Está en la página 1de 707

JNOON XCO NA TQUEN TYOTSON

El Nuevo Testamento en el amuzgo de San Pedro Amuzgos

La Liga Bblica
Las Sagradas Escrituras para Todos

El Nuevo Testamento en el amuzgo de San Pedro Amuzgos

La Liga Bblica 1992 5C primera edicin [azg] La Liga Bblica 2009 versin electrnica

Se permite copiar, distribuir y comunicar pblicamente esta obra bajo las siguientes condiciones: Reconocimiento. Reconozca a la Liga Bblica los derechos que tiene en la impresin o distribucin de esta obra, deslindndola de responsabilidad alguna por cualquier uso que se le de a la presente publicacin. No comercial. No puede utilizar esta obra para fines lucrativos. Sin obras modificadas. No se puede alterar, transformar o generar una obra a partir de sta.

Publicado por La Liga Bblica 1992

El alfabeto amuzgo de San Pedro Amuzgos


a an b c c cy ch e en n ei ein i in j jn jnd jndy l m n nd ndy ng o on n p ta tsan balon co cii titincyoo chon tsue xquen t nn jndei nanein ti tanin juu jnaan jnda jndye tsa lompo min nnan ndaa ndyaa ngia maninoon so tsjoon ts tsjn pilu seor persona baln clavo uno (nmero) apareci fuego petate cabeza fruta estoy alegre, contento recio, rpido hoy, ahora semilla, pepita no le hace l l sali hijo, hija mucho chile burbuja hay (pl.) gente, personas agua suave al lado de inmediato cabello pueblo grano mi pueblo silbato

q r s t ts ty u v x y z

iquihan saro sta luntu tson tyh su nguangue vanci xuaa yujnta

dolor sbado frente (de uno) pollito papel mi pap plano te parecer juntarse olla beb Zacaras

Las vocales simples y dobles


ve vee dos rojo tue tuee se muri lleg

Prlogo
Este libro es el Nuevo Testamento de las Sagradas Escrituras en el idioma amuzgo, que es hablado por cerca de diez mil personas en el estado de Oaxaca. Originalmente el Nuevo Testamento fue escrito en el idioma griego; pero como personas de otros pases donde no se hablaba el griego queran leerlo en su lengua nativa, pronto se comenz a traducir a otros idiomas. Hasta la fecha ha sido traducido a ms de ochocientos idiomas. Los traductores del Nuevo Testamento al idioma amuzgo de San Pedro Amuzgos, Oaxaca, hicieron lo posible por comprender a fondo el significado expresado en el original, y para ello se refirieron al manuscrito griego y a varios comentarios. Una vez que estuvo bien determinado dicho significado, se esforzaron en comunicarlo en amuzgo con claridad. Algunas expresiones griegas no se pueden traducir al amuzgo con una sola palabra. Por tanto, ha sido necesario expresarlas a veces con una frase descriptiva, otras, combinando alguna palabra prestada del espaol con un trmino genrico del amuzgo, y otras ms, efectuando una sustitucin de tipo cultural (es decir, usando una palabra amuzga con funcin semntica semejante a la de la palabra griega). Ciertas palabras griegas tienen un significado tan complejo que ha sido necesario usar palabras distintas para traducirlas de acuerdo al significado que la palabra griega tiene en cada pasaje donde aparece. La gramtica vara mucho de un idioma a otro. Si se traducen en forma literal las figuras de construccin o de retrica del griego, a veces no se entienden en amuzgo, o se entienden mal. Por este motivo, los traductores han procurado expresar el significado del original con naturalidad en el amuzgo. Para lograrlo, han escogido las construcciones gramaticales, el orden de las oraciones, las figuras de construccin, y el estilo, no del griego ni del espaol, sino del amuzgo. En algunos casos ha sido necesario hacer explcita la informacin que est implcita en el manuscrito griego y que los 5

lectores antiguos entendieron sin dificultad, para que el lector amuzgo pueda entenderla en la actualidad. La forma lingstica de la traduccin se ha determinado junto con personas cuya lengua ha sido el amuzgo desde su niez. El significado de la traduccin se ha comprobado revisando la traduccin con varias personas que hablan amuzgo. El Nuevo Testamento es uno de los libros ms ledos de todos los tiempos. Despierta el inters de personas de todas las edades, razas y nacionalidades. La vida de los personajes narrada en sus pginas y las enseazas que contiene han inspirado la vida de millones de personas. Se espera que la lectura de este libro sea de beneficio para los amuzgos, y les ayude a ser mejores vecinos, mejores mexicanos y mejores ciudadanos del mundo.

Ntsquii tson naijon na nndyiaa tsan ncuii cuii jnoon na tejndyohan San Mateo ..........................................................................................1 San Marcos.......................................................................................89 San Lucas .......................................................................................145 San Juan .........................................................................................233 Los Hechos.....................................................................................296 Romanos ........................................................................................382 1 Corintios......................................................................................425 2 Corintios......................................................................................463 Glatas............................................................................................489 Efesios ............................................................................................504 Filipenses .......................................................................................518 Colosenses......................................................................................528 1 Tesalonicenses .............................................................................538 2 Tesalonicenses .............................................................................546 1 Timoteo .......................................................................................551 2 Timoteo .......................................................................................563 Tito .................................................................................................571 Filemn ..........................................................................................577 Hebreos ..........................................................................................580 Santiago.......................................................................................... 611 1 Pedro ...........................................................................................622 2 Pedro ...........................................................................................633 1 Juan .............................................................................................640 2 Juan .............................................................................................650 3 Juan .............................................................................................652 Judas...............................................................................................654 Apocalipsis.....................................................................................658

ndice

Joon Naya Ntyja Naan Jesucristo Na Tji Mateo


Nguee nnan tsjan na tui Jesucristo

Nd lista nguee nnan tsjan na tui Jesucristo. Condui jon tsjan David na jndyocahan ndo mantyi ntyja naan Abraham. 2 Abraham jnda jon Isaac, Isaac jnda jon Jacob, ndo Jacob jnda jon Jud yo ntyje tsaneen. 3 Juu Jud scuu jon jndyu Tamar. Ndahin jndyu Fares yo Zara. Ndo juu Fares jnda jon Esrom, ndo Esrom jnda jon Aram. 4 Ndo Aram jnda jon Aminadab, ndo Aminadab jnda jon Naasn, ndo Naasn jnda jon Salmn. 5 Ndo Salmn scuu jon jndyu Rahab. Ndahin jndyu Booz, ndo Booz scuu jon jndyu Rut. Ndahin Obed, ndo Obed jnda jon Isa. 6 Ndo Isa jnda jon David, tsan na taquintyja tocoxen. Ndo David tyoon jon scuu tsoUras, ndahin Salomn. 7 Ndo Salomn jnda jon Roboam, ndo Roboam jnda jon Abas, ndo Abas jnda jon Asa. 8 Ndo Asa jnda jon Josafat, ndo Josafat jnda jon Joram, ndo Joram jnda jon Uzas. 9 Ndo Uzas jnda jon Jotam, ndo Jotam jnda jon Acaz, ndo Acaz

(Lc 3:23-38)

jnda jon Ezequas. 10 Ndo Ezequas jnda jon Manass, ndo Manass jnda jon Amn, ndo Amn jnda jon Josas. 11 Ndo Josas jnda jon Jeconas yo ntyje tsaneen. Toman joohin xjen na nque nnan tsjoon Babilonia tyechohan nnan Israel ndyuaahan chavijon preso nge tsu nnan Israel ya tonta nnan Babilonia tyia yohin. 12 Jnd na tyecho nnan Babilonia nnan Israel ndyuaahin, Jeconas jnda jon Salatiel, ndo Salatiel jnda jon Zorobabel. 13 Zorobabel jnda jon Abiud, ndo Abiud jnda jon Eliaquim, ndo Eliaquim jnda jon Azor. 14 Ndo Azor jnda jon Sadoc, ndo Sadoc jnda jon Aquim, ndo Aquim jnda jon Eliud. 15 Ndo Eliud jnda jon Eleazar, ndo Eleazar jnda jon Matn, ndo Matn jnda jon Jacob. 16 Juu Jacobeen jnda jon Jos, tsan na toco yo Mara. Ndo juu Maraeen singui jon Jess na nquii jon conduihin Mesas. 17 Yajo ntyja naan tsjan nnan na tui Jesucristo, quind nqui nchonenque jnda tsjan nnan na jndyocahan na jnanhan Abraham na tueehan ata xjen David. Ndo ciichen nqui nchonenque jnda

San Mateo1,2 tsjan nnan na jndyocahan na jnanhan David na tuee tiempo ya na tyecho nnan Babilonia nnan Israel ndyuaahin chavijon preso. Ndo ciichen nqui nchonenque jnda tsjan nnan na jndyocahan na jnanhan na tyecho nnan Babilonia nnan Israel ndyuaahin na tueehan na tui nquii jon na conduihin Mesas.
Nd vaa na tui Jesucristo
(Lc 2:1-7)

vaa ntyja na tui Jesucristo. Ndyee jon Mara, tomin joon na ngoco jon yo Jos. Majo vitjachen na ntoncohin, taa tson Mara na jon jnda juu ntyja naan najndei nquii Espritu Santo. 19 Majo Jos je, tsan na ndisaa Mara, tonduihin tsan na itsiquind jon juu joon Tyotson na icoxenhan. Tyquintue tson jon na ngejnaan tsaneen. Nge na nnda, sitiu jon na ve ninmachen ndyuii juu jooneen. 20 Ndo viochen xjen na toquindyii tson jon jooneen, tityincyoo cii ngel nnon jon xjen na tsoo jon ndaa. Ndo tso ngeleen nnon jon: U Jos na condui u tsjan David na jndyocahan, tyintyue na ngyon centa juu Mara na ndiscuhin nge ntyja naan nquii Espritu Santo, jo na jon jnda jon. 21 Nndui jnda jon yusa. Ndo u ntsiquijndyuhin Jess nge nque nnan centaa jon, ntsinman jon uaanhan yo jnan na nanxuanhin. Nd joon siquindyii ngeleen Jos. 22 Tui na nnda cha quitsiquindhan joon na

18Nd

siquindyi Tyotson yo ndyo Isaas na toninncyaa juu joon jon ntyja nchu vaa nan na nguaa. 23 Itso tsaneen: Quitquenho centa, ngaquijon jnda juu yuscundyua na ntsingui juu cii yusa, ndo nnanquijndyu nnan jon Emanuel. Juu joon Emanuel itsiquindyihan: Nquii Tyotson maan jon yo jaa. 24 Ndo juu Jos, xjen na ticjee jon na tsoo jon ndaa, siquind jon joon na tso ngeleen nnon jon. Ndo tyoon jon centa Mara na ndiscuu jonhin. 25 Majo tyquitjonhan yo ntyjehin na ninoon ata vi na jnd singui tsaneen yujntaeen. Ndo siquijndyu Joshin Jess.

Tui Jess tsjoon Beln ndyuaa Judea. Xjeneen juu Herodes coxen jon ndyuaaeen. Juu xjeneen nnan na jnda nquen, squenonhin Jerusaln na jnanhin ndyuaa tontyja na quindui ndocjioon. 2 Totaxeehin nd nnan: Yuu jon maan nquii yujnta na tui na conduihin na coxen jon o nnan judos? Nge xjen na ninvaa mn ndyuaa njn yuu jon na jnn tontyja na quindui ndocjioon, xjeneen jntyi na tityincyoo quixjuu na itsimanhan na jnd tuihin. Jo na tincy na nnantmn jon. 3 Ndo nquii Herodes, vi na jnd jndyii jon juu joonva, tindaa tycya ntyjii jon ndo mantyi tsoen nnan tsjoon Jerusaln. 4 Ndo tua

Nnan na jnda nquen tyehin Beln

San Mateo2 jon tsian na canci tsoen ntyee na conintque ntyja naan nnan judos yo nnan na conanman ntji na coxenhan na tquen Moiss. Jo taxee Herodeseen nd naneen yuu jon itsiquindyi joon Tyotson na ndui nquii jon na conduihin Mesas. 5 Ndo ta naneen, jnduehin nnon jon: Ntji na tquen Tyotson itsiquindyihan na juu Mesas nduihin tsjoon Beln ndyuaa Judea. Ee joon na tji Miqueas na toninncyaa jon joon Tyotson ndyu na toxenchen, nd vaa na itsiquindyihan: 6 O nnan tsjoon Beln ndyuaa Jud, o tmanntyi conduiho quii ntan njoon ninvaa ndyuaa Jud, nge quityquii ntan o ndui cii tsan na nnintquehin tond nnan. Juu jon ngantyjee jon nnan njan nnan Israel. Nd vaa joon tso juu tsaneen na toninncyaa jon joon Tyotson. 7 Ndo juu Herodes, ve ntyiu, tqueen jon joo naneen na jnda nquen na jnanhin tontyja na quindui ndocjioon. Taxee jon ndhin nin nquii xjen na tityincyoo juu quixjuueen. 8 Nd jo jon jon joohin na cohin Beln. Tso jon ndhin: Coho Beln, ndo vi na jnd squeho jo, quijntue jnda o yuu vijon maan juu lueen. Ndo vi na jnd jndiohohin, ncyo ntceho na quinanquindyiiho ja, cha mantyi nnd ncj na ntsitmaanhin. 9 Ndo joo naneen, vi na jnd jndyehan joon na tso juu

tsaneen na icoxen, jnduihin, tyehin. Ndo mantyi juu quixjuu na jntyiahin xjen na ninvaa manhin ndyuaahin tontyja na quindui ndocjioon, tejndyeehan tondhin, taquintyjahan nquii naijon maan lu chjoeen. 10 Ndo ya na jntyia nndahan juu quixjuueen, tyincyaahan na nein jndyihan. 11 Jnd na squehin na maan Jos yo Mara, tyequehin. Jntyiahin juu lueen yo ndyee juu Mara. Satoquityehin nnon lueen, jnantmaanhin jon. Ndo jnanquinaanhin quichu naanhin, jntahin nayahin, son ijan yo su yo nan quichi jndyi na jndyuhan mirra. 12 Jnd jo tye ntcehin ndyuaa na jnanhin. Majo maoon nato tyehin nge quityquii tsantsjon, siquindyii Tyotsonhan na tavinco ntcehin na maan Herodes.

na jnd jndui naneen, cii ngel centaa ta Tyotson tityincyoohin nnon Jos xjen na tsoo jon ndaa. Tso ngeleen nnon jon: Quinaquintyja, cayon luchjh yo ndyee jon, quinancjeho, coho ndyuaa Egipto. Jo quintjoho ata xjen na ntsiquindyi u. Quitsa na nnda nge ntuevichen tson Herodes luchjova cha na ntscuee jonhin. 14 Ndo jnanquintyja Jos na itso jon. Majuuntyi tsjoneen tyoon jon luchjoeen yo ndyee jon, jnduihin, tyehin Egipto. 15 Jo tomanhin ata xjen na tue juu

13Xjen

Jos yo scuu jon, jntahin vi ntyja, tyehin Egipto

San Mateo2,3 Herodes. Ndo na tui na nnda, siquindhan juu joon na siman Tyotson ndyu na toxenchen nnon Oseas, tsan na toninncyaa joon jon ntyja nchu vaa nan na nguaa. Nd vaa na itsohan: Tqun yusa jnda na quindui ntce jon ndyuaa Egipto. juu Herodeseen, vi na jnd tquen jon centa na joo naneen na jnan tontyja na quindui ndocjioon, ve jnanvinnanhan jon na jnduehan na ntsque ntcehan na maan jon, sevii jndyi jon. Jo tua jon tsian nd sondaro naan jon na quinancjehin tsoen yotsca yonon na man tsjoon Beln, yo na jnd ve chu na tocje ndo mantyi yo yotsca na cajon ndyu na man njoon quijnd na man xijndio juu tsjooneen. Nge nnda vaa na tji jon centa ntyja naan juu xuee na jndue naneen na tityincyoo juu quixjuueen na jntyiahin. 17 Ndo na saa jon na nnda, siquindhan joon Tyotson na tyincyaa nquii Jeremas na tonduihin tsan na toninncyaa joon nchu vaa nan na nguaa. Sinin jon joon ntyja naan nanntcu judas tsjoon Beln na ntsichjoo jndyihan nonhin na nnancje nnan ndahin. Tyquitsinin nquii jon jooneen. 18 Tso jon: Quityquii tsjoon Ram ticuaa na cotyuee ndyee yotsca. Jndei conanxuaahin, cotyueehin ntyja naan ndahin min tyininncyahin na ntsinjoon tsanhin nge jnd jnancje nnan ndahin.

Nnda vaa joon na tji Jeremas.


Tayoon ntce Jos Jess yo Mara Nazaret

Tua Herodes tsian na cje yotsca


16Majo

vi na jnd tue juu Herodeseen, juu ngel centaa Tyotson, tityincyoo nndahin nnon Jos xjen na tsoo jon ndaa. Xjeneen ninvaa maan jon ndyuaa Egipto. 20 Tso ngeleen nnon jon: Quinaquintyja, cayon ntce yuchjova yo ndyee jon ndo co ntce o ndyuaa Israel, nge nnan na tojntuehin yuchjova na nnancueehanhin, jnd tjhan. Nd vaa na siquindyi ngeleen jon. 21 Ndo juu Jos je, jnanquintyja jon, tayoon jon yuchjoeen yo ndyee juu, tye ntcehin ndyuaa Israel. 22 Majo vi na jnd jndyii Jos na jnd tue Herodes, ndo juu jnda jon Arquelao coxen tsaneen ndyuaa Judea, jo na sityuehan Jos na ncja ntce jon Judea. Ndo xjeneen saa nnda Tyotson na tsoo juu ndaa na siman jon nnon juu na tyincja juu jo. Mange jo tja jon tontyja ndyuaa Galilea. 23 Jnd na squehin jo, ntjohin tsjoon Nazaret. Ndo na tui na nnda, sequindhan joon Tyotson na toninncya nnan ndyu na toxenchen na juu Jess nnanquijndyu nnanhin tsan Nazaret.

19Ndo

Juu xjeneen na ta Juan na toninncyaa jon joon nd nnan vi ntyjaa jnd naijon tyijndye nnan man. Totsiquind

(Mr 1:1-8; Lc 3:1-9, 15-17; Jn 1:19-28)

Incyaa Juan joon nd nnan

San Mateo3 jon nnan. 2 Totso jon ndhin: Quintce nonho yo jnan na nanxuanho nge nquii Tyotson na maan quioonndue, jnd tindyo na ngitye na ntcoxen jon o na cotsamanho. 3 Juu Isaas, tsan na ndyu na toxenchen na toninncyaa joon Tyotson nchu vaa nan na nguaa, sinin jon ntyja naan Juaneen quii joon na tji jon, tso jon: Maan cii tsan tojnd naijon tyijndye nnan man. Incyaa jon joon nd nnan, itso jon: Juu na conanjonho ntyja naan Tyotson, itsijonhan juuhan chavijon nato. Quitayaho na tonnon jon. Quinanyuho ntyja na cotsamanho chavijon na conanyuho nato na nndyo jon. Mannda joon tso Isaaseen. 4 Juu Juaneen toce jon ndiaa na jndhan yo soo camello. Ndo tsiaa jon toquityen tjan. Ndo ve quintcaa ndyue toca jon, ndo tou jon tsion quintyi jnd. 5 Jndye nnan tsjoon Jerusaln tyehin naijon maan jon na ninquindyehin joon na toninncyaa jon, mantyi yo nnan ndyuaa Judea yo ninnnan na man ndyo jndaa Jordn. 6 Ndo vi jnd na tji jndyoyuhin nchu vaa na tonantjahin nnon Tyotson, siquind Juan joohin quityquii ndaa jndaa Jordn. 7 Ndo jndyiaa Juan na jndye nnan tmaan fariseos yo tmaan saduceos, squehan na maan jon na ntue nonhan na quitsiquind

jon joohan. Majo ya na tquen jon centa na nnda, jo jaa joon tso jon ndhan: Joo quindu xjen na ndyo chon, ncyaa jndyi o, conannon ohan. O ntyja na contaho, itsijonhan juuhan chana conta joo choeen. O concyoho na man ja nge na conantjaho nnon Tyotson. Nin tsan siman ndho na vaa na nnd ntaho na tyintsivii jon o? 8 Ca, quintaho ncii ncii nnon na ntsiman jndyoyuhan na jnd contce nonho yo jnan na nanxuanho. 9 Min tyinantiuho na vanaan na nnansaa nque nonho na nndueho: Jaa tyixequituii Tyotson jaa nge condui jaa tsjan Abraham na jndyocahan. Quindyeho joon na ntsj, min ve ntjmin nnd ntscequen Tyotsonhan na nnduihan nnan tsjan naan Abraham ndo na nnda nndyihan o. 10 Chaxjen ndyii cje hacha nt tsan na ncua juu ngee noon na tyiya t conta, ndo vi na jnd tinquehan, ndyion juuhan nnon chon, mannda itsijonhan na ntsaa Tyotson o. 11 Joon na mayuu na matsiquint o yo ndaa, nge na contce nonho jnan na nanxuanho. Majo vi na jnd na jntyiihan ja na matsixuan tsianmin, yajo ncoon nquii jon na ntsiquind jon o na nninncyaa jon Espritu Santo. Majo en o na ntsiquind jon o yo chon nge na nntuiityenhan o ntyja naan jnan o. Juu jon tmanchen conduihin, chintyi ja, min tyiquijntue ja na ve na ncjcyn ntcoon jon na njon jonhan. 12 Cje ntscendyii jon juu trigo. Nd jo ntsue jon juu

San Mateo3,4 trigoeen quityquii vaa jon, majo tsjaahan ntsco jonhan yo chon na tajon quinduu. Nd joon na sinin Juan nd naneen. Jooneen tyquitsinin nquii jonhan.
Siquind Juan Jess
(Mr 1:9-11; Lc 3:21-22)

jo jndui Jess ndyuaa Galilea, tja jon jndaa Jordn na ntsiquind Juanhin. 14 Majo quii ndyo Juan na tyintsaa Jess na nnda. Itso jon: Ja chuhan na u ntsiquind ja. Tyiquichuhan na ja na ntsiquint u. 15 Majo sentce Jess joon nnon tsaneen, tso jon: Jndyoyu icjihan na quindui nan na matsj, nge icanhan na quitancu jaa tsoen na itsijnda Tyotson. Yajo tanguee Juan. 16 Ndo vi na jnd siquind Juanhin, yajo jndui Jess quityquii ndaa. Majuu xjeneen jnaan quioonndue, ndo jndyiaa jon na jndyocue Espritu centaa Tyotson cjoo jon na chavijon quitu. Jndyoquintyjo Espritu Santo cjoo Jess. 17 Ndo nquii Tyotson na maan quioonndue, ticuaa na sinin jon, tso jon: Ndhin tsansa jnda na vinchjii jndyihin, na nn jndyihin.

13Jnd

Itsichon yutyia na quitsitja Jess

Vi na jnd tui na nnda, tayoon Espritu Santo Jess ndyuaa naijon tyijndye nnan man. Jo totsichon yutyia na quityiihan ngeehan Jess.

(Mr 1:12-13; Lc 4:1-13)

na tejndo jon vennan xuee ndo vennan tsjon, tyioo na ninjndo jon. 3 Ndo tyjeenon yutyia na maan Jess na ninquityii juu ngee juuhin. Tso juu nnon jon: Xe na aa mayuu condui u jnda Tyotson, quitsu nd ntjmin na cequen tyoohan na ntca. 4 Majo sintce Jess joon, itso jon: Joon Tyotson na jndui itsiquindyihan na chito ve xiantyi yo tyoo ngando tsan. Majo ntyja na vanguee tsan ncii ncii ndyo joon na incyaa Tyotson, jo ngando juu. 5 Jnd jo tayoon yutyia Jess Jerusaln, tsjoon jiua centaa Tyotson. Saa juu na centyjee Jess xquenvi vatson tman na maan juu tsjooneen. 6 Tso juu nnon jon: Xe na aa mayuu condui u jnda Tyotson, ca, cju u tyuaa, nge joon jon itsohan: Ncua jon tsian nd ngeles centaa jon ntyja nan. Joohin ntyihin ndueehin u cha tyincjaquijon ntj nge. 7 Majo ta Jess, itso jon nnon yutyia: Min tyiquichuhan na quitsa chaxjen na matsu nd nge mantyi vaa joon jon na itsiquindyihan: Tyintquen xjen nan nquii ta Tyotson na conduihin na ityentjon jon tsoen. 8 Ndo na matsia tayoon yutyia Jess cii tyo ndye. Siman juu nnon jon ncii ncii nnon nanmannian na ninvaa tsonnangue ndo yo ntyja na tman najndhan. 9 Tso juu nnon jon:

2Jnd

San Mateo4 Tsoen nanmin nninncya na nnanxuanhan centa xe na aa ntcoxtye na ntsitman ja. 10 Ta Jess, tso jon: Quenan u nnn Satans. Ee quityquii joon Tyotson chuu joon na coxenhan na xiantyi nquii jon na quitsitmaan tsan, ninnquii jon ntyentjon nnon jon. 11 Nd jo jntyii yutyia Jess, ndo sque ngeles, totixeehan jon.

Ta Jess tsian naan jon ndyuaa Galilea

vi na jnd jndyii Jess na jnd tyi nnan Juan vancjo, tja ntce jon Galilea. 13 Majo tyquintjohin Nazaret, jndui jon jo, ntjohin tsjoon Capernaum na maanhan ndyo ndaandue. Ndyuaaeen tsixuanhan centa tmaan nnan judos tsjan Zabuln yo Neftal. 14 Na tomaan jon juu ndyuaaeen, siquindhan joon na tji Isaas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen nchu vaa nan na nguaa. Juu jooneen, nd vaa na itsiquindyihan: 15 Ntyja naan nnan na man ndyuaa centaa Zabuln yo nnan ndyuaa centaa Neftal, joohan na man ndyuaa nato na vjahan tondaandue, ndo mantyi nnan na man ixndya jndaa Jordn, yo nnan ndyuaa Galilea na chito conduihin nnan judos, 16 joo naneen manhin na cje naan najaan, majo naneinhin jnd tityincyoo ncii nnon na quixuee jndyi ndhin.

12Ndo

(Mr 1:14-15; Lc 4:14-15)

Itsijonhan juuhan chavijon na ndyova ndocjioon na itsixueehan nnon tsonnangue, mannda ro jnd sixueehan quii non nnan na manhin nacje naan ncaan nan tyia na itsaahan cotsu uaanhan. Nnda joon na tso Isaaseen na toninncyaa jon joon Tyotson. 17 Ndo nquii Jess, xjeneen ta jon na toninncyaa jon joon. Totso jon: Quintce nonho jnanho, nge jnd tentyja xjen na nninncyaho na nquii Tyotson na maan quioonndue ntyentjon jon o.

Iqueen Jess ninnque nnan na cotji quintcaa

na mandyi Jess ndyo ndaandue Galileaeen, jndyiaa jon ve tsansa na ninncii tsan ntsindahin, Simn, tsan na jndyu Pedro, yo tyje jon na jndyu Andrs. Cotjuehin ntqui naanhin quityquii ndaandue na cotjihin quintcaa. 19 Jo tman Jess joohin, itso jon: Quindyonanjonho yo joon na mancya ndo ntsa na nnantjonho nnan na nconhan centaa Tyotson. 20 Ninoon jntyehin ntqui naanhin, tyehan yo juu jon. 21 Jnd na tjantyichen jon, jo ntji jon maoon vechen tsan. Naneen ntsinda Zebedeo, jndyu ncii tsaneen Santiago yo tyje jon Juan. Manhin quityquii vaandaa yo nquii tyehin. Cotayahin ntqui naanhin. Tqueen Jess joohin. 22 Ndo jo ninoon jnduihin quii vaandaaeen, jntyehinhan yo tyehin, tyenanjonhin yo jon.

18Xjen

(Mr 1:16-20; Lc 5:1-11)

San Mateo4,5
Tsiman Jess nd jndye nnan

nquii Jess, tomandyi jon ninvaa ndyuaa Galilea. Totsiman jon nd nnan quityquii ntaanon naanhin. Toninncyaa jon joon naya na nanein ngita Tyotson na ntyentjon jon nnan, ncii nnon na oncya vaa yo na totsaa jon ndyu na toxenchen. 24 Ninvaa ndyuaa Siria tocya joon ntyja naan Jess. Ndo joo nnan ndyuaaeen, tondyochohan tsoen nnan vi na maan jon na jndye nnon ntycu cotjonhin yo na toquiihanhin. Ndo mantyi yo nnan na man jndyetyia quii non, ndo yo nnan na cho tycu na ivequiso yo tycutquen. Ndo sinman Jess naneen. 25 Jndye ntmaan nnan tentyjahin naxen jon. Jnanhin ndyuaa Galilea yo joo nqui njoon na conduehin Decpolis, yo tsjoon Jerusaln yo ndyuaa Judea ndo mantyi ninndyuaa ixndyaa jndaa Jordn.

23Ndo

(Lc 6:17-19)

Ndo ya na jndyiaa Jess na vanci tmaan nnan na jndye jndyihin, teva jon ncii tyo. Jnd na tcjo jon jo, nque nnan na tqueen jon na quinanjonhin yo jon yo joon na toninncyaa jon, tentyjaahin nnon jon. 2 Jo ta jon, totsiman jon ndhin, tso jon:

Joon na tyincyaa Jess xjen na tovequityen jon ncii tyo

Nanmin incyaahan na neiin tsan

nnan na covaa nonhin na conduihin nnan ntyiahin na tonnon Tyotson, incyaahan na

3Joo

(Lc 6:20-23)

neiin nonhan. Conduihin nnan na ityentjon jon. 4 Joo nnan na chjoo nonhan na conantjahan nnon Tyotson, incyaahan na neiin nonhan nge ntsinjoon jonhan. 5 Joo nnan na cotjuecjehin na tonnon nquii Tyotson, incyaahan na neiin nonhan nge nndahin juu tsonnangue xco. 6 Joo nnan na ntue jndyi nonhin na ntahin nan na ntue tson Tyotson, incyaahan na neiin nonhan nge quind ya nninncyaa jon nchu vaa na contyja nonhan jon. 7 Joo nnan na manhan na ntyia ro ntyjehan ngiohan, incyaahan na neiin nonhan nge ncoon Tyotson na ntyia rohan nchjii jon. 8 Joo nnan na ntju manhin na conantiuhin yo na contahin, incyaahan na neiin nonhan nge njntyia ndhin nquii Tyotson. 9 Joo nnan na cotayahin ntyjehin na cho naneen tyia, incyaahan na neiin nonhan. Joo naneen na ya contahin, ngitso Tyotson na conduihan ntsinda nquii jon. 10 Joo nnan na contye nnanhin nge na cotsantyjahin ntyja naan Tyotson, incyaahan na neiin nonhan. Joo naneen conduihan nnan na man nacje naan na icoxen nquii Tyotson na maan jon quioonndue. 11 Incyaahan na neiin nonho xjen na conancejnaan nnan o, ndo na contavihin o, ndo cotjihin tsoen nnon joonvi cjoho na ve quintuhan nge na conduiho nnan na man ntyja njan.

San Mateo5
12Conho

na nein jndyiho nge na coquenonho nanmin nge tman naya naanho vave quioonndue. Ee machaxjen contavihin o, mannda ro tontavihan nque nnan na toman ndyu na toxenchen na toninncyahan joon Tyotson nchu vaa nan na nguaa.
Conduiho chavijon tsjaan ndo yo chon

conduiho chavijon tsjaanchjen quii ntan nnan tsonnangue. Majo juu tsjaan je, xe na aa jnd jndui na chjenhan, Nchu ya ntsaa tsan na ndichjen nndahan? Tayuu jntuehan. Ve ntyqueto tsanhan na ntquentjo nnan cjohan. 14 Ndo mantyi conduiho chavijon chon na condixuee nd nnan tsonnangueva. Mangioho cii tsjoon na vequityenhan xquen cii tyo, tyixequind ngithan. 15 Min tanin juu na ntsca ncii lmpara cha ndcya ntscangioo tsaneen istj cjoohan. Juu tsaneen ntsintyja jon lmparaeen cha ya ntsixueehan nd tsoen nnan na man vaa. 16 Mannda quintaho nan na chuhan yo nnan nge naya na ntahohin ntsijonhan juuhan chavijon chon na covixuee ndhin. Ee na nntaho na nnda, yajo ntquenhin centa joo nan ya contaho ndo nnantmaanhin nquii Tyeho na maan jon quioonndue.

13O

(Mr 9:50; Lc 14:34-35)

toman ndyu na toxenchen nchu vaa nan na nguaa, tyinantiuho na jndy na ntsityui joohan, ja jndy na joo jooneen ntsiquindhan juuhan ntyja njan ndo cha ntsiman nchu vaa itsiquindyihan. 18 Joon na mayuu matsj ndho, viochen xjen na vacachen na maan tsjndue yo tyuaa, ncii cii ntji na quindchen na maanhan tyquii joon Tyotson na coxenhan, tsoenhan ntsiquindhan juuhan. 19 Mange jo, mincya ro tsan na ntsaa na tyiquinjon ncii nnon joon na tquen Moiss, min na tyijaachen tsixuanhan quii ntan jooneen, ndo xe na aa ntsiman juu nd ntyje juu na tyinanvehan jooneen, naijon na icoxen Tyotson, ngitsohan ntyja naan tsaneen na tyitman conduihin. Majo juu tsan na itsue jooneen, ndo ntsiman jon nd nnan na quitangueehinhan, tmanchen condui tsaneen naijon na icoxen nquii Tyotson. 20 Cha na nnd ntsijon tsan ntyja naan juu na icoxen Tyotson na maan jon quioonndue, chuhan na quitsiquindntyichen juu chaxjen nan na ntue tson jon, chito chaxjen na conta nnan tmaan fariseos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss. Xe tyiquintaho chaxjen na matsj nd, tyijon quind nanjonho ntyja naanhan.

joon na tquen Moiss yo joon na toninncya nque nnan na

17Joo

Tsiman Jess ntyja naan joon na tquen Moiss

Tsiman Jess na tyinanvj ntyj

jnd mangioho joon na tso Tyotson nd ndochiho: U tyintscue tsan, ndo mincya

21O

(Lc 12:57-59)

San Mateo5 ro tsan na ntscuee juu tyje juu, majnda ntuiityenhanhin tonnon je. 22 Majo ja matsj ndho, mincya ro tsan na ntsivii juu ncii ntyje juu, chi ntuiityenhan tsaneen, ndo mincya ro tsan na ngitso juu na tayuujntue tyje juu ndo xe na aa ngitso juu nnon tsaneen: Tsan u, vaa na toncuu na ncjuhanhin quityquii chon vio. 23 Mange na nnda, juu xjen na matyio nan nnontyiu na ntsitman Tyotson, cajoon tson xe na aa maan ncii tsan na tyiya nchjii juu yo u. 24 Ndo xe na aa nnda, yajo quindyi juu naneen na tyio nnontyiueen, cacoya jndyee u yo juu, nd jo quindyo ntce na ntsitman Tyotson. 25 Juu tsan na ninquen juu u nnon tsian, cje ro quitsa na ntjo ya ntyjii juu yo u viochen na incyaahan xjen na nninjnda joon nan yohin, tyintsaahan nge na tyicotsijnda joon na vaa yo u, ntquen juu u nnon je, ndo juu je ncua juu tsian na quityi cominsin u vancjo. 26 Joon na mayuu matsj nnon, tyixequindui jo ata jnd tyionen na chujnan.

nge na nnda, xe na aa tnnon ntyjaya ntsaahan na matsitja u, yantyi cjihan, quityquehan na tycya na man, nge yantyichen na tyiquind u na ngaque na maan Tyotson, chito na quind u ncja vio. 30 Ndo mantyi juu nt ntyjaya, xe na aa itsaahan na matsitja u, yantyi quityjehan ndo nd quityquehan, nge yantyi na tyiquind u na ncja quioonndue, chito na quind u na ncja vio.

