (rem) haud Pylades
:
:

'

fabri

Hasper:

Jort. architecli

(quo)que

920 materarius

cod.

MILES GLORIOSVS
(noui indolem nostri ingeni), cito
Pa. nemp' tu
nouisti
erit

III.

iii

parata nauis.

militem

meum erum ?

Ac. rogare

mirumst.
populi odium quidni nouerim, magnidicum, cincinnatum,

moechum unguentatum ?
925 qui nouerit

Pa.

num

ille

Ac.

te nam nouit ? numquam uidit


j

me

quis ego sim

Pa. nimi' lepide fabulare

eo pote

fiierit

lepidius pol
?

fieri.

Ac. potin ut

hominem

mihi des, quiescas cetera


ero, ciilpam

ni ludificata lepide

omnem

in

me

imponito.

Pa. age igitur intro


abite,

insistite

930

P.\.

hoc negotium sapienter. Ac. alia cura. age, Periplectomene, has nunciam duc intro

55
;

ego ad
illuni

forum

hunc anulum dabo atque praedicabo a tua uxore mihi datum esse eamque illum deperire hanc ad nos, quom extemplo a foro ueniemus, mittitote. quasi clanculum ad (eum) missa sit. Pe. faciemus aHa cura. 935 Pa. uos modo curate. ego illum probe iam oneratum huc
conueniam atque
illi
:

60

acciebo.

Pe. bene ambula, bene rem geras.

egone hoc

si

ecficiam
plane,

ut

meus hospes habeat hodie atque hinc Athenas auehat, (si) hodie hunc dolum dolamus,
concubinam
tibi

militis

939-40 quid

ego mittam muneris

Ac. datne ab se mulier 65

operam

923 nouerint (nouerit PCD) cod. (v, p. 78) 924 ille te nam Bothe illa et aenam (illa eam B\ cod. [pro illae tae nam ? 925 sum cod. {corr. C) 926 pote fuerit scrifist potiuerim (-riin vel -run P^^) cod. /ort. ^opus) potuerit 932 at cod. 931 atquem cod. esset cod. hac at ttt vid. eamquam cod. 933 hanc ad Ital. cod. hec ad B, hoc at D, haoit C) quom Camerariiis quam cod. mittitole Bothe mittito cod. 934 eum add. Pylades 935 oneratum huc Ital. gerat cod. oneratur hunc cod. 936 geras Seyffeti 938 auehat Donsa habeat cod. (v. 12. p. 73) 937 concubina corf. si add. Camerariiis, Gruterus absi cod. eapse 939, 940 ahse Ita/.
:
:
:

'

Aada/ius

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI

Pe. lepidissume et comissume


ubi facta
erit

Ac.

confido confuturum.

conlatio nostrarum malitiarum,

hau uereor ne nos subdola perfidia peruincamur. Pe. abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate,
70 ut accurate et

commode hoc quod agendumst exsequamur,


titubetur.

945

ne quid, ubi miles uenerit,

Ac. tu morare.

ACTVS
IV.
i

IV

Pyrgopolynices
Py. Volup
est,

Palaestrio
id procedit lepide at(que ex)

quod

agas,

si

sententia

nam

ego hodie ad Seleucum regem misi parasitum meum,

ut latrones quos conduxi hinc ad

qui eius
5

Seleucum duceret, regnum tutarentur, mihi dum fieret otium. 950 Pa. quin tu tuam rem cura potius quam Seleuci, quae tibi condicio noua et luculenta fertur per me interpretem. Py. immo omnis res posteriores pono atque operam do
tibi.

loquere

auris

meas profecto dedo

in

dicionem tuam.

Pa. circumspicedum ne quis nostro hic auceps sermoni 955


siet.

10

nam hoc negoti clandestino ut agerem mandatumst mihi. Pa. hunc arrabonem amoris primum Py. nemo adest. a me accipe.
Py. quid hic
?

unde

est ?

Pa. a luculenta ac festiua femina,


:

comsissime (?'. e. 941 lepidi sum et comisumet co(/. con: Gniteriis cumfut. cod. {pro compsissume) Glossarium Platdi {cx hac fabitla') confut.?) 944 cfut. /. 942 malitiarum //rt/. militiarum fo<f. irat. habemus cod. abeamus Camemrins 945 posi 946 cod. reg. 948 Gttlielmitis vix secliidctid. g^'] atque ex J/a/., Ritsc/il 950 Sel. (?) Asmtis de appositione, p. 48 949 ducere cod. PCD tuam B que cod. (pro quei ?) 951 tu tuam] tuta uam Gtiic/tis l/al. corr. 954 dido cod. 955 circumspicito cum cod. accepi cod. 957 amoris//fl/. moris cod. 956 agere mandatus cof/.
?.
:

MILES GLORIOSVS
quae
te uniat

IV.

tuamciue expetessit pulehram pulchritudinem


te ancilla

960 eius nunc mi anuknii ad


Pa. uah

porro ut deferrem dedit.


15

Py. quid ea? ingenuan an festuca facta e serua liberast?


!

egone ut ad

te

ab Hbertina esse auderem internuntius,

(jui

ingenuis

sati'

responsare nequeas quae cupiunt


?

tui ?

964-5 Pv. nuptanst

an uidua

Pa. et nupta et uidua.

Py. quo

pacto potis

nupta

et

uidua esse eadem

Pa. quia adulescens nuptast

cum
Py. eugae
!

sene.

Pa. lepida et Hberali formast.

Pv. caue men- 20

dacium.
Pa. ad tuam

formam
Pa.

illa

una

dignast.

Pv. hercle pulchram


praedicas.

sed quis

east?

senis

huius

uxor Periplectomeni e

proxumo.
970 ea demoritur te atque ab
illo

cupit abire
iussit ut

odit senem.

nunc
sibi

te orare

atque opsecrare
facias.

eam copiam
si illa 25

potestatemque

Py. cupio hercle equidem

uolt.

Pa.

quae cupit?

Py.

quid

illa

faciemus concubina quae


'

domist

Pa. quin tu illam iube aps te abire quo lubet


:

sicut soror

expetisset cod. tumque (cumque B\ cod. 959 tuamque Pins deferret cod. hunc Acidalius 961 ingenua cod. 960 eis PCD an Ital. ac cod. seruare cod. (? pro serua e) e serua Doitsa audere cod. 962 ad te Ital. abste cod. ipro ate, /. e. atte) 963 cupit uti responsaret responderet B) cod. cupiunt tui Scioppius (capiti uti B) cod. 964, 965 nuptanst uidua (S) vcl nuptanist anuida (P*^) cod. nuptan est an uidua Ritschl fort. recie vi.v nupta anst u.? quo Ital. quid cod. fqui B^) 966 uidua et nupta P'^^ adem (idem B) cod. quia Ital. qui cod. 967 lepide et B. uiide euge lepide. Pa. liberali (?) Leo 968 pulchrum cod. corr. Piiis 969 east] haecst B Py. proxumo cod. e proxumo [oin. Py.) Bach {cf. ad Men. 151) Py. ex pr. ? alii 970 c\x^\t Acidalius cipit cod. 971 copiam Ital. cupiam (jB) vel capiam {P^^) (od. 973 illam B concubinam cod. {cf. ad v. 323) quando mist cod. {corr. D'^) 974 quo hibet Ital. quod iubet cod. (vi.v pro quod 1.)
:

IV.

T.

MACCI PLAVTI
Ephesum
et

eius

huc gemina uenit


tu,

mater, accersuntque 975

eam.
Py. eho

aduenit

Ephesum mater
ut

eiius ?

Pa. aiunt qui


sciunt.

30 Py.

hercle

occasionem lepidam,
uin tu lepide facere

muherem excludam
foras
!

Pa.

immo

Py. loquere et consilium


cedo.

Pa. uin tu illam actutum amouere, a te ut abeat per gratiam? Py. cupio.

Pa.

tum

te

hoc facere oportet.

tibi

diuitiarum 980
adfatimst

iube
35

aurum atque ornamenta, quae illi instruxti dono habere, (abire), auferre aps te quo lubeat sibi.
sibi

mulieri,

Py. placet ut dicis

sed ne istanc amittam et haec mutet

fidem
uide modo.

Pa. uah

delicatu's,

quae

te

tamquam

oculos

amet.
Py. Venu'

me

amat.

Pa.

st

tace

aperiiintur fores,

concede 985

huc clanculum.
haec celox
40 Py.
illiust,

quae hinc egreditur, internuntia.


Pa.
ancillula
illiust,

quae haec celox ?

quae hinc
Py. edepol

egreditur foras.

quae anulum istunc


bellulast.

attulit

quem

tibi

dedi.

haec quidem
Pa. pithecium haec est prae
illa

et spinturni-

cium.

uiden tu illam ocuUs uenaturam facere atque aucupium 990


auribus?
975 ug geminam uenite
eius
Ital.
-.

cod.

981 instruxit cod. P'^^ {cf. (1^974)

loquerit et auferet cod. quod iubeat cod. {corr. D) 983 ne (et) istam {ita aperitur foris cod.) Brix (iii. i) et om. 985 st] ast cod. Bentley rhythmi causa 986 hic egr. cod. 987 retrartatoris hic cod. quae om. esse credit Seyffert haec del. Bothe

aeuius cod.

976 eon cod. 978 faceret B ef/or/. cod.

an uenit Goetz

982 abire add. Goets

988 dedit

cod. (corr.

B-)

MILES GLORIOSVS

IV.

ii

MiLPHiDippA Pyrgopolynices Palaestrio


Mi. lam
est ante aedis circus ubi sunt ludi faciundi mihi.

li

dissimulabo, hos quasi non uideam neque esse hic etiam-

dum
Py. tace, subauscultenius ecquid de

sciam.

me

fiat

mentio.

Mi. numquis[namj hic pr6pe adest qui rem alienam potius


curet

quam suam,
5

995 qui aucupet me quid agam, qui de uesperi uiuat suo ? eos nunc homines metuo,mihi ne opsint neue opstent uspiam,

domo

si

bita(n)t,

dum huc

transbitat,

quae huius cupiens


corporist,

997* (er)a mea, quoius propter

amorem

cor nunc miser(ae contremit),

quae amat hunc hominem nimium lepidum


militem

et

nimia pulchritudine,

Pyrgopolynicem.

Py.

satin

haec

quoque

me
?

10

deperit

looo

meam
Pa.

laudat speciem.

edepol huiius sermo hau cinerem


quaeritat.

quo argumento?

Py.

quia enim

loquitur

laute et

minime
Py.

sordide.

Pa. quidquid istaec de te loquitur, nihil attrectat sordidi.

tum autem

illa

ipsa

est

nimium

lepida

nimi'que

nitida femina.
991

Tam

cod.

ludificandi cod.
j,ani del.

corr.

Camerarius

qui PCD adest) iur

gg^

Reiz

properat est

(^vix

993 ec pro propter

/ort. potius dcieud.

995 aquam
l.

995-1000

iit

initiis

qttaedani legtDtm.
:

dem

pro de),

l.

996

fort. opsint,

P, P,

A n. A n.

/.

ne op. rhytlutii causa {An. I.) ohsient Ital. obtet(opt-) 997 domosibit ac dum huc transiuit adque (atque) huius coiT. Leo (bitat) corporest 997" oiit.A^P

(?iii. 11): in iitg. sup. manus coaeva ascripsit : reiractatoi i ascribit Leo suppl. Goeiz vi.x misere 1000 vel 998 nimiam pulchritudinem

Pa. edepol scrvt^o Gruierus sermonis P, n.l. (i. 9) 1001 Pa.] vel Py, Py.] vel Pa. 1002 quidquid i. Bothe quid ad (quid ait 5) i. (a pro q.. qui) quid i. quae e. de te vel teteque sordidi Ritschl sordide {pro -ei ?), n, l. 1003 tu {corr. D)
: :

/'.


IV.
15
ii

T.

MACCI PLAVTI
illam oculis tuis

hercle uero iam adlubescit primulum, Palaestrio.

Pa. priu'ne

quam
celocla

Py. uideon id quod 1005

credo

tibi ?

tum haec

autem

illa

apsente subigit

me

ut

amem.
nihil tu amassis
;

Pa. hercle hanc quidem


:

mihi haec desponsast

tibi si illa

hodie

nupserit,

ego hanc continuo uxorem ducam.


Pa. sequere

Py. quid ergo hanc

dubitas conloqui
20

hac

me

ergo.

Py.

pedisequos

tibi

sum.
loio

Mi. utinam, quoius caussa foras

sum
Pa.

egressa, (eiius)

conueniundi mihi potestas euenat.

erit

et tibi

exoptatum optinget, bonum habe animum,


ne formida
qui scit

homo quidamst

quod quaeris ubi

sit.

Mi.

quem
?

ego hic audiui


Pa. socium tuorum conciUorum et participem consiliorum.
25

Mi. tum pol ego id quod celo hau Mi. quo argumento?
Mi. cedo signum,

celo.

Pa.

immo
et

et celas
celas.

non
tibi

Pa. infidos celas

ego sum

firme 1015
fidus.

si

harunc Baccharum

Mi. pol istuc quidem multae. Mi. enim cognoui nunc,


1004-13
cod.
(i,

es. Pa. amat muHer quaedam quendam. Pa. at non multae de digito

donum
fecisti

mittunt.

modo mi
cum
illam
cod.

ex procHuo planum.
uideo (ideo B) celocula Bttgge {cf.
:

iion legilur
89",

A
oin.

1005 iliam
Ital.\

cod.

autem cod. traieci 1007 1009 foras (fori B) iii iiiitio loio versus sequentis, cod., unde cuius gratia Foras sum Mueller con1013 consiViorum Bot/ie eius add. Spengel /ort. (utinam) siliarium P, A n. l. 1014 immo etiam fet etiam B) sed non celas P 1015 firme fides (firme fidelis P^d^ firma fides B) 1017-26 pauca in initiis leguntur 1016 est 1017 1018 planum Gulielmius patrem P, A 11. l. didigito domum B
:

27) Class. Rev. 6,


p.

1006 tuni
tibi

elocuta cod.

desponsatast P'^^

(vii, p.

104)


MILES GLORIOSVS
sed hic numquis adest
?

IV.
ii

Pa. uel adest uel non.


te

Mi. cedo 30
Pa.

mihi solae solum.


tribu' uerbis.

1020 Pa. breuin an longinquo sermoni

Mi.

Py. quid ego

iam ad te redeo. hic astabo tantisper cum hac forma et factis


[sic] frustra?
tibi

Pa. patere atque asta,

ego hanc operani do.

Py. pro-

perando

excrucior.

Pa. pedetemptim (tu haec scis) tractare soles hasce huiius

modi mercis.
Pv. age age ut
tibi

maxume

concinnumst.

Pa. nullumst 35
stolidiu'

hoc
1025 redeo ad
te.

saxum.

quid

me

uoluisti ?

Mi. quo pacto hoc

iHum

appelli

ueHs, id fero ad te consiUum.

Pa. quasi hunc depereat

Mi. teneo
Pa. conlaudato

istuc.

formam et faciem et uirtutes commemorato. Mi. ad eam rem habeo omnem aciem, tibi uti dudum iam
demonstraui.
Pa. tu cetera cura et contempla et de meis uenator uerbis.
40

1030 Py. aliquam mihi partem hodie operae des denique, iam

tandem ades +iHcot


Pa. adsum, impera
si

quid

uis.

Py. quid iUaec narrat tibi?


P-A.

lamentari
:

sisolue B corr. Pius solae solum [esse] P^^ 1021 quom P{an(iqna/orma), sermone P, A n .1. A n. l. [sit] frustram B [si sic] frustram PCD ^,\^ ocioiiarius {A ;/. /.) assanationis caiisa ; de hiatn traieci, 1022 do operam P, A n. I. propera (expecta>ndo Ritsrhl prope218 cf. Jonrn. Phil. 27, nonne) excruradum (stando) Co/w'/<s yb;-/. properandon (-ne /.

1019 uel est

i02obreuem

B A

>.

nescis 1023 haec (hec) scis] scis Ritschl {del hec) sole ttt vid. tractari Pyladcs hoc scis Leo solitas Riischl 1024 concinnus P, A n. l. {pro {A n. l.) apeli {P^^) -\i%i,i.e. -umst) 1025 Ilium Gertz cilium cod. hoc occipiam accedi Gcrls w/ a pi {B^) P, A n. l. (accepi 5^) ut fero] refero Guietus 1026 id] ut B {pro it) aperi Koch 1027-31 pauca servaia ferrem abs te Leo huc cod. matiem B, nnde materiem faciem P^ 1028 aciem Camerarius ilico] adest B, A n. l. 1030 iam om. Seyffcrt {A n. l.) remeligo {del. iam) Lco {A n. /.) 1031 [te] lam. Pcu^ _^ ,, /_
ciet
:

Guietus {interrogative)
:


IV.
ii

T.

MACCI PLAVTI
lacrumantem
se adflictare,
te missast.

ait illam,

miseram

cruciari et

quia
45 Py.

tis

egeat, quia te careat.

ob eam rem huc ad

iube adire.

Pa. at scin quid tu facias? facito fastidi

plenum,
quasi

non lubeat; me inclamato, quia sic te uolgo uolgem. Pa. uocon ergo hanc Py. memini et praeceptis parebo.
quae
Py. adeat,
si

1035

te quaerit ?

quid

uolt.

Pa.

si

quid

uis, adi,

muHer.

Mi.

pulcher, salue.

Py.

meum cognomentum

commemorauit.
liceat

di

tibi

dent

50 Mi.

tecum aetatem exigere ut

quaequomque optes. Py. nimium optas. Mi. non me dico,


istuc

sed eram

meam

quae
est.

te

demoritur.

Py. ahae multae idem 1040

cupiunt
te

quibu' copia non

Mi. ecastor hau mirum


praeclarum uirtute

si

habes
forma,
factis.

carum,

hominem tam pulchrum


deu' dignior fuit

et

et

Pa. non quisquam homo qui esset? hercle humanust ergo

55

nam

uolturio plus

humani credo

est.

Py.

magnum me
faciam
Pa.

nunc quom

illaec

me

iUi[c]

conlaudat.

uiden tu 1045
?

ignauom

ut sese infert

fort.

1033 1032-9 pauca in primis et exiimiis vcrsibits legunttir A tis (ea) {A n. /.) 1034 facite B (? pro face te), A n. l. 1036 uocon 1035 sic te Pylades sic tamP, A n. l. tam te Baier 1038 [quis] comRitschl uoco P, A n. l. 1037 adi oni. B merauit B commemorat Herniaitn, citi octonariits displicet {cf. ad Pers. 834) (^An.l.) quaecumque] ut B ex sitpra scripfo -cum-Vi:fort. quaeque 1040-T121 deficit A, nisi qitod usqite ad v. 1058 paitcissima in priinis et trai. Brix extremis versibits legnniur 1040 multae aliae cod. itidem Pradel de praep. p. 506 1042 praeciarum Ritschl praeuirtutem et formam B claram (-ra P^^) cod. (a pro u; vi. i) heus (heuis B) cod. (et) factis Camerarius 1043 deus Brix quam h. B humanum stergeo cod. corr. Hattpt 1044 me oni. B qm (. e. quoniam) 1045 quom Riischl, et nt vid. cod. (quo B
: :

MILES GLORIOSVS
quin tu
Py. qua
luiic

IV.
illa

ii

responde, haec illaec est ab

(luani

dudum
(dixi).
:

ab illarum

nam

ita

me

occursant multae
nisse

memi-

hau possum.
tuos digitos
decorat.

Mi. ab

illa

quae digitos despoliat suos

et

nam hunc anulum ab tui cupienti huic detuli, hic porro (ad te).
1050 Pv. quid nunc
tibi

60

uis,

mulier? memora.
cupit,

Mi. ut quae

te

eam ne
sit

spernas,

quae per tuam nunc uitam


Pv. quid

uiuit

sit

necne

spes in te

uno
nunc uolt?
illi

est.

Mi.

te

compellare et complecti et
contrectare.

nam
age,

nisi tu

fers suppetias,

iam

illa

animum

despondebit.
65

1054* mi Achilles,
1055

quod te exprome benignum ex te


fiat

oro, serua illam

pulchram pulchre,
uerbero, ego
interdixi,

ingeniiim, urbicape, occisor regum.


!

Py. eu hercle 6diosas res

quotiens hoc

tibi,

meam
dixi

ne

sic

uolgo poUicitere operam

Pa. audin

tu,
?

mulier

hoc

tibi

dudum

et

nunc dico

nisi

huic uerri adfertur 70


merces,

^^?'

non

hic suo seminio


illic
:

quemquam proculenam
illic

impertiturust.
infert
:

om. C) Addalius

me

cod.

illaec

me

sic Ritschl

1046 illaec Pyladcs illic cod. 1047 quam B vii. 4), uude quanam abtuio;. B 1049 /or/. anellum hic ad te p. an huc huic ? ^gi huic huc P^d cupientis cod. Ritschl huic (om. B) p. cod. {etiam v. 1046 in fiue jua ucus cst) hic (ad 105 1 uiuit Pius uult 1050 ut qui cod. te detulit) p. Sclioell cod. vel necn' 1054 age e.xtra versum posui, nam nec r^chilles vix ferendum,neque fiat p/acei mi Ach. etsq. v. age exprome pulchre] pulcher fuat ('") Leo foii. quod delend. Fleckeisen Pius 1055 urbicape Camerarms, etiam cod. td vid. (ubi cape B iv. 3) 1058 uerri affertur P>is[ini]uirbicape P^'^ ) (m\ pro ui 1060 porculae cianus i, 149: uerriant fertur cod. {pro u. atf.'i nam codd. Prisciaiii proculem cod. [cf. Class. Re-o. 10, 333)
inferat cod. (i. 9) dixi add. Reiz illinc Seyffert Camerarius, cui qua zh disp/icet
\

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
poscet.

Mi. dabitur quantum ipsus preti

Pa.

talentum

Philippi huic opus auri est

minus ab nemine

accipiet.

Mi. eu ecastor nimi'


innatast
satis

uilest
!

Py. non mihi auaritia

umquam

tandem habeo diuitiarum^

75 plu

mi auri mille

est

modiorum

Philippi.

Pa. praeter
thensauros.

tum argenti montes, non massas, habet Aetina non aeque 1065
altos.

Mi. eu ecastor

hominem peiiurum
Mi. sed amabo,
80 aut facturum aut

Pa.

lit

ludo?
actutum.

Mi. quid ego?


sublecto?
Pa.
tu

ut 1066*

scite.

mitte

me

Pa. quin

huic

respondes aUquid,

non facturum
te

Mi. quid illam miseram animi excrucias,


Pv. iube
exire

quae
dic

numquam male de
ei

meritast?

eampse
nos.

huc ad

me

omnia quae
te uolt,

uolt facturum.

Mi.

faci'

facere

nunc ut 1070 aequom,

quom, quae

eandem

tu uis.

Py.

non insulsum huic


ingenium.

1062 ab nem. philippium cod. 1061 takntum suspectunt 1064 thensaurus cod. ut vid. min. (?) Lco, rhythmo consulens Aetina non 1065 aethna {pm. B) mons (om. B) non aeque a. cod. aeque ahast Loewe Aetna m6ns non aeque altust Lachmann Aetna subui cod. 1066* ut Camerarius mons aeque altas Ttttler Pa. scite del. Acidalius, cui eu ecastor extra vcrsum lectos cod.
: : :

verstii sequenti {cum responde) tribuit Schoell epiphonema displicet 1069 1067 vel mitt' med mittite me C, cf. Skutsch [Philol. 59, 483) iube de te meritast] dixerit at B {pro d&eerit ast ? vi, p. 85) 1070 me ei scripsi eampse Rittershusius iubeam ipse cod. facerest <te) facere Hermann me Ital. (iinmo med) mihi cod. quae 1071 quom Lanipint(s quod cod. w/ aequomst Goet2
:

te] te cod. ut vid.

(ita

ipte

C
.

que
.

hinc cod.
recte

corr.

Ritschl

non

ing.

non [hoc] insulsum Palaestrioni dat Jtal., fort,

MILES GLORIOSVS
Mi.
ciuonui'

IV.
sisticiue

ii

me

oratriccm hau sprcuisti

exorare
ex
te.

quid

est ?

ut ludo ?

Va. nequeo hcrcle equidem risu[m] S5

admoderarier

(hahahae

!)

Mi. ob eam caussam huc aps


1075 (luantum ego

te auorti.

Py.

non edepol
scis,

tu

mulier,
et istuc

honorcm nunc
alii

illi

habeo.

Mi. scio

illi

dicam.

Pa. contra auro

hanc

uendere potuit operam.

Mi. pol

istuc tibi credo.

Pa. meri bellatores gignuntur, quas hic praegnatis


et pueri annos octingentos uiuont.

fecit,

Mi. uae

tibi,

nugator

90

Py. quin mille

annorum perpetuo uiuont ab

saeclo ad sae-

clum.
1080 Pa. eo minu' dixi ne haec censeret

me aduorsum

se mentiri.

Mi.

perii

quot hic ipse annos uiuet, quoius

filii

tam diu
uiuont
?

Py. postriduo natus

sum

ego,

muHer, quam luppiter ex Ope


natust.

Pa.

si

hic pridie

natus

foret

quam
sinite

ille

est,

hic haberet 95
in caelo.

regnum
Mi. iam iam
sat,

amabo,

est.

abeam,

si

possum, uiua
a uobis.

1085 Pa. quin ergo abeis, quando responsumst

Mi. ibo atque

propter (quam) opera

ita

huc adducam, Py. ne uis ? magi' sim pulcher quam sum, me'mca forma habet soUicitum. Pa. quid hic nunc Mi. abeo. stas ? quin abis ?
illam
est

mihi.

numquid

1072 quoniam

(qiri!
(

mc B

haud

Caiiicmriiis

hii (hic P^''^) cod.


:

1073 equidem Bolhe quidem cod. (ac pro at, i. e. ad ? scd admorisum ac mod. risu meo mod. P^d 1079 hahahae add. Stiidciiimid (\u. 4) deraner pcrdubinm) saeculo codd. Noiiii qui cod. cnm codd. Noiiii 499 quin I/a/. vel mage 1086 quam add. Beritley sacio (-tio~^, cod. {iprol) 1087 habent cod.

ex

tc] ixste cod.

exste D')
.


IV.

T.

MACCI PLAVTI
?)

loo Pa.

atque adeo (audin

dicito docte et cordate, ut cor ei

saliat^

Philocomasio
Mi. thic

dic, sist

istic,domum ut transeat

cum

era est,

hunc hic esse. clam nostrum hunct sermonem sub- 1090


:

legerunt.

Pa. lepide

factumst

iam ex sermone hoc gubernabunt


doctiu' porro.

Mi. remorare, abeo.


105 Py.

Pa. neque te remoror neque tango

neque
iube maturare illam exire huc.

te

taceo.

iam

istic rei

praeuor-

temur.
iii

Pyrgopolynices
Py.

Palaestrio
1095

Quid nunc mihi

es auctor ut faciam, Palaestrio,

de concubina?
prius haec in

nam nuUo pacto potest aedis recipi quam illam amiserim.


?

Pa. quid
5

me

consultas quid agas

dixi

equidem

tibi

quo id pacto fieri possit clementissume. aurum atque uestem muhebrem omnem habeat quae illi instruxisti sumat, habeat, auferat dicasque tempus maxume esse ut eat domum sororem geminam adesse et matrem dicito,
:

sibi
1

100

10 quibu'

concomitata recte deueniat


scis eas

domum.
eam
?
1

Py. qui tu

adesse

Pa. quia ocuUs meis


Py. conuenitne
?

uidi hic sororem esse eiius.

105

Pa. conuenit.
1088 audin tu

Py. ecquid fortis uisast


cod.
:

Pa. omnia

dicito ut docte et cordate curas 1089 istic Milphidippae dant alii quae etiam n. Brix hic cod. logo (mea) era Camerarins hunc Servins Dan. in Virg. Biic. 9, 21 {} pro quae etiam clam n.) (hinc) Mnellcr 1092 Pa. rememorare Mi. abeo neque te remoro cod. corr. Gruterns. Bothe neque tango Herniann, neqne ahter nt vid. (neq.&ango^ cod. neque et ago neque te tango P^^) 1094 quis P^'^ mihi nunc est cod. 1096 amiserim Scaliger: obiioi maxume Scaliger: miserit ("0(/. 1098 pacto id

tu del. Reiz
saliat

aluit

(\.

6)

ut

'

ain

1102 geminatesse ttt vid. cod. (geminat esse B. cum comita geminam esse P^d^ 1103 concomitata Acidalius cod. iio5 fortis Nonius 306 fortius cod. (i. 9) 1104 Quid cod.
cod.
: :

maxumum

IV.
?

MILES GLORIOSVS
uis optincre.
V.\.

iii

Py. ubi
in naui

matrem

esse aiebat soror

cubare

lippam atque oculis turgidis


illas

15

nauclerus
iiio
is

dixit,

qui

aduexit, mihi.

ad hos nauclerus hospitio deuortitur.


is ?

Py. quid

ecquid

fortis ?

Pa. abi

sis

hinc,

nam

tu

quidem
ad equas
fuisti scitus

admissarius,
20

qui consectare qua maris qua feminas.

hoc age nunc.


II 15 te

Py. istuc quod das consiUum mihi,

cum illa uerba facere de ista re uolo nam cum illa sane congruos sermo tibi. Pa. qui potius quam tute adeas, tuam rem
uxorem
tibi

tute agas

necessum ducere cognatos persuadere, amicos cogere.


dicas

25

1120 Py. itan tu censes?

Pa. quid ego ni

ita

censeam

Py. ibo igitur intro.

tu hic ante aedis interim

speculare, ut, ubi illaec prodeat,

me
agis.

prouoces.
Py. curatum id qui- 30

Pa. tu

modo

istuc cura

quod

demst.

quin
II 25

si

uoluntate nolet, ui extrudam foras.


;

Pa. istuc caue faxis

quin potius per gratiam

bonam

abeat aps

te.

atque
illi

illaec

quae

dixi dato,

aurum, ornamenta quae


Py. cupio hercle.

instruxisti ferat.

Pa. credo te facile impetrassere. Py.


tibi

35

sed abi intro.


1130 Pa.

noli stare.

sum

oboediens.

numquid

uidetur demutare taut utiquet


?

dudum hunc moechum militem nunc ad me ut ueniat usust Acroteleutium aut


dixi esse uobis
:

1107 optinere Caiiiemnus optinare 'opinare PCD^ fo^_ w/aibr.t hos Pyladcs: uos cod. iiii ecqui ro^. abisis(abhis B) hic cod.: corr. Saraccnits que f. cod, 1113 qua f. Lipsius 1116 illa] alio vcl congruost congruit Ital. 1117 adeas Boihe ades cod. 1 1 18 nccessum (-us PCDj [esse] ducere cod. esse dcl. Scaigcr, natn necessum esse sttspectiim 1122 accedit foris P, n. l. 1124 Qui 1 130 numquid quidetur alio atque uti Lachmaytn, n. l. 1131 dixisse u. ttt vid. huc mecum 1132 aut om.P (cf. Sjdgren Part. Copul.' p. 33)
II 10
:

A A

A P A

'

; !

IV.

iii

T.

MACCI PLAVTI
pro luppiter,

40 ancillula eius aut Pleusicles.

Commoditas usquequaque me adiuuat nam quos uidere exoptabam me maxume,


satine ut

113S

una exeuntis uideo


iv

hinc e proxumo.

ACROTELEVTIVM Palaestrio
Mi. neminem pol uideo,
Mi. quid
nisi

MlLPHIDIPPA
Plevsicles
quis' adsit arbiter.

Ac. Sequimini, simul circumspicite ne

hunc quem uolumus conuentum.


Pa. et ego uos.

agis,

noster architecte?

Pa. egone architectus?

uah
Pa. qui(a) enim non

Mi. quid est?


ut figam in 1140

sum dignus prae

te

palum

parietem.
5

Mi. heia uero


Pa. bono

Pa. nimi' facete nimi'que facunde mala's.

ut lepide deruncinauit

miUtem

Mi.

at

etiam parum.

animo

es

negotium omne iam succedit sub

manus
uos

modo

porro, ut occepistis, date

nam
10

ipse miles

concubinam

intro

operam adiutabilem. abiit oratum suam


Pl.
eu,

145

ab se ut abeat

cum

sorore et matre Athenas.

probe
Pa. quin etiam aurum atque ornamenta quae ipse instruxit

muHeri

omnia dat dono, a


ii^^meont.A
:

se ut abeat

ita

ego consilium dedi.

Bothe hince

uideo(ego) 11^6 uideo exeunt\s Adda/iiis (i.e. hinc pro e oni. hinc (huc) Mueller [est] et (1 notac pcrsonae loco) i. 7) 1138 pol om. Palaestrioni hacc vrrha ciant edd. contra ordinem nontinnin in scaenae iitiilo in codd. uhi Plevsicles praeponiiur cf. Spengcl {Sitzber. Akad. n. l. Muench, 1883, p. 271) 11 40 qui enim P, 1139 quidst--^ facite ut figam p. 1141 Mi.] vel Ac. (e pro ^, i. e. ae ?) malast fecunde facunde ut vid. ffaciunda B, fecunden P^d n. l. 1144 1142 parum] rogas A {intcrrogativel) 1143 est P, 1x46 habeas P, porro ut Ital. porro ue P: (ut p^lo^rro) 1148 instruxit mulier n. l. 1147 instruxi muheri consilium [tum] dono se donase
fort.

uideon

P P

MILES GLORIOSVS
Pl. facile istuc quidemst,
II
si

IV. iv

et illa uolt et ille

autem

cupit.

50 Pa.

non

tu scis,

quom

ex alto puteo susum ad

summum
?

escenderis,

maxumum
nunc haec

periclum inde esse ab


res

summo

ne rusum cadas
geritur
;

15

apud

summum puteum
:

si

prosenserit

miles, nihil ecferri poterit huiius

opust
II 55

dolis.
tres,

nunc quom maxume Pl. domi esse ad eam rem uideo siluai satis
quartus
tute's,

mulieres

quintus ego, sextus senex.


20

quod apud nos fallaciarum sex situmst, certo scio, oppidum quoduis uidetur posse expugnari doHs.
date

modo operam.
facitis.

Ac. id nos ad

te,

si

quid

uelles,

uenimus.
Pa. lepide

nunc hanc

tibi

ego impero prouinciam,


potero,

1160 Ac. impetrabis, imperator,

quod ego

quod

uoles.
25

Pa. militem lepide et facete, laute ludificarier


uolo.

Ac. uoluptatem

mecastor mi imperas.

Pa. scin
?

quem ad modum
Ac. nempe ut adsimulem
Ac. quasique

me amore

istius

differri.

Pa.
tenes.

istius

caussa amoris ex hoc matrimonio


Pa.

1165 abierim, cupiens istius nuptiarum.


nisi

omne

ordine.

modo unum hoc

hasce esse aedis dicas dotalis tuas,


:

30

hinc senem aps te abiisse, postquam feceris diuortium

1150 descenderis 1151 indie esset (Fcd ^^/ jn dono esset (B) 1152 nunc hanc praesenserit I/a/. fort. rede maximi fmaximo B^ 1153 nihil hac ferre potuit 1154 domi sqq. Palaestrioiii coniiiniat Leo {ciint P, esset Ii55 mulieres st rcs sego 1156-62 tatitmn priores partcs legimtiir 1156 sex situmst Klotz sexitumst iit vid. [x pro xs; i. 7\ n. I. expugnare P. n. l. 1157 posset (poset) {pro -reil) hanc t. e. Gnitents hoc tibi ego 1159 tacitis P P: tibi ego ha,nc) A 1161 (et) laute Camerarius 1162 uoluntatem P scin Bot/ie [et] scin rtu"! et scintur PCD) p^ _ /_ 1163 amorem P. n. l. differre titenis P, n. l (pro -re\ corr. e.v -ret?) 1164 causani 1165 istius omne ordinis nuptiarum istius nup(tia)ru(m Pa. omne)m (ordin)em corr. Bnitlcy 1166 esset dicat P 1167 abisset P PLAVT. II 5

P P

A A

P
1

IV. iv

T.
ille

MACCI PLAVTI
domum.
istinc te
ille

ne

mox

uereatur introire in alienam

Ac. bene mones.

Pa. sed ubi

exierit intus,

procul
ita

uolo adsimulare, prae

illius

forma quasi spernas tuam

1170

35 quasique eius opulentitatem reuerearis, et simul

formam, amoenitatem illius, faciem, pulchritudinem conlaudato. satin praeceptumst ? Ac. teneo. satinest,

si tibi

meum
40

dabo expolitum ut inprobare non queas ? Pa. sat habeo. nunc tibi uicissim quae imperabo ea discito. 1175 quom extemplo hoc erit factum, ubi intro haec abierit, ibi
opus
ita

tu ilico
facito uti uenias ornatu hiic

ad nos nauclerico
[et]

causeam habeas ferrugineam,


id

scutulam ob oculos laneam,


is

palliolum habeas ferrugineum

(nam

colos thalassicust),
1 1

conexum

in

umero
:

laeuo, exfafiUato bracchio,


sies
;

80

45 praecinctus aliqui

adsimulato quasi gubernator

atque apud hunc senem omnia haec sunt,


Pl. quid

nam

is

piscatores

habet.
?

ubi ero exornatus quin tu dicis quid facturu'

sim
Pa. huc uenito et matris uerbis Philocomasium arcessito,
ut, si itura siet

1184-5

Athenas, eat tecum ad portum cito

50 atque ut iubeat ferri in

nauim

si

quid imponi ueHt.

1168 damnum (vii, p. 104) 1169 istic 1170 tuas ret 1171 reuearis 1172 forma moenitatisP 1173-9 extrema fere leguntur ii75 uisscisim P, ;/. /. (ea"' discito non discitos {pro disc- corr. e.v nosc- ?) 1176 quom Lindemann quain P, n. l. ibi] tibi 11. l. ii77 ueniat P, ornatus -os P^dj ad nos om. causiam P/ms cause 1178 hanc P, n. l. ferrugineam Scutarius ferrugenas (-es PCD) p^ An.l. et scutulam .<4 cultura (i. 8) laneaP ab 1179 1180 conexum codd. Nonii 103 is[is1 n. l. conixum P, cttm testimonio Pauli 83 (effafilatum) et Placidi c. gl. 5, 21, exfafillato expapiliato Paulns 79, 63, 25 {item) cf. 67, 3 (exfabillauero) 7 Noniiis: ex(palliol)ato 1182 hunc om. titvid, 1183 1186 it. est etthena se tecum B. it. esiam ethena se sum atecum P^'^ pro ati-, a pro u) imp. 1187 ut i.] adiubeat uelit] inponunt (-no PCD) (-nunt />ro -ni tit. e. -ni uel it?)

P A p

P P

A
:

/'.


MILES GLORIOSVS
nisi eat, te

IV. iv
dare.

soluturum esse nauim


pictura.

uentum operam
Pa.
ille

Pl.

sati'

placet

perge.

extemplo illam
hortabitur

iiQout eat, ut properet, nc


Pa. ego

sit

matri morae.

Pl. multimodis
sapis.

illi

dicam, ut

me

adiutorem, qui onu' feram ad por-

tum, roget.
ille

iubebit

me

ire

cum

illa

ad portum.

ego adeo, ut tu 55
scias,

prorsum Athenas protinam abibo tecum.


triduom seruire

Pl. atque ubi


illo

ueneris,

numquam
te.

te

quin liber
Pi..
"*

sis

sinam.
Pa. haec

1195 Pa. abi cito atque orna

numquid aUud?

ut memineris.
;

Pl.

abeo. Pa.

et

uos abite hinc intro actutum

nam

illum

huc
iam exiturum esse
intus.

sat scio

Ac. celebre apud nos imperium 60


tuomst.

Pa, agite apscedite ergo.

ecce autem

commodum

aperitur
foris.

hilarus exit

impetrauit.

inhiat

quod nusquam

est miser.

PYRGO
1200 Py.

P O L Y

N CE
I

PA

L A E S T R

Quod

uolui ut uolui impetraui, per amicitiam et gratiam,

a Philocomasio.
1188 ea
te

Pa. quid tam intus fuisse te dicam diu


1

190-1284

dcest

A,

uisi qtiod

in primis et extremis versibus siipersniit modice sapis Noniits rhythmi cattsa


{cf.

ad 1^22)

1191 adiutore
:

corf.

tinam Bentley: protinus cod. (i. 7) hinc cod. 1196 huc Lnchs cod. celebre Canierariiis (non P^^ ) cod.
PCD-)

1257-84 pmicissima 1190 matri mora sit Brix, 342 (' Plautus in Milite') 1192 iussit .S 1193 proorare 1195 orna te Ital. nam 1197 iam Meritla
:
:

celedre ut vid. cod. (sceledre


i

peritur cod. 1200 ut uoUii Guiettts ut uolo cod.

iigS
1

1199
(iii. 3")

hilarius

cod.

(pro -us?)
corr.

1201 quid [naml tam


:

intus fuisset et
Ussiiis;

fuisse

PCD^ dicam

diu, cod. {pro fuiss&edicam)

IV.

V
Py.

T.

MACCI PLAVTI
sensi amari

numquam
?

ego

me tam

quam nunc ab

illa

muliere.

Pa. quid iam

Py. ut multa uerba

feci, ut

lenta materies
fuit!

uerum postremo impetraui


quae
uoluit,

ut uolui
;

donaui, dedi
1205

10

(te) quoque (ei) dono dedi. quo modo ego uiuam sine te ? Py. age, animo bono es, idem ego te liberabo, nam si possem ullo modo impetrare ut abiret, ne te abduceret, operam dedi uerum oppressit. Pa. deos sperabo teque. postremo tamen etsi istuc mi acerbumst, quia ero te carendum est optumo,

quae postulauit
?

Pa. etiam

me

12 10

saltem id uolup est

quom
?

ex uirtute formai euenit

tibi
tibi.

mea opera
Py.

super hac uicina,

quam ego nunc


libertatem
tibi

concilio

quid opust uerbis

ego

et

diuitias

dabo,
15 si impetras.

Pa.

reddam impetratum.
ne
sis

Py. at gestio.
at

Pa.

modice decet

moderare

animo,

cupidus.

sed

eccam ipsam,
egreditur foras.

121

Vi

ACROTELEVTM'M MlLPHIDIPPA Palaestrio Pyrgopolvnices


Mi. Era, eccum praesto militem.

Ac. ubi est?


laeuam.

Mi. ad

Ac. uideo.

mittam cod (quid tam P^D) ( ff_ 1201) do. 1204 mpe{ra.mtcocf. (corr. B-) dedi f-ei) 5;7.i- dona uidere rofi'. fi. 6) dona uidero Pa/iiier (Hcrmat/i. animo 1205 te et ei add. Pyladcs 1206 a. b. eslta/. 9, 661 bono fb. a. B) et (/// iiiitio v. 1207") cod. 1207 ag:otelli illibera bonam ^q,.^ //^/ (B) vel ago telliberabo nam (PCD ^q^ e_ te illim lib. Ribbcck, Lco 1208 haberet vi.v alio modo posset cod. 1210 optime B cod. ut vid. (pro abeiret?~i nec Sahnasius i2ia 1211 quoniam (qin) j5 {oxmex\.ew\t cod. corr. Camcrariiis tibi Fcstiis hac uicina testafiir Fcstiis 305: hanc uicinam cod. at modice mihi cod. 1213 opus cod. 1214 imperatum ro.'/. Cameraritts: ac moAico {modo B) cod. dice P^^ 1215 forisi^^
1202 me tam Camerarius 1203 feci Miiel/er: fecit coc/.
: : :
:

MILES GLORIOSVS
Mi. aspicito
Ac. uideo.
liniis,

IV. vi

ne

ille

nos se sentiat uidere.


fieri.

edepol nunc nos tempus est malas peiores

Mi. tuomst })rincipium.


I220 nc parce uocem, ut audiat.

Ac.

opsecro, tute ipsum conuenisti ?

sum locuta, placide, ipsae dum lubitum est mihi, otiose, meo arbitratu. Pv. audin quae loquitur ? Pa. audio. quam laeta est
Mi.
ipso pol

cum

quia ted adiit

Ac.

o,

fortunata mulier es

Pv. ut amari uideor

Pa.

dignu's.

Ac. permirum ecastor praedicas

te adiisse

atque exorasse

1225 per epistulam aut per nuntium, quasi regem, adiri

eum

aiunt. 10

Mi. namque edepol uix

fuit

copia adeundi atque impetrandi.

Pa. ut tu inclutu's apud mulieres

Pv. patiar,

quando ita Venus uolt.

Ac. Veneri pol habeo gratiam, eandemque


ut eiius mihi
sit

et

oro et quaeso

copia

quem amo quemque


siet,

expetesso
grauetur.
15

1230 benignusque erga

me

quod cupiam ne

Mi. spero

ita

futurum,

quamquam muUae

illum sibi expetessunt

ille illas

spernit, segregat hasce omnis, extra te


iste

unam.

Ac. ergo

metus

me

macerat, quod

ille

fastidiosust,

ne oculi

eiius

sententiam mutent, ubi uiderit me,

1235 atque eiius elegantia

meam extemplospeciem
1

spernat.

20

limis [oculis] cod. (iv. i 1217 asplcite cod. oc. dcL Gnictus uidere sentiant co(f. con: Ital., Reiz 1218 fiere J5 1219 tuom espa incipium (t. est initium PCD-) fQ^f ^g,.y Cainciarius 1220 uocem testatur sc/iol. Acn. 10, 532: uoci (parce uictu audiat B) cod. locuta Saraceiius secuiacod. 1221 meo (me ^) arbitratu (arbitiii B)\ut uolui] cod. (iv. i) ut uol. dc/. Reiz 1222 q. adteZ? {oiii. adiit) {] pro adiit te) 1223 mulicr es] mulieris B{\. 4 v. 9, p. 70) dubito aii recte {noiiiiiiativiis anti<juus\ neque est cur corrigas o tbrtunatae mulieris dignus est cod. 1224' audisse cod. 1228 tandemque exoro 1229 expetes sunt 1230 (cf. 1231) (ut) s. Merii/a 1231 illum multae cod. trai. Mue/ler metri catisa ^nm m\x\t&Q Bent/ey 1232 ha.scevi.vp/acet: ab se Ita/. 1233
: :

P^

ve/

ill'

ve/ illic

; ! :

IV

vi

T.
faciet,

MACCI PLAVTI
Pv. ut ipsa
se contemnit

Mi. non

(modo) bonum animum habe.


tua

Ac. metuo ne praedicatio

nunc nieam fdrmam

ex-

superet.

Ac.
25

Mi. istuc curaui, ut opinione illius pulchrior sis. si pol me nolet ducere uxorem, genua amplectar
;

atque opsecrabo

alio
:

modo,

si

consciscam letum
Py. prohibendam

uiuere sine

illo

non quibo impetrare, scio me non posse.


adibon?
Pa.

1240

mortem
si

mulieri uideo.

minime

nam
30 sine
:

tu te uilem feceris,
;

te ultro largiere

sine ultro ueniat

quaeritet, desideret, exspectet

perdere istam gloriam uis


nulli mortali scio optigisse

quam habes? caue


hoc
nisi

sis faxis.

1245

nam
Ac. Mi.
quin

duobus,

tibi et

Phaoni Lesbio, tam mulier se ut amaret.


an tu illunc euocas
foras,

eo intro,

mea

Milphi-

dippa ?

immo opperiamur dum


eam
si

exeat aHquis.

Ac. durare ne-

queo
35
intro.

Mi. occlusae sunt fores.


aut

Ac. ecfringam. 1250


es[t].

Mi. sana non

Ac.
per
Pa.

amauit

umquam

si

parem sapientiam

[hic]

habet

ac formam.

amorem
ut,

si

quid fecero, clementi (hic) animo ignoscet.


te

quaeso, amore perditast


aiidiat.

misera

Py.

mutuom
?

fit.

Pa, tace, ne

Mi. quid

astitisti

opstupida

qur non
pultas ?

1236 modo'in) adci. CA Leo uideo [mulieri (-rem P^^ ^^ cod. cod. 1245 sine, p. Leo sino
:

h. a. b.
:

Bothc

corr. Taubinaiiii

1242 mulieri 1243 uelim


:

p. (sinon p. F^d, summopere^ cod. vix sm' {i. q. nisil p. 1247 mulier se Seyffert 1248 iWnz cod.: eorr.Bentky muuete (PCD) t;f/ uiuere (i3) forf. aut tu illum huc euoca corr. Seyffert euocatus (-tum P^d-) ^od. es Pyladcs etiam cod. Fleckeisen 1250 eam Saracemis hic deL Bentley {cf. 12^2) 1251 si amauit Crt;c;flmf5 simulauit tof/. ignoscet animo Reis 1253 te] 1252 hic addidi (ex v. 1251)

nisi p. Ri/schl

tuo Lco

oiii.

P^^

MILES GLORIOSVS
1255 Ac. quia

IV. vi
scis ?

non

est intus

quem ego

uolo.

Mi. qui
scio

Ac. 40
;

de olefactu

nam odore nasum sentiat, si intus sit. Pv. hariolatur. quia me amat, propterea Venus fecit eam ut diuinaret. Ac. nescio ubi hic prope adest quem expeto uidere
Pv. naso pol iam haecquidem plus uidet

olet

profecto.

quam

ocuHs.

Pa.
est.

caeca amore
1260 Ac. tene

me

opsecro.

Mi. qur

Ac. ne cadam.

Mi. 45

quid
ita

ita ?

Ac. quia stare nequeo,

tu

animus per oculos meos (meu') defit. Mi. militem pol Ac. ubi est? Mi. non uideo. Ac. ita. aspexisti.
uideres pol,
si

amares.
si

Mi. non edepol tu illum magis amas


Pa.

quam

ego, mea,

per te

liceat.

omnes profecto mulieres

te

amant, ut quaeque aspexit.

1265 Pv. nescio tu ex

me

hoc audiueris an

non

nepos sum 50
Veneris.

Ac.

mea
illa

Milphidippa, adi opsecro et congredere.

Pv. ut
ueretur
te.
!

me
Pa.

ad nos

pergit.

Mi. uos uold


Pv. uideo.

Pv. et nos

Mi.

lit

iussisti,

eram

meam

eduxi foras.

Mi. iube ergo adire.


item ut ahas, quando
orasti.

Pv. induxi in

animum ne oderim
facere

1270 Mi.

uerbum edepol

non

potis,

si

accesserit

prope 55

ad

te.

dum
cod.
:

te optuetur, interim
I

linguam oculi praeciderunt.

'^scio B) 1255 de oletactu Skiifsr/i Philol. 59, 504): edepol facio scio edepol facile pol de olfactu MucUcr {Rhein. Mus. 54, 400) 1259 c. amore Gruferus c. ore Bothe: scio pol ego, olfacio Lco d. 1261 meus acid. Haupf 1260 quor co^. corf. (/rocaecaore) 1263 mea B vel me (PCD) cod. amem Cameraruis {xni) Schoell ted 1267 vel audieris cod. frai. Hcrniaiin 1265 me ex cod. 1270 odoum cod. J26g in om.B 1268 foris 5 vel ut\ PCD cd ^od. 127 1 interim o>. edepol {B) vcl hercle (f
:
:
:


IV. vi
Py. leuandum

T.

MACCI PLAVTI
mulieri uideo.

morbum

Mi. ut tremit

atque

extimuit,

postquam

te aspexit.

Pv. uiri

quoque armati idem

istuc

faciunt,

60 Mi.

ne tu mirere mulierem. sed quid (est quod) uolt me facere ? tecum uiuere uolt atque aetatem 1275 ad se ut eas
:

exigere.

Py. egon ad illam

eam quae nupta

sit ?

uir eius

me

depre-

hendat.

Mi. quin tua caussa exegit uiriim ab


Mi. [quia] aedes dotalis huiiu' sunt.

se.

Py. qui id facere


potuit
?

Py. itane

Mi.

ita pol.
ire.

Py. iube

domum

iam ego

illi

ero.

Mi. uide ne
excrucies.

sies in exspectatione,

65 ne illam animi

Py. non ero profecto.

abite. 1280

Mi. abimus.
Py. sed quid ego uideo?

Pa. quid uides?


quis

Py. nescio-

eccum

incedit

ornatu quidem thalassico.


nauclerus hicquidem
est.

Pa.

it

ad nos, uolt

te profecto.

Py. uidelicet accersit hanc iam. Pa. credo.

metuere dat A me deprehendat Locive me ad ont. P^^ hendast (metuendus est B) P -med ut prendat (prehendat) Gocts asse[qui] {P^^) vcl ohselquh] (B) ase Menila 1277 exigitfor/. 1278 quia {etiant A ut vid.) cod. [iv. 3) qui id Camerariiis quid del. Reis {cf. ad 752V Neqae quia aedes placet ueque in quarto pede 1279 iam huius sunt iube Weise iubam cod. foit. iuben inspectatione (exspectatione B cod. Bothc itam cod. in e;c. Itnl. 1282 it ne sis {ita cod.) (illi) in ex. Mnellcr {Rhein. Mus. 54, 400) 1283 hanc iam. Pa. crcdo adnos Brix: iam (/)roitan?) non cofi'. hac itam [hic] credo Leo post alios hanc
: :

[uiden] ut tremit (iubent aclirem 5 rf. 1272 ut tremit Heniianii 1273 pos( faciunt seqtiitur iube domum ire in 1273) cod. lii. 6) (iion in A ut vid.), quae veiba retractatons fuisse credo qui vv. 1274 1272-8 omitlere voluit de!., ut c.v v. 1278 illata, Acidalius melius dcl. Guietus eius mul. Lco [melius"' mulierem cod. (iv. 3) metacere (me tacerit B, est quod addidi iii. ii): q. (iHa) Rdscld 1276 [vi.v recte) 1275 ad sed eas met agere F^Dj -cere
:

ad

IV. vii

MILES GLORIOSVS

Plevsicles
PYR
Pl.
12S5
C,

?a],akstrio
1'

vii

O LV \

CE

Alium

alio pacto propter

amorem

ni

sciam

fecisse

multa nequiter, uerear magis

me amoris caussa (huc) hoc ornatu incedere. ucrum quom multos multa admisse acceperim
inhonesta propter arnorem atque aUena a bonis
mitto iam, ut occidi Achilles ciuis passus est
1290
:

sed eccum Palaestrionem,


oratio

stat

cum
Mora

miUti

aHo mihi demutandast mea.

mulier profecto natast ex ipsa

nam
1295

quaeuis aHa, quae morast aeque, mora

10

minor ea uidetur quam quae propter muUeremst.


hoc adeo
pultabo.
fieri

credo consuetudine.
accerso Philocomasium.

nam ego hanc


quid ueis
?

sed fores

heus,ecquishicest?

Pa. adulescens,quid est?


15

quid puUas

?
si

Pl. Philocomasium quaerito.


iturast, eat.

a matre iUius uenio.


1300

omnis moratur
Py. iam

nauim cupimus
res paratast.
i,

soluere.
Palaestrio,

dudum

aurum, ornamenta, uestem, pretiosa omnia

1305

duc adiutores tecum ad nauim qui ferant. omnia composita sunt quae donaui auferat. Pv. non moraPa. eo. Pl. quaeso herclc propcra.
:

'

20

bitur.

quid

istuc,

quaeso

quid oculo factumst tuo


in iiiitiisrxtant

i^.Q^-i^o'^ paiica 1284 nesciam co(f. hac add. Mneller Rheiii. Miis. 54, 400) 1288 aliena Leo accepimus ( 1291 allo P, A n. l. 1290 militi B ^ tu eis ut vid. P {in ais B, tu es PCD
t

1287 9
Gulieliiiiits

om.A
:

1286 1287

,^

;,.

PCD

igoi paratast Scyffcrt paratas si preciose (-um P^d^ omne [ut ferat] 1302 pretiosa omnia Botlic (ii. 5% H. l. 1306 quid oculus factus 1303 duc] dum tuo ,6, ti, I.
i
: :
:

alienum cod. 1298 uis (ueis) Ritsclil: /_ 1300 absoluere B paratast PCD^ ^ _ /_

A A

IV. vii
Pl. habeo

T.

MACCI PLAVTI
Py. at laeuom dico. Pl. eloquar.

equidem hercle oculum.

25

amoris caussa hercle hoc ego oculo utor minus,

nam

si

apstinuissem amorem,

tamquam hoc

uterer.

sed nimi' morantur

me

diu.

Py. eccos exeunt.

13 10

Viii

PA

LAE

TR

PH

LOC O

iM

Pyrgopolynices
Pa.
(

Plevsicles
facies ?

)uid

modi flendo quaeso hodie

Ph. quid ego


ni fleam ?

ubi pulcherrume egi aetatem, inde abeo.

Pa. eni

hominem
tibi

qui a matre et sorore uenit.

Ph. uideo.

Py. audin, Palaestrio ?

Pa, quid uis

Py. quin tu iubes ecferri

omnia quae

isti

dedi?
5

Pl. Philocomasium, salue.

Ph.

et tu salue.

Pl. materque 131


et soror

tibi

salutem

me

iusserunt dicere.

Ph. saluae

sient.

Pl.

orant te ut eas, uentus

operam dum

dat,

ut

uelum

expHcent

nam

matri ocuH

si

ualerent,

mecum

uenissent simul.

i^o^j -22 paifcissiiiia in cxticinis vcisibus cxtaiit in A 1308 amoris Ritschl moris P, A n. l. maris Memla [sed vix hercule) ego Ital. minus Cameraiius minem ago {oin. B) P, A n. l. {cf. ad ^309 abstinuisset (-a et B) P icf. ad 1308), A n. l. 1309), A n. l. amare Miiretus {A n. l.) tamquam Ital. [quem] tam quam P, A n. l. A n. l. utere P, 131 1 fendoi-* {corr. D"), A n. l. 1312 puicherrume egaelatem fpulcherrimam etatem B) P, A n. l. corr. lial. inde Ritschl: uideo [oiii. PCD^ p^ ^ ;;_ /_ (i,j p^Q \^ yj, j-j mum {oin. B) hominem (-ne B)P, A n. l.: corr. Lco post alios 1313 audin Guietus: audistis in (5) w/audistin (P^d^ p^ /\ _ /_ ( j,yQ audin corr. fxaudisti(s) ? Fuitne in archetypo audi ?) 1316 1314 quin tu] qui intus B sibi P, A n. l. 1317 eas Ital. eat P iit vid. (ad(uentus) B: eant PCD), A n l. ut uailam (ut [ut] uallem B) P, A n. l. ut uehim Ital. explicet P {\xa.\\- pro ucWum, antiqua fornia) 1318 mechum (moechum PCD haec nunc B) uenissent (cenissent P^d^ simul [est] P, A H. l. {J)ro simul, Jtiarg. e, /. c. semul ?)
:
:

MILES GLORIOSVS
Ph. ibo
1320 Pv.
;

IV. viii
Pl, scio

quamquam

inuita facio

h6mini pietas

sapis.
si

non mecum aetatem

egisset,
tali

hodie stulta uiueret.

10

Ph. istuc crucior, a uiro nie

abalienarier,

quemuis potis es facere ut afluat facetiis tecum eram, propterea animo eram ferocior eam nobilitatem amittendam uideo. Pv. a ne fle. Ph. non queo,
tu
et quia
: !

nam

1325

quom
Pa.
(si)

te uideo.

Pv. habe

bonum animum.

Ph. scio ego

15

quid doleat mihi.

nam

nil

miror,

si

lubenter, Philocomasium, hic eras,

fornia huiius, mores, uirtus, attinere

animum

hic tuom,

quom

ego seruos quando aspicio hunc, lacrumo quia diiungimur.

Ph. opsecro hcet complecti


1330 Ph.

priu'

quam
Pa.

proficisco

Pv. hcet.

o mi ocule, 6 mi anime.

opsecro, tene muUe- 20

rem,

ne adfligatur.
factum
Pa.

Pv. quid istuc quaesost?

Pa. quia aps te


abit,

animo male
aquam.

est

huic repente miserae.

Pv. curre intro atque


ecferto

nil

aquam
coi-r.

moror, quiescat malo.


(sit

ne interueneris,

l. 11. eo PCD) Pl. [chant] sapis P, 1322 quemuis codd. Noiiii 305 fluat potis sis (potissis) codd. Nonii {A n. l.) quamuis P, n. l. 1323 animo codd. P, codd. Nonii 1323-93 dcest Noiiii: animum cod. 1324 uide omnia hec fle (flet B) cod. {pro uideo coir. Lindcniann, Seyfert 1325 quid] [in]quit MT., /. c. MiLEs, a) 1327 si add. cod. 1326 (tu) hic Riiscld (cum) hoc Bii.v [hic] an. attinere formam h. morem cod corr. Pylades Btigge 1328 /ort. u. sic at. correxi {Harv. Stiid. 9, 127) hic t. cod. diiungimur Cameralacrumo Ribbcck lacrumum cod. Ouem PCD (o meum diungitur fof/. ritis 1330 ocule Z.o;oi3 oculi fofi'. fort. opsecro te, (opsecro, tene Gniteriis: te cod. cor) Mtteller corr. Seyffert 1332 tene) 133 1 quaepost qui abste cod. miserat currit et introm (intrem B) atque certo aq. cod. {pro curre quot corr. e.v -Tii): corr. Ital.. Seyffcrt 1333 quiescat Ltichs

1319 omni pietas scio


p.

(i,

28)

Nicineycr

(quod) cod.

IV. viii
quaeso,

T.

MACCI PLAVTI
Pv. capita inter se nimi' nexa hisce

dum

resipiscit.

habent.
25

non
Pl.

placet.

labra ab labellis aufer, nauta, caue


spirarent an non.

makmi.
oportuit.

1335

temptabam
si

Py.

aurem admotam
retineas.
fio

Pl.

magi'

uis,

eam omittam.

Pv. nolo

Pa.
miser.

Pv. exite atque ecftrte huc intus omnia quae

isti

dedi.
eo.

Pa. etiam nunc saluto

te,

(Lar) famiUaris, priu'

quam

30 conserui conseruaeque omnes,

bene ualete

et uiuite,

1340

bene quaeso

inter uos dicatis tet

met
es.

apsenti tamen.

Pv. age, Palaestrio, bono animo

Pa.

eheu

nequeo
Pa. scio

quin fleam,

quom

aps te abeam.

Pv. fer aequo

animo.

ego
Ph. sed quid hoc
35 Pl.
* (^salue.)
?

(juid doleat mihi.


?

quae

res ?

quid uideo

lux, salue

iam

resipisti ?
!

hominem ?

perii

quem amplexasum sumne ego apud me ? Pl. ne time,


Ph. opsecro,
uoluptas mea.

1345

Pv. quid istuc est negoti?

Pa. animus hanc

modo

hic re-

Hquerat.

metuoque
1334
corr.

et

timeo ne hoc tandem propalam


:

fiat

nimis.
coJ.
:

resipiscit Ital.

respicit
Fleckciseii)

cod.

uexam hinc habct


cod.
;

Camerai-ius (hisce

Mitcllcr:

kv

cod.

inaut acemalum spiraret Cainerarius

463)

nauta caue m. B ad macellum Bi


t
'

1335 labrain igg e {ma\o Loreiis


cod.
(vii,
:

aufer

c/.

ad Bacc/i.
1336

p.

103:

(aut eum aurem admotam Parens [hoc] oportuit B {] pro au. adpostam (?) Leo B) at nostam cod. eam omittam Ritsclil amo mittam cod. hop-) 1337 vcl mage

non aurem
:

ret. Pl. omisero (?) Z-fo fioKayser: {[o cod. 1339 retineat co(/. ero cod. eo Ital. Lar add. Botlie 134 1 foii. dc med vcl etiam quin quiin neque heu. cod. Pahiier) est co</. me {xn\ 1342 PCD fieat cof/. corr. Ital. 1343 {q{.iaeso) aequo Miie/ler{Rliciii. Mtis. 54,401) an. aequo 1344 quae res 5n^<'/7 fort. ted.
:
(

queris cod.

quod cod. 1345 (Et tu salue) iam Niemeycr (iii. ii"! comasium?) Ph. Rifsclt/ {iu. 2) 1348 Camciariiis proalla (proilla B) cod.
Ital.
:
:

qmd

(Pl. et
et Ital.
:

tu,

lux

mea) Lco
(Philo-

vel resipistin

ut cod.

propalam

MILES GLORIOSVS
.

IV. viii

Py. quid id est

V\. nos

secundum

ferri

nunc per urbem


haec omnia,
4

1350 ne quis tibi hoc uitio uortat.

Pv. mea, non illorum dedi

parui ego

illos facio.

agite, ite

cum

dis beneuolentibus.

Pa. tua ego hoc caussa dico.

Pv. credo.

Pa. iam uale.

Pv. et tu bene uale.

Pa.

ite

cito,

iam ego adsequar uos


fideliores
tibi

cum

ero pauca uolo


loqui.

1355

quamquam alios quam me, tamen


et, si
\

semper habuisti

tibi
;

habeo magnam gratiam rerum omnium


Pv. habe
ut

45

ita

sententia esset, tibi seruire malui


alii

multo quam
Pa. eheu,

libertus esse.

animum bonum.
sient,

quom

uenit

mi

in

mentem

mores mutandi

muHebres mores discendi, obHuiscendi stratiotici Pa. iam non possum, amisi 1360 Pv. fac sis frugi.
Pv.

omnem

kibidinem.
i,

sequere

illos,

ne morere.
forte

Pa. bene uale.

Pv. et tu

bene
Pa. quaeso memineris,
si

uale.

Uber

fieri

occeperim
Pv. non est
fuerim.
sit,

(mittam nuntium ad

te),

ne

Pa. cogitato identidem


1365
si

tibi

me deseras. quam fidehs

meum.

id facies,
et

tum demum
perspexi

scibis tibi qui

bonu'

qui malus. 55

Pv. scio

saepe.

Pa. uerum

quom
hodie

antehac,

maxume

scies

immo

hodie tmeorumt factum faxo post dices magis.


Pa. caue istuc
feceris
:

Pv. uix reprimor quin te manere iubeam.

dicant te

mendacem nec uerum

esse, fide nulla esse te,

1350 istuc L]ic's


cod.
si

uolo loqui Rifscltl


Skiitscli

135T alios Bof/ie eloqui cod.


:

istaec

Hcim.
:

32,

92)

bonum animum
{vi.v iitferieciio

cod.

f>ai.

Bofhe

1353 ero Ifal.: ego 1356 ita si Laclimanit habeo 1357 esset cod. 1358 eheu Leo haeum cod.
:

1359

stratiotici Scttfariits

stratiosi

stratiost

P^D)

cod.

1362

q. ot fut')

dent idem cod. iierum Canicraritis


{cf.

fleri occeperit cod. 1364 m. P^d 1367 eorum B: 1366 <tum) hod. Ifal. 1369 dicent cod. me tuom Len forf. moiiim
:

1370)

esset cod.

fide Ifal.

fidele cod.


IV. viii

T.

MACCI PLAVTI
me
esse fidelem
te facere posse,
faxis.

60 dicant seruorum praeter

nam

si

honeste censeam
potest.

neminem. suadeam
Pa. patiar
est.

1370

uerum non

caue
Pa.

Py. abi iam.

quidquid
Py. bene uale
igitur.

ire

meliust strenue.

Py. etiam

nunc
ante hoc factum hunc

uale.

sum

arbitratus

semper seruom pessu-

mum
65

eum

fidelem

mihi esse inuenio.

quom egomet mecum


cogito,

1375

stulte feci qui

hunc

amisi.

ibo hinc intro nunciam

ad amores meos.
iX
Pv.

sed, sensi, hinc

sonitum fecerunt
I

fores,

VER

Y R

f;

O POLY N

CE

Ne me

moneatis, memini ego officium


est

meum,
;

ego tnamt conueniam illum, ubi ubi


inuestigabo, 6perae

gentium

non parco meae.


ibo huic puero obuiam,
salue, uir lepidissume,

1380

Py.
5

me

quaerit ilHc.

Pv. ehem^ te quaero.

cumulate commoditate, praeter ceteros

duo

di

quem

curant.

Pv. qui
!

duo

Pv. Mars et Venus.


1385

Py. facetum

puerum

Pv. intro te ut eas opsecrat^,

te uolt, te quaerit, teque exspectans expetit.

10

amanti

fer

opem.
illic

quidstas? quinintrois? Pv.

eo.

Pv. ipsus

sese

iam impediuit
:

in plagas

paratae insidiae sunt


ut adoriatur

in statu stat senex,

moechum, qui formast

ferox,

139

qui omnis se amare credit, quaeque aspexerit


esset cod. 1371 censeat cod. 1370 dicent Leo {cj. 1369) Pa.] I373 Pv.^vcIPa. 1372 pa.q.e. Pyrgopolj/nici confiitiianialii Py.] w/ Pa. melius est trenue fofl'. 1374 huc sum co</. velPv. egomct Lainbiniis egoet cod. 1376 fecit 1375 inuento fo^. et sensit cod. mores cod. amisit cod. 1377 amores Ifal. 1381 1380 parcam Cai/ierarius 1379 nam] iam Camerariiis (ego) huic Brix an ibon ? ipro ilhc eo h. p. ?) ilico hinc p. 1387 c\\i\x\ Merida quid 1386 expetit P<7r/5 petit C0(/. (ow. 5) 1391 quemque PCD 1388 sese Pyladcs ese cod. (se P^'^) cod.
:


MILES GLORIOSVS
nuilier
:

! :

IV. Jx
15

euni oderunt qua

uiri

qua mulieres.

nunc

in

tumultuni ibo

intus

clamorem audio.

ACTVS V
p
i:

plecto

!:

nv

pyrgo

p o ly

n ce
i

v,

Cario
Pe. Ducite istuni
;

Lorarii
si

Sceledrvs

1395 facite inter terram atque

Pv. opsecro

hercle,

non sequitur^ rapite sublimem foras, caelum ut siet, discindite. Pe. nequiquam Periplectomene, te.
hercle opsecras.

uide ut

istic tibi sit

acutus, Cario, culter probe.


gestit

Ca. quin

iamdudum
!

moecho h6c abdomen adimere,


numero hoc
(ego) in
dicis.

ut faciam quasi puero in coUo pendeant crepundia.

14C0 Pv. perii

Pe. haud etiam,

Ca. iamne
inuolo
?

hominem

Pe.

immo

etiam
*

priu'

uerberetur
*

fustibus.

Ca. multum

quidem.

1401^*
Py. ita

*
?

Pe. qur es ausus subigitare aHenam uxorem, inpudens

me

di

ament, ultro uentumst ad me. Pe. mentitur,feri.


narro.

10

Pv.

mane dum

Pe. quid cessatis?

Pv. non hcet

mi dicere
1405 Pe. dice.

Pv. oratus

sum ad eam

ut irem.

Pe. qur
?

irc

ausu's

em

tibi

Py. oiei
Pe. ubi

sum uerberatus. opsecro. Ca. quam mox seco ? dispennite hominem diuorsum et distendite. lubet
sati'
:

1392 mulier eum Cainerariits: mulieres sublimen B, {B) cod. 1394 accedit

eum {P^^)

vcl

mulierem

1400 iamne (ego) Fleckeisen {A inuoco P, A n. Mus. 54, 402)


oin.

n.
l.
. .

/.)

1397 actus iam tandem Mueller {Rhein. 1401* 1401 ueretur


n.
l.

f s . agi . c ams haec coinpaient in dic cod. ad eam ut irem Ribbeck, Seyffert 1405 om. quor ire Seyffert: ad te amuttire (P^^) vel ad te uenirem [B) cod. seco] ego quirere (PCD) vel quare {B) cod. 1406 olei (x/>ro xs) 1407 dispennite/?5/rt//(;-A^o;'M5 9 dispendite .^ (cMMi et dispendite P: et distennite ^frsms B) distendite

V.
15

T.

MACCI PLAVTI
mea uerba
aiidias priu'
:

Pv. opsecro hercle te ut


Pe. loquere.

quam

secat.

Py. non de nihilo factumst

uiduam hercle
esse censui,

itaque ancilla, conciliatrix quae erat, dicebat mihi.

1410

Pe. iura te non nociturum esse homini de hac re nemini,

quod
20
si

tu h6die hic uerberatu's aut

quod uerberabere,

te

saluom hinc amittemus Venerium nepotulum.

Py. iuro per

louem

et

Mauortem me nociturum nemini,


;

quod ego
et
si

hic hodie uapularim, iureque id factum arbitror

141

25

non abeo hinc, bene agitur pro noxia. Pe. quid si id non faxis ? Py. ut uiuam semper intestabihs. Ca. uerberetur etiam, postibi amittendum censeo.
intestatus
tibi

Py. di

bene faciant semper, quom aduocatus mihi bene's.

Ca. ergo des

minam

auri nobis.

Pv.

quam ob rem ?

Ca. 1420

saluis testibus

ut ted hodie hinc

amittamus Venerium nepotulum


ne
sis frustra.

aUter hinc

non
et

eibis,

Pv. dabitur.

Ca. magi'
sapis.

30

de tunica

chlamyde

et

machaera ne quid
?

speres,

Lo. uerberon etiam, an iam mittis

Pv. mitis

non feres. sum equidem


fustibus.
tibi.

opsecro uos.
Pe.
si

Pe. soluite istunc.

Pv. gratiam habeo

1425

posthac prehendero ego


Pe.

te hic, carebis testibus.

Pv. caussam hau dico.

eamus

intro, Cario.

Pv. seruos
meos

vel

1409 non de nihilo factumst Hasper: non dum niliblo factus {B) nondum donec factum est (PCD^ p^ ji _ /_ nondum nihili factu's Cnmcrarins hercle oiii. 141 1 non oni. hominem 1412 tu hic ho. Botlic: fort. tu's ho hic uerberaberej uerberare /^ 1413 amittimusco(/(r/. Piisciauii. 102 pro -emmittemus v4 mittimus 1414 idum (-am PCD gt martem [D pro O; vi, i) {. A 1415 uapularim uapularim iurequi f. B) vcl uapulo sed mihi id eque f. iP^^) 1417 semper uiuam 1418 post tibi amitte dum P mihi benest bene 1419 bine mihi es i.adest /?) m. uenis Leo 1421 tecodd. 1422 a nobis w/ mage m. sapis] (c/. ad v. iiqo) 1423 macra 1424 an PCD^ iam mittis Bnx anim (animam amittis P, A n. /. 1426 vcl ted arebo cestibus P 1427 carios P
.

'

?":,

MILES GLORIOSVS
eccos uideo.
Sc.

V.
cst ? dic niihi.
dica.s,
si

Philocomasium iam profccta


I^'.

35

iam dudum.
qui

ci

mihi

Sc.

magi'

scias
scio.

quod ego
1430

nam

illic

ob oculum hahebat lanam nauta non erat


Sc.

Pv. quis erat igitur?

Philocomasio amator.
tu scis
?

Py. qui
Sc. scio.

nam postquam

porta exierunt, nihil ccssarunt iHco


Py. uae misero milii
!

osculari atcjue amplexari inter se.

uerba mihi data esse uideo.


1435
i^

scelu' uiri Palaestrio,

me

in

hanc

inlexit

fraudem.

iure

factum iudico
siet,

si sic

ahis moechis

fiat,

minus hic moechorum


res

magi' metuant,

minus has

studeant.

eamus ad me.
plaudite.

1429 sqq. Sc.] w/ Servvs 1429 if/ mage 1430 ob oculuin habebat A lanam ob oculum habebat P laeuom ad(f. Haspcr {/)os( oh), Leo \post habebat) (illam) lanam fort. 1432 portam A, fort. recte i435 in hanc iniexit fraudem 1434 uir P A hanc \corr. in hanc') inlexit fraude ut vid. P (hinc illexit fraude P^^, inlexit fraude in B) iure 1437 studeant Sceledio dedit Bothe moechus fuit P 1436 si] sic P 1437 vcl mage
1

MOSTELLARIA

ARGVMENTVM
Manu misit emptos suos amores Philolaches Omnemque absente rem suo absumit patre. Senem ut revenit ludificatur Tranio
:

Terrifica monstra dicit

fieri in

aedibus
intervenit

Et inde pridem emigratum.


;

Lucripeta faenus faenerator postulans

Ludosque rursum fit senex nam mutuom Acceptum dicit pignus emptis aedibus.
Requirit quae sint
Inspectat
illas.
:

ait vicini

proxumi.

post se derisum dolet,

Ab
vi. i)

sui sodale gnati exoratur


4
:

tamen.
:

2 absimit cod.
corr.

{corr. Br) 5 pridem Bothe


1 1

fieri Griitcriis

sileri cod.

(pro

fiieri

?
:

Cameratius

primurn cod. 8 acceptum [tum] cud. exorator cod. (coir. B'-)

PERSONAE
Tranio Servvs Grvmio Servvs
Philolaches Advlescens Philemativm Meretrix SCAPHA AnCILLA Callidamates Advlescens

Delphivm Meretrix Theopropides Senex MlSARGYRIDES DaNISTA SiMo Senex


Phaniscvs Serws Pinacivm (?) Servvs

Sphaerio LORARII

(?)

Servvs

ScAENA

ATHENIS
i

(P)iNA(ci)yM iii titido IV. iti de nomine Sphaerio vid. ad v. 419

ACTVS
; i

I
I

GRVM
Gr. Exi e culina
egredere,
erilis

TRAN

sis foras,

mastigia,

qui mi inter patinas exhibes argutias.


permities, ex aedibus.

ego pol

te ruri, si

uiuam, ulciscar probe.


lates ?
?

5 (exi,) exi,

inquam, nidoricupi, nani quid


tibi,

Tr. quid
an
ruri

malum, hic ante aedis


?

clamitatiost

censes te esse

apscede ab aedibus.

abi nis, abi dierecte, apscede ab ianua.

em, hoccine uolebas?


10

Gr.
patiar.

perii

qur

Tr. quia
sine

uiuis.

Gr.

sine

me uerberas ? modo adueniat senex.

9-I0

modo

uenire saluom

quem apsentem comes.


nec ueruni, frutex,
possiet.

Tr. nec

ueri simile loquere

comesse quemquam ut quisquam apsentem

Gr.
15 rus

tu

urbanus uero scurra, deUciae popH,


?

15

mihi tu obiectas
te in

sane hoc, credo, Tranio,

quod

pistrinum scis actutum tradier.

cis hercle

paucas tempestates, Tranio,


ferratile.

augebis ruri numerum, genu'

nunc,
20

dum

tibi

lubet licetque, pota, perde rem,

20

corrumpe

erilem adulescentem

optumum

dies noctesque bibite, pergraecaminei,

amicas emite, Uberate


parasitos
:

pascite

opsonate pollucibiUter.
tibi,

haecine mandauit
25 hocine

quom

peregre hinc

it,

senex
?

25

modo

hic

rem curatam offendet suam rem


et

hoccine boni esse officium serui existumas


ut eri sui corrumpat et

fiUum

-cupi nam] culine 5 exi addidi dubttaiiffr, iiaiii inquam displicet 6 clamatiosi cod. corr. -nae) Br, inide nidor e culina Pylades 16 hoc Acidnliiis 12 saluos cod. (corr. B^) g, lo en cod. 21 corrumpe (porro) (?) Z-ro oni. P'^^ et /ort. cod. 17 si s co^. 25 it Botlie (iit Fide ne lacera pagiiia iii P"^^ fiicrit cf. ad i>. 57 ut cod. {pro iit) Ital.)
[i.e.
: ; .

MOSTELLARIA
30 quo

L
studet

nam cgo illum corruptum duco quom his factis nemo adaeque iuuentute ex omni Attica
est habitus in

antehac
is

parcus nec magi' continens,

30

nunc

aliam partem pahiiam possidet.

uirtute id flxctum tua et magisterio tuo.

Tr. quid
35

tibi,

malum, med aut quid ego agam


?

curatiost ?

an

ruri,

quaeso, non sunt quos cures boues

lubet potare, amare, scorta ducere.

35

mei

tergi facio haec,

non
(fu

tui fiducia.

Gr. quam confidenter loquitur


dique omnes perdant
!

[fue]

Tr.

at te luppiter

!)

oboluisti

aHum
suis),

40 (germana inluvies, rusticus, hircus, hara

canem, capram commixtam.

Gr. quid

uis fieri ?

40

44-5

non omnes possunt olere unguenta exotica, si tii oles, neque superiores accumbere neque tam facetis quam tu uiuis uictibus.
tu tibi istos

habeas turtures,
ego miser

piscis, auis,
-

sine

me

aliato fungi fortunas meas.


:

45

tu fortunatu's,

patiunda sunt.

49-50

meum bonum me, te tuom maneat malum. Tr. quasi inuidere mihi hoc uidere, Grumio,
quia mihi bene est et
decet
tibi

male

est

dignissumumst
50

med amare

et te bubulcitarier,

me
55

uictitare pulchre, te miseris modis.


fore,

Gk. o carnuficium cribrum, quod credo


ita te

forabunt patibulatum per uias


*
si

stimulis,

huc reueniat senex.


tibi istuc

Tr. qui

scis

an

eueniat priu'
34
ve/

quam
[cf.

mihi

55 38 fue 40 fort. 41 canes 43 supe-

29 dico yS(M. Ritscld {cf.


rustica,

31
V.

w/ mage
39

me

(ita coc/.)
v.

39

fu add. Ritschl

38)

nam

riisticus hircus suspectiim

sui cod.

B 46 tibi obustos habe istos?i codd. Scrvii iii biic. i, 58 aueis B^ 47 alealo cod. ivulgaris forma) aliatum alii 53 vel me {ita cod.) 55 carnificum cod. corr. Pyladcs 57 st. (carnufices) Leo cf. ad v. 21
'^pro
t.
: : ;

capro commixta 5m//^r;-: caeno owptt^ccommixte Z.W riores Leo: superior Pc^, superior quam erus


I. i

T.

MACCI PLAVTI
et

Gr. quia numquam merui, tu meruisti Tr. orationis operam compendi face,
nisi te

nunc meres.
60

mala

re

magna mactari
estis
:

cupis.
?

Gr. eruom daturin


60 date aes inhonestis

bubus quod feram


porro pergite

agite,

quoniam

occepistis

bibite, pergraecamini,

este, ecfercite uos,

saginam caedite.
rus.

65

Tr. tace atque abi


in 65

ego

ire in

Piraeum uolo,

uesperum parare piscatum mihi. eruom tibi aliquis cras faxo ad uillam adferat. quid est quod tu me nunc optuere, furcifer ? Gr. pol tibi istuc credo nomen actutum fore.
Tr.

dum

interea sic

sit,

istuc

'

actutum

'

sino.

Gr.

ita est.

sed

unum hoc
sis

scito,

nimio celerius
petas.

70 uenire

quod obest quam

illuc

quod cupide
i

Tr. molestus ne Gr.


satin abiit

nunciam,

rus, te

amoue.

ne tu hercle praeterhac mihi non


pro di
75 facite

facies

moram.

75

neque quod dixi flocci existumat inmortales, opsecro uostram fidem


!

huc ut redeat noster quam primum senex, triennium qui iam hinc abest, priu' quam omnia qui nisi huc redit, periere, et aedes et ager
;

80

paucorum mensum sunt reUctae reliquiae. nunc rus abibo. nam eccum erilem filium
80 uideo,
ii

corruptum

ex adulescente optumo.

Philolaches
Recordatu' multum
et

diu cogitaui

argumentaque
ego, atque in

in pectus

multa
si

institui

85
cor,

meo

corde,

est

quod mihi

daturi cod. 62 ser uom cod, (coir.B-) 63 data es in(h)onestis bibi cod. {coir. B^) 65 64 occepisti B-P^^ ecferute (ec ferite B\ cod. ecfercite Camerariits 69 quod tu iB) 71 intereas cod. w/quid tu fPCD) /.^. quid est ? quid tu) cod. ueniet quod noles Leo 74 73 obest scripsi: moleste cod. {cf. v. 74) vel sic distiiigiie sis, nunciam i 75 [erres] hercle cod. (iv. 3) erres 81 mensuum rod. 83 del. SpeHgel 80 huc] nunc Ritsclil^ corruptum (tam) Pradel de praepos. p. 543
cod. {coir. B-)
: :

MOSTELLARIA
cani

ii

rcm uolutaui

ct diu disputaui,
rei,

hominem
90

quoiiu'

quando natus

est

similem esse arbitrarer simulacrumque habere


id repperi

iam exemplum.
esse arbitro similem ego
est.

nouarum aedium quando hic natus


at

hominem
10

ei rei

argumenta dicam.
ita ut credatis.

atque hoc hau uidetur ueri simile uobis,


ego id faciam esse
ita ut

95

profecto esse

praedico uera uincam.

atque hoc uosmet

ipsi, scio,

proinde uti nunc

ego esse autumo, quando dicta audietis


[mea], haud aliter id dicetis.
auscultate,
15
:

argumenta

dum

dico ad hanc rem

100

simul gnaruris uos uolo esse hanc rem

mecum.

aedes

quom extemplo

sunt paratae, expolitae,

factae probe examussim,

laudant

fabrum atque aedes probant,

sibi

quisque inde 20

sibi

quisque similis uolt suas,

exemplum expetunt, sumptum, operam (parum)


parcunt suam.

105

atque ubi

illo

immigrat nequam homo, indiligens


curaritur

cum
hic

pigra familia, inmundus, instrenuos,

iam aedibus uitium additur, bonae quom


atque illud saepe
fit
:

male
25

tempestas uenit,
:

confringit tegulas imbricesque

ibi

iio

dominus

indiligens reddere alias neuolt;

uenit imber, lauit parietes, perpluont,


tigna putefacit, perdit
87 uol.

operam
diu

fabri

eam rem

IVetse,

iiaiii

(bisvl/.) placct
rt

88
?

n.

esset

Leo: natust

91 g^ hic cfcl. Loreiis 93-5 yetiaclatoris esse credit trai. Bcntley Ritsclil, fort. recte 98 mea 95 ita esse cod. 100 uos Caiiierariits uo cod. del. Hcrnianii 104 simile parum addidi sumptu B suo is sua cod. corr. Ritsclil, Speiigel 105 indiligens[que] corf. (\\xc.del. Pylades * io6 instr. Ital. strenuus perdit 108 ir/ illuc ira putrefacit corf. (putr-) cod. (v. 9, 8) Bergk per cod. ( pro perd". i. e. perdit, vii. 4)
Scltocll {aiinp.)
(c/.

89

arbitrarem
:

ad gi)

arbitror fi^pco

I. ii

T.

MACCI PLAVTI
est fabri culpa,
:

30

nequior factus iam est usus aedium.

atque (ea) haud

sed

magna

pars
115

morem hunc

induxerunt

si

quid

nummo

sarciri potest,

usque mantant neque


parietes ruont
:

id faciunt

donicum

aedificantur aedes totae denuo.

35

haec argumenta ego


dicere uti homines

aedificiis dixi nunc etiam uolo aedium esse similis arbitremini. primumdum parentes fabri Hberum sunt i fundamentum supstruont Hberorum
;

120

extoUunt, parant sedulo in firmitatem,


40
et ut (et) in

usum boni

et in

speciem

poplo sint sibique, hau materiae reparcunt

nec sumptus

ibi

sumptui ducuntesse;
litteras, iura, leges,

125

expoUunt

docent

sumptu suo
ad legionem quom
ita

et labore

45 nituntur ut aHi sibi esse illorum simiHs expetant.


*
* *

adminiclum

is

danunt
130

tum
igitur

iam,

aHquem cognatum suom.

eatenus abeunt a

fabris.

unum

ubi emeritum est stipendium,


aedificatio.

tum specimen

cernitur

quo eueniat
et

50

nam ego ad
in

iUud frugi usque

probus

fui

fabrorum potestate

dum

fui.

postea
perdidi

quom immigraui ingenium

in

meuni,

135

55

operam fabrorum iHco oppido. uenit ignauia, ea mi tempestas fuit, mihi aduentii suo grandinem imbrem[que] attuHt
:

115 niorem Lainbinits moram cod. 114 ea add. Hcniianit 121 i (ei)] 119 adicere {scil. argumenta) (?^, Lco et PCD ctfort. cod. et add. Schocll vcl uti usu 123 124 neparcunt B125 esse ducunt cod. trai. SchocU^ ut intcger tctram. laatnam in P^ {cf 151) sic fiat 129 comita comitum B'-) cod. cxplevit Leo (paratos mittunt) 1^1 eatenus. abeunt distin.xit Leo uniim dcL Ritsch/, a'ubi emer displicet 133 fui irugi Schoel/,fac'cntc nllitteratione emigraui in 135 quom Cuietits qu&m cod. ingenium cod. trtii. Bothe 138 vel mi (et) mi Leo que del.

hanc B'^P'^^

Bothe {cf 105, 144)

: :

MOSTELLARIA
haec uerecundiam mi
140
et uirtutis

ii

modum
fui.

deturbauit detexitque a
postilla optigere

med

ilico

eam neglegens

continuo pro imbre amor aduenit +in cor meumt,


is

usque

in pectus

permanauit, permadefecit cor


res, fides,

meum.

60

nunc simul
145

fama, uirtus, decus

deseruerunt

ego sum in usu factus nimio nequior.


haec tigna umiditate putent
:

atque edepol

ita

non uideor
mihi

sarcire posse aedis

meas quin

totae perpetuae ruant,

cum fundamento
150

perierint nec

cor dolet

quom
*

scio ut

quisquam esse auxilio queat. nunc sum atque ut fui,


erat arte

65

quo neque industrior de iuuentute


*
*

gymnastica

disco, hastis, pila, cursu, armis,

equo
70

uictitabam uolup,

parsimonia et duritia discipulinae aHeis eram,


155

optumi quique expetebant a


nunc, postquam
nihili

me

doctrinam

sibi.

sum, id uero meopte ingenio repperi.

PH
nec

L E

AT

iM

SCA PHA
frigida

PH
non

L O LA C

lil

Philem. lam pridem ecastor

laui magi' lubenter

quom me meHus, mea

Scapha, rear esse defrcatam.

Sc. euentus rebus omnibus, uelut

horno messis magna


ad

160

fuit.

Philem. quid ea messis


Fay,
foii.
I

attinet

meam

lauationem

139 domuni
(optinere B-)

rectc

140 detexitque Caiiicrarius

141 opticere co(/. 142 in cor meum {cf. 143)] tetigit guttis grandibus Leo {e.x Froiit. p. 27) 144 decus[que] cod. que drl. Bothe uinide (iam) Hcr146 umiditate Ussing umide cod. niann uideo cod. putant cod. (corr. B~') 148 cum Ritsclil [quin] cum cod. {pro qum ? iv. 3 151 lacunatn in P^ cf. Mil. 172) {cf. 129) sic explcvit (/55/^ (quisquam nec clarior) 152 filia cod. {corr. B'-) 155 tam e 154 parsimoniae duritia cof/. corr. Ital. cod. {corr. fi-) w/ omnibust 157 w/ mage 159 w/ euentust
ror/.

[texit^ detexitque

iv 3)

vcl

me

(ifa cod.)

ea Seyffert

I. iii

T.
nihilo plus

MACCI PLAVTI
lauatio tua

S Sc.

quam

ad mcssim.

