P. 1
REFLEKSI ETIKA JAWA SAJRONING RERIPTAN SASTRA JAWA KLASIK; STUDI TEKS LAN KONTEKS SERAT WIRA ISWARA

REFLEKSI ETIKA JAWA SAJRONING RERIPTAN SASTRA JAWA KLASIK; STUDI TEKS LAN KONTEKS SERAT WIRA ISWARA

|Views: 1.183|Likes:
Publicado porAlim Sumarno
Jurnal Online Universitas Negeri Surabaya, author : BANGKIT IRMANUDIN BAHRI, BAMBANG PURNOMO,
http://ejournal.unesa.ac.id
Jurnal Online Universitas Negeri Surabaya, author : BANGKIT IRMANUDIN BAHRI, BAMBANG PURNOMO,
http://ejournal.unesa.ac.id

More info:

Published by: Alim Sumarno on Jul 18, 2013
Copyright:Public Domain

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/06/2014

pdf

text

original

Refleksi Etika Jawa sajroning Reriptan Sastra Jawa Klasik; Studi Teks lan Konteks Serat Wira Iswara

1

REFLEKSI ETIKA JAWA SAJRONING RERIPTAN SASTRA JAWA KLASIK;
STUDI TEKS LAN KONTEKS SERAT WIRA ISWARA

Bangkit Irmanudin Bahri

Pendidikan Bahasa dan Sastra Daerah, FBS, Unesa, (bangkit.bahri@gmail.com)

Abstrak

Kasusastran Jawa klasik iku dumadi saka maneka warna jinis reriptan sastra kang gunggunge akeh
banget. Salah sawijine reriptan sastra Jawa klasik kang pinilih minangka objeke panliten, yaiku Serat
Wira Iswara.
Reriptan sastra kasebut, dianggit dening Susuhunan Paku Buwana IX kanthi nggunakake
basa lan aksara (tumrap naskah asli) Jawa minangka sarana kanggo medharake gagasan. Serat Wira
Iswara
kang ngrembaka ing jaman tradisi naskah diwedharake kanthi nggunakake wujude basa sastra,
yaiku tembang macapat. Serat Wira Iswara minangka reriptan sastra klasik, ngemot piwulang luhur,
yaiku etika Jawa.

Underan sajroning panliten iki. (1) Kepriye karakteristike Serat Wira Iswara digayutake karo
pigunane minangka sumbering etika Jawa. (2) Kepriye struktur reriptan sastrane Serat Wira Iswara
minangka sumbering etika Jawa. (3) Kepriye refleksi etika Jawa sajroning teks Serat Wira Iswara. (4)
Kepriye wujude refleksi etika Jawa sajroning konteks Serat Wira Iswara. Panliten kang ditindakake
tumrap Serat Wira Iswara iki asipat kualitatif lan nggunakake perspektif sastra, yaiku sosiologi sastra.
Metode kang digunakake sajroning pangumpulan data, yaiku dokumentasi lan wawancara. Metode
analisis data
, yaiku heuristik lan hermeneutika minangka cara pamacan tumrape reriptan sastra. Teori
kang kawawas laras kanggo nindakake panliten iki, ora liya struktur reriptan sastra kang kaperang dadi
loro, yaiku struktur lair lan batin.

Asiling panliten iki nuduhake, menawa Serat Wira Iswara iku dumadi saka pirang-pirang
perangan kanthi irah-irahan tartamtu lan diripta dening paraga kang tartamtu uga. Saperang gedhe saka
struktur laire Serat Wira Iswara isih laras karo paugerane tembang macapat, kayata guru gatra, guru
wilangan, lan guru lagu, Ana saperangan saka struktur laire Serat Wira Iswara kang ora laras karo
paugeran, amarga anane proses alih aksara kang salah. Struktur batine Serat Wira Iswara dumadi saka,
(1) tema, yaiku tema ka-Pangeranan, tema asmara, lan tema patriotik, (2) nada lan swasana, yaiku nada
kharismatik lan nada filosofis, (3) rasa-pangrasa, yaiku rasa welas asih, rasa bombong, lan rasa prihatin,
sarta (4) piweling, yaiku piweling tumrape priya, piweling tumrape wanita, piweling tumrape wong
ngaluhur, lan piweling tumrape wong cilik. Panliten ngenani wewatakan lan panganggone tembang
minangka struktur batine Serat Wira Iswara, nuduhake asil kang isih laras karo paugeran. Etika Jawa
kang tinemu sajroning Serat Wira Iswara bisa kaperang kaya mangkene, (1) etika Jawa tumrape wong
ngaluhur, (2) etika Jawa tumrape wong cilik, (3) etika Jawa tumrape putra putri lan garwa, (4) etika Jawa
tumrape para mudha, (5) etika Jawa tumrape pandhita, lan (6) etika Jawa sapanunggalane. Asiling refleksi
etika
Jawa sajroning konteks Serat Wira Iswara, ana etika Jawa kang isih ditengenake, apadene
ditinggalake dening bebrayan Jawa. Adhedhasar asiling panliten kasebut, bisa didudut menawa etika Jawa
iku isih ngrembaka ing bebrayan agung saiki.

Tembung-tembung baku: Serat Wira Iswara. karakteristik, struktur lair, struktur batin. etika Jawa, lan
refleksi etika Jawa.

You're Reading a Free Preview

Descarga
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->