29Ndo

Joo nnan na jnd tonco, tsiman Jess na tyindyehan ntyjehan

jnd jndyeho na tso Tyotson nd ndochiho: U tyincon yo tsan na ve nd ro. 28 Majo nc, joon na mayuu matsj ndho, mincya ro nciiho na ndyiaa juu ncii tsanscu, na nincoon jndyi juu yo tsaneen, ndo na nnda, jnd tsixuan juu jnan yo tsanscueen, nge quii tson juu jnd sitiu juu na nnda.

27O

Tsiman Jess na tyincoon tsansa yo tsanscu na ve nd ro

o jnd jndyeho joon na tquen Moiss na itsohan: Mincya ro ncii o na nndyii juu scuu, nnd ncii tson na ngitsohan na jnd jntyehan ntyjehan. 32 Majo joon na mayuu na matsj ndho, xiantyi xe na aa maan scuu tsan yo nciichen tsan, jo vanaan na nndyii jonhin. Xe na aa chito nnda vaa, ndo ndyihin, matsa na ve maan ya juu yo nciichen tsan, ndo mantyi juu tsansaeen vaa jnaan jon na ve maan ya jon yo juu tsanscueen.

31Mantyi

(Mt 19:9; Mr 10:11-12; Lc 16:18)

mantyi jnd jndyeho joon na tondye ndochiho: Tyintco ndyo na nchjii Tyotson na mayuu joon na matsinin ndo nchji ya na jequitsiquindhan. Majo u quitsiquind joon na jnd tco ndyo nnon jon. 34 Majo ja matsj ndho, minncii nnon tyingitaho jndyueho

Tsiman Jess na tyintji jaa xuee Tyotson na ve cotquntyn jndyu


33Ndo

San Mateo5 joon na condueho na nchjii Tyotson na mayuuhan, min tyingitaho jndyueho na ntjiho xuee quioonndue nge juuhan conduihan silla na manintsiaan na vequityen jon. 35 Ndo min tyingitaho jndyueho na ntjiho xuee tsonnangue nge juuhan maanhan tocje naan jon, ndo na nndueho na nnda itsijonhan na condueho na nchjii jon na mayuu joon na condueho. Ndo min tyintjiho xuee tsjoon Jerusaln na cotaho jndyueho, nge conduihan tsjoon naijon na icoxen Tyotson na nquii jon taquintyja na tman conduihin. 36 Min tyintjiho xuee nquen nqueho na cotaho jndyueho nge minncii sonquenho jequind ntaho na nninquichihan ndo min na aa ndintonhan. 37 Majo ya na cotaho jndyueho na mayuu cii joon, quitsimanhan na mayuuhan, ndo juu xjen na cotaho jndyueho na min tyiyuu ncii joon, quitsimanhan na tyiyuuhan. Nge mincya ro joon na ntscantjontyi tsan na ntco juu ndyo juu na nchjii Tyotson na joon mayuu itsinin juu, juu jooneen conanhan na maan yutyia.

xe na aa tsinon cii tyje juu tcon juu, mantyi quiton tsinon juu. 39 Majo ja, nd vaa matsj ndho ntyja naan juu joonva: Tyintue u na nnjon tsan na itsaa vi u. Minninchen tsan na imin ndachcya quincho tontyjaya, ncya na quimin juu ciichenhan tontyjandyuaan. 40 Ndo nin juu na iquen u nnon tsian na nincji juu coton, mantyi ncya na ngayoon juu ndiaaso. 41 Ndo nin juu na itsaa na ijndeihan na cja yohin na ngichu xu naan juu cii kilmetro, cja yohin min na ve kilmetros. 42 Tsan na ican nan nnon, ncyahan nnon juu, ndo min tyintsintyci nan nnon tsan na nincji jnan nan nnon.

Civingi nnan na jndo jaa

Itsiman Jess ya na contavi nnan jaa, tyijntu na nnjon naneen

jnd jndyeho joon na tquen Moiss na itsohan: Minninchen nnon navi na ntsaa tsan yo ciichen tyje juu, manincajon quitjon juu. Xe na aa tnnon tyje juu isquee juu, mantyi nnda quitjon juu. Ndo

38O

(Lc. 6:29-30)

o jnd jndyeho joon na tquen Moiss na coxenhan: Civenchji tsan na ya joon u, ndo tsan na jndoo u, cejon quitsa yohin. 44 Majo nd vaa matsj ndho ntyja naan juu joonva: Civengioho joo nnan na jndohin o, ndo quitanho na quityio Tyotson jnaan nque nnan na contyehinho tsojnaan na conanjonho ntyja njan. 45 Ee na ntaho chaxjen na matsj, nnduiho ntsinda nquii tyeho na maan jon quioonndue. Nquii jon itsaa jon na juu ndocjioon naan jon ndyiaahan nd nnan na ya nnan ndo mantyi yo nd nnan na tyia nnan. Ndo mantyi itsquioo jon ndaatsua naan jon cjo nnan na conta chaxjen na chuhan ndo mantyi cjo nnan na conantja nnon

43Mantyi

(Lc 6:27-28, 32-36)

San Mateo5,6 jon. 46 Nge xe na aa ve xiantyi nque nnan na vingiohinho na conanvengiohohin, Aa conantiuho nge jo vaa naya naanho tonnon Tyotson? Quitquenho centa, joo nnan na cotyehin sonndyuaa centaa gobiernon tsjoon Roma, mannda vaa contahan. 47 Ndo xe na aa ve xiantyi joo nnan na ya joonhin yo o na concyaho tsonhin, Aa conantiuho na tman vaa na conanquindho? Joo nnan na tyiquinantmaan Tyotson, mantyi nnda vaa contahan. 48 Chaxjen nquii Tyeho na maan jon quioonndue, tsoen ntyja naan jon conduihin na jndyoyuhin, mantyi mannda conho quii ntan nnan.

jo naya naanhin na joo ntyjehin conantmaan naneenhan. 3 Majo u je, ya na matejndei cii tsan nan na itsitjahanhin, minncii nnon tsan tyintsu ntyja naan nan na matsa, min tsan na ya jndyi joon yo u. 4 Yajo ntsaahan na ninncu ntyji juu naya na matsa. Majo nquii Tye na indyiaa jon naya na matsa yo ciichen tsan na ninncu ntyjihan, ntsinon jon nan na icanhan u.

Itsiman Jess nin joon na nnannn nnon Tyotson

Ya na contaho cii nnon na chuhan nge na cotsantyjaho ntyja naan Tyotson, quitquenho centa na chito contahohan cha na quitquen nnan centa ntyja naanhan. Nge xe na aa ve tond nnan contahohan, tanaya naanho tonnon nquii Tyeho na maan jon quioonndue. 2 Mange jo ya na matsa naya cii tsan, quitsa na ninncu cintyjihan, tyintsixua nd nnan juu naya na matsa chaxjen na conta nnan na ve conta nquehin na ya jndyi nnanhin. Joo nnan na covanci ntaanon ndo natahin, conta naneen na quindye nnan juu naya na contahin cha quindue naneen na ya jndyi nnanhin. Joon na mayuu matsj ndho, xiantyi

Itsiman Jess na quintaha nan ya

xjen na conanneinho nnon Tyotson, tantaho chaxjen conta nnan na ve conta nquehin na njon jndyihin tonnon Tyotson. Nge joohin ya jndyi ngiohin na quijntyia nnanhin xjen na minntyjeehin quityquii ntaanon ndo nata na conanneinhin nnon Tyotson. Joon na mayuu na matsj ndho, xiantyi jo naya naanhin na vaa. 6 Majo u, xjen na ntsinin nnon Tyotson, caque quityquii va, quitscu ndyohan, jo quitsinin nnon Tye na tatyincyoohin, majo maan jon yo u jo. Ndo nquii jon na conduihin Tye na nchjii jon tsoen na tacovityincyo nd nnan, ntsiquindaa jon tsoen na icanhan u. 7 Ya na conanneinho nnon Tyotson, tandueho joon na ve ninjuuntyi ninjuuntyihan, chana conta joo nnan na tyiquitajnaanhin jon. Ee conantiuhin na ndyii jon nge ninjuu ninjuu joon na conduehin.

5Juu

(Lc 11:2-4)

San Mateo6 o tyintaho chaxjen na contahan, nge vitjachen na ngitanho nnon jon, majnd nchjii jnda jon nin nan na icanhan o. 9 Nd vaa joon na quindueho nnon jon: Ty na man quioonndue, quitsaahan na ninnquiichen citmaan xue. 10 Juu na matyentjon, quindyo coxenhan na vja na man. Quindui nan na ntue tson nnon tsonnangueva chaxjen na conduihan quioonndue. 11 Ncya nan na icanhan na ntc xeevahin. 12 Quitsitman tson j yo nan tyia na jnd jnt chaxjen conantman nn nnan na conantjahin nd. 13 Quitejndei j na tyintyiihan ngeehan j na nt nan na tyiquichuhan, majo quitsiquindya j tsoen nnon nantyia na ninquitsindaahan j. Nge ntyjantyi xjen na tquen tsoen, u condui na macoxen, ndo condui u najndu, ndo tsixuan na tsoen na tquen na citmaan u ntyja naanhan. Quindui na macan. 14 Ndo tsontyichen Jess: Xe na o conantman nonho nnan na conantjahin ndho, yajo mantyi nquii Tyeho na maan jon quioonndue, ntsitman tson jon o na conantjaho nnon jon. 15 Majo xe na aa tyiconantman nonho nque ntyjeho na conantjahin ndho, mantyi nquii Tyeho

8Majo

tyixequitsitman tson jon o nan na conantjaho nnon jon.


Itsiman Jess ntyja na ntyje tsan nan ndyo juu

na conanquindho joon na cotyjeho nan jndyueho, tyinta yaho na ntsimanhan na chjoo nonho cha quitquen nnan centa na juuhan contaho. Man nnan na ve conta yahin na cotyjehin nan jndyuehan cha quijntyia nnan na conanquindhin. Joon na mayuu na matsj ndho, ve ntyja naan na cojntyia nnan na nnda contahin, xiantyi jo vaa naya naanhin. 17 Majo u, xjen na matyje nan ndyo, quiman nnon, quitscjoya xquen, 18 Cha tyintsimanhan nd nnan na matyje nan ndyo, majo nquii Tye na maan jon quioonndue, ntsimanhan nnon jon na juuhan matsa. Ndo nquii jon na ndyiaa jon nan na tatyincyo nd nnan, nninncyaa jon tsoen na icanhan u.

16Xjen

Naya naan tsan na vaa quioonndue

nan na conannci nnan na njon jndyihan na conanqui nonhinhan. Majo quintyua conanndaa ohan ndo coon tscahan ndo mantyi cooque nanntyuee ntaa naneen na ntjihinhan. 20 Majo naanho na njon jndyihan na conanqui nonhohan, quinanncihohan quioonndue naijon na jeca quintyuahan, min na jecon tscahan ndo min na jecoque nanntyuee na ntjihinhan. 21 Nge

19Min

(Lc 12:33-34)

San Mateo6 naijon na covave nan na njon jndyi na conannciho, majo vijon maan na ndyii nonho.
Tnnon tsan itsijonhan juuhan chavijon lmpara

na mandyi joon na mayuu yo na xoncee tson, itsijonhan u chana tsan na tyincyo ya naxuee ndyiaa. Nge xjen mavaa tson jooneen, yajo itejndeihan u tsoen xuee na vaman. 23 Majo xe na aa tyininquindyi joon na mayuu, itsijonhan ntyja nan chavijon tsan na tyiya tnnon na maan juu na nchjaan juu. Nge min na mandyi jooneen, majo tyijecaa tson na mayuuhan, nge tyquii tson matsixuan chavijon najaan jndyi.

22Ya

(Lc 11:34-36)

Jequind na ntyentjn nd ve patrn na ninvi xjen

tsan nnd ntyentjontyen nd ve patrn na ninvi xjen. Nge ncoon juu na tyicuee tson juu ncii patrneen ndo nciichenhin ncoon juu na vintyjii juuhin. Ee ntsaahan na njon jndyi nchjii juu yo nciihan, majo ciichenhin tyiquinjonhin ntyjii juu. Xe na jen cojoo nonho na nnantjonho nan na nnintyaho, ntscuhan na nnantmaanho Tyotson, nge tyijequind ntyentjonho nd ve nnonhan.
Ncyaa Tyotson nan na icanhan ntsinda jon

24Taminncii

(Lc 16:13)

na nnda vaa, matsj ndho na tanconho na maan

25Mange

(Lc 12:22-31)

jndyi nonho nchu vaa na vja na manho tsonnangueva, na nin nan ntcaho, ndo na nceho, min ntyja naan ndiaa na ntceho. Nge ntyjii Tyotson nchu vaa na cotandoho, majndeichen yo nan na ntcaho. Ntyjii jon tsoen ntyja naanho, majndeichen yo ndiaa na ntceho. 26 Quitquen yaho centa ntyja naan quintsa na mantyja nandye. Joo o taconon o cha nguehan na ntyje o ndo na nnanve ohan na nninjntue o iocha. Majo min na nnda, nquii Tyeho na maan jon quioonndue, incyaa jon nan na coca o. Ndo o je, Aa chito njonchen nchjii jon yoho, chichen quintsahin? 27 Min tanin ncii o nnd ngandontyiho nge na jndye jndyi maan nonho. 28 Yajo Ndu na maan jndyi nonho ntyja naan ndiaa na ntceho? Quitquenho centa ntyja naan ntjaa jnd ya na covindyehan. Nancoo covaahan. Joohan min tacontahan tsian, min tacotooonhan tsuan na nnd ndiaahan. 29 Majo quindyeho ntsj: Juu rey Salomn, min na tya jndyihin, ndo tquintyja na ya nan na tonanchu jon, majo tyiquitsijonhan na nancoo ndiaa na toce jon chaxjen nancoo ncii ntjaamin. 30 Ndo nge na nnda vaa na incyaa Tyotson na nancoo ntjaa jnd na ve xeevaa ro minhan, ndo iocha coninjntue nnanhan na conanquineinhan nan na cocahan, majndeichen ntyjii jon yuu jon nnan ndiaa na ntceho, o na chjo jndyi vantyja nonhohin. 31 Jo tajen nconho

San Mateo6,7 juaan tson na nndueho: Nin nan ntaha na nninjnda nan ntca ndo na nc? Nin nan ntaha na nninjnda ndiaa ntc? 32 Ee joo nnan na tyiconhan ntyja naan Tyotson, ninnquiichen maan nonhin nanmin, majo nquii jon na conduihin Tyeho na maan jon quioonndue, nchjii jnda jon na tsoen nanmin itsitjahanho. 33 Navejndyee quijntueho na nquii Tyotson ityentjon jon o. Ndo quintaho nan na cavee tson jon ee xe na nnda tsamanho, ntsaa jon na ndaho tsoen nan na icanhanho. 34 Mange jo tyinconho na maan jndyi nonho nan na nninjntueho iocha na tonnon. Xuee io ntsijnda nquiihan nin joontiu na nconho ntyja naan nan na icanhan o. Juu navi na iquenon tsan na ncii ncii xuee, maxjen condinon ntyja naanhan.

Tyincji centa na aa conantja nnan

Tyintjiho centa na aa conantja nnan, nge xe na aa ntahohan, mantyi ncji Tyotson centa na conantjaho nnon jon. 2 Nge chaxjen na cotjiho centa na aa conantja nnan ndho, mannda ncji jon centa na conantjaho nnon nquii jon. Machaxjen na contaho yo nnan, mannda ntsaa jon na quituii ntcehan o. 3 Ndu na maquen centa ncii nnon na tyitman itsitja ciichen tsan ndo min ncu tyimaquen centa na tman matsitja u? Na nnda matsa,

(Lc 6:37-38, 41-42)

itsijonhan ntyja nan chavijon na mandyia jndnoon na tuahan tnnon cii tsan, majo minchjo tyiquento centa na jon tsoon tseii vaa tnnon ncu. 4 Ndo na nnda, tyiquitsohan na ntsu nnon tsaneen: Ca ntyj, ncya na ncji jndnoon na tua tnnon. Ndo majuuto xjeneen ninvaa jon tsoon tseii vaa tnnon ncu. 5 U na ve vaa na matsitiu, juu tsoon tseii vaa na jon tnnon, cji jndyeehan, yajo xuee ndyia na ncji jndnoon na jon tnnon tsaneen. 6 Nan na jiua nanxuanhan ntyja naan Tyotson, tyininncyahohan nd nnan na tyiquinjonhan ngiohin. Ee xe na aa ntaho na nnda, ntsijonhan ntyja nan chavijon nd quindue coninncyaho nan na nanxuanhan centaa Tyotson. Ndo quindeen ngequen o ndo ntquii o o. Min tyininncyaho nan na njon jndyi nanxuanhan nd nnan na tyiquinjonhan ngiohin. Nge xe na aa ntaho na nnda, itsijonhan chavijon cotjueho tsuaa t perlas nd quintcu. Ndo choeen nndyue ohan.

Quitanho nnon Tyotson, yajo ncyonho centahan

quitanho nnon Tyotson, yajo ncyonho centa nan na cotanho. Ninnquiichen quijntueho nchu ya na quintaho tonnon jon, ndo nninjndahan. Ninnquiichen quinanmanho nnon jon nan na coquenonho, yajo

7Ninnquiichen

(Lc 11:9-13; 6:31)

San Mateo7 ntsiquinaan jon tondho chavijon na nnaan ndyo vaa. 8 Nge ncii ncii tsan na ninnquiichen ican juu nnon Tyotson, ncyoon juu centa nan na ican juu. Ndo ncii cii tsan na ninnquiichen ntue juu nchu vaa na ntue tson jon, manciixjen ncaa tson juuhan. Ndo juu tsan na ninnquiichen itsiman nnon jon nan na iquenon, ntsiquinaan Tyotson tonnon tsaneen chavijon conaan ndyo vaa. 9 Juu jnda, xe na aa ntcan juu cii tan tyoo nnon, tyijencya na ve cii tsj nnon juu na ntca juu. 10 Ndo min xe na aa ntcan juu cii quitscaa nnon na ntquii juu, tyijencya ve quitsu ntquii juu. 11 Nge na nnda, o na conduiho nnan na tyia nnanho, xe o ngioho nninncyaho nan ya nd ndaho, majndeichen nquii Tyeho na maan jon quioonndue, nninncyaa jon nan na yantyichen nd nnan na cotanhan nnon jon. 12 Jo tsoen nan na ntue nonho na quinta nnan yo o, majontyi quintaho yohin. Ee na ntsaa tsan na nnda, itsiquindhan juu joon na tquen Moiss na icoxenhan, ndo mantyi joon na jndui na tondue nnan na itsiquindyihan nan na nguaa.

ngitsuhin, ndo jndye jndyi nnan cotsaquehan. 14 Majo ndyo teon na ngaquee tsan nato na ngayoonhanhin na tyiquintycii na ngando uaan juu, quintuvihan ndo tyijndye nnan condiohinhan.

Nge t na itsaa tsoon, jo ngajnaan tsan nin tsoonhan

Quitsac ndyo teon na quintuhan

ndyo teon na quintuhan cha nnd nconho natoo Tyotson. Nge vaa ndyo teon tuen na ngaquee tsan nato tuen. Majo juu natoeen ngayoonhan tsan na

13Quitsaqueho

(Lc 13:24)

centa yo nque nnan na coninncyahin joon na itsivinnanhanho. Cotsquehin quii ntanho ndo ngioho na ndyia nonhin chaxjen joo quinman ndyia non o, majo quityquii non naneen nanxuanhin nanvi nnanhin chavijon lobo. 16 Nnd ncaa nonho nchu vaa nanxuanhin na cotquenho centa nan na contahin. Mangioho na joo tndndyoo tsjan, tyixequityjee tsanhan noonneon, min tyixequityjee tsan thigos tsonneonndye. 17 Naneen itsijonhanhin chavijon cii tsoon. Tsoon ya, cove t ya, majo mincya ro tsoon na tyiya, itsaahan t tyiya. 18 Juu tsoon ya xecue t tyiyahan, majo juu tsoon tyiya, min tyixecue t yahan. 19 Ncii cii tsoon na tyiquintahan t ya, cotuahan, nd chi nguaahan nnon chon. 20 Nnda vaa na ntajnaanho nin nan nanxuan naneen, nge ya na ntquenho centa nan na contahin, ntsiman jndyoyuhan ndho na chito joon mayuu coninncyahin.

15Quitquenho

(Lc 6:43-44)

Chito tsoen nnan ntsaquehan ntyja naan na icoxen Tyotson

nnan conduehin nnn ta, majo chito tsoenhan

21Jndye

(Lc 13:25-27)

San Mateo7,8 ntsaquehan tyquii juu na ityentjon Tyotson nnan. Majo minninchen tsan na ntsiquind juu chaxjen na ntue tson Tyh na maan jon quioonndue, juu tsaneen ngaquee juu ntyja naan na ityentjon jon nnan. 22 Ya na ngentyja xjen ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan na jnd jnantjahin nnon jon, nnduehan nnn: Manchji rii ta na jnd tyincy j joon naya nan yo juu najndei na matsixuan, ndo jndyetyia yo nanjndyi, jnd tj jhan quityquii non nnan, ndo yo najndei na condui u, jnd jnt jndye nnon tsian na tyixequinduihan yo na jnd nqu. 23 Yajo ntsintc joon nd naneen: Min tyicajnan o. Quenaanho na tonnn, o na ninnquiichen tontaho nan tyia.

na tondyehan joon na toninncyaa jon, jndye tomaan nonhin ntyja naan jooneen, 29 Nge totsiman jon ndhin chaxjen tsan na conintquehin na ityentjon, chito chaxjen nnan na tonanman nchu vaa itsiquindyi juu ntji na tquen Moiss.

Sinman Jess tsan na chu nd cot

Joon ntyja na cond ve vaa

ncii tsan na indyii juu joonmin na matsj ndo vanguee juuhan, itsijonhan tsaneen chavijon tsan na jnda xquen na sia vaa cjoo tsj na tyen minntyjeehan. 25 Ndo tyioo ndaatsua, 26 Majo ncii cii tsan na indyii joon na matsj, majo tyiquitsiquind juuhan, itsijonhan tsaneen chavijon cii tsan na tyijnda xquen na ve siato juu vaa juu cjoo tei. 27 Ndo tyioo ndaatsua, jndui ndaatso tman ndo jndei tyioo jndye. Tovaquijonhan juu vaaeen, mana tyioohan. Tman tsuhin ntyja naanhan. 28 Vi na jnd sinin Jess tsoen joonmin, nnan na jndye jndyihin

24Ncii

(Mr 1:22; Lc 6:47-49)

Xjen na tjantce Jess na jnan jon juu tyoeen, nnan na jndye jndyihin tyentyjahan toxen jon. 2 Ndo tyjeenon cii tsansa na chu nd cot, tconxtye juu tonnon jon, itso juu: Nnda ta, nchji na vaa najndei na condui u na nnd ntsinman ja xe na aa ntue tson. 3 Ndo tyio Jess nt jon nacjoo tsanviieen, itso jon nnon juu: Ntue tsn, con na jnd ntjo ya ntce u. Ndo ninoon jnman juu, mana tsu ndeen. 4 Ndo tso Jess nnon juu: Ndyeehe, minncii nnon tsan tyintsu nchu vaa sa. Naneinhin cja, quitsiman nnon tyee njan jaa nnan judos na jnd jnman, ndo juu quioo na itsiquindyi joon na tquen Moiss na nninncyaho nnon Tyotson, juu o ncya nnon tyeeeen. Ee na ntsiquind na nnda, ntsiman jndyoyuhan nd nnan na jnd jnman.

(Mr 1:40-45; Lc 5:12-16)

Sinman Jess mosoo cii capitn

na tquee Jess tsjoon Capernaum, tntyjaa ncii capitn na maan jon. Juu tsaneen coxen

5Jnd

(Lc 7:1-10)

San Mateo8 jon ncii ciento sondaro centaa tsjoon Roma. Tcan jon na quitsaa Jess vi nayaeenhin yohin. 6 Itso jon: Nnda ta, mioon jndyi iquenon moso njan na vaa juu va, iyoon tycu coquenhin ndo iquii jndyihanhin. 7 Ta Jess, itso jon: Ncj ntsinmanhin. 8 Majo sintce capitneen joon, itso jon: Nnda Ta, tyiquitsixuan na ngaque quityquii va. Majo ve quitsu na quinman moso njan, ndo nman juu. 9 Nge mantyi ja man nacje naan nnan na cotoxenhin ja. Ndo mantyi man sondaro na macoxn. Ya na maua tsian nnon nciihin, matsj nnon juu: Cja ndhin, ndo ncja juu. Ndo ya na maua tsian nnon ciichenhin: Quindyo ntjoohin, ndo nndyo juu. Ndo na ntsj nnon moso njan: Quitsa tsianva, ndo ntsaa juuhan. 10 Ndo vi na jnd jndyii Jess joon na tso tsaneen, tvee jndyi tson jon. Tso jon nd nnan na cotsantyja naxen jon: Joon na mayuu matsj ndho, quii ntan ntyjh nnan Israel, minjon tacontji ncii tsan na tman vaa na vantyja tson juu Tyotson chana juu tsanvahin. 11 Quitquenho centa joon na ntsj, juu xjen ya na nnintyincyoo ntyja na ityentjon Tyotson nnan tsonnangue, nnan nnan xijndiohan na ngendyuaahan yo ndochihi Abraham, Isaac yo ninJacob na ntca naneen yohan. 12 Majo nque nnan judos,

joohin chuhan na nanxuanhin juu na ityentjon Tyotson, ncjihanhin jo. Ndo ncjuhanhin naijon na tquintyja najaan, ndo jo nconhan na nnanxuaahan na ntsindaahan ngiohan. Ndo maninnanquiioonhin ndinonhan na ntquiihanhin. 13 Jnd jo tso Jess nnon juu capitneen: Cja ntce va, ndo quindui chaxjen na mavantyja tson. Ndo majuuntyi xjeneen jnman mosoo juu capitneen.

Sinman Jess tsanscu xeen Pedro

tja Jess vaa Pedro. Jnd na tquee jon jo, jndyii jon joon na juu tsanscu xeen Pedro, vaa tsaneen cjoo jndu. Iyoon tjuenhin. 15 Jo tui Jess nt tsanscueen. Ndo ninoon jndya tjuenhin. Jnanquintyja juu, ta juu na sijoon juu na tcahan.

14Ndo

(Mr 1:29-31; Lc 4:38-39)

Jndye nnan vi sinman Jess

vi na jnd tua ndocjioon, nnan na nanxuan jndyetyia, tyecho nnan joohin na maan Jess. Tcoxen jon jndyetyiaeen na quinduihin quii non naneen. Mantyi sinman jon tsoen nnan vi. 17 Tui na nnda cha quitsiquindhan joon na jndui na toninncyaa Isaas ndyu na toxenchen. Itso jon: Manquii Tyotson tejndei jon jaa na tyijndei nnn. Ndo sinman jon jaa tsoen nnon ntycu na coquenn.

16Ndo

(Mr 1:32-34; Lc 4:40-41)

San Mateo8
Nnan na ninquitsantyja toxen Jess

na jndyiaa Jess na jndye jndyi nnan man xejndio ngiaa jon, tso jon nd nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon na quinanjndahin vaandaa na ngejndyahan ndaandue. 19 Tantyjaa ncii tsan na tsiman nchu vaa itsiquindyi ntji na tquen Moiss. Itso juu nnon Jess: Nnda ta, u na matsiman ntyja naan Tyotson nd, minyuuchen na ncja ntsijon ja yo u. 20 Jo sintce Jess joon nnon juu, itso jon: Joo ndyondyehin min ndue o, ndo quintsahin min ntycya o, majo ja na condui tsansa na tua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, min naijon na ngajndy, tanan yu ro. 21 Ciichen tsan na ivayoon juu yo joon na toninncyaa Jess, itso juu nnon jon: Ta, ncya chjo joon na ntix tyh ndo vi na jnd tyiuhin, yajo yu je, ngyn ja yo joon na mancya. 22 Ta Jess, itso jon: Jndye nnan manhin chavijon ntoohin. Quindyi na quityiu nque naneen ntyjehin. Majo u quindyotsijon u yo joon na mancya.

18Ya

(Lc 9:57-62)

na quitsayonhan yo joon na toninncyaa jon, tyehin yo jon. 24 Nd vaa nan tui, tycovijndye na tyehan, ndo tyioo ncii jndye tman nnon juu ndaandueeen, mavaaxjen na nchjehan vaandaaeen nge juu ndaandueeen, jndei ijuhan. Ndo Jess je, itso jon. 25 Yajo joo nnan na tonanjon joon na toninncyaa jon, jnanndyoohin nnon jon, jnanntcihan jon, jnduehan: Nnda ta, quitsinman jaa, ee juu vaandaa na jn, mangua ndaahan na nchjehan juuhan na ntscjehan jaa. 26 Ta Jess, itso jon: O tyicovantyja ya nonho. Ndu na coquityueho? Ndo jnanquintyja jon, sityia jon jndyeeen yo ndaandue, ndo tichen ntcehan. 27 Ndo saahan na jndye jndyi toon nonhan na nnda tui, taxeehan nd ntyjehan: Juu tsanvahin, nin conduihin? Ata juu jndye yo ndaandue cotangueehan joon na icoxen jonhan.

Sinman Jess nnan Gadara na man jndyetyia quii nonhan

Sichen Jess jndye yo na iju ndaandue

Jess quityquii vaandaa ndo nnan na tqueen jon

23Tua

(Mr 4:35-41; Lc 8:22-25)

na tejndyahan juu ndaandueeen, squehan ndyuaa na jndyu Gadara. Jo jnduihan vaandaa. Ndo tyequitjon ve nnan ndyuaaeen jon na ninnquiichen tomanhan ndintua ntoo. Nanxuan naneen jndyetyia quii nonhan. Vjee jndyihan ata ndiquind ngenon nnan naijon na manhan. 29 Tye jnanxuaahan, jnduehan:

28Jnd

(Mr 5:1-20; Lc 8:26-39)

San Mateo8,9 U Jess na condui u Jnda Tyotson, Nin nan ntue tson yo j? Aa jndyo na ntsavi j, min na tyicoventyja xjen na ntuivi j? 30 Ndyo naijon man naneen man cii tmaan quintcu na cotqui o. 31 Ndo tan jndyetyiaeen cii nayaeen nnon Jess, jnduehan: Xe na ncji j quityquii non nanmin, ncya joon na ntsac quii non quintcu na man nd. 32 Ta Jess jndyuehan, tso jon: Ca, quinduiho. Yajo jndui jndyetyiaeen, tyequehan quii non joo choeen, ndo na nnda ninvaa tmaan o jnannon o, tyecue o naijon tya vaa na njoon jndyihan, jo tequityee o tyquii ndaandue, tj o na sava ndaa nquen o. 33 Ndo joo nnan na totantyjee choeen, jnannonhan, tyentcehan tsjoonhan. Chen jndyi tonanquindyiihan nchu vaa nan na tui na tj o, ndo mantyi ntyja naan na jnman joo naneen na tonanxuanhan jndyetyia. 34 Nge na nnda, tsoen nnan tsjooneen jnduihan, tyequijntyiahan Jess. Ndo xjen na squehan naijon na maan jon, tanhin nnon jon na quitsaa jon vi nayaeen na quindui ntce jon ndyuaa tsjoonhin.

Sinman Jess tsan na ndicaca

Jnd tui na nnda, tua nnda Jess vaandaa yo nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon. Tejndya ntcehin ndaandue. Squehan tsjoon naijon maan ya jon. 2 Jo squenon nnan na maan jon,

(Mr 2:1-12; Lc 5:17-26)

yonhin cii tsanvii, vaa juu cjoo tsue. Tycu coquen tyoonhin, ntjo ntjein ngee juu. Ya na tquen Jess centa vantyja non naneen, tso jon nnon juu tsanviihin: U jnda, cyon na tman tson. Ja jnd sitman tsn u jnan na tsixuan. 3 Ndo vendye nnan na conanman nchu vaa tsiman joon na tquen Moiss, vi na jnd jndyehan na nnda tso Jess, jnantiuhan, jnduehan: Tsanva, joon tsan itsinin juu, ee itsaa juu na cajon conduihin yo nquii Tyotson. Nnda vaa na jndue naneen. 4 Majo ntyjii Jess nchu vaa conantiuhan, nge jo taxee jon ndhan: Ndu na conantiuho joon vi ntyja njan? 5 Nin joon na cotjiho centa na tyijndyaachen ntsj nnon tsanvahin? Aa na ntsj nnon juu na matsitman tsnhin yo jnan na tsixuan juu? Ndo Aa ntsj na quinanquintyja juu, cjaca juu? 6 Majo quitquenho centa, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ntsj joon na jndyaantyichenhan ngioho. Yajo vi na jnd jnman tsanva, ncaa nonho na vaa najnd na matsixuan nnon tsonnangue na nnd ntsitman tsn nnan jnan na nanxuanhan. Jo tso jon nnon tsan na ntjein ngeehin: Ca, quinaquintyja, quitsintci tsue ndo cja va. 7 Ndo jnanquintyja juu, tja juu vaa juu. 8 Ndo nnan na jndye jndyihin, vi na jnd jntyiahin na nnda tui, tyuehin ndo tyincyaahan na nein jndyihin ndo

San Mateo9 tonantmaanhin Tyotson na nnda vaa tyincyaa jon najndei na tsixuan jon nnon Jess na itejndei jon nnan.
Tqueen Jess Mateo
(Mr 2:13-17; Lc 5:27-32)

Jess jo, tja jon na tonnonchen. Jo jndyiaa jon ja Mateo. Toman vaa naijon na man nnan na cotye son centaa gobiernon tsjoon Roma. Tso jon nnn: Quindyotsijon u yo joon na mancya. Ndo jntyi tsianeen, ndo tyj yo nquii jon. 10 Ndo nd vaa nan na tui, vequityen Jess mesa quii va na coc. en ntyj na mantyi cotye son na cotyion nnan ntyja naan tsanmaantsian tsjoon Roma, ndo mantyi en nnan na cotji nnan centa ntyja naanhan na conduihan nnan na conantjahin nnon Tyotson. Ninvi tojnaan tovendyuaa naneen yo nnan na conanjon joon na toninncyaa Jess. 11 Ndo joo nnan tmaan fariseos, vi na jnd jntyiahan na nnda saa jon, taxeehan nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, jnduehan nd naneen: Ndu na juu tsan na itsiman ndho ica jon yo nnan na cotye son ndo yo nnan na cotj centa na nanxuanhan jnan tonnon Tyotson? 12 Ndo vi na jnd jndyii Jess na nnda conduehin, sinin jon joon na itsijonhan juuhan ntyja naan naneen, itso jon: Nnan na tyivi, tyiicanhanhin tsan na ntsaa nasihin. Majo nnan

9Jndui

vi, joohan icanhanhin tsan na ntsaa nasihin. 13 Nquii Tyotson ntue tson jon na caa nonho joonva na itsohan: Ja njon jndyi ntyji na nconho na civengioho nnan, chichen na nnancueeho quioo na conantmaanho ja yohan. Ndo tsontyichen Jess: Quintaho chaxjen itsinin joon Tyotson na jndui: Ja chito jndy na macn nnan na conta ntyja na ntue tson Tyotson. Joo nnan na nanxuan jnan, jndy na macnhin na quintce nonhan.