Philol. o

Venu' uenusta,
haec
in
illa

est

tempestas mea, mihi quae modestiam

omnem
optigere

detexit, tectus

qua

fui,

quom

mihi

Amor

et

Cupido

pectus

perpluit

meum, neque iam umquam

possum
10

madent iam in corde parietes, periere haec oppido aedes. Phile^l contempla, amabo, mea Scapha, satin haec me
uestis deceat,

165

uolo

me

placere Philolachi,

meo

ocello,

Sc. quin tu te exornas

moribus

lepidis,

meo quom

patrono.
lepida tute es?

non uestem amatores amant muHeri', sed


Philol.
ita

uestis fartim.

me

di

ament, lepidast Scapha, sapit scelesta 170

multum.
15 ut

lepide res omnis tenet sententiasque


Sc. quid

amantum

Philem. quid nunc?

est?

Philem. quin

me

aspice et contempla ut haec

me

deceat.

Sc. uirtute formai [id] euenit te ut deceat quidquid habeas.

Philol. ergo ob istoc uerbum

te,

Scapha, donabo ego

hodie

aUqui
175

neque
20

patiar te istanc gratiis laudasse,


te adsentari

quae placet mi.


Sc.

Philem. nolo ego

mihi.

nimi'

tuquidem
muUer.

stulta es

eho, mauis uituperarier falso

quam

uero extolU

equidem pol

uel falso

tamen laudari multo malo

quam

uero culpari aut

meam

speciem aUos inridere.


dici

179-80

Philem. ego uerum amo, uerum uolo

mi

mendacem
odi.

163 tectusque cod. {corr. B-) quom RitscJd quam cod,. fort. rccte 164 optingere rarf. 167 me Bothe: meo cod. philolacheti cor/. 168 quid tu te ex., mo. lep. quom Botlie, Ritschl,fori. recte 170 lepidast Grutcnis lepida cod. (iii. 3) 1710. mores Bcrgk: o. res cod. Te% omms Cainerarins 172 deceai Canicrayins decet cod. 173 formae id cod. id del. Q) Lco, nainelisio syllabae -ae iii geiietivo displicct hoc cod. {pro iste hoc ? cf v. 175 hanc pro istanc) 174 istuc Bri.x vi.x hodie j^g quidem tu P^d 175 istanc] hanc PCD
:
:

MOSTELLARIA
Sc.
ita tu

I. ili

nic ames, ita Philolaches tuo' te amct, ut uenu- 25


sta es.

Philol. quid

ais,

scelesta

quo modo adiurasti?


istam
?

ita

ego
?

amarem

quid istaec me, id qur non additum est


185 periisti
:

infecta

dona
te et

facio.

Sc.

(juod promiseram tibi dono perdidisti. equidem pol miror tam catam, tam doctam

bene
30

ediictam

nunc stultam
Sc.

stulte facere.

Philem. quin mone quaeso,


si

quid erro.

tu ecastor erras

quae quidem illum exspectes

unum

atque
.illi

morem

praecipue

sic

geras atque alios asperneris.


est unum inseruire amantem. nam quod malum uorsatur meae

190 matronae,

non meretricium

Philol. pro luppiter!

domi
di

illud ?

deaeque omnes
ego illam

nisi

me pessumis exemplis interficiant, anum interfecero siti fameque atque algu.


te,

35

Phile.m. nolo ego mihi male

Scapha, praecipere.
stulta es

Sc.

plane

195

quae illum

tibi

aeternum putes
:

fore

amicum

et

beneuolentem.
saepe 40
speres.

moneo ego

te

te ille deseret aetate et satietate.

Philem. non spero.


postremo,
dictis

Sc. insperata accidunt magi'

quam quae
si

nequis perduci ut uera haec credas

mea

dicta, ex

factis

nosce rem.

uides quae sim

et

quae

20C nihilo ego

quam nunc

tu

********
B
:

fui ante.

doni (?) Leo 185 dona cod. 'corr. ) 184 cura. cnd. corr. B-) eductam doctam] docilem Lco 186 catam Piits captam coc/. non cod. vvii. 2) 187 nunc Bothe Cameraniis: doctam coci. 189 asperneres cod. stultam B- sta i tam cod. a pro u vi. i) domillum cod. 191 domi illud Camerarius (ris B-) \}.pro -re) 194 mei cod. pro 192 me omnes Ritschl. citi omnes me displicet 197 w/ mehi vel mehei, aiitiqita/oniia, 195 putas PCD mage 199 et quae]/o;/. atqui
: : :

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
amata sum
;

******
reliquit deseruitque

atque uni

modo gessi morem

200*

45 qui pol me, ubi aetate

hoc caput colorem commutauit, tibi idem futurum credo. Philol. uix comprimor quin inuolem illi in oculos stimulame.
trici.

Philem. solam
illi

ille

me

soli sibi

suo (siimptu) liberauit


205
et

50

me soli censeo esse oportere opsequentem. Philol. pro di inmortales, mulierem lepidam
et

pudico
!

ingenio

bene hercle factum


Sc. inscita ecastor

gaudeo mihi

nihil esse huiius caussa.

tu

quidem

es.

Philem. quapropter?
Sc.

ut te

illc

amet.

quae istuc (cures), Philem. qur opsecro non curem ? Sc.


libera es iam.
te nisi

tu
55 id

iam quod quaerebas habes


perii hercle,

ill'

amabit

ultro,

210

pro capite tuo quod dedit perdiderit tantum argenti.


ni

Philol.

ego illam pessumis exempHs

eni!

casso
illa

hanc corrumpit muHerem malesuada tuitilenat. Philem. numquam ego ihi possum gratiam referre ut meritust

de me.
215

Scapha, id tu mihi ne suadeas ut ilkim minoris pendam.


60 Sc. at hoc linum facito cogites
:

si

illum inseruibis solum

dum

tibist

Philol.
fauces

in

nunc haec aetatula, in senecta male querere. anginam ego nunc me ueHm uorti, ut ueneficae
ilU

prehendam atque enicem scelestam stimulatricem.

200, 200^ (minus fui pulchra et uenusta et nihilo Minus ego quam nunc tu) Scyffcrt 204 post 205 cod. {prius oiti. proptcr lioinocoarch.) coir.Ritschl sumptu add. Bcntlvy 205 iUi Flcckeiseii [solani] illi cod. (c/. V. 204) me Caiiicraiiiis meo cod. 208 inciste ecastor cures add. Pyladcs 2ti tuo capite B) vel castor PC^) cod. Bentley w.r maiesiiada uiti plena 213 cantilena Ussiii.^ 217
:
:
:

tibist

aetatula K/ots

tibi

aetatulast cod.

[cf.

ad Mcrc. 330)
Fkckcisen

aetatlast vix

fcrcndum, nullo

iiiodo

senecta

in del. (?)

MOSTELLARIA

iii

220,Philem. eundem animum oportet nunc mihi esse gratum,


ut impetraui,

atque olim, priu'

quam

id extudi,

quom

illi

subblandiebar.

65

Philol. di(ui)
te liberasso

me faciant quod

uolunt, ni ob istam orationem

denuo et ni Scapham enicasso. acceptum est fore tibi uictum sempiternum 225 atque illum amatorem tibi proprium futurum in uita, soli gerundum censeo morem et capiundas crinis. Philem. ut fama est homini, exin solet pecuniam inuenire.
Sc.
si tibi

sat

70

ego

si

bonam famam mihi

seruasso, sat ero diues.

Philol. siquidem hercle uendundust pater, uenibit multo


potius

30

quam
Sc.

te

me

uiuo

umquam

sinam egere aut mendicare.

quid

iUis

futurum

est ceteris qui

teamant?

Philem.

75

magis amabunt,

quom (me)
ut ego

uidebunt gratiam referre (bene mere)nti.

Philol. utinam meus nunc mortuos pater ad

me

nuntietur,

235 Sc.

exheredem me meis bonis faciam atque haec sil heres. iam ista quidem apsumpta res erit dies ndctesque
:

estur, bibitur,

neque quisquam parsimoniam adhibet


Philol. in
te

sagina plane

est.

80

hercle certumst principi ut sim parcus experiri,

nam neque
Philem.
240 nec recte
220
Botltc
:

edes quicquam neque bibes apud

me

his

decem
diebus.
loqui

si

quid tu

in

illum

bene uoles

loqui,

id

licebit
si illi

dixeris,

iam ecastor uapulabis.

vcl sic (iisti)igite esse, gr. ut im.


di cod.

sole cod. Caijicraniis, Boiiley

222 diui inpetrauit cod. mi (mei) Piiis 227 223 caspam cod. bene merenti {con: B^) r. 232 me ndd. Griitenis
:

referenti cod.
iiiide

(iii.

11"

r.

rem

ferenti Gintrnis
cod.

233 nunc meus B''P^^,

SclioeU principe (-pi) Bentley Beiitley isdec cod. (vii, p. 104)


cod.
:

me

trai.

m. emortuos Sclioell 235 quidem absumpta [quidem] principium cod. 238 vel med
n.

234 meis 237

his

decem

I. iii

T.
si

MACCI PLAVTI
loui bo(n6) argento sacruficassem,
id

85 Philol. edepol

summo

pro

illius

capite

quod dedi,numquam aeque

bene locassem.

uideas

eam

medullitus

me

amare.

oh

probus

homo sum

quae pro
Sc.

me caussam

diceret,

patronum Hberaui.

uideo enim te

nihili

pendere prae Philolache omnis 245 homines,


fore

90 nunc, ne eius caussa uapulem, tibi potius adsentabor,


si

acceptum

sat

habes,

tibi

iHum amicum sempiternum.

Philem. cedo mi speculum

et

cum ornamentis arculam


actutum, Scapha,

ornata ut sim,quom huc adueniatPhilolaches uoluptasmea.


Sc.

muHer quae

sc

suamque aetatem
tibi

spernit, speculo ei 250

usus est
95

quid opust speculo

quae tute speculo speculum es

maxumum ?
Philol. ob istuc uerbum, ne nequiquam, Scapha, tam
lepide dixeris,

dabo ahquid hodie pecuU

tibi,

Philematium mea.

Philem. suo quique loco uiden capillum sati'compositumst

commode ?
Sc. ubi tu
100

commoda
!

es,
illa

capillum

commodum

essecredito. 255

Philol. uah

quid

pote peius quicquam mulieri memorarier


?

nunc adsentatrix scelesta Philem. cedo cerussam.

est,

dudum

aduorsatrix erat.

Sc. quid cerussa opust

nam?

Philem. qui malas oblinam.


241 iouiuo (-bo?) cod. (ioui uiuo B-) (vii. p. 105): loui probo collocassem loui boui eo Leo 242 locassem Guietus cod. 245 enim 243 uideas Schoell [ut] uideas coci. (iv. 3) om. cod.,fort. rectc (iv. 3) cod. Varronis de L. L. 9, 54 247 Is 250 ei usus est Caiuccod. 249 adueniat Ritschl ueniat cod. rariiis: elusa est cod. (i. 6) 252 dixerit 5253 perculi cod. [corr. B-) 254 capillum (^r;/. nciit.) testatitr Noiiius igQ capillus 256 cod. compositust co^.. 255 commodes ro</. (e /);o -a e-) memorarier Ital. morarier cod. 258 opost ut vid. cod. vel illac
Schoell
: :
'

MOSTELLARIA
Sc.

lii

una operd

260 Philol. lepide dictum de atramento atque ebore.

ebur atramento candefacere postules. cugae

plaudo Scaphae.

Philkm. tuni

tu

igitur

cedo purpurissum.

Sc.

non do.
quidem.

105

scita es tu

noua pictura interpolare uis opus lepidissumum ? non istanc aetatem oportet pigmentum ullum attingere, neque cerussam neque Melinum neque aliam ullam offuciam.
265 Philem. cape igitur speculum.

Philol.
speculo
tibi

ei

mihi misero

sauium speculo
nimi' uelim lapidem qui ego
illi

dedit.

dimminuam
ita,

caput.

rio

Sc. linteum cape atque exterge

manus.

Philem. quid
opsecro
?
:

Sc, ut

speculum

tenuisti,

metuo ne olant argentum manus

ne usquam argentum

te accepisse suspicetur Philolaches.

270 Philol. non uideor uidisse lenam calHdiorem ullam alteras.


ut lepide atque astute in

mentem

uenit de speculo malae


Sc.

'i.s

Philem. etiamne unguentis unguendam censes?


Philem. quapropter?
Sc.

minime
feceris.

quia ecastor mulier recte olet


ubi nihil
olet.

nam

istae ueteres,

quae se unguentis unctitant. interpoles,


120

275 uetulae, edentulae, quae uitia corporis fuco occu4unt,

cum unguentis consociauit, ilico itidem olent quasi quom una multa iura confudit coquos. quid olant nescias, nisi id unum lit male olere intellegas.
ubi sese sudor

Philol. ut perdocte cuncta


280 uerum
illuc cst
:

callet

nihil

hac docta doctius.

maxuma adeo
:

pars uostrorum intellegit,

259 opera (era) Sc/iocU dimminuat fOf/. {coyr. B"-)

PCD

274 jv/

occultant cod. ui Caiiierariiis: mcod.: nimis So;;{\eant) Lcjiiibiiiiis: oleas co^. illud {pro e. ess' ?) 280 iiluc esse codd. Gellii 20, 6, 12 nensc/icin maxima codd. GeUii maximam (-um P^'^) cod. illuc i. 7) est cod.
/'.
(

266 264 offugiam cod. 271 sp. mane 270 alteram B' istaec 275 occulunt sc/iol. Verg. Georg. 4. 39 278 olant 277 unam cod. (vii. 4^ (rorr. B-)
vix operan
: :

I. iii

T.

MACCI PLAVTI

125

quibus anus domi sunt uxores, quae uos dote meruerunt. Philem. agedum contempla aurum et pallam, satin haec
Sc.

non me

istuc curare oportet.

(me) deceat, Scapha. Philem. quem opsecro


igitur
?

Sc. eloquar

Philolachem,

is

ne quid emat,

nisi

quod

tibi

placere censeat. 284-5

nam amator
1

meretricis mores sibi emit auro et purpura.


ei ultro

30

quid opust, quod suom esse noHt,


pulchra mulier nuda
poste

ostentarier

purpura aetati occultandaest, aurum turpi mulieri.


erit

quam

purpurata pulchrior

nequiquam exornata est bene, si morata est male. pulchrum ornatum turpes mores peius caeno conlinunt.
135

290

nam
quid

si

pulchra est nimis ornata

est.

Philol. nimi' diu


apstineo

manum.
satis.

hic

uos diu agitis?

Philem.

tibi

me

exorno ut
sed, uoluptas

placeam.
abi tu hinc intro atque

Philol. ornata es
aufer.

ornamenta haec

mea,
295

mea Philematium,
Philem.
140
et

potare tecum conlibitum est mihi.

edepol mihi tecum,

nam quod
uerbum

tibi

lubet

idem

mihi lubet,

mea

uoluptas.

Philol.

em

istuc

uile est

uiginti

minis.

Philem. cedo, amabo, decem


Philol.
etiam

bene emptum

tibi

dare hoc
uolo.

uerbum
nunc

decem minae apud

te

sunt;

uel

rationem puta.
triginta

minas pro capite tuo dedi.


add. Cnnieramis
:

Philem. qur exprobras


istiic

300

282

me

283 curare
sibi Sclioell
:

cod.

irai.

Giiictus
:

287 ei Pyladcs 288 aetate cod. (aetas B-) (vi.x pro tis) turpe B^ 291 cf. Poeii. 306 continunt cod. 292 si Caiiie290 postea coiL manu cod. rarius nesi cod. 293 diu del. IVeisc duae Cantc296 ideni] rarius 295 mibi Bentley mihi [libetj cod. {cf. 296") 298 decem Acidaliits decum id B^ 297 eam ist. cod. corr. B-) cod. {J>ro dec, /. e. deceni cf ad v. 238 299 fort. deccmne ap.
us cod.
tibi cod.
:
:

284, 285 is B-D' e cod. (te B"-!^^)

MOSTELLARIA
Philol. egone
id exprobrcni, cjui

L
id

iii

mihimet cupio

oppro?

brarier

nec quicquam argenti locaui iam diu usquam aeque bene.

145

Philem. certe ego, quod


Philol. bene

te

amo, operam nusquam melius


potui ponere.

igitur ratio accepti

atque expensi inter nos


conuenit

305 tu

me

amas, ego

te

amo

merito id

fieri

uterque existumat.

haec qui gaudent, gaudeant perpetuo suo semper bono


qui inuident, ne

umquam eorum quisquam


igitur.

inuideat prosus 150

commodis.
Philem. age accumbe
uide tah ubi
sint.

cedo aquam manibus, puere,

appone hic mensulam.


uin unguenta?

Philol. quid opust?

310 sed estne hic meu' sodalis qui huc incedit


is est,

cum stacta accubo. cum amica sua?


!

Callidamates

cum amica
:

incedit.

eugae

oculus meus,
155

conueniunt manuplares eccos

praedam

participes petunt.

Callidamates Delphivm Philemativm Philolaches


Ca. Aduorsum ueniri mihi ad Philolachem
audi, em tibi imperatum est. nam ilU ubi fui, inde ecfugi foras, ita me ibi male conuiui sermonisque taesumst.

iv

uolo temperi.
315

nunc comissatum ib6 ad Philolachetem,


ubi nos hilari ingenio et lepide accipie(n)t.

ecquid

tibi

uideor

mamma-madere?

302 iam Caniemriiis tam cod. 303 opera manus quam cod. B') trai. Andalius 307 commodi 307 post 308 cod. cod. {corr. B^) 308 mensulam tcstatiir Prisrianiis i, 114 mensam cod. (v. 8) 31 1 cum amica [cum] cod. (ii. 2^ (eccum 309 stacte B" Philolachetem Heriiiann B'^) cum del. Bothe 313 uenire cod. tesunt cod. taesumst Pareus 316 ibi om. B^ 315 fuit cod. accipiet cod. accipient Lorettz elepida cod. 318 et lepide iJT'?/ ma-ma-madere [meiri causa) 319 mammam adire cod. {cf. 331
:

{corr.

PLAVT.

II

I.

iv

T.

MACCI PLAVTI
istoc

De. semper
10

modo

320

moratus tuitet debebas.


Ca. uisne ego
te

ac tu

me

amplectare
licet.

De.

si tibi

cordi est face[re],

Ca. lepida
asta.

es.

duce

me amabo.
Ca. o
tuos

De. caue [ne] cadas,


;

o ocellu's meus
in uia

325
325*

sum alumnus, mel meum.


accumbas

15

De. caue modo ne prius

quam
De.

illi,

ubi lectust stratu', coimus.


sine, sine

Ca.
sino.
si

cadere me.
et
:

20

hoc quod mihi in manus est 328* non cades quin cadam tecum. Ca. iacentis tollet postea nos ambos aliquis. 330 De. madet homo. Ca. tun me ais mammamadere ?
Ca. sed

De.

cades,

De. cedo manum, nolo equideni


Ca.

te adfligi.

em

tene.

De. age,

simul.
?

Ca. quo ego


?

eam
Ca.
scio, in

(De.) an (ne)scis

mentem

uenit

modo

nemp'

domum

eo co- 334-5
335*

missatum.
25

De. immo,
Philol.
illi

istuc

quidem.

Ca. iam memini.


his ire,

num non

uis

me obuiam

anime mi?

ego ex omnibiis optume uolo.

iam reuortar.

Ca. ecquis hic est?

Philem. diu est 'iam Philol. adest.

'

id mihi.

Ca.

eu, Philo-

laches,

30

salue,

amicissume mi omnium hominum.


dini. acat.

340
eb-eb-ebibas

321 ybr/. 'ianib.


{cf.

moratu's

uti

eb-ebibas

w/ ut

250 quo debebit pro qnod ebibit) 322 amplectare Pylades amplectere cod. facc Spengel, nictri 323 corde cod. causa ne delevi. ntetri causa 325* 324 i>el De. amabo, caue 328'' et oin. P^^ sum B"^ suum cod. 326 accubas cod. [corr. 5^) manu 5^ 329 clades quin (dades quiin /-'cDj fo^_ {corr. EP) 331 me ais Scaliger, necnon cod. (mea is) tit vid. (mea his P^^, meam uis B) De. an nescis Gerts 337 illi ego 333 quod cod. {corr. B"^) Catnerarius ilico cod. 338 id iam Bugge
Trin.
:

'

'

MOSTELLARIA
Philol. di
agis te
te
?

I.

iv

ament.

accuba, Callidamates.

345

homo ebriu' probe. unde Philem. quin amabo accubas, Delphium mea? da illi quod bibat. Ca. dormiam ego iam. Philol. num mirum aut nouom quippiam facit? Philem. mea, 1)E. quid ego (ist)oc faciam postea ?
Ca. unde
age tu interim da ab Delphio cito cantharum circum.

35
sic

sine eumpse.

ACTVS
I

II IL
i

Callidamates Philolaches Tranio PVER PH LEMAT VM DELPH VM


I
I

Tr. luppiter supremus summis opibus atque

industriis

me

periisse et

Philolachetem cupit erilem fiUum.

350 occidit spes nostra,

nusquam stabulum
iam

est confidentiae,

nec Salus nobis


ita mali,

saluti

esse, si cupiat, potest


5

maeroris

montem maxumum ad portum modo


erus aduenit peregre, periit Tranio.

conspicatus
ecquis

sum

homo

est qui facere argenti cupiat

aUquantum

lucri,

meam uicem possit pati? 355 qui hodie sese excruciari ubi sunt isti plagipatidae, ferritribaces uiri,
uel
isti

qui hosticas trium

nvimmum

caussa subeunt sub


?

falas, 10

ubi taUqui quiquet denis hastis corpus transfigi solet

ego dabo

ei

talentum primus qui in crucem excucurrerit

360 sed ea lege ut offigantur bis pedes, bis bracchia. ubi id


erit

factum, a

me argentum
:

petito praesentarium.

vel mea ? 346 istoc {vel illoc^, Sktttsch hoc cod. (pro iste hoc ?) eum ipse cod. Philem. sic 352 itam aliam eroris (erroris P^D) cod. {cort: B^) (\. 6) 355 meamui (mea uice B'^') (od. {pro meam uic? cf. 238 dec pro decem) 357 uel] uibi B^ {cf. 356, 358) nummorum corf. {s\2.% Camerarins hosticas /?;V5c/;/ h astis rof/. 5' ubi alii qui d. {cum ubi] uel falsa cod. (ii. 7) {cf. 357) 358 solent B"^ ubi quinis aut d. Leo solent) Btigge
:

7*

II.

T.

MACCI PLAVTI
non curro
curriculo

15

sed ego

sumne

infelix qui

domum?
redit.

Philol. (adest), adest opsonium. eccum Tranio a portu

Tr. Philolaches.
Philol. quidita?

Philol. quidest? Tr.


Philol. quid
et

(et)

ego

et tu

ego

et tu ?

Tr. periimus.

Tr. pater adest.


te

Philol. quid ego ex 365

audio

Tr. apsumpti sumus.


ubi
is

pater

inquam

tuo'

uenit.

Philol.

est,
is

opsecro?

Tr. (ubi
20

est ?) adest.
uidi.

Philol. quis id ait? quis uidit?


quid ego ago

Tr. egomet inquam

Philol. uae mihi


?

Tr. nam quid


uidisti

tu,

malum,

rne rogitas quid

agas

accubas.

Philol. tutin
tu uera

Tr. egomet inquam. Philol. certe?


(certe)

Tr.
si

inquam.
sit

Philol. occidi,
si

memoras.

Tr. quid mihi


?

boni,

mentiar?
haec hinc

370

Philol.

quid ego nunc faciam

Tr.

iube

omnia amoHrier.
25 quis
istic

dormit?

Philol. Callidamates.
Ca.

suscita

istum, Delphium.

De. Callidamates, CaUidamates, De.

uigila

uigilo,

cedo

[ut]
uigila.

bibam.
pater.

pater aduenit peregre Philolache(i).

Ca. ualeat
Ca.
bis 375

Philol.

ualet

illequidem

atque (ego)

disperii.

periisti ? qui potest ?

Philol. quaeso edepol, exsurge

pater aduenit.

Ca. tuo'

uenit pater?
362
Gniter
infelix Pylades
:

[ille]

infelix cod.

(iv.

3)

aedit cod. {corr. B^)


?)
:

364

et add. Dotisa

363 adest add. 365 ad[at]


is

est cod. {pro atest

(corr.

B"-')

vel ted

366 ubi
:

est addidi
vel

accubans cod. rogitet PCD 369 tutin certe add. Camerarius Flecheisen tuiin cod. 370 si mentiar mentirier Schoell Pylades si mentirer cod. 372 quid cod. [corr.
:
: :

368 ago Lambimis nam ? Tr. quid

agam

cod.

nam Dousa

num

cod.

ago

Bentley 374 philolache {i. e. -ae ?) cod.: Philolachei Bcrgk, Wiickernagcl < Arch. Lat. Le.x. 14, 5) 375 ego add. Pylades 376 edepol {te) Reis, nam edepol suspectum

B'^

373

"'^

f^c^-

MOSTELLARIA
iube abire rusum.
Phii.ol. quid ego

IL
fuit ?

quid

illi

reditio

etiam huc

30

agam

pater iam hic

me

offendet mise-

aedis plenas conuiuarum et

rum adueniens ebrium, muHerum. miserum est opus


libi sitis faucis

380 igitur
sicut

demum

fodere puteum,

tenet

ego aduentu patris nunc quaero quid faciam miser. Tr. ecce(re) autem hic deposiuit caput et dormit. suscita. Philol. etiam uigilas ? pater, inquam, aderit iam hic meus.
Ca. ain
tu,

35

pater?

cedo

soleas

mi,

ut

arma capiam.
De.
tace,

iam pol ego occidam


patrem.

385 Philol. perdis rem.

amabo. Philol. abripite hunc intro actutum inter manus.


nisi

Ca. iam hercle ego uos pro matula habebo,

mihi matu-

lam
Philol.
perii
!

datis.

Tr. habe bonum animum

ego istum lepide 40

medicabo metum.
Philol.
nullus

sum

Tr. taceas

ego qui istaec sedem

meditabor
satin

tibi.

habes

si

ego aduenientem
intro
eat,

ita

patrem faciam tuom,


ut
fugiat longe

390 non

modo ne
modo

uerum etiam

ab
?

aedibus

uos

hinc abite intro atque


?

haec hinc propere amoHmini.

Philol. ubi ego ero

Tr. ubi

maxume
?

esse uis

.cum hac,
istac eris.

45

cum
De. quid
si

igitur

abeamus hinc nos


tantillo

Tr. non hoc longe, Delphium.

nam

intus potate

hau

hac quidem caussa minus.


'

382 eccere Camemrins 378 ..ffendit cod. {pro -et?) ^ 385 suscitat cod. {corr. B") autem (iterum) Mneller
p.
r.
t.

377 <i> iube SchoiU /. SJdgyen

Paii. Copui: p. 85)

huc etiam
Rltschl
'''"^

a.

vel

Tr.
B-)

abr.

nullum
eat

cod. {corr.

De. 388 387 meditabo cod. (corr. Z>') 389-90 tuum [non modo hinc abite intro
e/c.

atque hec inquid]

Non modo
393
si

B-

at cod.

Bo/he

cod. {corr. Br) (iv. 3 est cod. {cf. ad 402)


;

iii.

11

390

394 entus

cod. (corr.

B-

vi.vfoninj aii/iqita)


II. i

T.
ei

MACCI PLAVTI
madeo metu.

Philol.

mihi

quoni istaec blanda dicta qu6 eueniant 395


quieto et

Tr.

potin

animo

ut

sies

facias

quod iubeo
tu,

Philol. potest.
50

Tr. omnium primum, Philematium, intro abi, et De. morigerae tibi erimus ambae. Tr.

Delphium.
ille

ita

faxit

luppiter

55

animum aduorte nunciam tu quae uolo accurarier. omnium primumdum aedes iam fac occlusae sient Philol. curabitur. intus caue muttire quemquam siueris. aedibus habitet. in nemo natus intus si Tr. tamquam
|

400

Philol. Ucet.

Tr. neu quisquam responset quando hasce aedis pultabit


senex.

Philol. numquid aliud? Tr. clauem mi harunc aedium

Laconicam
iam iube
Philol.
ecferri intus
in
:

hasce ego aedis occludam hinc


et

foris.

405

tuam ciistodelam meque

meas spes

trado,

Tranio.

60 Tr. pluma haud interest patronus an chens probior

siet.

407-

Homini, quoi nuUa in pectore est audacia, nam quoiuis homini uel optumo uel pessumo,

410

quamuis desubito facile est uerum id uidendum est, id


65

fac.;re

nequiter

uiri doctist

opus,

quae dissignata

sint et facta nequiter,

cod.) Beiitley

euenant Bolhe 396 ut an. sis (sis ettani 395 quam Camcrarius PCDj 399 nunciam tu Bentley nunc tu iam (nunc tulam 403 putabit cod. 402 si B- st cod. 400 (haec) aedes Ritschl 406 custodiam cod. (c/. ad cod. {corr. B-) 404 iaconicam cod. sciet Merc. 233) 407 probrior ^proprior P^Dj cod. (propior 5-1 irai. pro qui") est in pectore ro</. cod. {corr. B"^) 409 cui cod. Pylades 410 del. Ritschl e siniili disticho e.x alia fabida in niarg.
: :

{''

ascripto,

nam

nequiter. hic versns in


1

ie.xtnm irrepsisse creditur

homine cod. {corr. B^) post v. 411 iterafiir v. 425, utriim casu fii. 6^ 4 3 dissignita Z?'-PCD an indicii causa omitli posse vv. 4 2-24 inccrt. nequiter Donsa nequitia cod. pro nequit, i.e. nequiter?)
1
;

MOSTELLARIA
tranquille cuncta et ut proueniant sine malo,

IL

415 ni quid potiatur


sicut

quam ob rem

pigeat uiuere.

ego ecficiam, quae facta hic turbauimus,

profecto ut liqueant

omnia et tranquilla sint neque quicquam nobis pariant ex se incommodi. optume sed quid tu egredere, Sphaerio ? iam iam.
Pv. iussit ma.xumo

70

420 praeceptis paruisti.

opere orare ut patrem aliquo apsterreres modo ne intro iret ad se. Tr. quin etiam illi hoc dicito,

facturum (me) ut ne etiam aspicere aedis audeat, capite obuoluto ut fugiat cum summo metu.
425 clauim cedo atque abi [hinc] intro atque occlude ostium, iube uenire nunciam. et ego hinc occludam.

75

ludos ego hodie uiuo praesenti hic seni

quod credo mortuo numquam fore. concedam a foribus huc, hinc speculabor procul, 430 unde aduenienti sarcinam imponam seni.
faciam,

80

Theopropides
Th. Habeo, Neptune, gratiam

Tranio

ii

magnam tibi, domum. uiuom uix te amisisti a quom med modo latum pedem me posthac si uerum
scies imposisse in

undam, hau

caussast iUco
.

435 quod nunc

uoluisti facere

quin facias mihi.


post hunc diem
credidi.
!

apage^ apage te a

me nunciam
omne
:

quod

crediturus tibi fui


:

tmi. Acidalitts 414 post 416 coUocat Fay {Berl. Phil. 416 turbabimus 414 sinermo] malo cod. (iv. 3") 418 ex se Catuerariiis cod. 417 linqueant cod] {corr. B^) Sphaerio Seyffert exei (exeis B) cod. (x pro xs') 419 (i, p. 29) opete cod. 422 ad sePylades: 421 opere Ital. sperio cod. vel uii 425 {vide ad 411) adest cod. 423 me add. Pylades 428 427 sene cod. {corr. B"-) abi hinc intro vel abii intro cod. 432 ad te {pro atte, ate) cod. {corr. B"^) quo do edo cod. {corr. B^) cod. 434 433 uirum domum P. Thomas modo cod. {cf. 433) 436 apage acage cod. {corr. causa illico est cod. trai. Scriverius 437 omni cod. [corr. B") ^)

414 /105/415 cod. IVoch. 20, 828)


II. ii

T.

MACCI PLAVTI

lo

Tr. edepol, Neptune, peccauisti largiter qui occasionem hanc amisisti tam bonam. Th. triennio post Aegypto aduenio domum
credo exspectatus ueniam familiaribus.

440

Tr. nimio edepol

ille

potuit exspectatior

uenire qui te nuntiaret mortuom.

Th. sed quid hoc


15 pultabo.

occlusa ianua est interdius.


445

heus, ecquis tistt? aperitin fores?

Tr. quis homo est qui nostras aedis accessit prope ? Th. meu' seruos hicquidem est Tranio. Tr. o Theopropides^
ere, salue,

saluom

te

aduenisse gaudeo.

usquin ualuisti ?
20

Th. quid uos


seruat

insanin estis

Th. usque, ut uides. Tr. factum optume. ? Tr. quidum ? Th. sic, quia 450

foris ambulatis,

natus

nemo

in aedibus

neque qui recludat neque [qui] respondeat. pultando [pedibusj paene confregi hasce ambas (fores). Tr. eho an tu tetigisti has aedis ? Th. qur non tangerem
25 quin pultando, inquam, paene confregi fores.

454-5

Tr.

tetigistin ?

Th.

tetigi,

inquam,

et

pultaui.

Tr. uah

Th. quid
Tr. male hercle factum.
dici

est ?

Th. quid

est negoti?

Tr. non
potest

quam indignum
?

facinus fecisti et

malum.
apscede ab aedibus. 460

Th. quid iam

Tr.

fuge, opsecro, atque

30 fuge huc, fuge ad

me

propius.

tetigistin fores ?

Th. quo modo pultare potui, si non tangerem ? Tr. occidisti hercle Th. quem mortalem ? Tr. omnis Th. di te deaeque omnes faxint cum istoc omine Tr. metuo te atque istos expiare ut possies.
445 ist] intust Leo galue cod. {corr. E^-)
B'-)
: :

tuos.

465

del.

Boihe

foris add. Ritschl

istas aperit fores Bhic est Schoell 448 452 quis cod. {corr. 449 usque inualuisti cod. ambas] vi.v ianuas 453 pedibus del. Botlie tute cod. (? i.e. tut') 464 454, 455 tu Ital.
:

axint cod. {corr. B'-)

MOSTELLARIA
Th.
Tk.
(iiuim
ol)

IL

ii

rcm

aut

quam

subito

rem

niihi

adportas 35

nouam ?
et heus,

iube

illos illinc

ambo

apscedere.
tangite

Th. apscedite.

Tr. aedis ne

attigatis.

uos (luociue terram.

Th. opsecro hercle, quin eloquere

(rem).

470 q'K. quia seplem menses sunt

quom

in

hasce aedis

pedem
40
est

nemo

intro tetuHt, seniel ut

emigrauimus.

Th. eloquere, quid

ita?

Tr. circumspicedum, numquis

475

sermonem nostrum qui aucupet? Th. tutum probest. Tr. circumspice etiam. Th. nemo est. loquere nunciam. Tr. capitale scelu' factumst. Th. quidest? non intellego.
scelus, inquam, factum est iam diu, antiquom et uetus. Th. antiquom ? Tr. id adeo nos nunc factum inuenimus. Th. quid istuc test scelestet ? aut quis id fecit ? cedo.

Tr.

45

Tr. hospes necauit hospitem captum manu


4S0
iste,

ut ego opinor, qui has tibi aedis uendidit.


ei

Th. necauit ? Tr. aurumque

ademit hospiti

50

eumque

hic defodit hospitem ibidem in aedibus.

Th. quapropter id uos factum suspicamini ? Tr. ego dicam, ausculta. ut foris cenauerat 485 tuo' gnatus, postquam rediit a cena domum, abimus omnes cubitum condorm.iuimus
;
:

55

lucernam

forte

obHtus fueram exstinguere

atque iUe exclamat derepente

maxumum.
?

Th. quis homo


490
ait uifnisse

an gnatus meus
in in

Tr.

st

tace, ausculta

modo.

iUum

somnis ad se mortuom.

Th. nempe ergo

somnis

Tr.

ita.

sed ausculta modo. 60


:

467 ambo Scaligcr: DioDtedis 382 469

B-)

amabo cod. 468 atigate cod. attigat codd. rem add. Bothe 473 sermonum cod. (corr. capitali scedis (capitalis cedes 5-) 475 rhyihmus displicet
: :

facta est cod. corr. Goctz, Schoell 478 est scelesti DissaJdeus scelesti est (-Ust) Bothe {scd istuc'st dnbinui): est sccleris Spengcl hastibus has tibi 7// 480 w/ opino 479 negau it foi^ (corr B-)
:

cod.

481
:

ei Sciopf>iiis

et cod.

484 aut

cod. {corr.
si

B^)

Canicrarius

cod. (sed B'')

482 en cod. (corr. B-) ,(f. ad ^g^) 486 gubitum cod. corr. B') 489 st (i. 8, p. 27) 490 ad se B- adesse cod.
(
:

T.

II. ii

MACCI PLAVTI
mortuom
uigilanti diceret,

ait

illum hoc pacto sibi dixisse


in

Th.

somnis

Tr. mirum quin


*
illi

qui abhinc sexaginta annis occisus foret.

interdum inepte stultus es


65

*
*

495
*

Th.
'

taceo.

Tr. sed ecce quae

in

ego transmarinus hospes sum Diapontius.


recipere Orcus noluit,

hic habito, haec mihi dedita est habitatio.

nam me Accheruntem
70

quia praemature uita careo.

per fidem
hic necauit isque

500

deceptus sum

hospes

me

me

defodit insepultum clam [ibidem] in hisce aedibus,


scelestus, auri caussa.

nunc

tu hinc emigra.
est habitatio.'

tscelestae haet sunt aedes, inpia

quae hic monstra

fiunt

anno uix possum

eloqui.

505

Th.
75

st, st

Tr. quid, opsecro hercle, factum est ? Th. concrepuit foris. Th. guttam haud habeo sanguinis, Tr. hicin percussit
!

uiuom me accersunt Accheruntem mortui. Tr. perii illisce hodie hanc conturbabunt fabulam.
!

510

nimi'

quam formido ne manufesto

hic

me

opprimat.

80 Th. quid tute tecum loquere


fuge, opsecro hercle.

Tr. apscede ab ianua. ? Th. quo fugiam ? etiam tu fuge.

Tr.

nihil

ego formido, pax mihi est


1

cum

mortuis.
si

Intvs heus, Tranio


nihil

Tr. non

me

appellabis

sapis.

S^S

ego commerui neque


qiiin Py/arfes: qui forf.
{c/.

istas percussi fores.

^g=,-6 /ncunam 496 ille inquit 5^ 517-8) sic e.vplevit Schoell, (495^ Theopropides, (496) dedita haec somnis mortuos 498 habeto P^d '^^0 habeo?) 499 nam ine PCD mihi est Bothe, ciii hiatns in paitsa displicet 501 hic orchus cod. 500 hareo cod. {pro Kareo'i {corr. B^) 504 fort. 502 ibidem dc/. Bentlcy me cod. ti-ansp. Giiietns impla cod. 505 monitra cod. {corr. B-) scelestae sunt iom. hael Tranioni 506 st st Griiterns setet (sedet Pco cod. i. 8, p. 27) fores cod. Th.] ve/ Tr. continiiat cod. 507 Tr.] ve/ Th. hicine ron'. 509 ad cheruntcm {corr. B-) 508 Tr. w/Intvs per cod. 511 510 perii (peri; Ita/. (ad acheruntem B) cod. opprimant PCD 5,2 tute tecum Merii/a te tu cum cod. (tu tecum fuges fo</. 516 quommerui fo</. -S") (C/- 551) 513 quor 5o//;?

493

in

P^

vv.

IL
ii

MOSTELLARIA

***********
quicum
520
ita

*****

(luaeso,

quid segreges 85

este

agitat,

Tranio
?

istaec loquere ?

Tr. an quaeso tu appellaueras

me
tu,

di

amabunt, mortuom illum credidi


?

expostulare quia percussisses fores.

sed

etiamne astas nec quae dico optemperas


?

Th.

quid faciam

Tk. caue

respexis, fuge, [atque] operi

caput.

Th. qur non fugis tu ? Tr. pax mihi est cum mortuis. quid modo igitur? qur tanto opere extimueras 525 Th. scio. Tr. nil me curassis, inquam, ego mihi prouidero tu, ut occepisti, tantum quantum quis fuge atque Herculem inuoca. Th. Hercules, ted inuoco. Tr. et ego tibi hodie ut det, senex, magnum malum.
530 pro di inmortales, opsecro uostram fadem quid ego hodie negoti confeci mali.
!

95

ACTVS
Danista
numquam uUum

III

Tranio

Theopropides
.

III.

Da. Scelestiorem ego annum argento faenori uidi quam hic mihi annus optigit.

a mani ad noctem usque in foro dego diem,


535 locare argenti nemini

nummum
(rf.vv.

queo.

Tr. nunc pol ego


517-8 /aniiiain
iit

perii

plane in perpetuom
495-6'
sic e.xphvit

modum.
Lco, (517' Intvs.

P^

quaeso Tr. caue uerbum

Tr. apage hinc te. B-) 523 atque d>-l. Gnietns B"^) 528 inuoca Bentley inuocabi
.

Th. dic quid, (518) sermonem. Th. quae res te 520 amabant cod. {corr.
faxis.

527 fuge
cod.
:

ItaJ.

fui cod. (fugis

vel te {ita cod.^


cnrr. Ital. (^pyg

529
531 mali 534 a

utibi

hodie ut cod. (ut Guietus malum cod. noctem cod. ( pro annoc,
:

tibi

hodie

B'^)

i.c.

533 uidi] iud PCD ad noc.) {corr. I?

uid

?)

III.

T.

MACCI PLAVTI
* *

danista adest qui dedit

qui amica est empta

quoque

*****
540

manufesta res

est, nisi

quid occurro prius,


ibo huic obuiam.

ne
I

hoc senex

resciscat.

10

sed quidnam hic sese tam cito recipit

domum ?
!

15

20

metuo ne de hac re quippiam indaudiuerit. accedam atque appellabo. ei, quam timeo miser nihil est miserius quam animus hominis conscius, uerum utut res sese habet, sicut me thabett. porro ita haec res postulat. pergam turbare unde is? Th. conueni illum unde hasce aedis emeram. Tr. numquid dixisti de illo quod dixi tibi ? Th. dixi hercle uero omnia. Tr. ei misero mihi metuo ne techinae meae perpetuo perierint. Th. quid tute tecum ? Tr. nihil enim. sed dic mihi, dixtine quaeso ? Th. dixi, inquam, ordine omnia. Tr. etiam fatetur de hospite ? Th. immo pernegat. quom. Tr. cogita Tr. negat dicam si confessu' sit.
: !
|

545

550

****** *****
nunc
faciundum

555

25

quid

censes?

Tr.

egon

quid

cen-

seam
cape, opsecro hercle, ciim eo (tu) una iudicem,
(sed

eum

uideto ut capias, qui credat mihi)

tam facile uinces quam pirum uolpes comest. Da. sed Philolachetis seruom eccum Tranium,
537-8
lacitnaiti in

560

argentuni faenore,

quod

cod.
:

Tanbmann
(illi)

expkvit Catneraritts, (537) 539 quid AngeUits: 542 inaudiuerit cod. 543 ei 540 rescissat cod. res [es]se et cod. 545 me (male) habet Nienicycr
{cf.

P^

vv.

554-5)

sic

(^sS"!

opus

in

sumptus

fuit

dixit cod. dixi B'' 548 vel illoc 549 et cod. (ue B'^) seciintitr omnia Pyladcs {iinmo ei~) ei Ital. ^^- 553' 557"9 ^'"s locis redntntes {c/ ad ^ii) 551 tute Ital. tu cod. {cf. 512 552 Dixtin {iti cod. (ei) Fay 554 necat P^'^ 554-5 taiunam in P^ {cf. vv. 537-8I sic cxplevit Lco post Catnerarinnt, Th. negitat inquam, (538) non confitetur? (537) negat scelestus Th. dicam 557 {yid rf 549 hercle obsecro cum [m]co />os/ z;. tu addidi 559 uincis PCD 549

se cod. {cori: B'^)

MOSTELLARIA
qui inihi ner[uc facnus neque sorteni argenti danunt.

IIL

30

Th. quo

te

agis

Tr. nec quoquam abeo.

ne ego sum
miser,

scelestus, natus dis inimicis omnibus.

iam

illo

praesente adibit.
illinc

ne ego

homo sum

miser,

565 ita et

mi exhibent negotium. Da. hic ad me it, saluo' sum, sed occupabo adire. Tr. hilarus est frustra est homo. spes est de argento.
hinc et
:

35

saluere iubeo

te,

Misargyrides, bene.

Da. salue
Da. hic

et tu.

quid de argentost

Tr. abi

sis,

belua.

570 continuo adueniens pilum iniecisti mihi.

homo

inanis

est.

Tr. hic
Tr.

homo

est certe hariolus. 4

Da. quin tu

istas mittis tricas ?

Tr. quin quid uis cedo.

Da. ubi Philolaches


575 Da. quid est

est ?

numquam

potuisti mihi

magis opportunus aduen(ire quam)


?

aduenis.

Tr. concede huc.

(Da. quin mihi faenus


red)ditur
?

Tr. scio

bona esse uoce^ ne clama nimis. Da. ego hercle uero clamo. Tr. ah, gere morem mihi. Da. quid tibi ego morem uis geram ? Tr. abi quaeso hinc
t^

45

domum.
Da. abeam
?

Tr. redito huc

circiter meridie.

580 Da. reddeturne igitur faenus?

Tr. reddet

nunc

abi.

Da. quid ego huc recursem aut operam

sumam

aut con- 50

teram

manebo potius ad meridie Tr. immo abi domum, uerum hercle


quid
si

hic

dico, abi

modo.

562 nec quo quom cod. 566 me it Ital. meis cod. argentos cod. corr. B^)
:
-

(corr.

vel neq. B-) salus cod. [corr. B^) 571 (Certe) hic Seyffert
:

(maiusPCD)

cod. (corr. B"^ ut vid.)

563 dehis cod. 569 quide 574 magius 574-6 laatimm m P^ 'cf. vv.
:

cl. nim. Canierarius 596-8 suppl. Hal, Ritschl 576 accedit A gere] cherem P om. P clamat mimis A 577 clama bo) AP^^ '" {corr.B-) 579 hunc P (corr. B^) 578 ceram P {corr. B") reddeturne {affirniareddetur nunc codd. 580 reddet nunc Guietiis 5B3 tive) Leo 582 post si discrcpabat A (si man. hic p. V)
:
:
:

abi (abi) m. Ri! srhl ati d\co

abi displicet

modo P: domum

III.

T.
* *

MACCI PLAVTI
nqu
*

faenus

(mod)o,
quid hic nugamini
?

Da. quin uos mihi faenus date.


55

585

Tr. eu

hercle,

ne tu

abi modo, ausculta mihi.


Tr.
Da.
eiigae strenue
;

Da. iam hercle ego illunc nominabo.


beatus uero es nunc

quom

clamas.

meum

peto.

multos

me hoc
si

pacto iam dies frustramini.


reddite argentum
:

molestus

sum

abiero.

590

60 responsiones

omnis hoc uerbo

eripis.

Tr. sortem accipe. Tr. quid


uenisti
ais tu,
te

Da. immo faenus, id primum omnium hominum taeterrume ?


?

uolo.

huc

extentatum
debet.

agas quod in manumst.

non
6c,

dat,

non

Da. non debet?

Tr. ne[c]
foras

frit

qui- 595

dem
ferre hinc potes.

an metuis ne quo abeat


tui,
?

urbe exsolatum faenoris caussa


sortem

quoi sortem accipere iam lice[bi]t


:

Da. quin non peto


est mihi.

illuc

primum, faenus, reddundum


sis.

600

Tr. molestus ne

nemo

dat,

age quidlubet.
datas.

70 tu solus, credo, faenore

argentum

Da. cedo faenus, redde faenus, faenus reddite. daturin estis faenus actutum mihi ?
datur faenus mi
nescit
75 ultro
?

Tr. faenus

illic,

faenus hic

605

quidem nisi faenus fabularier. te neque ego taetriorem beluam


!

{propter hotitoeoiel.) Da. at uolo {vel non eo) prius da 584 om. Tr. inquam, modo siippkvii Sindeiintnd 588 puto P 591 u. eripit P {'i pro uerbum eripit) 593 quid ais ? tun Brix hominem {corr. B"^) omnium P manust 594 manum est (-u est} P 596-8 pro595 nec erit P, A ti. I. coir. Ellis picr lacnnain in P^ {cf. vv. 574-6) desiini iii P liaec, (596) metuis ne, (597) atum faenor, (598; accipere iam li 596 hoc vi.x licerit {ut 'monero' apttd Hcet Siiideyimnd 598 ortem A Pacuviiiin) 601-46 599^ doo oiii. P (propier Iiomoeoairh.V) inter 885 et 886* delati iii P, turbntis iii hac fabitln plitriinis foliis {e.vcipimit se vv. 686-8or, 842-83, 802-41, 884. 885, 601-43, 886 1065, 601 644-85, 1066 sqq.) cf Seyffeit {Berl. Pliil Woch. 12, 194) sit ^ 604 estiis P 605 date mihi 603 reddidete -^ ultro te uetro fenus P datur m. f. (?^ Sclwell (uetero 607 Seyffert: 5^) te P uno A unose Studemund belum P {corr. B^)
: ;

faenus.

MOSTELLARIA
uidisse

IIL

me uniquam cjuemquam (juam te censeo. Da. non edepol tu nunc me istis uerbis territas.
:

609 Th. calidum hoc est

etsi

procul abest, urit male.

610 quod

illuc est faenus,

opsecro,

quod

illic

petit ?

Tr. pater eccum aduenit peregre non multo prius


illius, is tibi et

80

faenus et sortem dabit,

ne inconciliare quid nos porro postules. Da. quin feram, si quid datur. uide nilm moratur.
615 Th. quid ais tu
?

Tr.

c^uid uis ?

Th. quis

illic

est
illic

quid

petit ?

quid Philolachetem gnatum compellat (meum)


sic et praesenti tibi facit

85

conuicium

Tr. opsecro hercle, (tu) iube ? argentum ob os inpurae beluae. 620 Th. iubeam Tr. iuben h6mini argento os uerberarier? ?
quid
iUf

debetur

obi(cere)

Da.

perfacile ego ictus perpetior argenteos.


ilKic

Th. quod
paullum.

argentum

est ?

Tr.

est

huic debet Philolaches

Th.
id

quantillum

Tr.

quasi

quadraginta

minas;

ne sane

multum
?
sit,

censeas.

Da. pauUum

id

quidem

est.

625 Tr. audin danista qui

uidetur(ne), opsecro hercle, idoneus

genu'

quod inprobissumum
sit,

est ?

95
sit

Th. non ego


(id), id

istuc curo qui


dici, id

(quid

sit),

unde

uolo mihi

me

scire expeto.

adeo etiam argenti faenus creditum audio ? 630 Tr. quattuor quadraginta illi debentur minae
tunc ont. 609 tu nunc me Schoell nunc me tu 612 est s. 614-52 609* habes turita m. 618 tu add. Lco, Schoell 616 meum add. Canierariiis deest A 620 iuben B^ iubi cod. 619 obicere Mueller obici lial. 622 illud cod. 625-8 post 621 collocavit Rilschl, iube in cod. 626 qui corr. Canierarius 625 uidetur cod. fort. recte 628 quid sit add. Leo Ital. quid cod. 627 istunc (?) Leo 630 i^cf. 652*) 629 creditum Ital. credit cod. id addidi

608 quam

me.^

III.

T.

MACCI PLAVTI
Th. egon dicam dare?
Tr. tu
ipsus.

loo dic te

daturum, ut abeat.

633

Tr.

dice.

Th. egone

dic

modo, ausculta
mihi.

promitte, age

inquam

ego iubeo.
?

quid eo est argento factum

Th. responde mihi 635 Tr. saluom est. Th. soluite


:

uosmet

igitur, si

saluomst.

Tr. aedis fiUus Tr.


aedis.

105 tuos emit.

Th. aedis?
iam
?

Th. eugae

Philo-

laches
patrissat
:

homo

in

mercatura

uortitur.

ain tu, aedis

Tr. aedis inquam.

sed scin quoiusmodi


!

640

Th. qui

scire

possum

Tr. uah

Th. quid

est

Tr.
roga.

ne

me

Th. nam quid ita ? Tr. speculoclaras, candorem merum. iioTh. bene hercle factum. quid, eas quanti destinat Tr. talentis magnis totidem quot ego et tu sumus. sed arraboni has dedit quadraginta minas 645
hinc sumpsit quas
ei

dedimus.
aedes

satin intellegis ?

nam postquam haec


1

ita erant, ut dixi tibi,


sibi.

15

continuo est aHas aedis mercatus

Th. bene hercle factum. Da. heus, iam adpetit meridie. Tr. apsolue hunc quaeso, uomitu[m] ne hic nos enicet.
quattuor quadraginta
et sors et faenus. ilU

649-51

debentur minae,
nihilo plus peto.

652*
631

Da. tantumst,

120

Tr. ueHm quidem hercle ut uno

nummo

plus petas.
te
?

632

Th. adulescens, Th.


petito cras.

mecum rem
Da. abeo
isti
:

habe.

Da. nempe aps


cras fero.

petam
sat

habeo

si

Tr. malum quod


634 Dic
cod.

di

deaeque omnes duint

655

candorem Spengel: 642 speculo claras Leo 644 magnis Pius ra]mafrnis cod. (iv. 3 ii. 7) quas ei B- quasi cod. hic cod. 647 aedis 52 iterant cod. (e pro ae) ita erant Camerarius cedis cod. 652* {cf. 630) 651 meridies Samceims 652 uomitu Bothe accedit A 631, 632 post 630 posuit Ritschl cf. Seyffert {Bcrl. Phil. de deaque IVoch. 16, 253^ 655 quad A 654 fero] peto A {corr. 52)
canorem cod. 646 hinc Pylades
: :

MOSTELLARIA
ita

IIL

mea

consilia

pt- rturbat

paenissume.
est

nullum edepol hodie genus


nec minu' bono

hominum

taetrius

125

cum

iure

quam

danisticum.

Th. qua

in regione istas aedis emit filius ?


!

660 Tp. ecce autem perii

Th. dicisne hoc quod

te

rogo?
130

Tr. dicam.
nisi ut in

sed

nomen domini quaero quid

siet.

Th. age comminiscere ergo. Tr. quid ego nunc agam uicinum hunc proxumum * *
,

eas emisse aedis huiius dicam fihum 665

caUdum

hercle esse audiui

optumum mendacium.
Tr.
di

667 quidquid di dicunt, id decretumst dicere.

Th. quid

igitur?

iam commentu's?

istum per- 135


duint

(immo

istunc potius) de uicino hoc

proxumo
fide
?

670 tuos emit aedis fiHus.

Th. bonan

Tr. siquidem tu argentum reddituru's, tum bona,


si

redditurus

non

es^

non emit bona.


140

Tr. immo in optumo. Th. cupio hercle inspicere hasce aedis. pultadum fores 675 atque euoca ahquem intus ad te, Tranio. nunc quid dicam nescio. Tr. ecce autem perii iterum iam ad unum saxum me fluctus ferunt.
in loco

Th. non

emit perbono.

Th. quid nunc

Tr. non hercle quid nunc faciam

re- 145

perio

680 roga circumducat.

Th. euocadum ahquem ocius, Tr. heus tu, at hic sunt muHeres uidendumst primum utrum eae ueHntne an non ueHnt.
manufesto teneor.
2,
:

656 peruortit Priscianus i, 99; tesfanfur Cliarisitis 189, Prisciaims


hodie oiii. d rdiem

67 (A
3)

n.

1.)

plenissime P,

A n.
vcl
p.

l.

659 qua^re^^

paenissime 657

(iv.

660

A\cm

[vel -percitem")

audiui esse es 6-J3

mendatium

Th.

\n om. Tn.Seyfferf 676 perii] itenim

cerio

P
11

PLAVT.

669 istuc 671 tu] vel perhonol infenvgafive) Tr.1 e\xoca{d\im) Gniefiis TranioJternoP 678 Quid nunc Tianioni continnat re681 uelint aut non u. 679 ocius] foras S
del. Seyffer/

668 commeritust

fv,

80)

663 665

6-]^

P A

III.

T.

MACCI PLAVTI
oras.
i,

Th. bonum aequonique


150 ego hic tantisper,

percontare et roga.
foris.

dum

exis, te

opperiar

Tr.
ita

di te

deaeque dmnes funditus perdant, senex, undique oppugnas male.


foras

mea
!

consilia

685

eugae

optume eccum aedium dominus

155

Simo progreditur ipsus. huc concessero, dum mi senatum consili in cor conuoco. igitur tum accedam hunc, quando quid agam inuenero.

ii

SiMo
Si.

Tranio
me

Theopropides
fuit

Melius anno hoc mihi non

domi

690

nec quod una esca

iuuerit magis.

prandium uxor mihi perbonum dedit, nunc dormitum iubet me ire minime. non mihi forte uisum ilico fuit, melius quom prandium quam solet dedit
:

695

uoluit in

cubiculum abducere

me

anus.

non bonust somnu' de prandio.


clanculum ex aedibus
10

apage.

me

edidi foras.

tota turget mihi uxor, scio, domi.


in uesperum huic seni. cubandumst ei male. nam et Si. quom magis cogito cum meo animo si qui' dotatam uxorem atque anum habet, neminem sollicitat sopor [in] omnibus

Tr.

res parata est

mala

700

cenandum

et

15

v. i oni. P 686 Fuge 685 mala P enuenero 689 huc AB687 pr. intus A magis P ycf. 691 nequodest caunameruerit 692 peranium (ann-) P {corr. B^) 693 mieire P (corr. B") 695 qum A bonus somnus A quam P soium P bonum somnum est 697 est P fort. bonumst somnus 700 male A 699 scio [nuncl P 701 nam et cenandum ei et cubandum est male >i nam et cenandum et cubandum st ni [trahis] male P { fort. e.x Tra. \\'^c) s(upple) in niarg. adscHpio ii. 6 iv. 5) corr. Ritschl 703-5 ^(fcutia iii P^ habet 703 atque anum om. P spaiio rclicto {cf vv. 723-6) aniim (?) Zeo, nam hiaiiis anum habet displicct 704 sopor in omnibus A sopo oinissis e.xtreinis P {sopor B-) s ibi o. Ritschl

682 oras] rogas { pio E vi. i^)


:

ad 394)


MOSTELLARIA
irc

IIL

ii

dormitum odio

est,

Uflut

uunc mihi

exscfiui certa res est ut abeum potius hinc ad forum quam domi cubem.

atque pol nescio ut moribus sient


uostrae
:

haec

sat scio

peiius posthac fore

quam me habe[a]t male quam fuit mihi.


male

(et)

20

Tr. abitus
nil erit

tuo' tibi, senex, fecerit

quod deorum nuUum accusites te ipse iure optumo merito incuses licet. tempus nunc est senem hunc adloqui hoc habet repperi qui senem ducerem,
!

mihi.

25

quo dolo a me dolorem procul pellerem. accedam. di te ament plurumum, Simo. Tr. ut uales ? Si. non male. Si. saluos sis, Trani6.
quid agis
?

Tr. hominem optumum teneo.

Si.

amice
facis

quom me laudas. Tr. decet. Si. certe. quinherclete hau bonum teneo seruom. Th. heia mastigia, ad me redi. Tr. iam isti ero.
!

Si.

quidnunc? quammox?
Tr. quid
id est ?

Tr. quidest?

Si.

quod
sic 35

solet fieri hic


intu'.
Si. scis

iam quid loquar.

decet.
uelut nunc mihi] ue P, ontissis qtiae secmifiir habet me ont. B^ {A n. l) (at) haec Hermann 712 711 (si) ab. Canierarius Bothe{A n.l.) et addidi {A n. l.) incusis incusses ullum ^ZJ^ w'.v deum 713 eiure pott 715 stc :, {corr. B'-) 714 adloquimini P; versnm rcpelii 715 (tempu snunc est mihi hunc adloqui senem {rar. lect.l ii.6) quod {v. ad 714^ 716 oin. ducerem] cirlcumd ucerem {i. e. Tr. non m. 718 ut uales Sitnoni coiitintiat cod. {corr. B'-) amice') {\i pro (ua amice B-, i. e. uah Si. Quid a.) 719 uamice i^.i.e. me720. 721 certe quin m nota personae ; cf. ad v. 750)

705 donv itu 709 uos(tra) A

m ^

hercle)

num A A (habeo hau del. B") dic B^ 723-4 lacuna in P^ (cf. vv. 703-5) quid is est A Intus. scis 723 qiiid id est et loquar sic decet hab. P {ceit. desunt) Si. quid 1. Leo iam Tr. quid est?

Haud bonum

certe si hercle te [habeo] hau n. l. 721* iam] eam P, 722

Bonum

8*

:!

III.

ii

T.
*
*

MACCI PLAVTI
*
sit

morem

geras.

uita

quam

breuis simul cogita.

7^5

Tr. quid? ehem,


uix

tandem percepi super


Si.

his rebus nostris te loqui.


agitis

40

musice

hercle

aetatem,

ita

ut

uos
729-3C

decet,

uino

et uictu, piscatu
colitis.

probo,

electili

uitam

Tr.

immo

uita antehac erat

nunc nobis com[mun]ia haec exciderunt, (Simo.) Tr. ita oppido occidimus omnes, Si. quidum ?
Simo.
45

non taces? prospere uobis cuncta usque adhuc Tr. ita ut dicis facta hau nego. processerunt. 735
Si.

nos profecto probe ut uoluimus uiximus.


sed,

Simo,

ita

nunc uentus nauem (nostram) deseruit


?

Si.

quid

est ?

quo modo
50

Tr. pessumo.

Si.

quaen subducta
erat

tutointerra? Tr.
qui?

ei

Si.

quidest?

Tr.

me

miserum, occidi
Si.

Tr. quia uenit nauis nostrae naui quae frangat 740


ratem.

Si.

ueUm

ut tu uelles, Tranio.

sed quid est negoti

Tr. eloquar.
eru' peregre uenit.
Si.

tunc

portenditur,
te

ind' ferriterium, postea (crux.

Tr. per tua

g)enua

opsecro,
724-58
727
uit

deest

A
cod.
:

725 vix quamst

Festi 731 (uos) colitis Spen^cl,


fut
/?'-)

percipio

305

(quom)

c.

trimeter fiaf) breui P^D probo, piscatu Gtdichnius Redslob, ut integer tetrametcr fiat
(///

730

732 comia scripsi (v. 8) 733 wa- quidum ita ? Tr., jtt integer tetnmi. fiat 737 nostram add. Camcrarins 738 quaene Pylades: quae nec cod. 740 ratem] trabes Z-o;-^s 741 trannios est oni. ed quidi cod. icorr. ueliem Miirctns uelim cod. B-) negotist B^-i.x 741-3 lacuna in P^ {cf. vv. 763-5") 742 portenditur Ussing cor tenditur cod. 743 supplevit Ussing
ant. cod.
ita ant. Seyffcrt

omnia Canierarins

Simo addidi

{ui. 2)


MOSTELLARIA
744-5
ik;

IH.

ii

inclicium cro facias nico.

Si.

me, ne quid metuas, 55


nihil sciet.

Tr. patrone,

saluc.

Si.

nil

moror mi istiusmodi

clicntes.

Tr. nunc hoc quod ad te nostcr mc niisit senex Si. hoc mihi respondc primum (juod ego te rogo iam de
750
istis

rebus uoster quid sensit sencx


Si.

? ?

Tr.

nil

quicquam.

numquid

increpitauit filium

60

Tr. tam Hquidust quam b!quida essc tempestas nunc tc hoc orare iussit opere maxumo,
ut sibi liceret inspicere hasce aedis tuas.
Si.

solet.

non sunt

uenales.

Tr. scio equidem

istuc.

sed

senex
755

gynaeceum
Si.

aedificare uolt hic in suis

65

et balineas et

ambulacrum
?

et porticum.

quid ergo somniauit

Tr. ego dicam

tibi.

dare uolt uxorem fiHo quantum potest,

ad eam rem facere uolt nouom gynaeceum.


760

nam

sibi

laudauisse hasce

ait

architectonem
;

70

ncscioquem exaedificatas insanum bene

nunc hinc exemplum capere

uolt, nisi tu neuis.

nam
quia
765

ille
isti

eo maiore hinc opere ex te

iimbram aestate
edepol
ucro,

tibi esse

audiuit

exemplum petit, perbonam


-

sub diuo columine usque perpetuom diem.


Si.

75
est,

immo

quom usquequaque umbra


:

tamen
sol

semper hic

est

usque a mani ad uesperum

747 me[me] mis 744, 745 sciat cod. {coi-r. B-) 750 num] unnm cod. (u- pro nota personae ; cf. adqig)
:

cod. {corr. B"^)

increpauit
o

757 quid ergo somniauit Leo quid consomniauit 'od. (con- pro g, i.e. (ai t has ^ 761 ex. ergo) 760 laudasseP 759 accedit A has sane [esse] ^ esse fow. P*^'^) aedificatas P: corr. Slndentund bene 763 malo {om. 763-5 lacuiia in P^ {cf. vv. 742-3) re hinc) opere 764 quia hic {om. u. aud. ) esse aestate persub sudo Sttidemund n. l. bonam P 765 subdiu { pro dio ?) P, col- \oni. umine {ex A), Funck {Arch. Lat. Lc.x. 10, 344^^0^^ recte usque) 766 es 767 huc {om. est)
:

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
nisi si in
est, si

quasi flagitator astat usque ad ostium,

nec mi umbra hic usquamst


80

puteo quaepiamst.

Tr. quid?
Si.

Sarsinatis
sis.

ecqua

Vmbram non

habes

770

molestus ne
at

haec sunt sicut praedico.


;

Tr.
si

quid

ipse

tamen inspicere uolt. Si. inspiciat, si lubet erit quod illi placeat, de exemplo meo aedificato. Tr. eon, uoco huc hominem ?
i,

Si.

uoca

85

Tr. Alexandrum

magnum

atque Agathoclem aiunt maxu- 775

mas
duo
res gessisse
:

quid mihi

fiet tertiO;
?

qui solus facio facinora inmortafia


uehit hic cHtellas, uehit hic

90

autem alter senex. nouicium mihi quaestum institui non malum nam muhones mulos cHtellarios habent, at ego habeo homines clitellarios. magni sunt oneris quidquid imponas uehunt.
:
:

780

95

nunc hunc hau scio an conloquar. congrediar. heus Theopropides Th. hem quis hic nominat me Tr. ero seruo' multis modis fidus. Th. undeis?
!

785

Tr. quod

me
iUi,

miseras, adfero

omne impetratum.
destitisti ?

Th. quid

opsecro,

tam diu

Tr. seni non


100

erat otium, id

sum

opperitus.
sis.

Th. antiquom optines hoc tuom, tardus ut Tr. heus tu, si uoles uerbum hoc cogitare,
simul
flare

790

sorbereque hau factu


770 arsinatis A B'-) 781

facilest.

769 hic oiii. 778 h\c pr. oin.


(iii.

ecquam
at

P {add.

om.

P P P

{add. B"^) [con] conl. iitterredeitU spatio gredibor IVeise, nt integer tetraincter fiat 784-5 lacuiia in P^ {1 c/. vv. 802-3) quis hic oin. (quis 784 hem (nam) Btigge add. B') add. fidehs B'-), iinde 785 multum suo {ce!eris omissis'" multimodis ^ita A) suo f. Ritschl fidus Ritschl filius 786 qu6d] quo AP^^ 787 w/ iUic {ita codd.) 788 otium erat 7QO vi:- illoc {ut integer tetrameier fiat) 789 sies A
r)

774 i om. P 783 hunc o;w. ( corr. B'-) con-

MOSTELLARIA
ego hic esse

IIL

ii

et illi simitu hau potui. Th. quid nunc ? Tr. uise, specta tuo uscjuc arbitratu. Th. age (i), duce me. Tr. num moror? Th. sup-

sequor
795

te.

Tr. senex ipsus

te

ante ostium eccum opperitur.


!

105

sed ut maestust sese hasce uendidisse

800

ut suadeam Philolacheti Th. haud opinor. sibi quisque ruri metit. si male emptae forent, nobis istas redhibere hau Hceret.
?

Th. quid tandem

Tr. orat

ut istas remittat sibi.

tio

lucri

quidquid
s

est, id

domum
*

trahere oportet.

misericordia

hominem
Tr. senex

oportet.

Tr. morare hercle,

facis.

supsequere.
ilUc est.

Th.
tibi

fiat.

do

tibi

ego operam.

em,

adduxi

hominem.
805 Si. saluom te aduenisse peregre gaudeo, Theopropides.
115

Th. Th. Th.

di te ament.

Si.

inspicere te aedis has

uelle aiebat
niihi.

nisi

tibi

est

incommodum.

Si.
i

immo commodum.
intro atque inspice.

at

enim

mulieres

Si.

caue

tu

ullam

flocci

faxis

muHerem.
qualubet perambula aedis oppido
810 Th.
'

tamquam
tu ilU

tuas.

tamquam

'

Tr. ah, caue

obiectes nunc in 120

aegritudine
simul (simulet P*^''") pote fiu Sonnen792 w/illic (//rtfo<f^.) schein,utintegertetrametcrfiat uisa^ usque 793 quid nun [uis] om. duc codd. nom nunc 794 \add. IVcise 795 eccum] illud {pro illi ?) se /ort. integer 796 ut oni. tetranieter sed ut maestus est {ita codd) sese hasc' uenum dedisse

^
:

haud (faciam) o. Ussing 797-825 deest A 798 vcl opino 800 placeret P^d 802-3 lacnnam in P^ \cf. vv. 784-5) sic e.xplcre licet: (802) supersedere vcl se abstincre (Leo^, (803) odiose {Leo) vel sic cum 804 hominem, (Simo) Sc/;of// (iii. 2^1 (sept/nar.) 806 inspiceren te inspicerent P^^, inspicere te B'-) aedes [te] cod. corr. Paretts inspicere iste aedis te Lorens belle cod. 807 incommodum est cod. trai. Bentley 808 illem B
i

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI

te

has emisse.

Th. uideo.
noli facere

non tu uides hunc uoltu uti tristi est senex ? Tr. ergo inridere ne uideare et gestire ad-

modum

125

mentionem ted emisse. Th. intellego et bene monitum duco, atque esse existumo humani ingeni. quid nunc? Si. quin tu is intro atque otiose perspecta ut 815
lubet.

Th. bene benigneque


[uin qui perductet?

arbitror te facere.

Si.

factum edepol
uolo.

Th. apage istum perductorem, non 8x6*


placet.

quidquid

est,

errabo potius

quam

perductet quispiam.]

816''

Tr. uiden
130

uestibulum

ante

aedis

hoc

et

ambulacrum,
quoiusmodi ?
postis,

Th. luculentum edepol


quanta firmitate
facti et

profecto.

Tr. age specta

quoiusmodi,

quanta crassitudine.
Si.
'

Th. non uideor

uidisse postis pulchriores.

pol mihi
'

S20
?

eo pretio empti fuerant olim.


uix uidetur continere lacrumas.
135 Si.
tris

Tr. audin

fuerant

dicere

minas pro

istis

Th. quanti hosce emeras duobus praeter uecturam dedi.

Th. hercle qui multum inprobiores sunt quam a primo


credidi.

Tr. quapropter

Th. quia edepol ambo ab infumo tarmes 825


secat.

Tr. intempestiuos excissos credo,


atque etiam nunc
812
et ont.
:

id

is

uitium nocet.

sati'

boni sunt,

si

sunt inducti pice

B 813 te {ita coci. (has) Gnidfiis 814 esse se cod. (te B") ingenio cod. 816 benigneque Camebenique cod. 8i6'*^' {cf. 8435^9.) adiectos a retractatore nt vv. 817-47 in actioiie omittercntur secl. Seyffert 816'' Quid cod. amplacruin (cf. 846) 817 cod. {pro ambtacrum, i. e. ambul-^ {corr. B'^) 82r audin fuerant Ital. aut infuerat cod. lauden fuerant B'-) 823 duobus Mernla diebus cod. 824 multo ItaL. forf. recte (i. 3) 825 tarmes sec&i Scaliger tramisecat forf. (tramis secat 5-,/or^. i-ecte) 826 accedit A intempestius A docet A
Meritla
rariiis:
:

MOSTELLARIA
non enim haec pultiphagus opifex opera uiden coagmenta in foribus ? Th. uiclco.
830 Th.
fecit

IIL "
barbarus.
140

Tr. specta quam


arte dormiunt.
ut

dormiunt?

Tk.

illud

quidem

'

coniuent

'

uolui

dicere.

satinhabes?

Th.

ut (juidquid magi' contemplo, tanto magi'


placet.

Tr. uiden pictum, ubi ludificat una cornix uolturios duos

Th. non edepol uideo.


corni.K astat, ea uolturios

Tr.

at

ego uideo.

nam

inter 145

uolturios duos

duo

uicissim uellicat.

S35 quaeso

huc ad me specta, cornicem ut conspicere possies. iam uides? Th. profecto nullam equidem illic cornicem
intuor.
at tu isto
si

Tr.

ad uos optuere, quoniam cornicem nequis


uolturios forte possis contui.
ut te apsoluam,
150

conspicari,

Th. omnino,

nullam pictam conspicio hic auem.

840 Tr. age, iam mitto, ignosco aetate non quis optuerier. Th. haec, quae possum, ea mihi profecto cuncta uehe:

menter placent.
Si.
latiu'

demumst operae pretium

iuisse.

Th.

recte edepol

mones.
Si.

eho istum, puere, circumduce hasce aedis


nisi

et conclauia.

155

apud forum negotium. nam egomet ductarem, nil moror ductarier. perductorem, istum a me 845 Th. apage
mi
esset

S46-7 quidquid est, errabo potius


Si.

quam

perductet quispiam.

aedis dico.

Th. ergo

intro eo igitur sine perductore.


Si.

ihcet.

831 vel mage 829 dormunt P (corr. B'-) 828 pultufagis A 832 ludificatur fof/</. 832.833^/(^^0 contemplor corf^/. uideor nam cod. 834 ucllitat c. una P 833 om. P fiii. ii) cornicum A 842 erecte P (corr. P corr. B") 836 vel illi 844 ad P 843 ho-^ A B^) (e- pro nota personael cf. v. 849) perductorem 845 a om. P 845-7 laciina m P'^ (cf. vv. 864-7) 848 adis P OHl P 846, 847 er. p. quam om. P (cf 816'')
.

mage


III.
ii

T.
intro igitur.

MACCI PLAVTI
Tr. mane
sis

i6o

Th. ibo
Tr.
at
st

uideam, ne canes

Th. agedum uide.


!

abi, canes.

st

abindierecta?

abinhinc

in

malam 850
?

crucem
etiam restas
placidast
?

st

abi istinc.
feta quaeuis.

Si.

nil pericli est,

age

tam

quam

eire intro

audacter

licet.

eo ego hinc ad forum.


165 Tranio,
etsi

Th.

fecisti

commode, bene ambula.

age, canem non metuenda est.


]
|

istanc a foribus

abducant

face,

Tk. quin tu illam aspice ut placide 855


accubat
atque ignauom.

nisi

molestum
hac

uis uideri te

Th. iam ut
lubet.

sequere

me

igitur.

Tr. equidem haud usquam a pedibus apscedam tuis.

ACTVS
IV.
i

IV

Phaniscvs
Serui qui
i

quom

culpa carent tamen

malum metuont,
malum
meriti,

solent esse eris utibiles.


illi

nam
5

qui nil metuont postquam sunt

860

stulta sibi

expetunt consiha

exercent sese ad cursuram, fugiunt, sed


faciunt a malo,

si

reprehensi sunt,

pecuho quod nequeunt, augent,


(corr. B'^
1

849
abi d.

igitur [est]

(est

pro E, nota personae ?


cani est
[gst] 'abin

cf. v.

842)
?~)

uide] unde

P
IVc-tse

B50 est est codd. dierecte PCD^ ^ _ /.


851
st] est
l.)

A {pro canest P (in om. Pc^)

age n. l. vi.v periculi 852 quauis P quamuis Lco 853 eo face A (ec PCD) ego P ego abeo A 854 tranioagec us 858-9 cf. Men. 855 ill(a) A abducat P (aliquis) ai)d. IVeise 860 for/. malum post983*'' 858carintP 859-90 dcest A 862 fugiunt del. nt quam sunt meriti, ttt fiat versns Reisianus glossam Bothe 863 a del. Bothe fort. recte de Gidielmins
(corr. B'')

P (oin. B^), A

(modo)

(A
;

n.

MOSTELLARIA
864-5

IV

ex pauxillo

de parant.
* * *
*

mihi in pectore consili


prius ut

malam rem
10

quam
uti

ut

meum.
uerberari.

adhuc

fuit mi,

corium esse oportet,

sincerum atque
870
si

uotem

huic imperabo, probe tectum habebo,


impluit ceteris, ne imj^luat mi.
serui uolunt esse erum, ita solet.

malum quom
nam, ut

boni sunt, (bonust);

inprobi sunt, malus

fit.

15

nam nunc domi


875

nostrae tot pessumi ufuont,

pecuH

sui prodigi, plagigeruH.

ubi aduorsum ut eant uoc(it)antur ero

'non eo, molestu' ne


scio

sis.
;

quod properas

gestis

aUquo

iam hercle

ire uis,

mula,

foras pastum.'

bene merens hoc


880
solus

preti inde apstuli.

abii foras.
seruis.

20

nunc eo aduorsum ero ex plurumis hoc die crastini quom erus resciuerit,
castigabit eos bubulis exuuiis.

mane

postremo minoris pendo tergum illorum quam meum illi erunt bucaedae multo potius quam ego sim restio.

25

864-6 laainani in P^ {cf. vv. 845-7") s''" e.vpleas licct (864, 865) mo.x grande vel thensaurum inde, (8661 consiliumst in tergum alienum inferre w/consilium sedet cauere 864, 865 pauxil cod. (-illo Br)
867 ut]
obstat)
fort. in

868

vcl sic distingite fuit,


:

mi

co.
,

869

fort.

(ita) uti {diio cola Reisiana)

ut cod.

.vi.v

tnnicter bacch

nani uotem

huic {dtio cola Reisiana) sunt bonust Bergk bonis


:
:

vel uerberare cod. {pro -rei ?) 870 (id) si Leo 873 boni 871 ceteros cod {coir. B-) improbis sunt (sum B^) cod. sum cod. uocantur cod. fuit cod. fit Grittiriis 876 uocitantur Hermann vel sies iantb. dini. (-atur B^) 877 vel molestus [troch. dim.) iueris Qr6& P^^ {d pro c\ v\. 1) acat.) 878 (\\\6d} qwo Mertda Skutsch, nant ire uTs (,ir' uis?} snspectitni 879 preti inde abstuli precium unde abstultabi cod. abii Camerariiis, Herntann, Bothe 881 di cod. {corr. B'^) 880 fort. (ego) eo ero {vers, Reizianus) 882 fort. concastigabit mane eos b. e. {vers. Reisianus) 883
:
;
:

pen ergum

spatio inteiccdente cod. {sHppl. B"^)

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI

ii

PiNACivM
Pi.

Phaniscvs
885
?

Mane

tu atque adsiste ilico,

Phanisce.

etiam respicis

Pha. mihi molestus ne


Pi.
5

sies.
!

886^

uide ut fastidit siniia


ilico,

manesne

inpure parasite?
?

887
:

Pha. qui parasitus sum

Pi.

ego enim dicam

cibo per-

duci poteris quouis.

Pha. mihi sum, lubet


Pi.

esse.

quid id curas

?
!

ferocem

facis,

quia te erus amat.

Pha. uah

890

oculi dolent.
10

Pi.

qur

Pha. quia fumu' molestust.

Pi. tace sis, faber, qui

cudere soles pliimbeos nummos.

Pha. non
nouit

(pol) potes tu cogere

me

ut tibi male dicam.


[pol]

erus

me.

Pi.

suam quidem
dicas.
Pi.

culcitulam 894-5
oportet.

Pha.
at tu

si

sobriu'

sis,

male non
ito

tibi

optemperem,

quom
mecum, pessume,
istis

tu mihi nequeas ?

aduorsus.

Pha. quaeso hercle


apstine
fores.

15

iam sermonem de
heus, ecquis hic
foribus defendat

rebus.

Pi.

faciam et pukabo
qui his iniuriam
?

est,
?

maxumam

ecquis has aperit fores


exit.

900
sed eo magi'

homo nemo
ut esse addecet

hinc quidem foras

nequam homines,

ita sunt.

cauto est opu' ne huc


20

exeat qui male

me

mulcet.

888 poteres cod. 886 respices (respice Z?) titvid.cod. (i.e. -is-) trai. Acidalins mihi {vix pro -re passivcj 889 post QQ-j cod. milis cod. Ilal. 890 erus Leo eratus cod. erus tuus Stitdeuha cod. mund, wide fit bacch. tctrameter acatal. 891 accedit ; iisjue ad 922 pauca leguntiir 893 pol add. Ritschl [cf. v. 894"! {A n l.) 896 894 pol del. Sshocll. ut vers. Reisiantisfiat (A n. /.) neque eas P, n. l. 899 his qui in. Gttietiis 897 pessimi tu {ianib. senar.) fort. in. qui his {vcrs. Reis.) 900 ecquis fores]
:

A
:

at

aperit

[hec quis] ec quis huc exit atque aperit 902 vel mage 901 homo otti.

P {pro

ecquis huc exit foras')


oin.

903 me

iit

vid.

MOSTELLARIA

III.

iii

Thkopropides
Tr. Quid
905 Tr. nuni
tibi

Tranio
?

Ill.iii

uisuni est mercimoni

Th.
?

(totus,) totus

gaudeo.

nimio

emptae

tibi

uidentur

Th. nusquam

edepol ego
uidisse

me
Tr.

scio
ec?

umquam

abiectas aedis nisi

modo

hasce.

quid placent

Th.

ec(juid

placeant

me

rogas

immo

hercle uero perplacent.

Tr. quoiusmodi gynaeceum

quid porticum

Th. insanum

bonam.

non eciuidem uUam


910 Tr. quin ego ipse sumu' commensi.

in publico esse

et Philolaches in

maiorem hac existumo. publico omnis porticus


Tr. longe omnium
longissuma
est.

Th. quid
mercimoni
argenti pro

igitur?

Th.

di inmortales,

lepidi
istis

(si)

hercle

nunc

ferat
10

sex talenta

magna

praesentaria,

numquam

accipiam.

Tr.

si

hercle accipere cupies,

ego

numquam
915 Th. bene res nostra conlocata est istoc mercimonio.

sinam.

Tr.

me
isti

suasore atque impulsore id factum audacter dicito,

qui subegi faenore argentum ab danista ut sumeret,

quod

dedimus arraboni.

Th.

seruauisti
?

nempe

octoginta debentur huic minae

Tr. hau

omnem ratem. nummo


amplius.

15

920 Th. hodie accipiat.

Tr.

ita

enim uero, ne qua caussa


supsiet.

904 totus add. Grutcnis fori (omnis) Harv. Stitd. 9, 130) w/(quid ^^0 oni. mihi?) 905 nusquam Sr/;oi?//: numquam P, ^ . /. scito P 907 ec. placent P, A n. l. 906 ablectas P, A n. l. 914 accipiem P, A n. l. {vix 912 si add. Canierarius A ti. /.) cupias Camerarius ere te P, A n. l. hercle Ital. aiiiiqua fornia) {A n. /.) 918 quid A
:


III.
iii

T.

MACCI PLAVTI
illi

uel mihi denumerato, ego


at

porro denumerauero.

20

enim ne quid captioni mihi sit, si dederim tibi. Th. Tr. egone te ioculo modo ausim dicto aut facto fallere ? Th. egone aps te ausim non cauere, ni quid committam tibi ? Tr. quia tibi umquam quicquam, postquam tuo' sum, uer- 925
Th. ego enim caui
sat sapio
si

recte

eam

dis gratiam atque

borum dedi ? animo


!

aps te

25

Th. nunc abi Th.

meo modo uno caueo. Tr. tecum sentio. Tr. faciam ut rus, dic me aduenisse fiUo.
iubes.
in

curriculo iube

urbem ueniat iam simul

tecuni. 929-30
Hcet.

Tr.

nunc ego dicam ut hic


IV.
ii

me

illac

per posticum ad congerrones conferam.

res sint quietae

atque hunc ut hinc amouerim.

Phaniscvs

Theopropides

Pinacivm
antehac
fuit,

21

Pha. Hic quidem neque conuiuarum sonitus itidem ut

neque tibicinam Th. quae illaec


quid uolunt?

cantantem neque ahum quemquam


res

audio.

est?

quid iUisce homines quaerunt 935

quid intro spectant?

apud aedis meas ? Pha. pergam pultare


ostium.
?

25

heus, reclude,

heus, Tranio, etiamne aperis

Th. quae

Pha. etiamne aperis

haec est fabula? CaUidamati nostro aduorsum uenimus.

923 \<^^9 ^ sit B"-: sed P, A n. l. 922 captionis Geppert 926 dehis P {r/. 563 dehis tibin Schmder 925 quid Boihe eam ambis gr. ? Schoell pro dis) bis (vcl dis^, A C/ass. Rev. 10, 333) ut uoles F (?/.ro uti ubes) 928 abi ,[i] P eam mihi des gr. Z.^0 quaesitae 932 hic] hinc AJort. recte 929, 930 [ubi] iube P iv. 31 933 rhyihtiius snsf>ectus A ut hunc hinc P {pro uti h. h. 1) PCD, p corr. B') vel uti 935 meas] me mem item Bothe 937 etiam P om. -ne) e. meas) 936 pultari P {corr. 5-'j
:
,

(i.

MOSTELLARIA
Th. heus
uos, pueri, quid
istic

IV.
fiuicl

ii

agitis ?

istas

aedis

frangitis ?

940 Pi. heus senex, quid tu percontare ad te

quod

nihil attinet?

Th.

nihil

ad

me

attiiiel?

Pi.

nisi

forte factu's praefectus

nouos,
qui res aHenas procures, q,iaeras, uideas, audias.
3
ais ?

Th. non sunt

istae

aedes ubi

statis.

Pi.

quid

an

iam uendidit
aedis Philolaches
945
?

aut

quidem

iste

nos defrustratur senex.


est

Th. uera

dico.

sed quid

uobis

negoti hic

Pha. Pha.
loquor.
35

eloquar.

erus hic noster potat.

Th. erus hic uoster potat


Pi.
ei

ita

Th. puere, nimium Th. quoi homini?

delicatu's.
Pi.

aduorsum uenimus.
quaeso,

ero

nostro.

quotiens
tibi ?

dicendumst

Th.
950 Pha.

puere,

nemo

hic habitat.

nam

te esse arbitror

puerum
probum.
in
?

non hic Philolaches adulescens


habitauit,

habitat

hisce

aedibus

Th.

uerum emigrauit iam diu ex


certe.

hisce aedibus.

Pha. senex hic elleborosust

erras peruorse, pater.

40

nam

nisi

hinc hodie emigrauit aut heri, certo scio

hic habitare.

Th. quin sex menses iam hic nemo


Pi.
Pi.
tu.

habitat.

somnias.

955 Th. egone

Th.

tu ne molestu's.

sine

me cum
nudius
tertius,

puero loqui.

nemo

habitat.

Pha. habitat profecto, nam heri

et

P 940 quae n. attinent {etiaiii 941 attinent") Schocll meae sunt Schocll 943 w.vnon {i.c. ncnne^ s. (meae) {A vix legUitr) 947 [a]delicatusP: delicatum 944 quid ScAof// 950 vel vcIPha. A 948 tv/quoii 949 hic nemo P in om. P 952 Pha.] ve/ Pi. {ei infra Pi. 951 oni. P (iii. 11) Pha. enas) cerebrosus est P 955 molestus (sf. sis 953 hic P aUi 956 haeitat pr. ut vid. P (E pro B vix pro habet corr. habitat)
940-5
o/.

{ex

A)

i.

i.


IV.
ii

T.

MACCI PLAVTI
usque postquam hinc peregri
eiius

45 quartus, quintus, sextus,

pater
abiit,

numquam
ais ?

hic triduom

Th. quid

Pha. triduom

unum desitum est unum est haud

potarier.

intermissum

hic esse et bibi,


scorta duci, pergraecari, fidicinas, tibicinas

960
Philolaches.

ducere.

Th.

quis

istaec

faciebat

Pha.

50

Pha. quoiiu' patrem Theopropidem esse opinor.


haec hic uera memorat
istic

Th. qui Philolaches? Th. ei


(ei),

occidi,

si

pergam porro
inquam.

percontarier.
est,

ain tu

potare soUtum Philolachem istum, quisquis


?

ciim ero uostro

Pha.

aio,

Th. puere, praeter 965


speciem stultus
es.

uide
55

sis

ne

atque

ibi

ad merendam quopiam deuorteris Pha. quid ampliuscule quam sati' fuerit biberis.
forte

est?

Th. ita dico, ne ad aUas aedis perperam deueneris. Pha. scio qua me eire oportet et quo uenerim noui locum.
Philolaches hic habitat, quoiius est pater Theopropides.

970

postquam paterad mercatum hinc abiit, hic tibicinam Pha. ita, Philema60 Uberauit. Th. Philolachesne ergo ?
qui,

tium quidem.

Th. quanti

Pha.

triginta

Th.

talentis?

Pha. ^a tov
973*

'AttoAAw, sed minis.

Th. Uberauit
957 hinc
otn.

Pha. Uberauit uaUde,

triginta minis.

(unum B-) desitum

-gre peregrei 958 triduom mumim {add. est ) esse et bibi est (bibisse itt vid. B\ 961 essi Laiubiiiiis (corr. B'^) bibi B"') icf. 959) 959 agis z'cl opino 962 quoi conduci Ritschl: ducier Lambinus portare istuc ei (mihi) Caiiicrarius et P: ei (ci> Grnterus 964 haec aio icoi-r. B) silitum 965 uostra meh'us cui amplius (hec) hic Itaf. 967 ampHuscule Leo ire 5'0 {corr. B'-) neueneris 968 ab 969 eire] et re (iii. i) locum] loqui {pro loci ?) 971 m. ab. hinc [om. hic") (iii. 11) 973* oni. 972 -ne om. 973 sed] sex

P P

MOSTELLARIA
Th. ain minis
975 PnA.
aiio.

IV.

ii

triginta

Th.

atcjue

amicam destinatam Philolachem ? eam manu emisisse? Pha. aiio.


Th.
et,

postquam

eius hinc pater


65

sit

profectus peregre, perpotasse adsiduo, ac simul

tuo

cum domino ?
non
aiio.

Pha.

aiio.

Th. quid

is

aedis emit
?

has hinc proxumas

Pha.

Th.

quadraginta etiam dedit huic quae


essent pignori
?

Pha. neque
980 Th. uera

istuc aiio.

Th.

ei

perdis.

Pha.

immo suom

patrem
cantas.

ilHc perdidit.

Pha. uana uellem.


eiius

patris amicu's uidelicet.

miserum praedicas Pha. nihil hoc quidem est, triginta minae, prae quam ahos dapsiHs sumptus facit. Pha. unus istic seruos est sacerTh. perdidit patrem.
Th. eu edepol patrem
!

70

rumus,
Tranio
:

is

uel

HercuH tconterere quaestum

potestt.

985 edepol ne

me

eius patris misere miseret, qui

quom

istaec
sciet

facta

ita,
si

amburet

ei

misero corculum carbunculus.

75

Th.
Pi.

quidem

istaec uera sunt.

Pha. quid merear quam

ob rem mentiar ?
heus uos, ecquis hasce aperit
?

