Está en la página 1de 13

Organizaciono ponaanje

Uvod u organizaciono ponaanje I predavanje

UVOD U ORGANIZACIONO PONAANJE


Organizaciono ponaanje je nauna disciplina koja se bavi istraivanjem ponaanja ljudi u organizacijama da bi se, njegovim razumijevanjem, predvianjem i usmjeravanjem, poboljale organizacione performanse i povealo zadovoljstvo lanova organizacije.
Iz ove definicije vidimo da : -Organizaciono ponaanje je posebna nauna discilina ili polje istraivanja. - Osnovni predmet istraivanja organizacionog ponaanja je ponaanje ljudi u organizacijama (istrauje uzroke, oblike i efekte ponaanja lanova organizacije ). -Cilj organizacionog ponaanja je da razumije , predvidi i da da preporuke kako da se oblikuje , usmjerava ili utie na ponaanje ljudi u organizacijama. Iz definicije organizacionog ponaanja sagledavamo da ova oblast naunog istraivanja otkriva i objanjava uzrone veze koje postoje izmeu razliitih faktora ljudskog ponaanja kao i oblika i efekata tog ponaanja.

Kljunu ulogu u razumijevanju organizacionog ponaanja imaju faktori koji utiu na ponaanje ljudi u organizacijama. Podjela tih faktora prema nivoima u organizaciji: -faktori na individualnom novou koji su po svojoj prirodi individualni procesi ili ponaanja -faktori na grupnom nivou koji su po svojoj prirodi interpersonalni procesi i ponaanja -faktori na organizacionom nivou koji su po svojoj prirodi organizacioni procesi i strukture Tri grupe faktora na razliitim nivoima utiu na ponaanje ljudi u organizacijama. To ponaanje ima efekte na organizacione performanse putem produktivnosti, zadovoljstva zaposlenih, odsustvovanja sa posla i fluktuacije.

ORGANIZACIONI FAKTORI:
PROCESI I DIZAJN Nacionalna i organizaciona kultura Upravljanje ljuskim resursima Organizaciono uenje Organizaciona struktura Organizacione promjene

GRUPNI FAKTORI:
INTERPERSONALNI PROCESI Grupe i timovi Vostvo Mo Konflikti Donoenje odluka

PONAANJE ZAPOSLENIH

EFEKTI PONAANJA:
Produktivnost Zadovoljstvo Odsustvovanje Fluktuacija

INDIVIDUALNI FAKTORI:
PROCESI I PONAANJE Linost i sposobnosti Percepcija Motivacija Vrijednosti i stavovi Individualno uenje

Mjesto organizacionog ponaanja u menadmentu


Organizaciono ponaanje je u samom sreditu menadmenta kao teorijske i praktine disciline. Menadment kao proces obuhvata faze : planiranja, organizovanja, vodjenja ljudi i kontrole.Grupa disciplina iz oblasti organizacije, ukljuujui i organizaciono ponaanje ,svojim teorijama i konceptima obuhvata dvije sredinje faze tog procesa.

Upravljanje ljudskim resursima Organizacioni dizajn Organizaciono ponaanje Upravljanje Organizacionim promjenama

PLANIRAN PLANIRANJE JE

ORGANIZOVA NJE

VOSTVO

KONTROLA KONTROLA

MENADMENT PROCES

Razvoj organizacionog ponaanja


Poeci naune zainteresovanosti za rad poklapaju se pojavom industrijskog naina proizvodnje. Organizaciono ponaanje se nije pojavilo na samom poetku naunog prouavanja organizacije i menadmenta. Izdvajaju se tri razdoblja naunog prouavanja procesa rada. U prvom razdoblju nauka je prvenstveno zainteresovana za tehniko usavravanje sredstava za rad, i podizanje proizvodnih mogunosti. ovjek je samo pasivni dodatak koji se mora prilagoditi novonastalim sredstvima za rad, a u procesu rada se maksimalno koristi njegova fizika snaga. U drugom razdoblju i dalje dominiraju tehniko tehnoloki problemi , ali se uzimaju u obzir i ovjekovi fizioloki kapaciteti i mogunosti. U treem razdoblju uvia se da ovjek pored fiziolokih dimenzija ima i svoje psiholoke potrebe i ogranienja , i da te potrebe nastoji da zadovolji kroz rad .

Frederic Taylor (1856-1913.) se smatra osnivaem naune organizacije rada. Da bi se racionalno organizovala proizvodnja Taylor je empirijskim istraivanjima analizirao pokrete radnika kako bi se pronaao najefikasniji nain rada. Analizirao je pokrete, utroeno vrijeme , napor radnika i utroak energije Studija vremena i pokreta je trebala da otkrije gdje su najvei gubici vremena i kako se ono i energija mogu utedjeti. Tejlorova empirijska istraivanja ukazala su na potrebu selekcije radnika za odreene poslove. Puno panje posvetio je racionalnom izboru i konstruktivnom usavravanju alatki, kako bi se prilagodili materijalu koji se obrauje i radniku koji sa njima radi. Pored praktinih uspjeha u porastu produktivnosti , Tejlorov sistem naiao na otpore radnika, poslodavaca i teroretiara.