Cotaxeehan nnon Jess na ntyjee tsan nan ndyo juu

na conanjon joon na toninncyaa Juan squehan na maan Jess, taxeehan nnon jon: J yo nnan tmaan fariseos cotyj nan jndyu, majo joo nnan na matsiman nd, tyicontahan na nnda. Ndu? 15 Ta Jess, sinin jon ncii joon nd naneen na ituiihan ntyja naan nquii jon, tso jon: Nnan na conanjon yo nquii tsansa na ngoco, Aa nconhan na chjoo nonhan viochen xjen na conditmaan na ninvaa maan tsaneen tyquii ntanhin? Tyixequintahan na nnda. Majo ngentyja xuee na ntji nnan juu tsaneen quityquii ntanhan. Juu xjeneen nnanchjoo nonhan ndo ntyjehan nan jndyuehan. 16 Ndo sininntyichen Jess joon na tyiquitso nquii jonhan ntyja naan joon xco na toninncyaa jon. Tso jon: Vi tan ndiaa xco na

14Nnan

(Mr 2:18-22; Lc 5:33-39)

San Mateo9 tyicotmanhan, tyiquichuhan na ncjaa tsanhan ndiaa ntsa. Nge xe na aa ntsaa tsan na nnda, juu ndiaa xcoeen ngateihan ndo ncioohan juu ndiaa ntsaeen. Ndo na nnda, juu naijon na tio ndiaaeen, tmanntyichen ntiohan. 17 Min ntjan quioo na cotyion nnan ndaa vinon, majo tyijequityion nnda tsan juu ndaaeen ntjan na jnd tijntue tsanhan toxen. Nge xe na aa nnda ntsaa tsan, joo ntjaneen ndindaahan ndo mantyi juu ndaa vinon na jonhan, nntcehan. Nge na nnda, ndyion tsan ndaa vinon xco tjan xco ndo na nnda, min juu tjaneen tyijecindaahan min ndaa vinoneen tyijequitsuhan.

Tyincyaa Jess na tando xco yuscu chjo jnda Jairo

na itsinin Jess jooneen ndo ncii tsan juu tsjooneen na conintquehin ntyja naan vatson centa nnan judos, tyjeenon juu na maan Jess. Tconxtye tsaneen nnon Jess. Tso jon: Quichenvi tue yuscu chjo jnda, majo xe na aa ntsa vi nayaeen na ncja quityio nt cjoo juu, yajo ngando nnda juu. 19 Maninoon sicje Jess, tantyja jon toxen tsaneen, mantyi j na totsayn yo joon na toninncyaa jon, sn yohin. 20 Ndo majuuto xjeneen jndyontyja ncii tsanscu toxen Jess, mioon vii juu. Jnd nchove chu na coca neoon juu. Jndyotsindyoohin toxen jon, tuii juu ndyo ndiaa jon. 21 Nge sitiu

18Ninvaa

(Mr 5:21-43; Lc 8:40-56)

juu: Xe ve aa nnd ntui ndiaa jon, nnman. 22 Ndo nquii Jess, tequen jon, jndyiaa jon nnon tsanscueen. Tso jon nnon juu: U jnda, cyon na tman tson. Nge na vantyja tson ja, jo na jnd jnman. Ndo majuuto xjeneen ntjo ya ntcehin. 23 Ndo xjen na tuee Jess vaa juu Jairoeen, tquee jon quiihan. Jo jndyiaa jon man nnan na cotja nmaan na coninjnda na ngantyiu juu tsoo chjoeen. Conanxuaa nnan ndo cotyuee jndyihin. 24 Tso jon ndhin: Ca, quinduiho ntjoohin, yuscu chjovahin, chito aa tue juu, ve itso juu. Majo jnancejnaanhin jon, ve toncohin nge nnda tso jon. 25 Majo vi na jnd tji jon naneen chen, tquee jon naijon vequityen tsoo chjoeen, jo tuii jon nt juu, ndo jnanquintyja juu. 26 Ndo na saa Jess na nnda, tycya joon ntyja naanhan ninvaa nt juu ndyuaaeen.

na jndui Jess vaaeen, tentyja ve nnan nchjan toxen jon. Tonanxuaahan, jnduehan: U ta na condui u tsjan David na jndyocahan, con na ntyia r ntyji. 28 Ndo vi na jnd tquee jon quityquii vaa, jnanndyoohin na maan jon. Taxee jon ndhin: Aa vantyja nonho na nnd nninncya na njntyia nndaho? Tahan, jnduehan: Ta, vantyja nn.

27Xjen

Sinman Jess ve nnan nchjan

San Mateo9,10 ro joon nt jon tndhin, ndo tso jon ndhin: Quindui chaxjen na vantyja nonho. 30 Ndo tyincyaahan na ya cojntyiahan. Majo jaa joon na tso jon ndhan na tyinanquindyiihan nnan na nnda saa jon. 31 Majo tanan jnanquindhinhan. Ee vi na jnd jnduihan juu vaaeen, chen chen tonanneinhan nd nnan na man juu ndyuaaeen nan na saa Jess yohan.

29Ngue

na jndui naneen vaaeen, sque maoon nnan na maan Jess. Yonhin cii tsan na tsixuan juu jndyetyia quii tson juu na ndincyaahan na ntsinin juu. 33 Ndo vi na jnd tji Jess jndyetyiaeen quii tson tsaneen, tye tsinin juu. Ndo nnan na jntyia na tui na nnda, tyuehin ndo tomanhan na neinhin. Jnduehan: Jaa nnan Israel, minjon tacojntyia na ntsaa tsan cii tsian tman cha juu nan na saa Jess nd. 34 Majo jnancejnaan nnan fariseos jon. Jnduehan: Ve ntyja naan juu najndei na itsixuan nquii juu na conditque nd tsoen yotyia, jo na cond icji tsanva yotyia quityquii non nnan.

Sinman Jess tsan na ndiquitsinin


32Xjen

nd nnan na covanci ntaanon. Toninncyaa jon joon ntyja naan na ityentjon Tyotson nnan juu na cotsamanhan. Ndo mantyi totsinman jonhin ncii cii nnon ntycu na coquenonhan yo ncii cii nnon na tajndei nonhan na iquiihanhin. 36 Ya na jndyiaa jon ntmaan nnan na jndye jndyihin, toon jon na ntyia rohan ntyjii jon, nge manhan na ntycii najndhan na jndye vaa na maan nonhan. Chavijon na cocyaatohan tyuaa na ndiquind na ncontyihan. Itsijonhan ntyja naanhin chaxjen coquenon quinman na tatsan ivantyjee. 37 Ndo ta jon na itsiman jon na jndye nnan man na ndyehan joon Tyotson, majo nnan na nnanneinhinhan ndhan, tyijndyehan. Nd joo nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon, sinin jon joon na sijonhan juuhan yo juu naneen. Tso jon: Joon na mayuu jndye jndyi ntjon na tue, majo tyijndye nanntjon man na ntyjehan. 38 Mange jo quitanho nnon nquii jon na naan joo ntjoneen na quijon jon nnan na quitsaquityjehin ntjon naan jon.

Icji Jess nchove nnan na quitsayonhan joon yohin

10

Jess tsochen njoon tman yo njoon quijnd ndyuaa Galilea. Totsiman jon

35Tomandyi

Ntyia nchjii Jess nnan

Tqueen Jess j nnan na nchove. Tyincyaa jon na mantyi nanxun juu najndei na condui nquii jon cha ntj jndyetyia quii non nnan, ndo na quinannmn nnan tsoen nnon ntycu vjee yo tsoen nnon na tajndei nonhan na iquiihanhin.

(Mr 3:13-19; Lc 6:12-16)

San Mateo10 ngu j nnan na nchove na tua jon tsian naan jon nd. Naminjndyee Simn, na mantyi xuee jon Pedro, jnd ve, tyje jon Andrs, nd jo Santiago yo tyje jon Juan, joohan ntsinda Zebedeo, 3 Felipe yo Bartolom, Toms yo ja Mateo na toqu son naan gobiernon tsjoon Roma, ndo Santiago jnda Alfeo yo Tadeo, 4 Yo Simn, tsan na totsijonhin yo tuaan nnan na tonanvehan nacjoo gobiernon tsjoon Roma, ndo yo ninJudas Iscariote, tsan na jndcya tyincyaa juu centa Jess nduee nnan na jnancueehanhin.
2Nd

Tua Jess tsian nd nnan nchove

nd vaa tsian na tua Jess nd na nchove j na tji jon, tso jon: Tyintsaqueho quii ntan nnan na chito conduihan ntyj nnan judos, ndo min tyintsaqueho njoon na man nnan ndyuaa Samaria. 6 Xiantyi coho na man ntyjeeho nnan Israel, na conduihan chavijon quinman na jnd tsu. 7 Viochen na cotsacondyiho, nd joon quindueho nd nnan: Quitquenho centa na nquii Tyotson na maan quioonndue, jnd tentyja xjen na ninncyaho na ntyentjon jon o. 8 Ndo tsontyichen Jess nd: Quinannmanho nnan vi yo nnan na cho nd cot. Quintaho na ntando xco nnan na jnd tj. Quitjiho jndyetyia quii non nnan. Juu nayavahin, ve yu tyincyaa Tyotson na nanxuanhohan. Mantyi o tyintantjonho xoquitu nd nnan ntyja naanhan.

5Ndo

(Mr 6:7-13; Lc 9:1-6)

son ijan, min son xuee min son ve na jon chetsja na ntyjahan ndintscuho na ntsaquintaho tsian njan. 10 Min tyintsachoho nchetsja na ncoho nato na jon nan na ndijntueho, min nciichen ntjo ndiaa, min ntcon, min tsoon na ntyjaho. Nge chaxjen ivantjon tsan yo tsian na itsaa juu, mannda chuhan na nndaho nan na icanhanho na cotyentjonho nnon Tyotson. 11 Ndo minninchen tsjoon na ntsqueho, min na aa tmanhan, ndo min na aa chjohan, chen quijntueho nin tsan na itsaa na njon joon Tyotson na ncyoon juu centaho vaa juu na ntixee juu o. Jo quintjoho vaa tsaneen ata xjen na nndui ntceho juu tsjooneen. 12 Juu xjen na ncoqueho vaaeen, quitanho na quityio Tyotson jnaan naneen. 13 Ndo joohan, xe na aa ya nnanhin, yajo ndyio jon jnaanhin. Majo xe na aa tyiquinanxuan naneen na ncyonhan centa juu nayaeen, yajo tyixequitsaa Tyotson chaxjen na cotanho nnon jon. 14 Ndo nnan tsjooneen, xe na aa tanan nciihan na nincyoon juu centaho na ntixee juuho, min tyininquindyii juu joon na coninncyaho, juu xjen na nduiho vaa juu oo tsjooneen, quinancyaaho tsojnd na chuu ngeho. Na ntaho na nnda, ncji jndyoyuhan na joo naneen tyinincyonhan centa juu joon Tyotson na coninncyaho. 15 Joon na mayuu na matsj ndho, nnan tsjooneen juu xuee ya na ntcoxen Tyotson nnan ntyja

9Tyintsachoho

San Mateo10 naan na tonantjahan nnon jon, tmanntyichen ntuiivihanhin, chichen juu navi na isquioo jon cjo nnan tsjoon Sodoma yo Gomorra. centa, o na conduiho chavijon quinman, majnho quii ntan nnan na conduihan chavijon lobo. Nge jo, chaxjen quindu man na jnda nquen o, mantyi o conho na jnda nquenho na tyintsivinnanhan o. Ndo chaxjen tyimanyaan quitu, mannda vaa conho. 17 Tyinconho na conanqui nonho nnan ee nninncyahan centaho nduee nanmannian, ndo naneen ntjihan tsian na ngichoho quityquii ntaanon naanhan. 18 Ndo nge na conduiho nnan na man ntyja njan, nntahan na ngentyjeeho tond nnan na conduihan gobiernon ndo mantyi nd nnan na tquintyja tman condui. Ndo na nnda, nninncyaahan na ntji jndyoyuho ndhin ntyja njan ndo mantyi nd nnan na tyiquinantmaanhan nquii Tyotson na vando. 19 Ya na nninncyahan centaho, tyinconho jmaan tson na nin joon nnanntceho ndhan. Nge majuuntyi xjeneen nninncyaa Tyotson nin joon na nnanntceho. 20 Ee nquii Espritu na condui nquii tyeho Tyotson, ntsiman jon nin joon na nnanntceho, tyixecanhan na nnanntceho joon nd naneen ve yo na jnda nquen nqueho.

16Quitquenho

Nta vi nnan o

nnan na ninncii tsan ntsindahin na nninncyahan ntyjehin nduee nanmannian cha nnancje naneen joo. Ndo mantyi man nnan na nninncyahin ndahin nduee nanmannian cha nnancje naneen joo. Ndo majontyi nnta nda nnan cha cje tye ndyee joo. 22 Ndo tsoen nnan nconhan na tyiquijndoohan o nge na conduiho ntyja njan. Majo juu tsan na ntjotyen ntyja njan ata juu xjen na ntycii tsoen, ntsinman Tyotson uan naan tsaneen. 23 Nnan ncii tsjoon, xjen na contyehan o, quinanonho, coho ciichen joo. Joon na mayuu na matsj ndho, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nndyo ntc nnta. Majo ninjo manchen njoon ndyuaa na man nnan Israel na tyicotsqueho na nninncyaho joon naya ntyja njan ndhin juu xjen na nncj ntc. 24 J nnan na tman Jess na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, sininntyichen jon joon nd ntyja naan juu tsian na tsixuan nquii jon. Tso jon: Juu tsan na itsijnaan, tyitman conduihin chaxjen nquii mastro naan juu. Min juu tsan na tyentjon nnon patrn, tyitman conduihin chaxjen nquii patrneen. 25 Juu tsan na itsijnaan, quintjo ya ntyjii juu na cejon iquenon juu chaxjen na iquenon nquii tsan na itsiman nnon juu. Ndo mantyi juu tsan na ityentjon nnon patrn, quintjo ya ntyjii juu na cejon iquenon juu chaxjen na iquenon nquii tsaneen na ityentjon juu nnon. Nc na

21Man

San Mateo10 condui ja tsan na conditque nd nnan vaa, condue nnan na tsixuan Beelzeb, o na cotyentjonho nnn, mantyi nnda nnduehan cjoho.
Xiantyi Tyotson nanxuan na cn na ncyaa

mantyi nnon Tyh na maan quioonndue, ja ncji jndyoyu nnon jon na condui tsaneen ntyja njan. 33 Majo minninchen tsan na icjihin ntyja njan, mantsj nnon Tyh na min tyiquitsixuan tsaneen ntyja njan.

o tyindyueho na nin nan nnta nnanho. Nge tsoen na vantyiu manhan, ngentyja xjen na nnintyincyoo jndyoyuhan. Ndo juu joon na tyicondye nnan, ncaa nonhan nchu vaa itsiquindyihan. 27 Mange jo, joon na matsinn ndho na tyimatsj ncihan, quinannein jndyoyuhohan nd nnan. Ndo joon na matsinn ndho na ninnqueho, quinduehohan nd tsoen nnan. 28 Joo nnan na conancje ntyje, majo tyijequind ntahin na ngitsu uaanho, tyindyuehohin. O conho na ncyaaho Tyotson na nquii jon vaa najndei na conduihin na ncju jon sitso naan tsan yo uaan tsan quii vio. 29 O mangioho na tyijnda coninjntua ve quintsa quijnd. Majo nquii Tyeho Tyotson iquen jon centa joo o. Nchjii jnda jon ya na ngovje ncii cii joo o. 30 Ndo ata ntyjii jnda jon tsannda sonquenho. 31 Mange jo, tyindyueho, nge o njonntyichen ntyjii jon, nchichen na jndye quintsa quijnd.

26Majo

(Lc 12:2-7)

Ntyja naan Jess iconhan nnan yo ntyjehan

Quitji jndyoyu jaa ntyja naan Jesucristo

tsan na icji jndyoyu juu ntyja njan tond nnan,

32Minninchen

(Lc 12:8-9)

na jndy tsonnangue cha ya ncon nnan yo ntyjehan. Chito juu tsian jndy. Ja jndy na ncon nnan cjo ntyjehan. 35 Ee ntyja njan ja, ncoon tsansa na tyicejon joonhin yo tye juu, mantyi tsanscu yo ndyee juu, ndo mantyi tsanntsa yo nquii tsanscu xeen juu. 36 Ata ntsaahan na nque nnan vaa tsan na vantyja tson juu ja, joohin ata xjen nnanvjehanhin. 37 Minninchen tsan na njonntyichen ntyjii juu tye juu ndo ndyee juu, chichen ja, tyiquitsixuan tsaneen na ncoon juu ntyja njan. Mantyi minninchen tsan na itsivintyjiichen juu jnda juu yusa, yuscu, chintyichen ja, tyiquitsixuan tsaneen na ncoon juu ntyja njan. 38 Cha na nd ntsijon tsan ntyja njan, chuhan na quintjo ya ntyjii jon nan vi na iquenon juu. Xe na aa tyintsaa juu na nnda, xequind ntsixuan juu ntyja njan. 39 Ntyja naan na vamaan tsan, xe na aa ntsichon juu na ndui chaxjen na ntue tson nquii juu cha ncyoon Tyotson centahin, ngitsuhin ntyja naanhan. Nge mincya ro tsan na incyaa na quitjon nin nan na ngenon nge na maan juu ntyja

34Tyinantiuho

(Lc 12:51-53; 14:26-27)

San Mateo10,11 njan, ntsinman Tyotson uaan juu. Majo mincya ro tsan na ntue nquii nchu ya cha ntyja naan jo ntsinman Tyotson uaan juu, majnda ntyja naan nan na itsaa tsaneen, ngitsu uaan juu.
Naya na itsiquindaa Tyotson nnan
(Mr 9:41)

ro tsan na ntsintjoo juu o, mantyi ja itsintjoo tsaneen. Ndo juu tsan na ntsintjoo ja, mantyi itsintjoo tsaneen nquii Tyh na jon jon ja quii ntan nnan. 41 Ndo minninchen tsan na ntsintjoo juu ncii tsan na incyaa joon nge na joon Tyotsonhan, ncyoon tsaneen maninjuu naya chaxjen juu naya na ncyoon tsan na incyaa joon Tyotson. Ndo minninchen tsan na ntsintjoo juu ncii tsan na itsijonhin chaxjen na chuhan na coon tsan na tonnon Tyotson, nge ntue tsaneen na ntsaa juu na nnda, tsaneen ncyoon juu centa maninjuu naya chaxjen juu naya na ncyoon nquii tsan na itsaahan. 42 Ndo joon na mayuu matsj ndho, minninchen tsan na ninncyaa min ve chjovi ndaatioo tein na ncu ncii tsan na itsijonhin yo ja, tanin min na aa tyitman conduihin, majnda vaa naya na ncyoon juu centa.

40Mincya

Jon Juan nnan na maan Jess

11

Ndo ya na jnd siman Jess joonmin nd na nchove j na tman jon na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, yajo jndui jon jo. Tja jon na

(Lc 7:18-35)

ntsiman jon ndo na nninncyaa jon joon Tyotson nd nnan na man njoon ndyuaa Galilea. 2 Ndo juu Juan, tsan na totsiquind nnan, xjeneen ndyii jon vancjo. Jo jndyii jon joon ntyja naan juu tsian na itsaa Cristo. Jo tua Juan tsian nd ve ndye nnan na tman jon na quitsayonhan yo joon na incyaa jon na cotaxeehan cii joon nnon Jess. 3 Jndue naneen nnon jon: Aa condui u nquii jon na tso joon Tyotson na nndyo jon nnon tsonnangue, oo aa ngent na ncjee ciichen tsan? 4 Ndo jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Quitsantceho na maan Juan, quindueho nnon jon nchu vaa joon na condyeho na mancya, yo na cojntyia ndho na jndye nnan conmanhin. 5 Quindueho nnon jon na joo nnan na nintomanhin na nchjanhin, naneinhin xuee cojntyiahin. Joo nnan na toman na ntjein nge, nein ya cotsacahin. Joo nnan na nintoquichohin tycu nd cot, jnd jnmanhin. Joo nnan na nintomanhin na quitahin, nein ya condyehin. Joo nnan na jnd tj, cotando xcohin. Ndo joo nnan na ntyia jndyihan, jnd macondyehan joon naya naan Tyotson. 6 Ndo juu tsan na tyivacaahin ntyja njan, condui tsaneen tsan na neiin juu na tonnon Tyotson. Joonmin sinin Jess nd naneen na jon Juan. 7 Ndo vi na jnd na tyentce naneen, ta Jess na sinin jon ntyja naan Juan nd tmaan

San Mateo11 nnan na man xijndio ngiaa jon. Tso jon: Juu xjen na tyeho jnd naijon tomaan Juan, Nchu vaa na tjiho centa na tsixuan jon? Aa jntyiahohin chana tsan na ve vaa itsinin na sijonhanhin chavijon cii tsmaan tson na nayoon jndyehan? Chito nnda totsixuan jon. 8 Ndo na nnda, yajo Nin ncii nnon jnantiuho na tsixuan jon na tyequijntyiahohin? Aa jntyiahohin na conduihin ncii tsan na ce ndiaa na njon jndyi? Min chitojo. O ngioho xiantyi nnan na tmanntyi conduihin, joohan cocehan ndiaa na njon jndyi. 9 Yajo Nin nan toon nonho na tyequijntyiahohin? Ja nchji na tyequijntyiaho cii tsan na toninncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. Ndo juu jon tmanntyichen conduihin quityquii tsianeen, chito tsoen nnan na coninncya joon Tyotson. 10 Juu joon jon na jndui, itsininhan ntyja naan juu Juaneen. Nd vaa na itsohan: Majn moso njan na vja jndyee jon na tonnon. Joon na nninncyaa jon ntejndeihan nnan na nnancjehan na nndyehan joon na nninncya vi na jnd tue quii ntanhin. 11 Tsontyichen Jess: Joon na mayuu matsj ndho, juu Juan, tsan na totsiquind nnan, minjon tatoon cii tsan na tondui tmanhin tonnon Tyotson chana nquii jon. Majo min na nnda totsixuan jon, minninchen tsan na nninncyaahin na ityentjon Tyotson juu na vamaan juu, tmanntyichen

condui tsaneen, chichen nquii Juan. 12 Ndo sininntyichen Jess nd nnan, itso jon: Nquii Juan, tsan na totsiquind nnan, xjen na ta jon na toninncyaa jon joon, jndye nnan condyehan na iman Tyotsonhan na quinanjonhan na ntyentjon jonhan, ndo enhan na conanchonhan na nnanjonhan ntyja naanhan. 13 Tsoen joon Tyotson na toninncya nnan ndyu na toxenchen yo joon na tquen Moiss, ninnquii conanmanhan nchu vaa na ityentjon Tyotson nnan juu na cotsamanhan. Ndo ya na tye na toninncyaa Juan joon jon, siman juu na jnd tentyja xjen na ntyentjon Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan. 14 Ndo xe na aa man cjeho na ngantyja nonho joonvahin, nquii Juan conduihin juu Elas, tsan na toninncyaa joon Tyotson cominndooho na nndyo nnda jon. 15 Minninchen tsan na min ndnqui na ndyii joon na matsj, caa tson juuhan. 16 Ndo tsontyichen Jess: Nque nnan na man nanein, Nin joon na ntsijn ja ntyja naanhin? Itsijonhanhin chavijon yotsca na concyo nata quii tsjoon. 17 Conanxuaa yoeen nd ntyje joo, condue joo: Jnd tj tsuaan juu son na cotja na cotonco nnan, majo o tajnanjnonho. Jnd jo tj son na vaquityen tsoo chjo, majo o tatyueeho. 18 Mannda itsijonhan na conta nnan na man nein. Jndyo Juan quii ntanho, ntyia jndyi tomaan jon. Ve ninntyi nan toca jon, min tyicu jon vinon, majo jndueho na tsixuan

San Mateo11 jon yutyia. 19 Ndo vi jndcya, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, tyj na manho. Matsijon ja yo nnan na coca ndo maua vinon yohan, majo condueho ntyja njan: Tsanvahin, jen ica quitscu juu ndo jen iu juu. Ndo mantyi ya joonhin yo nnan na conantjahin nnon Tyotson yo nnan na cotye son centaa nquii gobiernon tsjoon Roma. Nnda vaa joon na conanneinho nd ntyjeeho ntyja njan. Majo tanin, nge covityincyo jndyoyu na jnda xquen Tyotson nge tsoen na itsijnda jon tsimanhan na nnda.

Joonvi cjo nnan na tyininquitangueehan

jon, tyijaachen ntuiivihan joo nnan tsjoon Tiro yo Sidn, majo o jaantyichen ntuiivihan, chichen naneen. 23 Ndo mantyi o nnan tsjoon Capernaum, jndye tsian totsa quii ntanho. Aa nge jo cotjiho centa na taquintyja o na tman condui? Joon na mayuu ncjucjeen Tyotson o. Joo nnan tsjoon Sodoma, xe na aa juuhan jntyia ndhan tsian tman na totsa quii ntanho, tyinan ro na ninvaa maan juu tsjooneen ata xjen nein. 24 Matsj ndho juu xuee xjen na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan jnanhan, jaantyichen ntuiivihanho, chichen joo nnan na toman ndyuaa tsjoon Sodomaeen.

jo ta Jess na itsityia jon nnan ncii cii tsjoon naijon na totsaa jon jndyentyi tsian na tyijequind nduihan yo najndei nquii tsan. Majo min na nnda, tanan ntce non naneen jnanhan. 21 Itso jon: O nnan tsjoon Corazn, vi jndyi ntquenonho. Ndo mantyi o nnan tsjoon Betsaida, vi jndyi ntquenonho, min na jndye nnon tsian njon jndyi na totsa quii ntanho, majo tanan ntce nonho jnanho. Majo xe na aa sa joo tsianeen quii ntan nnan tsjoon Tiro yo Sidn, cjechen jnd tcehan ndiaatsja ndo jnd tyiohan tsjaa nquenhan na nnanmanhan na contce nonhan jnanhan. 22 Matsj ndho, juu xuee xjen na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan na jnd tonantjahan nnon

20Jnd

(Lc 10:13-15)

Ncyoho na man ja ndo nninncya na ntajndyeeho

xjeneen sinin Jess nnon Tyotson, tso jon: U Tye na condui U na macoxen quioonndue yo nnon tsonnangue, matsitman ja U nge jnd iscu joonmin nd nnan na cotji nquehin centa na jnda jndyi nquenhan yo na jen covaa nonhan nchu vaa itsimanhan. Majo nd nnan na ntyiachen nanxuan, jnd tyincya na covaa nonhinhan. 26 Mayuu Tye nge nnda vaa na tvee tson. Mannda ro joon na sinin jon nnon Tyotson. 27 Nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, tso jon ndhan: Nquii Tyh jnd tyincyaa jon najnd na matsiman joonmin ntyja naan na conduihin

25Majuu

(Lc. 10:21-22)

San Mateo11,12 na ityentjon jon nnan nchu vaa na cotsamanhan. Ndo min tanin tsan na ivaa tson juu nchu vaa matsixuan na condui ja jnda jon, xiantyi ninnquii jon ntyjii. Ndo min tanan tsan ivaa tson nchu vaa tsixuan Tyh, ninnc na condui jnda jon mavaa tsn ntyja naan jon. Ndo mantyi mincya ro tsan na ntue tsn na caa tson nchu vaa tsixuan Tyh, mancya ja na caa tson tsaneenhan. 28 Tsoenho na tejndyaaho ngioho nge na ja jndyi xu choho na ndiquinanhohan, ncyoho na man ndo nninncya na ntajndyeeho. 29 Juu tsoon na cotyio nnan quitya ndoro, itsaahan na ca jon conta o tsian. Mantyi quitangueeho na nnanjonho yo ja. Ncyaho na ntsijnan o ntyja njan, nge ja tyincuaa tsn yo man na ndyiaa tsn. Ndo na nnanjonho yo ja, ntsa na ngajndyee uaan naanho. 30 Nge juu na nnanjonho yo ja, tyijndyaahan, ndo juu xu na matyi nacjoho, tyijahan.

Tyjehan xju ntquen trigo juu xuee na cotajndyee nnan

12

Nd vaa na tui cii xee saro xuee na cotajndyee nnan judos. Venon Jess naijon vaa ntjon ntquen trigo. Ndo j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, t na totyj xju ntquen trigoeen nge na ninjnt, totyu joo xjueen, totquhan. 2 Majo joo nnan tmaan fariseos, xjen na jntyiahan na jnt na nnda, jnduehan nnon Jess: U tsan, quen centa, joo nnan na tquen na quinanjonhan

(Mr 2:23-28; Lc 6:1-5)

yo tsian nan, contahin nan na tyiquichuhan na ntsaa tsan juu xuee na cotajndyh. 3 Ndo ta jon jndyuehan, itso jon: O jequitsaahan na tyiconanjnaanho joon nchu vaa nan saa David yo nnan na toman yohin juu xjen na tonhan na ninjndohan. Majo o tyiconanngeho ntyja naan na saa jon na nnda. 4 Juu jon tquee jon quii vatson centaa Tyotson, ndo tcan jon tyoo nnon nquii tyee tque. Tca jonhan ndo mantyi tyincyaa jonhan nd nnan na toman yohin. Ndo joo tyooeen, tyoo na jnd tquen nnanhan tonnon Tyotson, min tyicanaan na ntca mincya ro tsanhan. Xiantyi nque ntyeeeen vanaan na ntcahinhan. 5 Ndo mantyi min jequitsaahan na tyiconanjnaanho joon na tquen nquii Moiss naijon na itsiquindyihan na nque ntyeeeen, juu xjen na cotyentjonhan quityquii vatson tman, jndye tsian contahin juu xuee na cotajndy. Majo taconantjahan na contahan na nnda. 6 Quindyeho joon ntsj ndho, ja na jnd tyj quii ntanho, njonntyichen condui ja, chichen vatson tman na conta jndyiho na njonhan. 7 O vitjachen na ncaa ya nonho nchu vaa itsiman joonva na tso Tyotsonhan: Njonntyichen ntyji ja na conho na ntyia ro nnan ngioho, chintyi na coninncyaho quioo na conancjeho na conantmaanho ja. Nnda itsiquindyi joon na toninncyaa Oseas. Ndo tsontyichen Jess:

San Mateo12 Xe na aa taa ya nonho juu joonva, yajo taxequinanchonho na quituiihan nnan na tyiconantjahin. 8 Nge na nnda, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, tsixuan na quitsj nin nan vanaan na nnta nnan min juu xuee na cotajndyh.

ciichen ntyja. 14 Majo joo fariseoseen, vi na jnd jnduihan, tahan na tonanjndahan nchu vaa ntahan na nnancueehan Jess.

Sinman Jess tsan na jnd ttei nt

vi na jnd jndui Jess jo, tja jon na tonnonchen, tuee jon na vaa vatson tsjooneen, tquee jonhan. 10 Ndo jo maan cii tsansa na ttei nt. Ndo nnan fariseos na manhin juu vatsoneen, tojntuehin nchu vaa nntahan cha na nnd ntjihan joon cjoo Jess. Taxeehan nnon jon: Juu xuee na cotajndyh, Aa vanaan na ntsinman tsan tsanvii, ndo aa tyicanaan? 11 Ndo jo sentce Jess joon ndhan, itso jon: Ndo ncii nqueho, xe na aa maan quitsman tsjuen, ndo ngioo o quityquii cii tsue, manciixjen cje ngacji juu choeen min na aa juu xuee na cotajndyh. 12 Jo quitjiho centa, nquii Tyotson, njonntyichen ntyjii jon yo ncii tsan, chito ve quitsman. Mange jo chuhan na quitejndei tsan ciichen tyje juu na iquenon tsaneen navi, min na aa juu xuee na cotajndyee nnan. 13 Ndo itso jon nnon juu tsanviieen: Quitsindiu nt. Ndo sindiuu juu nt. Jo maninoon ntjo yahan chaxjen

9Ndo

(Mr 3:1-6; Lc 6:6-11)

vi na jnd taa tson Jess na nnda vaa na conanjnda naneen, jndui jon jo. Ndo jndye jndyi nnan tyentyjahan toxen jon, jo sinman jon nnan vi na sachohan. 16 Ndo jaa jndyi joon na siquimaan jon naneen na tyinanquindyihan nnan nin tsan conduihin. 17 Ndo na saa jon na nnda, siquindhan joon na tji Isaas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa. Tso jon: 18 Nd juu tsan na jnd tji ja ntyja njan. Conduihin moso njan na ityentjon jon nnn. Venchjihin ndo nn jndyi ntyja naan jon. Ninncya na tman ntsixuan jon Espritu Santo. Juu jon ninncyaa joon njan nd nnan na chito judos conduihin cha nd ntjo ya ntcehan tonnn. 19 Juu jon tyijequitsintjahin yo nnan, min tyixequitsijndei ndyo jon, min tyixequintjii tsanhin nata quii tsjoon na ityii jon tyia nnan. 20 Tyixequitsaa vi jon tsan na chjo jndyi vantyja tson na itsijonhan tsaneen chavijon tsmaan na jnd ton na jndei jndyo jndye.

15Ndo

Joon na tyincyaa Isaas ntyja naan Jess

San Mateo12 Ntejndeintyichen jon tsan na nnda vaa na itsijonhan na iquenon juu. Ndo ntejndei jon tsan na jaa nan na iquenon, na ndiquind ncja juu na tonnonchen na itsijonhanhin chavijon chon candi na nge nge ro covahan. Nanmin ntsaa jon ata ngentyja xjen na juu na chuhan na condui nquii Tyotson na ngantjonhan ntyja naan tsoen. 21 Ndo nnan na maoon tsjan conduihan, nconhan na ntyja nonhan jon. Nd joon na tji Isaas.
Conduehan na tsixuan Jess yutyia tque

cii tsannchjaan na ndiquitsinin juu. Tyeyon nnanhin na maan Jess. Tomaan yutyia quii tson juu. Sinman jonhin, tyincyaahan na xuee jndyiaa juu ndo ya itsinin juu. 23 Ndo tsoen nnan na jntyia na tui na nnda, tvee jndyi ngiohan, taxeehan: Aa ntsaahan na juu tsanva conduihin nquii jon na cominnt na ncjee na nnduihin tsjan David na jndyocahan? 24 Majo nnan fariseos je, xjen na jndyehan na nnda vaa joon conannein naneen, jnduehan: Tsanva itsixuan juu naijndei ntyja naan Beelzeb, nquii yutyia tque. Ve jo cond icji juu yutyia yo nanjndyi quii non nnan. 25 Ndo taa tson Jess na nnda vaa conantiuhan. Tso jon ndhan:

22Tomaan

(Mr 3:20-30; Lc 11:14-23; 12:10)

Ncii cii gobiernon na cotioo nnan na conanjon tsian na itsaa jon, nndyuii ntyja naan jon. Ndo mantyi nnan ninncii tsjoon oo nque nnan na ninncii vaa, xe na aa conanntjahan yo ntyjehan, majnda na iconhanhin. Ndo na nnda, conantyuii nquehin. 26 Ndo xe na aa mayuu cha na condueho na nquii yutyia tque icji nquiihin quii non nnan, yajo tsimanhan na itsityuii nquiihin. Ndo xe na aa nnda vaa, Nin nan ntsaa juu cha ntjotyenhin na icoxen juu joo nnan na conduihan centaa juu? 27 O condueho na ve yo najndei na tsixuan Beelzeb, jo na macji yotyia quii non nnan. Xe na aa joon mayuuhan, yajo mantyi nque ntyjeeho cotjihan yotyia quii non nnan yo maninjuu naijndei na itsixuan juu. Majo nge na tyiyuu na nnda, jo nan na conta nquehan, icji jndyoyuhan na cochue nonho ntyja naanhan. 28 Majo nge na macji yotyia quii non nnan yo naijndei na tsixuan nquii Espritu na condui nquii Tyotson, jo tsimanhan na juu na ityentjon jon nnan quityquii na cotsamanhan, jnd tyjeehan quii ntanho. 29 Cii tsanchuee je, tyijequind ngaquee juu quii vaa tsan na tsixuan uaan na ncji juu naan jon. Icanhan na quitsityen jndyee juu tsaneen, cha nnd ncji juu naan jon. Mannda vaa itsijonhan ntyja njan ja na macji yotyia yo jndyetyia quii non nnan. 30 Juu tsan na tyicoon ntyja njan, maan juu na jndoo juu ja. Ndo juu tsan na tyiquitsitjon

San Mateo12 nnan ntyja naan Tyotson yo ja, icon juu nnan. 31 Ntsitman tson Tyotson nnan tsoen jnan na nanxuanhan yo joon tsan na conanneinhan. Majo minninchen tsan na itsinin joonvi nacjoo nquii Espritu Santo, tyijequitsitman tson Tyotson juu tsaneen. 32 Minninchen tsan na itsinin joonvi nacj na condui ja tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nnd ntsitman tson Tyotson juu tsaneen. Majo mincya ro tsan na itso na ve ntyja najndei na tsixuan juu yutyia, jo cond matsa tsian njan, itsinin tsaneen joonvi cjoo nquii Espritu Santo. Ndo na nnda, tyijequitsitman tson Tyotsonhin, min xjen nein, ndo min juu xjen na ntycii tsonnangue.