Pha. quid
ubi

istas pultas

nemo

intus est

aHo credo comissatum

abiisse.

abeamus nunciam

Philolachi Gulielmius {immo -ae) 974 destinatum P 975 ac simul o;. P .<4 976 w/ perpotauisse 977 vtl sic distingue <\md is? aed. has hinc] hic P 978 huc P {coir. B"^) eiius] qui cst P 981 vel heu 979 n. ilJud B, A 11. l. preterquamP dapsillies P meum(eumC)/' 982 983 w/ isti \pro seruolust?) acerrimus si P vix quaese. est sa.] seruos 984 situm pote siet Ellis possiet Camerarius 985 ne o. P (iii. (e)i miseri i) misere om. P liii. i) 986 ita] ista [esse] A ista P misero ei P 988 e. aperit has A {] pro ecqui a. has) est] st P {pro sit ?) 989 abemus P {corr. B')
eiius


IV.
ii

T.

MACCI PLAVTI
sequere hac 99
(Pi.

Th. puere

(Pha.) atque porro quaeritemus. me.

sequor).
:

80 Th. puere, iamne abis?

Pha.
et

libertas paenulast tergo tuo

mihi, nisi ut

erum metuam

curem,

nihil cst qui

tergum

tegam.

111

Theopropides
I

Simo

Th. Perii hercle quid opust uerbis? ut uerba audio, non equidem in Aegyptum hinc modo uectus fui,
sed etiam in terras solas orasque ultumas sum circumuectus, ita ubi nunc sim nescio.
5

995

uerum iam scibo, nam eccum unde aedis fiUus meus emit. quid agis tu ? Si. a foro incedo domum. Th. numquid processit ad forum hodie noui ? Th. quid tandem ? Si. uidi ecferri mor- 1000 Si. etiam. tuom. Th. hem
| .'

10

nouom unum modo eum uixisse


Si.

uidi

mortuom

ecferri foras.

aiebant.

Th. uae
Si.

capiti tuo
?

Si. quid tu otiosus res nouas requiritas

Th. quia hodie adueni peregre.


ad cenam ne me tc uocare Th. hau postulo edepol
15
Si.

promisi foras,
1005
cras,
nisi

censeas.

uerum

(qui)

prius

uocauerit

me, uel apud

te

cenauero.

Th. ne

istuc

es occupatus,

quidem edepol postulo. nisi quid magis operam mihi da. Si. maxume.

patntn Ussing

pnere dcl. Leo, ttte.vv.sq. antiri Pi. sequor add. puero cod. tergum tergam A 993 erum ut P 993 1013 nisi qitod hic illic paucissima servata deficit A, 993 uerba Camerarius uerbera cod. (v. 8) 996 circum uentus cod. corr. Meritla 998 agis Aldus: ais cod. 999 (hic) ho. Ritschl tuae cod. tu [ut] cod. (iv. 3^ 1002 uae B"^ 1003 '" Mentla tue cod. (iv. 3} 1006 quis add Cnmernriu^ 1008 1005 te Ital. iste P {corr. B-) 1009 es om. A

990 om.

P {propter homocoarch. T)
3)

(iv.

pono

Goetz

MOSTELLARIA
loio

IV.

iii

Th. minas quadraginta


a Philolachete
?

accepisti,

quod sciam,
sciam.
20

Si.

numquam nummum, quod

Th. quid, a Tranione seruo ? Si. (nimi') multo id minus. Th. quas arraboni tibi dedit ? Si. quid somnias ? Th. egone ? at quidem tu, qui istoc speras te modo
1015

potesse dissimulando infectum hoc reddere.


Si.

quid autem

Th. quod

me apsente

hic

tecum
die
?

filius

negoti gessit.
[8-20

Si.

mecum

ut ille hic gesserit,

25

dum
Si.

tu hinc abes, negoti ?


tibi

quidnam aut quo


uerum,
si

Th. minas
fides

octoginta argenti debeo.


hercle.

non mihi quidem


seruanda
est,

debes, cedo.

ne

ire infitias postules.

Th. profecto non negabo debere,


Si.

et

dabo

30

tu caue quadraginta accepisse hinc te neges.

quaeso edepol huc

q
fu

de
1026

*****
tantu
te aedis.
Si.

****** ***** ********


*

me

aspecta et responde mihi.

argenti minas

Th. ego dicam


ebeat

tibi.

35
?

i(tane ?

de me)

ille

aedis emerit

1027

Si.

te uelle

uxorem aiebat tuo nato


?

dare,

ideo aedificare hic uelle aiebat in

tuis.

1030

Th. Th.

hic aedificare uolui


ei

Si.

sic dixit mihi.

40

mihi, disperii
!

uocis
Si.

uicine, perii, interii

non habeo satis." numquid Tranio

turbauit

Th. immo exturbauit omnia.


: ;

loio quadraginta Pylades triginta cod. (xxx pro xxxx vii. 6) Guietiis quas (qua PCD^ cod. 1012 nimis add. Fay (iii. i) id oiii. ut vid. (hercle) id Riischl speras tc 1016 1014 tecum 0)11. 1025 hinc te Lainbiiiiis hinc ne P: minas {oni. neges v. i 1026^ sqq. oiii. {proptcr lacunani iii PBC ( y{(j_ 1026'' siippl. Schocll, Stitdentttiid vv. 1056-60) 1026* vix (responde mihi) (iii. 11 1027-41 deest A qiii iiiitlto pltts quani habuisse videtitr. Vide igititr ne pagina XXI versuttni in P^ practermissa sit 1027 agebat cod. {corr. B-') 1028 hic Caineraritis hoc cod. (cf. ad 1027-41) uicini cod. 1031 uicine Acidalius 1032 Turbabit cod. {corr. Br 9*

quod

^
.

;:

IV.

iii

T.
deludificatust

MACCI PLAVTI
hodie indignis modis.
1035

me

45

Th. haec res sic est ut narro tibi deludificatust me hodie in perpetuom modum. nunc te opsecro ut me bene iuues operamque des.
Si.

quid

tii

ais?

Si.
Si.

50

Si.

Th. i mecum, opsecro, una simul. operam et lora mihi cedo. seruorumque Th. fiat. (ego) haec tibi narraopera eademque Th. sume.
quid uis
?
|
|

uero,

quis

med exempUs

hodie eludificatus

est.

1040

ACTVS V
\
i

Tranio
Tr. Qui

Theopropides
erit in

rebus dubiis, nauci non erit timidus uerbum nauci nescio. dicam esse quid id atque equidem fiHum ut suom arcesserem, misit rus postquam nam erus me

homo

abii illac per


5

angiportum ad hortum nbstrum clancukun,


in angiporto est horti, patefeci fores,

1044-5

ostium quod

eaque eduxi

omnem

legionem, et maris et feminas.

postquam ex opsidione in tutum eduxi manuplaris meos, capio consihum ut senatum congerronem conuocem.

quoniam conuocaui, atque


10

ilU

me

ex senatu segregant.

1050

ubi ego
facio

me

uideo uenire in

meo

foro,

quantum

potest

idem quod plurumi aUi, quibu' res timida aut turbidast pergunt turbare usque ut ne quid possit conquiescere.
1033 te ludificatust
velm^di E^)
v/.vhodie

me

(et

me 5

mi PCO;

h.

cod.

corr.

Bothe

indigni disforf. (fon-. 5'^)

1036 Nun cod. {corr. B'^) Camerarms 1039 operam iti vid. cod. 'opera D) ego add. ( post eadem) 104 1 dubiis n. lud. Ital. 1040 eemplis itt vid. cod. {corr. B"^) 1042 Pnsciaims i, 204: dubii sis n. cod. {}pro dubiis n. is) tiientur vcrsimi male secliidiint itt glossema qiiidain accedit A trai. 1043 ut fihum codd. quod cod. Festi 166 Schoell, Leo opsidionem 1048 ex] exii ^ Bothe 1044, 1045 abiliaperP 1051 1050 senatus P P 1049 congeronum fi^ (/. f. -err-)
: :

1034 agis coa'. (corr. 1037 (hinc) obs. <ad te> Lco

uentrem

1053 possit]

sit

P {pro

pote

sit ?)

MOSTELLARIA
1054-5

V.

nam

scio

equidem nullo pacto iam


alius quis
*
*

esse posse haec clam

senem,

non amicus
aut

pro
1059-60
ille

jit********'^ *********
*

riuabo se

qui

******
et
fori'

ero simul

praeoccupabo atque anteueniam


sed quid hoc est quod
eru'

foedus feriam.

me

moror.

concrepuit proxuma uicinia?


gustare ego eius

meus hicquidem
ilico intra

est.
isti

sermonem

uolo. 20

Th.

limen

astate, ut,

quom extemplo uocem,

1065 continuo exsiUatis.

manicas

celeriter conectite.

ego illum ante aedis praestolabor ludificatorem meum,


quoius ego hodie ludificabo corium,
si

uiuo^ probe.

Tr,

res

palam

est.

nunc

te

uidere meliust quid agas, Tranio. 25


illoc,

Th. docte atque astu mihi captandumst cum


1070

ubi huc

aduenerit.

non ego

illi

extemplo

hamum

ostendam, sensim mittam


lineam,

dissimulabo

me horum quicquam
nemo

scire.

Tr. o mortalem

malum
alter hoc Athenis

doctior dici potest.


30

uerba

illi

adgrediar

non magi' dare hodie quisquam quam lapidi potest. Th. nunc ego ille hiic hominem, appellabo.
ueniat uelim,

1075

Tr, siquidem pol

me

quaeris,

adsum praesens
?

praesenti

tibi.

Th, eugae

Tranio, quid agitur

Philolaches iam hic aderit.

Tr. ueniunt ruri rustici, Th. edepol mihi opportune aduenis.

[pyoptcr lacuuam in P^^ 1056-61 oiii. oiit. P con: Stude1026* 1026) 1061 praeoccupato cod. [corr. B'^) 1062 quid] qui iiiuiid 1062-3 vel iantb. ocioiiarii [corr. S^) 1064 isti astate Ussiiig istastate .<4 1063 sermone coniectite 1065 manilas pro a. isti v. 4) astate illic hodie] hic {corr. B^) 1067 cuiius A 1066 praestabor 107 1070 liamum] itamum 1069 astu Botlte astute codd. dare oiit. dcficit mortale 1077 1073 vel mage aduenerit Bentley adueniescorf. (/ro -neis ?)
1054, 1055 Itaec
vid.
;

ttt

f/.

vv.

{}.

P
:

A P

P A


V.
35
i

T.

MACCI PLAVTI

nostrum ego hunc uicinum opinor esse hominem audacem et malum.

Tr. quidum?

nummum

Th. quia negat nouisse uos Tr. negat? Th. nec uos sibi umquam argenti dedisse. Tr. abi, kidis me, 1080 credo hau negat.
?

Th. quid iam

Tr.

scio. iocaris tu

Th. immo edepol negat profecto,


40 uendidisse.

nunc (istuc). nam ille quidem hau negat. neque se hasce aedis
Philolachi
sibi

Tr. eho an negauit

datum argentum,
opsecro
?

Th. quin ius iurandum polUcitust dare se, si uellem, mihi, neque se hasce aedis uendidisse neque sibi argentum datum.
* *
*
ilH.

1085

(datum)
ait ?

est.

Th.

dixi

ego istuc idem

Tr. quid Tr. nugas

Th. seruos
edepol
dabit.

poUicitust dare
45 suos mihi

omnis quaestioni.

numquam
in ius si

Th. dat

profecto.

Tr. quin iet iUum

ueniamt.

Th. mane.
experiar, ut opino.

Tr. ('opino'?) certum

est.

mihi homi- 1090

nem
Th. quid
uel
si

cedo.
fac- 1093

igitur

ego accersam (iam) homines?

Tr.

tum iam

esse oportuit.

hominem

aedis iube

mancupio poscere.

Th. immo hoc 1091

primum
1078 huc coei. {coir. B-) 1080 uor cod. [corr. B'^)
cod. {antiqua formd)
;'c/

uolo,
cod.

opino
:

1079 Q"'^ Bothe: qui

umquam B-

quam

cod.

iii.
:

3)

argentei

to8i tu nunc istuc Schocll tu nunc tu cod. se 1084 qui cot/. 1083 Tr. elio E^: reeho co</. si //a/. sisi forf. 1085 vcrsuin iiitercidisse vidit Acidalitts qiii e.viciit ordiiic usitato iii datum est 1087 idem ego istuc NicinoeUer, 1090 opinor W. io8g fort quin ego, illum intus si inueniam trai. Caineesse iam cod. opino add. Schocll 1093 iam add. Schoell trai Miicller: iube m. aedis rarins 1091 iube aedis m. cod. hoc oin. P^d Botlie inancipare Ussing

(nunc tu 5^)
:

MOSTELLARIA
1092 quaestioni accipere seruos.

Tk. faciundurn edepol cen.seo. 50

1094 ego interim

hanc aram occupabo.

Th. quid

ita ?

Tk.
sapis.

nullam rem
1095 ne

enim

illi

huc confugere possint quaestioni quos Tr. minime.

dabit.

hic ego tibi praesidebo, ne interbitat quaesti(j.

Th.
(juia

surge.

Th. ne occupassis, opsecro, aram. Tr. qur? Th. scies.


illi

enim

id

maxume

uolo, ut

istoc confugiant.

sine

55

apud iudicem hunc argenti condemnabo 100 Tr. quod agas, id agas. quid tu porro serere uis negotium ? nescis quam metuculosa res sit \xc ad iudicem ? Th. surgedum huc igitur. consulere ciuiddam est quod
tanto
faciUus.

tecum
'1"r.

uolo.

sic

tamen hinc consiHum dedero.


de diuinis
locis.

nimio plus sapio (o


sedens.

tum
1105

consilia firmiora sunt

Th.

surge, ne nugare.

aspicedum contra me.

Tr. aspexi.

Th. uides
Tr. uideo.

huc si quis intercedat tertius, pereat fame. Th. quidum ? Tr. quia nil (ilU) quaesti sit. mah" hercle

ambo
Th.
m(;d
perii
'.

sunius.

Tr. quid

tibi

est ?

Th.
satine

dedisti
?

uerba

Tr. 65

qui tandem

Th. probe

emunxti.

'I"k.

uide

sis,

recte

num mucci
fluont ?

iiioTh. immo etiam cerebrum (juoque omne

capite emunxti

meo.

nam omnia male

facta uostra repperi radicilus,

1097 ueoctu psissia coci. {corr. B) 1095 liuc Sdidauus: h\c lod. iioo aram Pylades arma cod. (ii. 7) 1099 hinc cod. (coir. B-) iioi re trai. Botlie (cf. ad Asin 250, Chix. 438) uis serere cod. 1102 liuc cst cons. ig. qu cod. coyy. Laiigen c.x cod. (coyy. B^) 1104 <r/quiddamst fc/iol.Aen. II; 343 1103 sic Piiis si cod. 1106 intercedas cod. (coiy. B"^) 1107 illi add. Leo tunc PCD 1 08 probi corf. 1109 sit (ei, ita) /?;VsfA/ iiflv nihil quaesiti munxti cod. 11 10 omnem cod. {coir. B") emunxit cod. (-xisti B"^)
:
:


V.
i

T.
radicitus

MACCI PLAVTI
hercle

non
j-o

quidem

uerum etiam

exradicitus.
tibi.

Tr.

numquam

edepol hodie tinuitus destinantt

Th. iam iubebo ignem et sarmenta, carnufex, circumdari. 1115 Tr. ne faxis, nam elixus esse quam assus soleo suauior. Th. exempla edepol faciam ego in te. Tr. quia placeo,

exemplum
Th. loquere
75
:

expetis
filium

? ?

quoiusmodi

Tr.

cum

pedibus,

quom hinc abibam, manibus, cum digitis, auribus,


reliqui,

oculis,
labris.

Th. aliud
sed eccum

te rogo.
tui gnati
:

Tr. aliud ergo nunc

tibi

respondeo.
1120

sodalem uideo
praesente

huc incedere
a^ito,
si

Callidamatem
ii

illo

mecum

quid uoles.

Theopropides Callidamates TRAN O


I

Ca. Vbi somno

sepeliui

omnem

atque obdormiui crapulam,

Philolaches uenisse (dixit) mihi

suom

peregre huc patrem


ludificatu'
sit,

quoque modo hominem ad(uenientem) seruos


ait se
5

metuere

in

conspe(ctum

sui patris pr)ocedere.

1125

nunc ego de
iubeo

sodalitate solus

sum

orator datus

qui a patre eiius conciliarem pacem.


te saluere et saluos

atque eccum optume

quom

aduenis, Theopropides,

10

hic apud nos hodie cenes, sic face. 1130 Th. CaUidamate(s), di te ament. de cena facio gratiam. Ca. quin uenis ? Tr. promitte ego ibo pro te, si tibi non

peregre gaudeo.

lubet.

desistam Leo 1114 i. i. et sarmenta Pylades : 1113 inditus B' lubeo (?) (lubo vel lube PCD) j. gt sarmen cod. (sarnem PCD) ; jubeo i. solio 1 1 15 faxis [sis] cod. {corr. B"-) et sarmen (arae) Seyffert 1120 ut vid. 1119 ego 1118 Quom cod. {corr. B") huc (nunc) Redslob huic cod. vix uideon gnatis cod. {corr. B"^) omnium cOd. 1122 somno Ritschl II 21 agite cod. {corr. B^) 1123-5 lacima in P^ (cf. vv. /or/. abdormiui somnwm Ital. hom.] dominum 1124 1 144-6) 1123 {dixit) Pyiades, Bothe ii25Consp. ludificatum cot/. adu. sitpplevit Aldits Bugge 1128 et del. 1127 optimi cod. {corr. B^) proc. sHppl. Ritschl 11 29 face 5ab/>aduenisset heuropides cor/. corr. Ital. {}) Leo tale cod. pius


MOSTELLARIA
Th. uerbero,
etiani

V.

ii

inrides

'I"k.

(luian

me

pro

te ire

ad
?

cenam autiimo
Th. non enim
Ca. age mitte
ibis.

ego ferare faxo, ut meruisti, in crucem.


tu

istaec.

ad me ad cenam
in

Tr. dic uentuquid taces?

rum.
1

135

Ca. sed tu istuc quid confugisti

adueniens perterruit me.

aram ? Tr. inscitissumus loquere nunc quid fecerim


:

15

nunc utrisque disceptator eccum adest, age disputa. Th. filium corrupisse aio te meum. Tr. ausculta modo.
fateor peccauisse,

amicam

liberasse apsente
;

te,

1140 faenori argentum sumpsisse

numquid

aliud fecit nisi

apsumptum praedico. quod [faciunt] summis gnati geneid esse

20

ribus

Th. hercle mihi tecum cauendum


Ca, sine

est,

nimi' qui's orator


catus.

me dum

istuc iudicare.
(tute)

surge, ego

isti

adsedero.

Th. maxume, accipe hanc


1145 f^c

ad
tu

te

litem.
istic

Tr. enim
captio
est.

ego ne metuam (mihi atque) ut


*
*

meam

timeas uicem.
25
:

Th. iam minoris

(fa)cio

me

ludificatust.

Tr. bene hercle factum,


Tr.

praequam quibu' modis et factum gaudeo


si

sapere istac aetate oportet qui sunt capite candido.

Th. quid ego nunc faciam


II

amicus Diphilo aut


Philemoni
es,

50 dicito

is

quo pacto

tuo' te seruos ludificauerit

optumas

frustrationes dederis in comoediis.

3
:

corre.xi,nain

ire oiii. {corr. B-) 1134 ista acto cod. PlautinHin ii35 vel insciw/ Tr. quid e\o(\ueve Langcit ii39 tissumu's 1136 w/ Tr. adu. te oin. cod. {add. B'^) 1J41 fecicoc^. {corr. B^) potauisse Addalius sum tit vid. cod. (/'. e. summis) faciunt del. Guietus 1142 hercle ii44 Pius erile cod. 1144-6 lacuita iii P-^ {c/. vv. 1123-5) tute sufpl. Ritschl modo Ussing accipte (-pite PCD) cq^^ ^.to B-) 1146 omnia alia (acio suppl. Catne1145 mihi atque suppl. Ritscltl quis cod. {pro qui 5, rarius, Ritschl 11 48 qui sunt Caineranus qui sis Schoell i. e. qui sunt) 1149 dephilo {] pro dei-) aut philocapto cod. 1150 pacto Ital. montes cod. corr. Leo 1151

1132 inridcns cod.


\sia.

vi.v

commodiis

cod.

V.

ii

r.

MACCI PLAVTI
uici.s.sim

Ca. tace parumper, sine

me

loqui, ausculta.

Th.
licet.

Ca.
is

adi[i]t

omnium primum sodalem me esse scis gnato tuo. me, nam illum prodire pudet in con.spectum tuom
fecit

154-5

propterea quia
35 stultitiae

quae

te scire scit.

nunc
:

te opsecro,

adulescentiaeque eiius ignoscas

tuost

scis solere illanc

aetatem

tali

ludo ludere.
fecit
:

quidquid

fecit,

nobiscum una

nos deliquimus.
qui amica (empta)
c^t,

faenus, sortem

sumptumque omnem,

1160

omnia
nos dabimus, nos conferemus, nostro sumptu, non tuo. Th. non potuit uenire orator magis ad me impetrabilis

-,0

quam tu neque sum illic iratus neque quicquam suscenseo. immo me praesente amato, bibito, facito quod lubet
;
:

si

hoc pudet,

fecisse

sumptum,

supplici

habeo

satis.

1165
fiet

Ca. dispudet.

Tr. (post) istam ueniam quid

me

nun?

ciam
45

Th. uerberibus, lutum, caedere pendens.

Tr. tamen

etsi
?

pudet

Th. interimam hercle

ego

(te)

si

uiuo.

Ca. tac istam


:

cunctam gratiam
Tranio remitte quaeso hanc noxiam caussa mea. Th. aliud quiduis impetrari a me facilius perferam

1170

quam

ut

non ego istum pro


*

suis factis

pessumis pessum pre-

mam.
50 Ca. mitte quaeso istum.
1152 paruoniper cod.

Th. uiden

ut restat furcifer ?

me uicissim cod.: Irai. autiqita foyina]) lucet cod. {corr. B") 1154, 1155 eum Bothe ycf. ad 1156 fecit Mcnila facit Epid. 135) fort. pu. pr. jisitato ordine) nos Caiiictrai. Caiiierarius cod. 1159 una nobiscum cod. 1160 empta add. Ritsc/d 1163 rarius: non cod. delinquimus fo</. 1166 ^posi add.Miicllcr illi sum cod.: traieci 1165 supplici(id)Z.f/es
Acidalitts
:

1167

c.

lutum
fi^)

cod.

trai. Giiietus

c.

multum

i/ssiiig
:

tam

inest

si cud.

suibofOf/. si uiuo .S^ 1169 add. Guietus 11 70 perf. a me iac. Bot/ie amitte Ussing cf 1172) Tranioni cod. E., i.e. Thcopropidis iiota) II 72 mitte que sis tume cod. \] pro istum. fort. Th. (men istum ])!Class. Rev. 10, corr. Rttschl quaeso iaiii Ital.) astat Ritschl cf 11 6g) 333^, w/ istum, (Theopropides.) ^iii 2)

(tametsi

1168

te

MOSTELLARIA
Ca. Tranio, quiesce,
petere
1175
:

V.

ii

si sapi'.
sit

Th.

tu quiesce

hanc rem modo

ego illum, ut

quietus, uerberibus subegero.

Tr.

nihil

opust profecto.
ores.

Th. nolo

Ca. quaeso hercle.


ores.

Ca. age iam, sine ted exorarier. Th. nolo, inquam, Ca. nequiquam neuis.
fac caussa

hanc modo unam noxiapi, unam


Tk. quid grauaris
?

quaeso,

mea.

55

quasi non cras iam

commeream aliam
noxiam
:

ibi

utrunique, et hoc et illud, poteris ulcisci probe.

1180 Ca. sine te exorem.

Th. age

abi,

abi inpune.

em

huic

habeto gratiam.
uos plausum date.

.spectatores, fabula

haec

est acta,

IJ^?-! II 73 quiesce si sapis Camcraiins: qui esse sapis cod. tyai. Actdalhis 11 75 profecto(orato) uerberibusutsit quietus cod. Loman Muelkr {Rhcin. Mus. 54, 403) 1177 unam pr. del. (niissam) fac Rifsc/il 1179 (tii) 1178 gras cod. {con: B'^) pro a. abei, abeij 1180 age abe {con: B^) abi cod. utr. Ritschl
:

{I.

PERSA

ARGVMENTVM
Profecto domino suos amores Toxilus Emit atque curat leno ut emittat manu Raptamque vi emeret de praedone virginem
;

Subornata suadet

sui parasiti

filia,

Atque
Per

ita

intricatum ludit potans Dordalum.


iotam praesto
Schoell
est

lianc fabnlaiii

Hoc

arg.

oiii.

3 vi]

ut Valla

emera

5 dorpalum cod.

tur (se)rvu

* * * *

fingunt

*
*

* *
.-^

ant (v)erec
* *
rsi

ta

*
* *

de

(vi)rgi * *

* *

cam ven

(pr)etio (p)arv *

* *

a re(ci)pit e
tue (l)eno

oin. P, niediam versiinni parleni </ 4, 6 e.xitiis servavit postv. 14 nihil scriptum fnit i (erus dum peregrina)tur, (se)ruu(s Toxilus) Schoell 8 {adla)ta (e Pe)rsia Schoell 10 <pudi)cam uen<dit) Leo 13 (cum praed)a re<ci)pit Schoell 14 <perpe)tue leno <Iuditur) Leo

Hoc arguiuentum

PERSONAE
ToxiLvs Servvs
Sagaristio Serws Satvrio Parasitvs SOPHOCLIDISCA AnCILLA Lemniselenis Meretrix

Paegnivm Pver Virgo DORDALVS LeNO

Scaena
Sag.] Sagariscio
;;/

ATHENIS
IV.
ii.

v.

459

ef

tit.

B, qttod

/iietiir

K. Schmidt

{Henn.

37, 205)

ACTVS
TOX
I

1.

SAOAR

I- 1

To. Qui amans egens ingressus


superauit aerumnis
suis

est princeps in

Amoris
uias

aerumnas Hercul(e)i.

nam cum leone, cum excetra^ cum ceruo, cum apro Aetolico, cum auibus Stymphalicis, cum Antaeo deluctari mauelim quam cum Amore ita fio miser quaerendo argento mutuo
:

nec quicquam

nisi

'non est'sciunt mihi respondere quos


rogo.

Sag. qui ero suo seruire uolt bene seruos seruitutem, ne illum edepol multa in pectore suo conlocare oportet

lo ego neque lubenter seruio

quae ero placere censeat praesenti atque apsenti suo. neque sati' sum ero ex sententia, sed quasi lippo oculo me eru' meus manum apstinere hau
quit

lo

tamen

quin mi imperet, quin

me

suis negotiis praefulciat.

To. quis
To.

illic est

qui contra

me

astat ?

Sag. quis hic est

qui sic contra


similis
est

me

astat ?

Sagaristionis.

S.\g.

Toxilus hicquidem

meus amicust.
15

To.

is

est profecto.

Sag.

eum

esse opinor.

To. con-

15

grediar.
I

Sag. contra adgredibor.


(A
n. l.)

es

uiam
4

codd. scholiastae
del.

iii

Vcrg. Biic. 10, 69


?;,

suis] in suis codd. schol. Verg.


e.

[ej]

cum
10

me

malueram {pro -im

schol Verg., tmdefitvers.

aitapaesticKs

8 edepol illum
12 Quid

P
6)

serui
si /4

^
:

P
illic

9 q uae^ro

A
{v.
:

I3- 14 inverso ordine


ii.

homoeoarch.
qui

praeteriiiissiis erat;
y^iiiide

quis

est qui

Bach)
c.

13 propter 13 qui sic Schoell qui 14 sagaristioni A, vt.v

PfanfinuHi adgredior ?

i5w/opino

adgredior

W.r

/>ro

contran

I. i

T.

MACCI PLAVTI
te.

To. o Sagaristio, di ament

Sag. o Toxile, dabunt di

quae exoptes.
ut uales
?

To. ut queo. To.


20

Sag. quidagitur?
uiuitur.

17*
17''

Sag. satin

ergo

ex sententia?

To.

si

eueniunt
exopto,

quae
satis.

Sag. nimi' stulte amicis utere.

To. quid iam

Sag. im-

perare oportet.

To. mihi quidem tu iam eras mortuos, quia non


Sag. negotium edepol

te uisitabam.

20

To.

ferreum fortasse?
uapularis.

Sag. plus-

culum annum
fui praeferratus

apud molas tribunus

25

To. uetu' iam

istaec militiast tua.

Sag. satin tu usque ualuis-ti ?

To. hau probe.


in

Sag. ergo edepol palles.

To. saucius factus sum

Veneris
proelio
:

sagitta

Cupido cor

meum
?

transfixit.

Sag. iam serui hic 25

amant
To. quid
ego faciam
disne aduorser
?

quasi
is

Titani

cum
quibu' sat esse non
30

belligerem

queam ?
tuom ne
transfigant
latus.

Sag. uide

modo ulmeae

catapultae

To. basilice agito eleutheria.


Sag. quid

iam?
?

To. quia erus peregri


Sag. ain

est.

29*

tu,

peregri est

To.
:

si tut' tibi

bene esse
30*

pote
35

pati,

ueni

uiues

mecum,

basilico accipiere uictu.


op,'te's A 19 imperare] [quia iam] im16 o alt. om. A 21 negoti ^ 24 sumfactus^ 20 uisitauiP perareP(iv. 5) 28 ut meae P is] dis P aduorse P (Jpro -sem' 26 ergo P 30-167 deficit A 30 si tute scripsi: sicut et B sit ut P^^ si tu
: :

Cain.inniis


PERSA
Sag. uah
!

I. i

iam scapulae pruriunt, quia te istaec audiui loqui. me linum excruciat. Sag. quidnam id est? To. haec dies summa hodie est, mea amica sitne Hbera
To. sed hoc
|

34^^

an sempiternam seruitutem
To. emere amicum
tibi

seruiat.

34''

Sag. quid nunc uis ergo et ego (uolo).

40

35

me

potis es sempiternum.

Sag.

quem ad modum ?
To. ut mihi des

nummos

sescentos quos pro capite ilUus

pendam,
quos continuo
age
fi

tibi

reponam in hoc triduo aut quadriduo.

benignus, subueni.

Sag. qua confidentia rogare tu a

med

argenti tantum audes,


recipi potis est

-15

40

inpudens

quin

si
;

egomet totus ueneam, uix

quod
(^ui

tu

me rogas

nam

tii

aquam
te

a pumici

nunc
?

postulas,

ipsus

siti aret.

To. sicine hoc

mi

facere ?

Sag. quid

faciam

To. rogas?

aUcunde exora mutuom.

Sag. tu fac idem quod rogas me. Sag. quaeram


si

To. quaesiui, nusquam repperi.


45 To.

equidem, 50

quis credat.

nempe habeo

in

mundo.

Sag.

si

id

domi esset mihi, iam polhcerer


erit,

hoc meumst ut faciam sedulo.


quaere tamen, ego item sedulo.

To. quidquid
quid

recipe te

ad me.
S.\G.
si
er-it,

iam ut
scias

To. opsecro

te

Sag. resecroque.

To operam

da hanc mihi

excrucia cod. 33 me unum] meum am B {pro meum animum !) fort. sum34 dis corr. dies cod. ui vid. (disees T, de PBC) (v. 3'. et ego (/?'c repo34** nihil post ergo P^^ vi.x hodie mast h. >. PCD pro sei benignu's), T n. l. neiid. ? T uolo addidi 38 fi] sed argentum P^c 39 confitentia cod. vix fidentia, nt versiis troch. fiat sitiare cod. 42 sitiat Ital. 41 [ma]nam B 40 ueniam cod. rogan B' 46 sedulo sicin te mi hoc MtieUer 44 quaeram iam mi esset So^"^ Sagaristioni dat {]) Lco 45 habes P/Ws fort. iam ut scias (tu Ital. am cod. 47 (te fac)iam Abrahani vel m'\ Mecum, dabo operam) 48 resecro {oni. que) Psc
:
:

PLAVT.

II

10

I. i

T.
fidelem.

MACCI PLAVTI
ah
!

55

S.\G.

odio

me

enicas.

48*

To. amoris
Sag.
at

non meo, nunc tibi morologus fio. pol ego aps te concessero. To. iamne abis
uitio,

bene 50

ambulato.
sed recipe[te]

quam primum

potes^caue fuas miinquaestione.

usque ero domi


ji

dum

excoxero lenoni malam rem aliquam.

SATV R

Veterem atque antiquom quaestum maiorum


seruo atque optineo et

meum
fuit

magna cum

cura colo.
55

nam numquam quisquam meorum maiorum


quin parasitando pauerint uentris suos
5
:

pater, auos, proauos, abauos, atauos, tritauos

quasi mures semper edere alienum cibum,

neque edacitate eos quisquam poterat uincere, neque


]o
is

cognomentum

erat duris Capitonibus.

60

unde ego hunc quaestum optineo et maiorum locum. neque quadrupulari me uolo, neque enim decet sine meo periclo ire aliena ereptum bona
neque
iUi

qui faciunt mihi placent.


rei

planen loquor?
id facit

nam
]5

puplicae

caussa

quiquomque
bonum.
in

65

magi'

quam

sui quaesti,
et

animus induci potcst


publicum
/O

eum
si

esse

ciuem

fidelem et

legerupam qui damnct, det


;

dimidium
tantidem
20 ut
si

atque etiam in ea lege adscribier

ubi quadrupulator
ille illi

quempiam

rusus iniciat

manum, manum,
iniexit
:

acqua
id
fiat,

parti

prodeant ad trisuiros

ne

isti

faxim nusquam appareant


(\.

51 tedel. Boflie rhyihuii caitsa


Si.vhis
vel

cognomen tum

cod.

60 atque Lcofort. recte del. 9) Diiricap. 5/.v//^'>' 61 optineo


:

66 vcl mage quaestiim Schoe/l 62 jv/ quadruplari (i/a cod.) 68 [sed] si {] pro sei) nec nec Mnetler [Rheiii. Miis. 54, 527) cod. Si {versit aiiiisso) Bri.v sed detevi (iv. 3 sed * * 69 ctiam quoipiam Acidaliiis (hoc) in Sclioc/I 70 vel quadruplator {ita cod.^. inie.xit Cainerariits inlexi cod. 71 illi] illum Botlie 73 faxim nusquam Pytades fa.ximus quam cod.
67
:
,

PERSA
qui
I

I. ii

hic albo rete aliena

oppugnant bona.

75 sed

sumne ego

stultus qui

rem curo publicam


?

ubi sint magistratus quos curare oporteat

nunc huc

intro ibo,

uisam hesternas

reliquias,

25

quierintne recte necne,

num

tinfueritt febris,

opertaen fuerint, ne

(^uis

obreptauerit.

80 sed aperiuntur aedes, remorandust gradus.

ToX
To.

1.

.v

TV R

iii

Omnem

rem

inueni, ut sua sibi pecunia

hodie illam

faciat leno libertam

suam.

sed eccum parasitum quoius mihi auxiliost opus.

simulabo quasi non uideam


85 curate
istic

ita

adHciam uirum.
5

uos atque adproperate ocius,


sit

quicquam ubi ego intro aduenero. commisce mulsum, struthea coluteaque appara, bene ut in scutris concaleat, et calamum inice. iam pol ille hic aderit, credo, congerro meus.
ne mihi morae
90 Sat.

me

dicit,

eugae

To. lautum credo e balineis


Sat. ut ordine

10
1

iam hic adfuturum.


To. collyrae ne
facite ut
niihi incocta detis.

omnem rem

tenet

95

madeant et colyphia, Sat. rem loquitur meram. nihiU sunt crudae nisi quas madidas gluttias tum nisi cremore crassost ius collyricum
; -

15

nihiHst

macrum

illud

epicrocum pellucidum

quasi tiureamt esse ius decet coHyricum.

nolo in uesicam quod

eat, in

uentrem uolo.
:

afucrit Hanpt foit. is fuerit 78 quieuenerint f-rit 7") ne cod. 84 alliciam Caiiieraniis 79 opertaen Pyladrs oporte ne cod. allictam rod. 85 ocius iif vid. cod. (ac ius (?) 7", oculus Psc 87 ,,,^. colutheaquc //rr/. colutheaquam forf. </ tyrV/. (coluthequam P^c^ nice cod. Iriiiii suspectitm iniice Ital. 88 concaleant Scaliger 9r ut [in] o. cod. (corr.P^^) rea iit vid. cod. {A. pro Mj {corr. PCDj loquitum loquitur meram Caiiicrariiis 93 incocta ne mihi Botlie cram cod. 96 nihilist Sca/iger 94 nihili Piiis nihil cod. nihil est cod. 97 ir/ uiream
:
:
:

10*

: ;

I.

iii

T.

MACCI PLAVTI
Sat. o mi luppiter
100

To. prope
20 terrestris,

me

hic nescioquis loquitur.

coepulonus compellat tuos.


decet

To. o Saturio, opportune aduenisti mihi.


Sat.

nam
To.

essurio uenio,
at edes,

mendacium edepol dicis atque hau non aduenio saturio.

te

nam iam

intus uentris fumant focula.

25 calefieri iussi reliquias.

Sat. pernam quidem

105

ius est

adponi frigidam postridie.


Sat. ecquid hallecis
?

To.

ita fieri iussi.

To. uah, rogas

Sat. sapi' multum ad genium.

To. sed ecquid meministin


here

qua de
jD Sat.

re

ego tecum mentionem feceram


:

memini ut murena et conger ne nam nimio meHus oppectuntur frigida.

calefierent

iio

sed quid cessamus proelium committere?

dum mane
35

est,

omnis esse mortahs decet.


Sat.

To. nimi' paene manest. negotium agere,


id

mane quod
iam

tu occeperis

totum procedit diem.


heri narraui tibi

115

To. quaeso animum aduorte hoc.

tecumque oraui
et te

ut

nummos
non

sescentos mihi
et .scio

dares utendos mutuos.

Sat. memini
esse

me

orare et mihi

quod darem.
120

40 nihiU parasitus est qui Argentumdonidest

lubido extemplo coeperest conuiuium,


tuburcinari de suo,
si

quid domist.
:

cynicum esse egentem oportet parasitum probe ampuUam, strigilem, scaphium, soccos, palUum,
45

marsuppium habeat, inibi pauUum praesidi qui famiUarem suam uitam oblectet modo.
uenc. P^^ 104 ad aedes codd. Noiiii lo atedis cod. io6 iusses Biiggc satiust Sclwell codd. Noiiii: ueneris cod. meministi cod. io8 sed (tu) Schocll 107 ecquid siispectnm narraut 1 16 [enim] iam P^d 110 iie codd. Prisciani i, 224 nec cod. (-auitP*^'') cod. 120 q. argentum domidest cod. -dast Schocll quist pro est Fleckeiseii ad Meix. iiam -dest -des 33o\ Argentumdonides \cf. 100 [te]
:

125

tris

siispectuni

cui a.

domi

est Pylades

123 egentem

Ital.

gentem

cod.

PERSA
To. iam nolo argeiitum
mihi da.
Sat.
:

I. iil

iiliam

utcndam

tuani

numquam

edepol quoiquam etiam utendam


dedi.

To. non ad istuc quod tu insimulas.


130 quia Ibrma lepida et liberali

S.\t.

quid eam uis

To.
est.

scies.

S.\T.

res itast.

To. hic leno necjue


S.\T.

te

nouit neque gnatam tuam.


?

me

ut

To.

ita est.

quisquam norit nisi ille tjui praebet cibum hoc tu mi reperire argentum potes.
To. lum tu
?

Sat. cupio hercle.

135 Sat. tun illam uendas

To.

me sine illam uendere. immo alium adlegauero

55

qui uendat, qui esse se i)eregrinum praedicet.


sicut istic leno

non sex menses Megaribus


Sat. pereunt reliquiae.

huc
140

est

t]uom commigrauit.

posterius istuc

tamen

potest.
|

To. scin

quam

potest

numquam
quam
atque
te
nisi

hercle hodie

hic prius edis, ne frustra

sis,

60

hoc facturum quod rogo adfirmas mihi

gnatam tecum huc iam quantum potest


?

adducis, exigam hercle ego te ex hac decuria.

quid nunc

quid est

quin dicis quid facturu'


etiam uende,
si

sis ?

145 Sat. quaeso hercle

me quoque
uis.

si

lubet,

65

dum

saturum uendas.

To. hoc,

facturu's, face.
facis.

Sat. faciam equidem quae

To. bene

propera,

abi

domum

praemostra docte, praecipe astu


quid fabuletur
:

filiae,

ubi se natam praedicet,


sit.

150 qui sibi parentes fuerint, und' surrupta

sed longe ab Athenis esse se gnatam autumet


128 utendam] uendaa cod. (A pro W) 129 iiistiniulas cod. haudum uis Ital. eamus cod. 137 non Wcisc nondum cod. Ritschl 140 (ut) num. Laitge (Jahrb. Class. Phil. 1893, p. 193") edis lial. vi.x hercu'e hic hodie Spcugel fort. non (n) umquam edes Bothe sedis cod. 142 quantua cod. (A pro M) 144 quid est Salitrioiii dat Scyffcrt 145 uendes 'uendas P^^) elubet

cam

cod.

corr.

Pj/ades, Sclioell

sei)

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
Sat. etiam tu taces
?

et ut adfleat

quom

ea memoret.

ter tanto peior ipsa est

quam
et

illam tu esse uis.


?

To. lepide hercle


75

dicis.

sed scin quicl facias

cape
155

tunicam atque zonam,

chlamydem

adferto et causeam

quam

ille

habeat qui hanc lenoni huic uendat

Sat. eu,

probe

To. quasi

sit

peregrinus.

Sat. laudo.

To.

et tu

gnatam tuam

ornatam adduce lepide


Sat. TToOev ornamenta
80 dare debet
:

in

peregrinum modum.
To. aps chorago sumito
160
scio.

praebenda aediles locauerunt.


sed ego nihil horunc

Sat. iam faxo hic aderunt.

To.

nihil hercle uero.

nam

ubi ego argentum accepero,

continuo tu illam a lenone adserito manu.


Sat. sibi habeat,
S5

To. abi

non extemplo ab eo abduxero. interibi ego puerum uolo mittere ad amicam meam, ut habeat animum bonum, med esse ecfecturum hodie. nimi' longum loquor.
si

et istuc cura.

165

ACTVS
II.
i

II

So p H oc Li
nimi'

sc A

Lemnmselenis
et

So. Sati' fuit indoctae, inmemori, insipienti dicere totiens.

tandem me quidem pro barda


ego uinum bibo,
at

pro rustica reor habi-

quamquam
nie

tam esse aps te. mandata non consueui simul 170


bibere una.
et

quidem iam

sati' tibi

spectatam censebam esse

meos

mores.
154 qui co(L
cod.

167 171

mc

157 giiatam tuam Caiiierayiits tuam giiatam [tamen] 165 cura interibi ego Acicialiits: curam me tibi ego cod. indotae P 168 accedit dta cod. > e. e. (lioc) iiodie Gifietus
:

tibi] bi

censueram

PERSA

II. i

nani c^iuidcnA lo iam sector quintum l)unc unnum, (luom


interca, credo,
oui'
si

in

ludum

irct,

potuisset iam

fieri

ut probe litteras
sciret,

quom
175

interim tu

meum

ingenium fans atque infans nondum


etiam
edidicisti.

[)otin ut

taceas? potin ne
calleo

memini ct scio et amas pol misera


:

moneas? et commemini.
lO
sit
is

id tuo' scatet animus.


tibi

ego istuc placidum


miser est qui amat.
180
ire

ut

faciam.

certo
ei

quidem

nihilist

qui nihil amat

quid

homini opu'

uita est?

decet me, ut erae opsequens fiam, libera ea opera ocius


ut
sit.

conueniam hunc Toxilum

eius auris,

quae mandata sunt,


onerabo.

15

TOX

\'

P
tibi

A EG N

SO

HOCL D
I

CA

ii

To. Satin haec


Pa. melius

sunt plana et certa? satin haec meniinisti et

tenes

quam

tu qui docuisti.

To. ain uero, uerbereum


caput
?

185 Pa. aio

enim

uero.

To. quid ergo dixi?


Pa.

Pa. ego recte


iliam dixero.

apud
To. non edepol
scis.

et

quidem

si scis

tute

ni omnia memini et scio, quot hodie habeas digitos in manu.

da hercle pignus,

interea] interim {T tit vid.) vcl interiam P^^) quis A, fort. rede (sed c/. ad Truc. 655, Mcrc. 524) potuisse 174 fans non edidicisti atque cuis (cuius rPCD)P' 179 miscr amat intans 178 placidum] pelagus

172 iam te^ 173 ouis Bagk

P
:

Lciitiiisclenidi

nihil est dant Ital. iSi liberam eaP(?/.5. libera mea)

hac

data Ritschl, ut vcrsus anapacsticui fiat 187 Equidem 184 tu oni. [i.e. quot) habeas hodie

ci] et ^i 180 nihili sunt man182 aureis 183 planae (-ne P^^)

tute

(/. e.

tut')

quod


II. ii

T.

MACCI PLAVTI
P.v.

To. egon dem pignus tecum? Pa. audacter, si lubidost perdere. To. bona pax
sed
sit

potius.

tum

tu igitur sine

me

ire.
;

To.
ita

et

iubeo

et sino

uolo

te

curre[re] ut

domi
nunc
?

sis,

quom

ego
illi

te esse 190

censeam.
:

Pa. faciam.

To. quo ergo

is

Pa.
sim,

domum
quom

uti

domi
te

illi

censeas.

10

To. scelu' tu pueri es atque ob istanc rem ego aliqui


Pa. scio fide hercle
ut soleat inpudicitia opprobrari

peculiabo.
erili

nec subigi queantur To. abi modo.

umquam

ut pro ea fide habeant iudicem.

Pa. ego laudabis faxo.

To. sed has tabel- 195 las, Paegnium,

ipsi

Lemniseleni fac des


So. cesso ire ego

et

quae
ego

iussi nuntiato.

15

quo missa sum.

Pa. eo ego.

To.

sane.

domum

ibo.

face

rem hanc

cum
uola curriculo.

cura geras.

Pa. istuc marinus passer per circum solet.

iUic hinc abiit intro huc.

sed quis haec est quae

me

aduor- 200

sum
So.

incedit?

Paegnium hicquidem
So.

est.

Pa. Sophoclidisca haec peculiarest eiius

20

quo ego sum missus.


Pa.

nuUus esse hodie hoc puero peior


perhibetur.

compellabo.

So.

commorandust.

Pa.

(standumst)

apud hanc obicem.


curre scripsi curare 190 uolo] urolo 191 (iiiobiis 285 currere pro curre P) aliquid versicHlisVac\am,etT>om\A 192 aWqm Doiisa aliquit ..4 195-247 dccst 195 ergo 193 hercole m/wV/. ^ 194 Ne .4 rod. 200 i. abiit {i.e. abit?) li. cod. trai. Ritschl {seciindiiiii morcnt 203 vel commorandumst PlaiitiiiHni) mi Pradcl de praef>. p. 485 hana B standumst add. Leo {sedc. Miancitdiim est vi.K PlantinHin) ob. (gradus) obicem (obiecem) Valla obieci cod. {pro obiecim 1) P.'^. compellabo. /ort. Schoell: obieci {moram) Pradcl de praep. p. 491 (So. Paegnium !) Pa. me apud h. obicem (^iii. 2) commorandumst

188 lubidos est currere irf.

Stic/i.

'

'

J!^'

PERSA
So. Paegnium, deliciae pueri, sulue.

II. ii

quid agis

ut uales

205 Pa. Sophoclidisca, di

me amabunt.
P.\.

So. quid

me?
illis

P.\.

utrum hercle
sed
si

lubet

ut digna's faciant, odio hercle

habeant

et faciant male.

So. mitte male loqui.

quom

ut digna's dico, bene,

non

25

male loquor.
So. quid agis
?

P.\.

feminam scelestam

te

astans contra

contuor.

equidem puerum peiorem quam te noui neminem. 210 Pa. quid male facio aut (luoi male dico? So. quoi pol
So. certe

quomque
Pa.

occasio

est,

nemo homo umquam


I

ita arbitratust.

So. at pol multi

esse ita sciunt.

Pa. heia

So. beia

Pa. tuo ex ingenio mores alienos


probas.

.30

So. fateor e[r]go profecto

me

esse ut decet lenonis familiae.

Pa.

sati'

iam dictum habeo.


ita sim.

So. sed quid tu

confitere ut
te

autumo

215 Pa. fatear,

si

So. iam abi, uicisti.

P.\,

abi nun-

ciam ergo.

So. hoc m.i expedi,

quo

agis ?

Pa. quo tu

So. dic tu.


prior rogaui.

(Pa. dic

tu.

So.)

Pa. at post scies.

So. eo ego hinc

hau longe.
longe.

Pa. et quidem ego (eo) hau 35 So. qud ergo (tu is), scelus ?

Pa.

riisi

sciero prius ex te, tu ex

me numquam hoc quod


rogitas scies.

So.

numquam
?

ecastor hodie scibis priu' quani ex ted audiuero.

220 Pa. itane est

So. itane

est.

P.\.

mala's.

So. scelestu's.
decet.
ergo 217 vacnnnt 220
:

Pa. decet me.


205 iuhet cod. 216 abis
Ritschl
cod.)

So.

me quidem hau
213 ego Catncranns

210 mali
var.
lect.

f.

cod.

in

P^d PCD

jjc tu add. Bcntley

eo add.
iit

maleas

ego B tu is add. Ritschl {spatinnt 219 (ego) ex te (tc ctiant cod.) Kampntann malas corr. ipiv mala es) h. d.] addecet Bothe

II.

ii

T.
?

MACCI PLAVTI
quo
te immittas,

Pa. quid ais

certumnest celare quo

40 So. offirmastin occultare

Pa. par pari respondes dicto.

abi

pessuma? pessume? iam, quando ita certa


iter facias,

rest.

nihili facio scire.

ualeas.

So. asta.

Pa. at propero.
et pol

So.

ego item.

Pa. ecquid

habes?

So. ecquid tu?


ergo.

Pa. nil equidem. 225

So. cedo
So. ubi
illa

manum

Pa. estne haec Pa.


hiic

altera est furtifica laeua ?

manus ? domi eccam.


subigitatrix.

nullam attuH.

45 So.

habes nescioquid.

Pa.

ne

me
?

attrecta,

So. sin te

amo ?

Pa. male

operam

locas.

So. qui

Pa. quia enim nihil

So. temperi hanc uigilare oportet


ne, ubi uorsicapillus fias,

amas quom ingratum anias. formulam atque aetatulam, foede semper seruias. 230
octoginta pondo.

tuquidem haud etiam


50

es

Pa. at confidentia

illa

miUtia mifitatur

multo magi' quam pondere.


So. quid

atque ego hanc [nunc] operam perdo.


So. mane.

iam

Pa.

quia peritae praedico.

sed ego cesso,

Pa. molesta

es.

So. ergo (ero)


nisi scio

quoque,

qud agas

te.

Pa. ad uos.

So. et pol ego ad uos.


?

Pa. 235
?

quid eo
Pa. enim non
ibis

So. quid id ad te attinet


nisi scio.

nunc, uicissim

So. odiosu's.

Pa. lubet.
certumne Camerarius certum cod. 221 (sed) quid Sonnenschein 224 222 offirmasti forf. (?/ro -mauisti) 223 w/ res (res est co</.) 225 vixtroclt. {cttm ficquid tu) item Camcrariits: ite cod. (ircPCD^ 228 ingratu cod. 230 uorsicapillus 226 eccillam MiieUer
:

Ritschl: lus?)

capillus

uersipellis

cod.
:

232

mil. Wla. Rilschl

{pro uersipellis corr. uersicapiltua mil. Schoell: ea mil. Enger {cf.

ad

Epid. 135),

qiiihtts illa militia displicet

w7mage

233 nunc

hanc

Crcdo in archctypo ftiisse nunc, /. e. nunc corr. in lianc, nisi Bothe. 234 ero add. Bothe qiiidem vv. 232-3 iambici sttnt {cttm illaec mil.)
dcl.


PERSA
nunujuam
So.
licrclc

: ;

II. ii

i^luc extcrcbrubis,

tu

ut sis peior

quam

55

ego siem.
malitia ccrtare

i\u\d cst (iu(xl iiictuas ?

tecum miscria So. idem

est.

Pa. mers tu mala cs.

istuc

quod

tu

mora.

Pa.

dic ergo.

So. at uotita

sum

240 ne hoc quoiquam homini cdicerem,

omnes muti

ut loquerentur prius.

Pa. edictum est

magno

opere mihi, ne

quoiquam hoc homini


crederem,
So. at tu 60

omnes

muti ut elociuercntur prius


noui

hoc quam cgo.

hoc face
fidc data

credamus.

1'a.

omnes sunt

lenae leuifidae,

neque tippulae leuius pondust quam fides lenonia. So. nolo ames. P.\. dic amabo. 245 So. dic amabo.
So.

Pa.

facile impetras.

tecum habeto.

Pa. et

tii

hoc

taceto.

So. tacitum

erit.

Pa. celabitur.
So. Toxilo has fero tabellas tuo ero.

Pa. abi, eccillum domi. 65

ategohanc ad Lemniselenem tuam eram opsignatam abietem.


So. quid istic

scriptum

Pa. iuxta tecum,

si

tu

nescis,

nescio

250

nisi fortasse

blanda uerba.

So. abeo.

Pa. et ego abiero.


So. ambula.

SAGA R

iii

loui opulento, incluto,

Ope

gnato,

supremo,

ualido, uiripotenti,

opes, spes bonas, copias


*

commodanti

lubens uitulorque merito,


:

ii/vi(i.,oin.P^'^

239 mora. sciipsi morc n T 237 peior Caiiieianiis: pviov cod. eloquerentur 242 ut] w/ uti 240 w/ dicerem 244 n. tippulae Paul. Mucllcr: loquerentur cod.{cf. ad Mil.\-,6) w/pondus est {ifa cod.^ 366 n. stipulae cod. {] pro nequest tippulae) hanc (huc) Schocll 248 acccdit A scd inulta dcsiint in vv. 251-8 254 lacunain sign. e.x A edd. 250 et Acidalius a.t P, A n. l.
:

IT. iii

T.

MACCI PLAVTI
255
ei

quia

meo amico

amiciter haiic commoditatis copiam


egenti

danunt, argenti mutui ut

opem adferam

quod ego non magi' somniabam neque opinabar neque

cen-

sebam,

eam

fore mihi occasionem, ea


eru'

nunc quasi
misit,

decidit de caelo

nam
10 dedit

meu'

me

Eretriam

domitos boues

uti sibi

mercarer,

argentum,
qui

nam

ibi

mercatum

dixit ess'

dieseptumei

260

stultus,

hoc mihi daret argentum, quoius ingenium


nouerat.
alibi

nam hoc argentuni


nunc
et

abutar

'
:

boues quos emerem non


erant.'

amico

prosperabo

et

genio

meo multa bona


faciam,
erit

diu quo bene

erit,

die

uno apsoluam

tuxtax tergo

meo.
curo.

non
15

nunc amico hominibus domitis mea ex crumma

largiar.

265

nam

id

demum

lepidumst, triparcos homines, uetulos, auidos,

ardos

bene admordere, qui saUnum seruo opsignant


uirtus est, ubi occasio

cum
?

sale.

admonet, dispicere.
20

quid

faciet

mihi

268'^

uerberibus caedi

iusserit,

compedis impingi.
:

uapulet,
nihil

ne

sibi

me

credat supplicem fore

uae

illi

iam mihi 270


noui

offerre

potest quin sim peritus.

sed Toxili puerum

Paegnium eccum.
257 vcl 256 utlegenti {v. 258 piius 258, 259 iiwerso oydiiie vel \\i {rhythiiio ovnisso proptei- homoeoaixh.^ ii. 6) 259 num fort. 262 abutar alibi Gnietns favente) 260 die esse s Bothe

255 quia] quam codJ. Noiiii 510


vel

mage

opinabam

P P

aliubi ab.

amico [meo] P 264 quod 263 et oin. A 265 homini biiiis i^vix bibus) A homini bubus {T nt vid.) vel hommibus [P^^,P\cf. Class. Rev. 10, 333) homini ibus Sonnenschein 270 268 vi.x uirtust 269 imponi P 267 quis alienum P mihi iam nihil P 271 offerri P,fort. lecte
:
:

PERSA
PAECN yM S AGAR ST O Pensum meum quod datumst confeci.
I
I I

II.

iv
IV

Pa.

nunc

domum
Paegnium, ausculta.

propero.

Sag. mane,

etsi
tibi

properas.

Pa. emere oportet,

quem
uelis.

oboedire

Sag. asta.

Pa. exhibeas molestiam,

ut opinor,

si

quid debeam,

275 qui nunc sictamen es molestus. Sag. scelerate,etiam respicis?

Pa. scio cgo quid sim aetatis, eo istuc maledictum inpune


auferes.

Sag. ubi Toxiliis est tuos erus


277-'

Pa. ubi

illi

lubet,

nec

277''

te consulit.

Sag. etiam
?

dicis ubi

sit,

uenefice

Pa. nescio, inquam, ulmitriba tu.


280
280=^

10

Sag. male dicis maiori.

Pa. prior promeritus perpetiare.


eru' iussit
?

seruam operam, linguam liberam


Sag. dicisne mi ubi
sit

med

habere.

Toxilus

Pa. dico ut perpetuo


pereas.

Sag. caedere hodie tu restibus.

Pa. tua quidem, cucule,

caussa

non

hercle,

si

os perciderim
:

tibi,

metuam, morticine.
es.

15

Sag. uideo ego te

iam incubitatus

Pa.

ita

sum.
Pa.

quid
te ?

id attinet

ad

285

at

non sum,

ita ut tu, gratiis.

Sag. confidens.

sum

hercle uero.

nam ego me

confido liberum fore, tu te


?

numquam

speras.

Sag. potin ut molestus ne sies

Pa. quod dicis facere non


quis.

domum
272 vcl 273 astas
troch.

275 280" liberam] tam P de ubi cf. ad Baccli. 1068 278 edicis P vel mihi 281 vel dicin operam A (v. 4) me iussit P^d an te attinet A., 283 morticeine A 284 es] sum A {cf. 285') utide ad te attingit Mueller attinet te {del. ad) Botlie, uani attinet ad 286 foret displicet 285 sum pr. oiii. A [cf. 284) ut] ui P (I pro T) (fore P^^) ut enumquam P^^

d. p.]

274

/or/.

pro domiim cero ittvid. m. (mi) vcl uti

(pro pro pero

v'. 3')

w/opino


II.

iv
abi in

T.

MACCI PLAVTI
Pa. at tu

20 Sag.

malam rem.

domum

nam

ibi

tibi

parata praestost.

Sag. uadatur hic me.


Sag. quid hoc

Pa. utinam uades desint, in carcere


ut
sis.

Pa. quid est

Sag. etiam, scelus, male 290


?

loquere

Pa. tandem uti

h'ceat,

quom

seruos

sis,

seruom
nihil,

tibi

male

dicere.

Sag. itane

specta

quid dedero.

Pa.

nam

nihil habes.

Sag. di deaeque

me omnes
25 Pa.

perdant
Sag. atque
id
fiat,

amicus sum, eueniant uolo

tibi

quae optas.

nisi te hodie, si

prehendero, defigam in terram colapheis.


?

Pa. tun

me

defigas

te cruci

ipsum adfigent propediem


potin abeas
uapulat.

ahei. 295

Sag. qui te di deaeque


ni

scis quid hinc porro dicturus fuerim,


?

Hnguae moderari queam.


hic
intus

Pa. abigis
ut

facile.

30

nam umbra mea

Sag.

istilnc

di
!

deaeque perdant

tamquam proserpens

bestiast bilinguis et scelestus.


foris aperit,

hercle istum abiisse gaudeo.

eccere autem

300

quem conuenire maxume cupiebam

egreditur intus.

V TOXILVS
iubeto habere

SOPHOCLIDISCA
animum bonum,
ibi

SaGARISTIO
sit

To. Paratum iam esse dicito unde argentum


dic

futurum,
;

me

illam

amare multum

ubi se adiuuat,
satin ea tenes ?

me

adiuuat.

quae

dixi ut nuntiares,

So.

magi' calleo

quam aprugnum

callum 305

callet.
5

To. propera, abi domum.

Sag.

nunc huic ego graphicc


facetus fiam.

292 te P 293, 294 iiiverso ordiiir P 293 propediem adfigent 295 Tunc P 294 deferam-r4 298 hjc vr/ 296 Quin 297 moderaris (? -rei^, quiam A jam A oiii. P 300 299 bestiae {f pro bestia c, /. r. est^ P illum P 302 fores P 301 cum uenire P {pro c, /. e. con-) vel dicto P 305 satine t. A 304 adluat ibi me adluat P (nunc) nunc ego magc plus rocid. Noiiii 2$% 306 ego huic P

289 desinit

eueniat

huic Kaeiiipf

PERSA
subnixis
alis

II.

me

inferam atque amicibor gloriose.

To. sed quis hic ansatus


To.
.Sagaristio

ambulat?
quid

.Sai;.

magnufice conscreabor.
Sagaristio

hicquidemst.

agitur,

ut
?

ualetur

310 ecquid,

quod mandaui
factum uolo.

tibi,

estne

in

te

speculae

Sao.
adito.

uidebitur.

uenito.

promoneto.
?

10

To. quid hoc hic

in collo tibi

tumet

Sac;.

uomicast. pressare parce


;

nam

ubi qui mala tangit

manu, dolores cooriuntur.


tilii ?

To. quando

istaec innatast

Sac. hodie.

To. secari
iubeas.

315 Sao. metuo ne inmaturam secem, ne exhibeat plus negotei. Sao. ah ah abi atque To. inspicere morbum tuom lubet.
!

15

caue
a cornu.
'Vo.

sis

quid iam

Sao. quia boues bini hic sunt in

crumina.

To. emitte sodes, ne enices fame


320 To. ego reiciam.

sine ire pastum.

Sao. cnim metuo ut possiem in bubile reicere, ne uagentur.

habe animum argentum hic


Sao. dominus

bonum.

Sao. credetur,

.sequere hac

sis.

inest

commodabo. quod mecum dudum


orasti.

20

To. quid

tii

ais ?

me

boues mercatum Eretriam misit.

nunc mi Eretria

erit

haec tua domus.

To. nimi' tu facete


loquere.

308. 309 iiivcrso ordiiic A 308 .insatus] conatus codd. Nonii 479 P constabor (contestabor conscreabor Noiiins concreabor A 316 iubet A w/ spcculai 310 rliyflimiis displicei 313 tetigit P ah ah abi] ahhi P 319 vcl possim [Ha codd.^ (citiii enim nic320 uia^entur tribrnch.) reic. in bub. ^o//;<' bubilcm P qnod me creditur P, A n. 1. {pvo detur? i. s") 321 seque P dudum rogasti v. i, p. 63 322 boues] uohis P
: :

; ;

II.

T.

MACCI PLAVTI
tibi

atqueego omne argentum

hoc actutum incolumeredigam;


325

nam iam omnis


25

sycophantias instruxi et comparaui


Sag. tanto
melior.

quo pacto ab lenone auferam hoc argentum


To.
et

mulier ut
:

sit

libera atque ipse ultro det argentum.

sed sequere

me ad eam rem

usus est tua mihi opera.

Sag.

utere ut uis.

ACTVS
III.
i

III

Satvrio
Sat.

Virgo
et tibi et uentri

Quae

res

bene uortat mihi

meo
330

perennitatique adeo huic, perpetuo cibus


ut mihi supersit, suppetat^ superstitet

sequere hac,
5

mea

gnata, me,

cum

dis uolentibus.

quoi

rei

opera detur

scis^ tenes, intellegis

communicaui tecum consiUa omnia. ea caiissa ad hoc exemplum te exornaui ego. Vi. amabo, mi pater, uenibis tu hodie, uirgo.

335

quamquam
10

lubenter escis alienis studcs,

tuin uentris caussa fiUam uendas

tuam

Sat.
te

mirum quin regi' Philippi caussa aut Attali potius uendam quam mea, quae sis mea.

340

utrum pro ancilla me habes an pro filia ? Sat. utrum hercle magis in uentris rem uidebitur.
Vi.
15

meum,

opino, imperiumst in

te,

Vi. tua istaec potestas est, pater.

non in me tibi[st]. uerum tamen,


345

quamquam
modice
32jJ

res nostrae sunt, pater, pauperculae,

et

modeste meliust uitam uiuere

(hoc) o. a. t. hoc (/. e. huc) hoc tutum (hoc totum 7") P uier A 328 iWmi 330 perennitatis325 omneis yi perennitassitque adeo huic perpetuom que P cibo codd. corr. Leo A tui uentris causam A cibum Btiecheler 338 335 exemptum uendis-P(?/>ro uendes) 341 u. tu pro P, sed utriim tu vix ferciidi(iii tibi A 346 modeste est melius codd. Nonii "^^^2 343 opinor codd.
Mueller
:

PERSA
nam ad
S.-VT.

III.

paupertateni
fit,

si

admigrant infamiae,
20

grauior paupertas

fides sublestior.
es.

enim uero odiosa

Vi.

non sum neque me

esse

arbitror,

350

quom parua natu recte praecipio patri. nam inimici famam non ita ut natast ferunt.

maxumam malam crucem non ego inimicitias omnis plure existumo ([uam mensa inanis nunc si apponatur mihi.
Sat. ferant eantque
355

25

I-

pater,

etiam tum uiuit


Sat.

hominum inmortalis est infamia quom esse credas mortuam. Vi. non metuo, cjuid? metuis ne te uendam ?
;

pater.

uerum
360
Vi.

insimulari nolo.

Sat. at nequiquam neuis.

meo modo
fiat.

istuc potius fiet

quam
res

tuo.
?

Sat. quae hae

sunt

Vi. cogita

hoc

uerbum, pater
eru'
si

minatus

est

malum

seruo suo,
ubi captumst flagrum,
!

tam

etsi id

futurum non

est,

dum
365

tunicas ponit, quanta adficitur miseria

35

ego nunc quod non futurumst formido tamen. Sat. uirgo atque muUer nuUa erit quin sit mala,

quae praeter sapiet quam placet parentibus.


Vi. uirgo atque mulier nulla erit quin
sit

mala,
4

quae

reticet

si

quid

fieri

peruorse uidet.
te.

370

non Ucet cauere, quid agam ? nam ego tibi cautum uolo. Sat. malu'ne ego sum ? Vi. non es neque me dignumst
Sat. malo cauere meUust
Vi. at
si

dicere,

Noiiius 177, vix rccie

nam ubi ad p. accessit infamia 347 immigrant cod. Fesii 294 348 paupertas grauior codd. Noiiii 349
oni.

me

109, 211 Jmc rctiidii Seyfferi

tamenetsi P aurus .<4' {vi.x


:

est

A
11

352 [in] max. P 353 plure Clmiisii codd aestimo Pr/(7(f?5 362 tamenesi A,fort. recte ii.e. tamen si) id futurum] pro habiturus) 367 erat P 369 liceat^ 371 350
:

qum A

\)\\xr\s

PI.AVT.

11

III.

T. ueruni
ei rei

MACCI PLAVTI
alii
;

operam do ne
Vi. at,

dicant quibu'

licet.

45

Sat. dicat quod quisque uolt

ego de hac sententia

non demouebor.
Vi. lubere tibi per

sapienter potius facias

meo si liceat modo, quam stulte. Sat. lubet.


licere intellego
si
;

375

me

uerum lubere hau


50
Vi.

Hceat,

lubeat mihi.
?
?

Sat. futura es dicto oboediens an non patri


futura.

Sat. scis

nam

tibi

quae praecepi

Vi.

omnia.
Sat. et ut ui surrupta fueris Sat. et qui parentes fuerint
necessitate
55
? ?

Vi. docte calleo.

380

Vi. habeo in memoria.

me mala ut fiam facis. uerum uideto, me ubi uoles nuptum


faciat

dare,

ne haec fama
quoiiu'

repudiosas nuptias.
385

Sat. tace, stulta.

modi
sit,

hic

non tu nunc hominum mores uides, cum mala fama facile nubitur ?
uitio uortitur.

dum
60

dos

nullum uitium

Vi. ergo istuc facito ut ueniat in

mentem

tibi

me
pol

esse indotatam.

Sat. caue
et

sis

tu istuc dixeris.

ne

65

maiorum meum, sit domi librorum eccillum habeo plenum soracum. si hoc adcurassis lepide, quoi rei operam damus,

deum

uirtute

dicam

39

te

indotatam dicas quoi dos

dabuntur dotis

tibi

inde sescenti logei


;

atque Attici omnes

nuUum Siculum

acceperis

395

cum hac
70
uel tu 372 uirum
si

dote poteris uel mendico nubere.

Vi. quin tu

me ducis, si quo ducturu's, pater? me uende uel face quid tibi lubet.

376 per me tibi P 377 liceat si liceat A 379 nam cf. Gray {Class. Rev. 14, 24) displicet: iam Seyffert 386 quoiuis m. Giiietus 380 et id ut s. P 392 eccillud So;/fHSfAM 391 ni ^ 387 sitjet^ 390 dic9 ^ {Class. Rev. 6, 400), {ex Paitlo 296, qui tanten soracum pro soracus plenum [illum] perperam posuisse videtur; cf. Class. Rev. 5, 9") A fort. plellum(c/: Poevi.^^^) 398 <me> face 394 longi P

lubeat

liceat Pistoris,

Ritschl


PERSA
Sat.

III.
i

bonum aequomque

oras.

sequere hac.

Vi. dicto

sum

audiens.
ii

DORDALVS
400

Quidnam
quod
sed
si

esse acturum

hunc dicam uicinum meum,


?

qui mihi iuratust sese hodie argentum dare

non dederit atque


ille

hic dies praeterierit,

ego argentum,
ibi

iusiurandum amiserit.
fori'.

concrepuit

quisnam egreditur

foras ?

TOXILVS
405

DORDALVS
iam ego

lli

To. Curate

isti

intus,

domum me

recipiam.

Do. oh,
Toxile, quid agitur
?

To. oh, lutum lenonium,

commixtum caeno sterculinum pubHcum,


inpure, inhoneste, iniure, inlex, labes popli^

pecuniai accipiter auide atque inuide,

410

procax, rapax, trahax

trecentis versibus
nemo
sis

tuas inpuritias traloqui

potest

accipin argentum

tene

sis

argentum, inpudens, argentum, etiam tu argentum tenes ?


? ?

accipe

415

possum te facere ut argentum accipias, lutum non mihi censebas copiam argenti fore,
qui nisi iurato mihi
nil

10

ausu's credere
tibi

Do. sine respirare me, ut


uir

respondeam.

summe

populi, stabulum seruitricium,


flagri,

scortorum liberator, suduculum


420

15

compedium
cedo
sis

tritor,

pistrinorum ciuitas,

perenniserue, lurcho, edax, furax, fugax,

mi argentum, da mihi argentum, inpudens,

audi eas P 399 hac endicto A fen pro personae noiat) 400 hunc yi 401 se A^foii. recte 408 iniure] periure .<4 (v. i; cf. Paulus iio) 409 pecunias Biiecheler (^-z.e codd.) 415 ont. P 417 tibi ut P 418 seruitritium codd. 419 subiculum P 420 ciuilas A 421 lyrche A lurch ui vid. P
dicat
:

11*

III.

iii

T.

MACCI PLAVTI
exigere argentum
?

possum
20

[a]

te

argentum, inquam,
cedo,

quin tu mi argentum reddis

nihilne te pudet

leno te argentum poscit, solida seruitus,

425

pro liberanda amica, ut omnes audiant.

To.

tace,

opsecro hercle.

ne tua uox ualide ualet

25

Do. referundae ego habeo Hnguam natam gratiae. eodem mihi pretio sal praehibetur quo tibi.
nisi

me

haec defendet,

numquam
esse.

delinget salem.

430

To. iam omitte iratus

id tibi suscensui

quia te negabas credere argentum mihi.

Do. mirum quin


30

tibi

ego crederem, ut idem mihi


:

faceres

quod partim

faciunt argentarii

ubi quid credideris, citius extemplo [a] foro


fugiunt

435

quam

ex porta ludis
sis.

quom

emissust lepus.

To. cape hoc


probi, numerati.
35

Do. quin das?

To.

nummi

se-

scenti hic erunt,


fac
sit

muber hbera
44

atque huc continuo adduce.

Do. iam faxo hic erit. non hercle quoi nunc hoc dem spectandum scio.
in

To. fortasse metuis

manum
iam a

concredere

Do. mirum
To. abi

quom

citius

foro argentarii

abeunt quam in cursu rotula circumuortitur.


40
istac trauorsis angiportis

ad forum
transeat

eadem

istaec facito

muher ad me

445
at

per hortum.

Do. iam hic faxo

aderit.

To.

ne propalam.

Do. sapienter sane. Do.


ita

To. suppHcatum cras

eat.

hercle uero.

To.
A

dum

stas,

reditum

oportuit.

423 a

0/7?.

431 omitto a 0111. A cape P, ut vid.

qum)

{cf.

430 haec me yJ 424 nihilnc] niliil ni 433 ut {tu) Bothe 435 emissust] emissus 436 quom 437 sape corr. mirum (ad)ducei quin {pro 442 439 Jottrn. Pliil. 26, 289) 444-78 dcest A
(r/!

^ P

435")

432

te] tu

PERSA

IV.

ACTVS
ToX
Si
I

IV
IV.

L V s

quam rem

accures

sobrie aut frugaliter,

450

solet illa recte

sub manus succedere.

atque edepol ferme ut quisque rem accurat suam,


sic ei
si

procedit postprincipio denique,


res uortunt

malus aut nequamst, male

quas

agit,

455

autem frugist, eueniunt frugaliter. hanc ego rem exorsus sum facete et callide, igitur prouenturam bene confido mihi. nunc ego lenonem ita hodie intricatum dabo, ut ipsus sese qua se expediat nesciat. Sagaristio, heus, exi atque educe uirginem
sin
et istas tabellas

10

460

quas consignaui

tibi,

quas tu

attulisti

mi ab ero meo usque e

Persia.

Sagaristio
Sag.
tiara

Toxilvs
To.
eiigae,

ii

Numquid moror

eugae

exornatu's

basiUce

ornatum lepida condecorat schema. hospitam autem crepidula ut graphice decet hanc tum
estis

465

sed satin

meditati

Sag. tragici et comici


meditati.

numquam aeque

sunt

To. lepide hercle


adiuuas.

age, illuc apscede procul e conspectu, tace.

ubi

cum

lenone

me

uidebis conloqui

id erit

adeundi tempus.
:

nunc

agerite uos.

452 vel an(e denique disfiiigiie 451 krme Scaliger firme coei. 463 tiara ornatum lepide 456 bene pr. Boi/ie, ciii -turam displicct theatrum lepida condecorat schema codd. Priscondecorat tuum cod. tiaratum ciani i, 200 qtii testatiir schema priiiiae dccl. ei gen. fem. Sclioell 467 aspice deprocul 467, 468 V/; ] 2-], 28) sec/. Ussing inconspectum t. cod.
:

-]

; ; :

IV.
iii

iii

T.

MACCI PLAVTI
TOXILVS
470

DORDALVS

Do. Quoi homini di propitii sunt, aliquid obiciunt lucri ; nam ego hodie compendi feci binos panis in dies. argento uicit ita ancilla mea quae fuit hodie, sua nunc est
:

iam hodie alienum cenabit,


5

nihil gustabit

de meo.

sumne probus, sum lepidus ciuis, qui Atticam hodie ciuitatem maxumam maiorem feci atque auxi ciui femina ?
sed ut ego hodie
fui

475

benignus, ut ego multis credidi


:

nec

satis

a quiquam homine accepi

ita

prosum credebam omnibus


quis mihi
in iure

nec metuo, quibu' credidi hodie, ne


bonu' uolo iam ex hoc die esse

abiurassit
10

quod neque

fiet

neque

fuit.

To. hunc hominem ego hodie

in

trasennam doctis deducam 480


dolis,

itaque huic insidiae paratae sunt probe.

adgrediar uirum.
te,

quid agis
di dent

Do. credo.
uelis.

To. linde agis

Dordale
emisisti

Do.
tibi.

credo

quae

To. eho, an iam

manu

muUe-

rem?
15

Do. credo edepol, credo, inquam,


quin
tibi

tibi.

To. iam Hberta Do. enicas.


fide
:

auctu's?

me

dico

credere.

To. dic bona


liberast ?

iam 485-6

Do.

(pol aio.)

ad forum ad praetorem, exquire, siquidem credere mihi non uis.


:

Hbera, inquamst

ecquid audis

To. at

tibi di

bene faciant

omnes

numquam enim
20

posthac
abi,

tibi

nec tuorum quoiquam quod

noHs uolam.

Do.
471 binonsP
485, 486
.

ne

iura, sati' credo.

490

^^g
. .

accedit

A
vel

480 ducam

483 mullirem
:

/4

doletne vel Do. olim e praetore {vel pro ei, i. e. i, vcl pro i, i) 487 ii oni. credere^ 489 quoiquam Lainbiniis quiquam 490 coninngit
oiet

(pol

aio

ot)i.

milii

489,

PERSA
To. ubi nunc tua
mest?libertast ?

IV.
te.

ili

Do. apud
istanc

To.

ain,

apud

Do.

aio,

inquam, apud

te est,

inquam.

To.

ita

me

di

ament

ut

ob

rem

tibi

multa bona
instant a me.

nam
und'

est rcs

quaedam quam occultabam


lucrum
facias
:

tibi

dicere

nunc

eam
tu pergrande
neris,

narrabo,

faciam ut mei memi-

dum

uitam
aiixi- 25

495

uiuas.

Do. bene

dictis tuis

bene facta aures meae


et ut

lium exposcunt.

To. tuom promeritumst merito ut faciam.


tabellas tene has, pellege.

me

scias

esse ita facturum,

fert,

nam

ex Persia
a

Do. hae quid ad me ? To. immo ad te attinent et tua re ad med adlatae modo sunt istaec

meo

ero.

Do. quando

To. hau dudum.


ipsis
:

Do. quid

istae narrant ?

To. percontare ex
at clare recitato.

ipsae

tibi

narrabunt.
tace,

500 Do. cedo sane mihi.

To.

Do.

dum

30

pellego.

To. recita

hau uerbum faciam.

Do.
et

'

salutem dicit Toxilo Timarchides


si

famiHae omni.
et

ualetis,

gaudeo.

ego ualeo recte

rem gero

et facio

lucrum
rj

neque
505

istoc redire his octo

possum mensibus,
in Arabia,
s

itaque hic est

quod me

detinet negotium.

Chrysopolim Persae cepere urbem


ea comportatur praeda, ut
491 libertas
\\\u&s prioii V.

plenam bonarum rerum atque antiquom oppidum


fiat

auctio
494 495
.<4

P
adhaeret

493 ea
tcsiattisgeii.

codd.

Nonii 210
f.

pergrandem Noiiius
postulant
f

masc, sed]ocrum
dicis

displicet

(et

497 istae Bacli hae (iutcricct.) alienent .(4 Seyfftrt 498 nam ex Persia sunt istaec allatae niihi a meo er^o A anap.'] nam e persia ad me allatae modo sunt istae a meo domino P bacch. Jieptatnetr. scripsi 500 recita 499 vel istaec om. P 506 CleusipoHm 505 detenet A 504 isto reddere P 508 comparatur

P
:

496

ita

oui.

P P

])

facta] actis
:
!

ex-

IV.

iii

T.
publicitus

MACCI PLAVTI
me domo
expertem
isti

ea res

facit.

40

operam atque hpspitium ego


qui
tibi tabellas adfert.
is

praehiberi uolo
is

510

cura quae

uolet,

nam
Do. quid

mfhi honores suae domi habuit maxumos.'

id

ad

me
?

aut ad

meam rem

refert

Persae quid

rerum gerant
aut quid eru' tuo'

To.

tace,

stultiloque

nescis quid te
instet

boni

45

neque quam tibi Fortuna faculam lucriferam adlucere uolt. 515 To. istas quae Do. quae istaec lucrifera est Fortuna ?
norunt roga.

ego tantumdem

scio

quantum

tu, nisi

quod

pellegi prior.

sed, ut occepisti, ex tabeUis

nosce rem.

Do. bene

me

mones.
5-

fac silentium.

To. nunc ad

illud uenies

quod

refert tua.

50

Do.

'ist'

qui tabellas adfert adduxit simul

forma expetenda Uberalem uirginem, furtiuam, abductam ex Arabia penitissuma

eam
55

te

uolo curare ut

istic

ueneat.
:

ac suo periclo

is emat qui eam mercabitur mancupio neque promittet neque quisquam probum et numeratum argentum ut accipiat

dabit.
face.

5^5

haec cura

et

hospes cura ut curetur.


recitasti

uale.'

To. quid igitur? postquam

quod

erat cerae credi-

tum,

iam mihi credis


60 To. iam

Do. ubi nunc

illest

hospes qui hasce huc


attuHt
?

hic credo aderit

arcessiuit illam a naui.

Do.

nil

530

mi opust
513 eam A uclit ^4 512 mi hic Redslob 511 offert ^ lucrifera Ritschl lucificam P ( pro lucrificam) 515 nequiquam P 521 519 uentes P 516 fo. lucrifica est P 522 adductam (aduectam B) P, cochi. uirginem] mulierem P /i ueniat w/isti P 524 Prisciani i, gg 523 accurare eam otn. A, unde is eam emat qui m. Ritschl, rhythnio lonsnlcns 529 (nani periculo vi.x ferendtini) 525 promittis ^4 (-tes ?) huc oin. P
:

PERSA
litibus

IV.

iii

neque

tricis.

quamobrcm ego argentum enumerem


foras ?

nisi

mancupio

accipio, quid co mihi opust


?

mercimonio

To. tacen an non taces


quid
metuis

numciuam ego

te

tam esse matulam


credidi.

Do. metuo hercle uero.


inperito eueniet

sensi ego

iam compluriens,

535

neque mi haud
To.
nihil pericli

tali

ut in luto haeream.

65

mihi uidetur.

Do.
:

scio istuc, sed

metuo

mihi.

To. mea quidem istuc


539-40 Do. gratiam habeo.
fieri

nihil refert

ut tibi recte conciHandi

tua ego hoc primo facerem copiam.


te

facio gratia,

sed

de aHis quam aHos de

te suauiust

doctos.

To. ne quis uero ex Arabia penitissuma


etiam tu illam destinas
?

70

persequatur.

Do. uideam modo


aduenit

mercimonium.
hospes
ille

To. aequa

dicis.

sed optume eccum ipse

qui has tabellas attuHt.


?

Do. hicinest

To. hic

est.

545 Do. haecine iUast furtiua uirgo


nisi

To. iuxtatecum aeque


est.

scio,
7.^

quia specie quidem edepol HberaHst, quis^iuis


sat

Do.

edepol concinnast

facie.

To.

lit

contemptim carnufex!

taciti

contemplemus formam.
.\

Do. laudo consilium tuom.

SAG

R G O

TOX

\'

DORDALVS

iv

Sag. Satin Athenae

tibi

sunt uisae fortunatae atque opiparae?

550 Vi. urbis speciem uidi,

hominum mores

perspexi parum.
?

To. numquid in principio cessauit uerbuni docte dicere

Do. hau potui etiam


531 metuis

in

primo uerbo perspicere sapientiam.

numerum
?

532 opus

534

vcl sic

(ii.^itingite

qmd

iam

oni. Gellius Noct. Atl. 5, 21, 16 {uiide /lausit

87) (neglegens citatio^

quidem (hercle) Mueller


alios de te]
(/>/() adCiit, ;.'.
:

536 p. u. (o;;;. 535 ludo P hoc facio] refero P (v. 4)

547 concinnast (anierariiis 11. I. ( cf. 491 548 contt inplcniur cocld. hominum (liorum) yi/;;r//<7- Rlicin. (vii, p. 96) 550 549 sunt o;;/. prospexi Mus. 54, 527) hominum (autem) Schoell {A n. /.)

de te alios aduenit ?) concinnas P, A

541 barbaria

546 es
"i

Nonius mihi P 537 539, 540 543 adunt P

IV. iv
5

T. quid id quod

MACCI PLAVTI
uidisti ?

Sag.

ut

munitum muro

tibi uisum oppidumst?

Vi.

si

incolae bene sunt morati, id pulchre

moenitum

arbitror.

perfidia et peculatus ex

urbe

et auaritia si exsulant,

555

quarta inuidia, quinta ambitio, sexta optrectatio,


Vi. octaua indiligentia, septumum peiiurium, To. eugae nona iniuria, decumum, quod pessumum adgressust, scelus haec unde aberunt, ea urbs moenita muro sat erit simplici ubi ea adenint, centumplex murus rebus seruandis parumst. 560 To. quid ais tu? Do. quid uis? To. tu in ilHs es decem
!

lo

sodalibus
te in

exsiUum

ire

hinc oportet.

Do. quid iam


To. ex
usust

To. quia

peiiurus es.
15

Do. uerba quidem haud indocte Do. edepol qui


di inmortales

fecit.

tuo,
:

inquam,
hanc.

eme

quom hanc

magi' contemplo, magi' placet.

To.
!

si

hanc emeris,
565

nuUus leno

te alter erit opulentior.

euortes tuo arbitratu hdmines fundis, familiis

cum optumis
20 uenient

uiris

rem habebis, gratiam cupient tuam


Do.
at

ad

te

comissatum.
ilH

ego intro mltti uotuero.


:

To.

at

enim
tibi

noctu occentabunt ostium, exurent fores


ferreis,

proin tu

iubeas concludi aedis foribus

570

ferreas aedis

commutes, Hmina indas

ferrea,

ferream seram atque


25 ferreas tute tibi

aneUum

ne

sis ferro

parseris

impingi iubeas crassas compedis.

Do.

sis

[in]

malum

cruciatum.

To.

sane td
;

hanc
ipihi.

eme

ausculta

556 {cf. ad Merc. 330) 554 id om 553 uisumst oppidum ambitio] arbitrio 558 adgressu 557 vix Sag. eugae {propter homoeotel.^ aderunt otn. (iii, 3") 559-60 ea urbs inurum.<4 562 ire hinc] 560 aberunt 559 /<"'' moero [pro ussust ?") h (i. e. hinc ire) 564 vcl mage c. 563 ussut om. mage 568 uotuero Camerarius uoluero 572 conpedis crassas anellum Bothe anulum codd. 573 tulte

^ B

in P: in seclnsi fort. in' 574 i sisin ^ hanc eme {sed eme hanc T) atque au. P
:

(tu) h(an)c

eme

au.

A A

PERSA
575 Do.

IV. iv

modo

uti

sciam quanti indicet.


hospes

To. uin huc uocem

Do. ego To. quid


agis,
?

illo

accessero.
te,

Sag. uenio, adduco hanc ad

ut

dudum
nam
si

dixeram.

heri in
;

portum noctu nauis

uenit.

ueniri

hanc uolo,
30

potest

si

non

potest,

iri

hinc uolo quantum potest.


Sag. siquidem hanc uendidero
pretio suo.

Do. saluos

sis,

adulescens.

580 To. atqui aut hoc emptore uendes pulchre aut

alio

non

potis.

Sag.

esne tu huic amicus?

To. tam

quam

di

omnes qui

caelum colunt.

Do. tum tu mihi

es inimicus certus.

nam

generi lenonio
35

numquam

tam benignus fuit qui fuerit propitius. Sag. hocage. opusnest hac tibi empta ? Do. si tibi uenissest
ullus deu'

opus,
585 mihi

quoque emptast

si

tibi subiti

nihil est,

tantumdemst
mihi.

Sag. indica, fac pretium.

Do. tua mers

est,

tua indicatiost.
?

To. aequom hic

orat.

Sag. uin bene emere

Do. uin tu
?

pulchre uendere

To. ego scio hercle utrumque


Sag. priu' dico

uelle.

Do. age, indica pro- 40


gnariter.
tibi dabit.

hanc mancupio nemo

iam

scis ?
scio.

Do.
590 indica

minimo daturus qui


tace.

sis,

qui duci queat.


stultus es

To.

tace,

nimi' tu

quidem hercle homo


te

pueriUter.

Do. quid

ita ?

To. quia enim

ex puella priu' percontari uolo

576 agis]
vcl potist

ais
:

P ut
potes

vid.

P
(iii.

585

subiti

om.

i)

hercle om.

est codd.

ad te ont. 578 ire P 584 581 estne codc/. fac 586 To. fac vd te puella ex 592

liacj

580 potis haec 591

IV. iv
45

T.

MACCI PLAVTI
Do. atque hercle tu

quae ad rem
uide

referunt.

me

monuisti

hau male.
sis,

ego

ille

doctus leno paene in foueam decidi,

ni hic

adesses.

quantum

est

adhibere

hominem amicum
ubi quid geras
!

595

To. quo genere aut qua


ne temere hanc
50 uolo
te

in patria nata sit aut quibu' pa-

rentibus,
te

emisse dicas

me

impulsore aut inHce,

percontari.

Do.

quin laudo, inquam, consiHum

tuom.

To.

nisi

molestum

est,

percontari hanc

paucis hic uolt.

Sag.

maxume,
roga

suo arbitratu.

To. quid

stas

adi

sis

tute atque ipse itidem 600

ut tibi percontari Hceat


dixit

quae ueHs
;

etsi

mihi

dare potestatem eiius


adire,

sed ego te malo tamen


iUe.

55

eumpse

ut ne contemnat te

Do.

.sati'

recte

mones.
hospes, uolo ego hanc percontari.

Sag. a terra ad caelum,


quidlubet.

Do. iube
percontare,

dum

ea huc accedat ad me.

Sag.

sane ac 605
ihi gere.
tu,

morem
exquire
quiduis.

To.
Vi.

age,

age

nunc

in

proeHum
uide ut ingrediare auspicato.

Hquidumst auspicium,
tace.

60 curabo ut praedati pulchre

ad castra conuortamini.

To. concede

istuc,

ego

illani

adducam.

Do.

age, ut

rem

esse in nostram putas.


atque] et qui 594- ego ille doctus] (ne) leno [et] 595 hominem amicum adhibere 598 otii. 597 d. suasu atque inpulsu meo 605 eam 600 abi (o/;/. sis) 604 percontiri 608 oiit. 609 istuc] sis Redslob hoc aiitiqitafonua) putras iam (si suam B)

593 reperant
(d)ortus gerat

jlle

A P

A A

P A

A P

PERSA
6io To.

IV. iv

ehodum

huc, uirgo.

uide

sis

quid agas.

Vi. taceas,

curabo ut uoles.

To.

sequere mc.

adduco hanc,

si

quid uis ex hac percontarier.

Do. enim uolo


quoi erus
iussit.

te adesse.

To. hau possum quin huic ope-

ram dem
quid
si

hospiti,
?

hic

non

uolt

me una

adesse

Sag. 65

immo
To. do
tibi

modo.

ego operam.

Do.

tibi

ibidcm das, ubi

tu

tuom

amicum
615 Sag. exquire.

adiuuas.
:

To. heus tu,aduigila.