HOTORN EKSPERIMENT
Nastanak organizacionog ponaanja se vezuje za Hotorn eksperimente obavljene dvadesetih godina 20. vijeka. Od tih eksperimenata poinje da se razvija kola meuljudskih odnosa u teoriji organizacije i menadmenta, iz koje izrasta organizaciono ponaanje kao nauna disciplina. Naunici sa Univerziteta u ikagu vrili su eksperimente u pogonima Western Eletric Company u gradiu Hotornu, u okolini ikaga. Cilj eksperimenata je bio da se dokae i izmjeri uticaj uslova rada na produktivnost radnika. Radnici su bili podjeljenji u dvije grupe : eksperimentalnu i kontrolnu. Eksperimentalnoj grupi je mijenjan nivo osvjetljenja , u drugoj fazi raspored
odmora u toku dana, sistem plaanja i duina radnog vremena,dok kontrolnoj grupi nisu mijenjani uslovi rada.

Rezultati su bili iznenaujui jer je produktivnost rasla bez obzira na promjenjene uslove rada . Rasla je i kod kontrolne grupe. Hotorn eksperiment je ukazao na potrebu da se menadment usresredi na istraivanje ponaanja ljudi.

Od tridesetih godina 20. vijeka teorija organizacije prelazi u ruke naunika humanistike orijentacije: psihologa, sociologa,antropologa. Prouavaju se motivacija, liderstvo, mo i politiki procesi,vrijednosti , stavovi, zadovoljstvo poslom , kultura unutar organizacije. U istraivanjima primjenjuje se opti pristup prouavanju ljudi koji se naziva biheviorizam (behaviour = ponaanje) , a koji o prirodi ovjeka i njegovih odnosa zakljuuje na osnovu njegovih postupaka , odnosno ponaanja. Teorije se akumuliraju i tako nastaje posebna grana menadmenta i organizacije : organizaciono ponaanje. etrdesetih godina 20.vijeka Kurt Levin je ukazao na naine na koje se moe mijenjati ljudsko ponaanje i na znaaj timova u organizaciji. Tokom 50- tih godina 20. vijeka Maslov ukazuje na to to ljude motivie na rad i tako nastaje Teorija motivacije putem hijerarhije potreba. Zatim se pojavljuje vei broj teorija liderstva (Likert, Fidler , Vrum). I teorije motivacije se razvijaju kroz koncepte Alderfera,Meklilenda, Hercberga. Tokom osamdesetih godina 20. vijeka javlja se koncept organizacione kulture, Eda ajna , koji popularnost stie u devedesetim godinama 20. vijeka. Takoe, uticajem nacionalne kulture na organizacionu kulturu bavi se Hofstede .

Istraivanja nacionalne kulture i njenog uticaja na ponaanje ljudi u organizacijama postaju osnova tzv. interkulturnog menadmenta(cross-cultural management). Oraganizacionim uenjem i upravljanjem znanjem bave se Senge, Ardiris i Nonak. Fenomen globalizacije postavlja nove zahtjeve pred menadment kompanija u pogledu oblikovanja ponaanja ljudi u organizacijama. Pokretljivost ljudi, robe i kapitala utie na ponaanje ljudi i u naizgled zatvorenim dravama. Razvoj informacionih i komunikacionih tehnologija, kao i demografske promjene (starenje stanovnitva,vea obrazovanost , vee uee ena i manjina u radnom procesu) utiu na to da se mijenja sadraj i karakter organizacionog ponaanja. Neki od izazova koji se nameu organizacionom ponaanju su : 1. multikulturalizam i internacionalno organizaciono ponaanje 2. raznovrsnost radne snage 3. amrok organizacije 4. kreativnost i znanje 5. etiko ponaanje i drutvena odgovornost 6. kvalitet ivota i ravnotea izmeu rada i ivota

ORGANIZACIONO PONAANJE: INTERDISCIPLINARNA I PRIMJENJENA NAUKA


Organizaciono ponaanje je primjenjena i interdisciplinarna nauna disciplina. Poto je u fokusu prouavanja organizacionog ponaanja ovjek i njegovo ponaanje, mnogi koncepti i teorije se pozajmljuju iz drugih drutvenih nauka kao to su psihologija, socijalna psihologija, sociologija, antropologija, politike nauke. Psihologija prouava ponaanje ovjeka kao pojedinca , tako da se njene teorije koriste za izuavanje mikronivoa organizacionog ponaanja., odnosno ponaanja ljudi kao pojedinaca. Socijalna psihologija prouava uticaje grupa na individualno ponaanje i svijest, stoga su teorije i koncepti socijalne psihologije u organizacionom ponaanju veoma korisni za razumijevanje grupa , grupnog odluivanja, liderstva, vrijednosti , stavova , normi... Socioloke teorije i koncepti koriste se za razumijevanje makronivoa organizacionog ponaanja (odnosi meu grupama , konflikti, mo, liderstvo, formalna organizacija , organizacione promjene). Antropologija prouava ovjeka i njegove tvorevine . Iz antropologije oragnizaciono ponaanje preuzima koncept kulture , odnosno ,ova nauna discilina prouava organizacionu kulturu. S obzirom da je organizaciono ponaanje primjenjena nauna disciplina ono pruzima neke osnovne koncepte i saznanja iz osnovnih nauka o ljudskom ponaanju, ne da bi gradilo teorije ve da bi ih primjenjivalo.

Istraivanje organizacionog ponaanja


Metodologija naunog istraivanja u organizacionom ponaanju dijeli mnoge karakteristike metoda istraivanja u svim drutvenim naukama. U oblastima organizacionog ponaanja , istraivaki dizajn obuhvata jednu ili vie sljedeih metoda ili tehnika istraivanja : anketa u polju istraivanja, studija sluaja, laboratorijski eksperiment, eksperiment u polju, metaanaliza, analiza sadraja, etnografska analiza.