Nge ntyjantyi joon na ndyii tson tsan, mantyjantyi juuhan na itsinin juu. 35 Juu tsan na ya tsanhin, itsaa juu nan ya nge nan na maan tson juu, yahan. Majo juu tsan natyia tsanhin, itsaa juu nan natyia nge juu nan tyia ndyii tson juu, xiantyi juuhan maan tson juu. 36 Matsj ndho, juu xuee ya na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan natyia na jnd tontahan, yajo nninncyahan centa nnon jon ntyja naan ncii ncii joon na ve jnanneintohin. 37 Nge yo ntyja naan joon na conanneinho, mayo juuhan ntcoxen Tyotson o. Joo joon ya na conanneinho, ngaoonhanho. Ndo mantyi joon tyia na conanneinho, ntuiityenhanho.

Jnaan ntyja naan Jons

Juu joon ntyja naan t tsoon, vaa na itsimanhan

sinin Jess cii joon na icanhan na quitji nnan centa ntyja naan nquii jon. Sijoon nquiihin na conduihin ncii tsoon na ya than. Tso jon: Ncii tsoon, xjen na cojntyiaho na ya than, condueho na ya tsoon. Ndo mantyi ya na cotquenho centa nciichen tsoon na incyaahan t t, condueho na juu tsooneen tyicijntuehan. 34 Chaxjen quinduntja, vjee jndyi ndaa jndyue o, mannda itsijonhanho. Tyijequind nnanneinho joon ya ndo mantyi toochen natyia quityquii nonho.

33Yajo

(Lc 6:43-45)

xjeneen vendye nnan fariseos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss jnduehan nnon Jess: Nnda ta, u na matsiman nd nnan ntyja naan Tyotson, ntue nnn na quitsa chjo cii nnon tsian na njntyi na tyijequind nduihan yo najndei nquii tsan. 39 Majo ta Jess, itso jon ndhan: Nnan na man nein, tyia jndyi nnanhan, jnd jntyehan Tyotson, itsijonhan ntyja naanhin chana tsan na jnd jntyii juu scuu oo saa. Ve nge na nnda nanxuanhan, cotanhan na njntyiahan cii jnaan tman cha ncaa nonhan nin tsan condui ja. Majo tajencya juu nan na cotanhan. Xiantyi njntyiahan

38Juu

(Mr 8:12; Lc 11:29-32)

San Mateo12 cii na itsijonhan chana juu nan na tenon Jons. 40 Juu Jons ndye xuee ndo ndye tsjon toquijon jon quii tsiaa quitscaa tman. Mannda vaa na ntsijonhan na ngenn na condui ja tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ndye xuee ndo ndye tsjon ncn quityquii tsitsua. 41 Joo nnan na jnd tj, juu xuee xjen na ntcoxen Tyotson nnan nan na tonantjahan, xjeneen nque nnan tsjoon Nnive, nntci nndahan. Ndo mantyi nnan na man na neinhin na ya ngentyja xjen na ngovjehan, nntci nndahan juu xjeneen. Ndo joo nnan Nniveeen, nnduehan na nque nnan na man naneinhin, tmanntyi jnan nanxuanhan, chito nquehan, nge juu xjen ya na jndyehan joon Tyotson na toninncyaa Jonseen, ntce nonhan jnanhan. Ndo quitquenho centa, ja na man quii ntanho, tmanntyichen condui ja, chito Jons, ndo min tyininquintce nonho jnanho. 42 Ndo juu xuee ya na ntcoxen Tyotson nnan na jnd tj xenge na tonantjahan, ya jo mantyi nquii tsanscu na tocoxen nnan ndyuaa tontyja na condui ncjuu tsonjnaan, ntci nnda jon. Mantyi nnan na man nanein ya na ngentyja xjen na ngovjehan, nntci nndahan juu xjeneen. Ndo juu tsanscueen ngitso jon na nque nnan na man nanein tmanntyi jnan nanxuanhan, chito nquii jon, nge tycya ndyuaa naan jon na jndyo jon na ninquindyi jon joon ndyo Salomn, tsan na jnda jndyi xquen. Ndo quitquenho centa, ja na

man quii ntanho tmanntyichen condui ja, chichen Salomn. Majo tyininquindyeho joon na mancya.
Na cova ntce yotyia quityquii tson tsan

na jnd jndui cii jndyetyia quii tson tsan, ve mandyito juu ndyuaa na tandaa coon yu ro na ntue juu naijon ya ncoon juu. Majo nge tantjii juu nciichen joo, jo sitiu juu quii tson juu. 44 Itso juu: Nanein ncj ntc nnta na ncn quii tson tsan naijon na jntui. Majo xjen na nguee ntce juu, ntjii juu quii tson tsaneen chavijon quityquii vaa na tatsan quindyii. Ntjuhan chavijon na tca ya tsan ndo jnd tijnda ya. 45 Ndo na nnda, vja yutyiaeen, vaquichu juu ntyque yotyia na vintyichen nanxuanhan, chichen chaxjen nquii juu. Ndo ngoquehan quityquii tson juu tsaneen na ntjotyenhan jo. Ndo na nnda ndui, mamioonntyichen ntquenon tsaneen, chichen chaxjen na toquenon jndyee juu. Mannda itsijonhan na ntquenon nnan manyan na man naneinhin.

43Xjen

(Lc 11:24-26)

Tyjee ndyee Jess yo ntyje jon na maan jon

na itsinin Jess nd nnan na jndye jndyihin, ndo tyjeenon ndyee jon yo ntyje nquii jon. Ninquinanneinhin yo juu jon, majo ntjohin tochen vaa. 47 Ndo siquindyii cii tsan Jess, itso juu nnon jon:

46Ninvaa

(Mr 3:31-35; Lc 8:19-21)

San Mateo12,13 Nnda ta, juu ndyoho yo maninntyiuhin, manhan chen na ninquinanneinhan yo u. 48 Majo sintce jon joon nnon tsaneen, tso jon: Quindyi ntsj nnon, Nin tsan na condui ndy ndo ninntyj nc? 49 Yajo siman jon nt jon nd nnan na tqueen jon na quitsayonhan joon yo jon, itso jon: Nanmin conduihan ndy ndo yo ntyj. 50 Nge minninchen tsan na itsaa chaxjen na ntue tson nquii Tyh na maan quioonndue, condui tsaneen tyj nc na tsansa, tyj nc na tsanscu ndo conduihin ndy.

Juu joon ntyja naan tsan na tquitscyaa tsjan ntquen trigo, vaa nan itsimanhan

13

Tjantyi chjochen xjen juu xueeeen na jndui Jess quii vaa, tcjo jon ndyo ndaandue. 2 Ndo jndye jndyi nnan ttjon na maan jon. Mange jo tua jon quityquii vaandaa, tcjo jon jo ndo naneen tentyjeehan tyuaatcii ndyo ndaandueeen. 3 Ndo ta jon na jndye joon totsiman jon ndhan yo joon na tyiquitso nquii jon nchu vaa na itsiquindyihan. Tso jon: Tomaan cii tsan na totsaa juu tsian jnd. Tja tsaneen, tquitscyaa juu ntquen trigo. 4 Ndo viochen xjen na itscyaa juu ntqueneen, enhan na tycyaahan ndyo nato. Maninoon squenon quintsa, tquii ohan. 5 Ndo en ntqueneen tycyaahan

(Mr 4:1-9; Lc 8:4-8)

naijon na jen ntj, yuu na tyita maan tso. Juuhan cje tonhan nge tyita maan tso. 6 Majo ya na tijmin na jndyiaa ndocjioon, tuaahan, tcanhan nge na tyinjoon tye nchioohan. 7 Ndo en ntqueneen tycyaahan naijon na man nda ntneon. Cje tvindye ntneoneen, scjehan ntjon ntqueneen. 8 Majo vendye ntqueneen tycyaahan naijon na ya tso, vaa ya jndyi saahan. Ncii tan juu ntjoneen tjihan ninnque xu ntquen trigo na cii istjhan na iscyaa tsaneen. Ndo cii tanhan tjihan ve xu xonce na cii istjhan na iscyaa tsaneen. Ndo nciichen ncii tanhan tjihan cii xu vantjo yon istj na cii istjhan na iscyaa tsaneen. 9 Minninchen tsan na min ndnqui na ndyii, caa tson juu joonva.

Tsiaan na sinin Jess joon na tyiquitso nquii jonhan

na tqueen Jess na quitsayonhan yo joon na toninncyaa jon, jnanndyoohan maan jon. Taxeehan nnon jon: Joo joon na matsinin nd nnan, ve joon na tyiquitsu nquihan. Ndu na nnda vaa na matsinin ndhan? 11 Ta jon jndyuehan: Nd o incyaa Tyotson na caa nonho juu joon na tycotsiman jonhan na toxenchen nchu vaa na ityentjon jon nnan ntyja na cotsamanhan. Majo nd minndyechenhan tatyincyaa jon na ncaa nonhinhan. 12 Minninchen tsan na iyoon centa joon na

10Nnan

(Mr 4:10-12; Lc 8:9-10)

San Mateo13 matsiman, nninncyaa Tyotson na ncaa yachen tson juuhan. Majo minninchen tsan na tyinincyoon juu centa joon na matsiman, ntsaahan na ve jnaan na ivaa tson juu chjovihan. 13 Nge jo matsinn nd nnan yo joon na tyiquitsj nci. Nge min na ninnquiichen cojntyiahan, majo tyixequitquenhan centa. Ndo min condyehan, majo manhan chavijon na tyicondyehan, min tyicovaa nonhan joon na condyehan. 14 Ntyja naan joohin itsiquindhan joon na tji Isaas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen nchu vaa nan na nguaa. Itso jon: Ninnquiichen nndyeho, majo tyixecaa nonhohan. Ninnquiichen njntyia ndho, majo tyixequitquenho centa nchu vaa itsimanhan. 15 Nge nanmin jnd jnanque nonhan cha tyiquinantiuhan yo na jnda nquenhan. Tavininquindyehan joon na matsj cha nnd ncaa nonhinhan. Conta nquehin chavijon tacojntyiahin cha tyiicanhan na ntquenhan centa. Nd vaa na conta yahan cha tyintce nonhan jnanhan na tonnn ndo na ntsinman uaanhan. Nd vaa na itsiquindyi juu joonva na tji Isaas. 16 Sininntyichen Jess nd nnan na conanjon joon na toninncyaa jon. Tso jon: Tman

ityio Tyotson jnaanho na cojntyia ndho tsian na matsa ndo mantyi covaa nonho joon na condyeho na mancya. 17 Joon na mayuu matsj ndho, jndye nnan na toninncya joon Tyotson ndyu na toxenchen ndo jndye nnan tontahin chaxjen na chuhan na tonnon jon, tojntue jndyihan na njntyia ndhan nan na cojntyiaho, ndo na nndyehan joon na condyeho, majo tyquijntyiahinhan min tyquindyehinhan.

Nd vaa nan na ninquitsiquindyihan na iscyaa tsan ntquen trigo

jooneen na tyiquitsj ncihan ntyja naan tsan na taquitscyaa tsjan ntquen trigo, quindyeho nin nan ninquitsiquindyihan: 19 Minndye ntqueneen na tycyaa ndyo nato na tquii quintsa, jo nnan na condye joon Tyotson. Majo mincya ro tsan na ndyii juu joon ntyja naan na icoxen Tyotson nnan, majo tyicantyja tson juuhan, jo icjee juu yutyia ndo icji juu joon nayaeen quii tson tsaneen. 20 Ndo minndye ntqueneen na tycyaa naijon na ntj jndyi, jo nnan na condye joon Tyotson, ndo yo na nein jndyihan coyonhan centahan. 21 Majo itsijonhan naneen chavijon ntjon na tyinjoon tye nchioo, ndo macje ro tcanhan. Ee xjen na coquenonhan navi oo contye nnanhin ntyja naan juu joon naya, maquintyjachen

18Juu

(Mr 4:13-20; Lc 8:11-15)

San Mateo13 condyehan na conanjonhan yo juu joon nayaeen. 22 Ndo ntquen na tycyaa naijon na maan ntneon, jo nnan na condye joon naya. Majo nge na jndye jndyi juaan tson na manhan ntyja naan na cotsamanhan, yo nchu vaa nntahan cha nninjndye naanhin, mange nanmin maan nonhan, jo itscuhan na nntahan chaxjen na chuhan. Joo joontiueen itscuhan na nnanquindhan tonnon Tyotson, chaxjen jnta joo ntneoneen na iscjehan ntjon ntqueneen. 23 Majo ntquen na tycyaa naijon na ya jndyi tso, jo nnan na condye joon naya. Covaa nonhinhan ndo yo nan na contahan, covityincyo na conanvehan nchu vaa na itso juu jooneen. Minndye naneen tquintyja ya contahin. Itsijonhanhin chana cii istj ntqueneen na tjihan ninnque xu. Ndo minndye naneen, chjochen contahan. Itsijonhanhin chavijon cii istj ntqueneen na tjihan ve xu xonce. Ndo minndyehan tyicjoo nonhan na cotsantyjahan nchu vaa na chuhan, jo itsijonhanhin chavijon cii istj ntqueneen na tjihan ninncii xu vantjo yon istjhan.

tsjan nan ya. 25 Majo ncii tijaan xjen na itso jon yo nnan vaa jon, tja cii tsan na viihin, taquitscyaa tsaneen ntqueen jnd maoon quii ntan trigoeen. Jnd jo tja tsaneen. 26 Juu ntqueneen tvindyehan ndo tye condui xjuhan, ndo mantyi tityincyo na en jnd maoon quii ntanhan. 27 Ndo joo nanntjon naan tsaneen tquenhan centa na nnda vaa, jo tyequinduehan nnon jon: Nnda ta, Aa tyiyuu na tquitscya tsjan ntquen ya tyuaa nan? Yajo Ndu na covityincyoo na en jnd maoon quityquiihan? 28 Ta jon jndyuehan, itso jon: Tsan na vii ja, juu saa na nnda. Ndo taxee nanntjoneen nnon jon: Aa ntue tson na ntsaquitjhan quityquii ntjon nan? 29 Majo ta jon, itso jon ndhan: Min chitojo, nge xe na aa ntyeho joo jnd maooneen, ntsaahan na mantyi ntyeho juu ntjon ya. 30 Quindyeho na ninvixjen ndindye na manchave nnonhan ata xjen jnd tmanhan. Yajo ntsj nd nnan na ntyjehan ntjoneen: Quityje jndyeeho juu jnd ntquen maoon, quintaho xjen shan cha ntcohan. Ndcya quityjeho jnd ntquen nan ya na ntjuehohan quityquii ts njan.

sinin Jess ciichen joon na tyiquitso nquii jonhan. Tso jon ndhan: Ntyja na ityentjon Tyotson nnan, itsijonhan juuhan chana cii tsan na tja juu na vaa tyuaa naan juu, tjaquitscyaa juu ntquen

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ntqueen jnd yo ntquen trigo


24Ndo

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ntqueen mostaza

sininntyichen Jess joon na tyiquitso nquii jon nin nan itsiquindyihan. Jooneen itsimanhan na ndijndyentyi nnan na ityentjon Tyotsonhin juu na cotsamanhan. Tso jon:

31Mantyi

(Mr 4:30-32; Lc 13:18-19)

San Mateo13 Juu na ityentjon Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan, itsijonhan juuhan chana ncii ntqueen mostaza na tquinon tsanhan quityquii teon naan jon. 32 Juu naneen quijndntyichenhan na tsoen ntquen na nnon tsan, majo ya na jnd tonhan, jnd tindyehan, yajo ngenoonhan tsoen noon na ninncii nguesua na coventyjee, tman ndueehan ata joo quintsa nnanya o ntycya o xquenhan.

joo jooneen ntsiquinanhan ndhan.


Nd vaa itsiquindyi joon ntyja naan ntqueen jnd maoon yo ntquen trigo

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsquent

mantyi sinin Jess nciichen joon na tyiquitsiman nquii jon nin tsiquindyihan. Itso jon: Juu na ityentjon Tyotson nnan, itsijonhan juuhan chavijon tsquent na sitjon cii tsanscu quityquii ndye kilo jnd tyoo. Ndo juu tsquenteen tsiquindhan ninvaa tsquen tyooeen.
Tsiaan na tijntue Jess joon na tyiquitsinin nquii jonhan

33Ndo

(Lc 13:20-21)

tijntue Jess joon na tyiquitso nquiihan ya na toninncyaa jon joon nd nnan. Tasinin jon ndhan na ve nd ro. 35 Ndo na nnda saa jon, siquindhan joon na sinin nquii tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen. Tso jon: Ntsinn nd nnan yo joon na tyiquitso nquiihan nchu vaa nan na nguaa. Ndo joon na vantyiuu maanhan ntyjantyi xjen na tquen Tyotson tsonnangue,

34Ninnquiichen

(Mr 4:33-34)

nnan na jndye jndyihin, vi na jnd jon Jess joohan na co ntcehan, yajo tquee jon quii vaa. Ndo j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, jnanndyoo j nnon jon, jndu: Juu joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ntqueen jnd maoon na tonhan quii ntjon ya, quitsu nd, Nin nan itsiquindyihan? 37 Ta jon jndyu, itso jon: Nquii tsan na tquitscyaa ntquen tsjan ya, ja condui juu tsaneen, nc tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan. 38 Tyuaa naan tsaneen, jo tsonnangue. Ntquen tsjan ya, jo nque nnan na cotangueehin na quityentjon Tyotsonhan. Ndo ntqueen jnd maoon, jo nnan na man ntyja naan yutyia. 39 Juu tsaneen na tyia tsanhin na tquitscyaa juu tsjan ntqueen jnd maoon, jo nquii yutyia tque. Ndo xjen na jnd tman ntjon na saquityje nanntjonhan, jo xuee ya na nntycii tsonnangue. Joo nanntjon na tyequityje juu ntqueneen, conduihan ngeles centaa Tyotson. 40 Ndo chaxjen jnta nanntjon xjen s jnd maoon na ntcohan, mannda itsijonhan na ndui xuee na nntycii tsonnangue. 41 Juu xjeneen ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na

36Joo

San Mateo13 coxn tsoen nnan, njn ngeles njan na ntji ndyahan nnan natyia nanxuan yo nnan na conanjnda nquen ntyje na quinta naneen nan tyia. 42 Ndo ntjue ngeles joo naneen quityquii chon vio. Jo ndyueehan ndo manin ntcahan ndinonhan. 43 Yajo nguentyja na ityentjon Tyotson tsoen. Juu xjeneen nque nnan na tajnan nanxuan, nconhan naijon na maan jon. Ntyja naan na ngaquinjonhin, itsijonhan chavijon na manin conduindui ndocjioon. Nin juu na nincaa tson joonva, quindyii juu.

tsoen naan jon na min, jnd jo sijnda jon juu t perlaeen.


Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsqui

naan juu na ityentjon Tyotson nnan na cotsamanhan, itsijonhan juuhan chavijon cii iston na jon son na tyiu tsan quii tyuaa. Ntjii nciichen tsanhan, majo maninoon tyiu ntce jonhan. Tja jon na neiin jon, tquijnd jon tsoen naan jon na min. Jnd jo sijnda jon juu tyuaaeen naijon na ndyii istoneen.
Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan t perla

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan xoquitu na vantyiuu maanhan quii tyuaa
44Ntyja

naan juu na ityentjon Tyotson nnan na cotsamanhan, itsijonhan juuhan chana ncii tsqui tman na cotjue nnan quityquii ndaandue. Jndye nnon quintcaa covahan. 48 Ndo vi jnd toohan na jon quintcaa, contyja nnanhan tyuaatci. Jnd jo cotsacendyuaahan, cotjihan quintcaa na yantyichen. Cotyionhan joo o quityquii ntque, majo quintcaa na tyiquijntue, conancyaahan joo choeen. 49 Mannda itsijonhan na nguaa xuee ya na nntycii tsonnangue. Nndyocue ngeles na ntjihan nnan na tyia nanxuan na manhan quii ntan nnan na cotsaman chaxjen na chuhan tonnon Tyotson. 50 Ndo ntjuehan joo naneen quii chon vio. Jo ndyuee naneen ndo manin ntcahan ndinonhan tsojnaan na vi na ntquenonhan jo.

47Ntyja

ntyja naan na ityentjon Tyotson nnan na cotsamanhan, itsijonhan juuhan chana ncii tsan na ninnquiichen ntue jon t perlas na yantyichen na itsijnda jon ndo na ijnd nnda jonhan. 46 Ndo vi na jnd ntjii jon ncii t perla na tquintyja na yahan, tja jon, tquijnd jon

45Mantyi

jo taxee Jess nd j nnan na tqueen jon na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, tso jon: Aa covaa nonho tsoen joonmin? T, jndu nnon jon: Covaa nnhan, ta. 52 Nge jo itso jon nd: Covaa nonho nin nan conanquindyi joo joon na
51Jnd

Njon jndyi nanxuan joon xco yo joon ndyo

San Mateo13,14 tyiquitsj ncihan. Matsj ndho, tyincii ncii tsan na jnd taa tson nchu vaa itsiman juu joon na tquen Moiss ndo yo ntyja naan juu na coxen Tyotson nnan, itsijonhan juu tsaneen chavijon tsan na conintque cii vaa. Covijntuehin nan ndyo na nachu jon, ndo mantyi tsixonci jon nan xco na nninjntuehin. Ndo na nnda, mincya ro xjen na icanhan na nninjntuehin ciihan, vaa cjehan.
Tja nnda Jess tsjoon Nazaret
(Mr 6:1-6; Lc 4:16-30)

manciixjen conta nnan na njonhin. Majo nque nnan ndyuaa tsjoon juu yo nnan chuuhin, joo naneen tyiquintahan na njonhin. 58 Ndo nque nnan tsjoon jon, nge tycantyja nonhan jon, jo ve cantyi ro tsian tman saa jon quii ntanhan.

Jnancuee nnan Juan, tsan na totsiquind nnan

na sinin Jess joonmin na tyiquitso nquiihan, yajo jndui jon jo. 54 Tantce jon ndyuaa tsjoon yuu jon na taquehin. Ta jon totsiman jon quii vatson tsjooneen. Ndo tsochen naneen vacue tomaan nonhan ntyja naan joon na toninncyaa jon. Jnduehan: Tsanva, Nin nan saa juu na jnda jndyi xquen juu? Juu najndei na cond itsaa juu tsian tmanmin na cojntyia, Yuu tyoon juu najndeieen? 55 Juu ve jnda tsan na icyu noonhin, ndo ntjoo maan ndyee juu Mara, ndo mantyi ntjoo man ntyje juu Santiago, Jos, Simn yo ninJudas, mantyje nquii juuhin. 56 Ndo mantyi quii ntan man nanntcu ntyje juu. Nge na nnda, Nchu vaa na cond itsaa juu tsianmin, ndo ve tsan tsjnhin? 57 Mange jo ndincyaahan na ngantyja nonhan Jess. Majo tso jon ndhan: Minyuuchen na vja tsan na incyaa joon Tyotson,

53Jnd

14

Majoo ngueeeen tomaan Herodes na icoxen jon ndyuaa Galilea. Jo jndyii jon joon na tonannein nnan ntyja naan tsian tman na totsaa Jess. 2 Tso Herodes nd nnan na cotsantyja yo tsian na conduihin: Tsanva majuu Juanhin, tsan na totsiquind nnan. Jnd vando xco jon na tomaan jon na tsoohin. Mange na nnda, covityincyoo tsian tmanmin na itsaa jon. 3-4 Nnda tso Herodes nge ve tomaan ya jon yo Herodas, scuu tyje jon Felipe. Ndo juu Juaneen, tsojnaan na tso jon nnon Herodeseen na tyiquichuhan na maan jon yo scuu tyje jon, nge jo na tua jon tsian nd sondaro naan jon na quinantyenhan tsaneen, quitjuehanhin vancjo. 5 Ndo min na ninquitscuee jon Juan, majo ncyaa jon nnan, nge jndye nnan tjihin centa na juu Juaneen tonduihin tsan na incyaa joon Tyotson nchu vaa nan na nguaa. 6 Majo ya na jnantmaan nnan na tuee xeechuu nquii Herodes, yajo yuscundyua jnda Herodaseen, sijnon juu tondhan. Ndo tavee jndyi tson

(Mr 6:14-29; Lc 9:7-9)

San Mateo14 Herodes na nnda saa juu. 7 Jo tco jon ndyo jon nnon juu yo joon na tyijon quitscejndyo jonhan. Ata tso jon na mincya ro nan na ntcan juu nnon jon, nninncyaa jonhan. 8 Ndo nge na nnda, juu yuscundyuaeen, tyii ndyee juu joon nnon juu na can juu xquen Juan. Ndo tso juu nnon Herodes: Nd vaa nan na ntue tsn. Ncya ndhin cii xio na jon xquen Juan, nquii tsan na itsiquind nnan. 9 Tindaa ntyjii Herodes nge nnda vaa nan na tcan juu, majo nge jnd tso jon na tyijequitscejndyo jon joon na tso jon nnon juu ndo nge na jndye nnan man na conanjon na tuee xeechuu jon, jo tua jon tsian na quindui chaxjen na tcan juu yuscundyuaeen. 10 Jo juu Herodeseen, jon jon sondaro na cohan vancjo na maan Juan na quityjehan xquen jon. 11 Ndo vi jnd na jntahan na nnda, tyeyonhan xquen Juaneen na jonhan quii xio. Tyincyahinhan nnon yuscundyuaeen, ndo tyoon juuhan na maan ndyee juu. 12 Jnd na tui na nnda, joo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Juan, tyecyonhan sitso naan jon. Tyequityiuhanhin. Jnd jo tyenanquindyiihan Jess nan na tui.

Tyincyaa Jess nan na tca on min nannon

na jndyii Jess na jnd jnancuee naneen Juan, tua jon quityquii vaandaa, jndui jon jo yo j nnan na tman jon na quinanjn

13Xjen

(Mr 6:30-44; Lc 9:10-17; Jn 6:1-14)

yo joon na toninncyaa jon. S ncii joo naijon na ninnqu. Majo joo nnan, vi na jnd jndyehan na jnd vetio jon ndaandue, yajo jnduihan njoonhan, tye ngehan, tyencyahan ntyee ndyo juu ndaandueeen na tyentyjahan toncn. 14 Ndo juu xjen na jndui Jess vaandaaeen, jndyiaa jon cii tmaan nnan na jndye jndyi na jnd squehan jo, ndo tyioo na vinchjii jndyi jonhin. Sinman jon nnan vi na sachohan. 15 Ndo xjen na vi vaninnton chjo, j nnan na totsayn yo joon na toninncyaa jon, santyj nnon jon. Jndu: Nanein jnd tman ndo ntjoohin quii jndhan. Mange jo quijon nanmin, na cohan njoon quijnd na nnanjndahan nan ntcahan. 16 Majo sintce Jess joon nd: Min tyiicanhan na ncohan, o ncyaho na ntcahan. 17 Jo jndu nnon jon: Ninxiantyi on tan tyoo yn yo ve quitscaa. 18 Tso jon nd: Quindyoyonhohan ntjoohin. 19 Yajo tua jon tsian na cendyuaa nnan cjoo jnd quijnd. Nd jo tyoon jon joo on tyooeen yo ve quitscaaeen, jndond jon quioonndue, ndo tyincyaa jon na ncya ya Tyotson ntyja naanhan. Jnd jo tyjee jon xjen ntanhan ndo tyincyaa jonhan nd. Ndo j tyincyhan nd nnan na jndye jndyihin. 20 Ndo tsoen naneen tca tcjohan. Jnd jo joo tyoo ntan yo ninquintcaa ntan na jntyiihan, jnantjnhan, ndo jnanquit nchove tsque yo joo ntaneen. 21 Ndo nnan na

San Mateo14,15 tca tuee chana on min nannon, majo nanntcu yo yotsca, tajnt centahan.
Taca Jess nnon ndaandue
(Mr 6:45-52; Jn 6:16-21)

na tui na nnda, j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess, tua jon tsian nd na quitsaceti nnt ndaandue na ntsqu ciichen ixndya. Majo nquii jon ntjohin na njon jndyee jon nnan na jndye jndyihin, nd jo ndyontyja jon toncn. 23 Ndo vi na jnd jon jonhan na contcehan ntaahan, yajo tva jon ncii tyo na ninnquii jon na ntsinin jon nnon Tyotson. Ndo xjen na tvinton, ninvaa maan jon jo na ninnquii jon. 24 Ndo juu vaandaa na jn, jnd tueehan xonce ndaandue na coveti, majo ndicjahan nge toju ndaandue na vaquijonhan juuhan, ndo mantyi ityque ndya jndyehan. 25 Ndo chana ninnque na vitsjoon jndyoca Jess nnon ndaandue na mn yo vaandaa. 26 Ya na jntyi na ndyoca jon nnon ndaandue, tyu jndy, jnanxu quityu, jndu: O ntyj, ncaan tsoo nd. 27 Majo ninoon tman Jess j. Itso jon nd: Quinanxuanho uaanho, tyindyueho nge maja nd. 28 Ndo Pedro je, ta jon ndyo Jess: Ta, xe na aa mayuu na ncu, quitsu na ncjca nnon ndaatioo na ncjquitjon ja u. 29 Tso Jess: Quindyo. Ndo jndui Pedro quityquii juu vaandaaeen. Ta jon na taca jon

22Jnd

nnon ndaatioo na taquitjonhin Jess. 30 Majo xjen na jndyiaa jon na jndei jndyi maan jndye, jndyo ncii na sityuehanhin, tye nchjehanhin quityquii ndaaeen. Jo sixuaa jon, tso jon: Ta, cji ja quityquii na toncuuvahin. 31 Ndo ninoon tuii Jess nt juu, ndo tso jon nnon juu: Icanhan na cantyjantyichen tson. Ndu na ve vaa sitiu? 32 Ndo juu xjen na tua ntcehan tyquii vaandaaeen, tichen ntce na maan jndye. 33 Nge na nnda, j na manciixjen jn quityquii vaandaahin, tonquity na tonnon Jess. Tonantmnhin. Jndu nnon jon: U mayuu condui u Jnda nquii Tyotson.

Sinman Jess nnan vi ndyuaa Genesaret

vi na jnd tyejndy ndaandue, jntu ndyuaa Genesaret. 35 Ndo nnan ndyuaaeen, xjen na tajnaanhin Jess, jntahan na tycya joon ninvaa xijndio juu ndyuaaeen. Ndo jo joo nnan vi na toman ndyuaa na manhin, tondyochohan tsoen naneen na maan jon. 36 Tanhan joon nnon jon na nncyaa jon na nntuehan min ve ndyo ndiaa jon. Ndo ncii ncii nnan na tue ndiaa jon, jnmanhan.

34Ndo

(Mr 6:53-56)

Nanmin itsaahan na tyijiua tsixuan tsan na tonnon Tyotson

15

Yajo vendye nnan fariseos na jnanhan Jerusaln yo

(Mr 7:1-23)

San Mateo15 nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, squenonhan na maan Jess. Taxeehan nnon jon: 2 Ndu na joo nnan na conanjon joon na mancya, tyiquitangueehan joo joon na tquen ndochiihi? Nge nnan nan tyiquinanquindhan juu joon na iquenhan xjen jaa na quituan ndu vitjachen na ntca. 3 Ndo sentce Jess joon ndhan, tso jon: Ndo mantyi o, Ndu na tyiquitangueeho joon na tso Tyotson na icoxenhan ve na ninquitsantyjaho joon na tquen ndochiihi? 4 Ee nd vaa na itso joon jon: Quitsa na njon tye yo ndyo. Ndo itsontyichenhan: Minninchen tsan na itso joonvi nnon tye, ndyee juu, ijndeihan na quinancuee nnanhin. 5 Majo o condueho na vanaan na ngitso tsan nnon tye juu, ndyee juu: Quitsitman tson ja, tajequind ntejndei u yo nan na itsitjahan u, nge tsoen nan njan jnd tyincyahan centaa Tyotson. 6 Ndo contaho na mincya ro tsan na ngitso na nnda, min tyiicanhan na quitsaa juu na njon tye juu, ndyee juu na ntixee juuhan. Ndo na nnda condueho, contaho na juu joon Tyotson tanan najndeihan nge contaho na njonntyichen joo joon na tquen ndochiho, chintyi joon na tso nquii jon. 7 O na ve vaa na contaho, juu joon na toninncyaa Isaas, ya tacjihan ntyja naanho. Nd vaa na itso juu jooneen: 8 Nanmin ve yo joon jndyuehin conantmaanhan ja. Majo tman vaa na tyixoncee nonhan yo ja.

jnaan na conantmaanhin ja nge ve joon na conanjnda nnan conanmanhan, chito aa joon njan. Nnda vaa itsiquindyi juu joon na toninncyaa Isaaseen. 10 Jnd jo tman Jess nnan na jndye jndyihin na quinanndyoohan na maan jon. Tso jon ndhan: Quindyeho joon na ntsj ndo caa nonhohan: 11 Joo nan na ica tsan, tyixequitsaahan na tyijiua tsixuan juu na tonnon Tyotson. Majo joon tsan na itsinin tsan, joohan iquenhan tsaneen na tyijiua tsixuan juu na tonnon jon. 12 Ndo j nnan na tqueen Jess na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, santyj nnon jon, jndu nnon jon: Aa nchji na juu joon sinin nd, sindaahan ngio nnan fariseoseen? 13 Jo sintce jon joon nd na tyiquitso nquii jonhan, itso jon: Nquii Tyh na maan quioonndue, ncii cii nnon ntjon na chito jon jnonhan, nque jonhan xen nchioochenhan. 14 Mange jo tancoon joontiuho ntyja naan nanmin. Itsijonhan ntyja naanhin chavijon nannchjan na conanmanhan nato nd ntyje nchjanhan. Ndo mangioho xjen na vayoon tsannchjaan tyjenchjaan juu, ninvaa vehan ntycyaahan tstsjoon. 15 Ndo jo tso Pedro nnon Jess, tso juu: Quitsiman chjo nd nin ninquitsiquindyi juu joonva na tyiquitso nquiihan.

9 Ve

San Mateo15 Jess joon, itso jon: Aa min o ndicaa nonhohan? 17 Aa tyiquindioho na tsoen nan na ica tsan, xiantyi quityquii tsiaa juu coohan, chito quii uaan juu. Ndo nd jo chi ncja juu ndyo jnd. 18 Majo joo joon na itsinin tsan, quityquii tson juu conanhan, ndo joohan cotquenhanhin na tyijiua tsixuan juu tonnon Tyotson. 19 Ee quityquii tson tsan conan joon tyia na itsitiu juu na ntscuee juu tsan, ndo mantyi na ve nd ro ncoon juu yo ciichen tsan na chito saa juu min chito scuu juu, oo na ncoon juu yo tyje sa juu, tyje scu juu, oo na nchuee juu, oo na ntsinin juu quintu cjoo ciichen tsan, oo joon tsan, joon ntjein. 20 Joo nanmin cotquenhanhin na tyijiua tsixuan juu na tonnon Tyotson, majo na ntca tsan na ve tyiquiman juu nt chaxjen joon na cotquen nnan fariseos, juuhan tyixequenhan tsan na tyijiua conduihin na tonnon Tyotson.