Vi. satis est dictum

quamquam
scio

ego serua sum,

ego officium meum, ut quae rogiter uera, ut accepi,


eloquar.

To. uirgo, hic

homo probus
si

est.

Vi. credo.

To. non diu


seruies.

apud hunc
Vi. ita pol spero,

parentes facient officium suom.

70

Do. nolo ego

te mirari, si

nos ex te percontabimur
Vi. qur ego hic mirer, mi

620 aut patriam tuam aut parentes.

homo ?
seruitus

mea mi

interdixit

ne quid mirer

meum malum.
!

Do.
ut

noli flere.

To.

ah, di

istam perdant

ita

catast et
callida.

sapiens habet c6r,

quam

dicit

quod opust
Lucridi

Do. quid
tibist ?

75

To. nunc metuo ne peccet.


625 To.

Vi.

nomen nomen in

patria
fuit.

nomen atque omen


pauebam ne
oni.

quantiuis iam est preti.

quin tu
?

hanc emis
nimi'
610 peccaret. expediuit.

Do.

si te

emam,

612 \\w A 613 adesse rogitet 616 rogiter yf / z'/'^/. ( tet 623 utsapiens] P homomi^ iens (^post lactmain) P (nec dolens 7", oin. PBC quod n. A 624 nunc] nonte P lucridei A 625 tam an iam htcert. A om. P
P,
cf.

GrayiClass. Rcv. 14, 24)


tibi

unaP

614 ego 619 minari P

?"i

620

hicl id

IV. iv
45

T.

MACCI PLAVTI
Uo, atque hercle tu

quae ad rem
uide

referunt.

me

monuisti

hau male.
sis,

ego

ille

doctus leno paene in foueam decidi,

ni hic

adesses.

quantum

est

adhibere

hominem amicum
ubi quid geras
!

595

To. quo genere aut qua


ne temere hanc
50 uolo
te te

in patria nata sit aut quibu' pa-

rentibus,

emisse dicas

me

impulsore aut inUce,

percontari.

Do.

quin laudo, inquam, consiHum

tuom.

To.

nisi

molestum

est,

percontari hanc

paucis hic uolt.

Sag.

maxume,
roga

suo arbitratu.

To. quid

stas ?

adi sis tute atque ipse itidem 600

ut tibi
dixit

percontari Hceat quae ueHs


;

etsi

mihi

dare potestatem eiius


adire,

sed ego
te

te

malo tamen
Do.
sati'

55

eumpse

ut

ne contemnat

ille.

recte

mones,
hospes, uolo ego hanc percontari.

Sag. a terra ad caelum,


quidlubet.

Do.

iube

dum

ea huc accedat

ad me.
age,

Sag.

sane ac 605
ilU gere.
tu,

morem
percontare,

exquire

quiduis.

To.
Vi.

age

nunc

in
,

proelium
uide ut ingrediare auspicato.
60 curabo ut praedati pulchre

Uquidumst auspicium,
tace.

ad castra conuortamini. Do. age, ut rem


esse in nostram putas.

To. concede

istuc,

ego iUam adducam.

ille

A P

atque] et qui 594- ego ille doctus] (ne) leno [et] 595 hominem amicum adhibere 5980;/;, 597 d. suasu atque inpulsu meo 605 eam 600 abi {oin. sis) 604 percontiri sis istuc] 608 oin. 609 aniiqua forina^ hoc Redslob putras iam (si suam B)

593 reperant
(d)ortus gerat

A ^

P A

PERSA
6io 1 o. chodiim huc, uirgo. uide
sis

IV. iv

quid agas.

Vi. taceas,

curabo ut uoles.

To.

sequerc mc.

adduco hanc,

si

quid uis ex hac percontarier.

Do. enim uolo


(luoi crus iussit.

te adesse.

To. hau possum quin huic ope-

ram dem
quid
si

hospiti,
?

hic

non

uolt

me una

adesse

Sag. 65

immo
To. do
tibi

ego operam.

Do.

tibi

ibidem das,

modo. ubi tu tuom


i

amicum
615 Sag. exquire.

adiuuas.
:

To. heus tu,aduigila.

Vi. satis est dictum

quamquam
scio

ego serua sum,

ego otficium meum, ut (juae rogiter uera, ut accepi,


eloquar.

To. uirgo, hic

homo
si

probus

est.

Vi. credo.

To. non diu


seruies.

apud hunc
Vi. ita pol spero,

parentes facient officium suom.

70

Do. nolo ego

te mirari, si

nos ex te percontabimur
Vi. qur ego hic mirer,

620 aut patriam tuam aut parentes.

mi

homo?
seruitus

mea mi
flere.

interdixit

ne quid mirer

meum
!

malum.
ita

Do.

noli

To.

ah, di

istam perdant

catast et
callida.

ut sapiens habet c6r,

quam

dicit

quod opust
Lucridi

Do. quid
tibist?

75

To. nunc metuo ne peccet.


625 To.

Vi.

nomen nomen in

patria
fuit.

nomen atque omen


pauebam ne

quantiuis iam est preti.

quin tu
?

hanc emis
nimi'
peccaret.
expediuit.

Do.

si te

emam,

612 hu A 613 adesse 610 om. P, cf. GrayiClass. Rcv. 14, 24) 6i6 rogiter y? ?/^ wV/. ( tet ?V. rogitet 614 ego tibi P P 619 minari P 620 hic1 id P homomi^ 623 utsapiens] quod n. A 624 iens {post laciinam) P (nec dolens T, om. P^^) lucridei A nunc] nonte P 625 tam ait iam incert. A om. P

unaP

IV. iv

T.

MACCI PLAVTI
te.

mihi quoque Lucridem confido fore

To. tu

si

hanc

emeris,
80

numquam
Do.
nihil
ita

hercle

hunc mensem uortentem, credo,


hercle.

seruibit
tibi.

uelim

quidem

To.

optata

ut

eueniant
addito.

operam
adhuc peccauit etiam.
dixit, in

Do. ubi tu nata es


natast in

Vi. ut mihi 630

mater

cuUna, in angulo ad laeuam


fausta meretrix
:

manum.
cahdo
loco,

To. haec
85

erit tibi

ubi rerum omnium bonarum


tactus lenost
;

copiast saepissuma.

qui rogaret ubi nata esset diceret,

lepide

lusit.

Do.
sit,

at

ego patriam

te

rogo quae
?

sit tua.

635

Vi. quae mihi

nisi

haec ubi nunc sum

Do.

at

ego illam
fuit.

quaero quae
Vi.
90

omne ego pro nihilo esse duco quod fuit, quando fuit tamquam hominem, quando animam ecflauit, quid eum
quaeras qui
fuit ?
ita

To.

me

di

bene ament, sapienter

atque eo miseret tamen.

sed tamen, uirgo, quae patriast tua, age mi actutum expedi. 640 quando hic seruio, haec quid taces ? Vi. dico equidem patriast mea.
:

To. iam de istoc rogare omitte (non uides nolle eloqui?)Do. quid inducas. 95 ne suarum se miseriarum in memoriam
est?

captusne est pater

Vi.

non captus, sed quod habuit

[id]

perdidit.

627 fore te] forte eueniant (conueniant


(sepisse
qui
f.

A
PBC)P
te

opta ut 629 ut optata eueniant A 633 sepissime 632 cailido P


:

B)

P
635

634 tactus est leno


rogo] qu(ae)so 637 ducto P
;

Camcrarius

P
(seq.

rogarit

rogarat

an pro (ac) mequidem ? Cf. ad cf. Skutsch, Herm. 32, 94 (iv. i) 641 quando] [patriam] quandoquidem S2g) 642-56 pauca in verstttim iniiiis haec] hac (B^) vel has (B^PC^) P tt. l. 643 642 eloqui Cameraritis loqui P, scrvata A 644 id del. Bothe {A n. /.) attte quod inducat Donsa {A n. /.)

{ex 638)

quae sit") 639 eo] equidem

636

P Cpro

quidem

f ich.

trai.

Schoell

: ;

PERSA
645 To. haec
erit
:

IV. iv

Do. quis

fuit ?

bono genere nata nihil scit nisi uerum loqui. dic nomen. Vi. quid illum miserum memorem qui fuit?

nunc
Do.

et illum

Miserum
is

et

me Miseram aequom
Vi.

est

nominarier.

quoiusmodi

in

populo habitust?

nemo quisquam acceptior

100

serui liberique

650

amabant. To. hominem miserum praedicas, quom et ipsus prope perditust et beneuolentis perdidit. Do. emam, opinor. To. etiam 'opinor'? summo genere
esse arbitror

diuitias

tu

ex istac

facies.

Do.

ita

di

faxint

To. eme

modo.
Vi.

iam hoc

tibi

dico

actutum ecastor meu'


aps te redimet.

pater, ubi

me
?

105

sciet

ueniisse, ipse aderit et

me
Vi.

To. quid nunc

Do. quid
655 To. audin quid ait?

est ?

nam

etsi res

sunt fractae, amici


sunt tamen.

Do. ne
uin

sis

plora

Hbera

eris

actutum,

si

crebro cades.

mea

esse?

Vi.

dum quidem
libertatis?

ne nimi' diu tua sim,


uolo.

To.
age

satin ut

meminit

dabit haec

tibi

grandis iio
bolos.

si

quid

agis.

ego ad hunc redeo.

sequere.

redduco

hanc
dtyj

tibi.

Do. adulescens, uin uendere istanc

Sag. magi' lubet

quam

perdere.
ybr^. quoiusmodist probe Bothe. Ritschl, displicet n. l.) />ro 651 vel opino opino etiamne Mucller {A n. /.) 653 actutum Guietus: uenisse [iam] actutum P, A n. l 654 uenisse (ipse ade n. l. absentem P, abs te Bothe huc aderit hic 657 ne om. A ut vid. 659-70 paucissima in extremis versibus servata

648 quius^
.

(%\xo)mniemoratUssmg{A
*

n.l.)

habitus {A quibus prope


. .

n.

/.)

650 paene^

qum

(et)

A A
:

et

om.

660

vel

mage

IV. iv

T.
tu

MACCI PLAVTI
uerba confer
:

Do. tum

pauca

in

qui datur, tanti indica.


lit

Sag. faciam

ita ut te uelle uideo,

emas.

habe centum
minis.

"5 Do. nimiumst.

Sag. octoginta.

Do. nimiumst.

Sag.

num-

mus
quod nunc dicam.
Do. quid

abesse hinc non potest,

id est ergo ? eloquere

actutum
665
scelus,
abi,

atque indica.
Sag. tuo periclo sexaginta haec datur argenti minis.

Do. Toxile, quid ago


qui hanc

To. di deaeque te agitant


destinare.

irati,

non properes

Do. habeto.
fecisti lucri.
!

To.

argentum ecfer huc.


120

non edepol minis


Do.
*
*

trecentis carast.

(habeto). To. eu

praedatu's probe.

668*

Sag. heus

tu,

etiam pro uestimentis huc

decem accedant
minae.
sis,

Do. apscedent enim, non accedent.


quaerere ansam, infectum ut faciat?

To. tace

non

tu 670

illum uides

abin atque argentum


petis ?

125 *

atque ut dignust

perit.
?

671^

Do. heus

tu serua istum.

To. quin tu

is

intro

Do. abeo

atque argentum adfero.

ToxiLvs
To. Edepol

ViRGO
et

Sagaristio
Vi.
si

dedisti, uirgo,

operam adlaudabilem,
quid bonis
675
662 uideo Acidalius
:

probam
boni
fit,

et

sapientem

sobriam.

esse id et graue et gratum

solet.

661 qui uidearn P,


centis

Scioppms

quid P,

n.
:

l.

A
(cf.

n.

l.

centum Valla
:

tum A
A

trecentum

(^tre-

B)
l.

{A
q.

n.

hac P, A habeto {v. To. abi


. .

665 dabitur Bentley (t) centum Valla n. l. (pro -tei ?) 667 Pyladcs irati et P, 668* eu probe {om. priore versns parte) posi n. l. 667) e.xhihet P, habeto addidi {A n. l.) {cf. ad Trin. 11124^ 669 accedent PCD, huc reiractatoris essc credii Lco
668)
tibi

666

irati

u.

l.

671* om.

{propicr homoeotel.
et

?)

672

is

intro] in

{i.e.

intro is?)

675 idem

PERSA
To. audin
simulato
tu,

IV.

Persa? ubi argentum ab hoc acccperis,

cjuasi eas

prosum
S.\o.

in te

nauem. ad

S.vo.

nc doce.

To. per angiportum rusum


illac

me

recipito
est praedicas.

per hortum.

quod futurum
tc

680 To. at ne

cum

argento protinam permittas

domum,
esse uis ?
10

moneo,
To.

te.

S.ao.

quod
:

dignumst,

me dignum

tace, parce uoci

praeda progreditur foras.

DORDALVS

S.\GARISTIQ

TOXILVS

Vi-

Do. Probae hic argenti sunt sexaginta minae, duobus nummis minus est. Sag. quid ei nummi sciunt ? 685 Do. cruminam hanc emere aut facere uti remigret domum. S.\G. ne non sat esses leno^ id metuebas miser,
inpure, auare, ne crumillam amitteres
?

To.

sine,

quaeso.

quando

lenost, nihil

mirum

facit.
:

Do. lucro faciundo ego auspicaui


690
nil

in

hunc diem

mihi tam

paruist quin
sis.

me

id pigeat perdere.
nisi piget,

age, accipe

hoc

Sag. hunc in collum,


fiat.

impone.

Do. uero

Sag.

numquid ceterum
?

10

me
695

uoltis ?

To. quid tam properas

Sag.

ita

negotiumst

mandatae quae

sunt, uolo deferre epistulas

geminum autem fratrem seruire audiui hic meum, eum ego ut requiram atque uti redimam uolo.
|

To. atque edepol tu

me commonuisti

hau male.
siet.

15

uideor uidisse hic forma persimilem

tui,

eadem

statura.
tibi

Sag. quippe qui frater

700 Do. quid est

nomen ? To.

quod ad

te attinet.

682 uoce P 679 quo P 684 vcl minust 685 (huc) ut 6gr, 687 cruminam P (ut codd.) Mt(cllc>'(Rhcin. Mus. 54, 527) 692 age accipc -i B) hoc sis nunquid ceterum Hunc in coUum nisi 61" Do. fiat 692 imp. uero. piget impone uero fiat P ii. Bri.x 696 Tum P (T pro E) 697 (nunc) com. Herniann Quid Brix Quod cod. {yix Plau700 otu. P [proptcr homoeoarch.) tinuni) (sciscita) Lco 12 PLAVT. II

676 ab hoc ar^igentum {pro -cem vel -cci vel if. i. 10)
;
(

IV. vi

T.
attinet

MACCI PLAVTI
scire?

Do. quid
20

non

Sag. ausculta ergo, ut scias

Vaniloquidorus Virginesuendonides
Nugiepiloquides Argentumextenebronides
Tedigniloquides Nugides Palponides

Quodsemelarripides Numquameripides.

em

tibi

705

Do. eu hercle
25 Sag.
ita

nomen multimodis

scriptumst tuom.

sunt Persarum mores, longa nomina,

contortiplicata
uoltis ?

habemus.

numquid ceterum

Do.

uale.

Sag. et uos,

nam animus iam

in nauist

mihi.

To. cras
vii

ires potius,

hodie hic cenares.

Sag. uale.

710

Virgo DoRDALVs ToxiLvs Sagaristio Satvrio


To. Postquam
illic abiit,

dicere hic quiduis Ucet.

ne

hic tibi dies inluxit lucrificabilis

nam non
Do.
5
ille

emisti hanc,

uerum
scit

fecisti lucri.

quidem iam

quid negoti

gesserit,
.

qui mihi furtiuam

meo
abiit.

periclo uendidit,

715

argentum accepit,

qui ego nunc scio

an iam adseratur haec manu ? quo illum sequar ? To. credidi gratum fore in Persas ? nugas Do. immo equidem gratiam beneficium meum apud te.
!

10 tibi, Toxile,

mihi dare

Do.

attat

habeo nam te sensi sedulo bonam operam. To. tibin ego ? immo obHtus sum intus dudum edicere
;

720
sedulo.

quae uolui
Vi. pater

edicta.

adserua hanc.

To.
si

sakiast haec
?

quidem.
Vi. tem-

nunc

cessat.

To. quid

admoneam

pus
15

est.

To. heus, Saturio,

exi.

nunc

est illa occasio

725

argcn702 uirginis uendonident P 703 nugipiloquides P 704 -Nug. Palp.] numdesexpalponides tumexterebronides P/7<s /iro M) P(A P(iv. 4^: Nummosexpalponidcs /?;V5f/// 705 em] ea mcus P iam om. A 711 706 scriptum A 709 et] set A 721 sedulo] serui iWic {h\nc) Kiessling 712 lucrificabis .<4 (?/);-o serio) 722 dicere A


PERSA
inimicum
To. age,
ubi
ulcisci.

IV. vii

Sat. ecce me.

numquid moror

illuc

apscede procul e conspectu, tace

cum

lenone

me

uidebis conloqui,

tum turbam

facito.

Sag. dictum sapienti sat

est.

730 To. tunc, quando abiero

Sag. quintaces? scio quid

uclis. 20

DoRDALVS
I)o.
ita

ToxiLvs

viii

Transcidi loris omnis adueniens domi, mihi supellex squalet atque aedes meae. Jo. redis tu tandem ? Do. redeo. To. ne ego hodie

tibi

bona multa feci. Do. fateor, habeo gratiam. 735 To. num quippiam aliud me uis ? Do. ut bene sit tibi. To. pol istiic quidem omen iam ego usurpabo domi,

nam iam

inclinabo

me cum

liberta tua.

Satvrio
Sat. Nisi ego illunc

Virgo
hominem
Do.
est.

Dordalvs
perii.

ix

perdo,

atque optumc

eccuni ipsum ante aedes.


740 Sat. salue,
Vi.

Vi. salue multum,


ei
!

mi

pater. dedit.
perii
!

mea
hic

gnata.

Persa

me pessum

pater

meus

Do.

hem, quid?

pater?

oppido
quid ego
igitur cesso infelix lamentarier
?

minas sexaginta
te

Sat. ego pol te faciam, scelus,


ut lamenteris.

quoque etiam ipsum

Do. occidi

745 Sat. age ambula in


Sat. ilU

ius, leno.

Do. quid

me

in ius uocas ?

apud praetorem dicam. sed ego in ius uoco. Do. nonne antestaris? Sat. tuan ego caussa, carnufex, quoiquam mortali Hbero auris atteram, qui hic commercaris ciuis homines Hberos?
750 Do.
sine

10

dicam.

Sat.

nolo.

Do.

aiidi.

Sat.

surdus

sum.
727, 728
((/.

ambula.

(propter homoeoarch. ?) 734 730 oiit. 467, 468) habebo effeci Cas. 841) 736 {yix Pessa ei] et omniam 740 738 illum codd. in 741 deftcit persum) prontaittanduiit

bonamuita

{cf.

12*


IV. ix
sequere hac,
15

T.

MACCI PLAVTI
me
usque ad praetorem.

.scelesta feles uirginaria.

sequere hac,

mea

gnata,

Vi.
quor.

se-

ACTVS V
V.
i

ToxiLvs
To.
Hostibu'

Lemniselenis
uictis,

Sagaristio
re

ciuibu'

saluis,

placida,

pacibu'
perfectis,

bello exstincto, re

bene

gesta, integro exercitu et praesidiis,

quom bene
eas

nos,

luppiter, iuuisti, dique ahi

omnes caehpotentes,

755

uobis gratis habeo atque ago, quia probe

sum

ultus

meum
5

inimicum.
et parti-

nunc ob eam rem


ite foras

inter participes

diuidam praedam

cipabo.
:

hic uolo ante ostium et

ianuam
758*

meos

participes

bene accipere.
quae adsolent.

statuite hic lectulos, ponite hic

hic statui uolo


10

primum taquilamt,

759'"^

unde ego omnis hilaros, ludentis^ laetificantis faciam ut fiant. 760 quorum opera mihi faciUa factu facta haec sunt quae uolui
ecfieri.

nam

inprobus est

homo

qui beneficium scit accipere et red-

dere nescit.

Le. Toxile mi, qur ego sine

te

sum, qur tu
es ?

autem

sine

med
er-

To. agedum

751 sce]estc Lanibiincs


i

756 habeo grates PCD

^^3 vd\V

aquilam w/aliquam cod. utvid. (aquila mihi P^d^ aliquamihi, corr. aliquam B) 761 fort. aulam (aullam, perperani script. auilam) mi trai. Mueller h. m. facilia factu facta sunt cod. iseptenar.') 762 acc.] me cod. sumere P^d [^yix var. lect. in cod.) 763 autem tu P^^
759^^
:

PERSA
-go accede

V.
sis.

ad nie atque amplectere

Le. ego uero.

To.

oh, nil hoc niagi' dulcest.

765 sed, amabo, oculus meu', quin lectis nos actutum

commendamus ?

15

Le. omnia quae tu


766=^

uis,

ea cupio.
age, age, age ergo,
in

To. mutua fiunt a me.


tu Sagaristio,

accumbe
moror
:

summo.
20

cedo parem, quem pepigi. Sag. ego nil 767^ To. hocage, serost. temperi mihi istuc Sag. To. temperi. accumbe. hunc diem suauem

meum
769

date
tibi

natalem agitemus amoenum. aquam manibus, apponite mensam.


tu hic
eri'

770 do hanc

florentem florenti.

dictatrix nobis.

Le. age, puere,


77
1=^

ab

summo

septenis cyathis committe hos ludos.

25

moue manus,
772*

propera.
;

ccdo sane.
773

To. Paegnium, tarde cyathos mihi das bene mihi, bene uobis, bene meae amicae,
optatus hic mi

dies datus hodiest ab dis, quia te hcet

hberam med amplecti.

775
775^

To. bene omnibu' nobis. donat, ut amantem amanti poclum manu'tuae hoc mea To. accipe. Le. bene Le. cedo. decct.
Le. tua factum opera.
ei

776=^

qui inuidet mi et

ei

qui hoc gaudet.

DoRDALvs
PA
E G N
I

ToxiLvs
V

Sagaristio
I

LEMN

E LEN

Do. Qui sunt, qui erunt quique fuerunt quique

futuri sunt

posthac,
vel mage 765 764 ad me PCD nie (mea B) ad me co^. 766"^ age fcit. dcl. Ital. 768 quin Cmnemriiis quin [in] cod. ']6()^ ponite Giiietns, ciii manibns age, (age^ Miteller octonay.) 772-'- cyathos Ital. ciazas rod. apponite displicct 773 meae 775" mea Catiierarius Ital. mc cod. iit vid. {pro mee. e. meae")
. :
:

;'.

meae

cod.

q^^&^

gaud P^^

: !

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
facile,

solus ego

omnibus antideo

miserrumus hominum ut uiuam.


inluxit corruptor,

perii, interii

pessumus hic mi dies hodie


eieci,

779-8o

ita
5

me

Toxilu' perfabricauit itaque

meam rem

diuexauit.

uehiclum argenti miser

amisi,

neque quam ob rem


eieci,

habeo.

qui illum Persam atque omnis Persas atque etiam omnis

personas

male
quia

di

omnes perdant

ita

misero Toxilus haec mihi conciuit.

ei

fidem non habui argenti, eo mihi eas machinas 785 moHtust

quem
jo

pol ego ut

non

in

cruciatum atque in compedis cogam,


si

uiuani

siquidem huc

umquam

eru' redierit eiius,

quod spero

sed
?

quid ego aspicio

hoc uide, quae haec fabulast?


salueto,
et
tu,

pol hic

quidem potant. adgrediar. o bone uir,

bona

Uberta.

To. Dordalus hicquidemst. 789-90 Sag. quin iube adire.

To.

adi,

si

lubet.

Sag. agite, adplaudamus.

To. Dordale,
pedibus.

homo
locus hic tuos est, hic accumbe.

lepidissume, saluQ,

ferte

aquam

praeben tu puere ?
15

Do. ne

sis

me uno
tibi

digito attigeris,

ne

te

ad terram,

scelus,

adfligam.

Pa. at

ego hoc continuo cyatho oculum excutiam tuom.


?

Do. quid

ais,

crux, stimulorum tritor

quomodo me hodie
uorsauisti,

795

783 amisi del. Addahus 778 homonum cod. [vix antiqua formd) 792 789, 790 To.] Le. Ussing 788 hic quidem pol Miieller fer aquam pedibus, praeben, puere Gnictus {anap.) accuba (?) Leo vel Pa. pr. tu (sc. pedes) ? Do. pu. sane aquam p. displiceat 794 ego tibi /^

PERSA
ut

V.

ii

me

in tricas coniocisti,

quomodo de
si

Persa manu' mi
aditast ?

To. iurgium hinc auferas,


l)o. at,

sapias.

bona

liberta,

haec

sciuisti et

me

celauisti ?

I.e. 20

stultitiast,

quoi bene esse Hcet,


800
litibu'.

eum

praeuorti

posterius istaec te

magi' par agerest.


801'* Soi'^

Do. uritur cor mi.


To. da
iUi

cantharum, exstingue ignem,

si

25

cor uritur, caput ne ardescat.

Do. ludos
quin elude, ut
hui,

me

facitis, intellego.

To. uin cinaedum


805
soles,

nouom

tibi dari,

Paegnium ?
30

quando Hber
et

locust hic.

babae

basilice te intulisti et facete.

Pa. decet

me

facetum esse

hunc

inridere

lenonem
810

lubidost,

quando dignus

(es)t.
tibi.

To. perge ut coeperas.

Pa. hoc, leno,

Do.

perii

percuHt

me

prope.

Pa. em, serua rusum.

Do. delude, ut

lubet, erus

dum
?

hinc abest.

35

Pa. uiden ut tuis dictis pareo

sed quin tu meis contra item dictis seruis

atque hoc quod


815

tibi

suadeo

faci' ?

Do. quid

est id ?
te.

Pa. restim tu

tibi

cape crassam ac suspende


tibi

me attigas, ne malum magnum dem. Pa.


Do. caue
sis

hoc scipione

40

tu utere, te condono.

To. iam iam, Paegnium, da pausam.

Do. ego pol uos eradicabo.

Pa. at te

ille,

qui supra nos


habitat,

797 iurigium Skntsch (Philol. 59, 501), ut ea cod. 800 798 et Camerarins 801'* vel illic 81 r 810 probe Bothe 801 vel mage i sed cod. delube cod. (i. 10) 814 tibi om. 813 sed Ital. 817 tu utere T ut 815 te suspende Ritschl, tit tetrani. baah.fiat vid.. tu om. /"BC

796 additast

cod.

acatal.

dimctei- fiat

'

sed

cf.

V.

ij

T.
tibi

MACCI PLAVTI
faciet.

qui

male uolt maleque

non

hi dicunt,

uerum 820
ego.

45

To. age, circumfer mulsum, bibere da usque plenis cantharis.

lam diu factum


Do.

est,

postquam bibimus

nimi'

diu sicci

sumus.
di faciant ut id bibatis

quod uos numquam


saltem staticulum

transeat.

Sag. nequeo, leno, quin

tibi

oHm quem
Hegea

faciebat.

uide uero,

si

tibi

sati'

placet.

To.

me quoque
uolo

825

50 reddere

Diodorus quem

oHm

faciebat in lonia.

Do. malum ego uobis dabo,


iam ego
tibi, si

ni[si] abitis.

Sag. etiam muttis,

inpudens

me

inritassis,

Persam adducam denuo.


Persa
es,

Do. iam taceo hercle.


To.
tace,

ac tu

qui

me

usque
830

admutila[ui]sti ad cutem.
stulte
:

hic eius geminust frater.

Do. hicinest

To. ac geminissumus.
55

Do.

di

deaeque

et te et

geminum
at

fratrem excrucient

Sag.

qui te perdidit

nam

ego

nihil merui.

Do.

enim quod
Le.

ille

meruit, tibi id
opsit uolo.

To. agite

sultis,

hunc ludificemus.
est.

nisi

si

dignust,

non
et

opust.

me hau

par

To. credo eo quia non inconciHat,

quom
Le. at tamen non

te enVo.
|

tamen To.

caue ergo

sis

malo

et 835

sequere me.
60 te mihi dicto

audientem esse addecet, nam hercle apsque nie

821 bihere da] biberet P^d 829 iam taceo hercle sed. Leo vcl curtem (P^^) cod. 833 hunc sultis Guietus. nam eo credo stiltis, hunc lii. vi.x fcrcndnin 834 ei Ritschl at cod. inconciUaut fOf/., ^//o;^/ /(/inconciliauit interprctantur cod.: trai. Schoell 835 To. non attameu (nolo tamen Ussing), caue sis nialo orgu Boihe

custem {B)

PERSA
foret et

V.

ii

meo

praesidio, hic faceret te prostibilem propediem.


:

sed

ita

pars libertinorum est

nisi

patrono qui aduorsatust,

nec

sati'

liber sibi uidetur nec

sati' frugi

nec

sat honestus,

840 ni id ecfecit, ni ei

male

dixit, ni

grato ingratus repertust.

Le. pol bene facta tua

me

hortantur tuo ut imperio paream. 65


te

To. ego sum


*

tibi

patronus plane qui huic pro


Le.

argentum
dedi.
in loco

graphice hunc uolo

ludificari.

meo ego

sedulo cuiiwO.

Do. certo
845

iUi

homines mihi nescioquid mali consulunt,

quod
To. quid ais?
hicinest qui
S.\G.

faciant.

Sag. heus uos


est

hicin

Dordalus
fortis?
est
?

leno qui

hic
?

hberas uirgines mercatur


fuit

quondam
To.

Do. quae haec colapho me ei


!

res 70
icit.

malum

uobis dabo.

at tibi

nos dedimus dabimusque


!

Pa. Hcet

Do. ei etiam. iam diu saepe sunt expunctae.


intro,

natis peruelUt.

Do. loquere

tu etiam, frustum pueri?

Le. patrone mi,


850

amabo, ad cenam.

Do. mea Ignauia, tu nunc


Le. quiane
te

me

inrides ?
75

uoco, bene ut

tibi sit?

Do. nolo mihi bene Le. ne sit. esse.


agunt, quas turbas

To. quid igitur? sescenti

nummi quid

danunt

Do. male

disperii

sciunt referre probe inimico gratiam.


sati'

Sag.
855
837 cropediem

sumpsimu' suppHci iam.

Do.
cod.

fateor,

manus do

uobis.

840 id] ei Boihe 843 * graphice] pergraphice Spengel nunc {vel age) graphice hcus Ald. heu cod. quid cod. MiieUer 844 quod Ald. 846 hicin 5c//0'// hic si ne cod. 845 agis cod. corr. PCD colaphum cod. 848 col. ine LainbinHS 847 percelht Ussing displicet vel sunt) saep' sunt saepe Ritsc/tl, cui saepe sunt dius cod. iam supplici acunt cod. 854 Sag."^ lel To. 852 To.] vel Sag. nictritin) contra diuictcr u. d. cod. Botlte, ut integer 855 fiat
hice post spatium

P^c

V.
80

ii

T.

MACCI PLAVTI PERSA


dabis sub furcis.
855^
in

To.
Sag. abi intro

et post

crucem.

Do. an

me
*

hic

parum

exer-

citum hisce

habent

To. conuenisse
ualete.

te

Toxilum.

mei spectatores, bene

leno

periit.

Caterva.
plaudite.

856 exercitum Canierarius execitum lod. itt vid. pantio cod. {pro pantes glossa siglo w in P^ addita)
:

858 Caterva]

POENVLVS
ARGVMENTVM
Puer septuennis surripitur Carthagine. Osor mulierum emptum adoptat hunc senex Et facit heredem. eius cognatae duae mercatur Lycus, Nutrixque earum raptae. Vexatque amantem. at ille cum auro viUcum
Lenoni obtrudit,
Venit
ita

eum

furto aUigat.
fratris repperit

Hanno

Poenus, gnatum hunc

Suasque adgnoscit quas perdiderat


Per
m.
\hi

fiHas.

Iianc

fabidam totam praesto

cst

T
:

Ritscld

4 mevcaXnr Angeliits

2 mulierum i B, tinde mercatus co^. 6 itae fi

PERSONAE
Agorastocles Advlescens MiLPHio Servvs Adelphasivm rVELLAE .
")

T-.

Anterastilis

Lycvs Leno Antamoenides Miles Advocati


collybiscvs vllicvs Syncerastvs Servvs

Hanno Poenvs Giddenis Nvtrix


Pver Ancilla
SCAENA
Anterastilis]

CALYDONE
:

vel Anterastylis Antamoenides] Antamvnides K. Schmidt {Heriit. 37. 376) -monin V. V ///. et [ntni P^^) v. 1322 {pro -moen-) CoLLYBiscvs] vel -LVB- -LAB- P iii vv. 415, 558 {sctl cf. K. Schinidt
:

ibid.)

::

PROLOGVS
Achillem Aristarchi mihi commentari lubet
ind' niihi principium capiam, ex ea tragoedia
'

siletetjue et tacete

atque

animum

aduortite,

audire iubet uos imperator'


5

histricus,
5

bonoque

ut

animo sedeant

in subselliis

et qui essurientes et qui saturi uenerint

qui edistis, multo fecistis sapientius,

qui non

edistis, saturi fite

fabuhs

nam
lo

quoi paratumst quod edit, nostra gratia


est stultitia

nimia

sessum inpransum incedere.

lo

'exsurge, praeco, fac populo audientiam.'

iam dudum exspecto


exerce

si tuom officium scias uocem quam per uiuisque et coHs.

nam
15

nisi

clamabis, tacitum te obrepet fames.

age nunc reside,

dupHcem

ut

mercedem

ferds.

15

'bonum factum
sedeat,

tesset, edicta ut seruetis mea.'


in proscaenio

scortum exoletum ne quis

neu Hctor uerbum aut uirgae muttiant,

neu dissignator praeter os obambulet


20

neu sessum ducat,

dum

histrio in

scaena

siet.

20

diu qui domi otiosi dormierunt, decet

animo aequo nunc


serui

stent uel dormire temperent.


liberis ut sit locus,
;

ne opsideant,

uel aes pro capite dent


^5

si

id facere

non queunt,
25

domum
ne

abeant, uitent ancipiti infortunio,

et hic uarientur uirgis et loris


5 sedeant Ita/.

domi,

iiiter/jretaitiiir

'

cf.

ad Most. 468)

sedeate cod., quoci 11/ scdeatls 6 esurientes Ital. esuplentcs


: :
:

cod.

(PL pio RT)


:

Gcppcrt
crcdit

fort.
:

chies

Leo

vi.v

haecc

colis displiret iialcs te alis Lco 13 qua T 16 factumst Pv/rtrt^cj' iiitcrcidissc qiiaedavn quis] Ital. quod 17 24 queant Seyffert
:

PROL.
si

T.

MACCI PLAVTI
quom
eri

minu' curassint,
ut procurent

reueniant

domum.

nutrices pueros infantis minutulos

domi
3

ne

et ipsae sitiant et

neu quae spectatum adferat, pueri pereant fame

neue essurientes hic quasi haedi obuagiant. matronae


tacitae spectent, tacitae rideant,

canora hic uoce sua tinnire temperent,

domum
35

sermones fabulandi conferant,

ne

et hic uiris sint et

domi

molestiae.

35

quodque ne palma detur quoiquam

ad ludorum curatores attinet,


artifici iniuria

niue ambitionis caussa extrudantur foras,

40

quo deteriores anteponantur bonis. et hoc quoque etiam quod paene oblitus

fui

40

dum

ludi fiunt, in
facite

popinam, pedisequi,
;

inruptionem

nunc
|

dum

occasio

est,

nunc dum
45

scribiUtae

aestuant, occurrite,

haec imperata quae sunt pro imperio histrico, bonum hercle factum pro se quisque ut meminerit.

45

ad argumentum nunc uicissatim uolo remigrare, ut aeque mecum sitis gnarures.


eius

nunc
nisi

regiones, limites, confinia


:

determinabo
50

ei rei

ego sum factus

finitor.

sed

molestumst,
;

nomen
illos

dare uobis uolo

50

comoediai

sin odiost,

dicam tamen,
quibus est
;

siquidem Ucebit per

in

manu.

Kapxv^orw; uocatur haec comoedia latine Plautus Patruos Pultiphagonides.


' '

3 pertant cod. (T 27 reueniant Bo//ie ueniant cod. fiii. 3) 36 32 rediant corf. pro E) (jincic peritent T, pereant PCD) 44 quae imperata cod. ad om. B 43 (aestu) aestuant Goetz 47 ignarures cod. uf vid. tmi. Camcrarhts. rhvtlmio considens finitor factus sum Murcfus, scd cf. Ncttleship 49 eius codd. Nouil i i 50 nomen dare Ital. non mendare cod. {Journ. Phil. 24, 229) Geppert 53 post hunc versum lacunam signavit
:

POENVLVS
55

PROL.
55
:

nomen iam habetis. nunc rationes ceteras nam argumentum hoc hic censebitur accipite locus argumentost suom sibi proscaenium,
;

uos iuratores
60

estis.

quaeso, operam date.

Carthaginienses fratres patrueles duo


fuere

summo

genere

et

summis

ditiis

60

eorum

alter uiuit, alter est

emortuos.

propterea apud uos dico confidentius,

quia mi pollictor dixit qui sed


65
illi

eum

pollinxerat.

seni qui mortuost, (ei) filius

unicu' qui fuerat ab diuitiis a patre

65

puer septuennis surrupitur Carthagine,


sexennio priu' quidem

quam

moritur pater.

quoniam
70

periisse sibi uidet

gnatum unicum,
:

conicitur ipse in
facit illum

morbum

ex aegritudine

heredem fratrem patruelem suom, ipse abit ad Accheruntem sine uiatico. ili' qui surrupuit puerum Calydonem auehit, uendit eum domino hic diuiti quoidam seni, cupienti Hberorum, osori muHerum.
emit hospitalem
is

70

75

filium inprudens senex


filio

75

puerum illum eumque adoptat sibi pro eumque heredem fecit quom ipse obiit
is

dieni.

iUic

adulescens habitat in

illisce

aedibus.
:

reuortor rusus

80

siquid

denuo Carthaginem amandare uoltis aut curarier,


nisi

80

argentum

qui dederit, nugas egerit

uerum qui
sed
illi

dederit, magi' maiores [nugas] egerit.


|

patruo

huiius qui uiuit senex,

itiie/e suos sihist I?!fi:c/i/, /ort. rcc/e 63 pollector corf. abditiuiis ^ei)fi Acidcil-tts 6^ (ucrit cod. {corr. P^^i ^. abiit") corf Giiliclmius 71 habiit 74 mulierem 80 mandare Snraccniis. citi et quid am. cod 78 vel is illi

57 sihis cod..
iv/ illic

64

(^i'.

ct

siquid displicent

del.

Pyladcs
;iii,

83
p.

vi.v

P2 iiernm dcl. Scliocll vel mage n. hulus [Jrisyll.), potiiis huiusce fort. huius
:

(hominis)

51)

PROL.

T.

MACCI PLAVTI
filiae,

Carthaginiensi duae fuere


85

altera quinquennis, altera

quadrimula

85

cum

nutrice una periere a Magaribus.

eas qui surrupuit in

Anactorium deuehit,

uendit eas omnis, et nutricem et uirgines,

90

homini, si leno est homo, quantum hominum terra sustinet sacerrumo. uosmet nunc facite coniecturam ceterum quid id sit hominis quoi Lyco nomen siet.
praesenti argento
is

90

ex Anactorio, ubi prius habitauerat,


in

huc
95

Calydonem commigrauit hau


is

diu,

sui quaesti caussa.

in ilHs habitat aedibus.

95

earum

hic adulescens alteram ecflictim perit,


sibi

suam

cognatam, inprudens, neque

scit

quae

siet

neque eam umquam tetigit, ita eum leno macerat, neque quicquam cum ea fecit etiamnum stupri
10 3

neque duxit umquam, neque ille uoluit mittere quia amare cernit, tangere hominem uolt bolo. illam minorem in concubinatum sibi
uolt

100

emere miles quidam qui illam

deperit.

sed pater illarum Poenus, posquam eas perdidit,


105

mari te(rraque)
ubi

usquequaque

quaeritat.

105

quamque

in

urbem

est ingressus, ilico

omnis meretrices, ubi quisque habitant, inuenit


dat aurum, ducit noctem, rogitat postibi

und'
110

sit,

quoiatis, captane

an surrupta
fuerint.

sit,

quo genere gnata, qui parentes

iio

86 qiiom cod. [anliqua fornin") 85 altera (erat) qua Ritscld 89 praesens cod. praesenti codd. Nomi -y)-] praesenti (ibi) Miicllcr, cui
:

argento homini dispHcet corr. 94 commigrauit in Calydone cod. Pylades num Mcrula nun cod. 99 quom cod. {nntiqiia forma) loi uolt bolo Caiiierarins uDlibo'o cod. 99, 100 dainnat Giiicttts peperit cod. (P/ro Dl (I pro T) 103 deperit /inl. 104 illarum Ital. illi im iiitcrcedciite spaiio cod. posquam Ritsclil pes quam cod. eas Ital. meas cod. mari terraque eas Gcppert 105 marite cod. {qiti in v. 104 eas delet^ fort. (is) us. 106 (is) est Pylades corr. Ital. 109 quolatis captaneant cod.
|

'

POENVLVS
ita

PROL.
suas.

docto atque astu

filias (juaerit

omnis linguas scit, sed dissimulat sciens Poenus plane est. quid uerbis opust se scire is heri huc in portum naui uenit uespcri,
et is
:

115

pater harunc

ideni huic patruos adulescentulo cst


?
si

115

iamne hoc

tenetis

tenetis, ducite

caue dirrumpatis, (luaeso,

sinite transigi.

ehem, paene oblitus sum reHcuom dicere. iir qui adoptauit hunc sibi pro fiHo,
120
is illi

Poeno

huius patruo hospes

fuit.
filias

120

[is

hodie huc ueniet reperietque hic

et

hunc
ibo*

sui fralris fiUum, ut

quidem

didici ego.

ego

ornabor

uos aequo animo noscite.]


filias

hic qui hodie ueniet reperiet suas


125
et

hunc

sui fratris filium.

dehinc ceterum

125

ualete, adeste.

ibo, alius

nunc

fieri

uolo

quod

restat, restant alii

qui faciant palam.

ualete atque adiuuate ut uos seruet Salus.

ACTVS
Agorastocles
Ag. Saepe ego
130
res

Milphio
tibi

I. i

multas

mandaui, Milphio,

dubias, egenas, inopiosas consili,

quas tu sapienter, docte


mihi reddidisti
119 pro
patri cod. Platito
filio sibi cod.
|

et cordate et cate

opiparas opera tua.


:

{trisyll.).potius

120 vlx huius trai. Bothe nictn causa huiusce fort. huius (hominis) (iii, p. 51) patruo Ital. 121-3 retractaiori tribuo, altcruni exituni ^124-8) ipsi
:
:

aequos animos cod. corr. P^^) 123 ibi cod. (corr. Z)') aliqui cod. 132 127 alii qui Camerarius 124 huc Gcppert {ope) opera Lacliniann
:

PLAVT.

11

13

I. i

T.

MACCI PLAVTI
tibi

quibu' pro benefactis fateor deberi


et libertatem et

multas gratas
si

gratias.

Mi. scitumst, per tempus

obuiamst, uerbum uetus.

135

nam
10

tuae blanditiae mihi sunt,

quod

dici solet,

gerrae germanae, ai 8e KokXvpai Xvpai.

nunc mihi blandidicus


tris facile

es

heri in tergo

meo
140

corios contriuisti bubulos.

Ag. amans per

ignoscere id te mi
et
15

amorem si quid feci[t], Milphio, aequom est. Mi. hau uidi magis.
sine te uerberem,
:

nunc ego amore pereo.


fecisti,

item ut tu mihi

ob nuUam noxiam

postid locorum tu mihi amanti ignoscito.

Ag.
Mi.
20

si tibi

lubido est aut uoluptati, sino


;

145

suspende, uinci, uerbera


si

auctor sum, sino.

auctoritatem postea defugeris,


sies,

ubi dissolutus tu

ego pendeam.
facere, praesertim tibi ?

Ag. egone
quin

istuc

ausim
te,

si feriri

uideo

extemplo

dolet.

150
mihi.

Mi. mihi quidem hercle.


sed quid nunc
25

Ag.

immo

Mi. istuc

mauelim.
tibi uis ?

Ag. qur ego apud

te

mentiar

amo
Ag.

inmodeste.
at

Mi. meae istuc scapulae sentiunt.

ego hanc uicinam dico Adelphasium meam,


155

lenonis huiius meretricem maiusculam.

Mi. iam pridem equidem istuc ex te audiui.


cupidine
30
illius

Ag.

dif-

feror
eiius.

sed lenone istoc Lyco,


lutulentius.

domino, non lutumst

Plautus 134 grates cod., sed cf. C. G. L. v. 176, 20 'grata gratia 140 Ag. amans Weise adamans 137 ai] aai Leo cod. pro Ad{gorastoc\es) {ifnmtif. scaenae) amans) feci I/al. 142 et] em Ussiiig et ego nunc pereo amore Ritsclil 144 locorum post Pylades e.v aitf. codd." locarum cod. 147 postea Ifal. era cod. 152 ergo cod. [corr. PBC) 155 maiusculam Ifal.
.
.
.

dixit'

'

malusculum

cod.

POENVLVS
Mi. uin tu
illi

I. i

nequam dare nunc

Ao. cupio.

Mi.
dato.

em me
i6o

Ao. abi dierectus.


uin dare

Mi. dic mihi uero serio


illi

malum

Ao. cupio.

Mi.

em eundem me dato

utrumque faxo habebit,


Ag. iocare.

et

nequam

et

malum.
.^5

Mi. uin tu illam hodie sine dispendio


?

tuo tuam libertam facere


165

Ao. cupio, Milphio.


sunt
tibi

Mi. ego faciam ut


trecenti

facias.
?

intus aurei

nummi

PhiUppi

Mi.

.sati'

sunt trecenti.
tibi

Ao. sescenti quoque. Ao. quid eis facturu's ? Mi.


tota familia
id facturu's
?
;

tace.

totum lenonem
tuo'

cum

dabo hodie dono.


170

Ao. qui

Mi. iam

scies.

CoUybiscus nunc

in urbest uilicus

cum

hic non nouit leno.

satin intellegis ?

Ao. intellego hercle, sed quo euadas nescio. Mi. at ego iam faxo 45 Mi. non scis ? Ao. non hercle.
scies.
ei

dabitur aurum, ut ad lenonem deferat


:

175

dicatque se peregrinum esse ex alio oppido


se

amare

uelle atque opsequi

animo suo
sit

locum
ubi

sibi uelle liberuni

praeberier

nequam

faciat clam,

ne quis

arbiter.
:

50

leno ad se accipiet auri cupidus


180
celabit

ilico

hominem

et

aurum.

Ao. consilium

placet.

Mi. rogato seruos ueneritne ad eum tuos. iir me censebit quaeri: continuo tibi
negabit.

quid tu dubitas quin extempulo


?

55

dupli tibi, auri et hominis, fur leno siet


159

em me

dato

Ital.

cn mendato cod.

(vii.

4)

163 dispendio
:

damno (damno ct /^bc) dispendio cod. (iv. i ?j dtiphciiii Tuo tuam eriitint aln Tuam ct dispendio lcctiouein damno tuo 169 168 quom cod. {antiqiia fornid) 166 philippii cod. ipro -pei V)
Gniteriis:
| |

qui id Gnietiis

quid cod. 176 obsequi (hic) Mitelkr


:

173

etcod. 174 ei Ital. vi.v hercule 184 duplici {corr. ^.v duph ?) cod. 13*
:

I. i

T.

MACCI PLAVTI
habet
:

neque
ita

id

unde

ecficiat

ubi in ius uenerit,


tibi.

185

addicet praetor familiam totam

decipiemus fouea lenonem Lycum.


Mi.

60

Ag. placetconsilium.
magis hoc tum

immo
:

etiam, ubi expoliuero,


rudest.

demum

dices

nunc etiam
nisi

Ag. ego in aedem Veneris eo,


Aphrodisia hodie sunt.

quid

uis,

Milphio.

190

Mi.

scio.

Ag. oculos uolo

meos
65

delectare munditiis meretriciis.

Mi. hoc primum agamus quod consilium cepimus.

abeamus intro, ut Collybiscum uilicum hanc perdoceamus ut ferat fallaciam. Ag. quamquam Cupido in corde uorsatur, tamen
tibi

195

auscultabo.

Mi.

faciam ut facto gaudeas.

70

macula huic homini in pectore, sine damno magno quae elui ne utiquam potest.
inest amoris

itaque hic scelestus est

homo

leno Lycus,

200

quoi iam infortuni intenta ballistast probe^

quam ego hau multo


75

post mittam e ballistario.

sed Adelphasium eccam e\it atque Anterastilis.

haec

est prior

quae

meum erum dementem


i

facit.

sed euocabo.
si

heus,

foras, Agorastocles,

205

uis uidere

ludos iucundissumos.
tumultist,

Ag. quid
80
si

istiic

Milphio? Mi.
tibi di

em amores
!

tuos,

uis .spectare.

Ag. o multa

dent bona,

quom hoc mi
ii

optulisti

tam lepidum spectaculum

Ancilla Anterastilis Adelphasivm Agorastocles MiLPHio


Ade. Negoti sibi qui uolet uim parare, nauem et muUerem, haec duo comparato. nam nullae magis res duae plus negoti
habent, forte
si

210

occeperis exornare,
ciiie-x.it (fisp/irrf

203 exit eccam Caiueranits.


Pylades, Speiigel

211 (sibi) diio

POENVLVS
neque
215
ne(iue

1.

ii

umquam
is

sat istae

duae

res ornantur

ulla

ornandi

satis salietas est.

atque haec, ut loquor, nunc

domo

docta dico.
est,

nam

nos usque ab aurora ad hoc quod diei


inluxit,

[postquam aurora
ex industria

numquam concessa[ui]mus], ambae numquam concessamus


;

10

220

lauari aut fricari aut tergeri aut ornari,


poliri, expoliri, pingi, fingi

et

una

binae singulis quae datae nobis ancillae,


eae nos lauando, eluendo operam dederunt,

aggerundaque aqua sunt


225

uiri

duo
in

defessi.
est.

15

apage

sis,

negoti

quantum

muliere una
uni

sed uero duae, sat scio,

maxumo

poplo quoilubet plus satis dare potis sunt,

quae noctes diesque omni


230'

in aetate

semper
20
est.

ornantur, lauantur, tergentur, poliuntur.

postremo modus muliebris nullus

neque
23
1=^

umquam

lauando

et fricando

scimus facere neniam.

nam quae

lauta est nisi perculta est,

meo quidem animo


quasi inluta
est.

Ante. miro[r] equidem, soror, quae tam callida et docta sis et


235

te istaec sic fabulari

25

faceta.
-

nam

(;[uom sedulo

munditer nos habemus,


:

214 sat istac Reis, Hcniiann 216 domo Goeller: modo cod.
inl.

satis
.

hae 218
:

cod.

(satls vix /crcnciinu)

vcrsttni

pamni

elegaittctn

rctyactaiori tribntint edd. post Acidalittnt

conservanda

(v. 4)
i\\.

vcrsit bacchiaco displicct


\\o% etc.

: {pcr synaphiain) daque aq. Spenge/Av.^). ttt versiisbacchiacttsjiat{nain aggerundaque ;'/.v fcrcndttnt) vix aquaque aggerunda citiit uiri) 231 neque umquam] numquam Bothe iii fincv. 230) fort. quae (;'. 230 Necumquam, ttt v.
: :
;

pars postquam au. 222 d. ancillae nobis Bothe, itant datac iii vi.\: ancil- |-lae cac i sunt a. n. Reiz 223 eae Pylades ea cod. 224 gerunfort. prior
:

2,2,0 iiitcgcr

tetraincterfiat

231''
i.c.

cod.
displicct

232 qua clauata cod. 233 miro

neniam Grtiteriis: nniam w/ eniam quae lauata") '\n\\iia. Caincrarins


nain soror in
vcisti

inlusta cod.

Gcppcii,

bacchiaco

I. ii

T.

MACCI PLAVTI

uix aegreque amatorculos inuenimus.

30

Ade. ita est. uerum hoc unum tamen cogitato modus omnibus rebus, soror, optumum est habitu. nimia omnia nimium exhibent negoti hominibus ex se.
:

Ante.

soror, cogita,
si

amabo, item nos perhiberi


autumantur,
:

240

quam
sine
35
nisi

salsa muriatica esse

omni lepore

et sine suauitate
et

multa aqua usque

diu macerantur,

olent, salsa sunt, tangere ut

non

uelis.

item nos sumus,


eiius seminis mulieres sunt,

245

245*

insulsae

admodum

atque inuenustae

40
scit

sine munditia et sumptu.

Mi. coqua

est

haec quidem, Agorastocles, ut ego opinor:

muriatica ut maceret.
soror, parce,

Ag. quid molestu's


:

Ade.

amabo

sat est istuc

aUos
sed hoc nunc

250

dicere nobis, ne nosmet in nostra etiam uitia loquamur.


45

Ante. quiesco.

Ade. ergo amo

te.

responde mihi
sunt hic omnia

252*

quae ad deum pacem oportet adesse?

Ante. omnia

ac-

curaui.

Ag. diem pulchrum et celebrem et uenustatis plenum, dignum Veneri pol. quoi sunt Aphrodi.sia hodie.
50

255

Mi. ecquid gratiae,

quom huc

foras te euocaui ?

iam
cado

num me

decet hic donari


nil

uini ueteris ? dic dari.

respondes

238 vix optumumst 236 uix aegreque] ut aegrecoci/f. Noiiii 510 modust o. r. soror optumum h. Speiigcl -must) h. {aiia/>. co/oiij 246 ibacc/i. tetram.) 239 negoti Heyiiiaiiii negotium co(/. inuenustate (onustae) Schocl/. inuenustae Meyida inuenustate coc/. ittintegertetmin.fiat: / ad(modum)que inuenustae ir/ (inuenuste) inuenustae 248 vet opino 250 amabo Ila/. amalo coc/. eloquamur (de/. in) Heniiann 251 etiam uitiam cod. 254
i^?
:
:
: :

omnia

otn.

Hennann,

Botlie,

257 gratiaest Rits lit 259 dare Dousa, fort.

iit baccli. tetrain. fiat 256 iW Venere 258 hic scripsi huic tit vid. cod. [pm. P^^) recte, nani darT in vcrsu baccliiaco disp/icct
:

POENVLVS
260 lingua huic excidit, ut ego opinor.

I. ii

quid

hic,

maluni, astans opstipuisti

Ag. sine amem, ne


opturba ac
tace.

Mi. taceo.

Ag.

si

tacuisses,

iam

istuc 'taceo'

non gnatum
foret

55

Ante. eamus, mea

soror.

Ade. eho amabo, quid


properas
?

quia erus nos apud

aedem Veneris mantat.


an

illo nunc Ante. rogas ? Ade. maneat

pol.

mane.

265 turba cst

nunc apud aram.

tc ibi uis inter istas uorsarier

prosedas, pistorum amicas, reginas alicarias,

miseras schoeno deHbutas seruiHcolas sordidas,

60

quae
(juas

tibi

olant stabuhmi statumque, sellam ct sessibulum

merum,
adeo hau quisquam

umquam

Hber

tetigit

neque duxit

domum,
270 seruolorum sordidulorum scorta diobolaria
?

Mi.

in

malam crucem
?

tun audes etiam seruos spernere,


sit,

propudium

quasi bella

quasi eampse reges ductitent,

65

monstrum muHeris,

tantiUa tanta uerba funditat,

quoius ego nebulai cyatho septem noctes non emam.


275 Ag. di inmortales omnipotentes, quid est

apud uos pulchrius

quid habetis qui mage inmortaHs uos credam esse


qui haec tanta ocuHs bona concipio

quam ego
siem
est 70
:

nam Venus non


ut

Venus
hanc equidem Venerem uenerabor
Milphio, heus, Milphio, ubi es

me

amet posthac
propitia.
te

Mi. assum apud

eccum.
uolo.

Ag.

at

ego eHxus
:

sis

261 opstipuisti Caincrantts opstitiiisti cod. 260 vd opino 266 264 mantet pol Ritsclil ac tace Canierayiiis actate cod. 267 seruulicolas Gnt/cms, reginas (T') vcl reliquias (Pbc^ cod. 270 duoboscd cf. Skiitsch (Jali)b. Class. Pliilol. sitppl. 27, 103^
:

laria cod.

hac) cod.

(iv. 3)

278 posthac Cniiterariits [ac] (at PBC) posthac (pos 279 Milphio alt. del. Botlic
:

i. ii

T.

:macci plavti
Ag. dc tequidcm haec zEo
didici omnia.

Mi. eniiu ucro,

cre, facis delicias.

Mi. ctiamnc ut anies eam


deos quoque edepol

quam numquam
et

tetigeris ?

Ag.

nihil id
75
et

quidemst
manus.

amo

metuo, quibu' tamen apstineo

Ante. cu ecastor

quoni ornatum aspicio nostrum ambarum,


paenitet

80

Ade. immo uero sane commode nam pro erili et nostro quaestu sati' bene ornatae sumus. non enim potis est quaestus fieri, ni sumptus sequitur, scio, et tamen quaestus non consistet, si eum sumptus superat,
exornatae ut simus.
;

285

soror.

eo illud satiust

'

satis

'

quod

satis est

habitu

(hoc) plus

quam

sat est.

Ag.

ita

me

nam

illa

di ament, ut illa me amet maUm quam di, Milphio. muHer lapidem sihcem subigere ut se amet potest. 290

Mi. pol idquidem hau mentire,

nam
cum

tu

es

lapide

siUce

stultior

85 qui

hanc ames.

Ag.

at uide sis,

illac

numquarn limaui
caput.

Mi. curram

igitur

aUquo ad piscinam aut ad lacum,


Mi. ego dicam
ut ilU et tibi

Umum
petam.

Ag. quid eo opust?

Umem
caput.

Ag.

in

malam rem
ere,

Mi.

ibi

sum equidem.
Ag. at
ludo
:

Mi. taceo.

Ag. perdis. 295 perpetuo uolo.


facis.

Mi. enim uero,


:

meo me

lacessis

et

deUcias

282 hoc Scyffert nt vid. {pro idic? cf. 29O 281 id Bof/ie illic 286 potis acceditA [ego] tamen 285 erili et] erilicet potest q. est q.] pote q. testattir Charisiiis 223, sed enim vi.x ferenditm iit vid. {proptcr fieri quaestus {v. 287) otii. {pro potis est ?) n. 1. 288 habitu hoc scripsi habitus P, forf. hoc Iiomocotel.) (quam iilud quod) RitscJil 291 id quidem] autem (h*' au) equidem-<4 (?/)ra icq.) 292 quom i. P anliijita foriiia) 294 opus (?in') limen vcl illic sit ii. 295 i in] in 7, 2)

P
.

P A

'

perg(is)

POENVLVS
AxTE.
erit
sati'

I.

U
90

nunc lepide ornatam credo,


si

soror, te tibi uiderier


ibi tibi

sed ubi exempla conferentur meretricum aliarum,

cordolium

quam ornatam

melius forte aspexeris.


innatast

300 Ade. inuidia in

me numquam

neque

malitia,

mea
:

soror.

ornatam quam auro multo mauolo aurum, id fortuna inuenitur, natura ingenium bonum. bonam ego quam beatam me esse nimio dici mauolo.

bono med

esse ingenio

95

meretricem pudorem gerere magi' decet


305 magi'que id meretricem, pudorem

quam purpuram quam aurum gerere, con:

decet.

pulchrum ornatum turpes mores peius caeno conlinunt, lepidi mores turpem ornatum facile factis comprobant. Ag. eho tu, uin tu facinus facere lepidum et festiuom ? Mi.
uolo.

ico

Ao. potesne mi auscultare


310 Mi.

Mi. possum.

Ac;. abi

domum
te.

ac suspende

quamobrem?
tibi

Ao. quia iam

numquam
modo

audibis uerba
tot

tam

suauia.
te.

quid

opust

ui.xisse ?

ausculta mihi

ac suspende

Mi. siquidem tu es

mecum
tu,

futurus pro

uua passa

pensilis.

105

Ag.

at

ego

amo
tu
?

hanc.

Mi. at ego esse et bibere.

Ade. eho
?

quid

ais ?

Ante. quid rogas


dent mihi

Ade. uiden
315

pleni oculi

sorderum qui

erant, 'iam splen?

Ante. immo etiam

in

medio oculo pauUum

sordet.
sis

cedo

dexteram.

^oi velmcjla 300 innatast] gnataest.(4i 302 id] in P 303 ct 304 post 305 in 305 magisque id (?) A) retractatoris csse possiint 304 vil roage 306 c/. Mosl. Leo magisquc A magis quid -it P pro ei ? 312^5 311 ac] et ../ turpest ./ 310 quia] qui P 291 pcnsili codd. Nonii 314 tu cocfd. Nonii 313 amabo A sorderunt P ple(lli; A./ort. rccte 315 <Ade.) ccdo Ital. si A detcram Scaliger, scd nncillaui aUoqiii Antcrastilis vidctiir

298 conferuntur

cod.)

ingenio esse
:

'

I.

ii

T.

MACCI PLAVTI
manibus
tractes aut teras ?

Ag. ut quidem tu
iio

hiiius oculos inlutis

Ante. nimia nos socordia hodie

lenuit.

Ade. qua de

re,
?

opsecro

Ante. quia non iam dudum ante lucem ad aedem Veneris


uenimus,

primae ut inferremus ignem

in

aram.

Ade. aha

non

factost

opus

quae habent nocturna


priu'

ora,

noctu sacruficatum

ire

occupant. 320

115 sacruficare
ita

quam Venus expergiscatur, priu' deproperant sedulo nam uigilante Venere si ueniant eae^ sunt turpes, credo ecastor Venerem ipsam e fano fugent.
;

Ag. Milphio.

Mi. edepol

Milphionem miserum quid nunc uis tibi ?


!
!

Ag. opsecro hercle, ut mulsa loquitur

Mi.

nil nisi later-

325

culos,

sesumam papaueremque,
120

triticum et frictas nuces.

Ag. ecquid amare uideor?


Ag.

Mi.

damnum, quod Mercurius


amare
nullum

namque edepol

lucrum

minime amat. amatorem


addecet.

Ante. eamus, mea germana. Ade. age


Mi. eunt hae.

sis,

ut lubet.

Ante.

Ag. quid

si

Ade. sequor. adeamus ? Mi. adeas. Ag. 330 primum prima salua sis,
sequere hac.
in pretio
;

et

secunda tu insecundo salue

tertia et

125 sahie extra pretium.

Anc. tum pol ego


in

oleum

et

operam
perdidi.

Ag. quo agis

Ade. egone
eo

aedem
ut

Veneris.

Ag. quid
propitiem.
ae

Ade.

Venerem

319 primae] prima cum P {] pro primum, signem /^ factust .-^ i. c. primum coyr. primae) 320 experiscatur P occupans P 328 nam quidem edep. Botlie 321 tuins. {dcl. alt. \Vi) Studcnnind tu secundo (ullum) am. Biix 331 Camcrariiis {cf. Amer. /'ourn. Piiil. 21, 37) 333 q. te a. P (i- 9)
3t6
ut tu

quidem

POENVLVS
Ag. eho, an
335 quid tu ais
iraia est
?

T.

ii

Ade. propitia herclc


niihi molestu'.s,

est.
illa

Ai..

ucl

ego pro
?

spondeo.

Ade. quid
amabo.

opsecro? Ac. aha,

tam
Ade.
mitte,

saeuiter

Ag. quid festinas? turba nunc illi est. Ade. scio.

130 sunt ilU ahae quas spectare ego et me spectari uolo. Ag. qui lubet spectare turpis, pulchram spectandam dare ? Ade. quia apud aedem Veneris hodie est mercatus meretricius
:

340 eo conucniunt mercatores, ibi ego me ostendi uolo. Ag. inuendibili merci oportet ultro emptorem adducere

proba mers

facile

emptorem

reperit,

tam

etsi

in

apstruso 135
sitast.

quid ais tu ? quando iUi apud me mccum palpas ct Ade. quo die Orcus Accherunte mortuos amiserit.
345 Ag. sunt mihi intus nescioquot

lalas ?

nummi

aurei lymphatici.

Ade. deferto ad me, faxo actutum


Mi. beUula hercle
1

constiterit

lymphaticum.
I

dierecte in

maxumam malam crucem


nimbata
et

140

quam magis

aspecto,

tam magis

est

nugae merae.
amiculum.

Ade. segrega sermonem.


350 Ade. pura sum, comperce

taedet.

Ao. age, sustoUe hoc


attrcclare, Agorastocles.

amabo me
Ade.
? si

Ag. quid agam nunc?


Ag. quid ego nunc
te

sapias,

curam hanc facere compendi potest.


Mi. ecce 145
!

curem

quid

ais,

Milphio?

odium meum
(juid

me

uis

Ag. qur mi haec

irata est ?

Mi. qur haec


irata est tibi ?

qur ego id curem

namque

istaec magi'

meast curatio

etsi]

342 tani 340 ego ow;. ^ 334 Ade. s;/5/><W/(;;/ (r/. Gt'//(/(i- 11,6) in occulto sitast A 343 tarem est et si P pro tamenetsi ?) lallas ^l 344 ab a. P amiaerisF mec.caput etcorpuscopulasP <Ag.> {antiqna forma') laurei A 347 ei A 345 intus oni. A ais] 352 non Aadaliiis Jtal. 351 potes Ifal. forl \ioie vel mage agas P 354 vcl nam quae nam qui Ritsilil
'


I. ii

T.

MACCI PLAVTI
tam tranquillam 355
facis

Ag. iam hercle

tu periisti, nisi illam mihi

quam mare

olimst

quom

ibi

alcedo pullos educit suos.

150 Mi. quid faciam ?

Ag. exora, blandire, expalpa.

Mi.

fa-

ciam sedulo.
sed
u':de sis

ne tu oratorem hunc pugnis pectas postea.

Ag. non faciam.

Ade. non aequos

in

me

es,

sed morare

et

male

facis.

bene promittis multa ex multis


liberare iurauisti
155

omnia incassum cadunt.


:

360

me hau

semel sed centiens

dum
neque
i,

te

exspecto, neque ego

usquam aliam mihi paraui


copiam
ita

istuc

usquam apparet

nunc seruio
!

nihilo minus.
ais,

soror.

apscede tu a me.
uoluptas,

Ag.

perii

ecquid

Milphio

Mi.

mea

mea

delicia,

meus
160

ocellus,

meum

mel,

meum meum

labellum,
cor,

mea uita, mea amoenitas, mea salus, meum sauium,


colustra,

365

mea

meu' molliculus
caseus
discrucior miser,
rapi.

Ag. mene ego


nisi

illaec patiar

praesente dici

ego illum iubeo quadrigis cursim ad carnuficem

Mi. noH, amabo, suscensere ero ego faxo,


si

meo

caussa mea.

370

non

irata's,

ninnium pro
tibi

te dabit

165 ac te faciet ut sies ciuis Attica atque libera.

quin adire
si

sini' ?

quin

qui bene uolunt, bene uis item


erit

ante quid mentitust, nunciam dehinc

uerax

tibi.

sine te exorem, sine


355
peristis

prehendam

auriculis, sine

dem

sauium. 375

356 alcedo tcstatur Prisciaiius i. 206 (cf. seducit P {v. 1) 357 exblandire palpa. A /ort. recte 358 postea] omiiia .-/ 362 sedentiens (-tlens ? P /'/ '/rf. 361 iiira uis te P (/)ra -tei ?) ego oin. P 365 mea delicia tcstatur Gcllius 19, 364 agis P meae deiiciae codit. 366 oculus A 8, 6 {uiide Nonius 100) 368 ego praesentTe^ patiar illaec^ (?/>;-o pr. pa. e. i.) 371 iratapt ^4 372 Atque codd. 373 quin adire sinis Adelphasio {iit vid.) dat A quin adiri T iit vid.) vcl qui in adire {P^^ ut {pro q. abire s. ?) vid.) P 374 quidem entitus sit P (\ pro quid ementitust', vi.v nunc iam {cf. ad Epid. 135) 375, 376 invcrso ordiiie P ipriits ii. 6) oinisso V. 375 propter hoinoeoarclt. 375 auris A
Fyonto, p. 22^ N.) Goctz ct Loewe
:

alcyo codd.

POENVLVS
Ade. apscede hinc
sis,

I. ii

sycophanta par ero.

Mi.

at scin

quo
?

modo
iam hercle ego faciam ploratillum,
atque hic ne
ni-si

te facio

propitiam,

170

me
:

uerberetiUum

faciat, nisi te propitio,

male formido
380

noui ego huiius mores morosi malos.

quam ob rem amabo, mea uoluptas, sine te hoc exorarier. Ac. non ego homo trioboli sum, nisi ego ilh' mastigiae
exturbo oculos atque dentes.

em

mel,

em

cor,

em
:

labellum,

em em

uoluptatem
salutem,

tibi
!

175

em sauium

Mi. impias,

ere, te

oratorem uerberas. Ag. iam istoc magis


et

385 etiam ocellum

addam

labelkim, linguam.

Mi. ecquid
facies

modi

? ?

Ag. sicine ego

te orares iussi ?

Mi. quo

modo

ergo orem

Ag. rogas
sic

enim

diceres, sceleste

huiius uoluptas, te opsecro,

iSo

huius mel, huius cor, huius labellum, huiius Ungua, huiius

sauium,
huius dehcia, huiius salus amoena, huiius festiuitas
390 huiiu' colustra, huiius dulciculus caseus, mastigia,
390" huiius cor, huiius studium, huiius sauium, mastigia
:

omnia

illa,

quae dicebas tua


te,

esse, ea

memorares mea.
et

18,:;

Mi. opsecro hercle


huiius amica

uoluptas huiius atque odiuni meuni,

mammeata, mea inimica


sis aut, si id fieri

maleuola,
fel

oculus huiius, Hppitudo mea, mel huiius,


395 ut tu huic irata ne

meum,
190

non

potest^

capias restim ac te suspendas

cum

ero et uostra familia.

nam

mihi iam uideo propter te uictitandum sorbilo,

itaque iam quasi ostreatum tergum ulceribus gestito


propiciam facio P 377 plorantem illum P 378 me neP: in me (?i Lco 380 amabo ont. 379 morosi] moros A te hoc Geppert: te hoc y^ 386 orare^(i.9) 385 [et] li. P iussit A ego A deliciae A. corr. Merccriis 389 vel huiiu' del. {e.vv. 365") colustra P e.vv. 390' 390* 390 out. A^ c/.ac/v.sq.) stipra sauium masfigia scnpsif dulcicuUis caseus A392 eius A 396 quom P niitiqnaforiita)

ne

I.

ii

T.

MACCI PLAVTI
(Ade.) amabo,

propter

amorem uostrum.

men

prohibere
postulas

ne
195

te

uerberet magi'

quam ne mendax me aduorsum

siet ?

400

Ante.
nobeis

aliquid huic responde,

amabo, commode, ne incom-

modus
sit.

nam

detinet nos de nostro negotio.


tibi

Ade. uerum.

etiam

hanc amittam noxiam unam, Agorastocles.


?

non sum

irata.

Ag. non es

Ade. non sum. Ag. da


ut

ergo,

credam, sauium.

Ade. mox dabo, quom ab


200

re diuina rediero.

Ag.

ergo 405

strenue.

Ade. sequere me,

soror.

Ag. atque audin

Ade. etiam.

Ag. Veneri dicito

multum meisuerbeis

salutem.

Ade. dicam.
audi.
facito.

Ag. atque hoc

Ade. quid
?
tibi.

est ?

Ag. paucis uerbis rem diuinam


respexit.

atque audin

respice.

idem edepol Venerem credo facturam

111

Agorastocles

Milphio
?

Ag. Quid nunc mi es auctor, Milphio


atque auctionem facias
tibi

Mi. ut

me

uer- 410

beres
:

nam inpunissume

quidem hercle uendere hasce aedis Hcet. Ag. quid iam ? Mi. maiorem partem in ore habitas meo. Mi. quid nunc ueis tibi? Ag. supersede istis uerbis.
Ag. trecentos Philippos Collybisco uiUco
dedi dddum, priu'
415

quam me

euocauisti foras.

nunc opsecro te, Milphio, hanc per dexteram perque hanc sororem laeuam perque oculos tuos perq' meos amores perque Adelphasium meam perque tuam leibertatem Mi. em nunc nihil opsecras.

420

401 incommodis 400 vel mage 410 auctor es A 409 pol P 416 dum A 414 ueis nunc A

407 multa P 413 parte minore

audin Rifscld
h.

meaP(i.

6)


POENVLVS
Ag. mi Milphidisce, mea commoditas, mea
fac
salus,


I. iii

quod facturum te promisisti mihi, ut ego hunc lenonem perdam. Mi. perfacile ego intus interim i, adduce testis tecum
;

id quidem.st.
15

425

iam

et

ornamentis meis
uilicuni.

et sycophantiis

tuom exornabo
Ag.
fugio.

propera atque
est

abi.

Mi.

meum
si

istuc

magis officium

quam
tuoni.

Ag. egone, egone, Ag. ut non ego


Mi.
te

istuc lepide ecfexis

hodie

Mi.

Mi.

modo.
20

abi

modo.

Ag. emittam

manu
430
i

modo.

Ag. non

hercle

meream
uah

Mi. 6h Ag. Mi. abi modo.


Mi. etiamne
abis
?

Ag. quantum

Accheruntest mortuorum.

435

Mi. abiturun es? pergin pergere? Ag. neque nubes omnes quantumst caelo Mi. pergin auris tundere Ag. neque neque enim uero serio Ag. neque hoc neque neque hercle uero quid opust uerbis quippini
Ag. neque quantum aquaist
stellae in in

mari

xMi.

25

illuc

quod uno uerbo


neque hercle uero
ita

dicere hic quidueis Ucet


?

440

serio scin quomodo uin bona dicam fidc me luppiter quod hic inter nos Hceat

me

di

amabunt
uidetur

30

ita

scin

quam
si

credin

quod ego

fabuler

?
;

nequeo facere ut abeas, egomet abiero nam isti quidem hercle orationi Oedipo
Mi.
opust coniectore, qui Sphingi interpres
445
fuit.

35
est

nunc mihi cautio ne meamet culpa meo amori obiexim moram.


Ag.
illic

hinc iratus

abiit.

V. P 424 om. A proptei lionioeo miis P (antiqiia 425 et ornamentis] tormentis A 436 432 mare A 435 illud A foiina^ 430 merear A 441 Wf/s/r f//s//^;^^ scin quam ?uidetur opus^ 440 licet uide tu P 442 abireo P 443 orationist (dcinde opus"^ Boflie {scd cf. fount. Phil. 27, 217)

422

te esse promisisti {-misti

arch.

?)


I.

iii

T.
ibo atque arcessam

MACCI PLAVTI
testis,

quando Amor iubet

me oboedientem

esse seruo liberum.

ACTVS
II

II

Lycvs
Ly. Di illum infelicent leno ullam Veneri

Antamoenides
omnes qui post hunc diem
immolarit hostiam
450
sacruficauerit.

umquam
granum

quiue

uUum

turis

nam
5

ego hodie infeUx dis meis iratissumis


|

sex immolaui

agnos nec potui tamen


facere uti
|

propitiam

Venerem

esset mihi.

quoniam

litare
|

nequeo, abii iUim iUco


;

455

iratus, uotui

exta prosicarier

[neque ea poricere uolui, quoniam non bona


10

456

haruspex

dixit

deam

esse indignam credidi.]

456^

eo pacto auarae Veneri pulchre adii manum.

quando id quod sat erat satis habere noluit, ego pausam feci. sic ago, sic me decet.
ego faxo posthac di deaeque ceteri
15

460

contentiores

mage erunt atque

auidi minus,

quom

scibunt Veneri ut adierit leno

manum.

condigne haruspex, non

homo

trioboU,

omnibus
20

in extis aibat portendi


et

mihi
465
?

malum damnumque
quid
ei

deos esse iratos mihi.

humani aequomst credere mina mihi argenti dono postiUa datast. sed quaeso, ubinam iUic restitit miles modo
diuini aut

quando (ita) Litchs quan447 Amor {iambns) liic vix ferendum doc (?) Lco iubet Amor vcl Am6ri lubet (lubet B) Ltichs 448 meo ob. B: ob. me Bentlcy: meo ob. (me) Grntcrns, fort. recte 451 quiue] qui A (iii. 3) 453 agnos immolaui Pyladcs 454 (aes) esset Palmer vel abiui 456 uolui A 455 non queo Geppert exta uotui Rcis uotui(ei) ^?)/-^ 456'' pori456", 456'' om. A cere Seyffert picere cod. 456'' dea e. indigna Pistoris 459 paus=am A 461 audiui .<4 462 qum P 463 post v. 471 A (ii. 6) 466 aut Piiis haud P: atque A
:

poENVLvs
quei hanc mihi donauit,

ir

470

quem ego uocaui ad prandium ? Anta. ita ut occepi dicere, icnulle, de illac pugna Pentetronica, quom sexaginta milia hominum uno die uolaticorum manibus occidi mei.s. hominum? Anpa. ita deico quidem. Lv. iiolaticorum
sed eccum
incedit.

25

475

Ln. an, opsccro,

AxTA.

fuere.

potuisti ?

usquam sunt homines uolatici? uerum ego interfeci, Ly. quo modo Anta. dicam. uiscum legioni dedi
eo praesternebant
folia farferi.

30

fundasque
Ly. quoi
Lv. perge.

rei ?

480

Anta. +ne ad fundas uiscus adhaerescerett. optume hercle peiieras. quid postea ?
indebant grandiculos globos,
35

AnTa.
eo

in fundas uisci

illos uolantis iussi funditarier.


?

quid multa uerba


84-5

quemquem

uisco offenderant,
pira.

tam

crebri

ad terram reccidebant quam

ut quisque acciderat,

eum necabam

iHco
40

per cerebrum pinna sua sibi quasi turturem.

Ly.

si

hercle istuc

umquam

factum

est,

tum me luppiter

faciat ut

semper sacruficem nec

umquam

Htem.

490

Anta. an mi haec non credis?


age eamus
intro.

Lv. credo, ut mi ae-

quomst

credier,

Axta. dum exta referuntur,-uolo Lv. nil moror. narrare tibi etiam unam pugnam. Anta. quo auscultabo. Anta. ausculta. Lv. non hercle

45

modo?
lenuile Pittvid. (I 471 lenulle Pnsdaiiiis icsiatur i, 109 lenullo pro L) 474 euolaticorum P {cimi A ante coir.) (E erat personae 479 ad f. u. ne Jioia): uolaticorumne Giiietiis 475 uiat'ci P 481 uisci indebant Boihe fort. ambhaeresceret (v, p. 81) glandiculos A uis uindebant P uisclindebant A Gruierus acciego P 485 accidebant P 482 eo Caiiierariiis eo^ A cre490 cst aecum vel reci- A 489 vel necumquam 493 auscultabo /rT^/^^* fl'(/(v. s^.) derc A 491 referantur ^/
: : :
:

hercle

oiii.

{proptcr

lioiiiocoteteiitini,
'^

Pl.AVT.

11


II

T.
colaphis

MACCI PLAVTI
caput,

quidem hercle tuom iam diUdam

nisi aut auscultas aut

is

in

malam crucem.
Anta. certumnest
tibi ?

J95

Ly.
50

malam crucem

ibo potius.

Ly. certum.

Anta. tum

tu igitur die bon6, Aphrodisiis,

addice tuam mihi meretricem minusculam.

Ly.

ita res

diuina mihi

fuit

res serias

omnis extoUo ex hoc die


profestos festos

in

aUum

diem.

500

55

habeam decretum est mihi. nunc hinc eamus intro. sequere hac me. Anta. in hunc diem iam tuo' sum mercennarius.

sequor.

ACTVS
III.
i

III

Agorastocles
Ag. Ita

Advocati
nihil est

me

di

ament, tardo amico

quicquam

ne-

quius,

praesertim homini amanti, qui quidquid agit properat omnia. 505


sicut

ego hos duco aduocatos, homines spissigradissumos,

tardiores
5

quam

corbitae sunt in tranquillo mari.

atque equidem hercle dedita opera amicos fugitaui senes

scibam
quin

aetati tardiores,

metui

meo amori moram.


510
ite

nequiquam hos procos mi


si ituri

elegi loripedes, tardissumos.

hodie

estis, ite,

aut

hinc in

malam crucem.
?

sicine oportet ire


10

amicos homini amanti operam datum


;

nam
nisi

istequidem gradus succretust cribro pollinario

cum

pedicis condedicistis istoc grassari gradu.


tu,

Adv. heus

quamquam nos uidemur

tibi plebeii et

pau- 515

peres,
si

nec recte dicis nobis diues de

summo

loco,

0111.

500 ex 495 aut />;'. oiii. P 494 elidam 497 aphrodiis P profestos TiirneA 501-71 deest A 501 w/Anta. pr. liiis profectos rod. inequius P^^ [vix f>iv 504 nihili co(/. iniquius) 507 corbitae Noitius 533 cor505 que cod. (con: B) ditae cod. {D firo B) in] et in codd. Noiiti 511 aut ite Ital.
:
:

audite cod.

POENVLVS

III.

diuitem audacter solemus mactare infortunio.

nec

tibi

nos obnoxii istuc quid tu ames aut oderis

15

quom argentum

pro capite dedimus, nostrum dedimus^ non

tuom
520 liberos nos esse oportet.

nos

te nihili

pendimus,
gradu
20

ne tuo nos amori seruos esse addictos censeas.


liberos
ire,

homines per urbem modico magi' par

est

seruoli esse

duco festinantem
sed
si

currere.

praesertim in re populi placida atque interfectis hostibus


525

non decet tumultuari.


pridie nos te aduocatos

properabas magis,

huc duxisse oportuit.


25

ne tu opinere, hau quisquam hodie nostrum curret per uias

neque nos populus pro cerritis insectabit lapidibus. Ao. at si ad prandium me in aedem uos dixi.ssem ducere, 530 uinceretis ceruom cursu uel gralatorem gradu nunc uos quia niihi aduocatos dixi et testis ducere, podagrosi estis ac uicistis cocleam tarditudine.
;

Adv. an uero non iusta caussa est qur curratur celeriter ubi bibas, edas de alieno quantum ueis usque ad fatim,
535

quod tu inuitus numquam reddas domino de quoio ederis ? sed tamen cum eo cum quiqui, quamquam sumu' pauperculi, est domi quod edimus, ne nos tam contemptim conteras.
quidquid
est

pauxillukmi

illuc,

omne nostrum

id intus est,'

35

neque

nos

quemquam

flagitamus

neque nos quisquam


flagitat.

518 obnoxii Bothc

obnixii

[sjmus]

cod.

(}.

pro obnixi

s.)

521

seriios Pyladcs: seruos [tuos] cod. 522 w/mage 523 (seruuli it. l.) '\x\pcr ligattiiaut script. cioti W facile seruile seruili Z>

B T
: :

527 vel opines 530 ceruom cursu] circum f? i. q. cursu ceruas KipKov, accipitirm'') curso cod. Varrottis de L. L. 7, 69 uel] t.\ B et codd. Paiili vcl grallglabatorem cod. codd. Patili 97 CB pro R pro glar-, plebcia foriiia) 532 tarditune cod. 533 an Doiisa ad (at^ cod. quor Ritsclil quo cod. 534 edis Speijer ueis iit vid. cod. {ttnde uelis P*^, oiii. B) 535 quoio Bcrgk quio cod. 538 536 quom eo quom cod. {antiqtia foriiia) traieci int. est] non pauxillum B nostrum id omne cod. tuomst Beiitlev 14*
conftiitditiir)
'
: : ; :
:

[II.

T.

MACCI PLAVTI
suos rupturus ramites.
dixi

tua caussa

nemo nostrorumst
estis
:

540 per

Ag. nimis iracundi

equidem haec uobis

iocum.

Adv. per iocum itidem dictum habeto quae nos


40 Ac;. opsecro hercle,

tibi
.

respon-

dimus.

operam celocem hanc

mihi,

ne cor-

bitam date
adtrepidate saltem,

nam

uos adproperare hau postulo.


uis,

Adv.
si

si

quid tu placide otioseque agere

operam damus

545

properas, cursores meliust te aduocatos ducere.


scitis

Ag.
45

rem, narraui uobis quod uostra opera mi opu'

siet,

de lenone hoc qui


ei

me amantem

ludificatur

tam

diu,

paratae ut sint insidiae de auro et de seruo meo.


istaec

Adv. oninia
hos

scimus iam nos,

si

hi spectatores sciant
:

550

horunc hic nunc caussa haec agitur spectatorum fabula


te satius est docere, ut,

quando

agas, quid agas sciant.

50 nos tu

ne curassis

scimus rem omnem, quippe omnes simul

dedicimus tecum una, ut respondere possimus tibi. sed agite igitur, ut sciam uos Ag. ita profecto est.
expedite

scire, 555

rem
et

mihi quae uobis

dudum

dixi dicite.

55

Adv.. itane ? temptas an sciamus ? non meminisse nos ratu's quo modo trecentos PhiHppos Collybisco uiHco dederis, quos deferret huc ad lenonem inimicum tuom, isq' se ut adsimularet peregrinum esse aHunde ex alio oppido ? 560 ubi is detulerit, tu eo seruom quaesitum aduentes tuom

cum
6j

pecunia.
ille

Ag. meministis memoriter,


:

seruasti'

me.
;

Adv.

negabit

Milphionem quaeri censebit tuom


furtum.

id dupHcabit

omne

leno addicetur

tibi.

542 dicta Bcntley


credit Lco,
' :

543-6 (etiam 567-77'


Plautiiiac siibstitiitain
'

ntiactotoi-is

essc

543 ccloccm ne] nec Noiiiiis testatiir Nonitts 533 uelocem cod. 547 quid Vssing 552 agas sc. Acidalins 551 hic Pyladcs hinc coci. agant sc. cod. 556 etdel. Lainbiniis, Ritsc/i/ 554 possemus Z,ro trai. Bot/ic esse dc/. Bot/ie 561 qu. s. cod. 560 isque de/. Lco aduenies Bot/ic: aducntes cor/. [T pro I) -tares Seyffert 562 qum cod.
breziioreiii scacnaiii
:

POENVLVS
565 ad cani

III.

rcm nos esse


cito et

testis uis libi.

Ai..

tcneli'

rcm.

Adv. uix quidem


A(;.

hercle, ita pauxilla cst, digitulis primoribus.

hoc

cursim est agendum.

propera iam quan-

tum
Adv. bene uale
tardi
igitur.

potest.
;

te

aduocatos meHust celeris ducere


itis,

65

sumu' nos.

Ac. optume

pessume hercle

dicitis.

570 quin etiam deciderint femina uobis in talos uelim. Adv. at edepol nos tibi in liimbos linguam atque oculos in

solum.

Ag. heia

Adv. nec tuom quidem


Ag. mittite
istaec.

hau uostrumst iracundos esse quod est amicis per iocum iniuste
quid

dixi ioco.
lo(iui.

70

ueUm

uos

scitis.

x\dv. callemus

probe

Ag. teneti' rem. 575 lenonem ut peiiurum perdas, id studes. una et uiHcus. Milphio egrediuntur opportunc eugae
!

basiHce exornatus cedit et fabre ad faHaciam.

MlLPHIO

COLLVBISCVS ADVOCAT

AGORASTOCLESii
I

Mi. lam tenes praecepta in corde Co. quid opust uerbis


580 Mi. fac

Co. pulchre.
uide
sis

Mi.

caHeas.

callum aprugnum callere aeque

non sinam.

modo

ut condocta

tibi sint

dicta

ad hanc fahaciam.
adsunt
Mi.
tot
testes. 5

Co. quin edepol condoctior sum


Mi. probus homost.

quam

tragoedi aut comici.

Ag. adeamus propius.

quidem

non

potuisti

adducere homines magis ad hanc rem idoneos.

Geppeit itast p. 566 vix hercule 565 testis] estis cod. melius co(/. 570 568 aduocatus fOf/. 567-77 <^f- nd ^\-^~6 trai. Ritsclil 572 uobis femina cod. 571 tibi nos Botlic uelim uos] iit vid. A mitte accedit A nc A 574 573 ad eam P incedit 582 uelimus A Ecce P 576 -^tj adsunt t. Milpliioiii tiibiiit, tot quidem P proprius propius
:
(

Afromstocli Lco

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
:

nam
ibi

istorum nullus nefastust

comitiales sunt meri

habitant, ibi eos conspicias

quam praetorem

saepius.

585

hodie iuris coctiores


10

quam
Adv.
et

hi sunt qui,
di te perdant

si
!

non sunt qui litis creant nihil est quicum htigent, Mi. uos quidem hercle

Htis

emunt.

cum eo cum
quiqui tamen
datis.

bene
isti

et

benigne

facitis

quom

ero amanti

operam

sed

Ag. omne in ordinem. 590 hunc uos lenonem Mi. tum uos animum aduortite igitur.

iam sciunt negoti quid

sit ?

Lycum
isnouistis?

Adv.

facile.

Co.

at pol

ego

eum qua

sit

facie

nescio.

eum
sati'

mihi uolo demonstretis hominem.


praeceptumst.

Adv. nos curabimus.

Ag. hic trecentos

nummos numeratos
habet.

Adv. ergo nos inspicere oportet istuc ut sciamus quid dicamus mox pro testimonio. Adv. aurum est profecto 20 Co. agite, inspicite.
macerato hoc pingues
fiunt

aurum, Agorastocles, 595


hic. specta-

tores,

comicum
;

auro in barbaria boues


est
:

uerum ad hanc rem agundam PhiHppum


Co. sed
ita

ita

nos adsi-

mulabimus.
adsimulatote quasi ego sim peregrinus.

Adv. 600
scilicet,

ze,

quidem quasi tu nobiscum adueniens hodie oraueris Hberum ut commostraremus tibi locum et uoluptarium
et

ubi ames, potes, pergraecere.

Co. eu edepol mortaHs malos


te

Ag. ego enim docui.

Mi. quis

porro

Co. agite intro

abite, Agorastocles,

ne hic uos

mecum
Ita/.
\}.

conspicetur leno neu fallaciae


(A
11.

605
1.

586 doctiores
lites

l.)

fort. rcde

587 quic.
ctc^
:

1.

e.] litium

semunt

pro (aliud)

vd (quicquam) lit.
:

588 quom eo

quom
Ital.

P (antiqua foriita) 593 uolo mihi P

agundunl est phih'ppum est 602 uoltarium A oin. A

590 omnem in ordine P omne in ordine 597 hoc Geppert oin. P 599 ab A 601 hodie ita nos adsimulemus A 604-34 dccst A 603 eu oni. A


POENVLVS

III.

ii

praepedimentum obiciatur. Adv. hic lionio sapicnter sed uos- -Auv. A(;. abeamus. facite quod iubet.
dictumst.

sapit.
sati' .?o

abi.
?

Ag.
Co.
609-1 tace.

abeo.

Adv.

quaeso, di

inmortaks, quin abis


abeo.

Ac;.

Adv.

sapis.

st!

Adv.

quid

est ?

Co.

fores

hae fcccrunt niagnum


flagitium

610 Adv. quid (id) est

flagiti ?

Co. crepuerunt

clare.

modo. Adv. di te
perduint

pone nos recede.

Co.

fiat.

Adv. nos
:

priores ibimus.

35

Co. faciuntscurraequodconsuerunt ponesesehomineslocant. Adv. iUic homo est qui egreditur leno. Co. bonus est, nam
similis malist.

iam nunc ego

illic

egredienti sanguinem

exsugam
i

procul.

LycVs
615 Lv.

ADVocAT
commodos

C
:

ollv b

cvs

iii

lam ego

istuc reuortar, miles

conuiuas uolo

reperire nobis

qui una sient

interibi attulerint exta, [atque]


iani

eadem muHeres
?

ab

re diuina credo

apparebunt domi.

sed quid huc tanlum

hominum incedunt

ecquidnam

adfe- 5

runt?
620
et ille

chlamydatus quisnam

est qui sequitur procul ?

Adv. Aetoli ciues te salutamus, Lyce, quamquam hanc salutem ferimus inuiti tibi et 622^ quamquam bene uolumus leniter lenonibus.
Lv. fortunati

omnes

sitis,

(luod certo scio


fieri.

10

nec fore nec Fortunam id situram


.
. .

ininorAdv. abi. Au. abco dictumst. 606-8 i'e/ Ag. hic 609 st Caincraiiits Adv. quin 607 sed] et Seyffeit 612 vel ses.%Q {antiqtiafoniia]) 610 id add. Acidaliits si cod. 617 attulerint (B) vei pro isto^ ego cod. trai. Botlie 615 istuc 618 rediuiua tort'. atque improbat Niciitoellcy attulcrunt (Pci^) (w/. 622^ (citiii et v. prioyis) sccl. Beiitlcy sequetur cod. 620 vci iir vid. ad v. 706) 624 fore nec Pyladcs foren et cod. cj. V. 639)
. . .

tales

{}.

III.

iii

T.
istic est

MACCI PLAVTI
stultis in

Adv.

thensaurus

lingua situs,

625

ut quaestui habeant

15

male loqui melioribus. Ly. uiam qui nescit qua deueniat ad mare, eum oportet amnem quaerere comitem sibi.
:

ego male loquendi uobis nesciui uiam nunc uos mihi amnes estis uos certum
;

est sequi

630

si si

bene male

dicetis, uostra ripa

uos sequar,

dicetis, uostro gradiar Hmite.

20

Adv. malo bene facere tantumdemst periculum quantum bono male facere. Ly. qui uero ? Adv. malo
si

scies.

quid bene
quid male

facias, facias,
!

beneficium

interit

635

bono
25

si

aetatem expetit.
istiic

Ly. facete dictum

sed quid

ad

me

attinet ?
,

Adv. quia nos honoris tui caussa ad te uenimus, quamquam bene uolumus leniter lenonibus. Ly. si quid boni adportatis, habeo gratiam.
Adv. boni de nostro tibi nec ferimus nec damus neque polUcemur neque adeo uolumus datum.

640

30 Ly. credo hercle uobeis

ita

uostra est benignitas.

sed quid nunc uoltis


ei

Adv. hunc chlamydatum quem uides.


!

Mars

iratust.

Co. capiti uostro istuc quidem


te

645

Adv. nunc hunc, Lyce, ad


Co.

diripiundum adducimus.

cum praeda
compelkmt
?

hic hodie incedet uenator


in

domum

33 canes

plagas lepide lupum.


siet
;

Lv. quis hic est


nisi

Adv. nescimus nos quidem istum qui


ut

dudum mane
adiit

ad portum processimus,

650

atque istunc e naui exeuntem oneraria

uidemus.

ad nos extemplo exiens


:

631 uos ripa Botlic 634 qui ItaL quid id bene\cx v. 636) bene] male ^cx v. 636) aetatem expetit ficium interit id dcl. Bcntley 638 [huc] ad te P, unde tui honoris causa huc 636 expetis 646 ad te Reiz 641 damus [tibi] 640 adportastis i^?/)/-o XiVoi') hunc nunc 648 lupum] lycum 647 raeda 650 d. a manc 649 istum quidem
cod.

630 amnis Brix 635 aardit

POENVLVS
salutat,

ni.

iii

respondemus.

Co. mortalis malos


!

ut ingrediuntur docte in

655 Ly.

quiddeinde?
sibi uelle

ait se

sycophantiam Adv. sermonem ibi nobiscum copulat. peregrinum esse, huius ignarum oppidi
liberum praeberier

locum
ubi

nequam

faciat.

tu sei te di amant, agere

660 Lv. itane

ille est

hominem ad te adduximus. tuam rem occasiost. cupiens ? Adv. aurum habet. Lv. praeda
nos

45

haec meast.

Adv.

potare,
at

amare

uolt.

Lv. locum lepidum dabo.


|

Adv.
neue
ut

enim hic clam, furtim


sit.

esse uolt, ne quis sciat


fuit,
;

arbiter

nam

hic latro in Sparta

quidem 665 ind' nunc

ipse nobeis dixit,


aufugit,

apud regem Attalum


capitur oppidum.

quoniam

Co. nimi' lepide de latrone, de Sparta optume. Lv. di deaeque uobis multa bona dent, quom mihi
et

bene praecipitis

et

bonam praedam

datis.

55

Adv. immo ut
670 trecentos

ipse nobis dixit,

quo accures magis,

nummos PhiUppos
illunc

portat praesidi.

Lv. rex sum, si ego Adv. quin hicquidem tuos

hodie ad
est.

me hominem

adlexero.

Lv. opsecro hercle hortamini,

ut deuortatur

ad

me

in

hospitium optumum.

60

Adv. neque nos


675

hortari
:

neque dehortari decet

hominem peregrinum tuam rem tii ages, si sapis. nos tibi palumbem ad aream usque adduximus
nunc
te illum meliust capere, si

captum

esse uis.
65

Co. iamneitis?
655 copiilant
. .
.

quid quod uobeis mandaui, hospites?

660 P 658 faciet P 659 age Adc/a/iiis I pro T) {i/cin habet advocaiis dat Seyffcii 661 uoli 662 (se) esse Miielkt 663 siparta P 662) huc Cantefaniis 669 accurres codd. 665 nunc oiti. A 671 670 praesidi GnUchniiis praes ibi (prae sibi"^ codd., vi.v rcctc om. illum codd. vel ad ined {] pro hod. hom. ad me adle. tuus Ly. est P {in {pro sume ?) mallexero 672 tuus sum castum archctypoYL iiutn ktioiiis pcrsoitae erat) 677 melius forfr/.
ille

III.

iii

T.
illoc te

MACCI PLAVTI
tuam rem, adulcscens,
loqul

Adv. cum
illic

meliust

est

ad

istas res

probus quas quaeritas.

680

Co. uidere equidem uos uellem

quom

huic

aurum darem.

Adv.
70

illinc

procul nos istuc inspectabimus.


dedistis mihi operam.

Co.

bonam

Lv.

it

ad

me

lucrum.

Co. illud quidem quorsum asinus caedit calcibus.


Ly. blande
.salutat.

homincm compellabo.
te

hospes hospitem

685

saluom
tibi di

aduenire gaudeo.

Co. multa
75

dent bona,

quom me saluom

esse uis.

Lv. hospitium te aiunt quaeritare. Ly.


ita
ilh'

Co. quaerito.
abierunt modo,

dixerunt quei hinc a

me

te quaeritare a

muschis.

Co. minime gentium.


(a) miiscis si

690
rerem,

Ly. quid ita?

Co. quia

mi hospitium quae-

adueniens irem

in

carcerem recta

uia.

80 ego id quaero hospitium ubi ego curer

moUius
dare,

quam

regi

Antiocho
tibi

ocuU curari

solent.

Ly. edepol ne

illum

possum festiuom

695

siquidem potes esse


in lecto lepide strato

te pati in lepido loco,

lepidam muherem
Co.
is,

85

complexum

contrectare.

leno, uiam.

Ly. ubi tu Leucadio, Lesbio, Thasio, Chio,


uetustate uino edentulo aetatem inriges
ibi

700

ego

te

repplebo usque unguentum geumatis,


laueris,

quid multa uerba? faciam, ubi tu

90 ibi ut bahneator faciat unguentariam.

sed haec latrocinantur quae ego dixi omnia.

Co. quid

ita ?

Ly. quia aurum poscunt praesentarium. rem tuam


10,
Giiietits

705
^/

679 quom P [aiitiqita /onna^ 690 muscis codcL {cf. Class. Rcv.

682

illic

[ah] mi. {c.v v. 691 ?) 333) 692 [huc] irem 691 3. aiU. Ital. [cf.adv. 6go) 693 hostium P ocelli Gocts, Loezve {cf. v. 366 ocuhis />;'0 694 quam (quom) Schocll loculi alii ec\\\e\ Miiellcr {Rlieiii. Miis. 54, ^2g) forf. rccte ocellus) 696 te oin. 695 illud Ital. cf Meii. 691 oculos/ro loculos) egeu701 ego oin. 699 choo 697 [et] lepidam cheumatis Ritscln matis 702 laueres \} pro te g.)


POENVLVS
Co. quin hercle accipere tu non niauis
III.
iii

quam ego

dare.

Adv. quid
heus
tu,

si

euocemus huc
sit sibi

foras Agorastoclem,
?

ut ipsus testis

certissumus

95

qui furem captas, egredere ocius,

710 ut tute inspectes aurum lenoni dare.

A
Ag. Quid

c,

oRA

-r

ocLE
B
I

s
S

COLLV
est ?

CV

A VocAT LYCVS
]j

iv

quid
[

uoltis, testes ?
ipsi
sis
:

Adv. specta ad dexteram.

tuo' seruos

aurum

lenoni dabit.
heic sunt numerati aurei

Co. age, accipe hoc


trecenti

nummi

qui uocantur Philippei.


5

715 hinc

me

procura; propere hosce apsumi uolo.


fecisti

Ly. edepol
age,
ibi

prodigum promum
Co. te sequor.
fabulabimur.

tibi.

eamus

intro.

Ly. age, age, ambula,

quae relicua

alia

Co. eadem narrabo


720 Ly. quin sequere

tibi res Spartiaticas.

me

ergo.

Co.
estis ?
sinit ?

abduc

intro.

addictum
tenes.

10

Ag. quid nunc mi auctores


Ag. quid
si

Adv. ut

frugi sies.
sinit.

animus esse non

Adv. esto ut
?

Ag.
Ag.

uidistis leno

quom aurum

accepit

Adv. uidimus.
15

725

esse seruom scitis ? Adv. sciuimus. populi saepe leges ? Adv. sciuimus. aduorsus rem Ag. Ag. em istaec uolo ergo uos commeminisse omnia, mox ad praetorem quom usus ueniet. Adv. meminimus. Ag. quid si recenti re aedis pultem ? Adv. censeo. Ag. si pultem, non recludet ? Adv. panem frangito.
vv. vv. 720, 707. 708, hi post/iuiic V. scciiiitnr in 706 Oui P scilicct dccurtaiiciae scaciiae catisa 720 {om. ad. te.), 730, 708 710 dari 708-45 decst A vcrstts iii iiiaigiiie adscripti ciaiit dabit 713 (iam) ipsi Geppert fort. (ubi> ipsi (-rei) Bcnthy 714 philippi Pylades: dabat fO(/. 713 \\\zltal.: se ic cod. ergo] intro 720 {cf. ad ] 06) 718 ibique r. cod. cod. (i. 7) 721 sies abduc] duc me ergo codd. ibid. codd. in piiorc loco 724 sciuimus Caiiteraspes cod. 722 (ita) ut Mucllcr Ital. trai. Gcppert scimus cod. rius 727 quom ad praetorcm cod.

eum uos meum

707,

III. iv

T.
si

MACCI PLAVTI
hominem interrogem
?

20 Ag.

exierit leno, cen.sen

730

meu' seruos ad eum ueneritne?


Ag. cum auri
Ag.
ibi

Adv. quippini ? ducentis nummis Philippis ? Adv. quippini


errabit.

Adv. quadere? Ag. rogas? Adv. bene putas. quia centum nummis minu' dicetur.
extemplo leno
25

Ag. alium censebit

quaeritari.

Adv.

sciHcet.

735

Adv. iuratus quideni. Ag. homo fiirti sese astringet Adv. hau dubium id (juidemst. Ag. quantumquantum ad eum erit delatum. Adv. (juijipini ? Adv. te quippini ? Ag. Diespiter uos perduit
Ag. extemplo denegabit.
!

30

Ag. ibo

et

pultabo ianuam.
est,

Adv.

ita,

quippini
fores.

74

Ag. tacendi tempus


foras egredier uideo

nam

crepuerunt

lenonem Lycum.
?
* si

adeste quaeso.

Adv. quippini

uoles

operire capita, ne nos leno nouerit,


35 qui
illi

malae

rei

tantae fuimus inHces.

745

LVCVS
Lv. Suspendant

AGORASTOCLES
omnes nunciam

A D VOCAT

se haruspices

quam ego

ilHs

posthac quod loquantur creduam,

qui in re diuina

dudum dicebant mihi malum damnumque maxumum portendier


e.xpUcaui

5 is

meam rem
sis,

postilla lucro.

750
antidhac.
:

Ag. saluos

leno.

Lv. di te ament, Agorastocles.

Ag. magi'

me

benigne nunc salutas

quam

Ly. tranquiUitas euenit quasi naui in mari


:

quid tuin A censcnt P pro censen 730 cf. ad 7061 731 seruos Geppert seruosi coci. 732 quoin cod. antiqita fonnd) 737 furtis ese aitt furtise cod. 734 dicetur Pylades diceretur cod. adstringit cod. (pra (^vii. f. es C'B', f. e C D-^ 4) (furtis est B quid B -et?) est quidem P*^^ 73Q /)o.s/ -j^o posiiit Acidaliiis egredietur P^^ 742 egredie T itt vid. 740 ita] ito Acida/ins egredi eccum MiicUer (Rfieiit. Mits. 54, 528', iiaiii egredier forma SHspecta 744 operite Scaliger 743 (sine) si Geppert 745 malac ire it ante cod. qui] quid codd. Nonii \\6 \}.pro quia) 746 t/.v dina accedit A sese 750 explicauit./ 748 vel quo\ pro nautin (T I) quast quasi naui in P 752 vcl mage 753 CT />ro I)
:
'

D
:

POENVLVS
.utquomque
755 -Ag. ualeant
est

III.

uentus exim uelum uortitur.


te (juos

apud

uolo

atque hau

te uolo.

lo

Ly. ualent ut postulatumst,

Ag. mitte ad me,


Ly.
760 Ac.

si

uerum non tibi. audes, hodie Adelphasium tuam,


prandium hodie ? dic mihi. os nunc frigefactas, (luia
seruom esse audiui
te uenit

die festo celebri nobiUque Aphrodisiis.

cahdum
quid

prandisti
?

iam

L\'.

quom
rogas.

15

Ag. hoc age

sis,

leno.

meum

apud
ita

te.

Ly. apud

me ? numquam

factum reperies.
attuHt.

Ag. mentire.

nam ad

aurumque
satis.

mi renuntiatumst, quibu' credo

765 Ly. malus es, captatum

me

aduenis

cum

testibus.

20

tuorum apud me nemost nec quicquam tui. Ag. mementote illuc, aduocati. Adv. meminimus. Ly. hahahae iam teneo quid sit, perspexi modo.
!

hi qui illum

dudum

conciHauerunt mihi
25

770 peregrinum Spartanum, id nunc his cerebrum uritur. me esse hos trecentos PhiHppos facturum kicri.

eum cum

nunc hunc inimicum quia esse sciuerunt mihi, adlegarunt suom qui seruom diceret
auro esse apud

me

compositast faHacia
30

775 ut eo

me

priuent atque inter se diuidant.


eripere postulant.
te esse
si

lupo

agnum
:

nugas agunt.

Ag. negasne apud


Ly. nego
et

aurum nec seruom meum?


quid
refert, aruio.

negando,

Adv.
780

periisti, leno.
tibi

nam

istest huiius

uiHcus
35

quem

nos esse Spartiatem diximus,

qui ad te trecentos Philippeos

modo

detuHt.

idque in istoc adeo


754 est om. postulant um est

a,urum inest marsuppio.

756 755 ualent A [cf. 756) qum 763 maurumque P , 765 est A perpexit 768 vel liahae 773 vel adlegauerunt 774 quom P {antiqiia foimd) 777 nec] ne ^4 ^ 18 aruio {pkbeia foima in istoc Pylades philippos adeo P 782 vel rauio 781

fort. uentust


IIT.

T.

MACCI PLAVTI
!

40

quidem (in) mundo est marsuppium manufesto fur es. mihi quaeso hercle operam date dum me uideatis seruom ab hoc abducere. Ly. nunc pol ego perii certo, haud arbitrario.
Lv. uae uostrae aetati

Adv.

id

tuae.

Ag. age omitte actutum,

furcifer,

7^5

consulto hoc factum est mihi ut insidiae

fierent.

sed quid ego dubito fugere hinc in


4~ priu'

malam crucem
trahor
;

eheu
qui
id
si

quam hinc optorto collo ad praetorem quom ego habui hariolos haruspices
!

79

quid bene promittunt, perspisso euenit,

quod mah promittunt, praesentariist. nunc ibo, amicos consulam quo me modo

53 suspendere

aequom censeant potissumum.

795

vi

Ac;orastoci,es
estne hic meu' seruos
?

Collybiscvs
[testes]

Ad^'Ocati
ire istinc foras.

Ag. Age tu progredere, ut

uideant te

Co. sum hercle uero, Agorastocles.


?

Ag. quid nunc, sceleste leno


apscessit.
5

Adv. quicum Htigas

Ag. utinam hinc


nos uelle aequom

abierit

malam crucem

Adv.

ita

est.

Ag. cras susscribam homini Soo


dicam-

Co. numquid

me ?
feci
:

Ao. apscedas, sumas ornatum tuom.


;

Co. non sum nequiquam miles factus


praedae intus

pauUulum

dum

lenonis famiHa

dormitat, extis
10

sum

satur factus probe.

apscedam hinc

intro.

Ag. factum a uobis comiter.

805

bonam

dedistis, aduocati,

operam

mihi.

in add. Pylades 783-849 (Urst A 783 istuc qiiidem Luchs 785 vel post mihi disiingiie 792 791 quam codd. No)iii 392 proOuia quid codd. Nonii {% pro Quidquid) 792, 793 perspisso
.

propter Iionioeotel.^ siipplet Noniiis 793 praesentari est codd. Nonii: pracsentarium est P'^'^ 796 age tu Ital. lioc potiiis iit e.\- Agorastoclis noniine ortiini del. Spcngel agetur cod. [me] hercle cod. testes del. Beniley 798 797 hercle Acidaliits 801 numquid quiquom cod. {antiqita fornid) 799 aberit cod. Lanibintis num qui cod. 803 fe. in. (?) Leo, nant praedae ctini

mittunt

o;;?.

fo^.

elisione dipiltongi siispeciiim (itisi qiiideni

praedae

int- prontintiandtnn

III. vi

POEmLVS
.

cras

mane,

(luaeso, in comitio estote

lu .sequere

me

intro.

uos ualete.

obuiam. Adv. ct tu

uale.

iniuriam

illic

insignite postulat
^h
:

8io nostro seruire nos sibi censet cibo.

uerum
si si

ita

sunt

* isti nostri diuites

quid bene

facias, leuior

plunia est gratia,


iras gerunt.

quid peccatumst, plumbeas

S15

domos abeamus nostras, sultis, nunciam, quando id quoi rei operam dedimus impetrauimus,
ut

20

perderemus corruptorem ciuium.

ACTVS
M
I

IV
I

L p

H o
sient.

IV.

Exspecto quo pacto meae techinae processurae


studeo hunc lenonem perdere, ut

meum erum

miserum macerat,

is

me autem
!

porro uerberat, incursat pugnis, calcibus


est,

820 seruire amanti miseria


attat

praesertim qui quod amat caret.


5

e fano recipere iiideo se Syncerastum,


;

lenonis seruom

quid habeat sermonis auscultabo.


F.

SyNc

R A

TV

IVI

L p H

o
eius neclegere
gratiam_,

ii

Sv. Sati' spectatum est, deos atque

homines
uelut

quoi

homini erus
peiiurior
//rt/.

est

consimilis

ego habeo hunc


huiusmodi.

825 neque

neque peior
:

alter

usquam

est

gentium

810 nostro
61) Bacli
5,
:

nostros
:

ror/.

811 {moraiV) Palmer{Hcniintli.


vcl uertim ita sunt, (ita sunt)

fort.

uerum (enim uero),

uostri

812 gratia Jtal. grauia cod. 818 ut] qui Ital. iut B, pro 820 praesentim ror/. (^corr.D) 822 sermoncs ror/. (/. r. -is) \\i\]] et P^^ cst Pylades {ctiam cod.]) 82^ quoius hominis Geppert
:

iV.

ii

T.
est,

MACCI PLAVTI
neque tam luteus neque tam caeno
conlitus.

quarn erus meus

5 ita

me

di

ament, uel in lautumiis uel in pistrino mauelim


forti ferreo

agere aetatem praepeditus latere

quam apud lenonem hunc


qua.6
illic

seruitutem colere.

quid

illuc est

genus,

hominum
ibi

corruptelae fiunt

di

uostram fidem

830

quoduis genus

hominum

uideas

quasi

Accheruntem
ueneris,
uelis,

10 equitem, peditem, Hbertinum,

furem an fugitiuom
:

uerberatum, uinctum, addictum

qui habet

quod

det, utut

homo
omnia genera recipiuntur
ibi tu
15
;

est,

itaque in totis aedibus

tenebrae, latebrae, bibitur, estur quasi in popina, haii secus. 835

uideas Htteratas

fictilis

epistulas,

nomina insunt cubitum longis Htteris ita uinariorum habemus nostrae dilectum domi. Mi. omnia edepol mira sunt nesi erus hunc heredem
pice signatas,

facit,

nam
20 Sy.

id

quidem,

iUi, uti

meditatur, uerba facit emortuo.


et

840

et adire lubet

autem nimis eum ausculto lubens. pretiis emptos haec quom hic uideo fieri, crucior maxumis

hominem

apud nos expecuhatos seruos fieri suis eris. sed ad postremum nihil apparet male partum male
:

disperit.

Mi. proinde habet orationem quasi ipse

sit

frugi

bonae,

845

qui ipsus hercle ignauiorem potis est facere Ignauiam.


25 Sy.

nunc

domum

haec ab aedi Veneris refero uasa, ubi


hostiis

eru' nequiuit propitiare

Venerem suo

festo die.

828 ferreo Sra/io-c}- ferro cod. 832 an Aci829 quod Bothe del. H Leo 834 ad cod. 833 utut itt vid. cod. ut P^c P^d om. futiles (^?fict.) T: 840 nam in del. Abrahaiii 836 faciet mortuo illic cod.') Ussiug quidem Luchs ut ut hic vel ceris cod. 841 aut culto cod. 843 eris iheris) Caiiierariits cod. ///.: parum 846 hercle psus rwi'. frai. Citrio partum 844 848 nequiuit Ital. ne pro potes e. corr. potis e.) poti est cod.
:

dalins

'}.

quuti cod.

!!

POENVLVS
j\Ii.

IV.

ii

lupidam Vcnercm

Sv.

nam
INIi.

mcretrices nostrae primis


hostiis

850 \'cncremplacauerecxtemplo.
Sv.

o lepidam Veneremdenuo
!

nunc

domum

ibo.

Mi. heus, Synceraste

Sv. Synce?

rastum qui uocat Mi.


tuos amicus.
Sv.

haud amice
tibi

faci'

qui

cum

onere 30

offers

moram.
iusseris.

Mi.

at

ob hahc nioram
Sv.

reddam operam ubi


tibi

uoles, ubi

habe rcm pactam.


855 Sv. ut

si

futurumst, do

operam hanc. Mi. quo modo ?


sufferas.
tibi sis.

enim ubi mihi uapulandum


sis.

sit,

tu

corium

apage, nescio quid uiri

Mi. malu' sum.

Sv.

Mi.
Sy.
at

te uolo.

onus

urget.

Mi. at tu appone Mi. saluos

et respice

ad me.
Sv.

35

Sv. fecero,

quamquam haud
di

otiumst,

sis,

Synceraste.

o Milphio,

omnes deaeque ament

Mi.

quemnam hominem ?
nec
te

Sv.
:

nec me, Milphio


igitur?

860 neque erum

meum

adeo.

Mi. quem ament

Sv.
siet.

aliquem id dignus qui

nam nostrorum nemo


Mi. quid agis Mi. quid id
?

dignust.

Mi. lepide loquere.

Sv.

me
Sv.
facio

decet.
|

quod manufesti moechi


Mi. di

hau 40

ferme solent.
est ?

Sv.

refero uasa salua.

te et tuom erum perduint

exemplo 850 acccdit A 852 cum] quam P (? /ro quom, 853 moram] rem P offeras A, B anfe corr. aniiqiia formd) Sy. quo 854-6 vel Sy. habe ... Mi. si remoram Geppcrt 856 Mi. ut Sy. apage 855 sit] est P {pro siet ? cf. v. 1213) 86r lepidueloquere 860 id vcl eo A om. P tibisisis A 862 manufesto corr. -i P ut vid. (manifesti T, (lepidum el. PCD) p moechi (hic) Botlie moechuli Schoell manufesto P^c)
849 1"
;'n

cod.

(primus PCD^ ow.

J5)

851 heu

for/-.

D)

PLAVT.

II

15

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
;

Sy.

me non

perdent

illum ut perdant facere possum,

si

uelim,

meum erum

ut perdant, nei mihi

metuam, Milphio.
quid id est
?

Mi. 865
cedo.

Sy. makis es ?

Mi. malu' sum.

Sy.

male mihi

est.

Mi.

-15

quid

est

quod male

sit

memoradum, num esse aUter decet ? tibi, quoi domi sit quod edis, quod
ames adfatim,

neque triobolum ullum amicae das et ductas gratieis ? Mi, ut quidem edepol Sy. Diespiter me sic amabit

cb'gnus es.

Sy. ut ego

hanc famiUam

interire cupio.

Mi. adde operam, 870


si

cupis.

Sy. sine pinnis uolare

hau

facilest

meae

alae pinnas

non

habent.
50 Mi. nohto edepol deueUisse
:

iam

his

duobus mensibus
i

uolucres

tibi

erunt

tiiae hirquinae.

Sy.

malam rem
i

Mi.

tii

atque erus.
cito

Sy. uerum.

enim qui homo eum


?

norit, norit.

homo
poti' 875

peruorti potest.

Mi. quid iam

Sy. quasi tu tacere [uero]


sis.

quicquam

(Mi.) rectius

tacitas tibi res sistam

55 Sy.

quam quod dictum est rnutae muHeri. animum inducam facile ut tibi istuc credam, ni te
nouerim.

Mi. crede audacter

meo

periclo.

Sy.

male credam

et cre-

dam
864 perdent illuml perde

tamen,
866 867

memora(dum) num
tihi

Geppert

nuUum P 865 idst A memoranum A memorandum


:

om.
:

neque ntinus mefae') alae


isne?)
i

m. P (/'. e. scito A m. Ital. 874 norit semel {sequcnte spatio) P aut ianibicus vcrsiis ciim potises A vel pote sis 875 om. uero P uero auf trochaicns (quam si tu t, q.t 876 tacitus tibi resistam mulae P {"Lpro T) codd. corr. Palmerius, Bothe 877 credam ni] credamini P 878 credam credam et A
in

quodque ames

871 meae inoiiosyll. 872 noli A 873 i m.]


:

c/ts. c/isplicet,

in


POENVLVS
Mi. scin tu crum tuom
880 Mi.
propter
IV.
? ii

meo
Sy.

ero esse inimicum capitalem


Sy.

scio.

amorem

omnem operam
iani ?

perdis.

Mi.

doctum doces. Mi. quid ergo dubitas quin lubenter tuo ero meu' quod
quid
Sy.
(juia

possiet
facere
faciat

male, eius

merito

tuni

autem

si

quid

tu 60

adiuuas,

eo

facilius facere poterit.

Sy. at ego hoc metuo, Milphio.


?

Mi. quid est quod metuas

Sy.

diim ero insidias paritem,

ne
885
si

me

perduim.

eru'

meus me

esse elocutum

quoiquam mortali

sciat,

continuo

Mi.
nisi

is me ex Syncerasto Crurifragium fecerit. numquam edepol mortah's quisquam fiet e me certior, ero meo uni indicasso, atque ei quoque ut ne enuntiet

65

id esse facinus ex ted ortum.

Sy.

male credam

et

credam
tamen.

890 sed hoc tu tecum tacitum habeto.

Mi. Fide non meUus


creditur.

loquere (locus occasioque est) Ubere


Sy. eru'
si

hic soh sumus. perdet.

tuo' uolt facere frugem,

meum erum
'

Mi. 70
?

qui id potest
Sy. facile.

Mi. fac ergo id

'

facile

noscam ego, ut

ille

possit noscere.

Sy. quia Adelphasium,

quam

erus

deamat

tuos, ingenuast.

Mi. quo
895 Sy.

modo

eodem quo

soror ilUus altera AnterastiHs.


Sy. quia
illas

Mi. cedo qui id credam.

emit in Anactorio
paruolas

881 quin] qui


pariter mortalis
codd.)

P
PX)

quod] quid

883 poteris

884

^ A

perd\a.m
{etiatn

P {aut pro

-TiV^iA. aiti

wexvA)

885 locutum

888 ero uni meo Bothe

om.

S^^uoletP perdit .(4 891 \\heTB.A id om. parudas 896 cedo qui] sequi

889 velte{ita 893 ego

15*

IV.
75

ii

T.

MACCI PLAVTI
Mi. quanti
?

de praedone Siculo.
duas
illas et

Sy. duodeuiginti minis,


tertiam.

Giddenenem nutricem earum


uendebat
dixit se furtiuas
esse.

et ille qui eas

uendere
!

ingenuas Carthagine aibat

Mi. di uostram fidem

900

nimium lepidum memoras


80

facinus.

nam

eru'

meus Agorastocles

ibidem gnatust, ind' surruptus fere sexennis, postibi


ero eum diem quom is in diuitias homo adoptauit hunc manu fiat facilius Sy. omnia memoras quo id qui

eum

surrupuit huc deuexit

meoque

hic uendidit.
obiit

suom.
905

eas adserat,

suas popularis, liberaU caussa.


85 Sy.

tacitu's ?

Mi. tace modo.


si

profecto ad incitas

lenonem

rediget,

eas abduxerit.
ciuerit.

Mi. quin
ita

priu' disperibit faxo

quam unum calcem

paratumst.

Sy. ita di

faxint

ne apud lenonem hunc seruiam


!

Mi. qui hercle conHbertus meu' faxo tu eris, sei di uolent. numquid aUud me morare, Milphio ? Sy. ita di faxint
!

910

90 Mi. ualeas

beneque ut

tibi sit.

Sy. pol istuc tibi et tuost

ero in manu.
uale et haec cura clanculum ut sint dicta.

Mi. non dictumst.


uale.

Sy. at

enim
hoc

nihil

est,

nisi

dum

calet

hoc
est,

agitur.

Mi.

lepidu's
et ita
fiet.

quom mones.
si

Sy. proba materies

data

probum
mihi
creas.

915

adhibes fabrum.

Mi. potin ut taceas?

Sy. taceo

atque abeo.

Mi.

commoditatem
95 iUic hinc abiit.
et

di inmortales meum erum seruatum uolunt hunc disperditum lenonem tantum eum instat exiti. satine priu' quam unumst iniectum telum, iam instat alterum?
:

eum] fori. 903 eum] tum P 908 unum m. Caitierariiis 910 quin A, unam codd. 909 lenem A testatiir Noniiis 199 vel aVmdl me 911 nunc quid P tn oni. P sed hercV displicet 917 913 dicia P (I pro T) 912 tuo erost P {cf. ad Merc. 330) alterum] iterum P illinc hinc P 919 iam] tam ut vid. P
tum
898 giddeminem P ut vid. 906 Mi. tacitus tace
:

POENVLVS
920 ibo intro haec ut

IV.

ii

meo

ero

memorem.
si

nam huc

si

ante

aedis euocem,

quae audiuistis modo, nunc

eadem

hic iterum iterem,


inscitiast.

ero uni potius intus ero odio

quam

hic sim uobis omni- 100


bus.

[di inmortales,

quanta clades, quanta aduentat calamitas


I

liodie

ad hunc lenonem

sed ego nunc est

quom me commoror.

925 ita negotium institutumst,

non datur cessatio nam et hoc docte consulendum quod modo .concreditumst et illud autem inseruiendumst consihum uernaculum. remora si sit, qui malam rem mihi det merito fecerit. nunc intro ibo dum erus adueniat a foro, opperiar domi.
:

105

ACTVS V
HANNo
930

V.

[Ythalonimualonuthsicorathisymacomsyth

chymlachchunythmumysthyalmycthybaruimysehi
Hphocanethythbynuthiiadedinbynuii

bymarobsyllohomalonimuybymysyrthoho
920 seuocem

921 audiuisti

P
A

924 quod modo pcr moror P 926 nocte P 925 ita] id P contpeitd. scr. (quomodo T, quo domo B. quod homo pc) 927 autem] aurum A 928 remora Canieiariits remor P x&moxox A verboruiii quia A 930-9 oni. A {vix propter I.oinoeoarclt.) divisio quac interptinctione indicata crat iit P nonni^i in vv. 935-6 servata est. De toto loco cf. Clnss. Rev. 12. 362. Singtdas codictint Palatinoriiin lectiones eitarrarc noliti 930 ^-thalonium T ycf. codd. Rtifini tit ntetr. Terent. 560 K. halonium Poeni dicunt deum et producenda syllaba metri gratia sicut exi^it iambus') 931 eij'bar uimystlii Tutvid. 932 bynuii] tv/ bynuhii 933 hamoloniim Tiitvid.

ero uni] uni Guicttis, ut vers. troch. fiat, obio intro ero (^B pro D) videntitr 923 tui(ba) {vix clades)

nam

iterem om. 922 ero uni vix ferenduni

923-9

retractatoris

esse

aduenit

P
:

'

V.

'

T MACCI PLAVTI
chem
liful

bythlymmothynnoctothuulechantidamaschon
yssidobrimthyfel yth chyl ys chon
935 yth binim ysdybur thinnochotnuagorastocles

ythemanethihychirsaelychotsithnaso

bynnyydchilluchilygubuHmlasibitthym
lo

bodialytheraynnynuyslymmonchothiusim]
Ythalonimualoniuthsicorathiisthymhimihymacomsyth
940

combaepumamitalmetlotiambeat iulecantheconaalonimbalumbar dechor


bats .... hunesobinesubicsilUmbalim
15

esseantidamossonalemuedubertefet

donobun.huneccilthumucommucroluful
altanimauosduberithemhuarcharistolem
sittesedanecnasotersaheUcot

945

alemusdubertimurmucopsuistiti
20

aoccaanecUctorbodesiussiUmUmmimcolus
deos deasque ueneror qui hanc urbem colunt ut quod de mea re huc ueni rite uenerim,
950

measque
reperire
25

hic ut gnatas et

mei

fratris

fiUum
!

me

siritis,

di

uostram fidem

[quae mihi surruptae sunt et


935 yssideobrum

fratris filium.]

T
;

tit

vid.

936
iufim
(tu-)

vel

thinnochut
:

aelychot] elycothi T 939 choth lusim PBC Stndemitndi apographo.

938
choth

idchilliihily

P^^

937 ydchid lithyly T 940-9 '^'''' ^-^'


Class. Rev. ibid.)

Haec fiiisse

videntiir in

{cf.

Exanohmuolanussuccurratimistimaltimacumesse

concubitumabellocutimbeatlulacantichona enuseshuiecsiUhcpanasseathidmascon alemuidubertefelonobutuneceltummcomucroluful atenimauosouberhenthyacharistoclem etteseanec(-ehc)nasocteliahelicos alemusdubertermicompsuestipti aodeaneclictorbodesiussumlimnimcolus 951 940 Exanolim P, pro X (/. c. nota personae Hannonis) a. nt vid. {etiam P?) (L pro I) 954 seci. Lindehunc A 952 mel niann

POENVLVS
955, sed hic mihi antehac

V.
fuit;

hospes Antidamas

eum

fecisse aiunt sibi

quod faciundum

fuit.
:

eius filium esse hic praedicant Agorastoclem

ad eum hospitalem hanc tesseram


is

mecum

fero
30

in hisce habitare

monstratust regionibus.

960 hos percontabor qui hinc egrediuntur foras.

Agorastocles
Ag. Ain tu
tibi

Milphio
surrupticias

Hanno

ii

dixe Syncerastum, Milphio,

eas esse ingenuas

ambas
Mi.

Carthaginiensis

aio, et, si frugi esse uis,

eas h'berali iam adseres caussa manu.

965

nam tuom
Ha. pro

flagitiumst tuas te popularis pati

seruire ante oculos,

domi quae

fuerint liberae.
!

di inmortales,

opsecro uostram fidem

quam orationem hanc aures dulcem deuorant ? cretast * profecto horum hominum oratio.
970 ut mi apsterserunt

omnem
testis

sorditudinem

10

Ag.

si

ad eam rem

habeam, faciam quod


quin tu
tibi.

iubes.

Mi. quid tu mihi

testis ?

insistis fortiter ?

aliqua Fortuna fuerit adiutrix

Ag. incipere multost quam impetrare facilius. 975 Mi. sed quae illaec auis est quae huc cum tunicis aduenit? numnam in balineis circumductust palHo ?
Ag.
facies

15

quidem edepol Punicast.

guggast homo.

Mi. seruos quidem edepol ueteres antiquosque habet

P 958 ad eum] meum {T ttt vid.^ vel abitrare .^ 960 hinc] huc g-g \soni. P manum P adsere P 962 eas] as P 964 iam oni. A APCO g5- popularis te P 968, 969 inverso ordine P (haec) horunc Geppert 969 vix cretast (cretast) 970 mihi hi cod. opt. Noitii 173 pro mi apstersere vel -runt ^) 971 habeant /i 972 quid tu Ita/. quitu A quntu (PBC utvid. quantu B) vel qua tu (T) P quntu P^^ nt vid. quantu B: quin quin tu] quitu A tu PCD^ jjfyf qyo (-Q j" qua tu fort. quo tu 975 sed quaenam P quom t. P [antiqita formd) circum976 in abaliniis (-neis) P ductus P 977 guggast homo] Milpliioni dat Leo
957
liic

praedicaiit esse

deum^PBC,

<

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
?

20

Ag. qui scis ? Mi. uiden omnis sarcinatos consequi atque ut opinor digitos in manibus non habent.

980

Ag. quid iam ? Mi. quia incedunt cum anulatis auribus. Ha. adibo hosce atque appellabo Punice.
|

si si

respondebunt, Punice pergam loqui


non,

tum ad horum mores Hnguam


ais tu ?

uortero.
?

25

Mi. quid

ecquid commeministi Punice

985

Ag.

nihil edepol.

nam
!

qui scire potui, dic mihi,


?

qui ilUm sexennis perierim Carthagine

Ha. pro
30

di inmortales

plurumei ad ilhinc

modum

periere pueri liberi Carthagine.

Mi. quid

ais tu ?

Ag. quid

uis ?

Mi. uin appellem hunc 990

Punice?
Ag. an
scis ?

Mi. nuUus

me

est

hodie Poenus Poenior.


uenerit,

Ag. adei atque appella quid ueUt, quid qui sit, quoiatis, unde sit ne parseris.
:

Mi. auo.
35

quoiates estis aut quo ex oppido ? Ha. annobynmytthymballebechaedreanech.


ait ?

995

Ag. quid

Mi.

Hannonem

se esse ait Carthagine,

Carthaginiensis MytthumbaUis fiUum,

Ha.

auo.

Mi.

salutat.

Ha. donni.

Mi. doni uolt

tibi

dare hic nescioquid.

audin poUicitarier ?

(a. hercle op. ?) op)inor ggo atque 979 hominis Psc atque ut ego opino in manibus digitos non habent Wcise rhytliiito conybr^. 982 audibo snlens 981 c\uom codd. {^antiqiia fornid) atque hosce P^^ (ad) hosce atque (ego) hosce Reiz adibon Caineiarins 984 hnguam u.] lingua ac ue. PBC 983 si oni. ivix pro linguam atuertero, i. e. adu ) 985 quid ais ? ecquid tu 988 an plurumein ? Goets, Loeive fort. quid ais ? tun ecquid (hunc pro illum hunc, i. e. ad illum modo A ad hunc modum illunc ?) nt vid. 991 denus {corr. Z>^) 993 quid Priscianus parseris Priscianns 2, I, 595 et 2, 122 quo patis (P pro \) 122 parleris parserjt 994 auo quoiatis estis unde sit ne auo] quid est Priscianus utrubique p(a'rs'(e)rit (ex v. 993)

P A

anno muthum balle 995 annobynmytthymballeudradaitannech A bechaedre anech P 996 se esse] sese P 997 mytthumbalis A muthum basHs (-ballis PCDj ggQ auo] uo P {A cuin no/a polhciericr P autin A personac confiiso) 999 hinc P
:
:

(-cerier

D)

POENVLVS
looo Ag. saluta hunc rusus Punice uerbis meis.
'

V.

ii

Mi. auo donnim inquit hic

tibi

uerbis suis. potius

Ha. meharbocca.
Ag. quid ait?
fortasse

Mi. istuc

tibi sit

quam

mihi.
sibi.

Mi. miseram esse praedicat buccam


arbitrarier.

medicos nos esse


;

1005 Ag. tsi est t, nega esse

nolo ego errare hospitem.

45

Mi. audintu?

(Ha.) rufeennycchoissam.

Ag.

sic

uolo

profecto uera cuncta huic expedirier.

roga niimciuid opu'

sit.

Mi. tu qui sonam non habes,


aiit

quid

in

hanc uenistis urbem


Ag. quid

quid quaeritis

loio Ha. muphursa.

ait ?

Ha. miuulechianna.

Ag. 50

quid uenit?

Mi. non audis


in

mures Africanos praedicat


Ag. quid nunc
:

pompam
ligulas,

ludis dare se uelle aediUbus.


ait ?

H.\. lechlachananilimniichot.

Mi.
1015

canahs

ait se

aduexisse et nuces

nunc

orat

operam

ut des sibi, ut ea ueneant.


est.

55

Ag. mercator credo

Ha. palumergadetha. Mi. palas uendundas sibi ait et mergas datas, ad messim credo, nisi quid tii aliud sapis, 1020 ut hortum fodiat atque ut frumentum metat. Ag. quid istuc ad me ? Mi. certiorem te esse
ne quid clani furtim
looi donnjm A 1002 me harbocca
: :

Ha. assam. Mi. aruinam quidem. Ag. Milphio, quid nunc ait ?

60
uolt,

se accepisse censeas.
f-e PCD^ mepharbua ^
Yn\\\\

nonni

hic tibi inquid

1005 (ita>est Camerarius, rufee(w/ y ;n1006 audi P sedcf. Aiiwr. Joiirn. Phil.z^, 35 1008 zonam P^d [^usitata nycchoissam A rufeen nuco istam P interloio miu na spatio nott satis capiente qxiae in fornia) / 1012 dare se] dares ccduni A loii mu res>crifica(no)s .<4 laechlachananimliminichot 1013 lechIacha(n)nanilimniichto A 1016 assammarbinam (<ror>-. C^) ueniant 1015 sibio';. A issam Mi. arbinam P m ivelh) in A fort. Milphionis noiiien in1018 palumergadetha P dlcavcrat 1017 palumirgadetha A sibi ait et] sibim tet P (M. e.x Al) 1019, 1020 inverso ordine 1022 petat yJ (iii 3) 1020 fodi 1019 quid] quidem
:

furti

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
Mi.
ait

Ha. muphonnimsycorathim. quod hic te orat. Ag. quid


65 Mi.

hem

caue
?

sis feceris

aut quid orat

expedi.
1025

sub cratim ut iubeas se supponi atque eo

lapides imponi multos, ut sese neces.

70

Ha. gunebelbalsameniyrasa. Ag. narra, quid est? quid ait? Mi. non hercle nunc quidem quicquam Ha. at ut scias, nunc dehinc latine iam loquar. seruom hercle te esse oportet et nequam et malum,

scio.

1030

hominem peregrinum atque aduenam qui inrideas. Mi. at hercle te hominem et sycophantam et subdolum,
qui huc aduenisti nos captatum, migdilix,
bisulci
75

Hngua quasi proserpens


aufer,
si

bestia. face.

Ag. maledicta hinc

Hnguam compescas
sapis.

1035

maledicere huic temperabis,

meis consanguineis nolo


Carthagini ego

te iniuste loqui.
sis sciens.

sum
est,

gnatus, ut tu
!

Ha. o mi
80 et
si

popularis, salue

Ag.

et tu edepol, quisquis es.

quid opus

quaeso, dic atque impera

1040

popularitatis caussa.

Ha. habeo gratiam. [uerum ego hic hospitium habeo Antidamae fiHum quaero (commostra si nouisti) Agorastoclem.] sed ecquem adulescentem tu hic nouisti Agorastoclem
:

85

Ag. siquidem Antidamai quaeris adoptaticium,


ego sum ipsus
conferre

I045

quem

tu quaeris.

Ag. Antidamae gnatum


si

me

esse.

Ha. hem quid ego audio? Ha. si itast, tesseram


!

uis hospitalem,

eccam

attuH.

1023 mufofn)nimsiv^w/ y"^ccoratim


:

muphonnium sucorachim

(ahim) P sis] si P aii supponier? 1025 s&se Pylades 1027 1028 gunebbalsamemly(w/ iV vla A gunebelbalsamenierasan P qui inrideas o;*2. ^ Qui P 1031 adueniam A 1032 syco-

phantaP (cornO 1035 hanc T039 est A huic tu Psc


redit) post v,

aufers (mferrogaiivel) 1036 T042, 1043 <"'<"' 1053 {qui siio loco
iii

1048

collocat

A.

Scilicet

maiginc

arclictypi stcteraiit.

1042 hospiti (te) sum vel Antidamai 1043 commostra si] commonstransi P 1045 Antidamai Botlie: antidamati A: anthidamarchi P 1047 te esseram 1048 comferre A
Retractator volnit vv. 1044-52 abiccre

POENVLVS
Ag. agedum huc ostende.
1050 H.\. o mi hospes, salue
patritus t ergo t hospes
est par probe.
!

V.

ii

nam habeo
tuo' pater

domi.
9

multum

nam mi
fuit.

Antidamas

haec mi hospitalis tessera cum illo fuit. Ao. ergo hic apud med hospitium praebebitur.

nam hau
1055 ind'

repudio hospitium neque Carthaginem.


oriundus.

sum
ais ?

Ha.
fieri

di

dent

tibi

omnes quae

uelis

95

quid

qui potuit
hic

uti Carthagini

gnatus

autem habuisti Aetolum patrem. Ag. surruptus sum illim. hic me Antidamas hospes tuos
sis ?

emit et
1060

is

me

sibi

adoptauit fijium.
100

Ha. Demarcho item ipse fuit adoptaticius. dic mihi, sed mitto de illoc, ad te redeo. ecquid meministi tuom parentum nomina, Ha. Ag. memini. patris atque matris?
noui forte aut
si

memoradum
mihi,

si

sunt cognati mihi.


105

1065 Ag.

Ampsigura mater mihi fuit, lahon pater. Ha. patrem atque matrem uiuerent uellem tibi. Ag. an mortui sunt ? Ha. factum, quod ego aegre nam mihi sobrina Ampsigura tua mater fuit
pater tuos,
is

tuli.

erat frater patruefis

meus,
diem,
iio

1070 et

me heredem fecit quom suom obiit quo priuatum med aegre patior mortuo.
is

sed

si ita est,

ut tu
ea
:

sis

lahonis

filius,

1049 huic mihi tuus p. patruus C)

itt vid. (pater tuus B, 1051 patri tuus (n^/1052 quom m'.: erego, antiqua forina 1054 nam (ego) il/f//fr qnaforma) 1053 hospitium [tibi] prepudio namque Acidaliiis post Py/adem 1055 unde Ita/. ut coc/ci. 1058 vi.v surptus (Joitrn. Pliii. 1056 qui] quid illinc fOf/W. Aniidama. Mne/ler 1063 patris atque 26,296) 1064 noui] matris meraini Agorastoc/is memorandum 1066 1103 dccst A 1067 ego notio .4 1065 fuit mihi m. p. (esse) om. P^c (iii_ i) jo-yi me priuatum cod.: traieci Camerariiis

mi

p.

A ^

nam] quam

Seyffett

domum

P P

1050

P ^

V.

ii

T.
in

MACCI PLAVTI
manu
taperi.

signum esse oportet


ludenti puero

laeua

tibi,

quod memordit Ha.

simia.

iiSostende: inspiciam.
Ag. mi patrue, salue.

audi atque adest.


et tu salue, Agorastocles. te repperi.

1075

iterum mihi gnatus uideor

quom

Mi. pol istam rem uobis bene euenisse gaudeo.


sed
te

moneri

num

neuis

Ha. sane

uolo.

130 Mi. paterna oportet filio reddi bona.

1080
pater.
;

aequomst habere hunc bona quae possedit


:

Ha. hau postulo aUter restituentur omnia suam sibi rem saluam sistam, si illo aduenerit.
Mi. facito
125
sis

reddas, etsi hic habitabit, tamen.


iste

Ha. quin mea quoque

habebit,

si

quid

me

fuat.

1085

Mi. festiuom facinus uenit mihi in mentem modo.

Ha. quid

id

est?

Mi. tua opust opera.

Ha.

dic

mihi,
?

quid lubet
profecto uteris, ut uoles,

operam meam.
fieri

quid est negoti


130

Mi. potin tu

subdolus

Ha. inimico possum, amicost


Mi. inimicus hercle
Mi. amat ab lenone
est huiius.
Kic.

insipientia.

1090

Ha. male faxim lubens.


facere sapienter puto.

Ha.

Mi. leno hic habitat uicinus.

Ha. male faxim

lubens.

Mi.

ei

duae puellae sunt meretrices seruolae


:

135 sorores

earum hic alteram ecflictim perit neque eam incestauit umquam. Ha. acerba amatiost. Mi. hunc leno ludificatur. Ha. suom quaestum colit. Mi. hic iUi malam rem dare uolt. Ha. frugist si id facit.
1075
iiispice

1095

iam Pf^^ yb;Y. ostende. (Ag. ostendo.) inspice iam. ades] audes T uf vid. i;;'.v aperi audes ? {vcl si audes) atque adest 1077 fort Agorasiodes loquitnr^ Lco 1078 bene uertisse Muellc/ {R/iem. Mus. 54. 528), diclio usitata 1080 reddi filio cod., coiitra 1079 ssd (set) Pareu^ et cod. 108' nietrum {corr. D^) io8d habitabit Pylades habit tod. (ni. 3) vel tuast opus {Rheiix. Mus. 54, 529) t. eo opust Mueller 1090 insi pientia est cod. facere trai. Pvlades 1092 allenone (ale-) cod. Camerarius facele cod. iit vid. 1097 1095 periit cod. {i. e. perit) hunc P/s: runcfo^. (N/i/o II') logQ {r\xg\st Mucller: frugi forf. (iii.3)

Ha. aperi

'^

POENVLVS
Mi. nunc hoc consilium capio
iioo ut te adlegemus,
filias

V.

ii

et

hanc fabricam paro,


i^o

dicas tuas

surruptasque esse paruolas Carthagine,

manu
Ha.
1105

h'berali

caussa

ambas adseras
intellegis ?

quasi fiHae tuae sint ambae.


intellego hercle.

cum

item gnatae duae una surruptae sunt paruolae. iam in principio Mi. lepide hercle adsimulas.
nutrice

nam mihi

MS
id

mihi

placct.

H.\.

pol

magi'

quam
et

uellem.

Mi.

eu

hercle

mortalem
catum,

mahim crudumque
ut adflet,
II 10

caUidum

et

subdolum
!

quo

ilkid gestu faciat faciHus

me quoque doUs iam


H.\.

superat architectonem.
sit

150

sed earum nutrix qua

facie

mi expedi.

Mi. statura hau magna, corpore aquilo.

Ha.

ipsa east.

Mi. specie uenusta, ore atque ocuHs pernigris.


H.\.

formam quidem

hercle uerbis depinxti probe.

1115 Mi. uin

eam

uidere

?
;,

Ha.
si

fiHas

malo meas.
fiHae,

155

sed
si

atque uoca iham


est nutrix,

eae

meae sunt

iUarum

me

continuo nouerit.
?

Mi. heus, ecquis hic est


foras Gfddeneni.

nuntiate ut prodeat

est qui

iUam conuentam esse

uolt.

1099 fabricam apparo pcD [pyg fabrica aparo, perpcram script. pro fabricam paro h pro M) 1102 manu Scutariiis manum coci. manuque Pylades ambas] eas w/ has Weise 1103 inpellegis cod. (PproT) {aiitiqua/onita) 1104 accedit 1105 quom (sunt surruptae surreptas uni (I pro T) 1107 vc/ mage 1108 (senem) malum ?) Leo est ollidum et callidum Pylades iiii facile {pro estolidum ?\ n. l. 1109 illum gejtum II 12 hau] non Gellius 13. 30, 6 {unde Nonius 521 aquilost Gellius
;
:

(aquilino

A^o^iV^s")

east] est

cof/(/.

G(7/ fw'.v/>;o ipsast, east)

1115 uin eam] uinam P atque euoca codd. iv. 4), contra metrum, ut videtur illum euoca Pareus {del. atque) meae ow. A 11 19 Giddeneni (-ini) Mueller: 11 18 ecquid gid dene me (-em vel -en) P: giddenenem A
depinxit codd. Gellii

probe] mihi 1116 atque uoca Guictus


:

11 14

(v.

i)


V.
iii

T.

MACCI PLAVTI

iii

G
Gl
Quis

DDEN

L P

HIO

HANNO
quid uis? 1120

Agorastocles Pver Ml qui te proxumust. Gl pultat?


hominem
qui siet
?

Ml
nouistin tu illunc tunicatum

eho,

Gl nam quem
eru'
5

ego aspicio? pro supreme luppiter


est,

meus hicquidem

mearum alumnarum

pater,
!

Ml ecce autem mala quidem Poenus probust, perduxit omnis ad suam sententiam. Gl o mi ere, salue, Hanno insperatissume
Hanno
Carthaginiensis.
praestrigiator hic
|

1125

mihi tuisque
10 mirari noli

filiis,

salue atque

eho,
?

neque

me

contemplarier.
|

cognoscin Giddenenem

ancillam tuam

11 30

meae gnatae ? id scire expeto. Gl apud aedem Veneris. Ha. quid ibi faciunt ? dic mihi.
Ha.
-noui.

sed ubi sunt

Gl
15

Aphrodisia hodie Veneris est festus dies


sibi esset propitia.

oratum ierunt deam ut

Ml

pol

sati' scio,

impetrarunt, quando hic hic adest.


illae filiae ?
fuit,

1135

Ag. eho an huius sunt

Gl

ita ut praedicas.

tua pietas nobis plane auxiUo

20

quom huc aduenisti hodie in ipso tempore namque hodie earum mutarentur nomina facerentque indignum genere quaestum corpore.
Pv. auonesilli.

1140

Gl

hauonbanesilHimustine.

mepsietenestedumetalannacestimim.
1120 te]
tu

II2I mouistin

1123 (hi)c quid(em est

inmeus e^rus A [yel meus est) 1127 (o) Hanno Miieller sperastis sume P 1128 iyt eho {contra morem Plantiitum hic adhibito) vocent Pnnicam latere credit Ussittg 1129 contemptarier P 1132 1131 s\n\. A 1130 w/ Giddeninem Gid. ''me) Koch
:

{pro illaec?) discrepare videtttr sub finem 1136 illa et plane nobis 1137 neque tuk pietas neqtie tua pTetas omitino placet Acidalius 1141 auammailli hauonfort. plane (ea) aux. hauonbenesiilliinmustine mustine 1142 mipbanesill
.

stae'temestx(j;^/a)sdumetalan

sti

A:

messiestenestedum

T\

mepsietenestedumetalamnacestimim P^^


POENVLVS
Ao. quid
illi

V. iu

locuti sunt inter se


salutat

dic mihi.
25

Ha. matrem hic


1

suam, haec aiitem hunc filium.

145 tace atque parce muliebri supellectili.

Ag. quae

east supellex?

Ha.

clarus clamor.

Ao. sine

modo. abduc hosce intro et una nutricem semul iube hanc abire hinc ad te. Ag. fac quod imperat. Mi. sed quis illas tibi monstrabit? Ag. ego doctissume. 30 1150 Mi. abeo igitur. Ag. facias modo quam memores mauelim.

Ha.

tu

patruo aduenienti cena curetur uolo.

Mi. lachanna uos, quos ego iam detrudam ad molas,


ind' porro

ad puteum atque ad robustum codicem.


leniter laudabitis.

ego faxo hospitium hoc


1155 Ag. audin tu, patrue
?

35
:

dico, ne

dictum neges

tuam mihi maiorem filiam despondeas. Ha. pactam rem habeto. Ag. spondesne
Ag. mi patrue,
salue.

igitur ?

Ha.

spondeo.

nam nunc
illa

es plane meus.

nunc
II 60

demum

ego
si

cum

fabulabor libere.
filias,

40

nunc, patrue,

uis tuas uidere

1165

Ha. iamdudum equidem cupio et te sequor. eamus illis obuiam ? Ha. at ne interuias praeterbitamus metuo. magne luppiter, restitue certas mi ex incertis nunc opes. Ag. egoquidem meos amores mecum confido fore. sed eccas uideo ipsas. Ha. haecin meae sunt filiae ?
sequere.
si

me

Ag. quid

45

quantae e quantillis iam sunt factae

Ag. scin quid

est ?

Thraecae sunt

in

celonem

sustolli solent.

sine modo Hamioni continnat 1 146 suppelle 1143 'si'nt 11 48 hanc abire liinc] abire hanc 1147 w/ abduce 1152 lachanna A lachanam P H59 1153 ad puteum] apud eum 1162 illi ?/)ro illisce) quom P an/iqua/orniaj interuiis -(4 1165 amores meos Pylades, nt versus ianibicus 1163 praeterbita 1168 (in celyonem celumne (cae-) 1167 e] te A fiat tragicae sunt in calones {cf. Anter. Journ. Phil. 21, 37) PCD^ sustolli solem (-ni sustolli solent Leo

V.
50

iii

T.

MACCI PLAVTI
et

Mi. o[)ino hercle hodie, quod ego dixi per iocum,


id

euenturum esse
istilc

seuerum

et serium,

11

70

ut haec inueniantur hodie esse huiius fiUae.

Ag. pol

quidem iam certum

est.

tu istos, Milphio,

abduce
iv

intro.

nos hasce hic praestolabimur.

Anterastilis Adelphasivm AGORASTOCLES HANNO


Ade.
Fuit

hodie operae pretium quoiuis qui amabilitati

animum

adiceret

oculis epulas dare, delubrum qui hodie ornatum eo uisere 1175


uenit.

deamaui ecastor

iUi

ego hodie lepidissuma munera meretricum,

digna diua uenustissuma [Venere], neque contempsi eiius


opes hodie.
5

tanta ibi copia uenustatum aderat, in suo quique loco sita

munde.
Arabus, murrinus, omnis odor
complebat.
festu' dies,

hau sordere uisust


:

1179^

Venu', nec tuom fanum

tantus ibi cUentarum 1180


erat

numerus

quae ad Calydoniam uenerant Venerem.


attin[u]it,

Ante. certo enim, quod quidem ad nos duas


fuimus,

10

praepotentes pulchre pacisque potentes, soror,

neque ab iuuentute

inibi inridiculo habitae,

quod

pol,

soror, ceteris

omnibu' factumst.
l.

1169-73 sed. Ussitig 1170 (esse)t et ^


Loeive

1169 opinorP, ^4 n. 1173 intro suspecUim

ego

ont.

Autvid.
_

intro (hinc) Goeis,

illic eo A illic ego P vix ecastdr ianap. septenar.\ deamauit A V enere seclusi meiri II 77 dea Giiietus, ut versus anapaesticns fiat 1 178 quique (PBCj x,^/ opus P iius ror;-. exius ^ causn loco (Wsita) om. A quicquam (quicque ?) T) P quicque A 1179 arabius murrinusque omnis dor P loco ont. T (etiain PT). 1182 w/ pulchrae 1183 (inibi) ^ ibi P 1180 tumP (odor Z))
: : : :

(A

it.

l.)

praestolabitur

11 74 ciuis

11 76

; ;

POENVLVS
Ade. nialim
1185
istuc aliis uideatur

V
quam
uti

iv

tu te,

soror,

conlaudes.

Ante. spero equidem.

Ade.
quibu'

et pol ego,

quom
aliae

ingeniis

sumus atque

gnosco

eo sumu' gnatae genere ut deceat nos esse a culpa castas.

Ha.

luppiter, qui genu' colis alisque

hominum, per quem

15

uiuimu' uitalem aeuom,

quem penes

spes uitae sunt

homimim omnium, da diem


hunc sospitem, quaeso,

rebus mis agundis, ut quibus annos multos carui quasque


e patriII

90

-a

perdidi paruas redde

is

libertatem, inuictae

praemium

ut esse sciam pietati.

Ag. omnia

faciet luppiter faxo,


et

nam

mihi est obnoxius

me

metuit.

Ha. tace quaeso.


20
agit cluet
si

Ag. ne lacruma, patrue.


1192=

Ante.

ut uolup est homini,

mea

soror,

quod

uictoria
sicut nos hodie inter aUas praestitimus pulchritudine.

Ade.
tibi

stulta, soror,

magis es

quam

uolo.

an tu eo pulchra
uidere, opsecro,

1195

si

illi

non os oblitumst
est, fratris

fuligine ?

Ag. o patrue, o patrue

mi

Ha. quid
Ag.
1197*

at

mei gnate, [gnate] quid uis ? expedi. enim hoc uolo agas. Ha. at enim ago istuc. Ag. patrue mi patruissume.
Ag.
patris
est lepida et lauta.

25

Ha. quidest? Ha. ingenium

ut sapit

'

habet quod

sapit.

jgi'no)s(co) ^4 1185 etPylades: ut P.Au.l. 1184 [ital uid. (iv. 2) ii88 [apud] penes 1187 ueitalem A {ayttiqna fonna) e oin. quaeso oin. A 1189 meis cf. ad Trin. 822) .spe iigz ubertatem sciant 1190 redde is] pederis (ii. 7) mi 1195 fuli neci lacrime 1194 (e)st Metrum dispUcet et huitis verstis et prae[patruissime] [cf. iigi). ut vid. vix gnate gnate (gnate), lU 1 196 gnate semel cedentis ate P, n. l. troch. septenar. fiat 1197 uolo hoc 16 PLAVT. II

'

V. iv

T.

MACCI PLAVTI
quidem
abusast.

Ag. quae res?


30

iam diu edepol sapientiam tuam haec


hinc sentit quidquid
sapit,

nunc hinc

sapit^

ex

meo amore.

1200

Ade. non eo genere sumu' prognatae, tam


ut deceat nos facere

etsi

sumu' seruae,
soror^

quicquam quod homo quisquam inrideat. multa sunt muherum uitia, sed hoc e multis maxumumst, quom sibi nimi' placent minu'que addunt operam uti placeant
35
uiris.

Ante. nimiae

uoluptatist

quod

in extis nostris portentumst, 1205

quod haruspex de
Ante. nos

ambabus

dixit

Ag.

soror,

uehm de me
[ahjquid dixerit.
hberas.
scio.

fore inuito

domino nostro diebus paucis

id ego, nisi quid di aut parentes faxint, qui

sperem hau
soror,

Ag. mea fiducia hercle haruspex, patrue, his promisit,


40 hbertatem, quia

scio,

me amare hanc
abitis,

scit.

Ade.
hac.

sequere 1210

Ante. sequor.
facere.

Ha.

priu'

quam

uos uolo ambas.

nisi piget, consistite.

Ade. quis reuocat ?


sed quis homost
?

Ag. qui bene uok uobis


Ag. ameicus uobeis.

Ade.

facere occasiost.

Ade. quiquidem
inimicus non
siet.

Ag. bonus

est hic

homo, mea uoluptas.

Ade. pol istum


1215

45 Ag. seiquidem amicitiast habenda,

mahm quam mahmi. cum hoc habendast. Ade.


hau precor.

Ag.

muha bona uoU

uobeis facere.

Ade. bonu' boneis


bene
feceris.

1 199 [eo] edepol ^ hinc hic sapit hic tione 1204 vel ut

1200 hicc (corr. 5) sapit quidem] quiquemP 1203 mulierum sunt Bothe, favcnte allittera1206 quod Bothe quodque codd. {ita codd.)
:

vixamh\s

1208 qui] quid /^ aliquid quid P(^iv. i) 121 1 uola 1213 siet] est 1215 tit vid. 1212 qui] quis boneis] beneis quom \antiqiia fornia') 1216 uobis facere uult
aliquid
.<4

(v. i)


POENVLVS
Ha. gaudio ero uobeis Ade. Ha. leibertatique. Ade. istoc
Ag. patrue mi,
I220
ita

V. iv
tibi.

at

edepol nos uoluptati

pretio tuas nos facile feceris.


si

me

di

amabunt, ut ego,
et

sim luppiter,
50

iam hercle ego illam uxorem ducam


ut pudice uerba fecit, cogitate et ut
I

lunonem extrudam
foras.

commode,

Ha. certo haec meast. modeste orationem praebuit Ag. lepide hercle sed ut astii sum adgressus ad eas
!

atque commode.
perge etiam temptare.
1225
in

pauca confer

sitiunt qui sedent.


?

Ha. quid

istic?

quod faciundumst qur non agimus


ius

in 55

uos uolo.

Ag. nunc, patrue,

tu

frugi

bonae

es.

uin hanc ego ad-

prendam?
Ade. an patruos
est,

Ha.

tene.

Agorastocles, tuos hic

Ag. iam faxo


scibis.

nunc pol ego te ulciscar probe, nam faxo mea eris sponsa. Ha. ite in ius, ne moramini. antestare me atque duce. 1230 Ag. ego te antestabor, posteahanc amabo atque amplexabor. 60 sed illudquidem uolui dicere immo hercle dixi quod uolebam.

Ha. moramini. in ius uos uoco, Ade. quid in ius uocas nos ? quid
Ade. etiam me meae

nisi honestiust
tibi

prehendi.

debemus
Ag.

?'

Ag. deicet
illi.

latrant canes ?

at tu hercle adlu-

diato:
1224 Ha. {ita B) Pergo e. t. ? 1223 astus 1219 me 01U. qui] que temptaret Psc vix pro iem^iare ei vel 2ii) Acidalnts 1226 nunc 1225 uoco Caiiiemrius iisifa/a hatfio) 'c/. ad Mil. 1400) Ha. uin ego hanc adpredam tene (tene tene patrue tufrugi sibone es. 1228 1227 hic] hec (haec) om. PCD) ego hanc iisitatus ordo) 1230 amplexabo P, 1229 antetarde eris mea A ego pol immo dixi hercle P: {antiqua forma) 1231 deicere fort. recte vix hercl' 1233 immo dixi (</</. hevcle) Bcntley, rhythnii causa 1234 me oni. de(ic>etijilli A (i.e. dicet [is] illi, vix pro discetis illi)

meae me Kaempf
16*


V. iv
65 dato
ita

;1 :

T.

MACCI PLAVTI
1235

mi pro

offa

sauium, pro osse linguam obicito.

hanc canem faciam tibi oleO tranquilliorem. Ha. it' si itis. Ade. quid nos fecimus tibi ? Ha. fures estis ambae.

Ade. nosn'

Ha. uos inquam. Ag. atque ego scio. Ade. quid id fiirtist ? Ag. hunc rogato. Ha. quia annos multos feiHas meas celauistis clam me
tibi?

70

atque equidem ingenuas leiberas

summoque
tu istuc

genere gnatas.
nos.

1240

Ade. numquam mecastor reperies Ag. da pignus, ni nunc peiieres,


Ade.
nil

probrum penes

in sauium, uter utri det.

tecum ago, apscede opsecro.

Ag. atque hercle


est.

mecum agendum
nam
76 et

hic patruos

meus

est,

pro

hoc mihi patronus sim


necesse est

praedicabo

quomodo uos
|

furta faciatis

multa
seruas,

1245

quoque modo

huius

filias

apud uos habeatis

quas uos ex patria Uberas surruptas esse scitis. Ade. ubi sunt eae ? aut quas, opsecro Ag.

sati'

iam sunt

maceratae.

Ha. quid
80 quid hoc

si

eloquamur
negoti,

Ag. censeo hercle, patrue. Ade. misera timeo


soror
;

sit

mea

ita

stupida sine animo asto. 1250

Ha.

aduortite

animum, muHeres.

primum,

si

id fieri possit,

ne indigna indignis di darent, id ego euenisset uellem nunc quod boni mihi di danunt, uobeis uostraeque matri,
eas dis est
85

aequom

gratias

nos agere sempiternas,

quom nostram

pietatem adprbbant decorantque di inmor- 1255


tales.

nunc 1240 quidem Bentley 1245 qu61243 atqui Gitictiis uos dcl. E. Bccker cf. ad v. 1246) modo suspedum {cf. ad Bacch. 1068) aiit uos addeiid. nidetur 1246 quoqui fort. furtificetis (v. i) post uos :w//ios/ habeatis) {cf. v. 1245) aut hominis post huius (iii, p. 51) 1248 Ag.] vel Ha. 1249 Quin eloquar huiusce Camerarius 125 A: ergo PCD. hercle, o (?) Leo herci quin eloquamur Weise 1252 euenire P9sset
1238
id furti estis
(i.

e genere

7, p.

20)

1242 da om.


POENVLVS
uos meae
huiusce
estis

V. iv

ambae

filiae et

hic est cognatus uoster,

fratris filius,

Agorastocles.

Adk. amabo,
?

num

hi

falso oblectant

gaudio nos
date manus.

Ao.

at

med

ita

di

seruent
ut hic pdter est uoster.

Ade.

salue, insperate

nobis
1260 pater, te complecti nos sine.
pater, salue.

cupite atque exspectate

90

Ha. ambae

fiUae sunt.

Ante. amplectamur ambae.


fortu-

Ag. quis

me amplectetur

postea

Ha. nunc ego sum

natus,

multorum annorum miserias nunc hac uoluptate sedo. Ade. uix hoc uidemur credere. Ha. magi' qui credatis
dicam.
1265

nam uostra nutrix primum me


Ha. apud hunc
omitte saltem tu
priu'
est.

cognouit. Ade. ubi ea, amabo, 95


est?

Ag. quaeso, qui lubet tam diu tenere


collum
?

altera.

nolo ego istunc enicari

quam

te

mi desponderit.

Ade. mitto.

Ante.

sperate,
salue.

Ha. condamus alter alterum ergo in neruom bracchialem. 1370 quibu' nunc in terra melius est? Ag. eueniunt digna dignis. Ha. tandem huic cupitum contigit. Ag. o Apelle, o Zeuxis
pictor,
ita me Geppeti {nsiia1258 obiectant vel me {tia codd.) e. Ante. 1260 te] e 1261 sumus lial. {A n. /.\ vel a. f. sumus, a. a. 1264 uideamur 1263 sedeo mage 1265 prima Beniley, nain spondens (-um me) in fine est otn. heniisticbii displicei 1266 nunc ea] e 1267, 1268 ordine inverso P 1267 salte {i.e. saltem) /// vid. (salutem T, salute B. salte PCD) istuc P, A n. l. istunc scripsi enicari \T^ w/ enicam (PBC) p. (enicas) m',&) A nolo ego istuc (Ade.) enicas me. (Ag.) Prius etc. Goeiz., Schoell 1268 omitto (sed despenderit B) (1 v. 3) 1271 vel Ade. mitto? sp. sa.

100

ius ordo)

/'.

P
:

A P
P

contingit

V. iv

T.
estis

MACCI PLAVTI
moror huiusmodi
tractare exempla.

qur numero

mortui, hoc exemplo ut pingeretis?

nam

alios pictores nil

Ha.
105

di

deaeque omnes, uobeis habeo merito magnas gratias,

quoni hac
ut

me

laetitia adfecistis tanta et tantis gaudiis,

1275

meae gnatae ad me

redirent et potestatem

meam.
fuit.

Ade. mi
mihi
tc

pater, tua pietas plane nobeis

auxiho

Ag. patrue, facito in memoria habeas tuam maiorem filiam


despondisse.

Ha. memini.

Ag.

et

dotis quid

promiseris.

Antamoenides
Anterastilis
Anta.
Si

Hanno

Adelphasivm Agorastocles
quam
lenoni 1280
dedi,

ego

minam non

ultus fuero probe

tum
is

profecto

etiam

ipse
5

me sibi habento me ad prandium ad se abiit foras, me reUquit pro


illae

scurrae ludificatui.

abduxit ignauissumus,
atriensi in aedibus.

ubi nec leno neque

redeunt nec quod edim quicquam


datur^
12S5

pro maiore parte prandi pignus cepi, abii foras


sic

dedero

aere militari tetigero lenunculum.

nanctus est
sed
10

hominem mina quem argenti circumduceret. mea amica nunc mihi irato obuiam ueniat uehm
:

iam pol ego illam pugnis totam faciam uti atritate, atritior multo ut siet ita replebo
|

sit

merulea,
1290

quam

Aegyptini, qui cortinam ludis per circum ferunt.


sis

Ade. tene

me

arte,

mea

uoluptas

male ego metuo


miluos,

127270;-/. (qur).

qur

estis

numero

/^f/s
:

hic
in

adfecislis /)0s/ tantis

1276 etAtdvid

exemplum P 1275 1278 memoriam P

ludificis catii ttt ludificatui ut vid. 1281 habeant oscurrae abduxit (P^ vel adduxit fPCDj p^ A n. l. 1282 in p. vid. e codd. 1286 aere] e <veli)A 1283 abeit 1285 prandei A 1290 repl. (eam) Prisciani i, 10-): ereSeyffeit 1287 que atritas (lcg. atritus) atrior Bentley atritior yi cf. Panlns 28 fuerunt P atri coloris 1291 Aegyptini] aegipti aut
:

P A

A
'

'

POENVLVS
mala illa bestiast, ne Ante. ut nequeo te
1295
forte nie auferat
sati'

V.

pullum tuom.
!

complecti, mi pater

Anta. ego

15

me
propemodum
[

moror.

scd quid hoc est

hoc opsonare prandium potero mihi. ? quid est ? quid hoc est ? quid ego uideo

quo modo
quid hoc est condupHcationis
quis
satin
liic

?
? ? ?

quae haec

est

congeminatio
AnterastiUs

homo

est

cum
?

tunicis longis c^uasi puer cauponius

ego ocuUs cerno

estne illaec

mea amica

20

1300 et ea est certo.

iam pridem ego

me

sensi nihiU pendier.

non pudet puellam amplexari baiiolum in media uia ? iam hercle ego illunc excruciandum totum carnufici dabo. sane genus hoc muHerosumst tunicis demissiciis.
sed adire certum est hanc amatricem Africam.
1305
25

heus quid

tu, tibi dico,

muUer, ecquid

te

pudet

13 10

tibi negotist autem cum istac ? dic mihi. Ha. adulescens, salue. Anta. nolo, nihil ad te attinet. quid tibi hanc digito tactio est ? Ha. quia mihi lubet. Anta, lubet ? Ha. ita dico. Anta. Ugula, in' malam crucem ? tune hic amator audes esse, haUex uiri, aut contrectare quod mares homines amant ?

30

deglupta maena, sarrapis sementium,


manstruca, halagora, sampsa, tum autem plenior

aU ulpicique quam Romani remiges.


131
5

35

Ag.

num

tibi,

adulescens, malae aut dentes pruriunt,


1295 (iam) hoc Pradcl

1296 quid est] 1299 ocvulis) ego anterastris 1301 baliolum (/. e. 1300 est certo] esterto \\\nx{s.[ita codd,)G^o B dato yi baiiolum) 1302 w.r hercule 1306 negotium est 1303 muHebrosum st 1304 hanc [ad] P au. negotii autem est 1308 istanc Pylades 1309 legula {corr. PCD) in A- in post spat. [i.e. Ha. in' ?) in' (J,e. isne)] \A^: samcsa halagora om. 13 10 fallax 13 '3 manstructa P (-psal) sama 1314 ulpique P
1294 compecti quid hoc 1298

quom

atitiqiia

formd)

V.

T.

MACCI PLAVTI
malam rem
quaeritas
?

qui huic es molestus, an

Anta. tqur nont

adhibuisti,

dum

istaec loquere,

tympa-

num
nam
40
te

cinaedum esse

arbitror magi'
?

quam

uirum.

Ag. scin quam cinaedus sum


ecferte fustis.
dixi,

ite istinc, serui, foras,

Anta. heus

tu, si

quid per iocum

1320

noUto in serium conuortere.


tibi lubidost,

Ante. quid
45

opsecro, Antamoenides,
?

loqui inclementer nostro cognato et patri

nam
et

hic noster pater est

hic nos cognouit

modo
1325
est

hunc sui fratris filium bene amet, bene factum

?
!

Anta.

ita

me

luppiter

gaudeo et uolup siquidem quid lenoni optigit magni mali

mihi

quomque
50

e uirtute uobis fortuna optigit.

Ante. credibile ecastor dicit. crede huic, mi pater. Ha. credo. Ag. et ego credo. sed eccum lenonem op- 1330
tume,
credo.

Anta.

et

ego credo.

Ag.

edepol

hic

uenit

commodus.

bonum uirum eccum


[Ha. quis hic
55

uideo, se recipit

domum.
leno uel Lycus.

est ?

Ag. utrumuis

est, uel

in seruitute hic fiUas habuit tuas


et

mi

auri fur est.


in ius.

rapiamus

Ha. beUum homineni, quem noueris !] Ha. minime. Ag. quapropter ? Ha. quia
est.

1335

iniuriarum multo induci satius


:

adhih. (c/. ad 1317 curne Bo//ie quin Gepperf (c/. ad Psend. ^oi) Most. 598) vel mage 1320 fuistis 1318 cinaedu 1322 qui Seyffert (est C^) om. es 1323 indementer (corr. Dj siqui1327 siquidem quid Camcrarius: siquid dem {propter (v. i ?) 1330 optume] lycum 1331 om. homoeoarch.]) et scripsi (r/i v. 1330): at cod. 1332 se recipit] r'iedeun:'te m 1333-5 (f/ 1382-4) om. A, nisi quod verba quis hicst (s^c in fi)ie v. i^^^ifi e.xhibet scilicct e margine e.xemplaris sumpta\ Retraclatoris esse videntnr 1333 ucl leno uel v. 1382 et leno cod. i335 mihi v. 1384 mihi hic cod. 1336 in ius] intus 1337 indici

A P

V. vi

POENVLVS

Lycvs

Agorastocles Antamoenides
mea quidem

Hanno

vi

Ly. Decipitur nemo,

sententia,

qui suis amicis narrat recte res suas

1340

ut

nam omnibus amicis meis idem unum conuenit, me suspendam, ne addicar Agorastocli.
in ius.

Ag. leno, eamus


suspendere ut
Ly. quid
1345
tibi

Ly. opsecro

te,

Agorastocles,

me liceat. Ha. in ius te mecum autem ? Ha. quia


filias

uoco.
|

hasce aio liberas

ingenuasque esse

ambas meas

eae sunt surruptae

cum

nutrice paruolae.
sciui, et

Ly. iam pridem equidem istuc

miratus

fui

10

neminem uenire qui istas adsereret manu. meae quidem profecto non sunt. Anta. leno,
1350

in ius eas.

Ly. de prandio tu

dicis.

debetur, dabo.
est.

Ag. duplum pro furto mi opus

Ly.

sume hinc quid


lubet.
15

Ha. et mihi suppHciis multis. Ly. sume hinc quid lubet Anta. et mihi quidem mina argenti. Ly. sume hinc quid
:

lubet.

1355

rem soluam iam omnibus quasi baiiolus. Ag. numquid recusas contra me ? Ly. hau uerbum quidem.
collo

Ag.

ite igitur intro,

muUeres.

sed, patrue mi,


filiam.

tuam, ut

dixisti,

mihi desponde

20

Ha. haud ahter ausim. Anta. bene


Anta.
leno,

uale.

Ag.

et tu

bene
uale.

arrabonem hoc pro mina

mecum

fero.

1341 addicare P 1344 quia 1343 [leno] in ius P iv. 3 ?) (enim)Bo///^: /o;-/. ('quid <)quia has d ico^ 1348 inanum P quidlubet Acidalins quodiubet mi om. 1351 vel mihi opust quidem i353 oiit. A propter 1352 quod (lu ibet A
' :

honioeotel.

X)

vel

miquidem
:

mina Camemrius

minimam

cod.

had contra Laitgen 1355 contra ine] contram A had /);o haud) 1358 alter ^4 1357 dixti .<4

{cf.

Trin.

585


V. vi
T. Ly, perii hercle Ly. quin egomet
25

MACCI PLAVTI
Ag.

immo hau multo


addico.

post,

si

in ius 1360

ueneris.
tibi

me

quid praetore opust


soluere,

uerum opsecro

te ut liceat
;

simplum

credo conradi potest Ag. tantisper quidem faciam. auctionem cras in custodia. Hgnea me apud sis ut
trecentos Philippos

1365

Ly.

fiat.

Ag. sequere
hilare, huiius

intro, patrue mi, ut

[hunc] festum

diem
30

habeamus

malo

et

nostro bono.

multum

ualete.

multa uerba fecimus

malum postremo omne ad lenonem


si

reccidit.

nunc, quod postremum est condimentum fabulae,


placuit,

1370

plausum postulat comoedia.

(Alter Exitvs Fabvlae)

vii

Agorastocles

Lycvs

Antamoenides
Anterastilis
patruo

Hanno
Ag.

x\delphasiv]\i

Quam rem

agis^ miles ? qui lubet


?

meo

loqui inclementer

ne mirere muUeres
:

quod eum sequontur


5

modo

cognouit fiUas
1375

quod uerbum auris meas Anta. unde haec perierunt domo ? Ag. Carthaginienses sunt. Ly. at ego sum perditus.
suas esse hasce ambas. Lv. hem,
tetigit ?

nunc

perii

illuc

ego metuei semper ne cognosceret

eas aUquis,

quod nunc

factumst.

Anta. uae misero mihi


1380

Ly. periere, opinor, duodeuiginti minae,


1366 hunc 0111. hilarem (il.) codd. 1369 posttro {vix Plautimtm ; cf. Abrahajn stiid. Plaiit. '211') melius cui 1372 agitis 1370 quid reccidit] redit c.x corr.) (nei373 "e mirere] meminere (}.pro meil.) iibi A iam tit vid. 1377 rcpclitiir post 1381 1376 Ag. domo jr/opino Lro 1380 atqiic omiiti potncruntvv. 1378-81 deficit)

1360

in ius] intus

1367 habemus

(corr.

1361 quid] quod hilare Bentley: B^)

A
A

'

POENVLVS
qui hasce emi.

V. vii
Lyce.
leno uel Lycus.
lo

Ag.
?

et tute ipse periisti,

Ha. quis
et

hic est

Ag. utrumuis

est, uel

in seruitute hic filias habuit tuas,

1385

mi auri fur.est. Ha. bellum hominem, quem noueris Anta. lcno, rapacem te esse sempcr credidi, uerum etiam furacem (aiunt qui norunt magis. Ly. accedam. per ego te tua te genua opsecro et hunc, cognatum quem tuom esse intellego
:

15

quando boni
1390
tfacite
ett-

estis, ut

bonos facere addecet


istas esse sciui liberas

uostro subueniatis suppHci.


20

iam pridem equidem


et

exspectabam
(eae)

si

qui eas adsereret manu.

nam meae

prosum non
est et

reddam quod apud me


1395

tum autem aurum tuom iusiurandum dabo


sunt.

me

malitiose nihil fecisse, Agorastocles.


sit

Ag. quid mihi par facere


omitte genua.

cum me egomet
sententia
est.

consulam.

25

Lv. mitto,

si ita

Anta. heus tu leno Ly. quid lenonem uis inter negotium ? Anta. ut minam mi argenti reddas priu' quam in neruom
!

abducere.
1400 Ly. di meliora faxint
!

Anta.
re

sic esto
tris res

ideo cenabis

foris.

aurum, argentum, collum, leno,

Ha.

quid

med hac

facere

nunc debes semul. deceat egomet mecum


cogito.

30

1382-4 ("(t/: 13331381 tute] tu 1^82-1 4ig deesf corr. Lipshts ex v. 1382 est nouelle nouell3'cus cocf. 5) 1386 (aiunt) Bri.v 1387 ego tua te Kaempf: ego te tua haec 1333
:

Pradel
et
[cf.

(oro)obsecro

G^/)/'cr/

1390 facitote et
:

5o///<?

t'/.v

faciate

facite ut (uos) Hasper 'om. et Leo 1391 sciui esse cod. trai. Bothe 1392 manum cod. 1393 eae add. quom ( autiqiia forma) Geppert '396 quid Hasper quod cod. i399 "t egomet P^^ quomodo egomet T 1397 Ha. omitte P^^ minam mi argenti Seyffert: utinam mihi argentum cod. 1400 faxsint tit vid. cod, ideo] hodie est, tu Hasper esto scripsi estu cod. Hasper, fort. recte 1402 me (ila codd.) (in^ Reis, 1401 re cod. Geppert

ad

V.

5'i

faciatis


V. vii
T.

MACCI PLAVTI

si uolo hunc ulcisci, litis sequar in alieno oppido, quantum audiui ingenium et mores eiius quo pacto sient. Ade. mi pater, ne quid tibi cum istoc rei siet tacmassumt 1405

opsecro.
35

Ante. ausculta sorori. abi, diiunge inimicitias cum inprobo. quamquam ego te meruisse ut Ha. hoc age sis, leno.
pereas scio,

non

experiar tecum.

Ag. neque ego

si

aurum mihi reddes

meum,
leno,

Ly. iamne autem ut soles

quando ex neruo emissu's compingare Anta. ego, Poene, tibi me 1410 ? purgatum uolo.
tui sententiam,

in carcerem.

40

si

quid dixi iratus aduorsum animi


ignoscas quaeso
;

id uti
ita

et

quom

istas inuenisti fiUas,

me

di ament, mihi uoluptatist.

Ha. ignosco
facito

et

credo
tibi.

Anta.

leno,

tu

autem amicam mihi des

aut mihi

reddas minam.
Ly. uin tibicinam

meam

habere?

Anta.

nil

moror
sient.

tibici- 1415

nam
45 nescias

utrum

ei

maiores buccaene an

mammae
te

Ly. dabo quae placeat.

Anta.

cura.

Ly. aurum cras ad


referam tuom.

Ag.

facito in

memoria habeas.
patrue?

Ly. miles, sequere me.

Anta. ego uero sequor.


Ag. quid
ais,

quando hinc

ire

cogitas

Cartha-

ginem
1403 sequar
displicct

quom

cod. 1405 ni p. cod. {corr. D\ acmassum] fac missum Pra^W depraep. Sed potesi esse Pnnicuui achmassim 515, Niemcyer Mil. Glor. p. 166. 1410 iamne vel hamasTm iniuriae 1409 compingam te Skntsch pugnatum cod. 1413 purgatum Ital. Spengel: iam cod.

1404 quod

cod. [antiqna foniid)


'

'

uoluptatis est cod.

(ut> mihi uolup est Seyfferl


aut
?

14 14 aut Seyffeii
Ital.
:

aut [auri] cod. {pro auri


cod. {M.

v.

3)
:

1416

ei

maiores

eim mores

pro AI)

an m.

Ital.

amammae

cod.

14 18 facto cod.

POENVLVS
1420

V. vii
potero,
ilico.

nam tecum mi una


Ag.

irc

certum

est.

Ha. ubi primum


est aliquot ut
sis.

dum auclionem

facio, hic

opus

maneas dies.
plaudite.
/',

50

H.\. faciam ita ut uis.

Ac. age

eamus, nos curemus.

Caterva.
1420 2
tnitia ct

mcdia quaedam extani

1421 facto

n.l.

PSEVDOLVS
M.

IVNIO.
AC.

M.

FIL.

PR.

VRB.
vel

ME.
A
2 ac vcl fac

didascaliac reUquias scrvavit Megalesiis Ritschl

me

aed

acta

ARGVMENTVM
Simul consignat symbolum,
ut

Praesentis numerat quindecim miles minas,

Phoenicium

Ei det leno qui eum cum relicuo adferat. Venientem caculam intervortit symbolo Dicens Syrum se Ballionis Pseudolus

Opemque

erili ita tulit

nam Simmiae

Leno mulierem, quem is supposuit, tradidit. Venit Harpax verus res palam cognoscitur Senexque argentum quod erat pactus reddidit.
:

ARGVMENTVM
ecflictim deperibat,

II

Calidorus iuvenis m(eretricem Phoenicium) nummorum indigus


;

eandem
scortum

miles, qui viginti

mulierem
quindecim.
5

minis mercatus
reliquit

abiit, solvit

ut qui attulisset

ad lenonem ac symbolum, signum simile cetero

cum mox

pretio

secum aveheret emptam mulierem.

missus ut prehendat scortum a miUte

venit calator miUtaris.

hunc dolo
10

adgreditur adulescentis servus Pseudolus

tamquam

lenonis atriensis

symbolum

aufert minas(que)

quinque acceptas mu.tuas


;

dat subditicio caculae cum symbolo lenonem faUit sycophanta[cie] cacula.


scorto

CaUdorus

potitur, vino Pseudolus.

i5

6 zXXnXw. Bothe om. A Arg. I hahet P post prologitm i juAr". 11 habet A antc prologiim sed posteriori mami om. P mer. Phoen. siippt. Ritschl 4 utmi^incertissima lcctione cod. 8 ut preabsoluit cort'. 7 muliere forf. %o\\x\t Ritschl scortu cod. adpraehendit cod. 9 dolo mccrhendat Bu^ge que add. 12 aufert Mai adfert ccd. tissima kctione cod.
:
: :

Ritschl

13 subditiuo ca. Ritschl


cod.
:

secophantaue
Seyffert

Bergk 14 yel cacula sycophantice sycophanta Ritschl uiuo seudulo cod. 15 uino Pseudolus Sauppe
:

ca. subditicio

PERSONAE
PSEVDOLVS SeRVVS Calidorvs Advlescens Ballio Leno SiMo Senex Callipho Senex

Harpax Cacvla Charinvs Advlescens Lorarii Meretrices


PVER Cocvs
SiMiA Sycophanta

ScAENA

ATHENIS

PROLOGVS
Exporgi meliust lumbos atque exsurgier
Plautina longa fabula in scaenam uenit.
:

ACTVS
PSEVDO
Ps. Si ex te tacente
ere,
5

L V S
fieri

AL

DOR

^-

I. 1

quae miseriae
labori ego

te

possem certior, tam misere macerant,


parsissem lubens,

duorum
mei
te

hominum
non

rogandi et

tis

respondendi mihi
potest, necessitas
5

nunc quoniam

id fieri

me
10

subigit ut te rogitem.

responde mihi

quid est quod tu exanimatus iam hos multos dies


gestas tabellas tecum, eas lacrumis lauis

nec

tui

participem consili

quemquam
id

facis ?

eloquere, ut

quod ego nescio

tecum sciam.