16Sintce

Cii tsanscu na tovantyja tson juu Jess

jndui Jess jo, s yohin na tja jon ndyuaa tsjoon Tiro yo Sidn. 22 Ndo cii tsanscu tsjan nnan cananita na maan ya juu ndyuaaeen, ttsindyoohin na maan Jess, jndei sixuaa juu nnon jon, itso juu: Nnda ta na condui u tsjan David na jndyocahan, cyon na ntyia r nchji. Juu yuscu chjo jnda, ji vaa jndyi iquenon juu na maan jndyetyia quii tson juu.

21Yajo

(Mr 7:24-30)

tajoon ta Jess. Jo jnanndyoo j nnon jon, jndu: Ca, quijon tsanscuva, nge itsct jon j na ndyotsixuaa jon toncn. 24 Ta Jess, tso jon: Xiantyi iua Tyotson tsian nnn na quindyoyn joon naya naan jon tond nnan ndyuaa Israel. Nge joohin itsijonhanhin chavijon quinman na jnd tsu. 25 Majo tsanscueen sindyoohin, tcoxtye jon nnon Jess, tso jon: Nnda ta, quitejndei ja, rii. 26 Ta Jess, sinin jon joon na tyiquitso nquii jonhan, itso jon: Joo yotsca na coca, tyiquichuhan na ncji tsan nan jndyue joo ndo na ncju juuhan nd quind quijnd. 27 Ndo ta tsanscueen ndyo jon: Mayuu ta, majo min na nnda, quind quijnd coca o nan quijnd na cocyaa nacjee mesa naan tyo o. 28 Ndo ta Jess ndyo tsanscueen, itso jon: U tsanscu, tman vantyja tson. Quindui chaxjen na macan. Ndo majuuto xjeneen jnman yuscu chjo jnda jon.

23Majo

na jndui Jess jo, s yohin na tja ntce jon ndyo ndaandue Galilea. Tva jon cii tyo, tcetyen jon jo. 30 Jndye jndyi nnan squehan na maan jon. Ndo jndyochohan vendye nnan ntjein nge, yo nnan na nchjan yo nnan na tyiquind nduee, yo nnan na ndiquinannein, yo nnan na maoon ntycu totjon. Tquenhan

29Jnd

Jndye nnanvi sinman Jess

San Mateo15,16 nnan vieen tonnon Jess, ndo sinman jonhan. 31 Ndo joo nnan na jndye jndyihin, tyincyaahan na tvee jndyi ngiohan na jntyiahan na joo nnan na ndiquinannein, ya conanneinhan, joo nnan na tyiquind nduee, yo nge, jnd tco yahanhin, ndo nnan nchjan, xuee cojntyiahan. Ndo tonantmaan naneen nquii Tyotson centa nnan Israel.

tnhan nd tsoen naneen. 37 Ndo tsoenhan tca tcjohan. Ndo ntan quijnd na jntyiihan, tuee ntyque ntque na jnanquit yohan. 38 Ndo joo nnan na tca, chana ninnque min nannon min tajntahan centa tsannda nanntcu yo yotsca. 39 Ndo vi na jnd tyincyaa Jess tson naneen, yajo tua nnda jon vaandaa, s yohin, squ ndyuaa Magadn.

Tyincyaa Jess nan tca ninnque min nannon

Jess j nnan na cotsayn yo joon toninncyaa jon. Tso jon: Ntyia ro nanmin nchji nge nein jnd jnd ndye xuee na manhan yo ja ndo jnd ntycii nan na yonhan na ntcahan. Ndo tyininquijn ntchan ntaahan na ninvaa ninjndohan, nge nnd ntsaahan na ngejaanhan nato. 33 Jo jndu nnon jon: Ntjoohin ve jnd man jaa. Yuu jon ya nnanjnt nan na nninnonhan na ntca nanmin na jndye jndyihin? 34 Ndo taxee Jess nd, tso jon: Tsannda tyoo yonho? Jo jndu nnon jon: Ninntyquehan yo vendye quintcaa quijnd. 35 Ndo tua jon tsian nd nnan na jndye jndyihin na cendyuaahan tyuaa. 36 Ndo tyoon jon centa tyooeen yo quintcaaeen, ndo vi jnd na tyincyaa jon na ncya ya Tyotson, yajo tyjee jon xjen ntanhan ndo tyincyaa jonhan nd, ndo j

32Tman

(Mr 8:1-10)

Cotanhan na quitsaa Jess cii jnaan

16

Nque nnan tmaan fariseos yo nnan tmaan saduceos squehan na maan Jess. Tanhan nnon jon na quitsaa jon jnaan na njntyiahan na ntsimanhan na mayuu na jnan jon quioonndue. 2 Majo sintce Jess joon ndhan, tso jon: Ya na jnd tman ndo cojntyiaho na maan chincyu vequindya tsjndue, condueho na ya jndyi nnonco ciichen xuee. 3 Majo vi na jnd tonco juu xueeeen, ndo cojntyiaho na ntyja chincyu jnta na colo ve, condueho na ngua. O nnan na tyininncii cotjiho centa, o jnda nquenho na cotjiho centa ntyja naan chincyu na ntyja tsjndue, majo ndicaa nonho nin ninquitsiquindyi joo tsian tman na cojntyiaho na matsa. 4 Tsontyichen Jess: Nnan na man nanein, tyia nnanhan, jnd jntyehan Tyotson, majo min na nnda, cotanhan na njntyia ndhan cii jnaan tman. Majo tyijequitsa nan na cotanhan, xiantyi caa nonhan nchu vaa

(Mr 8:11-13; Lc 12:54-56)

San Mateo16 itsimanhan nan na tquenon juu Jons. Jnd jo tja jon, jntyii jon naneen.
Tsquent na nanxuan nnan tmaan fariseos yo tmaan saduceos

s nnt ciichen ixndyaa ndaandue. Ndo vi na jnd squ jo yo Jess, tjoon nn na tsuu tcya nn na ntsayn nan na ntc. 6 Tso jon nd: Quitquen jndyoho centa ntyja naan juu tsquent na nanxuan nnan tmaan fariseos yo nnan tmaan saduceos. 7 Ndo j na tman jon na quinanjn yo joon toninncyaa jon, t na conannn nqu nd ntyj, jndu: Nnda joon tsinin jon nd nge tanan cyn nan ntca. 8 Majo taa tson Jess na nnda maan nn, jo tso jon nd: O na chjo vantyja nonho. Ndu na conanneinho nd ntyjeeho nge na tajndyoyonho nan na ntca? 9 Aa tyicovaa nonho joonva na tsj? Aa tyicajoon nonho joo on tan tyooeen na tyj xjen ntanhan na tca on min nnan ndo tindyo tsque na tua tyoo ntan na jntyiihan na jnanveho? 10 Ndo Aa min tyicajoon nonho ciichen ntyque tan tyoo na tca ninnque min naneen, ndo mantyi tindyo tsque na tua tyoo ntan na jntyiihan? 11 Ndo na sa nanmin, Ndu na tataa nonho na min chito matsinn ntyja naan nan na ntca? Matsj na quitquenho

5Ndo

(Mr 8:14-21)

centa juu tsquent na nanxuan nnan tmaan fariseos yo nnan saduceos. 12 Yajo taa nn na chito tso jon na quitqun centa juu tsquent na coninjntue na cond tyoo, majo tsiman jon nd na quint centa ntyja naan joo joon na conanman nnan fariseos yo nnan saduceos.

Tji jndyoyu Pedro na Jess conduihin Mesas

vi na jnd squ ndyuaa centaa tsjoon Cesarea Filipo yo Jess, j na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, taxee jon nd, tso jon: Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, Nin tsan condue nnan na condui ja? 14 T ndyo jon, jndu: Man nnan conduehan na u Juan, nquii tsan na totsiquind nnan. Ndo en nnan conduehan na u Elas, ndo vandya man nnan na conduehan na u Jeremas oo ciichen tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa. 15 Yajo taxee jon nd: Ndo o je, Nin tsan condueho na condui ja? 16 Ta Simn Pedro ndyo jon, itso juu: U condui nquii Mesas, Jnda Tyotson na vando. 17 Tso Jess nnon Pedro: U Simn, jnda Jons, nge na mavaa tson na nnda, tman jndyi
13Ndo

(Mr 8:27-30; Lc 9:18-21)

San Mateo16 ityio Tyotson jnaan u nge chito aa ve tsan simanhan nnon, nquii Tyh na maan quioonndue, juu jon incyaa na mavaa tson ntyja njan. 18 U jndyu Pedro, joon na tsiquindyihan tsj, ndo nacjoo joon jndyoyu na tsu ntyja njan, jo ntqun tmaan nnan na macji ntyja njan. Ndo min yotyia na man quityquii vio na nanxuan najnd tyijequind ntjue cjehin joo nnan na conduihan tmaan centa ja. 19 Ja nninncya na ntsixuan najndu na ntsiman jndyoyu nd nnan nin joon na nninncyahan cha caa nonhan nin nan quintahan, cha nd ntyentjon Tyotsonhan. Joon na ntsu na tyiitsohan na nnta nnan na conduihan centaa Tyotson, ntsijonhan juu jooneen yo joon na ntyjii nquii jon. Ndo joon na ntsu na vanaan na nta nnan, mantyi ntsijonhan juuhan chaxjen joon na ntyjii nquii jon na vanaan na nque nnan na conduihin centaa jon quintahan. 20 Ndo jaa joon na tso Jess nd na minncii nnon tsan tyinanmn na nquii jon conduihin Mesas.

Itsiquindyi Jess na nnancuee nnanhin

j na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess, ta jon na itsiman jon nd na mancii xjen icanhan na chi ncja jon Jerusaln. Ndo joo nnan na conintque nd nnan na man juu tsjooneen, yo ntyee na conintque nd naneen, yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss,
21Xjeneen

(Mr 8:31-9:1; Lc 9:22-27)

nnanjnda naneen na ntquenon jon navi tman ndo nntahan na cue jon, majo xee na jnd ndye ngando xco jon. 22 Ndo vi na jnd jndyii Pedro na nnda, tyoon jon Jess vi ntyja, ta jon na jaa joon tso jon nnon Jess, tso juu: Tyintsitiu na nnda, ta, tyijon ncyaa Tyotson na ngenoon na nnda. 23 Tequen Jess, itso jon nnon Pedro: Quenan u na tonn, u yo Satans mavayon joon. U ninquitsa na ntsitja ja, nge chito maan tson chaxjen itsitiu nquii Tyotson, u maan tson chaxjen na maan non nnan. 24 Jnd jo tso Jess nd na cotsayn yo joon na toninncyaa jon: Minninchen tsan na nincayoon juu yo joon na mancya, icanhan na cjihin yo nan na itsitiu nquii juu. Quintjo ya nchjii juu yo navi na iquenon juu, min xe na aa ntyja naan jo ntscueehanhin, ndo mantyi quindyontsijonhin yo nan na matsa. 25 Nge minninchen tsan na incyaa juu na cuaanquii na nin nan na ngenon juu, nge na maan juu ntyja njan, tsaneen ntsinman Tyotson uaan juu. Majo minninchen tsan na itsijnda nquii juu nchu ya cha ntyja naanhan ntsinman Tyotson uaan juu, ntyja naan jo ngitsu uaan juu. 26 Tanin, min xe na aa ninvaa tsonnangue ngantjon tsan, majo xe na aa ngitsu uaan juu, Yuu vaa na itejndei naneenhin? Mangioho na tanan ncii nnon na nninncyaa tsan na ngaoonhan

San Mateo16,17 juu cha ntsinman Tyotson uaan juu. 27 Ja na condui tsansa na tua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nndy nnta tsonnangue yo ngeles centaa Tyh. Yajo chaxjen conditmaan jon, majontyi ntsixuan ja. Juu xjeneen ntsa na ncii cii tsan ncyoon juu centa ntyjantyi nan na totsaa juu, aa nan na ya, ndo aa nan natyia. 28 Joon na mayuu matsj ndho, quii ntanho man ntyjeeho na tyixecjehan ata xjen na jnd jntyia ndhan ja na condui tsan na jnan quioonndue na ncj na ntyentjn.

17

Jnd na tenon yon xuee na tso Jess na nnda, ndo tyoon jon Pedro yo Santiago yo ninJuan tyje Santiago. Tchu jonhin xquen cii tyo ndye naijon na ninnquehan. 2 Xjen na cojntyiahan ndo sioonhan jon tondhan, saahan na manin conduindui nnon jon chavijon na xuee ndocjioon. Ndo iscaquenhan ndiaa jon na quichihan chaxjen quichi na xuee chon. 3 Ndo juu xjeneen tityincyoo ve nnan na toman tivio, Moiss yo ninElas, jnanneinhan yo Jess. 4 Ndo ve tsoto Pedro nnon jon: Nnda Ta, vaa ya jndyi na mn ntjoohin. Xe na aa cavee nchji, nnany ndye xque ntjoohin, ciihan centa ncu, ciihan centaa Moiss, ndo ninciichenhan centaa Elas. 5 Ninvaa na itsinin Pedro, ndo jndyoquioo ncii chincyu quichi

(Mr 9:2-13; Lc 9:28-36)

Sioonhan Jess

na quixuee jndyihan nacjohan. Iscuhanhin. Jndyehin jndyee nquii Tyotson quityquii juu chincyueen, tso jon: Juu tsansavahin conduihin Jnda na venchji jndyihin. Ninnquiichen incyaahan na nn ntyja naan jon. Quitangueeho joon na incyaa jon. 6 Ndo joo ndye naneen na totsayonhan joon yo Jess, xjen na jndyehan juu joonva, tyetangiohan xen tyuaachen, mioon jndyi tyuehan. 7 Majo sindyoo Jess na manhan. Tuii jonhan, tso jon ndhan: Quinanquintyjaho. Tyintyueho. 8 Ndo xjen na jndondhan, minncii tsan tavijntyiahan, xiantyi nquii Jess vi maan. 9 Ndo viochen xjen na tyecuehan juu tyoeen, jaa joon sinin Jess ndhan, tso jon: Viochen xjen na ninvaa vant, minncii nnon tsan tyindueho nan na jntyiaho quichen. Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nci, nd jo ngant xc. Juu xjeneen vanaan na nnanneinho nd nnan juu nan na jnd jntyia ndho. 10 Yajo j na totsayn yo joon na toninncyaa jon, tax nnon jon: Ndo nnan na conanman nchu vaa tsiman joon na tquen Moiss Ndu conduehan na itsohan na juu Elas ncjee jndyee, nd jo ncjee Cristo? 11 Jo ta Jess jndyu: Mayuu na conanmanhan na Elas ncjee jndyee, ndo ntsijnda

San Mateo17 jon tsoen. 12 Majo ja matsj ndho na jnd tyjee jon, min tataa non nnan ntyja naan jon. Ndo jntahan yo jon chaxjen na ntue nonhan. Ndo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, majontyi nntahan yo ja. 13 Jo taa nn na itsinin Jess nd ntyja naan nquii Juan, tsan na totsiquind nnan.

Sinman Jess cii yusachjo na ve coquiootohin

vi na jnd squ nt naijon na man nnan na jndye jndyihin, jndyo sindyoo cii tsansa na maan Jess. Tacoxtye juu na tonnon jon. 15 Itso juu: Nnda ta, con na ndyia ro ntyji yusachjo jnda. Ee nayoon jndyetyiahin ndo ji vaa jndyi iquenon juu. Jndye jnda itsquioohanhin quityquii chon, ndo mantyi quii ndaa. 16 Ndo jndyoynhin na man nnan na cotsayon yo joon na mancya, majo tyquind nnannmanhan juu. 17 Nqu na totsayn joon yo Jess, ta jon, tso jon nd: O nnan na tyinincantyja nonho ja na conanqueto nonho. Tsannda xjen vio na icanhan na nntjo ja yoho na ntsimanntychn ndho? Tsannda xuee na icanhan na ntsa tsian quii ntanho ata na ncaa ya nonho nchu vaa najndei na tsixuan Tyotson? Quindyoyonho yusachjh ntjoohin. 18 Yajo sityia Jess juu jndyetyiaeen ndo yo najndeihan
14Ndo

(Mr 9:14-29; Lc 9:37-43)

saa jon na quinduihan quii tson yueen. Maninoon jnman juu. 19 Jnd na tui na nnda, yajo j na conanjn yo joon na toninncyaa jon, jntu vi ntyja naijon na ninnqu yohin. Tax nnon jon: Ndu na tyquind ntj jndyetyiaeen? 20 Sentce Jess joon nd, itso jon: Jnaan na tyivantyja ya nonho Tyotson, jo na tajnd jntaho. Majo tanin, min xe na aa chjo vantyja nonho chaxjen quijnd cii ntqueen mostaza, majo tman tsian nnd ntaho. Min na covenonho ncii na jndyaa jndyi na ntahohan, na itsijonhan juuhan ngioho chavijon tyo tman, majo nnd ntaho. Quindueho nnonhan: Quenan tonnn, cja ndeenchen, Ndo ngenaanhan. Ee tanan cii nnon na tyijequind ntaho xe na aa covantyja nonho. 21 Majo jndyetyiamin icanhan na quityje tsan nan ndyo tsan ndo na ntsinin juu nnon Tyotson cha nnd ncji juuhan.

Itsiquindyi nnda Jess na nnancuee nnanhin

viochen xjen na tomanty ndyuaa Galilea, tso Jess nd na juu jon na conduihin tsansa na iua Tyotson tsian nnon jon na coxen jon tsoen nnan, maan nin juu na nninncyaa centahin nduee nnan. 23 Ndo nnancuee nnanhin, majo xee na jnd ndye nninncyaa Tyotson na ngando xco jon. Vi na jnd jndy na nnda, sichjoo jndyihan nn.

22Ndo

(Mr 9:30-32; Lc 9:43-45)

San Mateo17,18
Tyion Jess son centaa vatson tman

na tuee Jess tsjoon Capernaum yo j nnan na cotsayn yo joon toninncyaa jon, joo nnan na cotye son centaa vatson tman, squehan na maan Pedro. Jnduehan nnon jon: Juu tsan na itsiman joon Tyotson ndho, Aa tyiityion jon son centaa vatson tman? 25 Ta Pedro, itso jon: Ityion jonhan. Jnd tiquiuu chjo na tui na nnda, ndo tuee Pedro na vaa vaa, tquee jon jo. Ndo Jess je, tityuaantyi jon, ta jon na sinin jon joon tyiquitsiman nquiihan nnon Pedro. Tso jon: U Simn, Nchu vaa macji centa? Joo nnan na man nian tman, Nin nnan matsitiu na cotua naneen tsian ndhin na quityionhan sonndyuaa? Aa nnan ndyuaahan na ntquenhan joon na quityion naneen soneen, ndo aa nnan na ve cotsque ya? 26 Ta Pedro ndyo jon, tso juu: Nnan na ve cotsque ya, joohan conta nanmannian tman na quityionhan soneen, chito nnan na man ndyuaahan. Tsochen Jess: Yajo joo nnan ndyuaahan, tyiicanhan na ndyionhinhan. 27 Majo min na nnda, cha tyinanvjee nnan na conannci son centaa juu vatson tman, ndyin chaxjen na ntue nonhan. Mange jo cja ndyo ndaandue, cju tsiquintyce. Quitscaa na ncji jndyee, quitsinuein ndyo o, jo ntji

24Jnd

cii xoquitu na juuhan ndinonhan na ndyion ntyja njan ndo yo ntyja nan. Cayonhan, na nninncyahan ndhan.
Nin juu na njonntyi tsixuan?

18

Majuuntyi xjeneen j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess, santyjcy na maan jon. Tax nnon jon, jndu: Nin juu ncoon na njonntyichen conduihin naijon na ityentjon Tyotson? 2 Yajo tman Jess ncii yuchjo, tquen jonhin xonce quii ntn. 3 Itso jon nd: Joon na mayuu matsj ndho, icanhan na quintce nonho ntyja naan nan na conantiuho, ndo conho chana yoquijnd na tyiquinanchon joo na ndinjonhin, yajo nnd nnanjonho ntyja naan na ityentjon Tyotson. 4 Yajo mincya ro tsan na ijucjehin min tyiquintue juu na ndiquinjonhin, itsijonhanhin chana yuchjova. Juu tsaneen njonntyichen conduihin naijon na ityentjon nquii Tyotson. 5 Ndo minninchen tsan na yo xu iyoon juu centa ncii yuchjo chana yuvahin, nc iyoon tsaneen centa.

(Mr 9:33-37; Lc 9:46-48)

Vaa na toncuu xe na ntaha nan tyia

minninchen tsan na itsaa juu ncii nan na ntyja naanhan na ngacaa nciichen tsan na tyitman na vantyja tson juu ja, yantyichen na nnantyen

6Majo

(Mr 9:42-48; Lc 17:1-2)

San Mateo18 nnan tosu tman xtyo tsaneen ndo quitjuehanhin quii ndaandue, cue juu. 7 Vi jndyi na coquenon nnan tsonnangue na jndye nnon nan tyia na contahan na ntyja naanhan na vacaa nnan na tonnon Tyotson. Majo tanchu ya, nge manciixjen minhan. Majo juu tsan na itsaa juu nan na ntyja naanhan na ngacaa ciichen tsan na quitsaa juu nan tyia, vi jndyi ngenon tsaneen. 8 Cii nt, cii nge, xe na aa ntyja naanhan ngacaa u na tonnon Tyotson na matsitja u, quen xjen joohan chavijon jnd tyjehan na ntyquehan, cha tantsitjantyi u. Nge yantyichen min xe na aa tyiquind u cha na nnd ntsixuan na tyiquintycii na ngando uan nan, chito na quind u ndo na ntjue ngeles u quii chon na tyijon quinduu. 9 Ndo mantyi xe na aa ve tsojnaan nan na mandyia itsaahan na vacaa u na matsitja u nnon Tyotson, quen xjenhan chavijon na macji tnnon ndo na ntyquehan cha tyintsitjantyichen u. Ee yantyichen ntsixuan na tyiquintycii na ngando uan nan min na ninncii tnnon, chito na quind vehan ndo na ntjue ngeles u quii chon vio.

na maan nquii tyh na maan jon quioonndue, cotquenhan centa nin nan conta nnan naneen. 11 Ee ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, jndy na ntsinman ja uaan nnan na tsuhan. 12 Nchu vaa cotjiho centa? Xe na aa maan ncii tsan na man ncii ciento quinman ntsjuen, ndo tsu ncii joo choeen, Aa chi nndyii juu joo nenquennan nchonqui vantjo jen choeen cjoo tyue ndo ngaquintue juu choeen na tsu? 13 Ndo vi na jnd ntjii jon juu o, joon na mayuu neiinntyichen jon yo juu quitsmaneen, chintyi yo tsoen quinmaneen na tycatsu o. 14 Mannda vaa itsijonhan ntyja naan Tyeho na maan jon quioonndue. Joo nnan na tyinjon conduihan, minnciihan tyiquintue tson jon na ngitsu uaanhan.

Nanxuan jaa na quinantman nnn ntyj

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan quitsman na tsu

centa na tyicuee nonho ncii joo nanmin na tyitman vantyja nonhin. Matsj ndho joo ngeles centa naneen, ninnquiichen cotsquehan

10Quitquenho

(Lc 15:3-7)

na aa maan cii tyiu na vantyja tson na itsitjahin nnon, ca, cja can yahin xjen na ninnquii juu. Quitsiman nnon juu na sitjahin. Ndo xe na aa ndyii juu joon na tsu, yajo jnd jnanntyciiho joon ndo jnd tejndeihin na ntjo ya ntcehin tonnon nquii Tyotson. 16 Majo xe na aa tyininquindyii juu joon na matsu, yajo cayon ncii oo ve tsan, cohan yo u cha nndyehan joon na conanneinho cha caa jnda nonhan nchu vaa joon

15Xe

(Lc 17:3)

San Mateo18
17Ndo

jnanneinho yo juu tsaneen. xe na aa min tyininquindyii juu joon na condue naneen, yajo juu tmaan nnan na vantyja non Tyotson, quitsiquindyihin ntyja naan juu jooneen. Ndo xe na aa majontyi tyininquindyii juu joon na condue naneen nnon juu, yajo tanan nciichen nnon na nd ntsa. Cji centa na tsixuan juu yo ntyja nan chavijon tsan na tyitsitmaan juu Tyotson, tsijonhanhin chavijon tsan ique son centaa gobiernon tsjoon Roma. 18 Joon na mayuu matsj ndho, joo nnan tsonnangue na jnd vantyja non, mincya ro joon na condueho na tyiquichuhan na nntahan, ntsijonhan juu jooneen chaxjen na ntyjii Tyotson. Ndo mincya ro joon na condueho na nd nta nnan na vantyja non, mantyi ntsijonhan juu jooneen chaxjen na ntyjii nquii jon. 19 Mantyi matsj ndho: Xe na aa ve o, nincajon maan nonho joon na cotanho nnon Tyh na maan jon quioonndue, yajo nndyii jon ndo nninncyaa jon joon na cotanho. 20 Ee minyuuchen na covanci ve nnan oo ndyehan na conanjonhan ntyja njan, xonce quii ntanhan, jo man. 21 Ndo ttsindyoo Pedro na maan Jess. Taxee juu nnon jon: Nnda ta, Tsannda jnda na chuhan na quitsitman tsn cii ntyj na itsitjahin nnn? Aa cii ntyque jnda? 22 Tso Jess nnon juu:

Chito aa matsj nnon na ninntyque jnda. Matsj na quitsitman tsonhin ntyque vee jnda na ndyennan nchonqui. Ninnquiichen quitsitman tsonhin.
Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ve tsan na chujnan

na nnda vaa, juu na ityentjon Tyotson nnan, caa nonho nchu vaa na itsiquindyihan. Itsijonhan juuhan chavijon ncii rey na sitiu jon na ntsijnda jon tsannda tuee na chujnan ncii cii tsan cotsantyja naxen jon yo tsian na maan jon. 24 Xjen na ta jon na icji jon centa na tsannda na chojnan naneen nnon jon, ndo jndyoyon nnan ncii tsan na minyonchen son na chujnan juu nnon jon. 25 Ndo juu reyeen, vi na jnd tquen jon centa na minchjo ndiquind ndyion tsaneenhan, yajo tua jon tsian na cijntua tsaneen na ngaquee juu na quityentjontyen juu, ndo majontyi scuu juu yo ndahan, yo nintsoen naan juu cha ntio na chujnan juu nnon jon. 26 Ndo juu tsaneen na vantyja xen reyeen, tconxtye juu nnon jon, tocan juu vi nayaeen nnon jon. Tso juu: Nnda Ta, cyon chjo na tman tson ja, cendo ya chjo ndo nndyinn na chjnan nnon. 27 Ndo juu reyeen tyoon jon na ndyia ro juu nchjii jon. Sitman tson jonhin yo na ninvaaen na chujnan juu, ndo siquindyaa ntce jonhin. 28 Majo xjen na jndui juu quii vaa jon, tjonhin nciichen ntyje juu na ninncii tsian manhan. Chujnan tsaneen nnon juu ninncii ciento

23Mange

San Mateo18,19 son. Tuii juuhin, tonchje juu xtyo tsaneen. Sixuaa juu nnon tsaneen: Quityion na chujnan nnn. 29 Yajo tconxtye tsaneen tonnon juu. Saa juu tyoohin: Macan na quitsitman chjo tson ja, cendo ya chjo ndo nndyinn na chjnan nnon. 30 Majo tatendoo tsaneen, matquen juu joon nnon tsian. Tju juu tsaneen vancjo, ata xjen na ndyion juu na chujnan juu nnon tsaneen. 31 Majo vendyechen ntyjehan na mantyi conduihan nnan cotsantyja naxen reyeen, xjen na tquenhan centa na saa tsaneen na nnda, sichjoo jndyihan nonhan. Tyenanquindyiihan nquii reyeen tsoen nan na jnd saa tsaneen. 32 Nge na nnda, tqueen nnda jonhin, tso jon nnon juu: U na vi jndyi uan tsixuan. Ja sitman tsn u tsoen na chujnan nnn nge na sindyia u nnn. 33 Mange jo Aa chi mantyi chuhan na cyon na vintyji juu tyiu moso chaxjen tyn na vintyji u? 34 Ndo sijmiin jndyihan reyeen. Tua jon tsian na quitjuehan tsaneen vancjo, ndo quintavihan juu ata xjen na ndyionen juu ninvaaen na chujnan juu nnon jon. 35 Yo joonva siquind Jess jooneen na tyiquitso nquii jonhan, itso jon: Nquii Tyh na maan quioonndue, mannda vaa ntsaa jon yo o xe na aa chito yo na xoncee nonho na nnantman nonho ntyjeho ya na conantjahan ndho.

Joon na siman Jess ntyja naan na ndyuii tson na toco tsan

19

Jnd na sinin Jess joonmin, yajo jndui jon

(Mr 10:1-12; Lc 16:18)

ndyuaa Galilea, tja jon nt Judea, ixndya jndaa Jordn. 2 Ndo jndye jndyi nnan tyentyjahin toxen jon. Tsoen nnan vi na man jo, totsinman jon naneen. 3 Yajo vendye nnan tmaan fariseos, jnanndyoohan na maan jon na ntue nonhan na quitsaa jon ncii nnon cha ntyja naanhan ngacaahin. Taxeehan nnon jon: Ntyja naan joon na tquen Tyotson na iquenhan xjen, Aa ncyaahan na ntsityuii tsan tson na toco juu yo scuu juu nge mincya ro ncii nnon na itsitja tsaneen nnon juu? 4 Jo ta Jess jndyuehan: Aa minjon tyiconanjnaanho juu joon Tyotson na itsininhan ntyja naan na ta jndyee jon na tquen jon tsoen? Itsohan na sia jon tsansa yo tsanscu. 5 Itsontyichen Jess: Mange na nnda, nndyii tsansa tye juu, ndyee juu na ntjon matyenhin yo scuu juu, ndo vehan ninncii tsan nduihan. 6 Mange juu jooneen tsohan na nnda, tyinanxuanhan na ve tsan, nanein ninncii tsan conduihan. Ndo nge na nnda vaa sijnda nquii Tyotson, tyiquichuhan na ve tsan ntsityuii ntyja na manhan. 7 Ndo nque fariseoseen taxeentyichenhan nnon jon, jnduehan: Yajo Nin ngeeen na tua Moiss tsian na cji tsan joon na nndyuii tson naan juu yo scuu juu, nd jo ncyaahan na nndyii juu tsaneen? 8 Ta Jess jndyuehan: Ve nge na que jndyi nonho na itscuhan na caa nonho nchu vaa

San Mateo19 na sijnda Tyotson, jo na tyincyaa Moiss na nd nnantyuiiho tson naanho yo ntcuho. Majo chito nnda vaa na sijnda Tyotson na minjndyee. 9 Nc matsj ndho, ncii tsansa je, xe na aa ntsityuii juu tson na toco juu yo scuu juu ndo ngoco juu yo ciichen tsanscu, itsiquindyihan na ve maan ya juu yo tsanscueen. Ninnquiichen xe na aa maan scuu juu yo ciichen tsansa na ve nd ro, jo vanaan na quityuii tson na toco jon yo juu. 10 J nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess, jndu nnon jon: Xe na aa nnda vaa ntyja naan tsan yo scuu jon, yantyichen na tyingoco jon. 11 Ta Jess jndyu: O condueho na yantyichen tyingoco tsan, majo tyitsoen nnan nnd nntahan yo joonva. Ve jnda nnan na nnd ntangueehan na nnda nge na jnd tyincyaa Tyotson na cond contahinhan. 12 Ee man nnan na tyiquitoncohan nge tuihan na tyiicanhanhin tsanscu, ndo enhan na tyiquitoncohan nge na tui nasihin cha tyintcanhanhin tsanscu. Ndo en nnan na conanjnda nquehin na tyininquitoncohan nge ninquityentjonhan nnon nquii Tyotson na maan quioonndue. Mincya ro tsan na ivaa tson juu joonva ndo nnd ntsiquind juuhan, quitsiquind juuhan.

jon nt jon cjo joo na ndyio jon jnaanhin ndo na can jon na quityio Tyotson jnaan joo. Majo j nnan na conanjn yo joon na toninncyaa jon, jnantyi naneen. 14 Ndo tso Jess nd: Quindyeho na quindyo ntyjaa yotscahin na man. Tyinanntcehohin nge nque nnan na ninquinanxuanhan yo juu na ityentjon Tyotson nnan, chuhan na quinanxuanhan chana yotsca. 15 Ndo vi jnd na tyio jon nt jon cjo yotscaeen, jndui jon jo.

Itsinin cii tsantya yo Jess

Ityio Jess jnaan yotsca

nnan na tyechohan yotsca na maan Jess na quityio

13Vendye

(Mr 10:13-16; Lc 18:15-17)

jon tyjee cii tsan na tyitquechen na maan Jess. Taxee juu nnon jon: U ta na matsiman joon Tyotson nd nnan, Nin nan na njonntyi na chuhan na quitsa ja cha ntsixuan na tyiquintycii na vando uan njan? 17 Sintce Jess joon nnon juu, itso jon: Ndu na mavaxe nnn ntyja naan nan na njonchen na quitsa? Xiantyi nquii Tyotson conduihin na njonchen. Majo xe na aa ninquitsixuan na tyiquintycii na vando uan nan, juu joon Tyotson na icoxenhan, canguehan. 18 Jo taxee juu nnon jon: Nin joonhan? Ta Jess ndyo juu: Tyintscue tsan. Tyincon yo ciichen tsan na ve nd ro. Tyinchue naan tsan. Tyintsinin quintu nacjoo tsan. 19 Juu tye yo

16Cii

(Mr 10:17-31; Lc 18:18-30)

San Mateo19,20 ndyo, quitsa na njonhan, ndo con na ventyji ciichen tsan chaxjen na ventyjii nquii u. 20 Jo ta juu ndyo Jess: Tsoen joonmin matsiquindhan xi na tichjo ja. Aa vaa nciichen nnon nan na icanchenhan na quitsa? 21 Ta Jess ndyo juu, tso jon: Xe na aa ntue tson na quind ya ntsixuan na tyiquintycii na vando uan nan, cja, quijnd tsoen nan na min. Son na ncyon centa na njndhan, ncyahan nd nanninen. Xe na aa ntsa na nnda, ntsixuan na tya u tonnon Tyotson. Nd jo quindyotsijon u yo juu tsian na matsa. 22 Majo xjen na jndyii tsaneen joon na tso Jess, tja ntce juu na chjoo jndyi tson juu nge tya jndyihin. 23 Jo tso Jess nd j na cotsayn yo joon na toninncyaa jon: Joon mayuu na matsj ndho, ncii tsantya, jndyaa jndyi na ntsijonhin nchu vaa na icoxen Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan. 24 Mantyi matsj nnta ndho, jndyaachen na ncjucje cii tsantya na ntsijonhin yo juu na icoxen Tyotson nnan, chichen na ngequindyi camello tsue xee tsincya. 25 Majo xjen na jndy juu joonva, jndye jndyi nnon tondyii nn. Jo tax nd ntyj, jndu: Nge na nnda vaa, Nin tsan nnd ntsixuan juu na ntsinman Tyotson uaan? 26 Jo jndyiaa Jess nd, tso jon: Minncii nnon nan jequind ntsaa tsan na ntyja naanhan

ntsinman Tyotson uaan juu. Majo nquii jon tsoen nnon cond itsaa jon. 27 Ndo itso Pedro nnon Jess: Manchji na jnd jnty tsoen cha cond conanjn yo tsian na matsa. Nin naya na ncyn centa? 28 Ta Jess jndyu, itso jon: Joon na mayuu matsj ndho, juu xjen na nguaa tsonnangue xco, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ncjquijman nnon silla na manin tsiaan njan na taquintyja na njon tsixuanhan naijon na ntcoxn nnan yo nan na jnd tontahan. Ndo o na jnd jnanjonho yo ja, mantyi nguaa nchove silla na manin tsiaan naanho na ntsacendyuaaho na ngotoxenho joo nchove tmaan ntyjeeho nnan Israel ntyja naan na jnd tontahan. 29 Ndo ncii cii tsan na jnd jntyii juu vaa juu, ndyee juu oo scuu juu oo ntsinda juu, oo ndyuaa naan juu, ntyje juu nannon yo ntyje juu nanntcu nge na jnd vayoon juu joon ntyja njan, xjen neinhin ncyoon juu cii ciento vee jnda tsoen nnon na jnd jntyii juu, ndo nninncyaa Tyotson na tyiquintycii na vando uaan juu. 30 Jndye nnan man nanein na conantiu nquehin na njon conduihin, majo ngentyja xjen na ncjucjehanhin. Ndo mantyi jndye nnan na man nanein na tyinjon conduihan, majo ndcya ntsiquinjonhanhin.