10

Call misere miser sum, Pseudole. Ps, id te luppiter prohibessit Call nihil hoc louis ad iudicium attinet
!

15

sub Veneris regno uapulo, non sub louis.


Ps. licet

me

id scire

quid

sit ?

nam

tu

me

antidhac
15

supremum habuisti comitem consiHis tuis. Ps. face me certum quid Call idem animus nunc est.
tibist

iuuabo aut re(d) aut opera aut consiHo bono.


20

Call cape
quae
Ps.

has tabellas, tute hinc narrato

tibi

me

miseria et cura contabefacit.


20

mos tibi geretur. sedquidhoc,quaeso? Call quidest?

: Prolognni exhihet post Argumeutitiii lacuiiam ante sign. Ritschl, et antr et post Lco exsurgere) 4 macerent A, codd. GcIIii 20,

aiite
i

6,

exsurger 9 i. 9)

Aigimieiituiii (vix pro

6 Mis
;

tui

Popina
etui

et [tui] tis codd. Gellii tinde 12 id oni. ei te.

Nonius 501 {pro

et tis

iv.

2)

cod. />s// 305 11 com. con.] se ablaiivi forina diibia, cf. Arch. Lat. Le.x. 10,

tu 16 id oni. 19 aut re iuu. Bothc

meo

dc red,

350
17

PLAVT.

II

I. i

T.

MACCI PLAVTI
:

Ps. ut opinor, quaerunt litterae hae sibi liberos


alia

aliam scandit.

Cali. ludis iam ludo tuo


nisi

Ps. has

quidem pol credo

SibuUa

legerit,

25

interpretari alium potesse


25 -y
1

neminem.
litteris

Cali. qur inclementer dicis lepidis


lepidis tabellis lepida conscriptis

manu ?
manus
?

Ps. an, opsecro hercle, habent quas galUnae

nam
30

has quidem gallina

scripsit.

Calj. odiosus mihi


pellegam.

es.

30

lege uel tabellas redde.

Ps.

immo enim

aduortito

animum.

Cali. non adest.


istinc

Ps. at tu cita.

Cali.

immo

ego tacebo, tu

ex cera cita

nam
Ps.

meus animus nunc est, non in pectore. tuam amicam uideo, CaHdore. Cali. ubi ea
istic

est,
?

35

^
35

opsecro
Ps.

eccam

in tabellis porrectam

in cera cubat.

deaeque quantumst Ps. seruassint quidem Cali. quasi solstitialis herba paullisper fui
Cali. at
te di
:

repente exortus sum, repentino occidi.


Ps. tace, diim tabellas pellego.
Ps.
'

Cali. ergo quin legis

40

Phoenicium Calidoro amatori suo

40

per ceram et

Hnum

Htterasque interpretes
te expetit

salutem impertit et salutem ex

lacrumans titubanti
Cali. perii
!

animo, corde

et pectore.'

salutem nusquam inuenio, Pseudole,


Ps.

45

quam
45

illi

remittam.

quam

salutem

Cali. argenteam.

Ps. pro lignean salute ueis

argenteam

remittere ilU

uide
:

sis

quan) tu rem geras.

Cali. recita

modo

ex tabeUis iam faxo scies

quam
Ps.

subito argento

mi usus inuento

siet.

50

'leno

me

peregre miUti Macedonio

26 posse codd. 24 iatn] mePiiv. 2?) 23 w^/ opino 29 quae ?; sogallinas^ quas] que 33 hincP(/>;'o iste hinc, lignum ceram codd. Aiisonii episf. i. e. istinc ?) 22. 36 42 I, p. 184 Sch., fort. rccte {cf. 47 iufrl) 43 impertit] mittit illacrumans Schoell titubantique Ritschl abste V. 46) {cf. 44 51 macedonico P 45 ipseudole
(?'.
".

PSEVDOLVS
minis uiginti uendidit, uoluptas
et priu'

I. i

mea

50

quam
;

hinc abiit quindecim miles mina*s

dederat
55

nunc unae quinque remorantur minae.


in cera

ea caussa miles hic reHquit symbolum,

expressam
ut qui

ex anulo suam imaginem,


eiius

huc adferret

similem symbolum
ei rei dies

55

cum
60

eo simul

me

mitteret.

haec praestituta

est,

proxuma
:

Dionysia.'

Cali. cras ea quidem sunt


nisi

prope adest exitium mihi,


Ps. sine pellegam.

quid mi in ted est auxiH.

Cali. sino,
lege
P.S.
:

nam

mihi uideor

cum

ea fabularier
mihi.

60

dulce

amarumque una nunc misces


sermo, suauisauiatio,

'nunc

nostri amores, mores, consuetudines,

65

iocu', ludus,

compressiones artae amantum corporum,


teneris labelHs

moHes morsiunculae,
*

65

67*

nostr[or]um orgiorum

-iunculae,

papillarum horridularum oppressiunculae,

harunc uoluptatum mi
70

omnium

atque ibidem

tibi

distractio, discidium, uastities uenit,


nisi

quae mihi

in test aut tibist in

me

salus.

70

haec quae ego

sciui ut scires curaui

omnia
uale.'

nunc ego
75

te experiar

quid ames, quid simules.

Cali. est misere scriptum^ Pseudole.


Cali. quin
fles ?

Ps. oh! miserrume.


:

Ps.

pumiceos oculos habeo

non queo
75
fuit.

lacrumam exorare
Cali. quid
ita ?

ut exspuant

unam modo.

Ps. genu'

nostrum semper siccoculum

55-g pauca iii iniliis legitnttirA 52 mea uoluptas ueudidit 60 cras sunt efistolae 57 ut] qi A 59 (ad) Dionysia Ritschl {atitiqua fontid) 61 te codd. 62 quom continuat P, n. I. suauis {pro ioci, vi.v pro log-f; 65 del. Kiessling [cf. Baccli. 1 16) loci
.

sauiatio (suau-) codd.


in

66 comparum
,

P^^

{n pro r

vi.x

var.

lcct.

P
A

6-]'^

oiii.

mihi

ibidea

P proptcr hoiuoeotel.) nostrum P (A pro M itidem Ital.


:

71 intestauit servata

ibi est

in ted est a.

t.

Ritschl

Lorenz 69 vel 70 au(stitie s A 73-8 paiicissiina


17*

11 quii

{pro quit,

vi.x

pro qui)

I. i

T.

MACCI PLAVTI
me
audes
id
?

Cali. nilne adiuuare


.
/

Ps. quid faciam tibi ?


parsis
:

Cali. tfieu

Ps.

'eheu'?

quidem hercle ne

dabo:
Cali. miser sum, argentum
80
Ps.

nusquam inuenio mutuom 80


-

eheu

Cali. neque intus

nummus ullus est.


cras.

Ps.

eheu
!

Cali.

ille

abducturus

est

muHerem
adiuuas
?

Ps.

eheu

Cali. istocine pacto

me

Ps.

do

id

quod mihi
est

nam
85

is

mihi thensaurus iugis in nostra domost.


85

me hodie. sed potes tu mutuam drachumam dare unam mihi quam cras reddam tibi ? Ps. uix hercle, opinor, si me opponam pignori. sed quid ea drachuma facere uis ? Cali. restim uolo Cali. qui me faciam Ps. quamobrem ? mihi emere.
Cali. actum est de
pensilem.

certum
90

est

mihi ante tenebras tenebras persequi.


igitur

90
tibi ?

Ps. quis

mi

drachumam
si

reddet,

si

dedero

an tu
ut

te

ea caussa uis sciens suspendere

me

defrudes,

drachumam

dederim

tibi ?

Cali. profecto nullo pacto possum uiuere


si illa

me

abaHenatur atque abducitur.


cucule
?

95

95

Ps. quid

fles,

uiues.

Cali. quid ego ni fleam,

quoi nec paratus

nummus
sit

argenti siet

neque libellai spes


Ps. ut
nisi tu iUi

usquam gentium ? Htterarum ego harum sermonem audio,


drachumis
:

fleueris argenteis,
81 [pseudole] 79 Ps. heu Cali. {vix pro Pseudole, Ps. eheu.
:

100

78 audes
Ps.

Ital.

ades P,

;?. /.

82 abducturust A fort. abductun. l. 83 adiuuas Ital. adtuas P, Ps. (cras?> e. rust miih cras. est domo (domost ?) t 85 actum hodic iam de 84 (d)o 86 mihi unam me est sed (quod B) potes nunc mutuam iv. 3") si o. [est] {pcrpcraiii scriptiim pro ST, i. c. SI 87 Wopino 88 quidem a d. P P, iinde opino, etsi Ritsclil 89 pendulum 91 dederim codd. Porphyrionis ad Hor. Sat. 2, 2, 99 {cf. v. 93) 100 lacrumis Menrsins (dacrumis) 93 drachuma F^^

eheu neque i. 11. ullust neque i. nummulus nullusO

PSEVDOLVS
quod tu istis lacrumis te probare postulas, non pluris refert quam si imbrim in cribrum geras. uerum ego te amantem, ne paue, non deseram. spero alicunde hodie me bona opera aut hac mea
105
tibi

I. i

lo''

inuenturum esse auxilium argentarium.


105

atque id futurum unde unde dicam nescio,


nisi

quia futurumst

ita

superciHum

salit.

/
^
!
'

C.4LI.

utinam quae

dicis dictis facta suppetant

Ps. scis tu

quidem
et

hercle,

mea

si

commoui

sacra,

iio

quo pacto
C.vi.i.

quantas soleam turbellas dare.


110

in te

Ps. satin

tua ut
C.\Li.

sit

nunc omnes spes sunt aetati meae. est si hanc hodie muUerem ecficio tibi aut si tibi do uiginti minas ?
futurumst.
tibi

sati', si

Ps.

roga

me

uiginti minas,

115

ut

me

ecfecturum

quod promisi

scias.

roga, opsecro hercle.


C.-VLi.

gestio promittere.
?

^15

dabisne argenti mi hodie uiginti minas

Ps. dabo.

molestus nunciam ne
tibi

sis

mihi.
:

atque hoc, ne dictum


I20
si

neges, dico prius

neminem alium
di te

potero,

tuom tangam patrem.


!

pietatis

uerum, si potest, mi semper seruent caussa uel etiam matrem quoque. Ps. de istac re in oculum utrumuis conquiescito. Cali. utrum ? anne in aurem ? Ps. at hoc peruolgatumst
C.\Li.

1-0

minus.
125

nunc, ne quis dictum

sibi neget,

dico omnibus^
125

pube praesenti in contione, omni poplo, omnibus amicis notisque edico meis
in
loi

hunc diem a me
rt

ut caueant, ne credant mihi.


:

104 102 legas -/ ingeras Sahnasius 116 hoc meam ^l haec mea P 115 quo P opsecro hercle CaUdovi P 117 vcl Dabin A potes 121 semper oni. P(iii. i argenti se pro sei ? P utrfum a~ n A oculum anne 124 ocuUim utrumanne P ^iv. i) dacrumi.s
:

hac mea Mcnila V. 1073 cf.

'1

Bciillcy

I. i

T.

MACCI PLAVTI
Ps. quid negoti est?

Cali.

st

tace opsecro hercle.


130

Cali. ostium 130

lenonis crepuit.

Ps. crura

mauellem modo.

Cali. atque ipse egreditur penitus^ peiiuri caput.


ii

BalL o
I

LoRa

M eretr
CaLIDORVS
uenit in

ce s

PSEVDOLVS

Ba. Exite, agite exite, ignaui, male habiti et male conciUati,

-^

quorum numquam quicquam quoiquam


quibu', nisi

mentem

ut

recte faciant,

ad hoc exemplum experior, non potest usura


usurpari.

135

neque ego homines magis asinos


quos

numquam
;

uidi, ita plagis

costae callent
3

quom

ferias, tibi

plus noceas

eo enim ingenio hi sunt


flagritribae,

qui haec habent consiHa, ubi data occasiost, rape, clepe, tene,
harpaga, bibe,
es,

fuge

hoc

est

eorum ofhcium,
at faciem

ut mauelis

lupos apud ouis

quam
opera

140-1

hos domi Unquere custodes.

quom

aspicias eorum,

hau mali uidentur

fallunt.
10

nisi
ita

nunc adeo hanc edictionem nisi animum aduortetis omnes, somnum socordiamque ex pectore ocuHsque exmouetis,
ego uostra latera
loris

faciam ut ualide uaria


|

sint,

14S

ut ne peristromata

quidem

aeque picta

sint

Campanica

neque Alexandrina beluata

tonsilia tappetia.

130 hercle opsec(r o 131 mauelim A, contra nietniui 132 penitus] \r\\.\x% Acidaliiis malace li. Schocll 133 agite ite {anap. octonar.) 136 umquam 134 faciat 137 quom qum")] dumP(D/>roOi 138, 139 coniungnnt codd. 138 clepe oni. \\\. 4^1 139 est fugi 140, 141 officium] opus mauelis] induellis lupus oueis linquere quam hos domi c. 142 aspicies A />;-o ?) 144 amouetis \\(i vi.v peristromata. {tmcli. septenai:) 147 consilia /^ [c pro t)

P P

tonsiiia suspcctitni

PSEVDOLVS

I. ii

atque heri iam edixeram omnibus dederamque eas prouincias,

15

uerum
150

ita

uos

estis praediti

tneglegentest ingenio inprobi,

officium uostrum ut uos

malo cogatis commonerier;


uos
:

nempe
hoc
sis

ita

animati

esti'

uinciti' duritia
!

hoc atque me.

uide, ut alias res agunt

hoc

agite,

hoc animum
aduortite,
20

huc adhibete auris quae ego loquor, plagigera genera

hominum.

numquam
155

edepol uostrum durius tergum

erit

quam

ter-

quid nunc?

doletne?

em

sic datur,

ginum hoc meum. si quis erum seruos


spernit.

adsistite

omnes contra

nie et

quae loquor aduortite

ani-

tu qui

urnam habes aquam

ingere, face

mum, plenum ahenum


sit

coquo.
25

^.

te

cum

securi caudicali praeficio prouinciae.

Lo. at haec retunsast.

Ba. sine

siet

itidem uos [quo:

160

numqui minus ea
tibi

gratia

hoc praecipio ut

que estis] plagis omnes tamen omniiim opera utor ? niteant aedes. habes quod facias
argentum
eluito,

propera, abi intro,


tu esto lectisterniator.
tii

idem

exstruito.

haec,

quom ego

a foro reuortar, facite ut offendam parata,


:

30

improbo 150 149 neglegentes vix fereiuliiiii neglenti durita hoc .^ ; uincite 151 /or/. (animi) animati ut sis uide Loewe piv tergiv. i) 152 lioc duritia ergo ergo (priiis aii uides ut ? uide sis ut P: uid(e ut) 153 pos/ 154 plagigerula 5o/// vix loquar oin. propicr homoeoiel.; \\. 6< terginum homOnum, t'7 .s/V;7/>/A homullum 154 etit w/ efit hoc hoc terg. codd. Noiiii 227 terginum 'yOiii. hoc) 155 qui sic] si A 156 me et quae] meeque nunc \pro quinnunci aheloquar A. sed loquar displicet P, /// vid. 157 igere 158-81 paiica iegiiiiiiir A 158 coquo (coco)] cito mum,/
^131^--^

P P
:

^ A

te] se infineversiis Heriiianii

159 quoque estis dcievi


iit

vid.

,?/'. e.

omnes

163 eo

(iv. 2) plagis) rcuortar RHsclil

{A
:

n.

l.)

(plagi)s

160 opcra <ego) utor reuortor P, A 11. /.

; ;

I. ii

T.

MACCI PLAVTI
omnia
liti

uorsa, sparsa, terta, strata, lautaque coctaque

sint.

nam mi

liodie natalis dies est, decet

eum omnis
in

uos 165

concelebrare.

pcrnam, callum, glandium, sumen


magnufice uolo

facito

aqua

ia-

ceant.

satin audis ?

me

uiros

summos

accipere, ut mihi

rem

esse reantur.
35

intro

abite

atque

haec cito celebra, ne mora quae


sit,

coquo'

quom
ibist

ueniat
pretio

ego eo

in

macellumj ut piscium quidquid

praestinem.
i,

puere, prae

ne quisquam pertundat cruminam cautiost. 170

uel opperire, est

auditin

uobis, mulieres,

quod domi dicere paene fui oblitus. hanc habeo edictionem.


aetatulam
agitis,

40 uos

quae
uiris

in munditiis, mollitiis deliciisque

cum summis, inclutae amicae, nunc ego scibo


atque hodie experiar
capiti,

quae

quae uentri operam

det, quaeq' suae rei, 175

quam
facite

libertam fore mihi credam et

quae somno studeat quam uenalem hodie


experiar.

hodie ut mihi munera multa huc ab amatoribu'


conueniant.

45

nam

nisi

mihi penus annuos hodie conuenit, cras poplo


prostituam uos.

164 uorsasprastergastrata
\
.

P
.

(terga,

/. e.

terca, pio terta)

lauta-

que coctaque] aut unctaque scliol. Aen. i, 478 (A n. /.\ itnde 1. unctaque Ladewig 166 gallum P 167 summos s A 165 uos] uiros P, A n. l. 168 celebra {vel celera cf. v. 165) trai. Bothe
:
:

scripsi (ciim abile)

celebrate P,

An.l.
:

ueniat Ritsclil
3")

ueniat

[mihi] P,

A P

n.

l.

169
y/,

(ibi est)

est P(iii.

praesentinem

170 qu'ispi'am

unde quispiam tundat Spcngcl


n. /.),

171 obl. fui

Spcngcl, ihythnii cattsa


jni) oni.
ct

que] quae suae Bothc {A

260 popl6

173 f /'.v aetatlam (anap.) 175 quaenani quaeq' siispectiini 178 mihi annuus penus codd. Scyvii Aen. i, 703, Piiscirim 170 conuenit] congeritur (-atur) Prisc. hodie omittunt idem

siispectttm

PSEVDOLVS

I. ii

natalem

scitis

mi esse diem hunc

ubi

isti

sunt quibu' uos


oculi estis,

i8o quibu' uitae, quibu' deliciae

estis,

quibu' sauia,

mammia,
mellillae ?

maniplatim mihi munerigeruU

facite ante aedis

iam hic adsint.


uobis usus,
(

qur ego uestem, aurum atque ea quibus

est

praebeo? [aut] quid mi

domi

nisi

malum

uostra operast hodie? inprobae uino

modo
estis
:

cupidae

eo uos uostros panticesque adeo madefactatis, quom ego sim hic siccus.
1S5

nunc adeo hoc

factust

optumum
sibi

ut

nomine quemque

ap-

pellem suo,

nedictumesseactutum
principio,

quaepiam uostrarum mihi neget:


cunctae.
es frumentariis, 55

aduortite

animum

Hedylium, tecum ago, quae amica

quibu' cunctis montes


190 fac
sis sit

maxumi frumenti

acerui sunt

domi
satis,

delatum huc mihi frumentum, hunc

annum quod

mihi et famiHae omni

sit

meae, atque adeo ut frumento


afluam,
ut praedicet
?

ut ciuitas

nomen mihi commutet meque

lenone ex BaUione regem lasonem.

Cali. audin

furcifer 60
?]

[quae loquitur
satin

magnuficus

tibi

uidetur

l^s.

pol iste atque etiam

maUficus.
179

w/

sciti' inihi

180 mamilla

(/>ro

mamiia

mellitae

praehibeo coef. (i. e. prehibeo /// prehendo ?) aut oiii. P 183 vel post inprobae distinf;iie madefacitis {B) 184 madefactatis codd. Noiiii 395 madefecistis PCD^ vcl madefactis simihic A 185 factust Laiitbiniis factum est codd. quamque romine . / 186, 187 coliaeieiit codd. i86 nec P 188 hedyllum (edy tium A (i. c. Hedylium ?) amices (pro -caes) acerui iiitpro189 acerui frumenti P bat nt glossani ^lcidalins et malitiae ^l 191 etiam familiac /-" w/siet lasonem {iaiitb.) Aiidin 193 sqq.sic disp. BotJtehendne f. quae ioquitur uidetur (troc/i.) Pol malificus (troch.) 193
iiiccrf.)

{A

182 usus

usui

exbaliato regem

regem iasonem

quae loquitur

oni.

\iv. 1)

I. ii

T.

MACCI PLAVTI
195
tibi

sed tace atque hanc rem gere.

Ba. Aeschrodora, tu quae amicos


lanios,

habes lenonum aemulos


rem, audi

qui item ut nos iurando iure mal6 male quaerunt

65 nisi carnaria tria grauida tegoribus onere uberi hodie

mihi erunt, cras

te,

quasi Dircam olim ut

memorant duo
gnati louis
;

deuinxere ad taurum, item ego te distringam ad carnarium


id tibi profecto taiirus
fiet.

200

Cali. nimi' sermone huius

ira

incendor.
Ps.
70

huncine hic hominem pati


?

colere iuuentutem Atticam

202

/iubi sunt, ubi latent quibus aetas integra est, qui

amant a
lenone
?

quin conueniunt
sed uah

quin una omnes peste hac populum liunc 204


liberant ?

205

nimium
75

stultus,
:

nimium
audeant

fui

205
205^
205'

indoctus

illine

id facere quibus ut seruiant


1

suos

amor

cogit?

simul

prohibet

faciant

aduorsum eos

\J
Cali. uah
!

quod
tace.

nolint

Ps. quid est?

Cali. male morigeru's, male facis mihi

So Ps. taceo.

Cali. at taceas malo multo

quom sermone huic obsonas. quam tacere dicas.


Ba. tu autem,
oliui

Xytilis, fac ut

animum

aduortas, quoius amatores

210

oneri P, foii. recte 198 togeribus A 197 male oiii. P iii. i) 201 \(\ in ftiic v. prioris B 200 ego te distringam] hodie stringam P Atticam --4(7V/rt/;'s ^7 . /.) 204 hunc] Ps. Nimis profectus ^-J hinc A 205, 205* sed ct uah propiiis versibiis, deinde niinius stultus
. . .

205*^ inductus ./ sed nimis sum stultus nimium fui nolunt 207 uah oni. A 206 prohibent A ne ilH au. quo sermone huius obsp 208 mor.gcrus male oiii. A (iii. 11) 210 (iv. 2) 209 tacere [te] A, uitde sermoni huius Ritscld quouis Xystilis //fl/. xittilis P: xytilis (xittilis?) yi

nimisfui^

P P

PSEVDOLVS
8vvaiJ.iv
si

I. ii

domi habent maxumam.

mihi non iam huc culleis

oleum deportatum erit, ipsam cuUeo ego cras faciam ut deportere in pergulam 215 ibi tibi adeo lectus dabitur ubi tu hau somnum capias, sed ubi usque ad languorem tenes
le
;

85

quo

se haec tendant

quae loquor.
tot

ain, excetra tu ?

quae
est
?

tibi

amicos

habes tam probe oleo


onustos,

num

quoipiam
sed

hodie tua tuorum opera conseruorum


aiit

220 nitidiusculum caput


unctiusculo
?

num

ipse ego

pulmento utor magis

oleum hau magni pendis, uino modo, reprehendam ego cuncta hercle una opera, nisi quidem tu haec omnia
scio, tu

te deuincis.

sine

225 tu

facis ecfecta quae loquor. autem quae pro capite argentum mihi iam iamque semper

95

numeras^
ea pacisci

modo

scis,

sed quod pacta es non scis soluere,

Phoenicium,

tibi

ego haec loquor, deUciae

summatum
uirum
:

nisi

hodie mi ex fundis tuorum amicorum

omne huc penus


adfertur,
100
]. 1

cras

Phoenicium poeniceo corio inuises pergulam.

C.\LiDORVs
230

PsEVDOLVs

.\

o
Ps.

iii

C.\LL Pseudole, non audis quae hic loquitiir?


audio, ere,
211

equidem atque animum aduorto.

217 213 evit oin. excetra 218 ain] en P displicet fort. ain ain) vel cxtia vcrsuiii vcl iii fnw v. 224 collocand. 220 honestos.^i hodieetuaP (/i/o hodi&ua?) 219 cupiam P nitidissimum P 222 deungis Acidalitis 223 rependam Aiigelitts ego cuncta hercle P ego hercle ego cuncta A hercle ego cuncta Useney n. q. hodie tu omnia Facis scelesta haec ut uerum loquor P 227 haec ego P 225 se.per A sepe P inuisus A A 230 mtlln 229 phoenici phoenicio P audi cere P con: D) novascaena A
u4
i'/.v

domo

212 huic cullius

quose

(iti

quosum, quorsum)

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
amicam
hic

Cali. quid mihi es auctor huic ut mittam, ne

Ps. nihil curassis, liquido es

animo

ego

meam prostituat ? pro me et pro te


curabo.

iam diu ego huic bene

et hic

mihi uolumiis et amicitia est


antiqua

mittam hodie huic suo die nataU malam rem


Cali. quid opust
at
?

magnam
?

et

maturam.
Ps. Ps.

potin aliam
!

rem

ut cures

Cali. 235

bat

Cali. crucior.
possis.

Ps. cor dura.

Cali. non

possum.

Ps. fac

Cali.

quonam

uin?

cere pacto possim animum


Ps. in

rem quod

sit

praeuortaris

quam

in re

aduorsa animo
auscultes.

Cali. nugae istaec sunt

non iucundumst

nisi

amans

facit 238

stulte.

Ps. pergin?

10

Cali. o Pseudole mi, sine sim


mitte

nihili,

me

sis.

Ps. (sino

:)

sine

Cali. mane, mane, iam ut uoles

modo ego abeam. med esse ita ero.


;

239^

240

Ps.
-so:

nunc
i

tu sapis.

Ba.

it

dies

ego mihi cesquin reuocas?

240*

prae, puere.

Cali. heus,
?

abit.

15

Ps. quid properas

placide.

Cali. at priu'

quam
abeat.
?

241*

Ba. quid hoc, malum, tani placide


Ps. hodie nate, heus, hodie
nate, tibi

is,

puere

242

ego dico, heus, hodie


nate,

redi et respice

ad

nos.

tametsi occupatu's,

234 m. ego 233 mihi hic A 232 nihil] bene P {': pro ne) 2:^5-61 cieesi A 236 (z/'.v /)/-o natali ego natalio hodie y^ 237 quam pacto possim uincere rof/.: /m/. 5/)f/i^r/ P5.vinceZ.rc1 coei. 239* ir/ Ussiiig qua cod. (vii. ^) 239 oho vcl o o 240* tum 240 ita ergo cod. (corr. B'-) sino add. Rilschl mitt' 241" 241 ahit Bo//it' abiit ro</ ^/. r. abit) cod. (corr. B-) {vii. 4.) placide Quod B 242 quod hoc mahim ror/. quid mn\um Riisc/il

is

Cauuiariiis

placidis cod.

\i.

7,

p. io8j

PSEVDOLVS
245

I.

iii

moramur.
molestam
fuit.

mane,
optulit

em

conloqui qui uolunt

te.

Ba. quid hoc est?


?

qiiis est

qui riidram mi occupato 20

Ps. qui tibi sospitalis


fuit
:

Ba. mortuost qui

qui

sit

ussust.

Ps. nimi' superbe.

Ba. nimi' molestus.

Cali. reprehende
i

250

hominem, adsequere. Ba. puere. occedamus hac obuiam. Ba, luppiter te perdat, quisquis es. Ps. te uolo. Ba. hau uos ego
Ps.

25

ambos.
uorte nac puere,
te."

Ps.

non Hcet conloqui te?


sin

Ba. at mi non lubet.

Ps.

tuamst quippiam in

Ba. licetne, opsecro, bitere an non


255 manta.

licet ?

Ps.

rem ? uah
!

Ba. omitte.

Cali. BaUio, audi.

Ba. surdu'

sum
30

profecto inanilogistae.

Cali. dedi

dum

fuit.

Ba. non peto quod dedisti. Ba. ducito quando habebis.


malis perdidi modis
!

Cali. dabo quando


Cali. eheu,

erit.

quam ego
et

quod
260
Ps.

uerba re nunc

Ba. mortua rem actam agis. nosce saltem hunc quis est. Ba. iam diu
tibi

detuH

quod dedi
;

facis

stultus cs,

35

scio

qui

fuit

nunc quis

est ipsus (se) sciat.

ambula

tu.

Ps. potin ut semel

modo,
?

Ballio,

huc cum lucro

respicias

265 Ba. respiciam istoc pretio


245

nam

si

sacruficeni

summo

loui

em

Useiier

est

(e~i

cod. {vix Plantiititin)

CD'-) 247 quid cod. 250 occedamiis, c/. Ffstiis 181


at cod.
cf.

sospitali cod.
:

accedamus

cud.

perdat, quisqui's. trai. Ba. at uds (nolo) cgo amb6s Kocli 252 te puere cod. uiuere cod., vix MtieUer (an) non Scltoell 254 bitere Lip.iiiis recte profectoj Cali. proh Goets inclins 255 surdu' sum displicet magis cod. inanilogista es Ital. 260 agis Ital. fort. oro) quis Canterariiis qui codd. est 262 accedit 261 dius cod. estis ipsus jorr. B'-j ipsus se scripsi sit ipse 264 hunc
Poeit. isss")
: : :

ad

uolunte cod. {corr. 249 vel molestu's 251 h&\i sciipsi Ps. te uolo (ego).

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
loci

40 atque in
si lucri

manibus exta teneam ut poriciam, interea

quid detur, potius rem diuinam deseram.

45

non potest pietati opsisti huic, utut res ceterae. Ps. deos quidem quos maxume aequom est metuere, eos minimi facit. Ba. compellabo. salue multum, serue Athenis pessume. 270 Ps. di te deaeque ament uel huiius arbitratu uel meo, uel, si dignu's alio pacto, neque ament nec faciant bene.
Ba.

d
50

quid

agitur,

Calidore?

Cali.

amatur atque egetur


acriter.

famiHam alere possim misericordia. Ps. heia scimus nos quidem te quaHs sis ne praedices. sed scin quid nos uohnnus ? Ba. pol ego propemodum
Ba. misereat,
I

si

275
ut

male
Ps. et id et hoc

sit

mihi.

quod

te

reuocamus.

quaeso animum aduorte.

Ba. audio.

atque in pauca, ut occupatus nunc sum, confer quid ueHs.

quia
55

hunc pudet, quod tibi promisit quaque id promisit die, tibi minas uiginti pro amica etiam non dedit. 280 Ba. nimio id quod pudet faciUus fertur quam illud quod
Ps.
piget.

non dedisse

istunc pudet
:

me

quia non accepi piget.

Ps. at dabit, parabit

aUquot hos dies manta modo.

nam
Ba.

id hic metuit

ne illam uendas ob simultatem suam.

fuit occasio, si uellet,

iam pridem argentum ut


Ba.
si

daret.

285

60 Cali.

quid

si

non

habui?

amabas,

inuenires

mutuom,
267 destram P \T piv E; Aen. i, 378 269 quos

268 potes
schol. Vefg.
:

P A

ut res sunt

schol.

quod P,

et

11.

I.

271

amente

A A

huiius] i^h^olus (/. c. hoius) 274 po(ss)em 276 prope modo (modu B-) P 277 reuocamus] rogitaui aduortite -(4 quaque] quam279 hunc] hun (hu?) P quam (pro quaq., t.e. quaque ?) P 282 dedissetis tum p. P 283 aliquos Mneller (A vtcert.) aliquid Dousa 284 hic it (id) 285 pridet (di pridet B) P (corr. Z>-) 286 habuit A si amabas] iam abas P tuum P
:

P (con: B-)

PSEVDOLVS
ad danistam deuenires, adderes faenusculum,
surruperes
patri.

T.

iii

Ps.

surruperet hic patri, audacissume


recte
mon.stres.
B.\.

non periclumst ne quid

non

leno-

niumst.

290 Cali. egon patri surrupcre possim quicquam, tam cauto seni

atque adeo,

si

facere possem, pietas prohibet.

Ba. audio.

6^

pietatem ergo istam amplexator noctu pro Phoenicio.

sed

quom

pietatem

(te)

amori uideo tuo praeuortere,


?

omnes (homines)
295

tibi
?

patres sunt
Cai.i.

mutuom argentum
Ps. heus
tu,

quin

nuUus est tibi quem roges nomen quoque iam interiit


'

mutuom.'
sati'

postquam hercle

isti

a mensa surgunt

poti 70
uiri,

suom repetunt, alienum reddunt nato nemini, omnes cautiores sunt ne credant alteri. Cali. nimi' niiser sum, nunimum nusquam reperire
qui
postilla

argenti

queo
300
ita

miser

et

amore pereo

et inopia argentaria.
:

Ba.

eme

die caeca herclt; oliuom, id uendito oculata die


fieri

7.^

iam hercle uel ducentae


Cali. perii
!

possunt praesentes minae.


perdit quinauicenaria.
:

annorum

lex

me

metuont credere omnes.


305 Ps. credere

Ba. eadem est mihi lex

metuo
fuerit

credere.

autem

eho an paenitet

te

quanto hic

usui
:

288 surruperis A surripuisses P Ba. audacissume adverb.) ut vid. 291 possim C{A incert.) 290 [quam] tam P [corr. B-) scilicet scriba, oiiiissioiie vv. 292 post 296 A 292-5 animadvcrsfi, siipphre decrevit, iiio.v ab iiicepto destitit 293-5 "'" -^^ 293 pietatem te Miicllcr pietatc cod. ? /. c. pTetatem) 294 homines add. Bentley Ital. metuum cod. quin <\\i\cod. versinii 295

'

danistas adulcsceiitem leno relcgarit, coniecit Kiesslitig 5/ in audio desiit, oiiiissio in propter homocotel. facta cst 296 saturi [pru sat uiri p. [om. uiri 298 postilla omnes] ab alienis nec reddant que oc 299 miser sum] miserum {corr. B-) uenito yi 301 eme] (emi to fof/. Frs// 178 302
intercidisse, qtio
;

ad

est

possunt fie>i) A A 305 huic

303 annortum

perdet

304 mihi

I. iii

T.

MACCI PLAVTI

80 Ba.

quisquam amator nisi qui perpetuat data; quando nil sit, simul amare desinat. Cali. nilne te miseret ? Ba. inanis cedis, dicta non sonant. Ps. eho an iam atque ego te uiuom saluomque uellem.

non

est iustus
:

det, det

usque

mortuost
Ba. utut
estj

?
:

mihi quidem profecto

cum

istis dictis

mortuost

310

85 ilico uixit amator, ubi lenoni supplicat.

accedito querimonia \J semper tu ad me cum argentata nam istuc quod nunc lamentare, non esse argentum tibi,

apud nouercam

querere.

Ps.

eho an

umquam
te

tu

huius

nupsisti patri ?

Ba. di meliora faxint


90

Ps.

face

quod

rogamus, Ballio,

315

mea
Ba,

fide, si isti

formidas credere.
Ps. qur

ego in hoc triduo


tibi.

aut terra aut mari aUcunde euoluam id argentum


tibi

ego credam?

non?

Ba. quia pol qua

opera credam

tibi

una opera alligem fugitiuam canem agninis lactibus. Cali. sicine mihi aps te bene merenti male refertur
95 Ba. quid nunc uis
?

gratia ? 320

Cali. ut opperiare hos sex dies aU-

quos

modo
Ba.
es.
!

ne illam uendas neu

me

perdas

hominem amantem.
animo bono

uel sex menses opperibor.

Cali. eugae,

homo

lepidissume
?

Ba.

immo

uein etiam te faciam ex laeto laetantem magis


?

Cali. quid iam

Ba. quia enim non uenalem iam habeo 325

Phoenicium.
ico Cali.

nonhabes?

Ba. non hercle uero.

Cali. Pseudole,
1

accerse hostias,

quicquam A 307 det det] detque 306 iuslus] usu (-ui) Ital. 311 supcedesP (/.<'. -is?) 308 te] temet P {i. e. te mei?) 313 istunc ^ plicat] placet P 312 quom P (/01 iiia aii/iqi/n) 316 clametare P 315 di melius faciant Ps. fac hoc quod P id] in .<4 318 w/ istic 317 aliquonde ^ (/o;7;/rt rt////^rt) 321 aliquos] saltem operas P quor .^ 319 tactibus ^ iam] 325 quid iam] quidam (quidum ?) A 323 fuge A accersi om. P yc/. 330) i] ei ^ am 326 o pseudole P

(arc-)

P {\pro accerse

i)

PSEVDOLVS

Hi

uictumas, lanios, ut ego huic sacruficem summo loui nam hic mihi nunc est multo potior luppiter quam luppiter.

Ba. nolo uictumas

agninis
?
1

me

extis placari uolo.

330 Cali. propera, quid stas

accerse agnos.

audin quid

ait
?

luppiter
Ps.

iam hic ero

uerum

extra portam

mi etiam currendumst
prius.

105

Cali. quid eo?

Ps. lanios inde

accersam duo cum tintinnabuhs,

eadem duo
335 Ba.
i

greges uirgarum inde

ulmearum adegero,

ut hodie ad htationem huic suppetat satias loui.


in

malam crucem

Ps.

istuc ibit luppiter lenonius.

Ba. ex tua re est ut ego emoriar.

Ps.

quidum?

Ba. ego 110


tibi

dicam
quia edepol,
ex tua re non

dum

ego uiuos uiuam,


ego emoriar.
Ps.

numquam
quidum
?

eris

frugi

bonae.
est ut

Ba.

sic,

quia
si

ego emortuos sim, Athenis

te sit

nemo

nequior.

340 Cali. dic mihi, opsecro hercle, uerum serio hoc quod te
rogo,

non habes uenalem amicam tu meam Phoenicium ? Ba. non edepol habeo profecto, nam iam pridem uendidi. Ba. sine ornamentis, cuni intestinis Cali. quo modo?
omnibus.
Cali.

11.=;

meam
uiginti

tu

amicam
?

uendidisti?

Ba. uaHde, uiginti


minis.

345 Cali.

minis

Ba. utrum

uis,

uel

quater

quinis
minis,

queam P vel huic 328 potius 327 laniosus tego P {c/. 326) om. 330 i] c\ i) 329 uictumis A istic 336 [non] est P {cf. v. 338) 335 ve/ In' (/. e. isne) m. {ifti P) 338 ex tua re ut ego emoriar non est e re {vix pro vere) A, vi.x cou/lat. ex illa vcrsioue qiiae siipra est et altera ut ego emoriar non est nequor P (for^. D) e re tua quidum ? sic, quia 339 mortuus v^ pro rogem Seyffeii) (rogem corr. D) 343 340 rogo [est] \^ quom i. A yantiqua foriua) 18 Pt.AVT, II

(vii.

'

T. iii

T.

MACCI rLAYTI
iam quindecim habeo minas.
?

120 militi

Macedonio,

ct

Cali. quid ego ex te audi6

Ba.

amicam tuam

esse factam

argenteam.
Cali. qur id ausu's facere?

Ba. lubuit,

mea

fuit.

Cali.

eho, Pseudole,
i

gladium adfer.
quin
tu

Ps. quid opus gladio

Cali. qui hunc

occidam
Ps.

atque me.
fames iam 350
occiderit.
peiiuris-

ted

occidis

potius?

nam hunc

125 Cali. quid

ais,

quantum

terra

tetigit

hominum
mihi
?

sumc ?
iurauistin te illam nulU

uenditurum

nisi

Ba.

fateor.

Cali.

nemp' conceptis uerbis?

Ba.

etiam

consutis quoque.

Cali. peiiurauisti, sceleste.

Ba. at argentum intro condidi.

ego scelestus nunc argentum promere po^ti^s sum


130 tu qui pius, istoc es genere gnatus,

domo

355

Cali. Pseudole, adsiste

non habes. altrim secus atque onera hunc maledictis.

nummum

Ps. Hcet.

numquam

ad praetorem aeque cursim curram, ut emittar


nianu.
Ps.

Cali. ingere mala muha.

iam ego

te differam dictis

meis.

inpudice.

Ba.

itast.

Cali. sceleste.

Ba. dicis uera.

Ps. 360

uerbero.
135 Ba. quippini?

Cali. bustirape.

Ba. certo.

Ps. furcifer.

Ba. factum optume.


348 eho Pseudole coiitimiat Ballioni 346 habeo <ab eo) Brix hoc {pro honc ?) A foii. opust Ritschl 349 ei codd. terram tetigit qui <ego> hunc 351 tegit (pro tetegit ?) P Geppert, Longivorth {Class. Rcv. 13, 272) 353 consulis P (L pro 356 pius sistoc T) 355 possum codd., scd promere suspectiint vcl piu's (om. es) P Qpro pius es, istoc) 357 adsistera trinse360 358 atque c. c. hte mittar manus P cus P (corr. in D) factam P {apro u) 361 certe P dices P (/. e. -is ?)

;!

PSEVDOLVS
,

I.

iii

Cali. sociofraude.

Ba. sunt

nica

istaec.

Ps.

parricida.
tu.

Ba. perge
Cali. sacrilege.
Ba. fateor.
Ps. peiiure.

Ba. uetera uaticinamini.

Cali. legerupa.

Ba. ualide.

Ps.

permities adulescentum.

Ba. acerrume.
365 Cai.i.
fur.

Ba.

babae
Cat.i.

Ps.

fugitiue.

Ba.

bombax

Cali. fraus populi.


Ps. fraudulente.

Ba. planissume.
Cali. caenum. i^o
!

inpure.

Ps. leno.

Ba. cantores probos


Cali. uerberauisti patrem atque matrem.

Ba. atque occidi

quoque
potius
Ps.
in

quam cibum praehiberem

num

peccaui quippiam

pertussum ingerimus dicta dolium, operam ludimus.


?

370 Ba. numquid aliud etiam uoltis dicere

Cali. ecquid te

pudet
Ba. ten amatorem
esse

inuentum inanem quasi cassam

145

nucem ?
uerum quamquam multa malaque
nisi

[in

me] dicta

dixistis mihi,

mihi hodie

attulerit miles

quinque quas debet minas,


ei

sicut

haec est praestituta

summa
si

argento dies,

375

si

id

non

adfert,

posse opinor facere


Ba.
tu

me

ofificium

Cali. quid id est?

argentum
operae

attuleris,

meum. cum

illo 150
: ^

perdidero fidem

hoc

meum

est

ofificium.

ego,

si

sit,

plus

tecum
loquar

mea ec ista (ec e niarg. aitt sitperscr.) 362 sociufraude A 366 leno Calidoro continnat 364 permittes A permilies ec quite p. P {pro ecquit te) 371 te 370 nunc quid alium P inuentum esse P 372 uerum q. m. mala quae in me dicta sed q. m. mala quae in me dicta dixistis mihi dixistis tamen A P: diias vcrsiones conflatas, uerum q. m. malaque dicta dixistis niihi et sed q. m. malaque in me dicta dixistis, tamen, crcdit Seyffert (Berl. mites P {T pro L") Phil. Jl^oc/i. 16. 284^ 373 hodie oin. P 375 id non adfert] is non aderit 374 summa ei] summae P perdime oin. P ?'f/opino 376 quom P antiqiia/orina) dcrim P 377 hoc oflficium meum est mihi opera si sit A
:

LS*

I. iii

T.

MACCI PLAVTI
me
tui misereri postulas.

sed sine argento frustra es qui

haec meast sententia, ut tu hinc porro quid agas consulas.


Cali.

iamne abis

Ba.

negoti

nunc sum plenus.

Ps. 380

paullo post magis.


155 illic

homo meus

est, nisi

omnes

di

me

atque homines

de.se-

runt.

exossabo ego iUum simuher itidem ut


nunc, Cahdore,
te

murenam

coquos.

mihi operam dare uolo.

Cali. ecquid

imperas
Ps.

hoc ego oppidum admoenire

ut hodie capiatur uolo


et 385

ad eam rem usust hominem astutum, doctum, cautum


160 qui imperata ecfecta reddat,

calHdum,

non qui
?

uigilans dormiat.
Ps.

Call cedo
nolo bis

mihi, quid es facturus

temperi ego faxo


scies.

iterari, sat sic

longae fiunt fabulae.


oras.

Call optumum atque aequissumum

Ps.

propera,
cito.

adduc hominem

Call
165 Ps.

pauci ex multis sunt amici, homini certi qui sient.


istuc.

390

ego scio

ergo utrumque

tibi

nunc dilectum para

ex multis,[atque exquirejexinis paucis

Call iam

hic faxo aderit.

Ps.

potin ut abeas

unum quicertust cedo. ? tibi moram


chctis creas.

iv

PSEVDOLVS
Postquam
illic

hinc

abiit, tu astas solus,

Pseudole.
395

quid nunc acturu's, postquam eriU fiHo


miserere Spengel 378 es qui] est quod P 379 sententia consulas] postulas A {ex v. 378) meast A 382 simulter tesiatur Nonitis 170 similiter codd. sim. ego illum P quoquos (-qus) codd. 383 sed nunc calidore operam mihi te uolo dare P quid P', ecquid P- tit vid. 3B5 cauto et callido A scitum et callidum P cito] celeriter 387 est P 389 adhuc P qui certi P certe qui A vi.v recte A 390 multi A 391 istuc Ps. ergo utrimque P delectum istunce ego utrumque A iit vid. Ex multis exquire illis unum qui A 392 iit snpra A conflatne sunt dnae vcrsioncs Seyffcrt Berl. P/iil, IVocli. certus siet P aduerit A dicis pseudols P x6, 284^ A393 394 vcl abit
: :

'

'

PSEVDOLVS
ubi sunt ea?
certi consili

I.

iv

largitu's diclis dai:silis?

quoi neque paratast gutta

neque adeo argenti neque nunc quid faciam neque exordiri primum unde occipias habes
400

scio.

neque ad detexundam telam certos terminos.


sed quasi poeta, tabulas
quaerit
facit

quom

cepit sibi,

quod nusquam gentiumst, reperit tamen, illud ueri simile quod mendacium est,
:

10

405

nunc ego poeta fiam uiginti minas, quae nunc nusquam sunt gentium, inueniam tamen. atque ego me iam pridem huic daturum dixeram
tragulam in nostrum senem uerum is nescioquo pacto praesensit prius. sed comprimunda uox mihi atque oratiost erum eccum uideo huc Simonem una simul
et uolui inicere
;
|

15

410

cum

suo uicino Calliphone incedere.

ex hoc sepulcro uetere uiginti minas

ecfodiam ego hodie quas

dem

eriH fiHo.

ao

nunc huc concedam unde horum sermonem legam.

Sl.MO
415

PSEVDOLVS
si

CaLLIPHO
de amatoribus

SiMO. Si de damnoseis aut


dictator
fiat

nunc Athenis

Atticis,

nemo
ita

anteueniat fiHo, credo,

meo

nunc per urbem solus sermoni omnibust,


uelle

eum
420

amicam Hberare

et

quaerere

argentum ad eam rem.


gutta

hoc aHi mihi renuntiant

neque parata 397 qui P ' pro quoi) -umst) quicquain A 398 dcl. Uisiiitr 402 nusquam si (/.<'. st) .cf. Scyffcit {Bcrl. Pliil. IVoc/t. i6, 284) gentium P (c/. ad Mrrc. 330) recerit A 404 minae P. fort. rcctc 406-8 cicdi Ladeivig 406 405 nusquam nunc P tragolam x4 huic iam pridem me P incipere P 407 at P oratio P {cf. ad MerC 408 praesentis .(4 409 conprimendast 411 quom 410 uideo (ipsum) Bf7c/i yb;Y. uideo (ego) 330) {antiqua forind) 414 unde] ut P 415 aut si] aut P 417 antecedat P 418 sermone (vix rccte) est omnibus P [cf. ad Merc, 330') 420 ali A
:

396 largius A P nec paratust

(/. e.

1.

T.

MACCI PLAVTI
et

atque id iam pridem sensi


sed dissimulabam.
occisa est haec res,
lo

subolebat mihi,

iam ille felat filius. haeret hoc negotium.


Ps.

quo

in

commeatum
:

uolui

argentarium
uia.

proficisci, ibi

nunc oppido opsaeptast

4^5

praesensit

nihil est

praedae praedatoribus.

si

Call. homines qui gestant quique auscultant crimina, meo arbitratu liceat, omnes pendeant,

15

gestores linguis, auditores auribus.

nam

istaec

quae

tibi

renuntiantur, fiUum

43

te uelle

amantem argento circumducere,


an istaec dicta
sint

fors fuat

mendacia

20

nunc mos est, maxume, quid mirum fecit? quid nouom, adulescens homo Ps. lepidum senem 435 si amat, si amicam liberat ? Call. at enim nequiquam SiMO. uetu' nolo faciat.
sed
si

sint ea uera, ut

neuis;
uel tu ne faceres tale in adulescentia.

probum patrem
25

esse oportet qui

gnatum suom
44

esse probiorem

quam

ipsus fuerit postulet.

nam

tu

quod damni
si

et

quod

fecisti flagiti

populo uiritim potuit


idne tu mirare,
Ps.

dispertirier.

patrissat filius ?

Zev, (Zer)

quam

pauei estis homines

commodi! em,

30

illic

est pater

patrem esse ut aequomst


subolet
cod.

filio.

421 id] hoc


ut vid.)
illi

P
felat

422

oiii.
:

{propter Jioniocotcl.

{vi.v ille)

cod.

quo
istae

in]

quin

uolueram

Eitsclil

433 sed si ea uera sunt confusae sttiit iii cocld. diiae veystoiies (sed si ea uera sunt (sint?) quae (ut?) tibi renuntiant c^ sed si sint ea uera, ut nunc mos est, maxume) aut vana lcctio tibi renuntiant {f>ro rnos est, maxume) in niarginc e.xemplaris steterat unde

432 forsitan ea tibi d. niaxume [tibi renuntiant] A

foetet Loeive 425 uia] ula

424 430

aiit

dcscriptus cst

434 quod noum

436

at

nequi at enim
mirari

quam

(an vcra antiqiia

locittio])

enim nequiquam] 442 vcl idn'


444 pater
oni.

P
i)

443 Ztv addidi

commodem

(iii.

PSEVDOT.VS
445
Si.MO.

I.

quis hio l(j(|uitur?

nicus hic est quideni seruos

Pseudolus.
hic niihi corrumpit fiUuni, sc(jlerum caput

hic dux, hic

illist

paedagogus, hunc ego


Cai.t..

(?upio excruciari.

iam

istaec insipientiast,

iram in propromptu gererc.


450

quanto

satius est

35

adire blandis ucrbis atque exquirere


sintne
illa

necne
in

sint

quae
re

tibi

renuntiant

bonus animus
Si.Mo.
tibi

mala

dimidiumst mali.

auscultabo.
tibi

Ps. itur

ad

te,

Pscudole.
40

orationem
455

para aduorsum senem.


ut

erum
si

saluto

primum,
quid

aequomst
?

postea

quid supcrfit uicinos impertio.


.salue.

SiMO.

agitur

Ps. statur

hic

ad hunc

modum.
SiMO. statum uide hominis, Callipho,

quam

basilicum
45

Call. bene confidenterque


460
Ps. decet innocentem qui

astitisse intellego.

sit

atque innoxium

seruom superbum essc apud eruni potissumum. Call. sunt quae te uolumus percontari, quae quasi
per nebulam nosmet scimus atque audiuimus.

SiMO. conficiet iam


465

te hic uerbis ut tu

censeas

./

50

non Pseudolum, sed Socratem tecum


Ps. itast,

loqui.

iam pridem

tu

me

spcrnis, sentio.

paruom
cupi'

esse

apud

te

mihi fidem ipse intellego.


:

me

esse
sis

nequam

tamen ero
quo

frugi bonae.
55

SiMO. fac
470

uociuas, Pseudole, aedis aurium,


uolo.

mea

ut migrare dicta possint


"i

est hicquideni Fhckcisen 445 quis] siquis P liv. 5, p. 62 446 scelerum cap,u",t hic corrupit m(ih' filium A 447 illest P 451 sint illa 449 (p)ro(pr)om'pt>i A promptu (proptu B) P negnes iniquae P sintne illa uera necne (/. e. necn'?) quae A 453 ad te] adie P 460 innoxius P et iit vid. A 458 quiam P corr. Botlie e.v Capt. v. 665 467 paruam P panmi A (c/. ad Capt. ^93) 470 quae A
i
:
:

I.

T.

MACCI PLAVTI
tam
etsi tibi

Ps. age loquere quiduis,

suscenseo.
?

SiMO. mihin domino seruos tu suscenses

Ps.

tam

tibi

mirum
60

id uidetur ?

Simo. hercle qui, ut tu praedicas,


te irato
;

cauendumst mihi aps

atque alio tu

modo

475 me uerberare atque ego te soleo cogitas. arbitror, iratum merito esse edepol Call. censes ? quid

quom apud
iratus
sit
:

te

paruomst

ei fides.

Simo. iam

sic

sino

ego ne quid noceat cauero.


ais ?

65

sed quid

quid hoc quod

te

rogo

Ps.

si

quid uis
roga.

quod scibo Delphis


Simo. aduorte ergo

tibi

responsum

dicito.

480

animum

et fac si5

promissi memor.

quid

ais ?

ecquam

scis

fiUum tibicinam
Simo. Hberare

meumamare?
70

Ps. valydp.

quam

uelit?

Ps.

Kol TovTo val ydp.

SiMO. ecquas uiginti minas


485
? ?

-X

per sycophantiam atque per doctos dolos Ps. aps ted ego auferam paritas ut a me aiiferas ?

SiMa
75

ita,

quas

meo gnato

des, qui

amicam hberet

fatere, dic Kal tovto vai

Ps.

Ka\ tovto vai

Call.
celata

fatetur.

Simo. dixin, CaUipho,

dudum

tibi ?
ilico,

Call. memini.

SiMO. qur haec, tu ubi resciuisti


?

49

me

sunt

qur non resciui

Ps. eloquar.

quia nolebam ex

me morem

progigni

erum
80

ut (suo') seruos criminaret

malum, apud erum.


in

SiMO. iuberes hunc praecipitem


tam] iam 472 mihi A 477 parum ste fides

pistrinum

trahi.

P
cod.

473
{cf.

id oiit.

477*551 dccst

sine Bri.x 479 si z;/.v siquid 481 auorte dcl. Fleckeisen yliythmo consnleus, fort. recte 483 voX ^ap Bentley nae gar c. a. et faxis promissis memor cod.
:
:

ad 467)

484 cetuton kaito itone gras (gars F^^) cod. 486 a 485 ((/ 5^7) 'f^- Ritschl corr. Bentley (iv. 3, p. 61) constitcns te cod. 487 auf. a me Cauierarii/s rhythtno oin. F^^ ' 488 fateri di chaytoyna Ps. meo gnato Ital. ame cognato cod.

[mea

est]

cod.

chaitoyionai cod.

corr.

490

quor

cod.

Bothc, qtn tamcit omnia gracca Pscttdolo tnbiiit 492 pi-egigni (que gigni B) cod. corr. Scntigcr
:

493 Erilem Goct:. iuberen Bothc

suos add. Mtiellcr

criminarit

19

;;

PSEVDOLVS
495

I.

Call. numquid, Simo, peccatum est?


Ps. desiste, recte ego

Simo.

immo

maxume.

meam rem

sapio, Callipho

peccata

mea

sunt.

animum aduorte nunciam


nati

quapropter

te

texpertem amoris

habuerim

:t

pistrinum in

500

SiMO. non a

mundo scibam, si id me scibas pistrinum


Ps.

faxem, mihi.
in

85

mundo
Si.mo.

tibi,

quom

ea mussitabas?

scibam.

quin dic?

tumst mihi
Ps. quia iUud

malum

aderat, istuc aberat longius

illud erat praesens, huic erant dieculae.

SiMO. quidnuncagetis?
505

nam hincquidemamenonpotest
iam edicam omnibus.
supplicabo,

90

argentum
Ps.

auferri, qui praesertira senserim.

ne quisquam credat
tu (uiuos) uiues. tu

nummum

numquamedepol quoiquam

dumquidem
Ps. 95

mi hercle argentum
Simo. tu a

dabis,

aps te equidem sumam.

me sumes ?

strenue.

510

SiMO. e.xcludito mi hercle oculum,

si

dedero.

Ps. dabis.
scio,

iam dico ut a
si

me

caueas.
et

Call. certe edepol


facinus feceris.
apstuleris?

apstuleris,

mirum
Simo.
si

magnum

Ps. faciam.

non

Ps. uirgis caedito.


tibi
icc

sed quid
515
te

si

apstulero?

SiMO. do louem testem

aetatem inpune habiturum.

Ps. facito ut memineris.

Slmo. egon ut cauere nequeam, quoi praedicitur?


Ps. praedico ut caueas.
:

dico,

inquam, ut caueas. caue.

trai. Bothe 497 peccataii ea 495 peccatum esl Simo cod. sunt ? Bothe 498 nati amoris te expertem Bothc nati expertem amoris te (?) Leo: fort. nati dclend. ttt glossa 499 in mundo si dixem Ritschl inmundum cod. tcstaliir Charisiitszoi [cf. v. 500) ciuia sciebam in (mi Gocts) pistrinum in mundo fore cod. Charisii jicgkgciis citatio, iit vid.) 501 quin Ritschl cur non cod. (v. 1) 503 erant 503 quia illud Acidaliits qui aliud cod. vi.v quia ali-d tv.v hcnulc 510 s,o8 uiuos add. Ritschl Pylades eTdiicod. Psciidolo contiiiiiat c. c. s. exlidito Ritschl 51 r Cali..] Simo. Itnl. 516 pracdicitur Ital. 516 J>ost 517 cullocat Biig^c Scvffcrt
:

praeditur tud.

I.

T.

MACCI PLAVTI
seruat fidem

em
105

istis

mihi tu hodie manibus argentum dabis.


si
!

Call. edepol mortalem graphicum,


Ps. seruitum tibi

me

abducito, ni fecero.
dicis.

520
meu's.

SiMO. bene atque amice


Ps. uin etiam

nam nunc non


?

dicam quod uos magi' miremini

Call. studeo hcrcle audire,


iio

nam

ted ausculto lubens.


523

nam sati' hibenter te ausculto loqui.] quam istam pugnam pugnabo, cgo etiam prius dabo aham pugnam claram et commemorabilem. SiMO. quam pugnam ? Ps. em ab hoc lenone uicino tuo
[Slmo. agedum,
Ps.
priu'

525

per sycophantiam atquc per doctos dolos


115

tibicinam illam tuo' ciuam gnatus deperit,

ea circumducam lepide lenonem.


Ps.

Simo. quid est?

ecfectum hoc hodie reddam utrumque ad uesperum. 530

^
120

SiMO. siquidem istaec opera, ut praedicas, perfeceris,


uirtute regi
|

Agathoch

antecesseris.

sed

si

non

quin

te in

numquid caussaest ihco Ps. non unum diem, pistrinum condam ?


faxis,

uerum hercle
tua uoluntate
125

in

omnis quantumst

sed

si

ecfecero,

535

dabin mi argentum quod


?

dem lenoni ihco Call. ius bonum orat Pseudolus


at

'dabo' inque.
quid

Simo.

cnim

scin quid mihi in

men-

tem uenit?
si

hisce inter se consenserunt, CaUipho^

aut de compecto faciunt consutis doUs, qui

540
quis

me

targento circumuortant ?t

Ps.

me

au-

dacior
518 tn Piiis ut cucl. non meu"s? iiitcirogativc
:

521 Call. Bof/if


.

nam meust
523''

cod.

noa meu's Ritsclil ^vcl 522 vei mage 523


'

studie cod.

auscultu cod.

Plant^

p.

182

526

em**

emabe
:

i5,

a Plaiito abiiidicat Abraliaiii eme ab PCD^ ^Qd^ nt yi({_


et

Siiid.

529

lepidele noniem cod. 532 virtute (tu) Ritsclil

lenonem,
rei cod.

quidem Effectum

Acidaliits

529)

vi.v

Agathocoli (-culi)
:

[quideni] diem [modo]

541 arg.] aere Seyffcit

regi (ipsi) MiteUcr {Rliciii. Miis. 54, 534 n. u. 533 causa est cod. con: Ritscli/ (\n diem>, BotlicCw. i.p. 61) cod. -atior) F/cc/cciscn auditior pio interuortant

'

I.

PSEVDOLVS
sit, si

istuc facinus

audeam

si

sumu' compecti seu consilium


si

immo sic, Simo umquam iniimus


:

130

aut
544*
545

de

istac re

quasi in libro
stilis

umquam quom scribuntur calamo

inter nos conuenimus,


litterae,

me totum usque
in
te

ulmeis conscribito.

Si.MO.

indice ludos nunciam.

Ps.

da

quando lubet. hunc diem operam^ Callipho, quacso mihi


ad aliud occupes negotium.
machinas.
;

135

ne quo
550
Ps. at

Call. quin rus ut irem ium heri constitueram.

nunc disturba quas

statuisti

Call. nunc non abire certum

est istac gratia

lubidost ludos tuos spectare, Pseudole.

140

hunc uidebo non dare argentum tibi quod dixit, potius quam id non fiat ego dabo.
et si

555

Slmo. nondemutabo.

Ps.

namque

edepol,

si

non

dabis,

clamore magno

et

multum

flagitabere.

agite amolimini hinc uos intro

nunciam
Ps. sed te uolo
dico.

145

ac meis uicissim date locum

fallaciis.

Call.
560

fiat,

geratur

mos

tibi.

domiusqueadesse. Call. quintibi hancoperam


Slmo. at ego ad forum
suspicio est mi
ibo.

ium hic

ero.

Ps.
tum

acturedi.

nunc uos

suspicarier,

150

me
565

idcirco haec tanta facinora promittere,

qui uos oblectem, hanc fabulam

dum

transigam,

neque sim facturus quod facturum dixeram.


542 audeam Pyhidcs
:

audcam

citiii

glossa

facere

uel

dicerc

in. ^43 conspecticorf. [de istac re] cod. {iiiargiiialis eiitendafio nd v. 544') 544 de ea re cod. sed c/. ad v. 543) conueniamus cod. 544*^ secl. Ussing cum iii libro Guietits {sed cf. Lindsay praef. iii Capt. p. 39) vi.x libro vi.x 1. conscr. 549 mecum statueram Loreiiz, ciii constitueram displicet [in] ludos A (iv. 3) 552 accedit A 554 dixi P 556 multo P\ multum P^ iit vid. 559 giratur A nios] nos P {coir. D) 560 quid A 561 ero] adero P 563 (his) prom. Ritsclil, itam facinora sitsfiecftim fort. (ero) prom. quin P 564 qui //(?/. quo A [if. Kieitifz de qiti local.' p. 551"^
:

(audeam facere 5, audeam dicere P^D)

T.

MACCI PLAVTI
atque etiani certum, quod
nihil
sciani,

non demutabo.
155

quo
nisi

id

sim facturus pacto

etiam

scio,

quia futurumst.

nam
aliquid

qui in scaenam prouenit,

nouo m6do nouom


si

inuentum adferre addecet locum illi qui queat, concedere aliquantisper hinc mi intro lubet,
id facere nequeat, det

570

160

dum
*

concenturio in corde sycophantias.


*

exibo,

non ero uobis morae


573^

tibicen uos interibi hic delectauerit.

ACTVS
II.
i

II

PS

VDOL VS

Pro luppiter, ut mihi quidquid ago lepide omnia prospere-

que eueniunt neque quod dubitem neque quod timeam meo in pectore 575
conditumst consilium.

nam

ea

stultitiast,

facinus

ut agas, ut eas
5

magni
ita

facias

magnum timido cordi credere nam omnes res perinde sunt nam ego in meo pectore prius
;

576-7

paraui copias,

duplicis, tripUcis dolos, perfidias, ut,

ubiquomque

hostibu' 580

congrediar

(maiorum
facile

meum

fretus uirtute dicam,

mea

industria et 581-2

malitia fraudulenta),
ut uincam, facile ut

spoliem meos perduellis

meis

perfidiis.

567 id ont. P 572 dum] ciim '//


lioiiiocoairli.
])

vid.

570 id om. A Nonius 1 1 (^A n.

det] et
/.)

P
573
oni.

571

iiiro

--

xibo

A
in

(sed

mox)
580

exibo Lco
ub.

,propier 573" interea { ra


Liim

B)
V.

P
3)

578 mLO ego


:

cum

P
A

firo

ubiquomquc?
fraudu-

581, 582 malorum mcorum


corr.

mea]
sp.

me P

lentia codd.

Bothe

583 lacilem ut

PSEVDOLVS
nunc inimicum ego hunc
585

II.

communem meum
:

atque uo-

strorum

Ballionem exballistabo lepide

date operam

omnium modo

10

58

S'"*

hoc ego oppidum admoeiiire ut hodie capiatur uolo.


atque hoc meas legiones adducam
post ad
;

si

hoc expugno

facilem hanc rem meis ciuibu' faciam,

oppidum hoc uetus continuo


et

meum

exercitum pro-

tinus
ind'

obducam

me

simul participes omnis meos praeda onerabo

atque opplebo,

590

metum et fugam perduellibus meis me ut eo sum genere gnatus magna me facinora


:

sciant natum. 15

decet ecficere

quae post mihi clara


sed hunc

et

diu clueant.

quem uideo

quis hic est qui oculis meis

obuiam

ignobilis obicitur?

lubet scire quid hic uenit

cum macchaera

et

huic

quam rem
insidias.

agat hinc

dabo

Harpax
594-5

Psevdolvs
demonstratae,

ii

Ha. Hi

loci

sunt atque hae regiones quae mi ab ero sunt

ut ego oculis rationem capio

quam mi
ille

ita

dixit eru'

meu'

miles,

septumas esse aedis a porta ubi

habitet leno- quoi iussit

symbolum me
certum qui
600 Ps.
600^
st

ferre et

hoc argentum.

nimis uelim
5

id

mihi faciat Ballio leno ubi hic habitat.

tace,

tace.

meus

hic

est

homo^

ni

omnes

di

atque

homines deserunt.
585^ [cf. 384) secl. Ritscld hoc die P 584 uostrum codcf. 586 si e. (pui. hoc)^ tr/adque a. ut hoc P f. [ego] hanc P 587 yb;Y. postid ad {niiap. ocionar.) mecum P proti [oiii. nus obducam) A 589 me [esse] ut P ignorabilis 592 vel sic distingue uideo ? P (v. I, p. 78 ueniat A (i. 9) ueHt 593 ufinit sciipsi de macchaera cf. Haiv. Stud. 9, 126 596-600 pauca servata A 596 qnom Goets cui^ssitP 597 habitat P 599 certum/or/. o>/;. ^ 600-600* {cf 381) secl. Reiz quid m. codd. \corr. Cj st] si P
: :

II. ii

T.

MACCI PLAVTI
nunc mi opus
illaec
est,

nouo noua
10

consilio
res

haec subito mi obiectast


;

6oi*

hoc praeuortar principio

omnia missa habeo quae


ante agere occepi.

iam pol ego hunc stratioticum nuntium aduenientem probe


percutiam.

Ha. ostium pultabo atque


Ps. quisquis es,

intus

euocabo aliquem
te facere

foras.
;

compendium ego
et

puhandi uolo

605

nam
15

ego precator

patronus foribus processi foras.

Ha. tune es Balho ? Ps. immo uero ego eius sum Subbahio. Ha. quid istuc uerbist ? Ps. condus, pronvus sum, procurator peni,

'

Ha. quasi te dicas atriensem. Ps. immo atriensi ego impero. Ha. quid tu, seruosne es an hber? Ps. nunc quidem etiam 610
seruio.

Ha.
20 Ps.

ita

uidere, et

non uidere dignus qui hber

sies.

non soles respicere te^, quom dicis iniuste alteri ? Ha. hunc hominem malum esse oportet. Ps. di me
mihi incus
est

ser-

uant atque amant,

nam haec
Ha. quid
Ps.

procudam ego hodie hinc muUos


dolos.

ilhc solus

secum loquitur?
illo

Ps. quid ais tu, adu- 615

lescens?

Ha. quidest?

esne tu an non es ab

miUti Macedonio,

25 seruos eiius qui

hinc a nobis est mercatus muherem,


ero lenoni quindecim dederat minas,

qui argenti

meo

quinque debet ?

Ha. sum.
?

aut uidisti aut conlocutu's

numquam

adueni

sed ubi tu me nouisti gentium nam equidem Athenas antidhac neque te uidi ante hunc diem umquam

620

ocuhs meis.
601 w/mihi {troch. dim^) putandi P ego om. A 610 quid] quin (iv. 2)
601* subito mihi haec

P
P

605

607 e
.<4

{yel e,

/.

c.

est, es) oballio

P
9)

w/seruo'n

612 dicas

(i.

te

614 dolos

616 615 secum solus P 618 me eri A ero meo P (militite B, milite P^^) athenis P 621 aduenij ueni A equidem] idem A
(in

bolos inuyi.

niiliti

620

PSEVDOLVS
.

II.

ii

Ps. quia uiderc indc csse

nam

olim

quom

abiit,

argento

.',o

haec dies
praestitutast,

quoad

referrct nobis,
P.s.

nequc

dum

rettulit.

624-5

Ha. immo Ha.


tibi

adest.

tun

attulisti ?

Ha. egomet.

Ps.
?

quid dubitas dare

ego

dem ?

P.s.

mihi hercle uero, qui res rationes-

que

eri

tBallionis curo, argentum accepto, expenso et quoi debet


datot.

Ha.
tibi

si

quidem hercle etiam suprcmi promptas thensauros


louis,

7,5

libellam argenti

numquam

credam.

Ps.

dum tu

sternuas,

630 res erit soluta.


Ps, uae tibi
!

Ha. uinctam potius


tu inuentu's uero

sic seruauero.

meam

qui furcilles fidem.

quasi mi

non sescenta tanta


alii ita

soli soleant credier.

Ha.
635 Ha.

potest ut

arbitrentur et ego ut ne
te uelle

credam

tibi.

40

Ps. quasi tu dicas

me

argento circumducere.

immo

uero quasi tu dicas quasique ego autem id suspicer.

sed quid est

tibi

nomen

Ps. seruos est huic lenoni Surus,

eum

esse

me

dicam.

Surus sum.

Ha. Surus
tuo'

Ps. id est

nomen
Ha. uerba multa facimus.
ut id
eru'
si

mihi.

domi

est^

quin pro- 45
uocas,
est

agam quod missus huc sum


uerum

Ps.

quidquid

nomen
tibi,

640

si

intus esset, euocarem.

si

dare uis mihi,

622 hic /-" 626 (/. c. tun ? attulistin ?) 624, 625 attulistin ego] hercle (v. 4") 627 /orf. coujlat. e.x duplici lectione (i) accepto et quoi debet dato, (2) accepto, expenso et dato vix Balli 560' expenso dcl. Botlie 628 promptes {cf. Tranius Most.

Acidalitis

strenuas
ahi] aui

A 629 dum 630 uinciam P sokis uerumeam A fro sohis, cotr.


ct foit.

tu

st.

Harpagi
ibi

tnbtiuitf

codd.
<

631 uale
uer.)

uero meam]

forcilles

ut ont.

635

id ottt.

633

637 mihi]

meum

639 quo

/-*

hic

q. e. n. tibi

Haipagi dat

Acidalitis, fort. recte

II. ii

T.
erit

MACCI PLAVTI
ipsi

magis

solutum quasi

dederis.

Ha.

at

enim
quid

sciu
est ?

reddere hoc, non perdere eru'


50 hoc, febrim tibi esse, quia

me

misit.

nam

certo scio

55

non Hcet hoc inicere ungulas. ego nisi ipsi Ballioni nummum credam nemini. res agitur apud iudicem. 645 Ps. at illic nunc negotiosust Ha. di bene uortant at ego quando eum esse censebo domi, tu epistulam hanc a me accipe atque ilH dato. rediero. nam istic sumbolust inter erum meum et tuom de muliere.
: !

Ps. scio

equidem

ut qui

argentum adferret atque expressam imaginem

_^ nam
,

650 suam huc ad nos, cum eo aiebat uelle mitti muherem. Ha. omnem rem hic quoque exemplum reliquit eiius.
tenes.

Ps. quid ego ni

teneam

Ha. dato

istunc

sumbolum
ilH.

ergo

Ps. Hcet.
te,

60 sed quid est tibi

nomen ?

Ha. Harpax.
quid

Ps. apage

Harpax, hau places

huc quidem hercle haud

ibis intro, ni
:

ap7ra|^ feceris.

Ha.

hostis uiuos rapere soleo ex acie

eo hoc

nomen mihi
Ps.
si

est.

655

Ps. pol te multo magis opinor uasa ahejia ex aedibus.

Ha. non
65

ita

est.

sed scin quid te oro, Sure?

sciam

dixeris.

Ha. ego deuortor extra portam huc in tabernam tertiam apud anum iUam doHarem, claudam, crassam, Chrysidem. Ps. quid nunc uis ? Ha. inde ut me arcessas, eru' tuos ubi 660
uenerit.

Ps. tuo arbitratu,

maxume.
Ps.
si

me

uolo curare.

Ha. nam ut lassus ueni de sane sapis et consiHum placet.


quam

uia,

641 quasi]
{vel missit)

quam

P
643 huc

642 me
i.

oni.

P
aibat

jussit
del.

nam] non

P A

649 ut
?'t7

Ritschl

qnom P \aiitiqua/o)'iiia, 650 huc suam iJo//i<' 654 audibis ergoistum simbolum ergo P(iv. 3) 656 muito mihi nomen A eo om. P
exscaedibus

652
facie ^i

^ P

655

vel

opino

reclaudam

P P v.

657
8)

ista

orem

{\.

9)

659 diobolia

662 nolo

II. ii

PSEVDOLVS
sed uide
sis

ne

in

quaeslione

sis

Ha. (juin ubi prandero, dabo


665 Ha. nuiiKiuid
uis ?

quando arcessam operam somno.


ut abeas.

mihi.
Ps. sane

70

censeo.
Ps.

dormilum
Ps.
eri',

Ha. abeo. atque audin, Harpage

iube

sis te operiri

beatus

si

consudaueris.

PsEVDo

LVs

ii-

Di inmortales, conseruauit me illic homo aduentu suo. suo uiatico redduxit me usque ex errore in uiam. namque ipsa Opportunitas non potuit mi opportunius
670 aducnire

-^

quam haec
allata

allatast

mi opportune

epistula.
:

nam haec

cornu copiaest, ubi inest quidquid uolo

hic doli, hic fallaciae

omnes, hic sunt sycophantiae^


filio.

hic argentum, hic amica amanti eriU

atque ego nunc


675

me

ut

glonosum faciam

et ^opi_pectore_:_

\^^ ^

quo modo quidque agerem,


iam
instituta,

ut lenoni surruperem mulier-

culam,
ornata cuncta in ordine, animo ut uolueram,
;

10

certa,

deformata habebam

sed profecto hoc

sic erit

centum doctum hominum consiHa sola haec deuincit dea, Fortuna. atque hoc uerum est proinde ut quisque Fortuna
:

utitur,

6S0

ita

praecellet atque exinde sapere

bene ubi

eum omnes dicimus. hominem catum accidisse, consiUum scimus quod

15

eum esse declaramus, stultum autem illum quoi uortit male. stulti hau scimus frustra ut simus, quom quod cupienter dari
671 copiast codd.

670 mi (mihi) op. n. p. op. P 672 doliri P (con: B-) Cauicraniis est (iv. 3^ 673 argentumst lenonis A c. P ii. 4) 675 quique P 678 certum ^ [ont. ormLia,) A Cm. 11) 681 quofd di^scimus ducimus ^ -it ^ 669 nam
i.
'
^

allatast]

cauata est

[suntj hic sunt

P P

/i

quoi

sc. Acidalitisfori. rccte

vi.x

quo
DT

P
A-\'T
TT

683 scimus codd.

disscTmus quid Lipsius

674 me g. f. ut 676 institutam 680 praeccllet w/ quid discimus P 682 declaratur A


:

\iisitata

fornia
A^f

II. iii

T.

MACCI PLAVTI
sit
;

petimus nobis, quasi quid in rem


perta mittimus

possimus noscere.
atque hoc euenit
6S5

dum

incerta petimus

29' in labore atque in dolore, ut mors obrepat interim.

sed iam

satis est
!

philosophatum.

nimi' diu et

longum loquor.
fuit

di inmortales

aurichalco contra non carum

meum
25

mendacium, hic modo quod subito commentus fui, nunc ego hac epistula quia lenonis me esse dixi. 690 tris deludam, erum et lenonem et qui hanc dedit mi epistulam.

eugae
uenit

quod cupiebam contigit eccum CaHdorus, ducit nescioquem secum simul.


!

par pari aliud autem

iv

Calidorvs
scis

Charinvs
sum
scis

Psevdolvs
elocutus

Cali. Dulcia atque amara apud te

omnia

amorem,

scis

laborem,
:

egestatem meam.

695

Ch. commemini omnia


Cali.

id tu

modo, me quid

uis facere, fac

sciam.

quom haec

tibi

aUa sum elocutus^ tuis


tu

scires si scist 696*

de symbolo.
5

Ch. omnia, inquam.


Cali. Pseudolus

modo

quid

me

facere uis fac ut 696''

sciam.

mi

ita

imperauit, ut

aHquem hominem
strenuom,

beneuolentem adducerem ad

se.

Ch. seruas imperium


probe
istic

nam

et

amicum

et

beneuolentem ducis. sed

Pseudokis
eiper?;?

nouo' mihist.

Cali.

nimium

est

mortaHs graphicus,

700

mihist.

685 hoc uenit 6gi ludam A,fort.


iintcrrogafive')

(i.

recte icf.
;

hoc pro hoce ad Ampli.


Ritschl
istinc
717")

ipropfer houioeotel.'')

sccl

699
;

686 repat itt vid. A 696"^ ont. A uix rem scis Leo fort. scire scis ? 700 nouus si mihi est P { pro
;

i. 7) arg.

i.

7")

nouust mihi est


plicet

cf.

ad

Palmer (Hermath.

9, 71),

graphicus] scitus (vpTiTris nant ianibus -errjf ante iambtini mihist dis-

PSEVDOLVS
is

II.

iv
lo

mihi haec sese ecfecturum dixit quae di\i

tibi.

Ps.

magnufice hominem compellabo.

Cali. quoia uox


resonat
?

Ps. io

io te, te, turanne, te, te ^go,

qui imperitas Pseudolo,

quaero quoi

ter trina triplicia, tribu'


tris

modis

tria

gaudia,

705 artibus tribu'

demeritas

dem

laetitias,

de tribus
;

705* fraude partas per mah'tiam, per


in libello

dolum

et fallacias

15

hoc opsignato ad
homost.

te attuli pauxillulo.
!

Cali.

illic

Ps. Ch. ut paratragoedat carnufex gradum confer

contra pariter, porge audacter ad salutem bracchium.

Cali. dic utrum


710 Ps.

Spemne an Salutem

te salutem,

Pseudole?
20

immo utrumque.

Ch. Vtrumque, salue. sed quid actumst? Ps. quid times?


Cali. 'adduxi' uolui
dicere.

Cali. attulihunc.

Ps. quid, attulisti ?

Ps. quis istic est?

Cali. Charinus.

Ps. eugae

iam xaptv
TrOLU).

TOVTO)

Ch. quin

tu

si

quid opust, mi audacter imperas?


nolo

Ps.

tam

gratia.

bene
715

sit tibi,

Charine.

tibi

molestos esse nos.


Ps. 25

Ch. uos molestos?


Cali. quid istuc est
?

nihil

molestumst mihi quidem.

tum
Ps. epistulam

igitur

mane.

modo

ha'nc intercepi
et

sumbolum.

702 sonat P, {pro sesse, aiitiqtta foyntaV) te te turanne 703 iote tete tiranne te rogo pseudole {corr. c.x sp-) A pseucorr. Leo {corr. tyr-") t'e e^go A ivi.v pro em tria") tria] me tria corr. Ital. doli P 704 per A fallaciam P 706 ad te] 705* [et] per d. 705 tris] ter hoc Ussing 708 proge audacter A por claudaciter abs te hoc bacchium A {CLpro GE) 709 an Sal.] ans matrem tutopoio 711 hinc 712 euge iam charytoi io irolcu P: eug graciam Piitvid.: A corr. Scaliger 713 si quid1 quicquid gratiast Prtm^s 715 u. m. mihi moles714 tibi />nM<; om^. P tum est quidem 'ii. 4) u. m. mihi ? m. mi id quidem Leo et {sine hanc modo Gttiettts mi) Pitts tum tu 716 modo oin. A 10*
701 sese] esse contra nietnim
:

P
:

!; :

11.

iv Cali.

T.

MACCI PLAVTI
?

sumbolum

quem sumbolum

Ps. qui a milite al-

30

latust modo. hunc ferebat et quinque argenti minas, tuam qui amicam hinc arcessebat, ei os subleui modo. Cali. quo modo ? Ps. horum caussa haec agitur specta- 720
eiius seruos qui

torum fabula
hi sciunt qui hic

adfuerunt
?

uobis post narrauero.

Cali. quid nunc agimus

Ps.

hberam hodie tuam amicam


amplexabere.

Cali. egone?

Ps.

tii

istic

ipsus,

inquam,

si

quidem hoc
uiuet caput
facie ?

si

modo

mihi

hominem

inuenietis propere.

Ch. qua
Ps.

malum,
725

35

calhdum, doctum, qui quando principium prehenderit,


porro sua uirtute teneat quid se facere oporteat

atque qui hic non uisitatus saepe

sit.

Ch.

si

seruos

est,

numquid

refert ?

Ch. posse opinor

immo muho mauolo quam hberum. me dare hominem tibi malum et doctum, modo
Ps.
7?)

40 qui a patre aduenit Carysto

necdum exit ex aedibus quoquam neque Athenas aduenit umquam ante hesternum
diem.

Ps.

bene

iuuas.

sed quinque inuentis opus est argenti minis


:

mutuis quas hodie reddam

nam

huius mihi debet pater.


Ps.

Ch. ego dabo, ne quaere ahunde.


45 etiam opust

hominem opportunum mihi


Ch. possum 735
a

chlamyde

et

machaera

et petaso.

me

dare.

aliatust modo est P(ii. 4) 718 cum {corr. C) accersabat A, 719 arcessabat vix recte ei os] eius A (i. 7) 720 fabule P 723 tu istic] tute ego P(/iw tute ergo) uiuit ..4 uiueP 724 propcre Ca/ic/oro c/at ttt vid. si] ut 727 a. eum qui non hic usitatus P 729 vel opino 730 ab hoc versii nsque ad fiiieui fahu/ae pracsto est T nam] nam unam P {ve/ exit aedibus unam {pro exiit aed. ?) 733 P\ nam P^)
'ji']

miWiian

-ie iiiccrt.

q. a.

minisP

{cf. v.

753^

'

PSEVDOLVS
Ps. di inmortales
!

II. iv

non Charinus

niihi

hic(]uidem, sed Copiast.

sed

iste

seruos ex Carysto qui hic adest ecquid sajMt


aHs.

Ch. hircum ab
ecquid
is

Ps.

manuleatam tunicam habere ho-

minem

addecet.
acidis-

homo
si

habet aceti
ut dulce

in

pectore

Ch. atque

sumi.

740 Ps. quid,

opu'

sit

promat indidem, ecquid habet ? Ch. rogas?

50

murrinam, passum, defrutum, mellam, mel quoiuismodi


quin in corde instruere
Ps.

eugepae

lepide,

quondam coepit pantopoHum. Charine, meo me ludo lamberas.


isti

sed quid
745 Ps.

nomen

esse

dicam ego

seruo

scitne in re

aduorsa uorsari

Ch. Simiae. ? Ch. turbo non aeque


citust.

55

Ps. ecquid argutust

Ch. malorum facinorum saepissume.

Ps. quid

Ps.

quom manufesto tenetur ? Ch. anguillast, elabitur. ecquid is homo scitust ? Ch. plebi scitum non est
scitius.

Ps. probus

homo

est,

ut praedicare te audio.

Ch. immo
si

scias,

60 750 ubi te aspexerit, narrabit ultro quid sese uelis, exornauero, hominem sed quid es acturus? Ps. dicam. libi
;

subditiuom

ego illum miHtis seruom uolo sumbolum hunc ferat lenoni cum quinque argenti minis, muHerem ab lenone abducat em tibi omnem fabulam
fieri
:

L^

736 mihi quidem est sed copia


<

P P
A
:

737

'sti

{pro

istic ')

738 aliis qui hic adest ecquid] hic qui aduenit quid (qui Bi decet 739 ecquid habetis (] pro a\\\s, anliqita foriiia
(

P
e.

2'.

habet

acidisLorenz 740 indidem] id est {pro idem) codd. Plinii sumum A, fort. recte habeat 741 N. H. 14. '93 qiii sicversuni citat quod si opus est modo A 742 hermopolium mellam" meUnam mell. P quouis P 744-815 dcest A 743 me meo P P pro thermopolium") 750 sese Caineraiius esse 748 scitius Cameraritts scitus cod.
is)

homo

P
'

equidem homo habet


:

corr.

cod.

{c/.

ad 70 [)

751 quid

D^

qui

el (quis

PCD)

^od. (vi

i)

II.

iv

T.

MACCI PLAVTI
faciat ipsi dixero.
?

65 ceterum

quo quidque pacto

755
orna-

Cali. quid nunc igitur stamus

Ps.

hominem cum

mentis omnibus

exornatum adducite ad
sed properate.

me iam ad
iUi

tarpezitam Aeschinum.

Cali. prius

erimus

quam

tu.

Ps.

abite

ergo ocius.

70

quidquid incerti mi in animo prius aut ambiguom fuit, nunc h'quet, nunc defaecatumst cor mihi nunc peruiamst
;

760

omnis ordine
aui sinist(e)ra,

his
|

sub signis ducam legiones meas auspicio liquido atque ex sententia

confidentia est inimicos

75

meos me posse perdere. nunc ibo ad forum atque onerabo meis praeceptis Simiam, 765 quid agat, ne quid titubet, docte ut hanc ferat fallaciam. iam ego hoc ipsum oppidum expugnatum faxo erit lenonium.

ACTVS
III. i

III

PVER
Quoi seruitutem
ne
iUi,

di

danunt lenoniam
si

puero, atque eidem

addunt turpitudinem,
770

quantum ego nunc corde conspicio meo, malam rem magnam multasque aerumnas danunt. uelut haec mi euenit seruitus, ubi ego omnibus
paruis magnisque miseriis praefulcior
:

neque ego amatorem mi inuenire ullum queo qui amet me, ut curer tandem nitidiuscule.
760 peruiamst Spengel peruiumst Ifal.
:

cod.

peruiast (P^^) vel prouiast (promast ?) {T\ vi.x proba uiast 761 ordine his
:

ordines cod. (? pro ordinis, pro ordine Mneller {Rhein. Miis. 54, 530) ordine \intmo -ni) Scaligcr 762 ex {mea) is i. 7, p. 108) 766 ipsum del. Bothe, cni Bothe 764 miis cod. {aittiqna fornia) praefulgior iam cgo niagis placct 772 ministeriis Acidaliiis trai. Pylades cod. 774 curer 773 ullum inuenire cod. Guliehnius curet cod.
;
:
:

PSEVDOLVS
775

III.

nunc huic lenoni hodiest nataHs dies minimo ad maxumum, si quis non hodie munus misisset sibi,
:

interminatust a

lo

eum
780

cras cruciatu

maxumo

perbitere.

nunc nescio hercle rebus quid faciam meis neque ego illud possum quod illi qui possunt
nunc,
nisi

solent.
15

lenoni niunus hodie misero,

cras mihi potandus fructus est fullonius.

eheu,

quam

illae rei

ego etiam nunc sum paruolus^.

atque edepol ut nunc male


785
si

malum metuo
siet,

miser,

quispiam det qui manus grauior

quamquam illud aiunt magno gemitu fieri, comprimere dentes uideor posse aHquo modo.
sed comprimenda est mihi uox atque oratio
erus
:

20

eccum

recipit se

domum

et ducit

coquom.
ii

Ballio
790

Cocvs

Pver

Ba.

Forum coquinum

qui uocant stulte uocant,

nam non coquinum est, uerum furinum est forum. nam ego si iuratus peiorem hominem quaererem coquom, non potui quam hunc quem duco ducere,
multiloquom, gloriosum, insulsum, inutilem.
795
5

quin ob eam rem Orcus recipere ad se hunc noluit,


ut esset hic qui mortuis

nam
Co.
800

hic solus ilHs coquere


si

cenam coquat quod placeat


;

potest.

me

arbitrabare isto pacto ut praedicas,


?

qur conducebas

Ba. inopia
si

aHus non

erat.

10

sed qur sedebas in foro,

eras coquos,
;

cf. ad Mcrc. 330"^! 775 ybr/. huic hodiest 1. 'vcl lenonist hodie 776 interminatus est Ital. interminatust (usque) Redslob 778 eum Jlal. tum cod. (T proY.) 779 quid Ital. quia cod. [vi.x fonna aiiiiqiia) miis cod. {forina antiqtta) 783 rei ego Grnicrtts relego cod. 784 malum Riischl eum cod. 788 785 quoi Ital. oratiost, ut vid. cf V. 409, iibi comprimunda 792 si ego PCD 800 794 sin sulsum cod. 795 hunc ad se cod. tmi. Giiieiiis coquos (-qus )] probus (? Leo {cf. 802) Post co. iion distitigiaini alii
: :

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
?

\/

tu solus praeter alios


auaritia

Co. ego dicam

tibi

ego sum factus inprobior coquos,


ingenio.

non meopte
15

Ba. qua istuc ratione?

Co.

eloquar.

quia enim,

quom extemplo

ueniunt conductum coquom,


et

nemo

illum quaerit qui

optumus

carissumust

805

illum conducunt potius qui uilissumust.

hoc ego
illi

fui

hodie solus opsessor


:

fori.

drachumissent miseri

me nemo
ut

potest

20

minoris qui~squam

nummo

surgam subigere.
810

non ego item cenam condio

ut aHi coqui,

qui mihi condita prata in patinis proferunt,

boues qui conuiuas faciunt herbasque oggerunt,


eas herbas herbis ahis porro condiunt
25

indunt coriandrum, feniculum, aUum, atrum holus,

apponunt rumicem, brassicam, betam, bUtum, eo laserpici libram pondo diluont,


teritur sinapis scelera,

815

quae

iUis

qui terunt

priu'

quam

triuerunt oculi ut exstiUent facit.

30

homines cenas ubi coquont, quom condiunt, non condimentis condiunt, sed strigibus
ei

820

uiuis conuiuis intestina

quae exedint.

hoc hic quidem homines tam breuem uitam colunt, quom hasce herbas huius modi in suom aluom congerunt,

802 auaritia {T iit vid.) vcl hominum auaritia 804 exemplo cod. 805 nemo Cainerarius: ne 808 drachmissant {T ut vid.) w/ drahcmis sent {i. e. drachcod. 816 accedit missent) (P^^) cod. 815 aiitt' 814 ponit Satippe A 817 sinapis (sen-) scelera Chaiisius 144, Servius ad Aen. 9, 484 Priscianiis i, 205 (-ra vel - rata codd.) senapis celera P: sinapjm scelera ad/. fem. testatur Serv., sinapis feiii. casu scelera A cum i. P, codd. Prisciaui quod que i. A nominat. iestatur Prisc. 818 triuerunt illi qui terit cod. Charisii cod. Charisii,fort. recte extiJient P 819 ubi] Hbi P (-ont A)'] contriuit cod. Charisii ^ aluum Ital.: saluom P: 822 qolunt 823 821 uiuas A
8or (P^^)
alius cod.
cod.
:

maluum

PSEVDOLVS
formidolosas dictu, non essu modo.
825

III.

ii

35

quas herbas pecudes non edunt homines edunt. Ba. quid tu


?

diuinis condimentis utere,

qui prorogare uitam possis hominibus, qui ea culpes condimenta


?

Co. audacter dicito

nam
830

uel ducenos annos poterunt uiuere

40

meas qui essitabunt escas quas condiuero.

nam

ego cocilendrum quando in patinas indidi

aut cepolendrum aut

maccidem aut saucaptidem,


ilico.

eaepsae se patinae feruefaciunt

835

haec ad Neptuni pecudes condimenta sunt terrestris pecudes cicimandro condio aut
hapalopside aut cataractria.
Ba. at te luppiter
tuis

45

dique omnes perdant

cum condimentis
!

cumque
Co. sine

tuis istis
sis

omnibus mendaciis

loqui me.

Ba. loquere atque

in

malam
crucem.

50

840

Co. ubi omnes patinae feruont, omnis aperio is odos demissis pedibus in caelum uolat.

eum odorem

cenat luppiter cottidie.


?

Ba. odos' demissis pedibus

Co. peccaui insciens.


'

Ba. quidum?
845

Co. 'demissis rnanibus


is

uolui dicere.

55

Ba.

si
it

nusquam

coctum, quidnam cenat luppiter?


Ba.
1

Co.

incenatus cubitum.

in

malam crucem.

istacine caussa tibi hodie

nummum
me

Co. fateor equidem esse

dabo ? coquom carissumum

uerum pro

pretio facio ut opera appareat

6o

831 esum 830 qui] quis 824 formidulosam (/roeaepsae 833 eaepse se 832 secaptidem cicilendrum P (pro eaeps' sese ?! eae ipsae sese 835 ciomalindro se?) (-cop-) del. Ginciits 836 hapalo;opide aut in initio v. 836 codd. {antiqna fornia') 838 istis om. 839 om. 837 quom pedibus] manibus A [item 843') 841 {iteni 843, 844J dimissis Ital. eum modo rem 842 post 844 coUocat Acidalius uolant pedibus 844 quidum] quidem (j/>;oquid est?) Co. quia quiam B) {corr. D'^) coctum is 848 me ^pro 845 is coctis

P ^

P
P

med

1)

esse

III.

ii

T.

MACCI PLAVTI
uenio.

mea quo conductus

Ba. ad furandum quidem. 850

Co. an tu inuenire postulas


Ba. an tu coquinatum te
65

quemquam coquom
quoquam postulas cenam coquas ?
iam edico
habeas
tibi

nisi miluinis aut aquilinis ungulis ?


ire

quin

ibi constrictis

ungulis

nunc adeo

tu,

qui

meus

es,

855

ut nostra properes amoliri * omnia,

tum
70
si

ut huius oculos in oculis

tuis

tjuoquo hic spectabit, eo tu spectato simul

quo

hic gradietur, pariter progredimino


si

manum
suom
si si

protollet, pariter proferto

manum

860

quid sumet, id tu sinito sumere


altrinsecus.

nostrum sumet, tu teneto


stabit, astato
istip,

si iste ibit, ito,


.

simul

75

si

conquiniscet

conquiniscito.

item his discipuHs priuos custodes dabo.

865

Co. habe

m6do bonum animum.


qui te

Ba. quaeso qui

bonum animum habere

possum doce doadducam ad me

mum ?
Co. quia sorbitione faciam ego hodie te mea,
80

item ut Medea PeHam quem medicamento et

concoxit senem,
suis uenenis dicitur

870

fecisse rusus ex sene adulescentulum,

item ego

te faciam.

Ba. eho, an etiam ueneficu's

Co.

immo

edepol uero

hominum

seruator magis.

Ba.

ehem
quo854 constictis A 850 ueni P 853 quoquinatiim A (de u ta 856 quas P 855 est a medico P (T pro I") amoliri omnia et amoliri itnde apparct duplex lcctio uita ?): om. 86r sinitos ^ 864 conde uia' Lco 858 spectauit P {p)'0 conquiniscito simul quiniscito] ceueto simul Nonitts 84
.
.

conquiniscito

docc 866 possim P 869 Medea Peliam Merttla OM. A 867 bonum om. P 872 es ueneficus ^ medeapellame P Lprol) meoeappellam yi 873 u er os A' {cocperat seruator scribere), itude uero sum Ritschl Ba. ehem mane (PBC) (mane h. seruator mag^is h. serualor ehem A
ceueto simul
;

v. 3")

865 prius


PSEVDOLVS
874-5
III.
ii

quanti istuc

unum me
Ba. ut
te

coquinare perdoces

85

Co. quid Co.


si

seruem ne quid
;

surrujjias mihi.

credis,

nummo
?

si

non, ne mina quidem.

sed utrum tu amicis hodie an inimicis tuis


daturu's

cenam
ita

Ba. pol ego amicis


inimicos potius

scilicet.

880

Co. quin tu

illo

quam amicos
:

uocas

<jo

nam ego

conuiuis
ita

cenam conditam dabo


condiam
gustauerit,

hodie atque

suaui suauitate

ut quisque quidque

conditum
priu'

ipsus sibi faciam ut digitos praerodat suos.

885

Ba. quaeso

hercle,

quam quoiquam conuiuae


dabis,

95

gustato tute prius et discipulis dato,


ut praerodatis uostras furtificas manus.

Co. fortasse haec tu nunc mihi non credis quae loquor.


Ba. molestus ne
890
sis
;

em

ilh'c

ego habito.

intro abi et
is

nimium iam tinnis tace. cenam coque.


;

roc

propera.

Pv. quin tu

accubitum

et

conuiuas cedo,
!

895

Ba. em, subolem sis uide quoque scelestus est coqui sublingulo. profecto quid nunc primum caueam nescio, ita in aedibus sunt fures, praedo in proxumo est. nam mi hic uicinus apud forum paullo prius

corrumpitur iam cena.

iam

hic

105

pater CaHdori

opere edixit
/'.

maxumo

altera explicatio notae ma, e. magis, in margine apposita X) vel h. seruator magis. Ba. ehem {om. mane nt vid.) (T) fort. h. magi' ser. Ba. ehem 874, 875 subdoces 877 si non] si non credis sinos P: vi.x sin' [i.q. si non) credis mina iambns ante ianibnm quidem displicet minas 880 878 tu om. tu illos coc/d. corr. Acidalius tuos Lorem uocas] tuas 882 sn&Mi ont.P condim 884 ipseyi: ipsos 885 quicquam {otn. B) conuiui 886 gusta 888 credas 889 ti. non taces P. con/lat. c.x dnplici lectione iam tinnis tace et tinnis ; non taces? (Seyfferf nisi quidem vera lectio cst iam tinnis taces ?

P A

891 propere P icontra rnorem Platitiniint) quin] quit conuiuas] properas .<4 (v. 4) f/. e. quid) 893 quoquisu.^ sublingioPM/w^. mi hic] mihi -<4 896 iam P o. cdixit^ o. fecit P edixit opere Abraliani 897 (hoc) o. Schocll

890 em

ont.

quoque

III.

ii

T.
ut mihi

MACCI PLAVTI
in

ne fidem
iio
ut me,

cauerem a Pseudolo seruo suo ei haberem. nam eum circum ire


posset, muliere interuorteret

hunc diem,
900

si

eum
sese

pr6misisse fortiter dixit sibi

abducturum a me doUs Phoenicium. nunc ibo intro atque edicam familiaribus profecto ne quis quicquam credat Pseudolo.

ACTVS
IV.
i

IV
SlMIA

PSEVDOLVS
Ps.
Si

umquam quemquam
et

di

inmortales

uoluere

esse 905

auxiHo adiutum,

tum me

Calidorum seruatum uolunt esse

et

lenonem

exstinctum,

quom
sed

te

adiutorem genuerunt mihi tam doctum hominem


atque astutum.

ubi ilHc est

sumne ego homo

insipiens,

qui haec

mecum egomet
5

loquar solus?

dedit uerba mihi hercle, ut opinor

malu'

tum

pol ego

cum malo stulte caui. interii, homo si ille abiit, neque hoc
:

909

opu' quod 910

uolui hodie ecficiam.

sed eccum uideo uerbeream statuam

ut

it,

ut

magnufice
infert sese
!

ehem,
10

te hercle

ego circumspectabam, nimi' metuebam male

ne
SiMiA.
899 ne] neu
fuit

abiisses.

meum

ofticium ut facerem, fateor.

iretP 901 firmiter P 905 u. quicquam yi uoluerunt 906 serutum (-uum P^^) mortales P loquor Camerarins fort. recte. nam 908 qui] quid (^QuJd B) 910 uolui Boflte \oquar suspectitm {A it. l.) 909 w/ opino {seq. hoiv. 3) gri ut it] uti uoluit A uoluit [ego]
dii

P
:

PSEVDOLVS
913
Ps. Ps. ubi restiteras
istuc
?

IV.
nii

Simia. ubi

luhitum

est.

ego

satis scio.

Simia. qur ergo

quod

scis

me
?

rogas 915 Ps. at hoc uolo

monere

te.

Simia.

monendu's ne me
moneas.

tandem ego aps te contemnor. SiMiA. ([uippe ego te ni contemnam, Ps. iam stratioticus homo qui cluear ? hoc uolo quod occeptumst agi. Simia. numquid agere aliud
Ps.

nimi'

15

me
920
Ps.

uides

ambula ergo

cito.
:

Simia.

immo

otiose uolo.

Ps.

haec ea occasiost

dum
?

ille

dormit, uolo tu prior

occupes adire.
Simia. quid properas
ita ille faxit luppiter,

placide, ne time.

20

ut

ille

palam ibidem
illest

adsiet,

924*
925

quisquis

qui adest a miUte.


ill'

numquam

edepol

erit

potior

Harpax quam
tibi

ego.

habe
:

animum bonum
pulchre ego hanc expHcatam
sic

rem dabo.

25

ego illum dolis atque mendaciis

in

timorem dabo militarem aduenam,

ipsus sese ut neget esse

eum

qui siet
est.

930

meque

ut esse

autumet qui ipsus

Ps\

qui potest

SiMiA. occidis

me quom

istuc rogitas.

Ps.

hominem
lepidum
!

30

SiMiA. te quoque etiam dolis atque mendaciis,


qui magister mihi
Ps.
es,

antidibo, ut scias.
!

luppiter te mihi seruet


: :

Simia.

immo

mihi.

ergo 914 istud A ipsuc P foii. istuc ipsus (Janib. ocfoitar.) moneat P quod] ego quo P 917 ni] 915 vc/ monendus gi8 stratiocus homo qui cluear P: stratioticus esse homo me A cluear^ 921 [utl oc. P^'^, A n. l. 919 aliud agere A 927 si P 929 eum 924 assiet Camerarins atiet P, A u. esse P 932 atque [etiam] me. P 930 quid p. P 933 om. P proptcr Iwnwcotel. ?)
:

l.


IV.
i

; ; !

T.

MACCI PLAVTI
me
satin

sed uide, ornatus hic


35

condecet

935

Ps.

optume

habet.

Simia. esto.
tibi

935*

Ps.

tantum

tibi

boni di inmortales duint quantum tu

optes

nam

si

exoptem

quantum

dignu's

tantum
uidi

dent,

minu'
sit.

nihilo

neque ego hoc homini quemquam


Ps. taceo.

magi'
Simia.

maleficum.

malum et tunidmi?
938^

40

bona dabo et faciam, sed ego quae accurassis rem sobrie hanc si
tibi
!

939*

SiMiA. potin

ut taceas?

memorem inmemorem facit qui monet quod memor meminit.


docte.

94

teneo,

omnia

in

pectore condita sunt, meditati sunt mihi doli


Simia. neque hic est neque ego.
titubes.
ita

Ps. probus est hic


Ps. at

homo. uide ne

Simia. potin ut taceas?

45 Ps. ita

me

di

ament

Simia;

non

facient:

mera iam

mendacia fundes.
Ps.

ut ego

ob tuam, Simia, perfidiam

te

amo

et

metuo

et

magni
SiMiA. ego istuc ahis dare condidici
:

facio.

mihi optrudere non 945


potes palpum.

Ps. ut ego accipiam te hodie lepide, ubi ecfeceris hoc opus,

SiMiA. hahahae
Ps. lepido
uictu,

uino,

unguentis

et

inter

pocula pulpamentis

936 diunt 935-8 paiica servata A 935 satis P A n. l.) optes displicet exoptes Goetz, cui tibi A n. l. 937 st an sit incert. A est P 938 vel mage 939 quae tibi Ital. bona Dottsa dona P. A n. l. quantibi P, A n. l. 940 qui] mihiow. quoi ^ (sirr////'^//s ew/quod) 941 in pectore omnia ^ ut] um P at uide] attude P (atude B) P 942 pr. hic est P fundis^ mera iam] meram yi 944 simiam P 943 faciet ^ amo] amo et amo A (iv. 3") 945-55 niedia fere et e.xtrema fleraque non servata A 947 et om. Fleckeisett, nam et inter displicet
P,
|


PSEVDOLVS
ibidem una aderit mulier lepida
SiMiA. lepide accipi' me.
tihi

IV.
sauia super

sauia 50
det.

quae
Ps.

immo

si ecfici',

tum

faxo

magi' dicas.
950
SiMiA. nisi ecfecero, cruciabiliter carnufex

me

accipito.

sed propera mi monstrare ubi


Ps. tertium

sit

os lenonis aedium.
!

hoc

est.

Si.mia.

st

tace,

aedes hiscunt.
credo,

Ps.

aedibus.

Simia. quid iam

Ps.

animo malest quia edepol ipsum leno-

.=;.=

nem euomunt.
SiMiA. illicinest?
Ps.
illic'st.

Simia. mala mercist, (Pseudole), illuc sis uide,

955 ut transuorsus,

non prouorsus

cedit, quasi

cancer

solet.

Ballio

Psevdolvs

Simia
quam
esse

ii

Ba. Minu' malum hunc hominem esse opinor

y.

y
i/

nam

nihil

etiam

dum

censebam coquom, harpagauit praeter cyathum et cantharum.


est et

Ps. heus tu,

nunc occasio

tempus.

Simia. tecum
sentio.

Ps. ingredere in

uiam dolose

ego hic in
:

insidiis ero.

960 SiMiA. habui

numerum

sedulo

hoc

est

sextum a porta

proxumum
angiportum, in id angiportum

quotumas aedis
948 aperit

dixerit, id
D")

ego

me deuorti admodum

iusserat

incerto scio.

iit vid. P, n. l. 949 . /. [cf. ad 1061) P^^\. tu addidi (id) dicas Ritschl {]. 4"! mala mercist (malast) 954 illic'st \\\\\c est codd.) snspertuni me Ts) -<4 Pseudo\e Bo'/!c nota personae Pseiido/i codd. 955 itn ap. I'arr. de L. L. ], 8i non prorsus uerum ex transuerso cedit ctiani tttvid. (non prosusue '^A {cf. extrauersus gtossariunt Plaiitiittint) 956 vc/ opino 957 dum etiam 959 dolos ego e (et PBC) ctiin sigii. tiansposit. tit vid. 960 ad proxumum A 961

P (P pro
\i.

super scuia

effici

iit
\

vid.

e -cies ?) (effici B, efficis vel mage n. /.) (vii. 41

iusseras

962

P incerte A

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
est aut

Ba. quis hic

homo chlamydatus

unde

est aut

quem
?

quaeritat

peregrina facies uidetur hominis atque ignobiUs.


lo SiMiA.

sed

eccum

qui ex incerto faciet mihi

quod quaero 965


certius.

Ba. ad

me

adit recta.

unde ego

hominem hunc
stas,

esse

dicam
?

gentium
SiMiA. heus tu qui

cum

hirquina barba

responde quod
rogo.

Ba. eho, an non

priu' salutas ?

Simia.

nuUa

est

mihi salus
dataria.

Ba.

nam

pol hinc

tantumdem

accipies.

Ps.

iam inde a 969-70

principio probe.
15

SiMiA.

ecquem

in

angiporto hoc

hominem

tu nouisti? te

rogo.

Ba. egomet me.

Simia. pauci istuc faciunt homines

quod

tu praedicas,

nam

in foro uix

decumus quisque

est qui ipsus sese nouerit.

Ps. saluos sum,

iam philosophatur.

Simia.

hominem ego
malum,
Ba.

hic quaero

legerupam, inpium, peiiurum atque inprobum.

me

975

quaeritat,
20

nam
quid

illa

mea
ei

sunt cognomenta

nomen

si

memoret modo.
Ballio.

est

homini nomen?
sum, adulescens,
sum.

Simia. leno

Ba.

sciuin

ego?

ipse ego

is

quem

tu quaeritas.

Simia. tiin
es Ballio?

Ba. ego enim uero

is

Simia. ut uestitu's, es perfossor 979-80

parietum.
967 stas barba
nonuisti

astas b. Co.wcrartns
est

inpurum peiiurum atque impium A (ii. 4?) istum P, 978 is sum Grtiterus (no^men homini A perforor P 979, 980 es] est P quaeris A {cf. ad 1132)
:

973 quisquis

se

971 968 an om. A 975 legirupum 976 mea om. P 977

n.

l.

{j

pro

s)

PSEVUOLVS
Ba. credo, in tcncbris,
SiMiA. eru'

n'.
si

ii

conspicatus

sis

nie,

apstineas
nianuni.

meus

tibi

me

salutem multam uoluit dicere.

25

hanc epistulam accipe a me, hanc


Ba.
(luis is

me

tibi iussit
!

dare.

nunc homo in mecho lutost Ba. quem hanc misisse ad 985 nomen nescit, haeret haec res. me autumas ? mihi, memorato tute eiius nomen Simia. nosce imaginem epistulam. mi Ba. cedo ut sciam te Balhonem esse ipsum.
honiost qui iussit?
Ps. perii
:

30

SiMiA. accipe et cognosce signum.

Ba. oh

Polymachaeroplagides

purus putus
990

est ipsus.

noui.

heus

Polymachaeroplagidi

nomen

est.

Simia. scio iam

me

recte tibi dedisse epistulam,

postquam Polymachaeroplagidem elocutus nomen es. Ba. quid agit is? Simia. quod homo edepol fortis atque
bellator probus.

35

sed propera hanc pellegere quaeso epistulam

(ita

negotiumst)
emittere.

atque accipere argentum actutum


995

muheremque

nam

necesse [est] hodie Sicyoni

me

esse aut cras

mortem
exsequi,

ita eru'

meus

est imperiosus.

Ba. noui, notis praedicas.


ergo.
si

Simia. propera pellegere epistulam

Ba. id ago, 40
taceas

modo.

'

miles lenoni BalHoni epistulam

1000

conscriptam mittit Polymachaeroplagides, imagine opsignatam quae inter nos duo


han 983 hasce fo;r. hanc / wV/. (hansce 7. hanasc 5 P w/amcd 988eto;;/.P tntoestP 989 putus] nutus 984periitP 990 (T) vel mutus PBC) p p^ (t,t vid.\ polj^machaero placidesP es] se A 992 tibi me recte P 991 polj-machero placide P [mihi] mulieremquc Gitictiis quid] sed quid P 994 muheremque vixfcrciidiim est ncmi necgsse secltisi, est P ^?iv. 3) mulierem A 995 997 ergo epistulam Bothe, nt hodie Sicyoni necessest RUschl 1000 modo] (t;;acitus sis modo A taceas si vcrsus trochaicns fiat imagine GuUelmius imaginem codd. ^" DI AVT TT
'
:
:

meA

; ;

:'

;;

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
Simia. sumbolust in epistula.

conuenit olim.'
45

Ba. uideo et cognosco signum.

sed in epistula
?
:

nuUam salutem
SiMiA.

mittere scriptam solet

ita militaris disciplinast, Ballio

manu
*
1

salutem mittunt bene uolentibus


uolentibus.

1005

eadem malam rem mittunt male


quid epistula
'

50

sed ut occepisti, perge opera experirier

Harpax
is

calator

tun es

Ba. ausculta modo. meus est, ad te qui uenit Harpax? Simia. ego sum atque ipse
ista narret.

ap-n-a^

loio

quidem.
Ba.
56
'

qui epistulam istam fert

ab eo argentum accipe

cum
te si

eo simitu mulierem mitti uolo.


arbitrarem dignum, misissem

salutem scriptam dignum est dignis mittere


tibi.'

Simia. quid

nunc?

Ba. argentum des, abducas mu- 1015


lierem.

SiMiA. uter remoratur

Ba. quin sequere ergo

intro.

SiMiA. sequor.
iii

PsEVDoLVs
Peiorem ego hominem magi'que uorsute malum

numquam

edepol

quemquam

uidi

quam
et

hic est Simia

nimisque ego illum h6minem metuo

formido male
fuit,

ne malus item erga


5

me

sit

ut erga illum

1020

ne
si

in re

secunda nunc mihi obuortat cornua,


(sic) sit

occasionem capsit qui

malus

looi sumb. (simb.) in epist. Ballioui co)ttim(at 1002 post Jii. 3 ?) loo^ punit priiis oiti. propter lionioeoiel. ii.6) 1003 mittere pecfuni inscriptam Bothe is scriptam Sauppe 1004 baltio 1006 mittit A 1007 operam loio tunes saphax P pro ip. hapax oni. is ?) loii accipi et PBC ^py^ hAPn

P A

accipi

?),

unde accipi

forma) mageque
(iv. I)

1012 Quom P (antiqua 1016 ergo Itat. rego cod. 1017 vct loigw/illunc 1022 capslt Cnnierarius ceperit capsti cod. (sic) add. Karstcn (^Mncnios. 31, 155) (mihi) ma. Ussing
(del. et)

Goets, Schoell

101^-4-] deest

IV.
iii

PSEVDOLVS
nam illi bene ucjIo. metu sum maxumo triplici modo primum omnium iam hunc comparem metuo meum ne deserat med atque ad hostis transeat metuo autem ne erus redeat etiam dum a foro,
atque edepol equideni nolo,

1024,

nunc

in

1025

10

ne capta praeda capti praedones fuant.


1030

quom haec priu' quam


perii hercle

metuo, metuo ne

ille

huc Harpax aducnat

hinc hic Harpax abierit


!

cum

muliere.
15

nimium

tarde egrediuntur foras.

cor conligatis uasis exspectat


1034,
si

meum,
simul,

non educat mulierem secum

^j5

ut exsolatum ex pectore aufugiat

meo.

uictor sum, uici cautos custodes meos.

S
SiMiA.

M A
I

\:

DoLV
sit,

iv

Ne

plora, nescis ut res

Phoenicium,

1040

uerum hau multo post faxo scibis accubans. non ego te ad illum duco dentatum uirum Macedoniensem, qui te nunc flentem facit quoiam esse te uis maxume, ad eum ducere CaHdorum hau multo post faxo amplexabere.
:

Ps. quid tu intus quaeso desedisti

quam

diu

1045

mihi cor retunsumst oppugnando pectore.


SiMiA. occasionem repperisti, uerbero,

ubi perconteris me, insidiis hostiUbus

10

quin hinc metimur gradibus miHtariis


1049.

Ps. atque edepol,

quamquam nequam
ad cantharum recta
rorf.

homo's, recte

i5o
ite

mones.
hac, triumphe
I

uia.

1027 vel

me

{itacod.'

transeant

(con. S'^
:

1031
i

quom m.

cod.

{aiitiqita fornia

1033

expectalil/<';'/(7: expectatacor/.

1036 aut fugiat cod. 1041 te nunc Canierariits 1042 ducere Ussing: duco te cod. \\. 9^) 1044 vcl desedisti ? quam hi cometimur diu 1048 accedit 1047 percunctetis :od. hic m. PCD hii m. B {iit vid.) T {pro hicm-, i. e. hinc m.'; 1049, homo [ont. es) A 105 1 triumphi 1050 nequa codd. 20*

A/jroM; iv. 3) lenunc cod. /Lpro T)


IV.

T.

MACCI PLAVTI
BALL O
I

Hahae

nunc
iste

demum

mi animus

in tuto locost,

postquam
et
6

hinc abiit atque abduxit mulierem.

iube niinc uenire Pseudolum, scelerum caput,

abducere a

me muherem
sati'

fahaciis.

1055

conceptis hercle uerbis,

certo scio,

ego peiiurare

10

me mauellem mihens iUum uerba per deridiculum dare. quam mihi nunc deridebo hercle hominem, si conuenero uerum in pistrino credo, ut conuenit, fore. nunc ego Simonem mi obuiam ueniat uehm, ut mea laetitia laetus promiscam siet.

1060

vi

SiMO

Ballio
egerit,

SiMO. Visso quid rerum meus Vhxes

iamne habeat signum ex arce BaUionia. 1065 Ba. o fortunate, cedo fortunatam manum, Simo. quid iam? SiMO. quid est? Ba. iam Simo.
Ba. nihil est quod metuas.
5

Simo. quid est

uenitne

homo ad
uiginti

te ?

Ba. non. 'Simo. quid est igitur


boni
?

Ba. minae

sanae et saluae sunt

tibi,

hodie quas aps


SiMO.
si

te est instipulatus

Pseudolus.

uehm quidem
illa sit

hercle.

Ba. roga

me

uiginti minas, 1070

iUe hodie

potitus

muhere

10

siue

eam

tuo gnato hodie, ut promisit, dabit.


;

roga, opsecro hercle

gestio promittere,

est loco 1054 iube] libet 1052 mihi demufm^ A 1059 si] (cum) vcl siiiii/itertuhi 1057 mauellem me P fort. recte 1061 ueni {i. e. ueniat") tit vid. 1060 pristrinum P Goeiz) A meum 1062 promisca P 1063 quiP (uenitat 5, uenire P^^D) 1065 f. modp manum 1064 ballionaP corr. meus Ht vid. P metuas] quid i)am quid (est quo)d metuas 1066 Simo (iv. 3) 1069 est 1067 igitur est A Simo de/. Bentlcy {seq. Simo") inde est instipulatus P est stipulatus instipulatus Prisciainis i, 388 vel siet 7'/.v hodie 1073 {</ 116) secl. 1071 w/siillic rogato Lorenz (cf. ad Stich. 256)^

P P


PSEVDOLVS
oninibu' niodis
1075
tibi

IV. vi

esse

rem

ut

saluam scias
tibi.

atque etiam habeto mulierem dono


Si.MO. nullum.st periclum,

quod sciam,
minas
Si.mo.

stipularier,
1

ut concepisti uerba

uiginti

dabin

B.\.

dabuntur.

hoc quidem actumst

hau male.
sed conuenistin
1080

hominem

Ba.
?

immo ambo
comoediis

simul.
tibi ?

SiMO. quidait? quid narrat


B.\.

quaeso, quid dicit


in

nugas

theatri,

uerba quae

solent lenoni dici, quae pueri sciunt

20

malum
10S5

et

scelestum et peiiurum aibat esse me.


Ba. ergo haud iratus
fui

SiMo. pol hau'mentitust.

nam

quanti refert te

ei

nec recte dicere


? ?

qui nihili faciat quique infitias non eat


Si.MO.

quid

est ?

quid non metuam ab eo

id audire 25

expeto.

Ba. quia

numquam

abducet mulierem iam, nec potest,


tibi

a me.
1090

meministin

me dudum
?

dicere

eam

ueniisse militi

Macedonio

SiMO. memini.

Ba.

em

illius

seruos huc ad

me argenattulit
?

tum
et

opsignatum sumbolum

Simo. quid postea

30

Ba. qui inter


is

me

atque illum militem conuenerat

1095

SiMO.

secum abduxit mulierem hau multo prius. bonan fide istuc dicis? Ba. unde

ea

sit

mihi?
SiMO. uide

modo ne

illic sit

contechnatus quippiam.

Ba. epistula atque imago


1076 nullum periclumst

me

certum

facit

.35

polatori ascribit Kiessling

1079-86 m/eydixit Bothc {A n. /.^ 1083 1085-1119 deest A 1085 refert te ( Tj vel refert ei (PBC f-od. 1086 nihil cod. quid est quod Cainerarius 1087 meluam Bot/ie mctuas cod. 1088 abducet Beiitlev: [a me] abducei cod. icf. 1089) 1089 a me oin. cod. {cf. 1088) 1090 w/ uenisse 1092 ebs- corr. ohs- Piitvid. eo obs. 7 eboh s. B: corr. PCD^ jQ^- bonam fidem cod. {eorr. in B) 1096 vcl conte((/;

ad Merc. 330)

1080

aiebant

chinatus

IV. vi

T.

MACCI PLAVTI
modo.

quin illam quideni iam in Sicyonem ex urbe adduxit


SiMO. bene hercle factum
facere ut det

quid ego cesso Pseudolum


iioo

nomen ad Molas coloniam ?

sed quis hic

homj

est

chlamydatus
eat aut

Ba. non edepol


scio,

40
vii

nisi ut

opseruemus qu6

quam rem

gerat.

Harpax
Ha. Malus
nihiHst
et

Ballio

Simo
imperium
sui

nequamst homo

qui nihih' eri

seruo' facit,

autem suom qui officium

facere

inmemor

est nisi est

admonitus.

nam

qui Uberos esse iUco se arbitrantur,


eri si sui se

1105

ex conspectu
luxantur, lustrantur,

abdiderunt,
i

comedunt quod habent,


in is inest,

nomen

diu

seruitutis ferunt.

nec boni ingeni quicquam

nisi ut inprobis se artibu' teneant.

iio

cum
10

his

mihi nec locu' nec sermo

ego, ut

15

conuenit neque is [umquam] nobiUs fui. mi imperatumst, etsi abest, hic adesse erum arbitror. nunc ego illum metuo, quom hic non adest, ne quom adsiet metuam. ei rei operam dabo. nam in taberna usque adhuc, si ueniret Syrus, quoi dedi sumbolum, mansi, uti iusserat
leno ubi esset domi,

1115

me

aibat arcessere
del.

1098 quin Pyladcs


vcrsus iambicns fxat

qui cod.

quidem iam
niiiil

Leo
ser.

(iv.

i),

nt

1103

cod.

eri sui

fac.

imp.

Skntsch (Litt. Centralbl. 1899, p. 968) 1104 nihil est cod. se ilico esse Ritschl 1105 ilic6 in versii bacchiaco vi.x ferendtmi esse del. Giiictns 1107 luxantur Nonins 335 (Pau/ns 120 luxantur a luxu dictum, i. e. luxuriantur 1: luxantur r?.-;;? ^/ossrt luxuriantur vel luxuriantur corr. luxantur rof^. luxuriantur P'^'^, luxuriantur iantur 1112 neque B) iiio nisi ut improbis artibiis eniteant (?) Leo ^^^ om. PCD umquam seclusi dnbitanter inetri cansa {iv. 2) 11 16 smtrei [i.e. si u&mr&iV) ut vid. cod. 2ids\t (dochmioruin par) (sineret P^^ si ueniret T e.v corr.) ^
' '
i

mS

PSEVDOLVS
uerum ubi
II
is

IV. vii

non uenit nec uocat,


rei si[e]t,

20 uenio huc ultro, ut sciam ([uid

ne

illic

horno

me

ludificetur.

nec quicquamst meUus

quam

ut

hoc pultem

atrjue

aHriuem
intus.

euocem hinc
leno argentum hoc

20

uolo a

me

accipiat atque amittat


!

Ba. heus tu

Simo. quid uis


?

muHerem mecum simul. Ba. hic homo meus est.


iam admordere hunc
mihi lubet.
es

SiMO. quidum
II-5

Ba. quia praeda haec meaSt

scortum quaerit, habet argentum.


SiMO.

iamne illum comessurus

Ba.

dum
est,

recens

dum

calet,

dum
uiri

datur, deuorari decet iam.

25

boni

me

pauperant, inprobi augent

populo
1130

strenui,

mi inprobi

usui sunt.
;

malum quod tibi di dabunt sic scelestu's. Ha. me nunc commoror, quom has fores non ferio, ut
SiMO.

sciam
1131^
sitne Ballio

domi.

Ba. Venu' mihi haec bona datat,


lucrifugas,

quom

hos huc adigit

damni cupidos, qui


illi

se

suamque aetatem bene


curant,
tu,

edunt, bibunt, scortantur


1135

sunt aHo ingenio atque


et
ilHs

qui

neque

tibi

bene esse patere

quibus

est

inuides.
1121 neque 1 120 acccdit A quod (^'i vel quid (P"^; P, A n.l. aliquem (huc) Gof^5 1122 An.l. 1124 Simo. 1123 a otn. h. t. q. u. nt vid. A meus est] meust (? idcm nieimm qitod in v. 1113') 1125 \a.m Pins: ta m corr. iam P, iit vid. (tam B, tam etiam PCD ^ _ /_ U26 vix recenst. dum Ca. 1127 dum daturdum calet P tam dator, dum calet Lco baccliiac.) tam (vel iam) 1128 improbi augent y^ improbi [alent^ augent [rem meam mali] P (iv. i) baccli. dim. 1 129 populi P vel poplo vel mihi ita codd. cat. cum iamb. dim. cat.) 1130 sic Ritsclil sj fort. inp. mi

P
|

'

P
:

nisic

scelestu's {pro ni corr. sic ?) (nisi P^^j vel dabunt sic 1132 dat (/. e. 1133 lucrifucos {injjne v. 1132) (cf. ad g-jQ) 1132-3 uno versu ?) vel damnicupidos {irocli.)
;


IV. vii
35

T.

MACCI PLAVTI
Ba. hicquidem ad

Ha. heus ubi

estis

uos?
uos
?

me

recta habet

rectam uiam.

Ha. heus ubi

estis

Ba. heus adulescens, quid

istic

debetur
;

tibi ?

bene ego ab hoc praedatus ibo noui, bona scaeuast mihi. Ha. ecquis hoc aperit ? Ba. heus chlamydate, quid istic
debetur
tibi ?

Ha. aedium dominum lenonem Ballionem quaerito. 1140 40 Ba. quisquis es, adulescens, operam fac compendi quaerere. Ha. quid iam? Ba. quia tute ipsus coram praesens prae
sentem uides.

Ha. tun

is

es?

SiMO. chlamydate, caue

sis

tibi

a curuo

infortunium

atque in hunc intende digitum

hic leno est, at hic est uir

probus.

sed
45

tu,

bone

uir, flagitare

saepe clamore in foro,


tibi.

11 45

quom

Hbella nusquamst, nisi quid leno hic subuenit

Ha. quin tu mecum fabulare ? Ba. fabulor. quid uis tibi ? Ha. argentum accipias. Ba. iamdudum, si des, porrexi

manum.
Ha. accipe
hoc
50
tibi eru'
:

hic sunt quinque argenti lectae numeratae

minae.

me

iussit ferre

Polymachaeroplagides,
mitteres Phoenicium.

1150

quod

deberet, atque ut

mecum

Ba. eru' tuos

Ha.

ita dico.

Ba. miles

Ha.

ita loquor.

Ba. Macedonius

Ha. admodum, inquam. Ba. Ha. uera memoras.


leno BalHo.

te

ad

me

misit Polymachaero-

plagides

Ba. hoc argentum

ut
si

mihi
tu

dares?
es

Ha.
Ba. atque ut a

quidem
?

me muUerem

tu abduceres
:

1155

1142 tute Uiiipfenbach (A n. /.) infortunio P 1143 curio P Ba. at probus] 1145 none {cf.v. 11^=,) n. I. ii55 adduceres P, quid] quod
1137 sed. Fleckeisen ipsus coram] (ip^jsus ipsum

te

^ bonus ^

1144 1146

: ; :

PSEVDOLVS
,

IV. vii

Ha.

ita.

Ba. Phoenicium esse dixit?

Ha.
nisti.

recte

memi- 55

Ba.

mane
uides

iam redeo ad

te.

Ha.
es.se.

at

maturate propera,

nam

propero

iam diem multum

Ba. uideo

liunc aduocare etiam

uolo

mane modo
1160 (juid

iam reuortar ad te. quid nunc fi[e]t, Simo? agimus? manufesto hunc hominem teneo, qui argcntum
istic,

attulit.

SiMO. quidum?

Ba. an nescis quae

sit

haec res

Simo. 60

iuxta

cum

ignarissumis.

Ba. Pseudolus tuos adlegauit hunc, quasi a Macedonio

miHte

esset.

Snio.

haben argentum ab homine?


rogitas
istinc

Ba.

quod uides?
dare

SiMO. heus,

memento ergo dimidium

mihi de praeda

1165

commune

istuc esse oportet.

Ba. quid,

malum

id

totum
65

tuom est. Ha. quam mox mi operam das ? Ba. tibi do equidem. quid nunc mihi es auctor, Simo ? SiMO. exploratorem hunc faciamus ludos suppositicium adeo donicum ipsus sese ludos fieri senserit. quid ais ? nemp' tu ilUus seruos es ? Ha. Ba. sequere.
planissume.

1170BA. quanti

te

emit

Ha. suarum
ille

in

pugna uirium
in patria

uictoria.

nam

ego eram domi imperator

summus

mea.

70

Ba. an etiam

umquam

expugnauit carcerem, patriam

tuam
1157 maturitate fiet P, 1159 vel isti quid agimus? Ba. man.)

1158 die
n.
l.

vel esse

(jnterrogative)

P ianliqiia for)ita)
iteriun apparent.

60 Ba. ante man. P {i. e. Smo. 1161 quidiam P cum] quom ^it vid.
11
iii

post ii6i
Scilicet codicis

P lcgtintiir vv.
e

1205-7. qni

siio loco

{i.

P^)

scriba

paginas 2

{verstis

42)

exeinplaris
plicat Leo)

serim

sni praeterierat, mo.v errorein cognoverat {aliter rem ex1168 sen1167 Iwdos Ital.: \udo codd. in\. 3)

1169
1171

illius

fort. rccte

num

seruos es] ill(iU;S {i.e. illiu's /-" 1172 ille umquam


:

?)

militis

A,

IV. vii

T.

MACCI PLAVTI
audies.

Ha. contumeliam si dices, ex Sicyone huc peruenisti ?


Ba. strenue mehercle
iisti.

Ba.
dltero

quotumo
uelis

die

Ha.

ad meridie.
pernix ho- 1175

Simo.

quam

most
75 ubi

suram

aspicias,scias posse
?

eum

gerere crassas compedis.

Ba. quid ais

tune etiam cubitare


Ba. etiamne

solitu's in cunis

puer

SiMO. sciHcet,

facere solitun es

scin
te

quid

loquar ?

SiMO.

scilicet

solitum esse.

Ha. sanein

estis?

Ba. quid

hoc quod
noctu in uigiliam quando ibat miles,
80 conueniebatne in

rogo

quom

tu ibas simul,

11

80

Ha.

in'

uaginam tuam machaera miUtis ? malam crucem ? Ba. ire Hcebit tibi tamen hodie
temperei.
tu

Ha. quin

muUerem mi

emittis?

aut redde argentum.

Ba. mane.

Ha. quid maneam?

Ba. chlamydem hanc


quanti conductast.

commemora

SiMO. quid meret machaera?

S.-

Ha.

mitte.

Ha. quid

'

Ha. quid est? Ha. eUeborum hisce homi- 1185 Ba. eho nibus opus est. Ba. quid mercedis petasus hodie domino demeret? domino ? quid somniatis ? mea quidem haec habeo omnia,
\
\

.-

'^

'

'

meo pecuUo
Ha. uncti
II 74

empta.

Ba. nemp' quod femina

summa

susti-

nent.
hi sunt senes, fricari

sese ex antiquo uokmt.

^^^'

mehercle {B) meridiem codd. 11 75 strenui P, A n. l. strenuissume hercle iuisti Bergk mehercule [P'^'^) P, A n. 1. 11 78 1176 (asp)icas A quamuis pernix hic est homo P 1179 solitumesP: {s,o\\M\insi A sequeitfc pers. spatio evtiani^ ne P 1 181 conueniebant 1180 quom] tumP(t/;-oc) hoQom.A Studcmund iVicebk I in P [corr. C) 1182 Ein^ antiqua fornia\ 1184 commeniores reddisP(i.9^ 1183 emistis ^ tamen tibi ^ equidem 1187 q. d. [quid socii] quid somniatis P (iv. 3) sustinet P, A n. l. PCD, An.l. 1 188 quid B, A n. 1.
vel
:

PSEVDOLVS
quid nieres? quantillo argenti te conduxit PseudoUis
H.\.

lY. vii

Ba. responde, opsecro hercle, hoc uero serio ciuod te rogo


?

90
te

quis

istic

Pseudolust

B.\.

praeceptor

tuo',

qui

hanc
docuit, ut fallaciis hinc niulierem a

fallaciani

me

abduceres.
fallacias ?

1195 H.\. (luem tu

Pseudolum, quas tu mihi praedicas


nulH[u'] coloris noui.

quem ego hominem


nihil est

B.\.

non

tu
?

istinc abis

hodie hic sucophantis quaestus

proin tu Pseudolo 95

nunties abduxisse

aHum praedam,

qui occurrit prior


B.\.
uis.

Harpax.

H.^.

is

quidem edepol Harpax ego sum.

immo
1200 purus putus hic sucophantast.
H.\.

edepol esse
tibi

ego

argentum
dcdi

et
eri

dudum
meo

adueniens extemplo sumbolum seruo tuo,


100
tu epistulam dedisti

imagine opsignatam epistulam, hic ante ostium.


seruo?
quoi seruo?

Ba.

Ha.
Suro.

Ba. non confidit sycophanta hic [nequam est] nugis

medi-

tatus malest.

1205 edepol

hominem uerberonem Pseudolum,


!

ut docte

dolum
105

1209,

tantundem argenti quantum miles debuit dedit huic atque hominem exornauit mulierem qui abduceret. nam illam epistulam ipsus uerus Harpax huc ad me attulit. Ha. Harpax ego uocor, ego seruos sum Macedoni militis

commentust

I2IO

ego nec sycophantiose quicquam ago nec malefice


1192 iit vid. {i.e. uero serio hoc ?) 1191 uero posi hercle n. l. itt vid. (argenti ote B. argenti te P*^), argenti (corr. -io) te quid i. 1194 a 0111. P*^^, 1193 quis i. Ritschl quistic nt vid.

Ah.I.
edepol
et

1197 h\c

om.A

ego om.
:

pseudole 1202 (mei)


n.
/.)
'

1198 adduxisse

eri Ritschl
i.

(A

11.
i-A

l.)

1199 1203

tu ep. Ital.

nugis meditatum malest ante n niinns qiiam in P e.vtiltt) 1204 altera lectio (cf. P) haec est non confidit sycomeditatur male 1205-7 c/. ad 1161 phanta hic, nequamst, meditatust male Leo Macedonis vel -nii 1209, 1210 1207 abduceret vel arcesseret -nis P{cf. Philol 51, 369)

tua ep.

P {A
'

(pro tu aep.,

e.

tu ep.

dedistis

P A

'

IV. vii

T.

MACCI PLAVTI
sit

neque istum Pseudolum mortalis qui

noui neque

scio.

no SiMO.

tu, nisi

mirumst, leno, plane perdidisti mulierem.

Ba. edepol ne istuc magi' magisque metuo

quom uerba
audio.
121

mihi quoque edepol

iamdudum
accepit.

ille

Surus cor perfrigefacit,

sumbolum qui ab hoc


eho
1
1

mira sunt ni Pseudolust.

tu, qua facie fuit dudum quoi dedisti sumbolum ? Ha. rufus quidam, uentriosus, crassis suris, subniger,

magno

capite, acutis oculis, ore rubicundo,

admodum
1220

magnis pedibus.
Pseudolus

Ba. perdidisti, postquam dixisti pedes.

fuit ipsus.

actumst de me.

iam morior, Simo.

Ha.

hercle te hau sinam emoriri, nisi mi argentum redditur,

120 uiginti

minae.

SiMO. atque etiam mihi aliae uiginti minae.

Ba. auferen tu id praemium a


SiMO. de inprobis
uiris auferri

me quod

promisi per iocum


et

praemium

Ba. saltem Pseudolum mihi dedas.

praedam decet. 1225 Simo. Pseudolum ego

dedam
quid deUquit
125
?

tibi ?

dixin ab eo tibi ut caueres centiens

Ba. perdidit me.

Simo. at

me
si

uiginti

modicis multauit
minis.

Ba. quid nunc faciam?

Ha.

mi argentum

dederis, te

suspendito.

Ba. di

te

perdant

sequere

sis

me

ergo hac ad forum ut 1230

soluam.

Ha. sequor.

SiMO. quid ego?

Ba. peregrinos apsoluam, cras agam

cum

ciuibus.

Pseudolus mihi centuriata habuit capitis comitia,


130 qui illum

ad med hodie adlegauit mulierem qui abduceret.

1214 vcl mage 1212 neque scio] nescio A (pro nec scio ?) 1220 1216 ab om. P 1217 dedistis P {corr. D) ni om. P 1221-54 /f'' leirtniiitr A postquam dixisti] u(t noniinauisti A mihi sina moriri B 1222 aut e. haut) te P, aUitteratiotie favetiie 1224 auferenargentum (5) w/argentum mihi P^^ P, A n. l. tur 1227 caueres centies Ital. habere sentiens P, A 11. l. 1233 vel me {ita cocid.) 1230 hac sis me ergo Ritschl {A n. l.)
('.

PSEVDOLVS
sequere
tu.

IV. vii

nunc ne exspectetis

dum

hac

domum

redeam
uia

1235 ita res gestast

angiporta liacc certum est consectarier.

Ha.

si

graderere tantum

quantum

loquere, iam

esses

ad

forum.

Ba. certumst mihi hunc emortualem facere ex natali die.

Mo

viii

Bene ego illum tetigi, bene autem seruos inimicum suom. nunc mi certum est aUo pacto Pseudolo insidias dare
1240

quam

in aliis
:

comoediis
at
si

fit,

ubi

insidiantur

ego iam intus


ecfecisset
;

cum stimuHs aut flagris promam uiginti minas


ei ultro

quas promisi
nimis
illic

obuiam

deferam.

mortalis doctus, nimi' uorsutus, nimi' malus

superauit
1245

nunc ibo

intro,

dolum Troianum atque VJixem Pseudolus. argentum promam, Pseudolo insidias dabo.

ACTVS V
PSEVDOLVS
Quid hoc ?
an
sicine

V.
?

hoc

fit,

pedes

statin

an non
tollat ?

id uoltis ut

me
ah

hinc iacentem aliquis

nam
1250

hercle

si

cecidero, uostrum erit flagitium.


!

pergitin pergere?

saeuiendum mi hodie

est
5

magnum hoc

uitium uino est

pedes captat primum, luctator dolosust.


profecto edepol ego nunc probe habeo

madulsam

in d'om'iim exit (? i. c. uia redeam domum) 1234 tu] te P tantum P 1240 quam] nam A 1236 tantum quantum A iit vid. 1242 feram A, itnde 1241 intus] inultus iP^^} vcl inuitus ( T^ P nimis nimis offeram Scyffcrt 1243 doctust Ritschl {A n. l.^ A ibi P. A n. l. 1246 vel fit ? pedes, uorsutus 1245 ibo Ital. tacentem P, A n. l. statin 1249 seruicn1247 iacentem Ital. vi.x hodie dum Hermann (A n. /.) 1252 abeo {A n. /.)madu]sa
:

Lipsiiis

V.

T.

MACCI PLAVTI
sumus
festiue accepti.
est

ita

uictu cxcurato, ita magnis munditiis diuis dignis,

itaque in loco festiuo


lo

quid opust
hic

me multas agere ambages ? hoc quam ob rem uitam amet,


uoluptates, in hoc
:

homini 1255

omnes

omnes uenustates
iibi

sunt

deis

proxumum

esse arbitror.

nam
15

ubi

amans complexust amantem,

ad labra

labella

adiungit, ubi
altera alterum bilingui

ubi

mammia mammicula

1260 manufesto inter se prehendunt, opprimitiir aut si lubet corpora

condupUcant,

manu candida cantharum


neque
20
[ibi]

dulciferum tpropinaret amicissu-

mam
esse alium aHi odid ibi nec
uti,

amicitiam,

molestum
1265

nec sermonibus morologis


dari dapsiUs,

unguenta atque odores, lemniscos, coroUas

non enim parce promi,

uictum ceterum ne quis me roget hoc ego modo atque erus minor hunc diem sumpsimus
prothyme,

postquam opus

meum

lit

uolui

omne

perpetraui hostibus 1269, ^270


fugatis.

25

iUos accubantis, potantis, amantis

cum
ii.6)

scortis reUqui et

meum

scortum ibidem

{v.t.z^'^ proptcr lioinocoarclt. practcniiisso'\ 1253, 1254 ordiiie iuverso (et) d'\s Studciiiinid 1253 dis.4 {vixvers. Eupolideus) oiii. 1255 opus dignas corr. -is P, ut vid. (digni as T, digni ah P^^) 1260 1256-81 deest 1259 labra ad Crt;wmn//Ahomine^ 1261 mammia maminters foc^. Alter-PCD iiiter se Cawfwn/<s micula ut vid. cod., tiude mammiam (mammam B' anicula P^^, mam:

milla (Tiro mammiia cula Pontaiitis


:

cf.

v.

180)

nam amicula T: mamma


cuin opprimit
i

\abl.)

mammi-

mammam mammicula
24)
:

et
1

Leo

{sedcf.
ah'o
i.

ad Md.
odio

aut Ritscld
cod.
corr.

allant cod.

iv.

rarius

1262 canpharum
ibi cod.

micissimam
:

cod.

conduphcantur") alia aut Caiitc1263 ibi esse

alium
aiio o.

Lco

1264 fort. (more) morol. id


co(f.
:

fort. e. alium alii aiio o. i. vcl id e. iiitaicr tctiantetcr ftat 1267

uictu cetero

corr. Scyffert

1268 prothyme Cameraritis

pothyme
{B) cod.

cod.

1269. 1270 ut uoUii

omne P^^ rr/omne


'

ut uolui

PSEVDOLVS
ic;^'*

V.
sed post

cordi atciuc

animo suo opsequentis.

quam
1274-'

cxsurrexi, orant

mcd

ut saltem.

ad hunc

mc modum

intuli illis sati' facetc

nimis cx discipulina, quippc cgo qui

30

1275
1275^

probc lonica pcrdidici.


sic

sed palliolatim amictus

hacc inccssi ludibundus.


'

plaudunt,

parum

'

clamitant mi uti rcuortar.

occcpi dcnuo, hoc


1277^^

modo

nolui
35
:

idem araicae dabam me meac,


ut

me

amaret

ubi circumuortor, cado

1278*

id fuit naenia ludo.

itaque

dum

enitor,

prox

iam paene inquinaui pallium.


fui
:

12S0
12S0*

nimiac tum uoluptati edepol

ob casum.

datur cantharus
ilico

bibi.

40

commuto

pallium, illud posiui

inde huc c.xii, crapulam dum amouerem. nunc ab ero ad erum meum maiorem uenio foedus commemoratum.
aperite, aperite, heus,

Simoni

me

adesse aliquis nuntiate. V


s
ii

S
1285

Mo

PsEVDoL

SiMO.

Vox

uiri
?

pessumi

me

exciet foras.
?

sed quid hoc


Ps.

quo modo ? quid uideo ego cum corona ebrium Pseudolum tuom:

1272" suo cordi atque aiiimo obs. s. postquam Lco corde cod. 1273 med Camerarhis me id cod.
:

(baccli.

tetr!)

intulit cod.
)

-li

ut Caincrariiis
:

satisfacerem

me

(7")

W
:

1274, i^^^" satis facete


vctat Pcrs.

nime {P^^ cod. corr. Leo de satisfacerem mea cogitare 806 1275^ haecom.P'^^ 1275 lomc&m Speitgcl
:

1276
fort. -naXiv,
;

plaudunt (et) Goetz,


{irdAtJ'^
a.
(?)
:

tit

tctiain. bacch. fiat

partim P'^^

m\ Leo mecod. incod. (et) 1277, 1277'' nolui idem Leo tibi cod. 1278 ubi Ita/. 1280, 1279 prax P*^^ 1280* an fui (is)? (^Nimiae datur versus Eiifoiideus) 1281 commutollico cod. icorr. B^) 1282 acccdit A 1283 uenio] (adue^ni.-i conprob at)u(m) .^ aliquis] quis P 1284 heuP 1286 q 1285 ne P deo A quit \corr. quid) uideo Ptit vid. (quid triduo T quid tu uideo P^^) fort. quidue u. e. ? post ego alifjtiid scripitiin fiiisse videftir A 1287 Quom P {aittiqiia forma)
:

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI
sed uide statuni.

Snio. libere hercle hoc quidem.


5
:;:,

num mea
sed

gratia pertimescit magis ?

cogito saeuiter, blanditerne adloquar.

1290
fero, si

me hoc

uotat

uim

facere

nunc quod
in

qua

hoc spes

sitast mihi.

Ps. uir

malus uiro
it.

optumo obuiam
10

Snro. di

te

ament, Pseudole.
Snio. quid

Ps. hae

Snio.

in

malam crucem.
Ps. qur ego adflicter?

Ps. molliter sis

malum, in os igitur 1295 mi ebrius inructas ? tene me, caue ne cadam non uides me 1296, ut madide madeam? ^^^7
tu,
:

Snio. quae istaec audaciast te \j cum coroUa ebrium iiigrediri ?


15

sic interdius

Ps. lubet.

SiMO. quid, lubet? pergin ructare in os mihi?


Ps.

1300

suauis ructus mihi

est.

sic sine,

Simo.
te, scelus,

SiMO. credo equidem potis esse


Massici montis uberrumos quattuor
fructus ebibere in hora una. 20
Ps.

'hiberna' addito.
1305

Snio. sed dic tamen (hau male mones)

unde onustam celocem agere te praedicem Ps. cum tuo fiho perpotaui modo.
sed, Simo, ut
tactu'
25

probe
1308*

BaUio

est

quae

tibi dixi

ut ecfecta reddidi
1291 hoc

1289 pertime scet P cor;-. Z)' inl Ps. fui in 1294 Ps. hae. SiMO. vel pfui in {B) (? i. e. pfui in' ?)
"i

me P
{]
i.

{T

nt vid.)

c.

1295 ergo

spesit Ps. fu i in) [me] adflictor


1

P: affiicter {fantqiiam adi^erhiiim) ffhssar. P/attf. in os igitur] ergo inosP 1296. 1297 sic yi his F (1) 1299 ingrediri] incedere P 1302 potis 1300 in os ructare 7if vid. A 1301 Simo] modo P
:

{pro potesse ?) r^o^ haud male mones sed dic esse] potasse dica hau male mones Psciidolo daf 1306 tamen Acidalius filio in {aufiqitafoniia) honestam codd. 1307 quom 1308* tactus est iif vid. {anfe tuo F, oui. P^D) marg. adscripf.

ball

PSEVDOLVS
1310
1310'^

V.

ii

SiMO. pessumu's homo.


Ps.

mulier haec
filio

facit

cum
P.s.

tuo

Hl)cia accubat.
egisti

SiMO. oninia ut quidque

ordine scio.
?

quid ergo dubitas

darc mi

argentum
tc milii

Simo. ius 30
tene.

petis, fateor.
l's.

at

negabas daturum essc

tamen

das.

1315 onera

hunc hominem ac me consequere hac. Simo. egone istum onerem ? P.s. onerabi', scio. SiMO. quid ego huic homini faciam ? satin ultro et argentum
aufert et
Ps.

me

inridet

uae

uictis
!

.SiMO.

uorte ergo

umerum.
ratu'

Ps.
fore

em me

SiMO. h6c ego

numquam

sum

35

ut tibi fierem supplex.


!

1320

heu heu heu


SiMO. quid

Ps. desine.

Simo. doleo.
tu,

Ps. ni doleres

ego dolerem.
Ps.

hoc auferen, Pseudole mi, aps tuo ero?

lubentissumo corde atque animo.


SiMO. nonne audes, quaesso, aliquam partem mihi gratiam
facere hinc de argento
Ps.
?

non me d eices auidum esse hominem? nam hinc num-

40

quam
neque
te

eri'

nummo

diuitior,

mei

tergi misereret,

hoc

sei

non hodie ecfecissem.


Ps. quid

1325 SiMO. erit ubi te ulciscar, sei uiuo.

minitare

habeo tergum.
SiMO. age sane.
Ps. igitur Ps.
redi.

Simo. quid redeam?


:

redi

modo

non

eri'

deceptus.

1310 derides {} pro deridens iv. 5) pessimus homo est 1311 i}.propter homoeoarch. v. 1307") post 1308 1312 omnia scio ut (iv. 3") quicque egisti ordine scio quique (PBC^ j/f/quoque {T) 1314 tamen das del. Spengcl (A n. /.), itt tctramcter crcticus fiat fort.
;

das delend.
{i. e.

1315 ^go
:

P
y^

satin")

statim

P
/.)

ij pro egon) 1316 sati(nne' 1318 vcl eme {antiqna forina) 'fort.

A
:

iamb.' Leo an doleastu


:

1320 heu heu


?

nietrntn displicct

ii;'.v

dolfires

Pseudole 1321 auferen] auferre non pseudole hic mi Seyffert pseudohini mihi 1322 non argenti 1326 1323 vd non me deices 1324 sei hoc igitur Simoni continnat Brix redde reddam PLAVT. II 21
n.

{A

tu

V.

ii

T.

MACCI PLAVTI PSEVDOLVS


Ps. simul

SiMO. redeo.

mecum

(i)

potatum.
Ps. fac

Suio. egone
te

eam ?
45
si is,

quod

iubeo

SiMO. aut dimidium aut plus etiam faxo hinc feres. eo, duc me quo uis.
Ps. quid

nunc
filio

numquid
Ps.
i

iratus es
res,

aut mihi aut

propter has

Simo
te

1330

SiMO.

nil

profecto.

hac.

sequor.

Simo.

quin uocas
spectatores simul
50
?

Ps. hercle
;

me

isti

hau solent

uocare, neque ergo ego istos

uerum

sei uoltis

adplaudere atque adprobare hunc gregem et fabulam in crastinum uos uocabo.

1327
sic

add.

Ital.

{A
.
.

11.
.

A, quid 1333 ergo om. A


disp.

L. (i. 4") profecto

1328 pius
(v.

1329 sqq.
istos
{v.

1331,,

1333)

RVDENS
ARGVMENTVM
Reti piscator de mari extraxit vidulum,

Vbi

erant

erilis filiae

crepundia,

Dominum ad lenonem quae subrepta venerat Ea in clientelam suipte inprudens patris


Naufragio eiecta devenit
:

cognoscitur
iungitur.

Suoque amico Plesidippo


ab
initio
:

rantis

fdbnlaf iisqiic suspte cod.

ad

V.

'jgo ptaesfo est

4 suipte

Came-

21*

PERSONAE
Arctvrvs Prologvs SCEPARNIO SeRVVS Plesidippvs Advlescens Daemones Senex Palaestra ,Mvlieres Ampelisca Ptolemocratia Sacerdos Veneris
(

PlSCATORES

Trachalio Serws Labrax Leno Charmides Senex


Lorarii Gripvs Piscator

Scaena
Daem.]
vel

CYRENIS
Schmidt, Hermeszi> 365)

Demones

(A*.

PROLOGVS
.\

RCTVRV

Qui
eiius
ita

gentis

omnis mariaque

et terras

mouet,

sum ciuis ciuitate caelitum. sum ut uidetis splendens stella candida,


:

signum quod semper tempore exoritur suo


5

hic atque in caelo

nomen Arcturo
interdius.

est mihi.

noctu sum

in caelo clarus

atque inter deos,

inter mortalis
et alia signa

ambulo

de caelo ad terram accidunt

qui est imperator diuom atque


10
is

hominum

luppiter,
10

nos per gentis alios alia disparat

hominum moresque, pietatem et noscamus, ut quemque adiuuet opulentia.


qui facta
qui falsas
litis falsis

fidem

testimoniis

petunt quique in iure abiurant pecuniani,


15

eorum referimus nomina


cottidie
ille scit

exscripta

quis hic quaerat

ad louem malum
:

15

qui hic Utem apisci postulant peiiurio


mali, res falsas qui impetrant

apud iudicem,
30

iterum
20

eam rem iudicatam iudicat maiore multa multat quam litem auferunt.
ille

bonos

in aliis

tabuHs exscriptos habet.


{

atque hoc scelesti

in

animum inducunt suom,


:

louem
8
II

se placare posse donis, hostiis

secl.

2 ciuis (i?) vel cuius {P^^) cod. Dziatsko 10 alius cod.

7 (hic) interdius
{i. e.

aliosl

que

oui.
si

P^c
a.
/.

2C-37
:

initia

scrvata
tt.

Miiellcy.

Schoell

qui

a.

Leo {A

l.)

Spcngel 3): aliud Seyffert 22 (si) in a. inducunt lial. indii.


:

cunt P.

M.

;;

PROL.
et

T.

MACCI PLAVTI
;

operam
si

et

sumptum perdunt

id

eo

fit

quia
25

25

nihil ei
facilius

acceptumst a peiiuris supplici


qui pius est a dis supplicans
sibi.

quam

qui scelestust inueniet ueniam

moneo uos ego haec, qui estis boni quique aetatem agitis cum pietate et cum fide
idcirco
30
retinete porro, post

factum ut laetemini.

30

nunc huc qua caussa ueni argumentum eloquar.

primumdum
Cyrenas
in agro
35

huic esse
illic

uoluit.

habitat

nomen urbi Diphikis Daemones


uenit,

atque

uilla

proxuma propter mare,


hau malus
35
patria caret,

senex, qui

huc Athenis exsul

neque
sed

is

adeo propter malitiam

dum

alios seruat se impediuit interim,

rem bene paratam comitate


40

perdidit.

huic fiHola uirgo periit paruola.

eam de praedone uir mercatur pessumus, is eam huc Cyrenas leno aduexit uirginem.
adulescens quidam ciuis huiius Atticus

40

eam
45

uidit ire e ludo fidicinio


:

domum,
45

amare occepit

ad lenonem deuenit,
et iure

minis triginta sibi puellam destinat

datque arrabonem
is

iurando

a.lliga.t,

leno, ut se

aequom
sui,

est, flocci

non

fecit

fidem

neque quod iuratus adulescenti


ei erat

dixerat.

hospes par

Siculus senex
5

50

scelestus, Agrigentinus, urbis proditor


is illius

laudare

infit

formam

uirginis

26 pius Merula n. l. 25 periuriis P, questis qui estis Merula 28 hoc Fleckeisen iii vid. (que uestis P^^), A 11. l. inter v. 29 et v. 30 alinin liabct 40-56 nonindlornin vcrsnuin e.vtrcnia servata A 42 atticos par sui Flcckeisen 49 (namque) ei erat Ussing: ei aderat Sclioell parui P, A n. l.
24 perduunt cod.
:

plus P,

ti.

l.

A P
:

RVDENS
et aliarum itidcm
infit

PROL.

quae eius eranl mulierculae.


esse

lenoni suadere ut
:

eat in Siciliam
55
dicit,
ibi

ibi

secum simul homines uoluptarios


diuitem,
meretricibus.
55

potesse

ihi

eum

fieri

esse

quaestum

maxumum

persuadet.

nauis clanculum conducitur,

quidquid erat noctu in nauem comportat


leno 60
ait
;

domo
60

adulescenti qui puellam ab eo emerat

sese Veneri uelle

uotum

soluere

(id hic est

Veneris fanum)

et

eo ad prandium
ipse hinc ilico

uocauit adulescentem huc.

conscendit nauem, auehit meretriculas.


adulescenti
65
alii

narrant ut res gesta

sit,

lenonem

abiisse.

ad portum adulescens uenit

65

illorum nauis longe in altum ap.scesserat.

ego quoniam uideo uirginem asportarier,

tetuli et ei

auxilium

et

lenoni exitium simul

-s^increpui hibernum et fluctus moui maritumos.


70

Arcturus signum sum omnium (unum) acerrumum uehemens sum exoriens, quom occido uehementior, nunc ambo, leno atque hospes, in saxo simul
sedent eiecti
illa
:

nam

70

nauis confracta est

eis.

autem uirgo atque

altera itidem ancillula


-

75

de naui timidae desuluerunt in scapham. nunc eas ab saxo fluctus ad terram ferunt ad uillam iUius, exsul ubi habitat senex,
et seruos illic est eius

75

quoius deturbauit uentus tectum et tegulas


qui egreditur foras.

So

adulescens huc iam adueniet,

quem

uidebitis,

80

^-j-soi dcc^t A 61 ci\ex\o MtieUer 55 euni] demum St7(Oe7/ Mus. 54, 532) 63 nauem consceiidit Cayncmriiis auehit Ifal. auenit cofl'. N/toH) portum (quom) 65 w/abiuisse
(R/iciii.
:

ei

FUckciscn
Seyffcyf

68

et ei
sa.
ibi

an

et

an

et incerf. cod.
cod.
:

70

unum

add.

favenfe

72 in 77 ubi] qui

le.

atq. hos.

frai.

Rciz, allUferafione
vcl illic'st eiius

Bothe

79 Sed Luchs


;:

PROL.

T.

MACCI PLAVTI

qui illam mercatust de lenone uirginem.


ualete, ut hostes uostri diffidant sibi.

ACTVS
I. i

SCEPARNIO
Pro
di inmortales, tempestatem quoiusmodi Neptunus nobis noete hac misit proxuma
!

detexit uentus uillam

quid uerbis opust?

85

K,

1'

non uentus fuit, uerum Alcumena Euripidi, ita omnis de tecto deturbauit tegulas
inlustriores fecit fenstrasque indidit.

ii

Plesidippvs
Pl. Et

Sceparnio
abduxi negotiis

Daemones
90

uos a uostris

neque
sed
5

id processit qua uos duxi gratia neque quiui ad portum lenonem prehendere.

mea

desidia

spem deserere

nolui
-*>

eo uos, amici, detinui diutius.

nunc huc ad Veneris fanum uenio uisere, ubi rem diuinam se facturum dixerat. 95 Sc. si sapiam, hoc quod me mactat concinnem lutum.
Pl.

prope

me

hic

nescioquis

loquitur.

Da. heus,
Sceparnio
!

10

Sc.
Sc.

qui nominat

me

Da. qui pro

te

argentum

dedit.

quasi me tuom esse seruom dicas, Daemones. Da. kito usust multo, multam terram confode.

100

uillam integundam intellego totam mihi,

nam nunc
82
Rev.
hic
8,

perlucet ea

quam cribrum

crebrius.

uestiri cod. {coir.

B)

99)
:

vel festrasque
i7'.v

'luiitin conciitnarc^

88 inlnslriorem Latiil>iiiiis, Fiihi {Clas^i. 96 aUudit, credo, ad maccare 97 quod me mactat ego maccem lutum

Mcnda

hinc cod.


RVDENS
Pl. pater salueto,
Sc. sed

I.

ii

amboque

adeo.

Da. saluo'
es,

sis.

15

utrum

tu

masne an femina

qui illum patrem

105

uoces? Da.

Pl. uir

sum equidem.

Sc. quacre uir porro

patrem.

unam habui, eam unam perdidi uirile sexus numquam ullum habui. Pl. at di dabunt. Sc. tibi quidem hercle, quisquis es, magnum malum,
filiolam

ego

20

qui oratione hic occupatos occupes. Iio Pl. isticin

uos habitatis

Sc. quid tu id quaeritas ?


?

quon furatum mox

uenias, uestigas loca

Pl. peculiosum esse addecet seruom et probum,

quem
115
Sc. et

ero praesente tpraetereatt oratio

25

aut qui inclementer dicat homini libero.

inpudicum et inpudentem hominem addecet molestum ultro aduenire ad aHenam domum,


quoi debeatur
nihil.

Da.
?

tace, Sceparnio.

quid opust, adulescens

Pl.

istic

infortunium,

30

qui praefestinet, ubi erus adsit, praeloqui.

120

sed

nisi

molestumst paucis percontarier


te.

uolo ego ex
Sc.

Da. dabitur opera atque


is

in negotio.

quin tu in paludem

exsicasque harundinem

qui pertegamus uillam,


tu
si

dum sudumst ?
Pl. dic

Da.

tace.

35

quid opus

125

ecquem tu hic malum, peiiurum, palpatorem

quod te rogo, hominem crispum, incanum uideris,


est dice.

Da. plurumos,
40

nam

ego propter eiusmodi uiros uiuo miser.

Pl. hic dico, in


103 ybr/.
(Sc:.

fanum Veneris qui mulierculas


saluos jt/ Da., Sc. saluos tuasne, t.e. tumasne)

salue) Da.
:

masne Cmnernrius tuasne cod. ( pio anam (^quamy Sevffert /off. unicam
:

habebam
; *

Z-^^o

104 tu io6 107 sexus

162 u\r\\& scriptunt vidcfur pro gcfietivo uirilis' Lco 109 o. [nos] hic cod. (iv. 2): nos dcl. iii quon Guietiis vi.v aiife occupes coUocaiid. (occupatds nos) Leo an quo cod. Quo {cuin quaeris cf. ad Pseud. 978) vi.v an noyi Dousa 112 addecct Bot/ie: decet cod. 113 (haud)praetereat
'

nrufro geiicre

'

testafur Prisciaiius

i,

Acidalius

praedeceat Lco

a fort. praetrahat (praetat)

118 opus

corf.

I.

ii

T.

MACCI PLAVTI
sibi
heri.

duas secuni adduxit, quique adornaret


ut

rem diuinam faciat, aut hodie aut Da. non hercle, adulescens, iam hos

130

dies complusculos

45

quemquam istic uidi sacruficare neque potest clam me esse si qui sacruficat semper petunt aquam hinc aut ignem aut uascula aut cultrum
:

aut ueru
135

aut aulam extarem, aut aUquid

quid uerbis opust?

Veneri paraui uasa

et

puteum, non mihi.


dies multos
fuit.

nunc interuallum iam hos


50

Pl. ut uerba praehibes,

me

periisse praedicas.
sis licet.

Da. mea quidem hercle caussa saluos


Sc.

heus tu qui fana uentris caussa circumis,


fortasse tu

140

iubere meUust prandium ornari domi.

Da.
55
iir

huc uocatus
?

es ad prandium,

qui uocauit nullus uenit

Pl.

admodum.
:

nuUumst periclum te hinc ire inpransum domum Cererem te meUus(t) quam Venerem sectarier
Sc.

145

amori haec curat


Pl. deludificauit

tritico curat Ceres.

me

iUe
!

homo
?

indignis modis.
est,

60

Da. pro

di inmortales

quid iUuc

Sceparnio,
opiniost
150

hominum secundum

Utus

Sc. ut

mea

propter uiam iUi sunt uocati ad prandium.

65

Da. qui? Sc. quia post cenam, credo, lauerunt heri. Da. confracta nauis in mari est iUis. Sc. ita est. Da. hui at hercle nobis uiUa in terra et tegulae.

homuncuU

quanti estis
ei

eiecti ut natant

i54-5

Pl. ubi sunt

homines, opsecro?
Pl. uideo.

Da. hac ad dexterani

(uiden?) secundum Utus.


132 tr/isti
tui cod.

sequimini.
:

143 ille qui ///. 142 t.;s uoc. hiic T itt vid. melius cod. prerem cod. 145 Cererem Itid. 146 amori Menrsitis spectarier cod. sectarier Caniemrius aut cod. 149 ut Meritla amorem cod. {}. g) 147 illic h. itsitatiim natrant trai. Rciz est opinio cod. 154, i55 nsiia.r\i Priscianns i, 109
illu
:

(narrant P^^) cod.

156

ei] hi (?i) cod. itfvid.

(vi.K

pro hisce)

I.

RVDENS
utinani
ualete.
is sit

ii

(lueni
si

cgo quacro, uir sacerrumus.


70

Sc.

non moneas, nosmet mcmininius.

160

sed, o Palaemo[nJ, sancte Neptuni comes,

qui
I

Herculei socius esse diceris,


facinus uideo
!

quod

I)a.

(|uid

uides?

Sc.

mulierculas

uideo sedentis

in

scapha solas duas.


!

ut adflictantur miserae
165

eugae eugae, perbene


litus

75

scapham neque gubernator umquam potuit tam bene. non uidisse undas me maiores censeo.
ab
.saxo auortit fluctus

ad

saluae sunt

si illos

fluctus deuitauerint.

nunc, nunc periclumst.


170
at in uadost,

(unda)

eiecit alteram.

80

iam

facile enabit.

eugepae
salua res.

uiden alteram illam ut fluctus


-

eiecit foras ?

/
-

surrexit,

horsum

se capessit.
in

desiluit

haec autem altera

terram e scapha.
85

ut prae timore in

genua

in

undas concidit
in litore est.

175

saluast, euasit ex aqua.

iam
it

sed dextrouorsum auorsa

in

malam crucem.
id refert tua ?

hem
Sc.

errabit illaec hodie.

Da. quid

si

ad saxum quo capessit ea deorsum cadet,

179-80

errationis fecerit

compendium.
es,

Da.
ilHs
si

si

tu

de illarum cenaturus uesperi


;

curandum censeo, Sceparnio apud nit^d essuru's [es], mihi dari operam uolo. Da. sequere me hac Sc. bonum aequomque oras.
ergo.

Sc. sequor.

(tu)que, Hercules. 161 sociennus Prt>'(?;<s w.v consocius (csocius) deuitauerynt (qui eius) socius Lco 168 deuitauerint Pylades cod. {l/orma antiqua) i6g unda add. Guietus 170 eugepace cod. 1 1 76 it1 est codd. Pnsciani 2, 75 7 1 sccl. Sonncnschein ue181 si Mentla sit cod. 178 cadet {T) vel cadit {P^^) cod. speri es Cainemrins ueperies cod. 183 essurus es 7") w/ essurus
:
: :

'

(.<?.

-U"S?) (PBC)

co(/.

I.

iii

T.

MACCI PLAVTI
PALA
E
S

iii

TR A
185

Nimio hominum fortunae minus miserae memorantur


\/

quam
(satin)

in usu,

experiund6

is

datur acerbum.

in incertas regiones
5

hoc deo complacitumst, med hoc ornatu ornatam timidam eiectam ?


partem capio ob pietatem praecipuam
sat laborist
?

hancineego adrem natam miseramme memorabo? han-cine ego

190

nam hoc mi
si
I

laborem hunc

potiri,

erga parentem aut deos


si

me

inpiaui

sed id
10

parate curaui ut cauerem,

tum
I

hoc mi indecore, inique, inmodeste


;

dati' di
si

nam

quid habebunt

sibi signi inpii posthac,

195

ad hunc

modum

est innoxiis

honor apud uos


sciam

^
15

nam me
sed erile scelus
is

si

fecisse aut parentes sceleste,

minus

me

miserer

197*

me

solUcitat, eiius

me
;

inpietas

male habet.
200

nauem atque omnia


eiiu'

perdidit in mari

haec bonorum
uecta

sunt reliquiae

etiam quae simul

mecum

in scaphast excidit.
si

ego nunc sola sum.

quae mihi
20

foret salua saltem, labor

mi eiius opera. nunc quam spem aut opem aut consili quid capessam
lenior esset hic
ita

hic sola solis locis compotita

205

mare sonat, neque quisquam homo mi obuiam uenit.


[sum].
hic saxa sunt, hic
186 usu Seyffert Berl. Phil. Woch. 17, 796) uisu cod. eiec-|-tam hancine 191 sai Mueller [Rheiu. Miis. 54, aut cod. 192 (ego) erga Miieller {Rhciii. parentis Flcckeiseu me ante erga colloc. Bothe 54) 533) mi hoc Fleckeisen 197 195 sibi signi Leo sibigni cod.
:

206*
188-9 533):

w/

Mus.
194 sciam
:

(umquam)
parentis

Schoell

iiietri

B
iii

me
Ital.
initiis

mei misererer
paitcissiina

cattsa 197* sceleste s. (in uos) Leo miserer Cainerarius mei miserer cod., vi.x recte 202 accedit A, 202-6 198 vel eius med
:

servata,

207-10

cissinm 204 numquam sequebatur alter in {cf. ad 215) metro consulens {A n. /.)

211-16 itein pan205 aiif versus longior fuit aut sola om. P 206 sum del. Pylades,
uiiibrae taiituiii.


RVDENS

I.

iii

hoc quod induta sum, summae opes oppido, nec cibo nec loco tecta quo sim scio quae mihist spes qua me uiuere uelim ?
:

25

210

nec

loci
|

gnara

sum nec tdiut

hic

fui.

saltem

aliquem uelim qui mihi ex his

locis

aut uiam aut semitam monstret,

ita

nunc

30

hac an

illac

eam

incerta

sum

consili

nec prope usquam hic quidem cultum agrum conspicor. algor, error, pauor,

215

\J

me omnia

tenent.

haec parentes mei


216*
leibera ego prognata fui

hau.sciti' miseri

me nunc miseram

esse ita uti sum maxume, nequiquam fui.


:

35

nunc qui minu' seruio quasi serua forem nata ?


neque quicquam

umquam

illis

profuit qui

me

sibi

eduxerunt.

Ampelisca

Palaestra
quam
a cor?

iv

220 Am. Quid mihi meliust, quid magis in remst,

pore uitam ut secludam


ita

male uiuo atque


habent

ita

mihi multae in pectore sunt curae


exanimales.

ita res se

ui tae

hau pa rco, perdidi spem qua


-

me

oblectabam.

omnia iam circumcursaui atque omnibu'


225 neque

latebris perreptaui
5

quaerere conseruam^ uoce, oculis, auribus ut peruestigarem.

eam usquam inuenio neque quo eam neque qua quaeram consultumst,
diio veistts

inter 206* et 207 (?) intercedebant 210 diu] uidi aut Leo etiamdum
:

A
211

208

freta (?)

Leo
:

Seyffert

Schoell, ut

cod.i^pro incertas, i. e. inc. sum) 216" ita 215 oni. A, nisi qnideni post 205 ant 206^ stetit (ii. 6) oin. P^^, n. l. 218 quam si codd. (A incerf.) 217 ego oin. 220 a om. 219 illis] iis (his5) P, unde n. q. numquam is Habich 221 exanimabiles .<4 222 se] '\^s&e velnU: ont. P ut vid. omnibus latebris in 223 oculisque 224 querireP 225
(incerta)s

integcr tetranieter fiat A: incerta ;-tam P^^

213 incerta

alquem saltem sum Grutcrns

Nequeam

I,

iv

T.

MACCI PLAVTI
uenio,

neque quem rogitem responsorem quemquam interea conneque


neque,
10

magi' solae terrae solae sunt

quam haec

loca atque

hae regiones
si uiuit,

eam

uiua

umquam

quin inueniam desistam.

Pa. quoianam uox mihi

prope hic sonat

? ?

229

Am.

pertimui, quis hic loquitur prope

230

Pa. Spes bona, opsecro,

subuenta mihi,
15

231*
?

Am. eximes ex hoc miseram metu


Pa. certo uox muliebris auris
tetigit

meas.

20

Am. muUer est, muUebris uox mi ad auris uenit. Pa. numAmpeUscaopsecrost? Am. ten,Palaestra,audio? Pa. quin uoco ut me audiat nomine iUam suo ? AmpeUsca Am. hem quis est ? Pa. ego Palaestra. Am. dic ubi es ? Pa. pol ego nunc in maUs plurumis.
!

235

Am.

socia

sum nec minor


te.

pars meast

quam
?

tua.

sed uidere expeto

Pa. mihi es aemula.


ubi es Pa. ecce me.
sedulo.
dic,

240

Am. consequamur gradu uocem.


25

accede ad
Pa.

me

atque adi contra.

Am.

fit

cedo manilm.
tu facis

Am.

accipe.

Pa.

uiuisne?
opsecro.

Am.

me quidem
te tenere
!

uiuere ut nunc ueUm,


ut uix mihi

quom
30

mihi te Ucet tangere.

245

credo ego hoc,


spes mea.
ut

opsecro, amplectere,
leuas
!

me omnium iam laborum

226 inuenio P (v. 4I 228 uiuam numquam P 233-45 inHia tantuni A 234 intcr 231* ct 232 P

sunt q. h. sunt 1. 227 vcl mage 229"- 32 ni/iil oinitmo legi pofest, vv. 232 exime Pyladcs 229 quianam P n. l. (palam est P^^), 237 paliiest supplet (ecce me) Leo, <Am. opsecro) Seyffert, {i. e. Palaestra) 244 ut uiuere P, A n. l. trai. Reiz, ut cretic. tetrani. fiat {A n. l.) 247-60 paucissima servata extremontetri causa 245 quam P rum versuum (248-52 nihil)

RVDENS
Pa. occupas praeloqui quae
nos.

I.

iv

250

mca oratiost. Am. quo, amabo, ibimus ? Pa. litus hoc persequamur. Am. sequor quo lubet. sicine hic cum uuida ueste grassabimur ?
nunc abire hinc decet
Pa. hoc quod
est, id

necessarium
?

est perpeti.
?

35

sed quid hoc, opsecro, est

Am. quid
est ?

Pa. uiden,

amabo,

fanum [uidesne] hoc


255

Am. ubi

Pa. ad dexteram.

Am. uideo decorum dis locum uiderier. Pa. hau longe abesse oportet homines hinc, ita hic
quisquis est deu', ueneror ut nos ex hac

lepidust
locus.

aerumna eximat,

40

miseras, inopes, aerumnosas ut aliquo auxilio adiuuet.

Ptolemocratia
Pt.

Palaestra

Ampeliscav

260

Qui sunt qui a patrona preces mea expetessunt ? nam uox me precantum huc foras excitauit. bonam atque opsequentem deam atque hau grauatam
patronam exsequontur benignamque multum.
Pa. iubemus te saluere, mater.
puellac.

Pt. saluete,

sed und' uos

265

ire

cum

uuida ueste dicam, opsecro,

265*

tam maestiter

uestitas ?

Pa. ihco hinc imus, hau longule ex hoc loco

uerum longe hinc abest unde aduectae huc sumus.


Pt.

10

nempe equo

ligneo per uias caerulas


:

248 mest oratio P, A n. l. {pro meast or.) con: Pylades, Reiz {cf. Merc. 230) 251 249 quo eUsiouem vocalis patiens displicet corr. Saraccnns hie cum uiuo aueste P, A n. l. hic in umida ueste codd. Macrobii de verh. diff. G. L. 5, 652 uidesne del. Baier 254 {A n. /.) [cf. V. 253; iv. i) exigat 257 w/uti {iantb. octonar.) ninlto mitttts non oninitio placet, precesme(a) ex. preces m(ea) ex. 259 265* m, ueste uestitas cot/^. A'0;/' 5 1 261-481 deest A 266 268 equo Ital. et quo (et quod B) cod. aut longula ex cod.
aei
:
:

caeruleas cod., contra

metrum


I.

V
estis

T.

MACCI PLAVTI
admodum.
:

uectae?

Pa.

Pt. ergo aequius uos


erat

candidatas uenire hostiatasque

ad hoc

270

15

fanum ad istunc modum non ueniri solet. Pa. quaene eiectae e mari simus ambae, opsecro, unde nos hostias agere uoluisti huc ? nunc tibi amplectimur genua egentes opum,
|

quae
20

in locis nesciis nescia spe

sumus,

275

ut tuo recipias tecto seruesque nos

miseriarumque

te

ambarum

uti misereat,

quibus nec locust ullus nec spes parata,

neque hoc ampHus [quam] quod uides nobis quicquamst. 280 Pt. manus mi date, exsurgite a genibus ambae.
misericordior nuUa
25

me
;

est

feminarum.

sed haec pauperes res sunt inopes[que], puellae

V
30

egomet uix uitam colo


Pt. fateor.

Veneri cibo

meo

seruio.

Am. Veneris fanum,

opsecro, hoc est?


285

ego huius fani sacerdos clueo.

uerum quidquid est comiter fiet a me, quo nunc copia ualebit. Pa. amice benigneque honorem, ite hac mecum.
mater, nostrum habes.
Pt. oportet.

ACTVS
II.
i

II

PlSCATORES
Omnibu' modis qui pauperes sunt homines
272 quae nec
cod. {corr. B'-)
:

miseri uiuont,

290

uoluistis

simus Bentley sumus cod. 273 huc non addit cod. Charisii 224 274 tibi corr. Reiz iam plectimur cod. 278 locus ct parata est cod. locus nullus n. s. parata est Spengel {cf. ad Merc. 330) 279 quot uidens quam del. Reiz, tiaui uides in versu bacchiaco displicet nobis qui quast cod.' 282 inopes Hermann vix inopesq (potiiis pviellae) 283 egomet (meam) Fleckeisen ut metrnm iambicum fiat

Hertnann

ueniri cod.

seruiuo cod.

(^corr. )')

RVDENS
praescrtini
(luihu' iicc

II.

quacstus

cst

iilmiul'

clidiccrc

artcin
ullani
:

necessitate quidquid est

domi

id sat est

habenduni.
:

nos iam de ornatu


hisce

propemodum

ut locupletes simus scitis

hami

atciue

haec harundines sunt nobis quaestu et


cultu.

295 cottidie ex urbe ad mare huc prodimus pabulatum

pro exercitu gymnastico et palaestrico hoc habemus

echinos, lopadas, ostreas, balanos captamus, conchas,

marinam urticam, musculos, plagusias


300 cibum captamus e mari
si

striatas

postid piscatum hamatilem et saxatilem adgredimur.


:

10

euentus non euenit

domum
nisi

neque quicquam captumst piscium, salsi lautique pure redimus clanculum, dormimus incenati.
est
15

atque ut nunc uaUde fluctuat mare, nulla nobis spes

quid concharum capsimus, incenati sumu' profecto.

305

nunc ^^enerem

hanc

ueneremur

bonam,

ut

nos

lepide

adiuerit hodie.

TRACHAL
Tk.

C A TO R E

11

Animum

aduorsaui sedulo ne erum usquam praeter-

irem

nam quom modo exibat foras, ad portum se aibat ire, me huc obuiam iussit sibi uenire ad Veneris fanum. sed quos perconter commode eccos uideo astare. adibo.
310 saluete, fures maritumi, conchitae atque hamiotae,
5

fameHca hominum

natio.

quid

agitis ? ut peritis ?

(f>ro

edidicere A/fl-r.r 291 neque] nec fo</. nuWam SpeJigc/ haec? i. g) har. (Psc^ ^^/ hjg j^ar. [T iit vid.) cod.
ztt

cotidie cod.

vid.

('

Ubri vctercs^ Laiiilnni)


adgr.), vi.v recte

iP^^

n. /.)

294 hae 295 296 pale:

stricum fo^.

tur cod. iit vid. 303 ut oiii.

nnm

cf.

299 aggredimur Mcni/a atgredi300 euenit Botlie uenit cod. B 304 concharum Ita/. conclarum cod. (vi.v P/aittiC/ass. Rev. 6, 88) cenati Reizfort. recte {cf. 302) 306
297 halano cod.
e.
(/'.
: :

animum
(eccons

Dissa/deiis

PCD
II

animo cod. ecconis T: eccon


:

309 eccons (eccon


si

?)

nt vid. cod.

B)

[cf.

ad

Pers. 47 r)

adibo

Ita/.

adito cod.

PLAVT.

22


II. ii

T.

MACCI PLAVTI
fame
sitique

Pi.

ut pi.scatorem aequomst,

speque
j

falsa.

Tr.

ecquem

adulescentem huc,

dum

hic

astatis,

expedite,

uidistis ire strenua fLicie,

rubicundum, fortem,

10 qui tris
Pi.

nullum

semihomines duceret chlamydatos cum machaeris? 315 istac facie ut praedicas uenisse huc scimus. Tr.

ecquem
recaluom ad Silanum senem, statutum, uentriosum,
tortis superciliis,

contracta fronte, fraudulentum,


uiti

deorum odium atque hominum, malum, maH


15

probrique

plenum,
qui duceret muHerculas duas
Pi.

secum

.sati'

uenustas?
sit,

320

cum

istiusmodi uirtutibus operisque natus qui

eum quidem ad
Tr.
uale.
at
si

carnuficem est aequius cjuam ad ^"enerem

commeare.
uidistis, dicitc.
Pi.
:

huc profecto nullus


factum
est

uenit.

Tr.

ualete.

credidi

quod

suspicabar,

20 data

uerba ero sunt, leno abit scelestus exsulatum,


ascendit, mulieres aucxit
:

325

in
is

nauem

hariolus sum.

huc erum etiam ad pranchum uocauit, sceleris semen. nunc quid mi mehust quam iHco hic opperiar erum dum
ueniat
?

eadem, sacerdos Veneria haec


25
si

si

quid ampHus
certiorem.

scit,

uidero, exquisiuero

faciet

me

330
I

iii

AM
Am. InteUego
:

EL

I .S

CA

TRACH

AL

hanc quae proxumast

(tu)

uiUam

^'eneris

fano
uidisti scni (-tis 314 uidi.stis eire Scyffert 313 vi.x ecquis tmieci (ii. 5 uenientem T) post machaeris cod. 315 secum macheriis rw/. homines M//sf/;7/f/j (sei-/))osec-) 317 ac(atro(7.) ut S. Pradcl dc praepos. p. 482 silanum Lco post Ital. 318 vcl 321 siet cod. (vi.v contracto (i. 9) 319 male malum Schocll disyll., iDide fiat octonariiis 329 hanc sacerdos 324 quo cod. corr. Lco Veneria cod. 331 (tu) uillam Scliocll (iii. 3): (me) uillam post Cainerarium Beiitlcy
: :

RVDENS
.

TI. iii

pulsare iussisti atque

aquam

rogarc.

Tr. quoia ad auris


hic loquitur?

uox mi aduolauit?

Am. opsecro, quis

Tr.
?

quem ego

uideo

estne Ampelisca liaec ciuae foras e fano egreditur?


cstne

Ai\f.
hi('

335 Trachalio ciucni conspicor, calator Plcsidijjpi

Tr.

east.

Am.
?

is est.

TrachaHo,

saluc.

Tk.

saluc,

Ampelisca.

quid agis tu

Am. aetatem hau malam male.

Tr. melius
ominare.

Am. uerum omnis


340 quasi non
sit

sapientis decet conferre et fabulari.


?

^
10

sed Plesidippus tuos erus ubi, amabo, est


intus
!

Tr. heia uero,


ullus uenit.

Am. neque pol

est

neque huc quidem


Tk. non
est

Tk. non uenit


sed

Am. uera
est

praedicas.

meum,

Ampelisca.

quam mox coctum

prandium
facitis

Am. quod prandium,


opsecro te
?

Tr. nemp' rem diuinam

hic.

Am. quid somnias,

amabo ?
Tr. certe huc Labrax ad prandium uocauit Plesidippum Am. pol hau miranda facta dicis 345 erum meum eru' uoster.
si
:

15

deos decepit

et

homines, lenonum more


facitis

fecit.

Tr.

non rem diuinam

hic uos

neque erus?
multis

Am.

hariolare.

Tr. quid

tu agis hic igitur ?

Am. ex malis

metuque

summo
capitalique ex periculo orbas auxilique

opumque huc
et

350 recepit ad se Veneria haec sacerdos

me

Palaestram.
?

20
certo.

Tr. an hic Palaestrast, opsecro,

eri

mei amica
:

Am.

cuia Mcntla cui cod. 332 atquaquam cod. 333 q. e. u, Antpeliscae contiituatit alii mala male 337 tu agis Botlic conferre] (et> Laiigc colere plesidippum 338 uocauit ad 344 prandium ttt vid. cod. trai. Reis 348 hic oni. 350 recipit
:

cod.

351 ameica

22*

II. iii

T.

MACCl PLAVTI
mea Ampelisca.
scire.