20

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan nanntjon

Sininntyichen Jess joon na tyiquitso

San Mateo20 nquiihan, tso jon: Nquii Tyotson na ityentjon jon quioonndue, itsijonhanhin chavijon cii patrn na vaa ntjon naan. Vitsjoonya tquintue patrneen nanntjon na ngoquehan tsian naan jon. 2 Ntjo ngiohan na tso jon ndhan na ndyion jonhan ncii denario na cii xuee chaxjen cotantjon nnan. Jnd jo jon jonhan na quitsaquintahan tsian naijon vaa ntjon naan jon. 3 Ndo chana jen na vitsjoon, tja nnda jon quii tsjoon, jo ntjii jon maoon vendye nnan na tatsian conta. 4 Tso jon ndhan: Ca, coho na vaa ntjon njan na quintaho tsian. Ja ndyinho chaxjen na chuhan. Naneen ninoon tyehan. 5 Ndo mantyi chana yajmin tja nnda jon quii tsjoon. Ntjii nnda jon maoon nanntjon. Ndo ya tuee chana ndye na matman, majontyi saa jon. 6 Xjen vi mangueevi na on na matman, tja nnda jon quii tsjoon. Ntjiichen jon maoon nnan na ve manchenhan. Tso jon ndhan: Ndu na ca xuee na manho ntjoohin na tatsian contaho? 7 Ndo jo jnduehan nnon jon: Mayuu nge tanin tsan tua tsian nd. Yajo tso jon ndhan: Ya xe na aa mantyi ncoho na vaa ntjon njan, jo quintaho tsian, ja ndyinho chaxjen na chuhan. 8 Ndo ya na tuee na yon na matman, tso patrn nnon nquii moso tque naan jon: Can nanntjon ndo quityionhan na jntahin tsian. Quityion jndyee joo nnan na tyeque na matsia. Chen chen ncyaahan ata ngueehan nnan na tyeque jndyee. 9 Yajo

santyjaa nnan na tyeque na on na matman. Ncii ro nciihan tyonhan centa na ncii cii denario chaxjen na ngantjon tsan na ncii xuee. 10 Ndo ya na tueehan nnan na tyeque jndyee, jnantiuhan na jndantyichen ntantjonhan. Majo ncii ro nciihan, mantyi tyonhan centa ncii ncii denario. 11 Ndo vi na jnd tyonhan centa joo soneen, tahan na tyicavee ngiohan yo nquii patrneen. 12 Jnduehan nnon jon: Joo nanmin na tyeque vi matsiaen, ninncii hora jntahan tsian, majo nincajon tyionhan chaxjen na tyion j. Ndo j ca xuee tonanchn ndo tonanquii nn min na jmin tondyiaa ndocjioon j. 13 Majo ta patrn ndyo cii joo naneen, tso jon: U, Yuu vaa na matsitja ja nnon? Aa chi jnd ntjo nchji na ngantjon cii denario chaxjen cotantjon nnan? 14 Cyon son nan, cja va. Nc ntyji xe na aa cajon ninquityin tsanva chaxjen na matyin u min na tinioon tquee juu. 15 Aa matsitiu na jequind ntsa chaxjen na ntue tsn yo xoquitu njan? Aa matsit tson nge ja tyintyci? 16 Ndo tsontyichen Jess: Juu joonva na tyiquitsj ncihan, nd vaa na ninquitsimanhan. Nnan na tyiquinantiu na njon conduihan na tonnon Tyotson, nincajon ntsitmaan jonhan chaxjen ntsitmaan jon maoon ntyjehan. Ndo nnan na conantiu nque na njon conduihan, ngentyja xjen na nnintyincyo na nincajon

San Mateo20 nnanxuanhan tonnon Tyotson chaxjen mincya ro tsan.


Itsiquindyi nnda Jess na nnancuee nnanhin

xjen na jon Jess nato na tja jon Jerusaln, j na nchove j na tqueen jon, tchu jon j vi ntyja na ninnqu. Tso jon nd: 18 Quitquenho centa, nanein co Jerusaln. Ndo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, jo nninncyaa tsan centa ja nduee ntyee na conintque nd ntyjh nnan judos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss. Ndo joo naneen nntahan na quituiityenhan ja na ci. 19 Nninncyahan centa ja nduee nnan na maoon tsjan conduihan na joo naneen nnancejnaanhin ja. Ntjahin ja ndo ntionhan ja tsonjnaan na ci, majo xee na jnd ndye ngant xc.

17Viochen

(Mr 10:32-34; Lc 18:31-34)

Joon na tcan ndyee Santiago yo Juan

juu Zebedeo yo ntsinda jon Santiago yo ninJuan, jnanndyoohan na maan Jess. Tconxtye juu tonnon jon na ican juu vi nayaeen nnon jon. 21 Taxee Jess nnon jon: Nin nan ntue tson? Ta tsanscueen, itso juu: Ya na ngentyja xjen na ntyentjon nnan, ncya joon na ve ntsinda nanmin, nnanjonhan ntyja na nditmaan u. Ciihan ncoon

20Scuu

(Mr 10:35-45)

ngia tontyjaya ndo ciichenhin ncoon juu ngia ntyjatymaan. 22 Majo ta Jess jndyue ve naneen, tso jon: Tyicovaa nonho nchu vaa icjihan joon na ican ndyeeho. Juu navi na ngenn, Aa nnd nnanhohan? Ndo Aa nnd nntjo ngioho na ncjeho chaxjen ntjo nchji na nci? Tahan ndyo jon, jnduehan: Nnd. 23 Sentce Jess joon ndhan, tso jon: Majnda ngenonho maninjuuntyi navi na ngenn. Ndo icanhan na quintjo ngioho na nnancje nnan o chaxjen contjo ya nchji na nci. Majo chito nc tsixuan na ntsijnta nin tsan na ngaquityen ncia tontyjaya oo tontyjatymaan. Nquii Tyh nninncyaa jon nayaeen nd joo nnan na jnd sijnda jon na ncyonhan centahan. 24 Ndo jo nciichen nqui j na totsayn yo juu joon na toninncyaa Jess, xjen na jndy joon na tcan tsanscueen, jnanvj yanty joo ve ntyj naneen. 25 Nge jo tqueen Jess tsoen j na maan jon. Tso jon nd: O mangioho na joo nnan na conintquehan ncii cii tsonnangue conanntsahan nd nnan na cotoxenhan. Ndo nnan na conditman, cotoxenhan nnan na man nacje naanhan. 26 Majo tyiquichuhan na o nconho na nnda yo ntyjeho. Ee minninchen cii o na ntyja tson juu na tman nduihin quii ntanho, chuhan na

San Mateo20,21 quityentjon juu ndho. 27 Ndo mincya ro cii o na ntyja tson juu na ncjuhanhin na tonnon, coon juu na xoncee tson juu na ntejndei juu o. 28 Quitsaa juu chaxjen matsa na condui ja nquii tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan. Jndy na ntyentjn nd nnan, chito na ntyentjonhan nnn. Ndo mantyi na nninncya na ci na ndyin jnan nnan jndye jndyi cha nndyaahan yo ntyja naanhan.

ndndhan, ndo ninoon xuee jntyiahin. Tyentyjahin toxen jon.

Sinman Jess ve tsannchjaan

na santu tsjoon Jeric, tyentyja ncii tmaan nnan naxen Jess. 30 Ndyo natoeen, jo vendyuaa ve nannchjan. Ya na jndyehan joon na juu Jess venon jo, tahan jnanxuaahan, jnduehan: U ta na condui u tsjan David na jndyocahan, cyon na ntyi r nchji. 31 Majo joo nnan na man jo, jnantyiahan joo nannchjaneen na cichen jndyuehan. Majo joohan jndeintyichen jnanxuaahan, jnduehan: Nnda ta, u na condui u tsjan David na jndyocahan, cyon na ntyi r nchji. 32 Tcentyjee Jess, tman jon naneen. Tso jon ndhan: Nin nan ntue nonho na quitsa o? 33 Ta naneen, jnduehan nnon jon: Nnda ta, j ntue nn na nnd njntyi. 34 Ndo tyoon Jess na ntyia rohin nchjii jon. Tyio jon nt jon

29Xjen

(Mr 10:46-52; Lc 18:35-43)

Ndo vi na jnd tindyo na ntsqu Jerusaln, na ndyoo tyo na man noon olivos, squ tsjoon Betfag. Jo joo ve ntyj na cotsayonhan yo joon toninncyaa Jess, jon jonhan ncii ntaa. 2 Tso jon ndhan: Quitsaqueho tsjoon chjo na maanhan tondho. Jo maquintyjachen nndioho ncii snonxque na tyen o yo jnda o. Quinanquinanho joo o, ndo quindyoyonho choeen ntjoohin na man. 3 Ndo xe na aa ngaxee tsan ndho ndu na cotsayonho cho ntsjuen juu, jo quinanntceho joon nnon juu: Nquii jon na tman conditmanhin nd, icanhan na nninjntue jon joo o, ndo ya na nnd, ntscenon ntce jon joo o. 4 Nnda tui cha quitsiquindhan juu joon na sinin Zacaras, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa. Nd vaa joon na tji jon: 5 Nd joon na quindueho nd nnan tsjoon Sin: Quitquenho centa, nquii jon na taquintyja na tman conduihin ndho, mancjee jon quii ntanho, ndyia tson jon, ntjo jon cii snon, jnda quioo na ichu xu. Nd vaa na siquindyi joon na tso tsaneen.

21

(Mr 11:1-11; Lc 19:28-40; Jn 12:12-19)

Tquee Jess Jerusaln

San Mateo21 jo ve naneen na totsayonhan yo joon toninncyaa Jess, tyehan, jntahan chaxjen tsian na tua jon ndhan. 7 Squehan, yonhan snonxqueeen yo jnda o. Ndo tyiohan ndiaahan nquen joo o ndo tantjo Jess juu o. 8 Ndo jndye jndyi nnan tyenanjonhan yo Jess. en vendyehan jnannueenhan ndiaahan xonce nato yuu jon na vja jon. Ndo vendyehan totyjehan nduee noon, totquenhinhan natoeen na jntahan na njon jon. 9 Ndo nque nnan na vejndyee yo nnan na santyja toxen jon, tahin tonanxuaahan, tonduehan: Citmaan nquii jon na tuihin tsjan tsochiihi David na jndyocahan. Tman ityio Tyotson jnaan nquii jon na ndyo jon yo najndei na tsixuan nquii Tyotson na coxen jon jaa. Quinditmaanhin quioonndue. 10 Xjen na tquee Jess quityquii Jerusaln, tondicuaa jndyue nnan na man juu tsjooneen, taxehan: Tsanvahin, Nin tsanhin? 11 Ndo nnan na tye yo jon, tahan, jnduehan: Nd Jess, nquii jon na incyaa jon joon Tyotson. Jnan jon Nazaret nt Galilea.

6Ndo

vi na jnd tquee Jess vatson tman, tsoen nnan na condhan ndo conanjndahan nan jo, tji jonhan. Ndo siquityee jon mesa naan nnan na conanjndyo son jo. Majontyi saa jon yo silla naan nnan na cond quintu. 13 Ndo tso jon nd naneen:

12Ndo

(Mr 11:15-19; Lc 19:45-48; Jn 2:13-22)

Tquee Jess vatson tman

Joon Tyotson na jndui itsohan: Vaa njan tsixuanhan vaa yuu jon na covatjon nnan na conannein nnon Tyotson. Majo o contaho na tsixuanhan chavijon tstsj naijon cotoo nanntyuee. 14 Ndo juu xjen na maan Jess vatson tmaneen, sque nannchjan na maan jon yo nnan na ndicoca. Ndo sinman jonhan. 15 Ndo nque ntyee na conintque vatsoneen yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, jntyiahan tsian tman na saa Jess na itsinman jon nnan. Mantyi tondyehan na tonanxuaa yotsca na tondue joo: Citmaan nquii jon na tuihin tsjan tsochiihi David na jndyocahan. Ndo na nnda jndue yotscaeen, majndeichen jnanjmiin ntyeeeen. 16 Jo jnduehan nnon Jess: Aa mandyi nchu vaa condue yotscamin? Ta Jess jndyuehan, tso jon: Mandyi. Ndo o je, Aa minjon taconanjnaanho juu joon Tyotson na itsohan?: U jnd sijnda na yoquijnd yo yondaa na ninvaa cotei, nnantmaan yoeen ja yo na xoncee non joo. 17 Jnd na tso Jess na nnda, jntyii jon naneen, jndui ntce jon Jerusaln, tja jon tsjoon chjo Betania. Jo ntjohin natsjon.

Tju Jess joonvi nacjoo tsoon higuera

ciichen xuee, xjen na vja ntce jon Jerusaln, tyjee na ninjndo jon. 19 Ndo jndyiaa jon cii tsoon higuera na

18Tonco

(Mr 11:12-14, 20-26)

San Mateo21 minntyjeehan ndyo natoeen, ttsindyoohin nnonhan, majo minncii t higo tana ntjii jon, xiantyi ve tsco tuiihan. Tso jon nnon tsooneen: Tajon xuee vi ngaquichu nnda t u. Ndo juu tsooneen je, ninoon tcanhan. 20 J nnan na cotsayn yo joon toninncyaa Jess, ya na tqun centa na tui na nnda, saahan na ndicaa nn, jndu nnon jon: Nchu tui na ninoon tcan tsoonva? 21 Jo ta Jess jndyu, itso jon: Joon mayuu na matsj ndho, xe na aa covantyja ya nonho, ndo min tyiconho na ve vaa na conantiuho, nnd ntaho chana sa juu tsoon higuerava. Ndo chito ve xiantyi jo, mantyi nnd ntaho mincya ro nnon nan na ngioho na jndyaahan. Ntsijonhan juuhan chavijon na nndueho nnon tyova: Quenan ntjoohin. Ca, cjuhan u quityquii ndaandue, ndo nndui na nnda. 22 Ee ncii cii nnon joon na cotanho na conanneinho nnon Tyotson, xe na aa vantyja nonho na ncyonhohan, manciixjen ncyonho centahan chaxjen na cotanho.

Najndei na tsixuan Jess

na tui na nnda, tquee nnda Jess vatson tman. Viochen xjen na itsiman jon nd nnan na sque jo, nque ntyee na conintque yo ninjoo nnan na conintque nd ntyjehan nnan judos, tentyjaahan

23Jnd

(Mr 11:27-33; Lc 20:1-8)

nnon jon. Taxehan nnon jon, jnduehan: Nin najndei na matsixuan na tji nanmin quii vatson? Ndo Nin nquii tsan na tyincyaa na matsixuanhan? 24 Jo ta jon jndyuehan, itso jon: Mantyi ja ngax cii joon ndho. Xe na aa ntahohan, yajo mantyi ntsj ndho nin nquii tyincyaa najndei na matsixuan na sa na nnda. 25 Ntyja naan na totsiquind Juan nnan, Nin juu tua tsianeen nnon jon? Aa nquii Tyotson jonhin na quitsaa juu na nnda, ndo aa ve nnan jndue na quitsaa juu tsianeen? Ndo naneen je, tahan, tonannein nquehan yo ntyjehan. Jnduehan: Nin joon nta na nnda vaa na ivaxee jon nd? Ee xe na aa nndu na nquii Tyotson tua jon tsianeen nnon Juan, yajo ngitso jon nd: Ndu na tatntyja nonho joon na totso juu Juaneen? 26 Majo xe na aa nndu na juu najndei na totsixuan jon jnanhan ve ntyja naan nnan, joo nnan na jndye jndyihin nnd ntuevihan jaa nge tsoenhan cotjihan centa na juu Juan tonduihin tsan na toninncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. 27 Ndo tahan ndyo Jess, jnduehan: Juu Juaneen, ntyja naan tsian na totsixuan jon, min tyiquindi nin juu tua tsianeen nnon jon. Yajo ta Jess jndyuehan, tso jon: Tanin, min ja xequitsj ndho nin juu na tyincyaa najndei na matsixuan na matsa nanmin.

San Mateo21
Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ve tsan na ninncii tye
28Yajo

sininntyichen Jess nd naneen: Ntsinn joon na tyiquitso nquiihan. Coon nonho ntyja naanhan. Tomaan ncii tsan. Nnan na totquen centa ntntjon Toman ve ntsinda jon nannon. (Mr 12:1-12; Lc 20:9-19) Tso jon nnon jnda jon, tsan na 33 Nanein ntsinn ciichen joon tui jndyee: U jnda, xevahin cja quitsa tsian na vaa ntjon na tyiquitso nquiihan na caa njan. 29 Ta tsaneen, itso juu: Ja nonhohan. Tomaan ncii tsan tye, tyicjt. Majo vi jndcya na vaa tyuaa naan jon. Jnon jon scejndyohan nan na sitiu juu, tja ntntjon tndndyoo tsjan. Ndo juu, tquitsaa juu tsian. 30 Ndo tyii jon teonntj xijndiohan. Jnd vi jndcya, sindyoo tyehan nnon jo jen jon pila yuu jon na ngocue nciichenhin. Majuuntyi joon tso ndaa joo tndndyoo tsjan na jon nnon juu. Ta juu ndyo jon: Ya jnd jntyii nanntjoneen. Jnd tye, ncj, majo tatja juu. jo sia jon cii vaandye naijon na 31 Ndo taxee Jess nd naneen, ncoon tsan na ntquen centa juu tso jon: ntjoneen. Jnd jo sijnda jon nin Ca je, quindueho, Nin cii na nnan na nnta tsianhan, jnd jo ve joohan jntahan chaxjen na ntue jndui jon, tja jon ciichen ndyuaa tson tyehan? na tycya. 34 Ndo ya na jnd tentyja Ta naneen, jnduehan: xjen na jnd tque than, jon Jnda jon tsan na vejndyee. jon mosoo jon na man naneen Ndo tso Jess ndhan: na coquichohan t na tantjon Joon mayuu na matsj juu tyuaa naan jon. 35 Majo joo ndho, nque nnan na cotye nnan na conta tsian tyuaa naan son na cotyion nnan ntyja naan jon, tyonhan joo mosoeen. Cii tsanmaantsian tsjoon Roma tsaneen tjahanhin. Ciichen ndo mantyi joo nanntcuntjaa, tsaneen jnancueehanhin. Ndo tyuaantyi nninncyahan na tsan na jnd ndye, totuenhan ntyentjon Tyotsonhin ntyja na ntjhin. 36 Ndo juu patrneen, 32 Ee tyjee xjen na jndyii jon na nnda, jon cotsamanhan, chito o. Juan quii ntanho na toninncyaa nnda jon majndyentyichen mosoo jon joon na simanhan nchu vaa jon na man naneen. Majo na chuhan na conho tonnon nquii nincajon jntahan yo joo naneen. 37 Na matsiaen nquii Tyotson, majo o tanan tntyja nonho joon na toninncyaa tsansa jnda jon, jon jonhin jon. Majo nque nnan na cotye na man naneen. Ee sitiu jon: son na cotyion nnan ntyja naan Manciixjen ntahan na njonhin.

gobiernon ndo mantyi yo joo nanntcuntjaa, joohan tntyja nonhan joon na toninncyaa juu Juaneen. Ndo o min na jntyiaho na tui na nnda, majo tanan ntce nonho min tycantyja nonho joon na toninncyaa jon.

San Mateo21,22 joo naneen na conta tsian, ya na jntyiahan juu jnda nquii patrneen, jnduehan nd ntyjehan: Nd jnda nquii patrn. Tsanva, vi na jnd tue tye juu, ntjo tyuaava nt juu. Ca, quinancuhin cha naan juu ntjohan ndu. 39 Ndo tyonhanhin, tjuehanhin toxen juu ntjoneen, ndo jnancueehan jon. 40 Taxee Jess nd naneen, tso jon: Juu tsan na naan ntjoneen, xjen na ncjee nnda jon, coon nonho nin nan ntsaa jon yo joo naneen na contahin tsian tyuaa naan jon. 41 Ta naneen, jnduehan nnon jon: Majnda na ntscje jonhan nge tyia jndyi nanxuanhan, ndo nninncyaa jon juu tsianeen nd maoon nnan na nninncyahan nan na ngantjon tyuaa naan jon xjen na ngue ntjonhan. 42 Ndo sininntyichen Jess nd naneen na sijoon nquiihin na conduihin tsj ya. Tso jon: Joo albail na conanyahin tsjaan vaa, majuuto tsj na conduehin na tyijecijntuehan, majnd vaquityentyenhan nquii naijon na tjihan nquii tsjaan vaa. Nquii ta Tyotson sijnda jon na nnda. Ndo ndicuee na ncaa ya nnn na cojntyia na tuihan. 43 Nge na nnda vaa na tsiman juu joonva, nd joon na matsj ndho. Juu na tyincyaa Tyotson na conanjonho ntyja naan na ityentjon jon nnan ntyja na cotsamanhan, ncji ntce jon na nanxuanhohan, ndo nninncyaa

38Majo

jon na maoon nnan nnanxuanhan juu tsianeen. Ndo nditmaan jon ntyja naan juu tsian na nta naneen. 44 Ndo ntyja naan tsjva na sinn ndho, minninchen tsan na tyicaa tson juu ntyja njan, vi ntjon tsaneen chavijon tsan na tonhin na tyioohin nacjoo tsj. Majo tsan na tyicantyja tson ja, majnda ntuiivihanhin ya na ngentyja xjen na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan na conantjahan nnon jon. Ntyja naan nan na ngenon tsaneen, itsijonhan juuhan chavijon na tyioo ncii tsj tman nacjoo juu na sitiuu jndhanhin. 45 Ndo joo joonmin na tyiquitso nquii Jess joohan, nque ntyee na conintque yo nnan fariseos, vi na jnd jndyehan jooneen, taa nonhan na tji jonhan ntyja naanhin. 46 Nge jo ninquituehan jon, majo ncyaahan nnan na jndye jndyihin, ee naneen tjihin centa na conduihin tsan na incyaa joon Tyotson.

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan na toco tsan

22

Ciichen jon sinin nnda Jess nd ntyee na conintque yo nnan fariseos. Sinin jon joon na tyiquitso quiihan ndhan: 2 Juu na ityentjon Tyotson nnan ntyja naan na cotsamanhan, itsijonhan juuhan chavijon ncii rey na saa jon nguee tman na ngoco tsansa jnda jon. 3 Tua jon tsian nd mosoo jon na

(Lc 14:15-24)

San Mateo22 quitsaquitqueenhan tsoen nnan na jnd siquindyii jon na ncyohan nguee na itsaa jon. Majo joo naneen tajntue nonhan. 4 Nge jo jonchen jon moso, tso jon ndhan: Quindueho nd nnan na jnd siquindyi ja na ncyohan nge jnd min cje nan na nninjntue na ngoco juu tsansa jnda. Jnd iscj ndoro yo minndyechen quioo na jnd siquimn, jnd tijoon tsoen, mange jo ncyohan nguee na ngoco juu tsansa jnda. 5 Majo joo naneen je, tyiquinanjoonhan juu joon na tyeyon mosoo jon. Ncii joohan tquitsaa juu tsian tyuaa naan juu. Nciichenhin tquijnd juu nan. 6 Ndo minndye naneen tuehin mosoo jon, ji vaa jndyi tja naneen joohan ata jnancjehanhin. 7 Ndo vi jnd taa tson juu reyeen na nnda tonta nnan mosoo jon, sivii jndyi jon. Jo jon jon sondaro naan jon na quitsanancjehan naneen. Ndo jonhan chon tsjoon naneen. 8 Jnd jo tso jon nd minndye mosoo jon: Tsoen jnd tijnda ya na nditmaan na ngoco tsansa jnda, majo nnan na tqun jndy na ncyohin ngueeva, taviquinanxuanhin na ntsa na njonhan. 9 Nanein coho nquii nata tman, jo quimanho ncii cii tsan na ntjonho jo. Quindueho ndhan na quindyontyjaahan na icoco juu jnda. 10 Ndo joo mosoeen, jnduihan, jndyihan nata quii tsjoon. Jnanncihan tsoen nnan na tjonhan. en nnan na tyia nnanhan ndo en nnan na ya nnan. Ve nda ro

saahan na too vaa yo nnan na jnanncihan na toco jnda nquii reyeen. 11 Majo nquii jon, xjen na tquee jon na nninncyaa jon tson nnaneen, jndyiaa jon ncii tsan na tyice juu ndiaa chaxjen juu ndiaa coce nnan na conanjonhan ya na ngoco tsan. 12 Itso jon nnon juu: U ntyj, Ndu na jndyoque ntjoohin ndo min tyice ndiaa chaxjen na coce nnan ya na icoco tsan? Majo tsaneen, minncii joon tanan ta. 13 Jo juu reyeen tso jon nd nnan na cotyentjon nnon jon: Quinantyenho ngee tsanva yo nt juu. Ndo quitjuehohin chen naijon najaan jndyi. Jo yuu na cotyuee nnan ndo cocahin ndinonhin na iquii jndyihanhin. 14 Ndo sintycii Jess joonva, itsontyichen jon: Jndye jndyi nnan na iman Tyotson na quintce nonhin yo jnanhin, majo tyijndyehin icji jon na nnanxuanhan centaa jon.

Nanxuan na quityin son centaa gobiernon

jndui nnan fariseoseen, jnannein nquehan yo ntyjehan nchu vaa nquii nntahan na quituiivihan Jess tsojnaan joo joon na itsinin jon. 16 Jnd jo jonhan vendye ntyjehan yo nnan tmaan centaa Herodes na quitsataxee naneen nnon Jess. Tyehan, jnduehan nnon jon: Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd nnan, mangi na condui u tsan na

15Yajo

(Mr 12:13-17; Lc 20:20-26)

San Mateo22 tyijequitsivinnan. Joon na mayuu na matsiman nd nchu vaa na ntue tson Tyotson yo nnan. Min tamatyi centa nchu vaa na conantiu nnan oo nchu vaa nanxuanhan. 17 Quitsu nndy nchu vaa matsitiu: Aa chuhan na quityin son nnon tsanmaantsian tman tsjoon Roma, oo aa tyiquichuhan? 18 Majo taa tson Jess manyan na nanxuanhan. Tso jon ndhan: O na ve vaa na conantiuho, Ndu na jen cojntueho nchu vaa nquii ntaho cha quituiivihan ja? 19 Ca, quinanmanho nnn cii xoquitu na cotyionho son na ican gobiernon. Yajo tjihan ncii son denario, jnanmanhinhan nnon jon. 20 Ndo taxee jon ndhan: Juu xoquituvahin, Nin tsan ndyo nnon na chuuhan? Ndo ntjimin, Nin tsan xueehan? 21 Ta naneen, jnduehan: Nd ndyo nnon nquii tsanmaantsian tman yo xuee nquii jon. Jo sintce Jess joon ndhan: Jo nquii tsanmaantsian tman, quityionho son nnon jon na tsixuan jon na ncyoon jon centahan. Ndo mantyi tsoen na vacjahan Tyotson, ncyahohan centaa nquii jon. 22 Ndo vi na jnd jndyehan na nnda, vacue maan nonhan na nnda vaa na tso jon. Jntyehin jon, tyehin.

Cotaxeehan ntyja naan na ntando xco nnan

xeeeen sque nnan tmaan saduceos na maan

23Maninjuuntyi

(Mr 12:18-27; Lc 20:27-40)

Jess. Quii jndyue naneen na joo nnan na jnd tj, tyijequitando xcohan. Nd vaa joon jnduehan nnon jon: 24 Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd nnan, juu joon na tyn centa na tquen Moiss icoxenhan na ncii tsansa, xe na aa tue juu ndo min tanan ntsinda jon yo scuu jon, yajo ijndeihan na juu tyje tsooeen ngoco juu yo scuu tsoxio juu. Ncoon ntsinda juu yo juu tsanscueen cha ntsinonhan na tantsinda xio juu na tui. 25 Nd vaa nan na tui, cii jon quii ntn toman ntyque nannon na nincii tsan ntsindahan. Juu tsantque toco juu, majo tue juu. Tantsinda juu yo scuu juu. Jo tyje juu tsooeen, toco juu yo scuu tsoxio juu. 26 Ndo majontyi tsansa na jnd ve, tanan ntsinda juu yo tsanscueen xjen na tue juu. Majontyi tjon tsan na jnd ndye, ndo manincajon ata tsan na jnd ntyque. 27 Ndo matsiaen mantyi nquii tsanscueen, tue juu. 28 Ta, juu joonva na ninquitax nnon. Juu xjen na ntando xco nnan na jnd tj, Nin ncii joo na ntyquehin na ndiscuhin juu tsanscueen? Nge ninvaa na ntyque naneen tondiscuhin jon. 29 Ta Jess jndyuehan, tso jon: O cochue nonho ntyja naan juu joonva, nge min na conanjnaanho joon na tquen Tyotson na vaa, majo tyicovaa nonho nin nan ninquitsiquindyihan. Min ndicaa nonho ntyja naan juu najndei na condui jon. 30 Ee juu xjen na ntando xco nnan na jnd

San Mateo22 tj, taxequitonco nndahan, min nannon, min nanntcu. Ee juu xjeneen nnanxuanhan chana ngeles na man quioonndue. 31 Ndo mantyi juu joon na ntando xco nnan na jnd tj, Aa minjon tyconanjnaanho juu joon Tyotson na jnd jndui na itso jon: 32 Ja condui Tyotson na totsitmaan Abraham, yo Isaac ndo yo ninJacob. Mange na tso jon na nnda, itsiquindyihan na conduihin Tyotson ntyja naan nnan na cotando, chito ntyja naan ntoo. 33 Ndo nnan na jndye jndyihin, xjen na jndyehan na sinin jon joonmin, vacue tomaan nonhan joon na totsiman jon.

Nquii Tyotson na conduihin na coxen jon u, civintyjihin yo na manchachen tson yo ninvaa uan, yo tsoen nan na matsitiu. 38 Juu joonva na icoxenhan, juuhan njonntyichenhan ndo juuhan navejndyee ngue quityquii tsoen joon na icoxenhan. 39 Ndo joon na jnd ve itsijonhan juuhan chana juu jooneen. Nd vaa na itsohan: Civenchji minninchen tsan chaxjen venchjii nquii u. 40 Joo ve joonmin conduihan xee tsoen joon Tyotson na tquen Moiss yo joon Tyotson na toninncya nnan ndyu na toxenchen na tonduehan nchu vaa nan na nguaa.

Joon Tyotson na icoxenhan, jaantyi tsixuanhan

Cristo conduihin Jnda Tyotson

nnan tmaan fariseos jndyehan na juu joon na sinin Jess, sichenhan jndyue ntyjehan nnan saduceoseen, nge jo jnanncihan ntyjehan. 35 Ndo ncii joohin, tsan na tsiman nchu vaa itsiquindyi joon na icoxenhan na tquen Moiss, taxee jon ncii joon nnon Jess na ntue juu na juu joon na ntsintce jon, nd nninjntuehin juuhan na quituiihan jon. Tso juu: 36 U ta na matsiman joon Tyotson, quityquii joon jon na tquen Moiss, Nin joon na tmanntyi na icoxenhan? 37 Ta Jess ndyo tsaneen, tso jon: Juu joon na njonntyichen tsixuanhan, ndo na tmanntyichen icoxenhan, nd vaa na itsohan:

34Joo

(Mr 12:28-34)

xjen na ninvaa man nnan tmaan fariseos, taxee Jess cii joon ndhan. 42 Tso jon: Nchu vaa na cotjiho centa ntyja naan nquii juu na conduihin Cristo? Nin tsan tsjan naanhin? Tahan, jnduehan nnon jon: Conduihin tsjan David na jndyocahan. 43 Ndo tso jon ndhan: Mayuu na nnda. Ndo nquii David yo na tyincyaa Espritu Santo na jnda xquen jon, tji jon ncii joon ntyja naan Cristo, tsjan naan nquii jon na jndyocahan, na itso jon na ityentjon Cristo jon. Nd juu joon na tji David, nd vaa na itsiquindyihan: 44 Nquii ta Tyotson icoxen jon tsoen, tso jon nnon nquii jon na conduihin na ityentjon jon ja:

41Viochen

(Mr 12:35-37; Lc 20:41-44)

San Mateo22,23 Quijman ncia ntyjaya naijon na itsitmaanhan u ata xjen nque nnan na jndohan u jnd tjucjhan nacje nan. 45 Ndo tsontyichen Jess: Nd vaa joon mavax ndho: Juu David itso jon na nquii Cristo conduihin tsjan naan nquii jon na jndyocahan, yajo Nchu vaa na itso jon na nquii Cristo conduihin nquii ta na ityentjon jonhin? 46 Majo minncii joo naneen tyiquind ntahin yo joon na taxee jon. Ndo mantyi xuee na tacachenhan, tavi nan tsan tyoon na tman tson na ngaxeentyichen joon nnon Jess.

Ncyaa Jess jnan fariseos yo nnan na conanmanhan nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss

23

Jnd jo sinin Jess nd nnan na jndye jndyihin yo nd j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, tso jon: 2 Nque nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss yo joo nnan tmaan fariseos, tyonhan centa juu tsian na totsixuan Moiss na quinanquindyiihinho nchu vaa tsiman juu joon na tquen tsaneen. 3 Mange jo quitquenho centa joon na conanmanhan. Ndo quinanquindho tsoen chaxjen na cotoxenhan na quintaho. Majo tyintsantyjaho chana conta nquehan, ee joohan ya joon na coninncyahan, majo oon oon nan na contahan. 4 Ee nquehan cotquenhan joon na ijndeihan na quinanquind

(Mr 12:38-40; Lc 11:37-54; 20:45-47)

nnanhan na itsijonhan juuhan chavijon conantyenhan ncii xu na ja na cotyiohinhan quitya nnan. Majo min nquehan tyijequityihan min ve ninncii nd ndueehan na ntejndeihan naneen. 5 Tsoen nan na contahan, contahinhan cha quitquen nnan centa na jen conanquindhan. Min ntjan na ntuein chjo na chuu joon Tyotson, conantyenhinhan quitahan yo ndueehan. Joo jooneen tji nquehinhan nnon ntjaneen. Contahin na nnda cha quitquen ntyjehin centa na njon jndyi ngiohan juu joon jon. Ndo mantyi ndiaatonco na cehin, toncontyichen nman ndyohan contahan, chichen ndiaa mincya ro tsan. 6 Ndo mantyi ya na covee nguee, cojoo nonhan na nquehan ngendyuaa naijon na itsiquinjonntyichenhanhin. Ndo ya na covanci nnan vatson, cojntuehan silla na tonnonntyichen naijon na nditmaanhin. 7 Mantyi cavee jndyi ngiohan na nninncyaa tsan tson joohan xonce tsua, ndo na quindue nnan ndhan na mastrohin na conanmanhin joon na tquen Moiss. 8 Majo o tyijntueho na quindue nnan mastro o, nge tsoenho conduiho ntyje nqueho, ndo xiantyi nquii Cristo conduihin mastro naanho. 9 Min tyinantmaan o ncii tsan tsonnangue na nndueho na conduihin tyeho. Nge ninnciihin na conduihin Tyeho, nquii jon na maan jon quioonndue. 10 Min tyininncyaho na ndue nnan na o conduiho nnan na coo jndyeeho,

San Mateo23 nge xiantyi nquii Cristo conduihin na vja jndyee jon tondho. 11 Ndo minninchen tsan na tmanntyi conduihin quii ntanho, chuhan na quityentjon juu ndho. 12 Mincya ro tsan na itsiquinjon nquiihin, ncjucje Tyotsonhin. Ndo minninchen tsan na ijucje nquiihin, ntsiquinjon Tyotsonhin. 13 O nnan fariseos yo o nnan na conanmanho joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. O ve conta nqueho na jen ya nnanho, majo cotiooho nd nnan cha tyind nnanjonhan yo na ityentjon Tyotson nnan. O tyiquitangueeho na ntyentjon jonho, ndo joo nnan na ninquinanjonhan ntyja naanhan, conanntcehohin. Nqueho tyininquityiiho juu na ityentjon jon, min tyininncyaho na ngoque nnan ntyja naanhan. 14 O nnan tmaan fariseos yo o nnan na conanmanho joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. O ve conta nqueho na njon jndyi Tyotson ngioho. Majo joo nanntcu ninnque, cotyjeho ntaahan, ndo cha nnantiu nnan na njon jndyi Tyotson ngiohan, jndye joon conanneinho nnon jon cha tyintsiman nquiihan na vi nnan o. Mange jo juu xjen na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan na conantjahin nnon jon, tmanntyichen ntuiivihan o. 15 O nnan tmaan fariseos yo o nnan na conanmanho nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. Ee o ve conta nqueho na ya jndyi nnanho. O tycya comandyiho

ata covetioho ndaandue na cojntueho min ninncii tsan na ntsijonhin yo joon na coninncyaho. Ndo ya na jnd jnd jntaho na vantyja juu chaxjen contaho, yajo vjayoonhanhin na ji vaachen ntsaa juu. Ndo na nnda, jaantyichen ntuiivihanhin quii vio, chichen o. 16 Vi jndyi ntquenonho, o na conanmanho nd ntyjeeho, majo itsijonhan o chavijon nannchjan. Ee ya na icji tsan xuee vatson tman, cha quitsimanhan na ntyjii Tyotson na joon mayuu itsinin juu, condueho na tyijaa jooneen na iquentyen juu nacjoo juu. Majo condueho na juu joon na ncji tsan xuee son ijan na tce vatson tman cha quitsimanhan na ntyjii Tyotson na joon mayuu itso juu, juu jooneen cotjiho centa jantyichenhan. 17 O nan jndyi nquenho. Nanxuanho na nchjan yantyiho. Ee Nin cii na ve nanmin njonntyichen tsixuanhan? Juu son ijan tyinjonchen tsixuanhan nge joo nan na jnd yo soneen, iquenhan joohan centaa Tyotson nge itsixuanhan ntyja naan nquii vatson tman. 18 Ndo mantyi condueho xjen na icji tsan xuee nnontyiu quii vatson tman cha quitsimanhan na ntyjii Tyotson na mayuu joon na itso juu, tyijaa joon icji juu. Majo condueho na juu joon tji tsan xjen na icji juu xuee si quioo na cotyio nnan nnontyiueen cha quitsimanhan na ntyjii Tyotson joon na mayuu condueho, juu jooneen

San Mateo23 jaachenhan. 19 O nan jndyi nquenho. Quinden nanxuanho nannchjanho. Ee Nin cii na ve nanmin njonntyichen tsixuanhan? Juu si quioo na cotyio nnan nnontyiueen tyicentyja na njonchen conduihan. Ee juu nnontyiu naijon contyjo sieen, juuhan njonchen tsixuanhan nge ntyja naanhan iquenhan sieen centaa Tyotson. 20 Jo, juu tsan na iquentyen ncii joon nacjoo nquii xjen na icji juu xuee nnontyiu quii vatson tman cha quitsimanhan na mayuu joon tso juu, chito xiantyi ntyja naan nnontyiueen iquentyen juu joon, mantyi iyoonhan tsoen nan na contyjo nacjoohan. 21 Ndo juu tsan na iquentyen ncii joon nacjoo nquii na icji juu xuee vatson tman, chito ixiantyi ntyja naanhan iquentyen juu joon, ndo mantyi iyoonhan nquii Tyotson na maan jon jo. 22 Ndo juu tsan na iquentyen ncii joon nacjoo nquii na icji juu xuee quioonndue, chito xiantyi ntyja naanhan iquentyen juu joon, mantyi iyoonhan juu silla na manintsiaan naan Tyotson ndo mantyi yo nquii jon na vequityen jonhan. 23 O nnan fariseos yo o na conanmanho nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. Ee o ve conta nqueho na conduiho nnan na conanquind. Ee coninncyaho diezmo centaa Tyotson ntyja naan na cove ntjon naanho, ata min ve tsco quichi menta yo tsco ans yo ntqueen cominon na

coninncyaho, majo juu joon na jaantyi tyquii joon na tquen Moiss, tyininquitangueehohan. Joo jooneen conanmanhan nchu vaa na nconho chaxjen na chuhan tonnon Tyotson, yo na quinanvengioho nnan ndo mantyi quinanquindho joon na condueho. Ee chaxjen na itsohan na coninncyaho diezmo, mantyi quinanquindho joonmin na njonntyichen conduihan na tquen Moiss. 24 Itsijonhan o chana nnan na conancaanhan ndaatioo na covehan cha ncjihan quioo quijnd, majo tyiquitquenhan centa na tondye tsjoeen, jo jon ncii camello tue. Ee cojoo nonho na ninquinanquindho joon na tyitmanchen nanxuanhan, majo joon na njonntyichen tyininquinanquindhohan. Mange na nnda, o nanxuanho nnan na conanmanho nato nd nnan, majo nqueho conduiho chavijon nannchjanho na covejndyeeho ndhan. 25 O nnan fariseos yo o nnan na conanmanho nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. Ee o ve conta nqueho na ya jndyi nnanho majo juu na cotsamanho, itsijonhan juuhan chavijon tsan na ya ya itsintju juu naxen vaso yo xio, majo quityquiihan tya jndyihan. Ee nan na cocaho na jonhan jo, nanxuanhan naan nnan na contyueeho yo na tyininquitquen nqueho xjen yo nan na ntue jndyi nonho. 26 O nnan fariseos, o conduiho chavijon nannchjan. Nqueho

San Mateo23 quitquen jndyoyuho na tonnon Tyotson, yajo ntyja naanho ntsijonhan chavijon na jnd jnanntju o quityquii vaso yo xio. Ndo na nnda, ntsaahan na cejon ntju quityquiihan yo naxenhan. 27 O nnan fariseos yo o na conanmanho nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. Ee o ve conta nqueho na ya jndyi nnanho. Majo itsijonhan o chana ndintua na ve cjohan quichi jndyi ndyiaa tsan, majo quityquiihan too ndi ntoo yo tsochen nnon nan tya nanxuanhan. 28 Mannda vaa na itsijonhan ntyja naanho ee tond nnan contaho na jen ya nnanho, majo tyquii nonho ninnquiichen ve vaa na conantiuho, yo na toochenhan maan nan tyia. 29 O nnan fariseos yo o na conanmanho nchu vaa siquindyi joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. Ee ve conta nqueho na jen ya nnanho. Ee conanyaho ndintua naan nque nnan na toninncyahin joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa, ndo mantyi conantyciho ndintua naan ntoo na totsamanhan yo na chuhan. 30 Ndo condueho xe na juuhan aa manho juu xjen na toman ndochiho ndyueen, tyixequinanjonho xjen na tonancje naneen nnan na toninncya joon Tyotson. 31 Ndo na condueho na nnda, nqueho cotji jndyoyuho joon nacjoho na conduiho tsjan naan naneen na jndyocahan, nque naneen na tonancjehan nnan na toninncya

joon Tyotson. 32 Mange jo chaxjen na tonta ndochiho, quinanquindenhohan. 33 O ntyja nan tyia na contaho, conduiho chavijon nda quinduntja. Minncii nan jequind ntaho cha ntyja naanhan ndyaaho juu navi na ntuiihan nnan na ncohan vio. 34 Mange jo matsj ndho, quii ntanho njn ja nnan na nninncyahan joon naya naan Tyotson ndho na nnanneinhin ndho yo ntyja naan na jnda xquen jon ndo na nnanmanhan ndho nchu vaa na icoxen jon. Majo minndye naneen, nnancjehohan. Ndo en ntyjehan njonhohin nonjnaan. Ndo en naneen na ntjahohin quii ntaanon. Ndo enhan na ntyehohin ncii ndo ncii tsjoon. 35 Ndo tsojnaan na ntaho na nnda, ndyionho jnan nnan na jnancjehan tsoen nnan na tonduihan nnan na jntahan nan na chuhan na tonnon Tyotson xjen na tye na maan tsonnangue ata xjen nein. Ngitye na ntuiivihan o xjen na iscuee Can tyje juu Abel, tsan na tova maan juu chaxjen na chuhan, jndyocahan ata xjen jnancuee ndochiho nquii Zacaras jnda Berequas xonce quii ntan nnontyiu tman yo ta vatson tman. 36 Joon na mayuu matsj ndho, tsoenho na manho nanein, majnd majnda na ntuiivihan o ntyja naan tsoen navimin na tquenon naneen.

Tioo Jess ntyja naan nnan Jerusaln

nnan Jerusaln na conancjeho nnan na coninncya

37O

(Lc 13:34-35)

San Mateo23,24 joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa ndo cotuenho ntj joo nnan na ijon jon na manho, majndye jnda tontyja tsn na ntsinci ja o na nconho ntyja njan chaxjen ncii quitsjon xque itsinci o ntsinda o quityquii ts o. Majo o tanan jntue nonho. 38 Jo quitquenho centa, jnd jntyii Tyotson o, tajecantyjeentyichen jon tsjoonho. 39 Joon na mayuu matsj ndho, nanein na tonnonchen taxequijntyiantyichenho ja ata juu xjen ya na ngentyja xuee na nndueho: Ityio Tyotson jnaan nquii jon na icjeenon jon na man jaa yo juu najndei na condui nquii jon.

Itsiquindyi Jess na ndyuii vatson tman

24

Jndui Jess vatson tman, ndo viochen xjen na vja jon, j nnan na cotsayn yo joon toninncyaa jon, jnanndyoo j nnon jon. T na conanmn nnon jon nchu xjen na nancoo jndyi ntaa centaa juu vatson tman. 2 Majo ta jon jndyu: Mayuu, itso jon, nanein cojntyiaho ntaamin. Joon na mayuu matsj ndho, tyixequindyihan minncii tsj nacjoo ntyjehan. Tsoen ntaamin ndyuiienhan.

(Mr 13:1-2; Lc 21:5-6)

Jnaan na conanmanhan na manndyo ntycii tsoen

s tyo na man noon olivos. Ndo vi na jnd tcjo Jess

3Ndo

(Mr 13:3-23; Lc 21:7-24; 17:22-24)

jo, j nnan na cotsayn yo joon toninncyaa jon, santyj nnon jon cha nnd nnannn yohin na ninnquchn. Jndu: Quitsu nd yuu xjen na ndui nanmin na tsu. Ndo Can na ndityincyoo na ntsimanhan na jnd tindyo nndyo nnda ndo na mantycii tsonnangue? 4 Ta Jess jndyu, itso jon: Quitquenho centa na minncii tsan tyintsivinnan o ntyja naan joonmin. 5 Nge jndye nnan nninncyohan yo xu na nnduehan joohan conduihin Mesas, ndo na nnda ntsivinnanhan nnan. 6 Nndyo nndyoo nndyeho na maan ndyia ndo nnincuaa joon na ncoon ndyia maoon tsonnangue. Majo tyintyueho ee manciixjen ijndeihan na ngenon jndyee nanmin. Majo min na nnda ninvaa vitjachen na ntycii tsonnangue. 7 Nnan ncii tsonnangue nnanvehan nacjo nnan nciichen tsonnangue. Ndo ncii tsanmaantsian tman ntsuehin nacjoo ciichen tsanmaantsian. Jndye joo ncoon jndo tman ndo jndei ngontsii tyuaa. 8 Tsoen navimin, joohan ndui na vejndyee. Itsijonhan joohan chavijon ya na ngitye na iquiihan tsanscu na ntsingui jon. 9 Xjeneen ntuevi nnan o nge na manho ntyja njan ndo nninncyahan centa o nduee nnan na nntavihan o ndo nnancjehan o. Ndo nnan xejndio tsonnangue nconhan na jndo jndyihan o nge na manho ntyja njan. 10 Juu xjeneen jndye nnan ntji ntcehan

San Mateo24 ntyja naan na vantyja nonhan Tyotson. Nconhan na jndohan ntyjehan ata njntuehan joon na quituiivihan naneen. 11 Ndo nnintyincyoo nnan na nnduehan na coninncyahan joon Tyotson, majo ve quintuhan na ntyja naanhan jndye nnan nnanvinnan naneen. 12 Ndo nge vandijndye nnon nan tyia, juuhan ntsaahan na tavijecivingio nnan ntyjehan. 13 Majo ncii cii tsan na ntjotyenhin ntyja njan ata xjen ntycii tsoen, ntsinman ja uaan tsaneen. 14 Ninvaa tsonnangue nco nnan na nninncyahan juu joon nayavahin ntyja naan juu na ityentjon Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan. Juuhan ntsiman jndyoyuhan nd nnan ncii ncii tsonnangue nchu vaa na conhan na tonnon Tyotson, yajoeen ngentyja xjen na ntycii tsoen.

ro tsan na itsijnaan joonmin, caa tson juu nchu vaa na ninquitsiquindyihan. Juu Daniel, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa, tji jon joon ntyja naan juu tsan na ji vaa tyia nan itsaa na ntsindaa juu tsoen. Juu xjen na njntyiaho na jnd maan tsaneen quityquii vatson tman naijon na taquintyja na jiua conduihan centaa Tyotson, 16 Yajo tsoenho na manho ndyuaa Judea, quinannonho na quitsatantyiuho quii ntyo jnd. 17 Juu xjeneen tsan na ntyjo juu xquen vaa

15Mincya

Tsan na tyia jndyi tsixuan

juu na su, ya na nndyocue juu, tyingaquee juu quiihan na ncji juu nan. Quitsityuaantyichen juu, quinanon juu. 18 Ndo minninchen tsan na maan tojnd na itsaa juu tsian, tyingantce juu vaa juu na ngaquichu juu ndiaa juu. 19 Juu xjeneen, joo nanntcu na jon nda na manhin ndyuaaeen, vi jndyi ntquenonhan, yo joo ntyjehan na ndaa nda. 20 Ntyja naan juu navieen, quitanho nnon Tyotson na tyintsijonhan na nnannonho tyquii nguee tein, min chito juu xuee na cotajndyee nnan judos. 21 Nge juu xjeneen ngioo cii navi na tmanntyichen na minjon tycotjon nnan ntyjantyi xjen na tye tsonnangue ata xjen nein. Ndo na tonnonchen tajequindui nnda ciichen navi na ntsijonhan juuhan chana juu navieen. 22 Majo nquii Tyotson, jnd sijnda jon na tyiviochen na nguaa juu navi tmaneen. Ee xe na aa tyiquitsaa jon na nnda, minncii tsan jequinman yo juuhan. Majo nge na venchjii jon nnan na jnd tji jon na conduihan centaa jon, jo chi ntsaa jon na tyijndye xuee na ncoon navieen. 23 Juu xjeneen xe na aa ngitso cii tsan ndho: Nd maan nquii Mesas, Oo ngitso juu Ndeen maan jon, tyingantyja nonho jooneen. 24 Ee nnintyincyoo nnan na nnduehan na joohan condui Mesas. Nnduehan na joon Tyotson coninncyahan min na minchjo tyiyuuhan. Ndo nntahan jndye nnon jnaan tman yo jndye nnon tsian na tyijequinduihan yo

San Mateo24 najndei nquii tsan. Tsianeen ngavee ngio nnanhan, majo nnanvinnanhanhin. Nnta naneen juu tsianeen cha nnanvinnanhan nnan na icji Tyotson centaa jon xe na aa nnd nntahan. Majo tyixencyaa jon na nnd nntahan na nnda. 25 Matyuaantyichen matsiquindyi ja o vitjachen na nnduihan cha quintaho centa. 26 Mange jo xe na aa ngitso tsan ndho: Ndeen maan juu Mesas totyquii jnd, tyincoho jo. Ndo xe na aa nnduehan: Ntyjava maan jon quityquii vaa, tyingantyjato nonho. 27 Nge ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, juu xjen ya na nndy nnta, juu na ndityincyoo ja nd nnan na ninvaa tsonnangue, ntsijonhan juuhan chaxjen na covixue chontsuee tontyja na quindui ndocjioon ata tontyja na vahan. 28 Juu navieen na jnd tsj na ntquenonho, manciixjen ngentyjahan nge minyuuchen na vaquityen quioo tue, majo ngancii ntn.

tsian nnn na coxn tsoen nnan. Xjen na njntyia nnan tsonnangue juu jnaaneen, ntsitioohanhin. Ndo nntui na nndyocu quityquii chincyu yo najndei na condui ja ndo yo juu na nanncoo na quixuee na condui tman ja. 31 Yajo jndei nnincuaa ndu naan Tyotson, ndo njn ngeles njan na ncohan ninvaa tsonnangue na quinanncihan nnan na jnd tji ja centa na manhan ncii ncii ndyuaa na ninvaa tsonnangue.

ngue na ngenon navi tman ngueeeen, ndijaan ndocjioon, ndo mantyi chi taxecixueehan, ndo ntycyaa ncjuu tsjndue. Ndo mantyi joo natyia na cotoxen na man tsjndue, nndyuii tsoenhan. 30 Ndo juu xjeneen tsjndue nnintyincyoo jnaan ntyja njan na condui ja tsansa na iua Tyotson

(Mr 13:24-37; Lc 21:25-33; 17:26-30, 34-36)


29Nd

Nd vaa nguaa xjen na nndyo nnda Jess

jnaan ntyja naan tsoon higuera, caa nonho nchu vaa itsiquindyihan. Juu xjen na cojntyiaho na condei nthan, ndo condui tscondaahan, yajo covaa nonho na jnd tindyo ngueesua. 33 Machaxjen covaa nonho ntyja naan na nnda, mantyi xjen na cojntyiaho na condui tsoen nanmin na jnd siquindyi o, jo caa nonho na jnd tichjo xuee. Mavaa mavaa xjen na nndy nnta. 34 Quindyeho ntsj, joon na mayuu, nnan na man nein tyixecjeenhan ata xjen na jnd siquindenhan tsoen joonmin. 35 Tsjndue yo tsonnangue ntyciienhan, majo juu joon na mancya, tsoenhan ntsiquindenhan juuhan.

32Juu

Joon na itsiquindyihan ntyja naan tsoon higuera

minncii tsan tyiquintjii nin xuee ndo yuu xjen na nndui tsoen nanmin. Min nque ngeles na man quioonndue

36Majo

Tatsan quintjii nin xuee ndo yuu xjen

San Mateo24 tyiquindiohan, min ja na condui Jnda Tyotson tyiquintyji yuu xjenhan, xiantyi nquii Tyh ntyjii jon. 37 Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, xjen na nndy nnta, nnan na man juu xjeneen, ntsijonhan ntyja naanhan chaxjen na tonanxuan nnan xjen na tomaan No. 38 Ee joo ndyueen vitjachen na siquitsu ndaatsuatya tsonnangue, joo naneen tocahan, tovehan, totoncohan, toninncyahan ndahan na nnonco joo ata juuntyi xuee ya na tquee nquii No vaandaa tman. 39 Majo joo naneen minchjo tyquitquentohan centa na vaa na toncuu ata juu xjen na jndyo ndaatsuatya na tachuhan tsoenhan. Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, mannda vaa na itsijonhan na ntquenon nnan juu xjen ya na ncj nnta. 40 Majuu xjeneen ntsijonhan man ve nnan na contahan tsian jnd. Cii tsaneen ncjynhin na ncoon juu na man ja ndo nciichen tyje juu nndyihanhin. 41 Mannda ntsijonhan ntyja naan ve nanntcu na cotua. Ciihan ncjynhin na ncoon juu na man, ndo nciichen tsaneen nndyihanhin. 42 Mange jo ninnquiichen concjeho ee tyiquindioho yuu xjen na nndy ntc ja na condui na matyentjn o. 43 Juu joonvahin na tyiquitso nquiihan, caa nonhohan. Xe na aa ntyjii tsan yuu xjen ntsque nanntyuee vaa jon, tyixequitso jon, min

xencyaa jon na ngoquehan na ntjihan naan jon. 44 Mange jo mantyi o concjeho ee majuu xjen na tyiquinantiuho, majuuto xjeneen, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nndy ntc.

Moso na tsiquind yo moso na tyquitsiquind

moso na jnda xquen ndo itsiquind juu, majuu juu ntquen jndyee patrn naan juu na quityentjon juu tsoen ntyje moso juu na manhin vaaeen. Ndo ntixee juuhan xjen na icanhan. 46 Xjen na ncjee ntce patrn naan juu na tja jon cii joo, ndo xe na aa ntjii jon na juu mosoeen ya itsiquind juu tsian na chu juu, neiin jndyi jon. 47 Joon mayuu na matsj ndho, tsoen naan juu patrneen, nnincyaa jon centahan nt juu mosoeen. 48 Majo juu mosoeen, xe na aa conduihin na tyia tsanhin, ndo ndyii tson juu na tyixecjee tyuaa patrn naan juu, 49 Ndo nge jo ngita juu na ncja juu minndyechen naneen na man nacje naan juu, ndo ntsijonhin yo nanquindye na ncu juu ndo na ntca juu yohan, 50 Ndo na nnda, nquii patrn naan juu ncjee ntce jon maninjuu xuee na tyicooncje juu, majuuto xjen na tyiquitsitiu juu na ncjee jon. 51 Ndo nquii patrn, ji vaa jndyi ncja jonhin, nd jo ncju jon tsaneen naijon na man nnan na ve conta nquehan na ya nnanhan. Jo naijon na ntioo juu ndo ntca

45Juu

(Lc 12:41-48)

San Mateo24,25 juu ndinon juu na itsindaahan ntyjii juu. quitsananjnda nqueho nan na nninjntueeho. 10 Ndo viochen xjen na tyenanjnda yontcueen aceite, tyjeenon nquii tsansa na icoco. Yajo joo yontcu na mancje, tyeque joo quii vaa yo jon na nditmaan na ngoco jon. Jnd jo t ndyo vaaeen. 11 Jnd jo vendye yo na tyequijntue aceite, squenon ntce joo. Jnancuaa joo ndyo vaa. Jndue joo: Nnda ta, quitsiquinan chjo ndyo vaa. 12 Majo ta jon jndyue joo: Joon mayuu na matsj ndho, tyicajnan ja o. 13 Ndo tsontyichen Jess nd: Mange na nnda, caa nonho nchu vaa itsiquindyi joonva na concjeho nge tyiquindioho nin xuee ndo yuu xjen na ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nndy nnta na manho.

Sininntyichen Jess nciichen joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan na toco tsan. Juu jooneen ituiihan ntyja naan na ityentjon Tyotson nnan. Itso Jess: Toman nqui yontcundyua, tyecho joo candi naan joo na covahan yo aceite. Jndui joo, tyequitjon joo juu tsansa na ngoco. 2 Onhin tyijnda nquen, ndo ciichen on ntyje joo, jnda nquen yoeen. 3 Joo yontcu na tyijnda nquen, tyecho yoeen candi naan joo, majo tasayonchen joo aceite na ncua. 4 Majo joo yontcu na jnda nquen, tyecho yoeen candi naan joo na cova ndo mantyi yo ninndioo na jon aceite. 5 Viochen xjen na minndoo yoeen nquii tsansa na ngoco, sijaahan tsantsjon nd joo, ndo jnda joo. 6 Ndo xonce tsjon, ticuaa na itsixuaa tsan. Itso juu: Concjeho, jnd mandyo nquii tsan na icoco. Ncyoho na nnanjonho yohin. 7 Jo jnanquintyja yontcueen. Taya joo ndiaa nnon candi naan joo. 8 Ndo joo yontcueen, yo na tyijnda nquen, jndue nd ntyje joo, yo na jnda nquen: O sei, quitejndeiho chjo aceite na conanyonho j nge jnd vanduu candi na yn. 9 Majo joo yontcu ntyje joo yo na jnda nquen, ta yoeen, jndue joo: Xequind nge ntsaahan na tyijecijndeihan na nninjntue nqu ndo mantyi o. Yantyichen

25

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan nqui yontcundyua

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ndye moso

Tyotson na maan quioonndue, ntsinnntychn ciichen joon ndho na tyiquitso nquiihan na tsimanhan na ityentjon jon nnan. Tomaan ncii tsan na sijnda jon na ncja jon ciichen tsonnangue na tycya. Tqueen jon mosoo jon ndo tyincyaa jon xoquitu naan jon ndueehan na quintahan tsian yohan. 15 Nnon cii joo naneen tyincyaa jon on min son. Nnon ciichenhin tyincyaa jon ve min ndo nnon ciichenhin ninncii min tyincyaa jon. Nd ncii cii naneen tyincyaa jon chaxjen

14Nquii

(Lc 19:11-27)

San Mateo25 na taa tson jon na nnd ntahin tsian. Jnd jo jndui jon, tja jon ciichen tsonnangue. 16 Ndo juu tsan na tyoon centa on min soneen, maquintyjachen totsaa jon tsian yohan, ndo tantjonntyichen jon ciichen on min. 17 Ndo mantyi juu tsan na tyoon centa ve min, totsaa juu tsian yohan ndo mantyi tantjonntyichen juu ciichen ve min. 18 Majo juu tsaneen na tyoon centa na ninncii min soneen, tja tsaneen, taquien juu tyuaa, jo tyiu juu son naan patrneen. 19 Majndye xuee tcahan ndo tyjee ntce patrn naanhan. Sijnda jon na ncji jon centa yohan nchu xjen tuee na tantjonhan yo son naan jon. 20 Jo tyjee juu tsaneen na tyoon on min son. Yoon juu soneen, mantyi yo ciichen on min na tantjon juu yohan. Tyincyaa juuhan nnon patrn naan juu. Itso juu: Nnda ta, u tyincya on min son nnn. Quindyia, nd ciichen on min na jnd tantjn yohan. 21 Sentce patrneen joon nnon juu: U moso njan, ya sa. Tsimanhan na tojoo tson ndo na siquind, min ve ncii tsian chjohan, majo u siquindhan. Nein ncua ja tsian na tmanntyi ndui u. Quindyotsijon u yo ja juu na man na nn r. 22 Jnd jo tyjee juu tsaneen na tyoon centa ve min son. Itso juu: Nnda ta, u tyincya ve min son nnn. Quindyia je, nd ciichen ve min na jnd tantjn yohan. 23 Ndo sintce patrneen joon

nnon juu: U moso njan, ya sa. Tsimanhan na tojoo tson ndo na siquind, min ve cii tsian chjohan, majo u siquindhan. Nein ncua ja tsian na tmanntyi na ndui u. Quindyotsijon u yo ja juu na man na nn r. 24 Yajo na matsiaen tyjee juu mosoeen na tyoon ninncii min. Tso juu nnon patrn naan juu: Nnda ta, mantyji na u ji quii ndyo nd moso nan. Ee u ve nan na cove ntjon naan nciichen tsan, juuhan matsive. Ja nchji nan na ngantjn, u ncjihan nt. 25 Mange na nnda, sincyaahan ja, jo tyj, tquityiu son nan quii tyuaa. Ndo nd juuhan, cyon ntce centahan. 26 Ta patrn naan juu: U moso na tyia tsan u ndo na nchquen. Manchji na ja tsan quii ndyo yo u ndo nan na ngantjon, ncjihan nt. 27 Nge na nnda tji centa, Ndu na tatja quityi son njan banco yuu jon na condive son naan nnan, yajo ncyn ntc son njan yo manin jndahan? 28 Ndo jo tsontyichen patrneen nd vendye moso naan jon: Quitji o ncii minva nt juu ndo ncyahohan nnon juu tsan na nayoon nqui min. 29 Ee ntyjantyi na itsixuan ncii cii tsan, xe na aa ya tsian itsaa juu yohan, yajo ncyoonntyichen juu centa na nninjntueehin. Majo juu tsan na tyiya tsian itsaa, nnduien chjovi nan na nayoon juu. 30 Ndo ntyja naan mosovahin na tayuu jntuehin, quitjuehohin chen naijon na jaantsue. Jo ntioo juu ndo ntca juu ndinon juu na itsindaahan ntyjii juu.

San Mateo25
Ntcoxen Tyotson nnan na ninvaa tsonnangue

na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nndyo ntc nnta yo tsoen ngeles njan na ntcoxn. Juu xjeneen nditmaan ja na ncjquijman silla na manin tsiaan njan na nanncoo quixueehan naijon na ntyentjn. 32 Jo na tonnn ngancii nnan na nnan ninvaa tsonnangue. Yajo ncn joohin chaxjen itsaa cii tsan na man quinman yo quinchio ntsjuen na icon juu o. 33 Ndo ntsaa jon tmaan joo quinman ngiaa jon tontyjaya, ndo quinchio ntsaa jon tmaan o ngiaa jon tontyjatymaan. 34 Yajo ja na condui na matyentjn nnan, ntsj nd nnan na man ncia ntyjaya: Ncyoho o nnan na jnd jndaho na ityio Tyh jnaanho. Ncyoho na ncyonho centa juu naya na incyaa jon na mantyi o nnanjonho ntyja naan juu na ityentjon jon nge xjen na tquen jon tsonnangue, nnda vaa na sijnda jon ntyja naanho. 35 Nge xjen na toman ja na ninjnt, o toninncyaho nan na toca. Juu xjen toman na nincua ndaa ndo tonincyaho ndaa na toua. Tomantyi ncii cii tsjoonho yuu na tatajnaan nnan ja ndo toyonho centa ja quii ntaaho. 36 Toman na totsitjahan ndiaa na ntc ndo o toninncyaho ndiaa na toc, ndo toman na vi ndo o totantyjeeho ja. Toman vancjo ndo o totsaquijntyiaho ja. 37 Yajo nque naneen na man ncia tontyjaya na jndyoyu

31Ja

conduihan na tonnon Tyotson, ntahan ndy, nnduehan: Nnda ta, Ndo can tojntyi u na ninjndo ndo toninncy nan na toca, oo tojntyi u na nincua ndaa ndo toninncy ndaa na toua? 38 Ndo can tojntyi u na tomandyi quii ntan nnan na tyiquitajnaanhan u ndo toyn centa u quii nt, oo na tojntyi u na itsitjahan ndia ndo toninncy ndiaa na toce? 39 Ndo ncan tojntyi u na vi oo na toman vancjo ndo totsaquijntyi u? 40 Yajo ja na condui na matyentjn ntsj nnd naneen: Joon mayuu na matsj ndho, minninchen nnon nan tontaho na totejndeiho cii ncii ntyjh, nanmin na ntyia jndyihin, ntyja njan ja tontahohan. 41 Nd jo ja na taquintyja na tman condui ja na matyentjn nnan, ntsj nnd nnan na man ncia ntyjatymaan: Quenaanho na tonnn, o nnan na jnd tjuvi Tyotson o. Nanein ngoqueho quii chon na tyijon quinduu, juuhan sijnda jon centaa juu yutyia na ntsaavihanhin yo ngeles naan juu. 42 Nge toman na ninjnt, majo tatyincyaho nan nca. Toman na nincua ndaa, majo tatyincyaho ndaa ncua. 43 Tomantyi ndyuaaho naijon na tatajnaan nnan ja, majo o tatyonho centa ja. Toman na totsitjahan ndia, majo tatyincyaho ndiaa ntc. Toman na vi, majo tatyequijntyiaho ja. Toquintyi vancjo, majo tatyequijntyiaho ja. 44 Yajo joo naneen nnanntcehan joon nnn, nnduehan: Nnda

San Mateo25,26 ta, Ndo ncan tojntyi u na ninjndo, oo na nincua ndaa, na nintondyi naijon na tatajnaan nnan u, oo na ninton na totsitjahan ndia, oo na nintivi, oo na toquindyi vancjo ndo tatotejnde u? 45 Yajo ntsintc joon nd naneen: Joon mayuu na matsj ndho, jnaan na tatotejndeiho ntyj nanmin na ntyia jndyihin, mantyi ntyja njan ja tatontahohan. 46 Ndo nco naneen naijon na tyijon quintycii na ntuiivihanhin. Majo nque nnan na jnd jnduu jnanhan na tonnon Tyotson, ncyonhan centa na tyijon quintycii na cotando uaanhan.

Chito ntuhin xonce na maan nguee, tyintsaahan na nnanve nnan cj.


Iscongio ncii tsanscu nchen nacjoo Jess

Conanjndatyenhan na ntuehan Jess

26

Vi na jnd sinin Jess tsoen joonmin, tso jon nd na cotsayn yo joon toninncyaa jon: 2 Mangioho na ninve xuee vitja ndo nguee nguee pascua. Ndo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, majuu xjeneen nninncya nnan centa ja nduee nnan na njonhan ja tsonjnaan. 3 Majuu xjeneen nque ntyee na conditque yo nnan na conditque nd nnan judos, tncihan vaa tman vaa tyee na conintque na jndyu Caifs. 4 Jnanjndahan joon yo ntyjehan nchu vaa nntahan na nnanvinnanhan Jess cha nntuehan jon, ndo na nnancueehanhin. 5 Majo jnduehan nd ntyjehan:

(Mr 14:1-2; Lc 22:1-2; Jn 11:45-53)

Jess tsjoon Betania vaa Simn, tsan na toquichu tycu nd cot. 7 Xjeneen sindyoo ncii tsanscu na maan Jess, yoon juu ncii tsioo na sia ya tsanhan yo tsj quichi na jndyu alabastro. Tsiooeen jon nchen quichi na njon jndyi. Iscongio juu ncheneen xquen Jess xjen na vequityen jon mesa. 8 Ndo j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, ya na jntyi na nnda, jnanvj. Jndu: Ve jnaan tman tsu nchenva. 9 Yantyichen xe na aa jnd juuhan. Jndye son ncjihan na nndui naya nanninen. 10 Nge na taa tson Jess na nndaa condu, tso jon nd: Ndu na conanntjaan o ntyja naan juu nanva na saa tsanscuva yo ja? Tquinjon naya na saa jon yo ja. 11 Nge ja chito ninnquiichen ncn quii ntanho, majo joo nanninen, ninnquiichen manhan quii ntanho. 12 Tsanscuva iscongio juu nchen cj na itsijnda juu ntyja naan na ngantyiu ja. 13 Joon mayuu na matsj ndho, minyuuchen na ninvaa tsonnangue na nninncya nnan joon naya naan Tyotson, ninnquiichen nnanneinhan ntyja naan juu naya na saa tsanscuva, cha tyingitsu joon ntyja naan jon.

6Tomaan

(Mr 14:3-9; Jn 12:1-8)

Ijnd Judas Jess nd ntyee

ncii nqu nnan na nchove j, juu tsan na jndyu Judas


14Ndo

(Mr 14:10-11; Lc 22:3-6)

San Mateo26 Iscariote, tja jon na man ntyee na conditque. 15 Tso jon ndhan: Nchu ndyionho ja na ninncya centa Jess ndho? Jo jnanjndahan, tyincyahan ntcyu nchonqui son xuee nnon juu. 16 Ndo xjeneen ta juu, tontue juu nchu ya ntsaa juu na nninncyaa juu centa Jess ndueehan.