Tr.
sed

inest lepos in nuntio tuo niagnus,


istiic

periclum perlubet quod fuerit uobis


est,

Am. confracta
25

mi Trachalio, hac nocte nauis nobis. Tr. quid, nauis? quae istaec fabulast? Am. non audiuisti, 355 amabo,

quo pacto leno clanculum nos hinc auferre uoluit SiciUam et quidquid domi fuit in nauem imposiuit ? Tr. oh, Neptune lepide, salue ea nunc perierunt omnia.
in

nec

te aleator nullus est sapientior

profecto
perdidisti.
periit

30 nimi' lepide iecisti

bolum

periurum
?

360
:

sed nunc ubi est leno Labrax

Am.

potando, opinor

Neptunus magnis pocuHs hac nocte eum inuitauit. Tr. credo hercle anancaeo datum quod biberet.

ut ego

amo
mea AmpeUsca,
35

te,

ut dulcis es, ut

mulsa dicta

dicis

sed tu

et Palaestra

(de) naui timidae

quomodo saluae estis ? Am. scibis ambae in scapham insiluimus, quia


properans exsolui restim^

faxo. 365

uide-

mus
ad saxa nauem
ferrier
;

dum

illi

timent
iUis.

nos

cum scapha

tempestas dextrouorsum

differt

ab

itaque nos uentisque fluctibusque


;

40 iactatae

exempUs plurumis miserae perpetuam noctem

370

uix hodie ad Utus pertuUt nos uentus exanimatas.

Tr. noui, Neptunus ita solet, quamuis fastidiosus aediUs est si quae inprobae sunt merces, iactat omnis. Am. uae capiti atque aetati tuae Tr. tuo, mea Ampe- 374-5
:
!

Usca,
4 5 sciui

lenonem facere (ego) hoc quod capiUum promittam optumumst occipiamque hariolari. Am. cauistis ergo tii atque erus ne abiret, quom scibatis
fecit
;

saepe dixi

vel opino 362 361 foii. ubi nunc 359 ne te Fleckeiscii 366 de Neptuneus B 365 Scitu (-ta B) cod {coir. C-) faxere nauis cod. 376 371 nos oiii. B naui Flfckcisen ego ndd. Pylades ero Schoell JSo>tiieiisc/ieiii
:
:

; !

RVDENS
,

II. iii

Tk.

nuid faceret?

Am.

si

amabat, rogas,

ciuid

faceret?

adseruaret

380 dies noctesque, in custodia esset semptT.


ut multi fecit ita probe curauit 1'lesidippus.

uerum
est.

ecastor
5

Tk.

(jur tu istuc dicis ?

Am.

res

palam

Tr.
it

scin tu

etiam qui
in balineas,

lauatum
opseruet
falsust

quom

ibi

sedulo sua uestimenta seruat,

tamen

siirrupiuntur,

quippe

qui

quem

illorum

385 fur facile (luem opseruat uidet

custos qui fur

sit nescit.

sed duce

me ad

illam ubi est.

Am.

sane in Veneris fanum 55

huc
sedentem Hentemque opprimes.
sed (luid

intro,

Tk.

ut

iam

istuc

mihi

molestumst
flet ?

Am. ego dicam


ei

tibi

hoc sese excruciat


animi,
ha.bebat

([uia

leno ademit cistulam

390

i^ui

suos parentes noscere


})erierit.

quam habebat ubique posset eam ueretur


:

ne

Tr.

ubinam ea

fuit

cistelkila ?

Am.

ibideni 60
in naui.

conclusit ipse in uidulum, ne coi)ia esset eiius


([ui

suos parentes nosceret.

Tr. o facinus inpudicum,


!

([uam Hberam esse oporteat seruire postulare


395

Am. nunc eam cum naui sciHcet abiisse pessum et aurum et argentum fuit lenonis omne ibidem.

in

aUum.
65

Tr. credo aUc]uem immersisse atque eum excepisse.


sibi

Am.

id misera maestast

eorum euenisse inopiam.

Tr. iam

istoc

magis usus
factost

eam intro consolerque eam, ne sic se excruciet animi 400 nam muUa praeter spem scio muUis bona euenisse.
ut

384 obseruatur AiM. sane 395 eum Bentley


illam.
i

Tr.

-at)

cf.

385")
?

ubist

399

in (') Lco ne cod. ut Caiiieniriits


:

Am.

385 qui obs. Goets 392

386
ei

Liichs
:

se sic cod.

trai, Giiietus


II. iii

T.

MACCI PLAVTI
est

70

Am.

at

ego etiam, qui sperauerint spem decepisse multos.

Tr. ergo animus aequos optumum


ego eo
intro^ nisi

aerumnae condimentum.
ego quod mihi
imperauit

quid

uis.

Am.

eas.

sacerdos, id faciam atque

aquam

hinc de proxumo rogabo;


405

nam
75

extemplo,

si

uerbis suis peterem^ daturos dixit.

neque digniorem censeo uidisse anum

me quemquam
cere.

quoi deos atque homines censeam bene facere magi' de-

ut lepide, ut Hberaliter, ut honeste atque

hau grauate
410

timidas, egentis, uuidas, eiectas, exanimatas

accepit ad sese, hau secus


So ut eapse (sic) succincta

nunc, ne

morae

illi

quam si ex se simus natae aquam calefactat, ut lauemus sim, petam hinc aquam unde
ecquis hoc recludit
?

nii

imperauit.

heus ecquis
iv

in uillast

ecquis prodit?

SCE PAR N
Sc. Quis est qui nostris

AMPEL

C A
facit iniuriani ?

tam proterue foribus


!

Am. ego sum.


Am.
salue,

Sc.

hem

quid hoc boni est? eu edepol^i^


specie lepida

muUerem

adulescens.

Sc.

et tu

multum

salueto, adule-

scentula.

Am. ad uos
5

uenio.

Sc.

accipiam hospitio,

si

mox

uenies

uesperi,

item ut adfectam
sed quid
ais,

nam nunc

nihil est qui te

mea

lepida, hilara?

Am. aha

mane munerem. nimium fami!

Hariter

407 vel inage 405 exemplo siue iier. cod. ttt vid. cory. Ital. s\c add. Caiiierariits 413 411 easpefof/. 410 accipit co^f. vcl mora Psc^ undc (in) mora MiteUcr {Rheiit. Miis. 54, 400) mulier cod. und' mihi 418 manc 415 mulierem Dotisa munerem Hildebraitd mane mulierem cod. itt vid. inanem munerem Ellis 419 hilara lepida Fleckeisen, nani mea lepida vi.v placet
:
:

RVDENS
420 nic attrectas.
Sc. i)ro di inniortales
I

II.

iv

\'eneris

etifigia

haec
est.

quidem
iit

in ocellis liilariludo est, heia,

corpus quoiusmodi,
'

subuolturium

illud (luidem,
tum

'

subaeiuikmi

uolui dicere

10
?

uel papillae tiuoiusmodi,

([uae indoles in sauiost

Am. non ego sum


425 Sc.

pollucta pago.

potin ut nie apstineas

manum
non
licet

tte sic placide bellamt belle tangere?


;

Am. otium ubi erit, tum tibi operam ludo et deHciae dabo nunc (juam ob rem huc sum missa, amabo, uel tu mi aias
uel neges.
Sc.
(juid

nunc uis?

A.m.

sapienti

ornatus

quid

uehm
facit.

15

indicium
Sc.

meu' quoque hic sapienti ornatus quid ueHm indicium


facit.

430 Am. haec sacerdos Venerishinc

me

petere

aquam

iussit
(sibi).

Sc. at

ego basihcus sum

quem
gutta

nisi oras

guttam non

feres.

nostro illum
nisi

puteum

periclo et ferramentis fodimus.

multis blanditiis a
tu

me

non

ferri potest.

20

Am. qur

aquam

grauare, amabo,

quam

hostis hosti

com?

modat
435 Sc. (jur tu

operam grauare mihi quam


tibi,

ciuis ciui

commodat ?
omnia.

Am. immo etiam


Sc.

mea

uokiptas,

quae -uoles faciam


uoluptatem
uocat.

eugepae

sakios sum, haec iam

me suam

dabitur

tibi

aqua, ne nequiquam mt; ames.

cedo mi urnam.
A.M.

25

cape.

propera, amabo, ecferre.

Sc.

manta, iam hic ero, uoluptas

mea.
425 te] saltem Lco 430 sibi V) Lco a uobis petere aquam Ussing
:

placidule Fleckciscn
cod.
>

foii. belliatam belle

iiKirg. gloss.
Ital.
:

iii

hinc?)
cod.

a uobis iussit

432 nostro

nos pro

II.

IV

T.

MACCI PLAVTI
44

Am.

(juid sacerdoti niti

ut etiam

dicam hic demoratam tam diu? nunc misera timeo ubi oculis intueor mare
!

sed quid ego misera uideo procul in


30

litore ?

442-50

lenonem Siciliensemque hospitem, quos periisse ambos misera censebam in mari. iam iUud mali plus nobis uiuit (juam ratae. sed quid ego cesso fugere in fanum ac dicere haec Palaestrae, in aram ut confugiamus priu' quam huc
scelestus leno ueniat

meum erum

455

35

nosque hic opprimat

confugiam huc,

ita res suppetit,

subita uia.

V
Pro
di inmortales

SCEPARNIO
!

in

aqua

numquam
ut

credidi

uoluptc4tem inesse tantam.

hanc

traxi

lubens

nimio minus altus puteus uisust quam


ut sine labore
5
sati'

prius.
!

460

hanc extraxi

praefiscine

nequam sum, utpote qui hodie amare inceperim. em tibi aquam, mea tu belHata. em sic uolo
te ferre

honeste ut ego
es,

fero, ut placeas mihi.

sed ubi tu

deUcata

cape aquam hanc

sis.

ubi es

465

amat hercle me,


10

ut ego opinor.

deUtuit mala.

? etiamne hanc urnam acceptura's ? ubi es ? commodule meUust. tandem uero serio, etiam acceptura es urnam hanc ? ubi tu es gentium ? nusquam hercle equidem iUam uideo. ludos me facit. 470 adponam hercle urnam iam ego hanc in media uia.

ubi tu es

15

sed autem, quid

si

hanc hinc
?

apstulerit quispiam,

sacram urnam Veneris

mi exhibeat negotium.
insidias locet,

metuo hercle ne iUa muUer mi

plus mali cod.: (lai. 453 w/illiic 440 demoratum Mnelki' C.amerayiHS 455 prius aiife in collocat Schoell, iiain neque priu' qu(am) nec quam huc satis placeut (cf. 494) 457 res (P^^) vel subita uia scripsi dubitanter subita ueniam ut me (mi?) (7") coci. 462 satin 461 praeficiscine cod. subitaria Ussing vid. cod. trai. Pyladcs inceperim amare cod. utprote cod. Bothe 468 melius cod. 466 vel opino fort. ho6\e ut pote qui
j

RVDENS
475.
.

II.

ut comprehendar

cum

sacra urna Veneria.

nempe optunio (me)


magistrdtus
si cjuis

iure in uinclis enicet

me hanc

habere

uiderit.
sit.

20

nam
480

haec

litteratast,

eapse cantat quoia

iam hercle euocabo hinc hanc sacerdotem foras, accedam huc ad fores. heus, Agasi Ptolemocratia, cape hanc urnam tibi
ut hanc accipiat urnam.

muliercula hanc nescioquae huc ad


intro ferundast.

me

detuHt.

25

repperi negotium,
his ultro

siquidem mihi

adgerunda etiam

est aqua.

vi

LA
485

13

RAX

CHARM

1)

La. tQui homo sese miserum et mendicum Neptuno credat sese atque aetatem suam
:

uolett,

nam

si

quis ciim eo quid rei commiscuit,

ad hoc exemplum amittit ornatum donium.


490

numquam pedem nauem cum Hercule una imponere. sed libi ille meus est hospes qui me perdidit ? atque eccum incedit Ch. quo malum properas,
edepol, Libertas, lepida es quae
uoluisti in
!

nam equidem
La. utinam
495
te

te

Labrax nequeo consequi tam strenue. priu' quam ocuUs uidissem nieis

10

malo cruciatu

in Sicilia perbiteres,
niali.

quem

propter hoc mihi optigit misero


in aedis

Ch. utinam, quom

me ad

te adduxisti

(domum),
15

in carcere illo potius

cubuissem

die.

deosque inmortalis quaeso,

dum

uiuas, uti

481 Agasi] exi Seyffert 476 me add. Canieranits 482 A 482-98 pancissiina in initiis servata 484 his mihi P, A n. l. trai. Reis [sed cf. Kaempf pron. pcrs.' p. 28) sesse 485 P pro se esse vel sese esse ?), A n. l. (hominem) sese Botlic A n. l. (hisce) Mar.\; ocuhs iiain 490 unam B (vii. 4 494 neqite prius neqiie quam oculis satis placent {cf. 455) 495 siciliam P, A n. l. corr. Camcrarins 497 domum add. Mnclkr {Rhein. Mns. 54, 533) {A n. l.) (tuas) Camcrarius ^gg-^i6 pancissinia
accedit
;
:

iii

e.vtremis versibns servata

II.

vi

T.

MACCI PLAVTI
habeas
tibi.
,

omnis
La.

tui similis hospites

500

Malam Fortunam
?

in aedis te

adduxi
?

nieas.

quid mihi scelesto

tibi erat

auscuhatio
in

quidue hinc abitio


-'o

quidue

ubi perdidi etiam plus

nauem inscensio ? boni quam mihi fuit.


505

Ch. pol minime miror nauis si fractast tibi, scelu' te et sceleste parta quae uexit bona.
-

La. pessum dedisti

me

blandimentis

tuis.

25

Ch. scelestiorem cenam cenaui tuam quam quae Thyestae quondam aut posita est Tereo. contine quaeso caput. La. perii animo male fit. ueUm uomitum uomas. nimi' edepol Ch. puhiioneum
!

510

La. eheu

Palaestra atque
in alto, credo,

AmpeUsca, ubi

esti'

nunc

Ch. piscibus
30

praebent pabulum.

La. mendicitatem mi optuUsti opera tua,

dum
C-h.

tuis

bonam
quin

auscuUo magnidicis mendaciis. est quod habeas gratiam merito mihi,


tu

515

qui te ex insulso salsum feci opera mea.

La.

hinc

is

me

in

maxumam malam
crucem
?

35

Ch.

eas.
!

easque res agebam


quis uiuit

commodum.
?

La. eheu

me

mortalis miserior

520

Ch. ego multo tanta miserior quam tu, Labrax. La. qui ? Ch. quia ego indignus sum, tu dignus qui
sies.

La. o scirpe, scirpe, laudo


40

fortunas tuas,

qui semper seruas gloriam aritudinis.

Ch. equidem

me

ad uehtationem exerceo,

5^5

nam omnia

corusca prae tremore fabulor.


:

La. edepol, Neptune, es balineator frigidus


500
P,
lui
:

Ital.
ibi

tibi Ital.

A
V.

n.

l.

n. l. P, (w/.v anfposita)
cf.

tanto

B"
528)

[sed

505 503 abito P. A n. l. 509 aut posita Ncttlcsliip antcposita eis ^ inutiqiKt 521 fonna) 518 526 teremorc A, vix rccte {cf. ad Mcn. 680)
lui

P,

u.

l.

ad

RVDENS
uestimentis postquam aps te abii, algeo. Cn. ne thermopolium (juidem ullum instruit, ita salsam prachibct potionem et frigidam.
|

IT.

vi

cum

45

530

L.v.

ut fortunati sunt fabri ferrarii


!

qui apud carbones adsident

semper
|

calent,

535

Ch. utinam fortuna nunc anetina uterer, ut quom exiissem ex aqua, arerem tamen. La. quid si aHquo ad ludos me pro manduco locem ? Ch. quapropter? La. quia pol clare crepito dentibus.
|

50

Ch.
La.

iure

optumo me
?

tlauisset arbitror.
j

qui

Ch.

quia

auderem tecum

in

nauem
55

ascendere,
(jui

fundamento mi usque mouisti mare.


auscultaui, tu promittebas mihi

540

La.
illi

tibi

esse

quaestum

maxumum
te,

meretricibus,
ditias.
r

ibi

me

conruere posse aiebas

Ch. iam postulabas

inpurata belua,
?

totam Siciliam deuoraturum insulam


545

60

La. (juacnam ballaena m(ium uorauit uidulum,

aurum atque argentum ubi omne compactum fuit ? Ch. eadem illa, credo, quae meum marsuppium, (]uod plenum argenti fuit in sacciperio. La. eheu redactus sum usque ad unam hanc tuniculam
I

65

550

et

ad hoc misellum palHum.

perii oppido-!
licet

Ch. uel consociare mihi quidem tecum


aequas habemus
partis.

La. saltem

si

mihi

niulierculae essent saluae, spes aliquae forent.


al-algeo Scyffcit, qni passiin hic scrfaps te abii satisplacct vel in-instruit {cf. ad v. 528) 529 vel nullum 533 w.v anatina vel vX vcl ut-uterer [cf. adv. 528) 534 vel uti quom exiuissem quom exissem ita codd.) ex aquaqu aqua ar-arerem t. (cf. ad v. 528)
(aiititjita

528 Quoin

/oniia)

dciitcs crcpitantes syllabas cxplcvisse sitspicatni:

535

vel dele La.


\cf.

536 Ch.]

vel

La.

La.]

vel

lauisse Seyffcii

ad
v.

w/qui-quia
driita, p.

(cf.

ad

528) 528)
v.

elauisse Flcckcisen

Ch. 537 la-la538 quia] qui A


:

w/auiderem

24)

544 deuortaturum

P i^corr.

((/ Skntsch in Satiira ViaB'~

551 consciare

II.

vi

T.

MACCI PLAVTI
555

70

nunc

si

me

adulescens Plesidippus uiderit,

quo ab arrabonem pro Palaestra acceperam, iam is exhibebit hic mihi negotium. Ch. quid, stulte, ploras ? tibi quidem edepol dum lingua uiuet, qui rem soluas omnibus.
Vii

copiast,

S CEPARN
Sc.

LA BRAX
signum
flentes
?

CHARM DES
I

Quid

illuc,

opsecro, negoti

quod duae muHerculae


amplexae tenent,
560

hic in fano Veneris

nescioquem metuentes miserae

nocte hac aiunt proxuma

se iactatas atque eiectas hodie esse aiunt e mari.


5

La. opsecro hercle, adulescens, ubi istaec sunt quas memoras


mulieres
Sc.
?

hic in

fano Veneris.

La. quot sunt?

Sc.
et tu

totidem

quot ego
La. nemp" meae
?

sumus.

Sc.

nemp' nescio

istuc.

La. qua sunt 565


Sc. scitula.

facie?
uel ego

10

amare utramuis possum, si probe adpotus siem. La. nemp' puellae ? Sc. nemp' molestus es. i uise, si lubet. La. meas oportet intus esse hic muHeres, mi Charmides. Ch. luppiter te perdat, et si sunt et si non sunt tamen. Ch. in 570 La. intro rumpam iam huc in Veneris fanum. barathrum maueHm.
opsecro, hospes, da mihi aHquid ubi
Sc. istic ubi uis condormisce
;

condormiscam
prohibet,

loci.
est.

nemo

pupHcum
:

15

Ch.

at uides

me

ornatus ut sim uestimentis uuidis

recipe

me

in tectum,

da mihi uestimenti aHquid


in

aridi

dum
illuc

arescunt

mea
illuc'st

aHquo

tibi

gratiam referam loco.

575

est Flcckciscn

arrabone A 559 556 iam sexhibebit P illuc opsecro negotist obsecro negotii P ?) 566 562 iectas P 561 aiu ^t"! nunc P(N/>ro AI potis sum ciiiii Iiisii veiboniiii Lco 567 Nepuellae uf vid. A es i] {aiitiqiia foniici) 568 me P est P ueisse 573 ut omatus A 574 uestT aliquid P (/'. e. uestimenli, vii, p. 106)
555 a quo
'

/.

e.

'

'

aliquid uestimenti

RVDENS
Sc.

II. vii

tegillum eccillud, mihi

unum

id aret

id
si

si

uis

dabo

eodem
in

amictus,

eodem

tectus esse soleo,

pluit.

tu istaec

mihi dato: exarescent faxo.


ni hic in terra

Ch. eho an

te paenitet, 20

mari quod elaui^

iterum eluam?

580 Sc. eluas tu anne exunguare ciccum


tibi

non interduim.
nisi si

ego

numquam quicquam credam


in aedis nil
illic

accepto pignore.

tu uel suda uel peri algu uel tu aegrota uel uale.

barbarum hospitem mi
Ch. iamne abcis
585
?

moror.

sat Htiumst.

25

uenaHs
.sed

ductitauit, quisquis est


infelix

non
quin

est misericors.

quid ego hic asto

uuidus

abeo huc

in

Veneris

fanum, ut edormiscam hanc


crapulam,
lubuit sententiam

quam
itaque

potaui praeter animi

quam

quasi uinis Graecis Neptunus nobis suffudit mare,

30

aluom prodi sperauit nobis


?
si

salsis

pocuHs

590 quid opust uerbis

inuitare nos paullisper pergeret,


:

ibidem obdormissemus

nunc lenonem quid

agit intus uisam,

nunc uix uiuos amisit domum. conuiuam meum.

ACTVS

III
III.
-

DAEMONES
Miris modis di ludos faciunt hominibus,

mirisque exempHs somnia in somnis danunt


595

ne dormientis quidem sinunt quiescere.


uelut ego hac nocte quae processit
576 tegillum (ti- 1) ecilium pniis 0)11. P, codd. Pntiii 366 V. l. P, 579 ne codd.

proxuma

id tigillum (tix- T) ecillud pluuit yi {an ubi ?) 577 si] u (tu an B, tua 580 tu anne iit vid. interdum P ne /^), A n. l. 581 Charinidi dat (?) Lro iillic A 586 si oni. 583 aedeis P 584 uenalis bis 588-602 initia fere servata huc] hinc P 587 quom p. (?) Leo 592 agat Cantemriiis 593, 594 Uf. Merc. 225, 2261 alteriitii secl. Ritschl 594 somnia Merc. 226 omnia 593 m(ei r is) A {B vel nam omnia P^^) P, A n.l. 596 praecessit Lco {A 11. /.}, sed cf. Mar.x {Sitsher. fVien Akad. 1899)
:

<

III.

T.

MACCI PLAYTI
est simia
:

mirum atque inscitum somniaui somnium.


ad hirundininum nidum uisa
ut in

ascensionem ut faceret admolirier

10

omnibus neque eas eripere quibat inde. postibi uidetur ad me simia adgredirier, rogare scalas ut darem utendas sibi.
* *

*****

^gga

600

ego ad hoc exemplum simiae respondeo,


*
603-'^

natas ex Philomela ac [ex] Progne esse hirundines.


15

ago ciim
atque
illa

illa

ne quid noceat meis popularibus.


fieri

605

nimio iam

ferocior

>

uidetur ultro mihi nialum minitarier.


in ius

uocat me.

ibi

ego nescioquo

modo
;

iratus uideor

niediam arripere simiam

20

concludo in uincla bestiam nequissumam.

610

nunc quam ad rem dicam hoc

attinere

somnium

numquam

hodie quiui ad coniecturam euadere.

sed quid hic in Veneris fano meae uiciniae


clamoris oritur? animus miratur (meus).

ii

TRAC H AL

O
!

DAEMONES
uostram ego imploro fidem, 615
date.

Tr. Pro Cyrenenses populares


ferte

agricolae, accolae propinqui qui estis his regionibus,

opem

inopiae atque

exemplum pessumum pessum


sit

uindicate, ne inpiorum potior


5

poUentia
fieri

quam innocentum,
statuite

qui se scelere

nolunt nobiUs.
620

exemplum

inpudenti, date pudori praemium,


r,

599 adoririer codd. Prisciaui


nU.ca^isit

p.

79 H.

599" ut

(in

om^nibus
601
iii

n(is) suis

(i. e. uidebatur 604 19 pancissiiiia servata 11 /., srd versiis liirvior /tiit)

{plitriina iitccrtissimn') 603'' oiii. uidebaiur ?)

A
:

om.

F P
:

P
:

iiiliil

legi potest

A
{A
:

A
:

604 atquc cx progne esse


:

del. Heriiiaiiit

ex de/. Bot/ic Attica esse ScliocU esse 606 illa nimio Acidalitis illa animo P, A ti. l. 61 r Nunquam (-mq-) ad P 608 7v/ med illaec a. Py/ades 620-91 dcest A 614 meus siipp/. Cainerariiif {A 11. /.)

RVDENS
facitc hic lege potius liceat

III.

ii

quam

ui uicto uiuere.

currite

huc

in

Veneris fanum, uostram iterum imploro fidem,

qui prope hic adestis quique auditis clamorem


ferte suppetias qui \'eneri

meum,
lo

Veneriaeque

antistitae

625

more antiquo
Da.
([uid

in

custodelam suom commiserunt caput,

praetorquete iniuriae priu'


istuc
est

coUum quam ad uos


?

peruenat.

negoti

1'r.

per ego haec genua te


optestor, senex,

(juisciuis

cs

D.\.

([uin

tu

crgo

oniitte

genua

et

quid

sit

mi expedi

quod tumultucs.

Tr.

tecjue oro et quaeso,

si

speras tibi

15

630 hoc anno niultum futurum sirpe et laserpicium

eamque euenlurani exagogam Capuam saluam


at(|ue

et sospitem,

ab lippitudine uscjue
Tr. seu

sicritas ut sit tibi, ~-

Da. sanun es?

tibi

confidis fore

multam magydarim,
20

ut te

ne pigeat dare operam mihi (juod


j)er

te

orabo, senex.

635 Da. at ego te


ut tibi
et tibi

crura et talos tergumque optestor tuom,

uhneam uberem esse speres uirgidemiam euenturam hoc anno liberem messem maH.
istuc dicas negoti

ut

mi

quid

sit

quod tumultues.
25

Tr. qui lubet maledicere? equidem tibi bona exoptaui omnia. 640 Da. bene equidem tibi dico, qul te digna ut eueniant precor. Tk. opsecro, hoc praeuortere ergo. Da. quid negotist?
Tr. muheres duae innocentes intus hic sunt,
facta est fitque in Veneris fano
tui

indigentes auxih,

quibus aduorsum ius legesque insignite iniuria hic


;

tum sacerdos Veneria


est tanta confidentia

30

645 indigne adflictatur.

Da. quis

homo

625 custodiam coc/. cf. ad Mcrc. 233^ 626 perueniat cod. Szg quid cod. iit vid. 636 ulmeam Ital. uimeam {sed umerum iif vid. T) cod. ubi rem ut vid. cod. {corr. P^^ speras Acidaliiis 637 cuenturam hoc anno [B) vcJ lioc anno euenturam (PCD) f.Q^_ 52g optaui Gmctiis, ciii tibi bona e.xoptaui dis:

pUcet


III.
ii

T.

MACCI PLAVTI
?

qui sacerdotem uiolare aiideat

sed eae mulieres


fit

quae sunt

aut (luid

is

iniqui

'i'R.

si

das operam,
eloquar.

Veneris signum sunt amplexae.


35 eas deripere uolt.

nunc (liomo audacissumus)


Tr.
uis

eas

ambas

esse oportet (liberas).

Da. quis

istic

est

qui deos tam parui pendit?

650

(dicam
fraudis, sceleris, parricidi, peiiuri plenissumus,

tibi ?)

legerupa inpudens, inpurus, inuerecundissumus, uno uerbo apsoluam, lenost quid illum porro praedicem
:

40 Da. edepol infortunio

hominem
suo
?

praedicas donabilem.
interpresserit.
ite istinc foras,

Tr. qui sacerdoti scelestus faucis


Da.
at

655

malo cum magno

fecit hercle.

Turbalio, Sparax.
illis.

ubi estis

Tr.

opsecro

intro,

subueni

Da. iterum haud imperabo.

sequimini hac.

Tr.

age nunciam,
coqui. 45 iube oculos ehdere, itidem ut sepiis faciunt Da. proripite hominem pedibus huc itidem quasi occisam 660

suem.

Tr. audio tumultum. opinor, leno pugnis pectitur. nimi' ueHm inprobissumo homini malas edentauerint.
sed eccas ipsae huc egrediuntur timidae e fano muHeres.
iii

Palaestra
Pa.

Trachalio

Ampelisca
atque opum,

Nunc

id est

quom omnium copiarum

auxili, praesidi uiduitas nos tenet.

665

(nec salust) nec uiast quae salutem adferat, (nec quam in partem) ingredi persequamur
648 5(\q.fines iiiiifilcifi in cod. {cf. ad 666 sqq.) 646 aii auideat? 649 Hb. 648 h. a. siippl. Lambimis c ^libris veteribus^ (/. e. T]) pendit (paucis ex650 dicam tibi snpplcvi snppl Caiiicmrius 656 hercle post malo pedi) Lambimts e libris vcteribtis [i. e. T]) 661 660 porrigite B^ Brix, rhythnio constdens vix hercule efandae e fano Mcriila w/opino 663 eccas Bcittlcy: ecce cod. 666 666 sqq. iititia nitiiilata in cod. {cf. ad 648 sqq.l (aef.) cod. 667 nec quam nec salust (w/sahis) sitpplevi: se cod. (fros^) -rtem (artem B) cod. in partem sttppl. Leo post alios
'
' : : :

RVDENS
uinus ambae,
(tai..

III. iii

iniuria

670

orta in nc

intus

ab nostro

ero,

quin scelestus
reppulit, propulit
j

um

praecipes
niodis
10

..-.dignis

nosque ab signo intumo

ui deripuit sua.

675

sed nunc sese ut ferunt res fortunaeque nostrae, neque est melius morte in malis par moriri est.

Tr. quid est ? quae illaec oratiost ? Pa. qui uocat cesso ego has consolari. heus Palaestra
rebus miseris.
!

Tr. Ampelisca.
Pa. quis
is

Am.

opsecro, quis est qui uocat


?

15

est qui nominat

Tr.

si

respexis, scies.
es.

680
680*

Pa. o salutis

meae
si

spes.

Tr. tace ac bono animo


id Hceat, uis

me

uide.
uis

Pa.

modo

ne opprimat,

quae
681*

uim mi adferam

ipsa adigit.
es.

Tr. ah

desine,
20

nimis inepta

Pa. desiste dictis nunciam miseram


nisi

me

consolari
est.

quid re praesidium apparas, Trachalio, acta haec res

685

Am. certumst moriri quam hunc pati (saeuire) lenonem in me. sed muliebri animo sum tamen miserae (quom uenit) in
:

mentem
mihi mortis, metu'

membra

occupat.

edepol diem hunc 25

Tr.

bonum animum

habete.

Pa.
iste

acerbum nam, opsecro, unde animus mi inuenitur ?


!

qui Saraceniis
:

671 669 tanta suppl. Valla sciamus cod. 674 sese] se Guietus 673 vix uid er. 760) trat. cod. moriri 675 est nostrae] nos (?) Leo (hacch. tetram.) 678 676 miseris Pylades meiseriis cod. Reis vcl moririst quis (is) est (?) Leo vix (oh) quis est, ut integcr tetrameter fiat 683 praesidi 682 dictis Pylades dictus cod. respexes cod.

668 scimus

scripsi:
[cf.

679

684 Fleckeisen 684 s(\(\. mcdii versus niutilati ; lacuna in cod. 685 quom saeuire suppl. Schoell moreirei cod. (antiquaforma) 686 vel Tr. edepol uenit suppl. Fleckeisen post Camerarium 687 istec cod. tit vid. (cf v. 688) [nisi quidem unde animus sine proitomine exhibuit cod.)
vix

nam

opsecro unde

istic a.

PLAVT.

II

23


T.

III.

iii

MACCI PLAVTI
;

Tr. ne, inquam, timete

adsidite hic in ara.

Am. quid
istaec ara

prodesse nobis (plus) potest


Veneris,

quam signum

in fano hic intus

quod ample.xae modo, unde abreptae per uim 690


miserae
?

30

Tr. sedete hic modo, ego hinc uos tamen tutabor.


uobis pro castris, moenia hinc ego uos defensabo
praesidio Veneris maUtiae lenonis contra incedam.

aram habete hanc

35

40

Pa. tibi auscultamus et, Vemis alma, ambae te opsecramus, aram amplexantes hanc tuam lacrumantes, genibus nixae, 695 in custodelam nos tuam ut recipias et tutere illos scelestos qui tuom fecerunt fanum parui fac ut ulciscare nosque ut hanc tua pace aram opsidere patiare lautae ambae sumus opera Neptuni noctu, ne indignum id habeas neue idcirco nobis uitio uortas, 700 si quippiamst minu' quod bene esse lautum tu arbitrare.
;
:

Tr. Venus, aequom has petere intellego


ignoscere his te conuenit
te

decet aps te id
impetrari

metus has id ut faciant subigit. ex concha natam esse autumant^ caue tu harum conchas
:

spernas.

sed optume

eccum

exit senex patronus

mihique

et uobis.

705

ivDAEMONES

Trachalto

Labrax
?

Lorarii

Da. Exi e fano, natum quantum est


uos in aram abite sessum.
688 adsidete
:

hominum sacrilegissume.
Tr. huc respice.

sed ubi sunt

cod. 690 abreptae 68g plus sitppl. Camcrartus arreptae cod. usqtie ad 727 paucissima 692 acccdtt hinc /br/. om. 692 (haec), hinc Lambintis 696 custodiam P, n. l. cf. ad Merc. ^ss') 697 illo %<el eos td vid. mtdilata in sqq. ittitia 698 698 fac ut ulciscare {cf. ad 648 sqq.) A: -scare aut ae neptunei P, 699 pot'iare^lau A: Indignum n. l. 700 ne 701 lautum tu Cameraritis lautu P, n. l. ) : 702 Venus Schoell ut {Jort. ue

Mertila servata

spat.

RVDENS
Da. optume,
710
istuc uolueramus.

III.

iv

iube

modo

accedat prope.

tun legerupionem hic nobis

cum

dis facere postulas ?

pugnum
Da.
at

in

os

impinge.

La. iniqua

haec

patior

cum

-,

pretio tuo.

etiam minitatur audax

La. ius

meum

ereptum
est mihi,

meas mihi
si

ancillas inuito

me

eripis.

Tr. habe iudicem

de senatu Cyrenensi quemuis opulentum uirum,


tuas esse oportet niue eas esse oportet Hberas

715 neu te in carcerem compingi


te

aequom

est

aetatemque

ibi

10

usque habitare, donec totum carcerem contriueris.


isti rei

La. non hodie


te

auspicaui, ut
istoc

cum

furcifero fabuler.

ego appello.

Da. cum

primum

qui te nouit disputa.

La. tecum ago.

Tr. atqui

mecum

agendumst.
utramuis

suntne
tuae
?

illae ancillae

720 La.

sunt.

Tr.

agedum

ergo,

tange

digitulo 15

minimo modo.
La. quid
si

attigero?

Tr. extemplo hercle ego

te follem

pugilatorium

faciam et pendentem incursabo pugnis, peiiurissume.


La. mihi non liceat meas ancillas Veneris de ara abducere
?

Da. non

licet

ita

est

lex

apud nos

La.

mihi

cum
20

uostris legibus

725 nihil est commercf.

equidem istas iam ambas educam foras. tu, senex, si istas amas, huc arido argentost opus si autem Veneri complacuerunt, habeat, si argentum dabit. Da. di tibi argentum nunc adeo meam ut scias sententiam, occipito modo iUis adferre uim ioculo pauxillulum,
!

nobisque et tunc cod. 709 tun Cautcrarius 714 eas esse oportet Merula eas oportet esse P, A n. l. {cf. ad V. 736) 715 est aequom cod. {ordo noii Plaiiiiniis) /rai. Gimiii : vcl aequomst post ihi' spaf. in P^^, uiidc ibi (tuam) Schocll 720 agendum cod. 724 non licet 723 adducere vel non licet ita P, A n. l. 725 vix* nihil est {ut piita (senex), nihil est) (A n. l.) 726 amabas P^d (^pyQ .bjg ?) ^28 dei an det incert. A do ut scias meam
;/.
/.
:

dis

708-12 A (?) Leo

23*


III. iv

; ;

T.

MACCI PLAVTI
caput exoculassitis,

25 ita

ego

te

hinc ornatum amittam tu ipsus te ut non noueris. 730


ei

uos adeo, ubi ego innuero uobis, ni


La. ui agis [mecum].

quasi murteta iunci, item ego uos uirgis circumuinciam.

Tr. etiam uim proportas^


''

flagiti

fla-

grantia?

La. tun,
30

trifurcifer,

mihi audes inclementer dicere

?
:

Tr.

fateor,

ego

trifurcifer

sum, tu es

homo adprime probus


?

735

numqui minus hasce

esse oportet liberas

La. quid, liberas


ex

Tr. atque eras tuas quidem hercle atque

germana
Graecia

nam

altera

haec

est
te

nata Athenis ingenuis parentibus.

Da. quid ego ex

audio

Tr. hanc Athenis esse natam


liberam.
est ?

35

Da. mea popularis, opsecro, haec


Da.
mea,

Tr. non

tu Cyre- 740

nensis es?

immo

Athenis natus altusque educatusque


ciuis tuas, senex.

Atticis.
filia

Tr. opsecro, defende

Da. o

quom hanc

uideo,

mearum me apsens miseriarum commones


si uiuit, scio.

trima quae periit mi iani tanta esset,


40 La. argentum ego pro istisce

ambabus quoiae

erant

domino
dedi

745

quid

mea

refert

Athenis natae haec an Thebis

sient,

dum
tune

mihi recte seruitutem seruiant?


hic, feles uirginalis, liberos

Tr.

itane,

inpudens?

parentibus
?

sublectos habebis atque indigno quaestu conteres


45

nam
730

huic alterae quae patria


ita
si

sit

profecto nescio,

75

hinc ego te ornatum te amittam


(/. e.
:

ut tu ipsu

uerit A
A
n.
l.

circum uinclam P, A 11. l. 733 pnobr6 das (?) Lco vi.x uid mecum om. 736 oportet esse 740 opsecro oin.A 738 nam'que haec alt le fort. A {cf. adv. 714) attigis P {G pro C) 743 cum [ego] h. 741 edu(ca;tisque memet mearum me (me om. PCDj 746 hae athenis an dispUcet trai. Sclioell, nam natae 748 feles n. l. natae P, Turnebiis fallis P, A n. l. (L pro E) 750 patria quae
732 iunci Leo
luncis P.

731 ni] ni

ni corr. nisi) P, nt vid. (si T, sine

P^c

y.

3\

n.

l.


RVDENS
nisi scio

III. iv

probiorem hanc esse quam


?

te,

inpuratissume.
sit

La. tuae istae sunt

Tr. contende ergo uter

tergo
uerior
:

ni ofierrumentas habebis pluris in tergo tuo

quam
ni erit

ulla nauis

755 postea aspicito

longa clauos, tum ego ero mendacissumus meum, quando ego tuom inspectauero
:

50

tam sincerum

ut quiuis dicat

ampuUarius

optumum
quid
illas

esse operi faciundo corium et sincerissumum,


te

quid caussaest quin uirgis


spectas
?

usque ad saturitatem sauciem


oculos eripiam
tibi.

quas
La.

si attigeris,

760 La. atqui, quia uotas, utramque iam

Da. quid
Tr. quo

facies ?

mecum abducam semul. Volcanum adducam, is Venerist aduorsarius.


?

55

illic it ?

La. heus, ecquis hic est

heus

Da.

si

attigeris ostium,

iam hercle
765 Da. ego

tibi

messis in ore

fiet

mergis pugneis.
uictitamus aridis.
in

Lo. nullum habemus ignem,

ficis

dabo ignem, siquidem

capite

tuo

conflandi 60
copiast.

La. ibo hercle aliquo quaeritatum fgnem.


La. ignem

Da. quid quom


inueneris
?

magnum

hic

faciam.

Da. quin inhumanum


exuras tibi?

La.

immo

hasce ambas hic in ara ut uiuas comburam, id


uolo.

Da. iam hercle ego

te

continuo barba arripiam, in ignem

coniciam
770 teque ambustulatum obiciam magnis auibus pabulum.
752 tua enim istaec sunt Seyffert nugae i. s. Bentley: tricae i. s. uerior Canterantis or A purior Scyffeit ueri 755 poste aspicito (tu) Mueller {A n. /.) 757 opere P, A 11. l. hercule) messTs sitspcctttm (?V.v 760 atquin P, A n. l. {-tsl) 763 fietin oremessis Sonnenschem mergeis A {antiqita formd) 764 ficis] olficis arideis ut vid. A {antiqua formn) 766 lignum Scltoell 767 inhumanum] ut humanum (cf. Oass. Rev. 18, 402) exurias barba continuo 768 comburem 769 nam P
:

65

Leo

[et] in

P P


III.

iv

T.

MACCI PLAVTI
facio,

quom coniecturam egomet mecum


quod ego
in

haec

illast

simia

quae has hirundines ex nido uolt eripere


somnis somniaui.

ingratieis,

Tr. scin quid tecum

oro,
?

senex
ut illas serues,

70

uim defendas, diim ego erum adduco meum. Da. quaere erum atque adduce. Tr. at hic ne Da. maxumo malo suo si attigerit siue occeptassit. Tr. cura. Da. curatumst, abi. Tr. hunc quoque adserua ipsum ne quo abitat nam pro;

775

missimus
carnufici aut talentum

Da. abi modo, ego

magnum aiit hunc hodie sistere. dum hoc (curabo) recte. Tr. iam

ego

reuenero.

Daemones
Da. Vtrum
tu, leno,

Labrax
cum malo
si

Lorarii
780

lubentius
?

quiescis an sic sine malo,

copiast

La. ego quae tu loquere flocci non facio, senex. meas quidem te inuito et Venere et summo loue de ara capillo iam deripiam. Da. tangedum. Da. agedum ergo, accede huc 785 La. tangam hercle uero. modo. La. iubedum recedere istos ambo illuc modo. La. non hercle equideni Da. immo ad te accedent.
censeo.

Da. quid ages


10

si

accedent propius

La. ego recessero.

uerum, senex,

si te

numquam
si te

hercle

quisquam

umquam in urbe offendero, me lenonem dixerit

790

non ludos pessumos dimissero.

772 e nudo 776 occeptassis 774 erum] ero nam] aut hocc iabocod. 779 otn. 777 quo om. abes curabo Fleckeisen, Stitdemund 781 copia est au copiaest /* incert. post ']gi 787 equidem] egomet 789 repetit Qproptef Jiomoeotel. vv. 791, 788) dimiserio 791 non te

A
:

RVDENS
Da.
La.
facito istuc

III.

quod minitare
dabitur
tibi

sed nunc inlerim,

si illas attigeris,

magnum malum.
15

795 La. minacias ego flocci

I)a. quantum lenoni sat est. non faciam tuas, equidem has te inuito iam ambas rapiam. Da. tangedum. La. tangam hercle uero. Da. tanges, at scin quo modo ? i dum, Turbalio, curriculo, adfert(o domo)

quam magnum ucro?

duas clauas.
La. eheu

La. clauas?

Da. sed probas. propera


es.

cito.

20

8co ego te hodie faxo recte acceptum ut dignus


!

scelestus

galeam

in naui perdidi

nunc mi opportuna hic esset, salua si foret. licet saltem istas mi appellare ? Da. non licet. 804-5 ehem optume edepol eccum clauator aduenit. La. illud quidem edepol tinnimentum est auribus. Da. age accipe illinc alteram clauam, Sparax.
!

25

age, alter istinc, alter hinc adsistite.


adsistite

ambo.
illic illas

sic.

audite

nunciam
tetigerit

810

si

hercle

hodie digito

30

inuitas, nei istunc istis inuitassitis

usque adeo donec qua


periistis

domum

abeat nesciat,

quempiam, uos respondetote istinc istarum uicem 815 sin ipse abitere hinc uolet, quantum potest
ambo.
si

appellabit

35

extemplo amplectitote crura


La. etiam
et ubi
ille

fustibus.

qui

me abire hinc non sinent ? Da. cum ero seruos huc aduenerit, erum accersiuit, itote extemplo domum.

dixi satis.

792 minitares P 795 m. ego istas fl. non facio P (pro minas ego istas, vcrstts retradaiione, Seyffcrt) 796 eas P 797 vel tanges ? {interrogattve) 798-844 decst A 798 laatiia iii fine 802 fortet cod. verstts, cod. sitppl. Leo afler {huc domo) Reiz 805 uenit Bentley, naiit neqtie edepol gcciim neqiie clauator disyll. placet abitere 808 accedite (?) Leo 815 sine ipse (sine dpse R) cod. Acidalins abire cod. (abile 5') 817 sinent Pylades desinent cod. 818 seruos cum ero cod. trai. Seyffert ero (suo) Pyladcs ad (uos) ucnerit Sc/io'il
: : :


III.

T.

MACCI PLAVTI
diligentia.

40 curate haec sultis

magna
ne
istic

820
:

La. heu hercle

fana mutantur cito

iam hoc Herculei est, Veneris fanum quod fuit, ita duo destituit signa hic cum clauis senex. non hercle quo hinc nunc gentium aufugiam scio,
45 ita

nunc mi utrumque
!

saeuit, et terra et mare.


?

825
St,

Palaestra

Lo. quid uis

La. apage, controuorsia


est.

haec quidem Palaestra quae respondit non mea


heus,

Ampehsca

Lo. Alter. caue


sati'

sis infortunio.

La. tut potest, ignauit homines


50 sed uobis dico, heiis uos
!

recte monent.

num
Lo.

molestiaest
nihil

830

me

adire ad

illas

propius

nobis quidem.
nihil, si caueris.

La. numquid molestum mihi

erit ?

Lo.
!

La. quid

est

quod caueam

Lo.

em

a crasso infortunio.
si uelis.

La. quaeso hercle abire ut Hceat.


55 La. bene hercle factum. non cedam potius. Lo.

Lo. abeas,

habeo uobis gratiam.


illic

835

astato

ilico.

La. edepol proueni nequiter multis modis.


certumst hasce hodie usque opsidione uincere.

vi

Plesidippvs
Pl.

LabkaX Trachalio Lorarii Charmides


ille

Meamne

amicam leno
? ?

ui,

uiolentia

de ara deripere Veneris uoluit


Pl. quin occidisti extemplo

Tr. admodum. Tr. gladius non


erat.

840

821 eheu cod. dil- an deil- incert. cod. 820 stultis cod. (^modo) Veneris Acidalius 822 fitPa/mer est cod. 827 quidem signa ultro te Acidalius equidem cod. 829 potis est Bothe 830 (ego) dico uth. Leo fo}t. utpote si {vi.x utrose) signa ut h. cod. adire cod. craeso 834 833 crasso Ital. (?) Leo factum (et) Acidalius habeas cod. 835 b. ergo hercle PCD 836 non cedam Seyffcrt non accedam cod. accedam (del. non) Reis non,' ac e. astate cod. fort. Hac {pro quo N, astato Gruterus Lo. Al. illic astato ilico 841 claudius cod. cod.) cedam potius.
:

;'.

'

{pro clad-)

RVDENS
Pl. caperes aut fustem aut lapidem.
quasi

III. vi

Tr. quid? ego

canem
e,

hominem
845

insectarer lapidibus
perii,

La. nunc pol ego


conuorret iam hic

nequissumum ? Plesidippus eccum adest.


puluisculo.
-

me totum cum
?

Pl. etiamne in ara tunc sedebant mulieres,

'-^

quom ad me
Pl. quis
illas

profectu's ire

Tr. ibidem nunc sedent.


10

850

Tr. nescioquis senex, ? operam optumam. is nunc cum seruis seruat. ego mandaueram. Pl. duc me ad lenonem recta. ubi illic est homo ?
illic

nunc
;

seruat

uicinus Veneris

is

dedit

La. salue.

Pl. salutem

nil

moror.

opta ocius

rapi te optorto

coUo mauis an trahi?

15

utrumuis opta
855

dum

licet.

La. neutrum uolo.

Pl. abi sane ad Htus curriculo, Trachalio,

iube

ill6s in

urbem
duxi,

quos

mecum

ire obuiam ad portum mihi, hunc qui ad carnuficem traderent.

post huc redito atque agitato hic custodiam.

20

ego hunc scelestum


860
age,

in ius

rapiam

exsulem.

ambula in ius. La. quid ego deliqui ? Pl. rogas ? quin arrabonem a me accepisti ob mulierem La. non auexi. Pl. qur negas ? et eam hinc abduxti ? La. quia pol prouexi auehere non quiui miser.
:

25

865

equidem tibi me dixeram praesto fore apud Veneris fanum (num) quid muto? sumne Pl. in iure caussam dicito, hic uerbum sat est
:

ibi?

sequere.

La. opsecro

te,

subueni mi, Charmides.


?

rapior optorto collo.


:

Ch. quis me nominat

30

inspectarer cod. 845-72 paucissiina 843 insectarer I/al. (ui/iil 849-58 praeier 853 /., 857 ext^ servata 846 tunc Ital. 11. l. trai. Camerariits nunc P, -ent 857 qui hunc coci. {vi.v traderent) A, mide darent Seyffci-i, Pradel de pracp.' p. 474,

'

m exilem A 859 (iam hinc) in ius (?) Leo 861-2 mulierem est (et Ital.') lam P (exigam) exulem Schocll abduxisti P, A 862 et eam Mernla post Pyladeni iam P, A 11. l. 11. I. auexti Acidalitis multo 865 num add. Beiitley {A 11. l.) P e. mi vocat. casu ?) P, A n. l. 867 mei
trahent
alii
:
\

(/'.


III. vi

T.

;:

MACCI PLAVTI
rapior?

La.

uiden

me

ut

Ch. uideo atque inspecto


lubens.
?

La. non subuenire mi audes


La. adulescens Plesidippus.

Ch. quis homo

te rapit ?

870

Ch. ut nanctu's habe.

35

bono animo meHust te in neruom conrepere. tibi optigit quod plurumi exoptant sibi. La. quid id est? Ch. ut id quod quaerant inueniant
sibi.

La. sequere, opsecro, me.


tu in

Ch.

pariter suades qualis es

875

neruom

rapere, eo
?

me
!

opsecras ut te sequar.
Pl.

etiam retentas
40
tu,

La. perii

uerum

sit

ueHm.

mea

Palaestra et Ampelisca, ibidem ilico

manete
bene

dum

ego huc redeo.


La. fures mi

Lo. equidem suadeo


Pl. placet,
?

ut ad nos abeant potius, duni recipis.


facitis. estis.

880
rape.

Lo. quid, fures

La. oro, opsecro, Palaestra.


45

Pl. sequere, carnufex.

La. hospes

Ch. non sum hospes, repudio hospitium tuom.


spernis
!

\/

La. sicine

me
in

Ch.
isti

sic ago.

semel bibo.
885

La. di te infeUcent

Ch.

capiti dicito.

credo

aUum
in

aHam beluam hominem

uortier

ilhc in

50

nam

columbum, credo, leno uortitur, columbari coUus hau multo post


hodie nidamenta congeret.

erit

in neruom ille uerum tamen ibo ei aduocatus ut siem, si qui mea opera citius addici potest.

890

873-1004 872 melius nt vid. A 869 uinden P, A n. l. A 877 875 obsecro me Canicrarms obsecrom cod. Pl. etiam PCD 884 s.itm&Wixho (iwom.') Nieuicyer, nam diiamhus gargarizans quasi in fine versus vix ferendus fort. si mel b. (i.e. 888 collus tcstatur Prisspuo') 887 columbam Schoell coll. in coL Flcckeisen post Osbernuni cianus i, 150 collum cod. rhythmi causa {cf. Class. Rev. 10, 333)
deest
:

'


RVDENS
IV.
i

ACTVS
Bene factum
et

IV
IV.
i

DAEMoNEs
uolup
est

me

hodie his muHerculis


repperi,

tetuHsse auxiUum.

iam cHentas

atque ambas forma scitula atque aetatula.


895

sed uxor scelesta

me omnibus

seruat modis^
5

ne quid

significena

quippiam muHercuHs.

sed (iripus seruos noster quid rerum gerat


miror, de nocte qui abiit piscatum

ad mare.

pol magi' sapisset

si

dormiuisset domi,

900

operam ludos facit et retiam, nunc atque ut noctu fuit. in digitis hodie percoquam quod ceperit, ita fluctuare uideo uehementer mare. sed ad prandium uxor me uocat. redeo domum.
et

nam nunc

ut tempestas est

10

905

iam

i"fleas

opplebit auris uaniloquentia.

GR
Neptuno has ago
gratias

PV

11

meo

patrono,

qui salsis locis incoHt pisculentis,

quom me
910

ex suis locis pulchre ornatum expediuit,

tempHs redducem, pluruma praeda onustum, salute horiae, quae in mari fluctuoso
piscatu

nouo me uberi compotiuit

vel 896 ne qui Acidalius 892 vel med 899 vcl mage Prisdaniis 1, 500 ex Capro sapuisset testari videiitr sapiisset 900 ?'. facit codd. Prisciani i, 332 dat cod. {pro fat, e. facit ?) fort. rccie {cf.
-.

Arch. Lai. Le.xicogr. 11, 128) retiam tcsfatiir Prisciaiiiis reiia cod. [sua] uan. cod. (iv. 3) sua dcl. 905 meas post auris Somieiische n Gnietus meo patrono gratias cod. trai. Reis 906 908 locis del. Reis templisque reducem {ita cti cod.) Fleckeisen, i red909 ducem/oriiia displicet honestum cod. {corr. B'') 910 horiae Pylades horeia cod. horia codd. Nonii 533
: : : : :

IV.

ii

T.

MACCI PLAVTI
incredibili

miroque modo atque

hic

piscatus mihi lepide


euenit,

neque piscium uUam unciam hodie pondo cepi, nisi hoc quod fero hic in rete.

nam
10

ut de nocte multa inpigreque exsurrexi,

9U-i5

lucrum

praeposiui sopori et quieti

tempestate saeua experiri expetiui

paupertatem
nimis

eri

qui et

meam

seruitutem

tolerarem, opera

hau

fui parcu'

mea.
male.

homo
decet

nihiUst quist piger nimisque id genus odi ego 920

15 uigilare

hominem

qui

uoU sua temperi

conficere
officia,

non enim iUum exspectare

(id) oportet,

dum

eru' se

ad suom

suscitet officium.

nam

qui

dormiunt lubenter sine lucro

et

cum malo
quiescunt.

nam
20

repperi ut piger

ego nunc mihi, qui inpiger si ueUm siem


:

fui,

925

hoc ego
repperi.

in

mari quidquid hic inest


inest,

925

quidquid

graue quidemst

aurum

hic

ego inesse reor; nec mihi conscius est uUus homo. 926* tnunc haec tibi occasio, Gripe, optigit ut Uberes ex populo
praeter tet.

nunc
25

sic faciam, sic

consiUum

est

ad erum ueniam docte


atque astu[te].
U'ber.

pauxiUatim poUicitabor pro capite argentum ut sim

pondo hodie Pylades {anap.) 913 an qiiattiior cola Reizianal hic otn. Pc^ 918 seruitutem Caniesed pisciutn ullam displicct sentilentam Schoell 920 quis est piger B rarins sententiam cod. fort. delend. officium quis piger est P^d ^32 id add. Seyffert 926 quidemst 925* hic om. itt versus trochaicns fiat praeter pcrcomCamerarius quidem inst cod. 927 vi.x popl5 {de qua cf. ad Trnc. 102) pend. script. in cod., post populo littera s in fort. nunc tibi dccasio ha^c, Gripe, optigit ut liberet extemplo praetor astu Reis ueniam ad erum (?"i Lco te 928 sicut cons. P^d
:
:

{cf.

Most. 1069)

RVDENS

IV.

ii

930 iam uhi liber ero, igitur denium instruam agrum atque aedis,

mancupia,

nauibu'magnis mercaturam faciam,apud regesrex perhibebor.


post

animi

caussa

mihi

nauem

faciam

atque

imitabor

Stratonicum,

oppida circumuectabor.
933*
ubi nohilitas

mea

erit clara,

934*

935
935*

936*

oppidum magnum communiho ei ego urbi Gripo indam nomen, monumentum meae famae et factis, ihi qui regnum magnum instituam. magnas res hic agito in mentem instruere. hunc nunc uidulum condam,
sed hic rex

35

cum

aceto pransurust

937

et sale sine

bono pulmento.

Trachalio
Tr. Heus, mane.
Gr. mitte modo.
940
nil

Gripvs

iii

maneam? Tr. dum hanc tibi quam trahi' rudentem compUco. Tr. at pol ego te adiuuo nam bonis quod
Gr. quid

bene
Gr. turbida tempestas heri
fuit,

fit

hau

perit.

habeo, adulescens, piscium, ne tu mihi esse postules


5

non uides referre me uuidum retem sine squarnoso pecu ? Tr. non edepol piscis expeto quam tui sermonis sum indigens.

Gr. enicas iam


945

me

odio, quisquis es.

Tr. non sinam ego


abire hinc
te.

mane.
retrahis
?

Gr. caue

sis

malo.

quid

tu,

malum, nam

me

Tr. audi.
930 ero
atque] ad Buecheler
:

igitur

Cameranus:
934*
ei

erigitur cod.

(tum)

igitur Spengel

"

P^^
:

ego
:

Memla

elego cod.

935*

ibi

qui

ibique cod. (vtx ibiq')


i,

ibi {dcl.

que) SotiMenscliein

936*

nunc hunc cod. trai. Reiz 942 retem testatnr Priscianus \Rhein. Mus. 56, 323)

939 adiuuo Mueller: adiuuabo cod. 332 rete cod. 943 cf. Buecheler
:

IV.

iii

T.

MACCI PLAVTI
at

Gr. non audio.


io

Tr.
est

pol qui audies post.

Gr. quin
uis.

loquere quid

Tr. eho

modo

operae pretium quod

tibi

ego narrare
uolo.

Gr. eloqueren quid


Gr. ecquid
est

id est ?

Tr. uide
referat ?

num

quispiam

consequitur prope nos.

quod mea
est

Tr.
est ?

scilicet.

sed boni consili ecquid

in te

mihi

950
tace,

Gr. quid negoti


15
si

modo

dice.

Tr. dicam,

fidem

modo

das mihi te non fore infidum.


es.

952-3 954-5

Gr. do fidem tibi, fidus ero, quisquis furtum ego uidi qui faciebat

Tr. audi.

noueram dominum, id quoi fiebat, post ad furem egomet deuenio


20

956*^

feroque
'

ei

condicionem hoc pacto


est

957*

ego istuc furtum scio quoi factum

nunc mihi si uis dare dimidium, indicium domino non faciam.'


is

958*

mihi nihil etiam respondit.


est dari

959*
?

25

quid inde aequom


uolo ut dicas.

mihi

dimidium

960

Gr.

immo

hercle etiam plus^

nam

nisi dat,

domino dicundum

961*

censeo.

Tr. tuo consiUo faciam.


;

30

962* nunc aduorte animum namque hoc om962^ ne attinet ad te. Gr. quid factumst ? Tr. uidulum istum quoius est noui ego hominem iam Gr. quid est ? pridem. Tr. et quo pacto periit. Gr. at ego quo pacto inuentust
scio
et qui inuenit

hominem noui
:

et

dominus qui nunc


:

est scio.

965

an numero ? 948 elo947 modo suspectnm mane dum Leo num quispiam Camequeren (?) Leo metri causa eloquere cod. 956* rarius nuspiam cod. 950 consiliis cod. corr. Caiiteraritis vel noram 961 plus] amplius Seyfferi 963 cuius est lial. cuiusnest (-mest) cod. fori. quoiusnam est (cuiusnaest vel cuiusnest)
:

RVDENS
nihilo pol pluris tua

IV.
illud refert

iii

hoc quam quanti


est,

mea
fuit. 35

ego illum noui quoius nunc

tu illum quoius antehac


te speres potis.

hunc homo feret a me nemo, ne tu Tr. non ferat si dominus ueniat?


970
nisi

Gr. dominus huic, ne


frustra sis,

ego

nemo

natust,

hunc qui cepi

in

uenatu meo.
in

Tr. itane uero?


quos

Gr. ecquem esse dices


cepi,

mari piscem

meum ?
quom
capio, siquidem

mei sunt

habeo pro
meis,

40

nec manu adseruntur neque


in foro

illinc

partem quisquam postulat.

palam omnis uendo pro meis uenahbus. Tr. adsentio 975 mare quidem commune certost omnibus. qui minus hunc communem quaeso mihi esse oportet uidulum ?
:

in

mari inuentust communi.

Gr.

esne inpudenter

in- 45
?

pudens

quod memoras, piscatores perierint. quippe quom extemplo in macellum pisces prolati sient, 980 nemo emat, suam quisque partem piscium poscant sibi,
si

nam

istuc ius sit

dicant in mari

communi

captos.

Tr. quid

ais,
?

inpudens

ausu's etiam comparare uidulum

cum
in

piscibus

50
est

eadem tandem
985

res uidetur ?

Gr.

manu non

mea

ubi demisi retem atque

hamum, quidquid

haesit extraho.

meum quod
Tr.

rete

atque hami

nancti sunt

meum

potis-

sumumst.

immo
tu

hercle

haud

est,

siquidem quod uas excepisti.

Gr. philosophe Tr. sed

enumquam

piscatorem

uidisti, uenefice,

55
?

uidulum piscem cepisse aut protulisse ullum


968 potis
(iv. 3)

in

forum

Bciioist potius cod. frustra sis (sies) G7;emr/'?/s


:

969 ne Reis
;

frustrasescofl^.

[nemo] ne cod. 977 commune


:

est

Gr. ne
cod.
\

poscat
(re^e

B)

corr. Lco 980 poscant codd. Prisciaiii r, 332 gQi mare festatnr Priscianus 984 retem cod. idem testatnr Prisciamis i, 333

cod.

: ;;

IV.

iii

T.
tu hic

MACCI PLAVTI
uoles

non enim
et

quidem occupabis omnis quaestus quos


99

uitorem

et

piscatorem te esse, inpure, postulas.


sit

uel te mihi monstrare oportet piscis qui


60 uel

uidulus,

quod

in

mari non natum est neque habet squamas ne


feras.

Gr. quid,

tu

numquam audisti
Gr.

esse antehac

uidulum piscem? Tr. scelus,


scio

nuUus

est.

immo

est profecto

ego qui sum piscator

uerum
Tr.
65

rare capitur, nullus minu' saepe ad terram uenit.

995

nil agis,

dare uerba speras mihi te posse,


est,

furcifer.

Gr. quo colore

hoc colore capiuntur


;

pauxilluli
atri.

sunt aHi puniceo corio, magni item


tu hercle, opino, in
fiet tibi

atque

Tr.

scio.

uidulum

te bis conuortes, nisi

caues

1000 puniceum corium, postea atrum denuo. Tr. uerba facimus, Gr. quod scelus hodie hoc inueni
!

it

dies.

70

uide

sis

quoiius arbitratu nos uis facere.

Gr. uiduU
Tr. stultus
es.

arbitratu.

(Tr. itane

Gr.)

ita

enim
nisi

uero.

Tr. tu istunc hodie non


quoiius haec res arbitratu

feres,

Gr. salue, Thales. das sequestrum aut


arbitrum
?

fiat.

Gr. quaeso, sanun es


[at]

1005

Tr. elleborosus sum.


75

Gr.

ego

cerritus,

hunc non amittam tamen.


apstrudam tuo

Tr. uerbum etiam adde unum, iam

in

cerebro colaphos

995 uerum rare C/tarisiits 217 (9;' Trachalioni dat 997 quo c. est piscem cod. bis Lco vi.x uidlum cod. 999 opinor cod. 1003 facere nos uis Bri.v trai. Gruterus 1002 facere uis cod. usqiie ad loio 1005 accedit A Tr. itane ] Gr. add. Seyffcrt e. sanusne 1005 e es paucissima kguntur, 1011-20 paulo plura vix elle1006 at del. Guietus {A n. l.) sanus es P es?) A 1007 adde etiam emittam A Gr. ac cerritus borosu's (-sus\ PCD^ An.l. 993 qui tu cod. (pro quit tu) testatur rare') ; uero raro cod.
:

(/'.


RVDENS
iam ego
ni

IV.

iii

te hic, itidcm quasi peniculus nouos exurgeri solet, hunc amittis, exurgebo quidquid umoris tibist. loio Gr. tange adfligam ad terram te itidem ut piscem soleo
:

polypum.
uis

pugnare?

Tr. quid opust?

quin tu potius praedam


diuide.

(iR.

hinc tu nisei

malum
at

fruniscei nihil potes,

ne postules.

80

abeo cgo hinc.

Tr.

ego hinc offlectam nauem, ne quo mane. abeas.


es,

Gr.
Gr.

sei tu proreta isti

naui

ego gubernator ero.


:

1015 mitte rudentem, sceleste.

numquam

Tr. mittam omitte uidulum. hercle hinc hodie ramenta fies fortunatior.
nisi pars

Tr. non probare pernegando mihi potes,

datur

85

aut ad arbitrum redeitur aut sequestro ponitur.

Gr. quemne ego excepi


1020 Gr.
si

in

mari

Tr.

at

ego inspectaui e
litore.

mea

opera, labore et rete et horia?

Tr. numqui minus,

ueniat

te

nunc dominus quoiiust, ego qui inspectaui procul hunc habere, fur sum quam tu? Gr. nihilo. Tr. mane, 90
mastigia
:

quo argumento socius non sum etfursum? facdum ex te sciam. Gr. nescio neque ego istas uostras leges urbanas scio, Tr. et ego item esse aio 1025 nisi quia hunc meum esse dico.

meum.
Gr. mane, iam repperi quo pacto nec
Tr. quo pacto
nec tu
?

fur

nec socius
tii

sies.

Gr. sine

me

hinc abire,

abi tacitus 95

me quoiquam

indicassis

neque ego

tibi

tuam uiam quicquam dabo;

1008 iam peniculus Gttie/iis penicillus P, ego iam l. loio te adterram P^d^ _^ ,j_ /, exurgere {pro -rei ?^ 1020 horreia (horrea) codd. 10 ri uin Morris [cf. ad Bacch. 873) Ptisciaiti i, 332 1021-38 paticae litterae in pritnis etcxtreitiis versibiis 1026 repperi 1022 fur sum Ital. furtum P, n. l. Fkckeiseii reperi rem P, n. l.
: :

>t.

PLAVT.

II

24

IV.

iii

T.
taceto,

MACCI PLAVTI
:

tu

ego

mussitabo

hoc optumum

atque aequis-

Tr. ecquid condicionis audes ferre?


100

Gr. iam
Gr.

sumum est. dudum fero

1030

ut abeas, rudentem amittas, mihi molestus ne

sies.

Tr. mane

dum

refero condicionem.

te,

opsecro hercle,
aufer

modo.

Tr. ecquem Tr. ubi

in heis locis nouisti ?

Gr. oportet uicinos meos.


ilUc longe

tu hic habitas ?

Gr. porro

usque in

campis ultumis.

Tr. uin qui


1C5

in

hac

uilla habitat, eiius arbitratu fieri ?

1035

Gr. pauUisper remitte restem

dum concedo
est,

et consulo.

Tr.

fiat.

Gr. eugae

salua res

praeda haec perpetua


est m.ea

meum erum arbitrum uocat me hic numquam hercle hodie abiudicabit ab


ad
ne
iste

intra praesepis

meas

suo triobolum.
tetulerit.

hau

scit

quam condicionem
Gr. quamquam

ibo

ad 1040

arbitrum.

Tr. quid igitur?


istuc potius

istuc

esse ius

meum

certo scio,
iio fiat

quam nunc pugnem tecum.


arbitrum

Tr. nunc
places.

Gr.

quamquam ad ignotum
notus
:

me

appelHs,

si

adhi-

bebit fidem,
etsi ignotust,
si

non, notus ignotissumust.

iv

Daemone
Da.
Serio

Trachalio Gripvs Ampelisca Palaestra


quamquam
uobis
(uolo)

edepol,

quae

uoltis, 1045

muheres,

metuo propter uos ne uxor mea me extrudat aedibus,


1038 huc Botlie
etsi ignotust Acidalius:

1039
:

etsist

uobis (uolo) Grutcrus

1042 istac Scyffcrt 1044 ignotus cod. [cf. ad Mcrc. 330) 1045 uolo ego uos Mueller {Rhein. Mus. 54, 534)
deficit

1046 uxor ne Brix

vel

med

RVDENS
,

IV. iv
suos.

quae

me

paelices

adduxe dicet ante oculos

uos confugite in aram potius

qudm

ego.

Pa., A^r. miserae

periimus.

Da.

ego uos saluas sistam,

ne timetc.

sed

quid

uos
foras

1050 prosequimini
ite,

quoniam ego adsum,


Da.
salue, Gripe.

faciet

nemo
fit ?

iniuriam

inquam,

domum ambo nunciam

ex praesidio praesides.

Gr. o

ere, salue.

quid

Tr. tuo'ne

hic seruos est ?

Gr. hau pudet.


tuos hic seruost?

Tr.

nil

ago tecum.

Gr. ergo abi hinc


:

sis.

Tr. quaeso responde, senex


est.

Da. meus Da.


et

Tr.

em

istuc

optume,
tuost.

10

quando
1055 iterum te saluto.

ego

te.

tune es qui hau multo


prius

abiisti

hinc erum accersitum

Tr. ego
est.

is

sum.

Da. quid
uis tibi ?

nunc
Tr. nempe hic tuos
Da. quid negotist?
uir scelestus ?
est ?

Da. meus

Tr.

istuc

optume,
tuost.

quando
Tr.
uir scelestus
illic

est.

Da. quid
fecit tibi
15

Tr. homini ego


?

isti

talos subfringi uolo.

1060 Da. quid est

qua de

re

litigatis

nunc

inter uos ?

Tr.

eloquar.

Gr.

immo

ego eloquar.

Tr. ego, opinor,

rem
si

facesso.

Gr.
sis

quidem
tace.

pudicus, hinc facessas.

Da. Gripe, animum aduorte ac Da. audi.


loquere
tu.

Gr. utin

istic

priu' dicat?

Gr.
20

alienon prius

quam

tuo dabis orationem


:

Tr. ut nequitur comprimi

ere Cauierariiis

1047 adduxisse cod. obduxe Mueller {Rhein. Miis. 54, 534) pre cod. 1053 abi hinc sis ergo Bri.v
:

nunc
opino

litigatis cod.

trai.

Cainerarius

n.

i.

u.

1.

Schoell

1052 1060 1061 vel

1063 dica

cod.

24*

IV. iv
ita ut

T.

MACCI PLAVTI
quem dudum
(e

occepi dicere, illum

fano foras)

1065

lenonem extrusisti, hic eiius uidulum eccillum (tenet). Gr. Gr. non habeo. Tr. negas quod ocuHs uideo?
habeo, non habeo
25

at

ne uideas uelim.
:

quid tu

me

curas quid rerum geram

Tr. quo modo habeas, id


Gr.
ni istum
cepi,

refert,

iurene anne iniuria.


est

nulla caussa

quin

me condones
cruci
?

1070

si

in mari retia prehendi, qui


dat.

tuom

potiust

quam meum
ego dico.

Tr. uerba

hoc

modo

res gesta est ut

Gr.
ais ?

quid tu
:

30

Tr. quod primarius uir dicat comprime hunc sis, si tuost. Gr. quid ? tu idem mihi uis fieri quod erus consueuit tibi ? 1075 si ille te comprimere soHtust, hic noster nos non solet.

Da. uerbo illo modo ille uicit. quid nunc tu Tr. equidem ego neque partem posco mihi

uis ? dic mihi.


istinc

de istoc
uidulo
inest

neque

meum

esse

hodie

umquam

dixi;

sed

isti

cistellula

35 huiius mulieris,

Da. nemp'

tu

hanc
et

quam dudum dixi fuisse Hberam. dicis quam esse aiebas dudum
ea quae

popula- 1080
?

rem meam
Tr.

admodum
isti

oHm

parua gestauit crepundia

istic in ista cistula insunt,

quae

istic inest in uidulo.


feret,

hoc neque
40
si

usust et iHi miserae suppetias

id dederit qui suos parentes quaerat.

Da. faciam ut

det.
tace.

Gr.
et

nihil

hercle ego

sum

isti

daturus.

TR~nihil peto
aurea?

nisi 1085

cistulam

crepundia.

Gr. quid

si

ea

sunt

Tr. quid
istuc tua?

1065

sq.

fnes

luufilaiiin cod.

1066 tenet suppl. Guietus Schoell 1071 reti apprehendi //(7/. reti prehendi
:

1065 e fano foras suppl. Lanibimis^ 1069 id] illud Camoarius 1075 '</rf. {cf. ad v. 900)
vel istac vel isti

soHtus cod.

1082

vel Isti

RVDENS

IV. iv

aurum auro expendetur, argentum argento exaequabimus. Gr. fac sis aurum ut uideam, post ego faciam ut uideas
cistulam.

Da. caue malo ac tace


1090 Tr.
si

tii.

tu perge ut occepisti dicere.

45"

unum

te

opsecro ut ted huiius commiserescat mulieris

quidem

hic lenonis eius est uidulus,

quem
tibi.

suspicor

hic nisi de opinione certum nihil dico

Gr. uiden? scelestus aucupatur.

Tr. sine

me

ut occepi
loqui.

si

scelesti illius est hic quoiius dico uidulus,

50

1095 haec

poterunt

nouisse

ostendere

his

iube.

Gr. ain
ostendere

Da. haud iniquom

dicit,

Gripe, ut ostendatur uidulus.

Gr. immo hercle

insignite inique.

Da. quidum

?
si

Gr. quia,
ostendero,

continuo hunc nouisse dicent


ut tute es item

scilicet.

Tr. scelerum caput,


caput?
55

omnis censes
ego

esse, peiiuri

iioo Gr. omnia

istaec

facile

patior,

diim hic hinc a

me

sentiat.

Tr. atqui nunc aps


Tr.
dixi

te stat,

uerum hinc

cibit

testimonium.

Da. Gripe, aduorte animum.


equidem, sed
si

tu paucis expedi quid postulas.


intellexti,

parum

dicam denuo.
:

hasce ambas, ut

dudum

dixi, ita

esse oportet hberas

60

1105 haec Athenis parua fuit uirgo surrupta.

Gr. dic mihi,


istae

quid id ad uid[u]lum pertinet, seruae sint

an Hberae
dies.

Tr. omnia iterum Tr. cistellam

uis

memorari, scelus, ut defiat


et

Da. apstine maledictis


isti

mihi quod rogaui dilue.

inesse oportet

caudeam

in isto uidulo,

65

1088 facsis 1087 exaequabimus PCD, j;^/exaequabitur (5^ fofl^. logr w/eiiust 1093 scelestus [us] (is P^D) I097 iniquom cod. corr. Seyffeti 1095 h'\s Pyladcs h\c cod. {t) Leo iioo ego istaec 6o//;(? iroi c\h\t Acidalius quasi o. ibi cod. 1105 surpta Herinavn ( sed cf. Joitrii. Phil. 26, 296) 1106 id Botlie: ita {B) vel ista (P^d-) cod. pertinet] istum Scltoell attinet Fleckeisen f"ri- quid id ad uidulum seruae sient in om. B istaec an liberae ? 1109 gaudeam cod. {cf. 1133)
Ritiersliitsiits: facis cod.
: :

IV. iv

T.

MACCI PLAVTI

ubi sunt signa qui parentes noscere haec possit suos,

mo

quibu'cum

periit

parua Athenis,
!

sicuti dixi prius.

70

Gr. luppiter te dique perdant quid ais, uir uenefice ? quid, istae mutae sunt, quae pro se fabulari non queant ? Tr. eo tacent quia tacita bonast muUer semper quam
loquens.

Gr. tum pol tu pro portione nec uir nec muHer mihi es. Gr. quia enim neque loquens es neque Tr. quidum?
tacens

11 15

umquam

bonus.

quaeso,

enumquam

hodie

Hcebit

mihi loqui?

Da.

si

praeterhac

75

(unum) uerbum faxis hodie, ego tibi comminuam caput. Tr. ut id occepi dicere, senex, eam te quaeso cistulam 1120 ob eam si quid postulat ut iubeas hunc reddere iUis aHud quidquid ibi est habeat sibi. sibi mercedis, dabitur Gr. nunc demum istuc dicis, quoniam ius meum esse in;
:

teUegis

dudum dimidiam

petebas partem.

Tr.

immo

etiam nunc
peto.

80 Gr. uidi petere miluom, etiam quom nihil auferret tamen. Da. non ego te comprimere possum sine malo? Gr. si 1125
istic tacet,

ego tacebo

si iste

loquitur, sine

me

pro parti loqui.

Da. cedo modo mihi istum uid[u]lum, Gripe. Gr. concredam tibi Da. reddetur. Gr. ac si istorum nihil sit, ut mihi reddas.
tene.

85

Da. audi nunciam^ Palaestra atque AmpeHsca, hoc quod


loquor.
Sonnenschein 1114 tacitast bona 11 18 11 15 pvo ovatione Githeimitis 1119 ita ut occepi unum suppl. Catuerariits {spniium in cod.) 1124 auferet (PCD) t,f/ aufert (6) 1120 postulas cof/. Schoell pro parte Leo pro re mea parte cod. scil. cod. 1126 meaP^^ coniuncta duplici scriptura pro re mea {sic CnnerariusS et pro parte' concedam J5 Leo 1127 uidulum istum Pylades
iirr parua periit
corf.
:

trai.

i/it, qiiibiis

-tabonast

disp/icet

RVDENS
1130 estne hic uid[u]lus ubi cistcllam tuam inesse aiebas?

IV. iv Pa.
is est.

Gr.

perii hercle dixit


!

ego miser

ut priu'

quam

plane aspexit iHco


(ex procliui

euni esse

Pa. faciam ego hanc rcm

pla)nam

tibi.

1135

caudeam in isto uidulo. ibi ego dicani quidquid inerit nominatim tu mihi nullum ostenderis; si falsa dicam frustra dixero, uos tamen istaec quidquid isti inerit uobis habebitis
cistellam
isti

inesse oportet

90

sed

si

erunt uera,

tum opsecro

te ut

mea mihi
Gr.
at

reddantur.

Da.
ius

placet.

merum
si ista

oras

meo quidem animo.

meo

hercle

(iniuriam).

quid
II 40

aut superstitiosa aut hariolast atque

omnia

95

quidquid

insit

uera dicet? idne habebit hariola?


:

Da. non

feret nisi uera dicet

solue uidulum ergo, ut quid

sit

Gr.

hoc habet,

solutust.

nequiquam hariolabitur. uerum quam primum sciam. Da. aperi. uideo cistellam.
haecinest
?

Pa. istaec
1145

est.

o mei parentes, hic uos conclusos gero,

100

huc opesque spesque uostrum cognoscendum condidi. Gr. tum tibi hercle deos iratos esse oportet, quisquis es,
quae parentes tam
in

angustum tuos locum compegeris.


;

Da. Gripe, accede huc


dicito quid insit et
II

tua res agitur.

tu,

puella, istinc

procul

qua

facie,

50

si

hercle tantillum peccassis,


1130

memorato omnia. quod posterius postules


aspexi B(pro 1131 vel nii laciiuam in cod. suppl post Came-

105

w/ aibas

mehai

Fhxkeiseii
?)

-xti

?)

1132 dixi
Gitlieliiiiits

{pro -xti

gaudeam cod. {cf. 1133 isticine esse cod. 1136 uos tamen istic quidquid inerit uobis (omne) habebitis ii37 sed dcl. Miteller, ihythmo consideiis meam co(/. Seyffert 1140 inerit Mueller 1138 iniuriam stippl. Camerarius idne scripsi in me cod. (J>ro \nne,i.e. idne) anne Valla 1141 ariolatur cod. corr. Pylades qui quid {Bj vel quic 1142 quid Cameraritis quid (/^) cod. ii43 solutum. est cod. 1144 rni cod. 1150
raiiuni

1109)

posteris lod.


IV. iv
te

T.

MACCI PLAVTI
egeris.
6rat,

ad uerum conuorti, nugas, mulier, magnas


ius

Gr.

bonum

oras.

Tr. edepol hau

te

nam

tu

iniuriu's.

Da. loquere nunciam, puella. Gripe,animumaduorteactace.


110 Pa.

sunt crepundia.

Da. ecca uideo.

Gr.

perii in

primo

proelio.

mane,ne

ostenderis.

Pa. ensiculust aureolus

Da. quafacie sunt? responde ex ordine. 1155 primum litteratus. Da. dice dum,
quid est
?

in eo ensiculo litterarum

Pa. mei

nomen

patris.

post altrinsecust securicula ancipes, itidem aurea,


1

15 litterata

ibi

matris

dic, in ensiculo

quid

Da. di inmortales, Tr.


pergite,

nomen in securiculast. Da. mane. nomen est paternum? Pa. Daemones. ubi loci sunt spes meae? Gr. immo
edepol meae?
continuo.

1160

opsecro,

Gr. placide, aut


in securicula siet.

ite

in

malam crucem.
Da. loquere matris nornen hic quid
120 Pa.

Daedalis.

Da, di
esse

me

seruatum cupiunt.

Gr.

at

me
me
1165

perditum.

Da.

filiam

meam

hanc oportet, Gripe.

Gr.

sit

per

quidem.

omnes perdant, qui me hodie ocuHs uidisti tuis^ meque adeo scelestum, qui non circumspexi centiens, priu' me ne quis inspectaret quam rete extraxi ex aqua
qui te di
125 Pa. post sicilicula argenteola et

duae conexae maniculae


et

et

sucula

Gr. quin tu
est profecto.
ted

dierecta

Pa. et bulla aurea

est pater

cum sucula quam dedit mi

cum

porculis. 11 70

natali die.

Da. ea
1152 1160

contineri quin complectar


Schocll
{c/.

non queo.
5,
;

vel

iniuria's

Isid.

Etyniol.

26,

10)

1157 litteratum

w/ dice Bentley inspectaret,


trai.
(' scil.

var.

lect.

1158 itidem codd. Prisciani i, 281 item cod. 1162 Guictus 1163 in securicula quid cod. 1167, 1168 vcl sic distingue centiens Priu' me, ne quis sicilicula cod. (postin sicula P^^) 1169 post in ensicula in archetypo ascripla Leo, qui hnc refert ilhid
i :
'

ensicula Charisii 155, Prisciani cf ad Mil, 1132

i,

115,

all.

vel

cf.

v. 9, 8)

et

att.']

RVDENS
filia

IV. iv

mea, salue.

ego
et

is

sum

qui te produxi pater,


130

ego sum Daemones


1175 Pa. salue,

mater tua eccam hic intus Dacdalis.

mi pater
est

insperate.

Da.

salue.

ut te amplector

lubens

Tr. uolup

quom

istuc ex pietate uostra uobis contigit.

Da. capedum, hunc

si

potes fer intro uidulum, age, Trachalio.


!

Tr. ecce Gripi scelera

quom

istaec res

male euenit

tibi,

Gripe, gratulor. Da. age eamus,

mea

gnata, ad

matrem
tua.

tuam_, 135

1180 quae ex te poterit argumentis hanc

rem magis

exquirere,

quae

te magi' tractauit

magi'que signa pernouit

eamus omnes, quando 6peram promiscam damus. sequere me, AmpeHsca. i\M. quom te di amant uoluptati
Pa. intro

est mihi.

1185 aut

uidulum? non aHcubi in solo apstrusi loco? credebam edepol turbulentam praedam euenturam mihi, quia illa mihi tam turbulenta tempestate euenerat.
illunc hodie excepi

Gr. sumne ego scelestus qui

140

quom

excepi, qui

credo edepol ego

illic

inesse argenti et auri largiter.

quid meUust

quam

ut hinc intro

abeam

et

me suspendam
clanculum,

145

1190 saltem tantisper

dum

apscedat haec a

me

aegrimonia?

Daemones
Pro
di inmortales
!

quis

me

est fortunatior,

qui ex inprouiso fiHam inueni


satin
si

meam ?
?

quoii homini di esse bene factum uolunt,

aliquo illud pacto optingit optatum piis


1195

ego
I

hodie neque speraui neque credidi

intust 1174 ecca cod. corr. Flcckeisen Langen 1181 vel mage mageque 1177 uiduin PCD 1182 w/Tr. eamus introfo</. trai. Reiz qMando (^omnes') Acidalitis ante operam 4 litterae (damu ?) et post d&m\x% 3 litterae crasae B 1184 e^o {\\omo'') Fleckeisen 111 u c corf. 1188 1187 iam oni. P^'^ auri et argenti PCD ugg (Jei esse Ital. delesse cod. uolo cod. corr. Valla ii95 vi.vhodie (nil) neque Scyffctl (qui) neque Sonnenschein vix me qui ^illud) credidi Bothe
:

II 73 salue

mea

P<^D

IV.

V
is

T.

MACCI PLAVTI
;

inprouiso filiam inueni tamen

et

eam de genere summo

adulescenti dabo

ingenuo, Atheniensi et cognato meo.

ego
lo

eum adeo
;

arcessi

huc ad
esse

me quam primum
eum,

uolo
1200

iussique exire huc eiius seruom, ut ad forum


iret

nondum egressum

id miror tamen.

accedam, opinor, ad

fores.

quid conspicor?
filiam.

uxor complexa collo retinet

nimi' paene inepta atque odiosa eius amatiost.

vi

Daemones

Trachalio
fieri

Da. Aliquando osculando meliust, uxor, pausam


atque adorna, ut rem diuinam faciam,

1205

quom

intro aduenero,

Laribus familiaribus,
sunt

quom

auxerunt nostram familiam.


sed quid istiim remoramini,

domi agni

et

porci sacres.

mulieres,

TrachaHonem
erit,

atque optume eccum


et

exit foras te

Tr. ubi ubi


Plesidippum.

iam inuestigabo

mecum ad
res optigit

adducam
simul
fiUa

1210

Da. eloquere ut haec


et

de

eum
10

roga ut reHnquat aHas res

huc

ueniat.

Tr.

Hcet.

Da. dicito daturum Da.


et

patrem

eiius

meam ilH fiUam uxorem. Tr. Hcet. me nouisse et mihi esse cognatum. Tr.
Hcet.

Da. sed propera. Da. omnian Hcet

Tr.

Hcet.

Da. iam hic

fac

sit,

cena ut
Hcet.

121

curetur.
?

Tr.

Tr. Hcet.

sed scin quid est quod te

uolo?

quod
1199
s.

promisisti ut memineris, hodie ut Hber sim.

Da.

Hcet.

eum ego Bothe

1200 seruom eius

cod.

irai.

Acidaliits

eius ( intus) Mnellcr {Rhein. Mtts. 54, 535)


:

ut (ad

erum) ad forum

1202 t//lv opino 1208 w/istunc 1210 tamen corr. iam ntvid.cod. rtamen iam B tamen PCDj 1212 rogat (rogato P^^) cod. Toga BentLy sis 1215 sit Addalius cod. 1216 omnia inlicet cod. corr. Cauterarius
Serruys (Rev. Philol. 24, 155)
: : :

IV. vi

RVDENS
Tr.
Tr.
fac ut exores

Plesidippum

ut

me (manu)

emittat.

Da.
licet.

et tua filia facito oret

facile exorabit.

Da.

licet.

15

1220 Tr. atque ut mi Ampelisca nubat, ubi ego sim

liber.

Da.
licet.

Tr. atque ut gratum mi beneficium Tr. omnianlicet?


sed propera
ire in

factis experiar.

Da.
licet.

Da.

licet

tibi

rusum

refero gratiam.

urbem actutum

et recipe te

huc rusum.
Tr.
licet.

iam hic

ero.

tu interibi

adorna ceterum quod opust.

Da.
licet.

20

1225 Hercules istum infelicet


ita

cum

sua licentia

meas

repleuit auris quidquid

memorabam

'

ficet.'

Gripvs
Gr.

Daemones
compellare,
?

vii
?
:

Quam mox
;

licet te

Daemones
illo

Da. quid
si

est negoti,

Gripe

Gr. de

uidulo

sapias, sapias

habeas quod di danunt boni.


tibi,

1230

Da. aequom uidetur

ut ego alienum

quod
in

est

meum
tuom
Gr.
1235

esse

dicam
ilU

Gr. quodne ego inueni

mari

Da. tanto

melius optigit qui perdidit

esse nihilo magis oportet uidulum.

isto tu

pauper

es

quom

nimi' sancte piu's.

Da. o Gripe, Gripe,

in aetate

hominum plurumae
10

fiunt trasennae, ubi decipiuntur dolis.

atque edepol in eas plerumque esca imponitur

quam
1240
iir

si

quis auidus poscit

escam

auariter,

decipitur in trasenna auaritia sua.

qui consulte, docte atque astute cauet,


15

diutine uti bene Ucet partum bene.


1218

me
:

oiii.

manu

add. Fleckeisen post Catiierartnm

1222

omnia

cod.

corr. Caiiierarhis

1229 danunt
^

{ctitii

siiprascr. gloss.

dant) cod.

tit

vid. {aliter

Leo

scriptiira

diiplex

.,

di dant boni et diui

danunt')

1232 melius

ilii

cod.

trai.

Beiithy

IV. vii

T.

MACCI PLAVTI
irier,

mihi istaec uidetur praeda praedatum


ut

cum maiore

dote abeat

quam

aduenerit.

egone ut quod ad

20

me adlatum esse alienum sciam celem? minime istuc faciet noster Daemones. semper cauere hoc sapientis aequissumumst
ne conscii sint ipsi malefici suis. ego mihi conlusim nil moror ullum lucrum.

1245

Gr. spectaui ego pridem comicos ad


sapienter dicta dicere, atque
25
is

istiinc

modum
1250
:

plaudier,

quom illos sapientis mores monstrabant poplo sed quom inde suam quisque ibant diuorsi domum,
nullus erat
illo

pacto ut

illi

iusserant.

Da. abi
ego
30
tibi

intro,

ne molestu's, linguae tempera.


sis.

daturus nihil sum, ne tu frustra

1255

Gr. at ego deos quaeso ut, quidquid in illo uidulost, si aurum, si argentum est, omne id ut fiat cinis.
Da.
illuc est
illic

nam
et

quod nos nequam seruis utimur. cum seruo si quo congressus foret,
et illum furti astringeret

ipsum sese

1260

35

dum
nunc

praedam habere se censeret, interim


esset,

praeda ipsus

praeda praedam duceret.

hinc intro ibo et sacruficabo, postibi

iubebo nobis cenam continuo coqui.


Vlll

Plesidippvs
Pl. Iterum mihi istaec

Trachalio
itera,

omnia
potius,

mi anime, mi Trachalio,
pater.

1265

mi

liberte,

mi patrone

immo mi

repperit patrem Palaestra

suom atque matrem?

Tr.

repperit.

1242, 1243

ire, uti

(Hinc) cum

(?)

Leo

1247 malefici Pyladcs:


: :
:

maleficiis cod. 1248 mihi conlusim Exon mihi cum lusi cod. corr. Pyladcs cogitavcrain dc uihil conlusi 125 1 moiistrabat cod. potio cod. 1252 vel ind' 1254 molestus poplo (populo) Ital.
:

{sc. sis) alii

1259 an conseruo?
:

1260
^

forti cod.

1266

immo

potius cod.

trai.

Reis, SpecJit

de ijnitio paiiicii/a' p. 49


RVDENS
Pl. ct popularis est
?

IV. viii
Pl. et nuptura est mi
?

Tr. opino.

Tk.
Pl.

suspicor.

cens