Itsijnda Jess na ntca jon quitsman yo nnan na totsayon joon yohin

xuee na cotye nguee na coca nnan judos tyoo na tatsquent tquee. J nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess, jnanndyoo j na maan jon. Jndu nnon jon: Yuu jon ntue tson na ntsananjnd j ntyja naan nguee pascua, na nninjnda na ntqui quitsman? 18 Ta jon, tso jon nd: Quitsaqueho quii tsjoon, ndo quindueho nnon ncii tsan na nndioho jo: Nnda ta, nquii jon na itsiman joon Tyotson nd, itso jon na jnd vavindyoo na ngenon jon juu navi tman. Ntue tson jon na quitejndei va na ndijnda na ntca jon, ntquii jon quitsman na ntsitmaan jon Tyotson na nguee nguee pascua yo j nnan na cotsayn joon yohin. 19 Ndo jo jnt chaxjen na tso jon. Jnanjnt na ntc centa matman ntyja naan juu ngueeeen. 20 Xjen na tuee na tinton chjo, tuee Jess vaaeen. Tacetyen jon mesa yo ninvaa nchove j. 21 Ndo

17Tuee

(Mr 14:12-25; Lc 22:7-23; Jn 13:21-30; 1 Co 11:23-26)

viochen xjen na tc, ta jon, sinin jon nd. Tso jon: Joon mayuu na matsj ndho, ndyii nciiho na nninncyaa juu centa ja nduee nnan. 22 Juu joonva sichjoo jndyihan nn. Ncii ro ncii j t, tax nnon jon, jndu: Ta, Aa ntsaahan na ja? 23 Ta jon jndyu, tso jon: Manquii tsan na ninvixjen ijoon quii xio yo ja, majuu juu nninncyaa centa ja. 24 Ee ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, mancixjen ntuiivihan ja chaxjen na itsiquindyi juu joon jon na jndui. Majo juu tsan na nninncyaa centa ja nduee nnan, vi jndyi ngenon juu. Yantyichen xe na aa tatuihin. 25 Yajo juu Judas, tsan na tyincyaa centahin, taxee juu, tso juu: Nnda ta, Aa ntsaahan na ja? Ta Jess ndyo juu: Aa majo ro chaxjen na jnd tsu. 26 Viochen xjen na tcahan, tyoon Jess centa tyoo, sitmaan jon Tyotson na tyincyaa jon na ncya yahin ntyja naanhan. Jnd jo tyjee jon tanhan ndo tyincyaa jonhan nd. Tso jon: Cyonho centahan, cahohan, juuhan conduihan si. 27 Jnd jo mantyi tyoon jon centa ncii vaso na jon ndaa vinon. Sitmaan jon Tyotson na tyincyaa jon na ncya yahin ntyja naanhan. Tso jon: Nanva cehohan. Quinancenonhohan nd

San Mateo26 ntyjeeho. 28 Juu ndaa vinonva conduihan nen na ntcehan centa jndye jndyi nnan cha nnd ntsitman tson Tyotsonhan jnanhan. Yo juu nen maquntyn joonxco. 29 Matsj ndho, xuee na tonnonchen tajecua nnta ndaa vinon ata vi na jnd tentyja xjen na ityentjon Tyh tsoen. Yajo ncua xchan yoho.

Itsinin Jess nnon Tyotson naijon min ntjon Getseman

na t vendye salmos, yajo jntu j jo. S juu tyo Olivos. 31 Juu xjeneen itso Jess nd: Tsjonvahin tsoenho ntjiho ntyja njan. Ee juu joon Tyotson na jndui itsohan: Mancya ja na vanaan na nnancuee nnan nquii tsan na vantyjee quinman. Ndo quinman ntsjuen jon ntycya o. 32 Ndo tsontyichen jon nd: Majo xjen na jnd vant xc na ti, ja ncj jndy ndyuaa Galilea. Jo quitsantyjaho. 33 Ndo jo ta Pedro ndyo jon, tso juu: Min xe na aa tsoen nanmin ntjihin ntyja nan, majo ja tyijon cji ja. 34 Itso Jess nnon juu: Joon na mayuu na matsj nnon, tsjonvahin, vitjachen na ntsixuaa quil, majo u jnd ndye jnda na jnd tji u ntyja njan. 35 Majo sentce Pedro joon nnon Jess: Min xe na aa ngacjuhan na ci yo u, majo tyijon cji ja ntyja nan. Ndo maninjuuntyi joon t tsoen j na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess.

30Jnd

(Mr 14:26-31; Lc 22:31-34; Jn 13:36-38)

Itsiquindyi Jess na ncji Pedro

s yo Jess, squ naijon min ntjon na jndyu Getseman. Tso jon nd: Cuho ndhin viochen xjen na j nd na ntsinn nnon Tyotson. 37 Yajo tjantyichen jon, tyoon jon Pedro yo ve ntsinda Zebedeo. Tye na sindaa jndyihan ntyjii jon, ndo na sichjoohan tson jon. 38 Tso jon nd naneen: Juu nan na ngenn, itsichjoo jndyihan tsn, juuhan vayoonhan ja na ntscueehan ja. Quintjoho ntjoohin. Concjeho, quinanjonho yo ja, chito ve ndaho. 39 Yajo tjantyichen jon chjochen. Tcangio jon na itsindyiahin tonnon Tyotson. Saa jon tyoo, tso jon: U Tye, xe aa vaa na nnd ndui, ncya na tyingenn juu navi tmanva. Majo min na nnda macan, quindui chaxjen na ntue tson ncu, chito chaxjen na ntue tsn ja. 40 Jnd jo jndyo ntce jon na man joo ndye naneen na conanjonhan yo joon na toninncyaa jon. Ntjii jonhan na condahan. Tso jon nnon Pedro: Ca ndiciqui nonho na ve ninncii hora na tyindaho, na nnanjonho yo ja nanneinho nnon Tyotson? 41 Tsoenho concjeho na quinanneinho nnon Tyotson cha ya na va nan na ityiihan ngeehan o, tyingachuhan o xjen naanhan. Mayuu o mancjeho na ntaho chaxjen na
36Yajo

(Mr 14:32-42; Lc 22:39-46)

San Mateo26 icanhan, majo nge na nnanho, jo ndiquinanho. 42 Ndo tja nnda jon na jnd ve na ntsininntyichen jon nnon Tyotson. Tso jon: U Tye, xe na aa tyijequind na ngenoon juu navi tman na ngenn, tanin, quindui chaxjen na ntue tson ncu. 43 Jnd jo tuee nnda jon na manhan, ntjii jonhan na conda jndyihan, ee ta jndyi jnd tyoon tsantsjonhan. 44 Yajo jntyii jonhan, tja nnda jon na jnd ndye na sinin jon nnon Tyotson. Ndo maninjuuntyi joon tcan jon. 45 Tyjee nnda jon na man naneen na totsayonhan joon yo jon. Tso jon ndhan: Aa ninvaa condaho ndo cotajndyeeho? Ca je, concjeho, nge ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, jnd tentyja xjen na quituiivihan ja na ninncyaa tsan centa ja nduee nnan na nanxuan jnan. 46 Quinaquintyjaho, cja, nd jnd ndyo juu tsan na tancyaa centa ja nduee nnan.

na itsinin Jess ndo nquii Judas, ncii j nnan na nchove, tyjee juu. Jndyochu juu jndye nnan na conduihan nnan na man ntyja naan ntyee na conintque nd nnan judos, ndo mantyi yo nnan na man ntyja naan nnan na conintque quii tsjoon Jerusaln. Cho naneen ncjo espadas yo nonnchio. 48 Ndo Judas, tsan na tyincyaa centa Jess, jnd

47Ninvaa

(Mr 14:43-50; Lc 22:47-53; Jn 18:2-11)

Tuehan Jess

siman juu ndhin nchu vaa na nntsaa juu. Tso juu nd naneen: Juu tsan na ncua quinchoo na nninncya tsonhin, majuu tsaneen na cojntueho. Ninoon quituehohin. 49 Ndo tja jndyoyu juu na maan Jess. Tso juu: Aa tijaan ya u, ta? Ndo tu juu quinchoo jon. 50 Tso Jess nnon juu: U ntyj, quitsiquind tsian na jndyo. Yajo jnanndyoo naneen nnon Jess. Tyonhan jon, tuetyenhanhin. 51 Ndo ncii j na mn yo Jess, tji juu xjo. Tyjee juu tsnqui mosoo tyee na conintque. 52 Ndo jo tso Jess nnon juu: Quityion ntce xjoh tyquii tjanvaahan. Nge juu tsan na itsaa nat yo xjo, mayo juuhan ngue juu. 53 Aa tyicovaa tson na nnd ntcan nnon Tyh ndo ninoon ncua jon tsian nd minchen ntmaan ngeles na ntejndeihan ja? 54 Majo xe na aa ntsa na nnda, tyijequitsiquindhan juu joon jon na jndui na itsiquindyihan na tsixuan na quenn nanmin. 55 Yajo tso Jess nd tsoen naneen: Ndu na tyincyoho na ncyonho ja yo ncjo espadas ndo yo nonnchio? Chavijon na jndyoquijntueho tsanchuee. Ja io io tovaquityn quityquii vatson tman na totsiman joon Tyotson ndho, min tatyonho ja. 56 Majo maquenn tsoen nanmin cha joo joon Tyotson na toninncya nnan ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa, ntsiquindenhan joohan.

San Mateo26 Ndo juu xjeneen tsoen j na conanjn yo joon na toninncyaa Jess, jnannn, jntyhin na ninnquiintyi jon.
Nnan na conintque coyonhan Jess
(Mr 14:53-65; Lc 22:54-55, 6371; Jn 18:12-14, 19-24)

nque nnan na tyonhan Jess, tyeyonhan jon vaa Caifs, nquii tyee na conintque. Jo jnd tnci nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, manin yo nnan na conintque quii tsjoon Jerusaln. 58 Ndo nquii Pedro, tycya tycya tntyja jon toxen Jess. Ya na tuee jon vaa juu tyee na conintqueeen, tquee jon tocheen juu vaaeen. Jo tcjo jon quii ntan nannti na cotantyjee vatson tman, na nndyiaa jon nchu vaa nquii na nninjnda ntyja naan Jess. 59 Ndo nque ntyee na conintque yo nnan na conintque quii tsjoon Jerusaln yo tsoen minndye nnan na man nian, tojntuehan nnan na quityjihan joon quintu nacjoo Jess cha nnd nninjnda jnaan jon na cue jon. 60 Majo min na jndye nnan jnduehan joon quintu nacjoo jon na vaa jnaan jon, majo jooneen tyciyuuhan. Jnd jo jnantjon ve naneen joon quintu, jnduehan: 61 Juu tsanva itso juu na ntsityuii juu vatson tman centaa Tyotson. Ndo ninndye xuee ntsia xco juu nciichenhan. 62 Ndo nquii tyee na conintque, tcentyjee jon, taxee nnon Jess:

57Ndo

Juu jnanva na cotji jndyoyu nanmin cjo, Aa minncii ndyo joon tyica ntyja naanhan? 63 Majo Jess, minncii ndyo joon tata jon. Yajo nquii tyeeeen tso jon nnon Jess: Nge nquii Tyotson na vando indyiaachen jon, jo na macoxn u na cotyen ndyo na quitsu joon na mayuu na ndy. U, Aa condui u Mesas jnda Tyotson? 64 Ta Jess ndyo jon: Majo ro chaxjen joon na matsu. Ndo mantyi matsiquindyi o na io cha, xuee na vjantyihan, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, njntyiaho na man ntc naijon na conditmaan ja ngiaa Tyotson tontyjaya, nquii jon na tsixuan tsoen najndei. Ndo njntyiaho ja na nnan quioonndue na nndyocu nnta quii chincyu. 65 Ndo juu tyee na conintqueeen, jndyii jon ndiaa jon ve nge quindya jndyi nchjii jon. Tso jon: Tsanva jnd sinin juu joon tsan cjoo nquii Tyotson. Min tyiicanntyichenhan tsan na ncji jndyoyu joon nacjoo juu. Nqueho jnd macondyeho joon tsan na itsinin juu. 66 Nin nan conantiuho na chuhan na quitjon juu? Ta naneen, jnduehan nnon jon: Majnda na chuhan na cue juu. 67 Ndo totjuehan ndaajndyuehan nnon jon. Totyiohan ndahin, ndo vendyehan totminhan ndachcya quinchoo jon. 68 Ndo jnduehan nnon jon: U na matsa ncu na condui u Mesas na jon Tyotson, ca, quitsu nin tsan tmin nda u.

San Mateo26,27
Icji Pedro ntyja naan Jess

viochen xjen na condui nanmin, vaquityen Pedro tochen. Ndo ncii tsanscu na ityentjon jo, sindyoohin nnon Pedro. Tso juu nnon jon: U mantyi toquien u yo Jess, tsan na jnan Galilea. 70 Majo tjihin tond tsoen nnan na man jo. Tso jon: Minchjo tyiquintji ja joon na matsu u. 71 Jnd jo tja jon naijon na vaa ndyoteon juu vaaeen ndo ciichen tsanscu na mantyi ityentjon jo ntjii juuhin. Tso tsaneen nd nnan na man ndyo: Tsanvahin manciixjen toquienhin yo Jess tsan na jnan Nazaret. 72 Jo ciichen jon tji Pedro, tco jon ndyo jon. Tso jon: Ntyjii jnda Tyotson na tyicajnan ja tsanva. 73 Ndo tyicovivio xjen ndo vendye nnan na minntyjee jo, tentyjaahan nnon jon. Jnduehan: Mayuu na u ncii nque nnan na conanjon yo tsanva, nge joon na matsinin itsimanhan na jnan Galilea. 74 Yajo ta jon na tju nquii jon joonvi nacjoo jon. Tso jon na nquii Tyotson ntyjii jnda jon na mayuu joon itsinin juu. Tso juu: Minchjo tyicajnan tsanva. Ndo majuuto xjeneen sixuaa ro quil. 75 Ndo na nnda tui, ninoon tjoon tson Pedro juu joon na jnd tso Jess nnon jon: Vitjachen

69Ndo

(Mr 14:66-72; Lc 22:56-62; Jn 18:15-18, 25-27)

na ntsixuaa quil, ndo u jnd ndye jnda tji u ntyja njan. Ndo jndui jon jo. Tioo jndyi jon.
Tyencyahan Jess nt Pilato

27

Vi na jnd tixuee, tsoen ntyeeeen yo nnan na conintque quii tsjoon Jerusaln, nincajon tjoo joonhan nchu vaa nguaa cha cue Jess. 2 Jnantyenhan jon, tyeyonhanhin. Tyencyahan centahin nt Pilato, tsan na condui gobernado juu ndyuaaeen.
3Ndo

(Mr 15:1; Lc 23:1-2; Jn 18:28-32)

juu Judas, tsan na jnd Jess nd naneen, vi na jnd tquen ya juu centa na jnd tijndatyen na cue Jess, tyioo na sindaa jndyihan ntyjii juu ntyja naan nan na saa juu. Jo ttsintce juu ntcyu nchonqui son xueeeen nd ntyee na conintqueeen yo nd nnan na conintque quii tsjoon Jerusaln. 4 Tso juu ndhan: Minchjo tatquinjon sa. Tman jndyi jnan ch na juu tsan na tajnan tsixuan, jnd isquihin ndueeho. Majo ta naneen, jnduehan nnon juu: Minchjo tanan itsaahan j. U ntyji nin nan sa. 5 Jo tyqueto Judas joo son xueeeen quii vatson tman. Mana jndui juu jo, tja juu, ttsintyjahin na iscuee nquiihin. 6 Ndo joo ntyeeeen jen ntcehan joo soneen. Jnduehan: Sonmin jnd tyionhan na cue tsan. Mange na nnda, tyichuhan

Iscuee nquii Judas

San Mateo27 na nnantjn ntchan yo son na coninncya nnan centaa Tyotson. 7 Mange jo tjoo joonhan yo ntyjeehan. Jnanquitsuhinhan na tyionhan cii tan tyuaa naijon na min tsoquichu na cond nguaa. Juu tyuaaeen, manintsiaan na tijntuehinhan na ngatyiu ntoo, nnan na chito nnan tsjoonhan. 8 Mange na nnda, ata xee nein juu tyuaaeen jndyuhan Tyuaa Neon. 9 Ndo na tyon ntcehan juu xoquitueen, siquindhan joon ndyo Jeremas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa. Tso tsaneen: Nnan Israel jnanjndahan na ndyionhan ntcyu nchonqui son xuee ntyja naan tsan. Jnd jo tyon ntcehan centahan. 10 Ndo yo juuhan jnanjndahan ncii tan tyuaa nnon tsan na itsia juu nguaa chaxjen na tua Tyotson tsian nnn na manciixjen quindui. Mannda joon tji Jeremas.

Aa tyimandyi joon na conantjahan nacjo? 14 Majo minncii joon tata Jess ntyja naan joon na jnantjahan cjoo jon. Ndo na nnda, saahan na ndicaa tson Pilato ndu na saa Jess na nnda.

Jess na maan gobernado Pilato. Taxee tsaneen nnon jon: Aa u condui nquii tsan na taquintyja na tman conduihin na coxen ntyiu nnan judos? Ta Jess, itso jon: Majo ro chaxjen na matsu. 12 Ndo nque ntyee na conintque yo nnan na conintque quii tsjoon, tyincyahan jnaan Jess nnon Pilato. Totquenhan joon cjoo jon, majo minncii joon tata jon. 13 Mange jo itso Pilato nnon jon:

11Tyeyonhan

(Mr 15:2-5; Lc 23:3-5; Jn 18:33-38)

Ivajndo Pilato Jess

cii chu, juu xjen na covee nguee pascua, tovaa costumbre na nquii gobernado itsiquindyaa jon mincya ro preso na ngitan nnan judos nnon jon. 16 Ndo majuu xjeneen tomaan ncii preso na jndyu juu Barrabs, na tman jnaan juu vaa. 17 Ndo juu xjen ya na jnd tencii nnan tonnon Pilato, taxee jon ndhan: Quindueho nndyi, Nin juu na ntue nonho na quitsiquindya? Aa juu Jess Barabs, oo aa juu Jess na condue nnan na conduihin Mesas? 18 Nnda tso Pilato ndhan nge taa tson jon na joo ntyeeeen ve jndohan Jess, jo na jnanquioohanhin nt jon, chito aa nge mayuu sitjahin. 19 Ndo viochen xjen na vequityen Pilato naijon na icoxen jon joon, nquii scuu jon scenon juu cii joon na maan jon. Tso juu: Tyintyi u xquen joonva ee condui tsanva tsan na tajnan tsixuan tonnon Tyotson. Ee tsjon toncoquiuu jen vaa jndyi sichju tsantsjon ja ntyja naan jon. 20 Majo nque ntyee na conintque yo nnan na conintque quii tsjoon, tyihan jndyuehan nnan na quitanhan na quindyaa juu Barrabs,

(Mr 15:6-20; Lc 23:13-25; Jn 18:38-19:16)


15Tyincii

Tijndatyen na cue Jess

San Mateo27 ndo Jess je, cue jon. 21 Yajo nquii Pilato taxee nnda jon nd nnan na jndye jndyihin, tso jon: Ca, quindueho nnn, Nin ncii na ve nanmin ntue nonho na quitsiquindya? Ndo jo tahan, jnduehan: Juu Barrabs, quitsiquindya. 22 Yajo nciichen jon taxee Pilato ndhan, tso jon: Xe na aa nndyaa Barrabs, yajo Nin nan quitsa yo Jess na condueho na conduihin Mesas? Tsoenhan tahan, jnduehan nnon Pilato: Quijonhin tsonjnaan. 23 Yajo taxee nnda Pilato ndhan, tso jon: Nin jnaan juu vaa na ngioho? Majo jndeintyichen jnanxuaahan, jnduehan: Quijonhin tsonjnaan. 24 Ndo Pilato, vi jnd jndyiaa jon na ndiquinan jon jndyue naneen, ata manndyo na nnanvehan nacjoo jon, jo tcan jon ndaatioo, tman jon nt jon tondhan, tso jon: Maman nt cha cji jndyoyuhan ndho na tajnan quich xe na aa nnancueeho tsanva. Ntyja naan nquehohan. 25 Ndo tsoen naneen tahan, jnduehan: Nin itsaahan j? Nqu ch jnan ndo mantyi nd ntyja naan na ngue tsanva. 26 Ndo saa Pilato chaxjen na tan naneen, siquindyaa ntce jon Barrabs. Ndo tua jon tsian nd sondaro naan jon na quitjahan Jess. Jnd jo tyincyaa jonhin ndueehan na quijonhanhin tsonjnaan.

nque sondaroeen, tyeyonhan Jess quityquii vatsian. Jo jnanncihan tsoen ntyje sondarohin na xijndio ngiaa Jess. 28 Tjihan ndiaa jon ndo jnancehan nciichen ndiaahin, ndiaatco colo ve. 29 Jnd jo jnancetyjohan neon, jntahan tseihan, tyionhinhan xquen jon chavijon corona. Ndo tyihan ncii tsman nt jon ntyjaya chavijon tsonjntei naan tsanmaantsian tman. Jnd jo totongityehan tonnon jon na ve toncohin jon. Tonduehan: U tsan na matyentjon joo nnan judos, vaa tman condui u. 30 Mantyi totjuehan ndaa jndyuehan cjoo jon. Ndo tji ntcehan tsman na ndyii nt jon, totueinhinhan xquen jon. 31 Vi na jnd tcjoochen nonhan na concohan jon, yajo tji ntcehan juu ndiaatcoeen, jnance nndahan ndiaa jon, jnd jo tyeyonhan jon na njonhin jon tsonjnaan.

27Ndo

Jnancejnaan sondaro Jess

na tyenduihan quii tsjoon, tjonhin ncii tsan tsjoon Cirene na jndyu Simn. Yo naijndeihan, jntahan na cayoon juu tsonjnaan naan Jess. 33 Jo squehan ncii joo na jndyu Glgota. Joonva tsimanhan Tyo Tsixquen Tsoo. 34 Jo tyincyahan vinon na ncu jon na tjonhan yo ncii nasi ja. Majo vi na jnd ntjii ndyo jon na tjon nasieenhan, tatu jonhan.

32Xjen

(Mr 15:21-32; Lc 23:26-43; Jn 19:17-27)

Cojonhan Jess tsonjnaan

San Mateo27 sondaroeen je, vi na jnd jonhan jon tsonjnaan, tyehan xiaa na njntyiahan nin ncii joohan ndijnoon ncii cii ndiaa jon. Ndo na tui na nnda, siquindhan juu joon na tji tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa. Itsohan: Tyehan xiaa na njntyiahan nin joohan ndijnoon ncii cii ndia. Nnda vaa na tso juu jooneen. 36 Jnd jo tyecendyuaa sondaroeen na ntquenhan centa Jess. 37 Ndo tondye xquen Jess, tionhan tscaa na chuu ntji na simanhan nin jnaan jon. Tsohan: Ndhin juu Jess, tsan na taquintyja na tman conduihin na icoxen jon nnan judos. 38 Mantyi jo jonhan ve nanntyuee nd nonjnaan. Ncii tsaneen oon juu tsonjnaan na minntyjee ngiaa Jess tontyjaya. Ndo nciichenhin oon juu tsonjnaan na minntyjee tontyjatymaan. 39 Ndo nnan na tovenon jo, totjuehan joonvi cjoo Jess. Tonancahan nquenhan. 40 Tonduehan: U tsan na matsu na ntsityui vatson tman ndo ninndye xuee ntsia xcohan, ca je, quitsinman nquii u. Xe na aa mayuu condui u jnda Tyotson, ca, quindyocuee tsonjnaanva. 41 Ndo nque ntyee na conintque yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, yo ninnnan na conintque quii tsjoon Jerusaln, mantyi mannda vaa tonancejnaanhan Jess. Tonduehan nd ntyjehan:

35Ndo

joon na totsinman tsanva nnan ntyja naan navi na coquenonhan. Majo min ndiquind ntsinman nquiihin navi na iquenon juu. Condue nnan na conduihin nquii tsan na taquintyja na tman conduihin na icoxen juu jaa nnan Israel. Xe na aa mayuu na nnda, yajo quindyocue juu na oon juu tsonjnaanva. Xe na aa ntsaa juu na nnda, yajo chi ngantyja nnnhin. 43 Tman quii tson juu Tyotson ee tso juu nd na nquii juu conduihin Jnda Tyotson. Xe na aa mayuu njonhin ntyjii Tyotson, ca, cji jonhin quii navivahin. 44 Ndo mantyi nque nanntyueeeen na oon nonjnaan tongiaa Jess, manincajon jnancejnaanhin jon.

42Vaa

na tuee yajmin, ninvaa tsonnangue tijaanhan ata na ndye na matman. 46 Ndo chana ndye na matman jndei sixuaa Jess, tso jon: El, El, Lama sabactani? Juu joonva itsiquindyihan: U Tyotson na matsitman, Ndu na jnd jntyi ja? 47 Ndo vendye nnan na man ndyo, xjen na jndyehan joonmin, jnduehan: Tsanva itsixuaa juu Elas, tsan na tomaan ndyu na toxenchen na toninncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. 48 Ndo ncii tsaneen je, ninoon jnannon juu, tcyoon juu ncii nan na nchja na ya ncaahan ndaa. Nchje juuhan quii

45Xjen

(Mr 15:33-41; Lc 23:44-49; Jn 19:28-30)

Tyincyaa ya Jess na tue jon

San Mateo27 vinon t, tyio juuhan nnon tsman cha ya ngueehan ndyo Jess na ngitei jonhan. 49 Majo vendyechen naneen jndyuehan: Quindyi. Ca, njntyi na aa ncjee Elas na ncji jonhin. 50 Ndo jndei sixuaa nnda Jess, juu na ndyii na vando jon, tyincyaa jon centahan, ndo tue jon. 51 Ndo majuuto xjeneen, juu ndiaatco na ntyjatio quityquiichen vatson tman, tio ninvaa tcohan ata xjen nnontyuaachen. Mantyi jndei sii tsonnangue, ndo tiuu ntj. 52 Mantyi jnaan ndintua ndo jndye nnan na jnd tj na tovantyja non Tyotson, tando xcohan. 53 Ndo vi na jnd na vando xco Jess, mantyi joo naneen jnduihan quityquii ndintuahan, ndo tyequehan quii tsjoon Jerusaln. Ndo jndye nnan jntyiahin naneen jo. 54 Nquii capitn yo sondaro naan jon na cotantyjeehan Jess, xjen na ticjehan na sii ndo yo tsoen nan na tui, tyue jndyihan. Jnduehan nd ntyjehan: Joon mayuu, juu tsanva conduihin Jnda Tyotson. 55 Ndo jndye nanntcu man naijon jon sondaroeen Jess tsonjnaan. Joohan ve jntyia tycyahan nan na tui. Jnanhan ndyuaa Galilea, santyjahan toxen Jess na totixeehan jon. 56 Quii ntan nanntcueen maan Mara, tsan tsjoon Magadn, yo Mara ndyee Santiago yo Jos, ndo mantyi yo juu tsan na condui ndyee ntsinda Zebedeo.

Arimateahin. Itsijonhin yo joon na toninncyaa Jess. 58 Xjen na tuee na tman juu xueeeen, tja tsaneen na maan Pilato, tcan jon sitso naan Jess. Ndo Pilato, tua jon tsian nd sondaroeen na nncyahan centa juu sitso naan Jess nt juu Joseen. 59 Jo tyoon Jos centa nquii tsoo Jess. Ndo ndiaa sbana na ntju na jnd yo tsan lino, scetyjo jonhan tsoJess. 60 Jnd jo tyii jon tsooeen quityquii tsitsua naan nquii jon. Juuhan tstsj xcohan na jnd jnanya nnan. Jnd jo iscu jon ndyo juu tsitsuaeen yo ncii tsj tman. Jnd jo tja jon. 61 Ndo juu Mara, tsan tsjoon Magadn, yo nciichen Maraeen, jntyiahan na saa jon na nnda. Tyecendyuaahan tonnon juu tsitsuaeen.

tomaan ncii tsantya na jndyu Jos, tsan tsjoon

57Ndo

(Mr 15:42-47; Lc 23:50-56; Jn 19:38-42)

Tyiuhan Jess

na tantyiu Jess, majuu xuee na conanjnda nnan judos nan na icanhanhin, nge xuee saro xuee na cotajndyeehan. Ndo juu xuee saroeen, nque ntyee na conintque yo nnan fariseos, ninncii tmaan tyehan na maan Pilato. 63 Jnduehan nnon jon: Nnda ta, vajoon nn joon na totso tsanquintueen xjen na ninvando juu. Tso juu xuee jnd ndye ngando xco juu na tue juu. 64 Mange jo ntue nn na cua tsian na co sondaro nan, na ngoquitquenhan centa tsitsua naan tsaneen ata xjen na jnd tenon ndye xuee. Tja ndo ntsaahan na joo nnan na cotsayon yo joon na toninncyaa juu, ntsquehan ndo ntyueehan sitso naan juu,

62Xuee

Totantyjee sondaro tsitsua

San Mateo27,28 ndo nnduehan nd nnan na jnd vando xco juu. Ndo quintuva tmanntyichen ntsivinnanhan nnan, chito joon na toninncyaa juu xjen na tovando juu. 65 Ta Pilato, tso jon ndhan: Sondaromin mancya na nninjntueho. Ca, coho yohan. Ya ya quitantyjeeho juu tsitsuaeen. 66 Ndo jo jnduihan. Tyequittyenhinhan. Tionhan sello xonce na ntjon ndyo tstsj yo tsj tman cha ntsimanhan xe na aa ntsiquinaan tsanhan. Jnd jo jntyehan sondaroeen na quitquenhan centa juu tsitsuaeen.

28

Jnd tenon xuee saroeen na cotajndyee nnan judos ndo jnd tavixuee xuee nuinco, xee na vejndyee soana. Juu xjeneen, tja Mara tsan tsjoon Magadn yo nciichen Maraeen, tyequijntyiahan juu tsitsua. 2 Ndo jndei jnd sii nge ncii ngel centaa Tyotson jnan jon quioonndue, jndyocue jon naijon vaa juu tsitsuaeen. Tendyaa jon tsj na t ndyohan, tcjo jon cjoohan. 3 Ninvaaenhin quixuee chavijon chontsuee. Ndo quichi ndiaa jon chavijon tein quichi jndyi. 4 Ndo joo sondaroeen na totquenhin centa tsitsuaeen, ya na jntyiahan juu ngeleen, toviquijntyehan na ncyaahan, tycyaahan tyuaa chavijon ntoo. 5 Ndo juu ngeleen, sinin jon nd nanntcueen, tso jon: Tyintyueho. Ja mantyji na juu Jess cojntueho, manquii

(Mr 16:1-8; Lc 24:1-12; Jn 20:1-10)

Na vando xco Jess

jon na jon nnanhin tsonjnaan. 6 Tacoonhin ntjoohin nge jnd vando xco jon na tue jon, chaxjen joon na totso jon. Quindyoquijntyiaho naijon na tquen nnanhin. 7 Nd jo quinancjeho na quitsananquindyiiho nnan na cotsayon yo joon na toninncyaa jon, na jnd vando xco jon na tue jon. Ndo quindueho ndhan na juu jon vjajndyee ndyuaa Galilea, nd jo jntyiahohin. Nd vaa joon na jndyoquitsj ndho. 8 Yajo quintyja quintyja jndui ntce nanntcueen naijon na vaa juu tsitsuaeen. Tyue jndyihan ndo neinhan. Jnannonhan na tyenanquindyiihan nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess na nnda vaa nan na tso juu ngeleen ndhan. 9 Ndo ninjonto nquii Jess tjon jon joohan. Tso jon ndhan: Aa tonco ya o? Toquityehan nnon jon, tuehan quityo ngee jon na jnantmaanhan jon. 10 Ndo tso jon ndhan: Tyindyueho. Ca, coho, quitsananquindyiiho joo ntyj na cotsayonhan yo joon na toninncya, na cohan ndyuaa Galilea, jo njntyiahan ja.

xjen na tye joo nanntcueen, ve ndye sondaroeen na totquen centa juu tsitsuaeen, tyeque ntcehan Jerusaln, tyenanquindyiihan ntyee na conintque tsoen nan na tui. 12 Ndo joo ntyeeeen tetjonhan yo joo nnan na conintque quii

Joon na jnannein joo sondaroeen


11Viochen

San Mateo28 tsjooneen. Ndo jnantjonhan joon yo naneen, maya xoquitu tyincyahan nd sondaroeen. 13 Ndo jnduehan nd naneen: Quindueho nd nnan na nque nnan na cotsayon joon yo Jess, natsjon squehan. Ndo xjen na jndaho, tequitjihan sitso naan juu quii tsitsuaeen. 14 Minchjo joontiu tyinconho, tanan ntquenonho. Ee xe na aa ncaa tson gobernado juu joonva, nqu ngi nchu vaa nta cha na tyintuiihan o. 15 Ndo tyon sondaroeen centa xoquitueen. Tahan tonancyahan joon chaxjen na jndue ntyeeeen na quinduehan. Ve nge jo, ata xjen nein conannein nnan judos na nque nnan na totsayonhan joon yo Jess, tyequintyueehan juu sitso naan jon.

nqu na nqui nchoncii j s Galilea, naijon


16Ndo

(Mr 16:14-18; Lc 24:36-49; Jn 20:19-23)

Tsian na tua Jess nd nnan centaa jon

na maan juu tyo na siquindyi Jess na ngits. 17 Ndo xjen na jntyihin, tonantmnhin. Majo en vendye ntyj na ve vaa na tomaan nonhan na aa mayuu na juu jon. 18 Yajo sindyoo Jess na tond . Tso jon: Nquii Tyotson jnd tyincyaa jon na vaa najnd na condui ja na coxn tsoen na maan quioonndue yo nnon tsonnangue. 19 Mange na nnda, coho na man nnan ncii cii tyuaa na ninvaa tsonnangue. Nninncyaho juu joon naya ndhan cha ngantyja nonhan ja. Quinanquindhohan yo xuee Tyh yo xu na condui ja Jnda nquii jon, ndo yo xuee nquii Espritu Santo. 20 Quinanmanho nd naneen na quitangueehan tsoen joon na jnd tqun ndho. Ndo cajoon nonho ninvito na man ja yoho ata xjen na ntycii tsonnangue, tyixequindyi ja o.

Joon Naya Ntyja Naan Jesucristo Na Tji Marcos


Juan, tsan na totsiquind nnan, toninncyaa jon joon
(Mt 3:1-12; Lc 3:1-9, 15-17; Jn 1:19-28)

Nd cotye juu joon naya ntyja naan Jesucristo na conduihin jnda Tyotson. 2 Chaxjen juu joon na chuu nnon juu tson na tji Isaas, tsan na totsinin joon ntyja naan nchu vaa nan na nguaa. Chavijon nquii Tyotson itsinin jon nnon jnda jon Jesucristo. Itso jon: Quen centa, na tonnon majn nquii tsan na nninncyaa joon ntyja njan. Juu jon ntsijnda nato na ncja. 3 Juu tsaneen nninncyaa joon nd nnan na ngancihan ndyuaa naijon tyijndye nnan man. Ngitso jon: Quinanjndaho juu nato na nndyo nquii tsan na conduihin na coxen jon nnan. Quinanquinaanho nato jndyoyu na ncja jon. Mannda itsiquindyi juu jooneen. 4 Chaxjen na itso Tyotson na ncjee tsan na ninncyaa joon jon, juu Juan tyjee jon ndyuaa

naijon tyijndye nnan man. Toninncyaa jon joon na quint nnan, cha quitsimanhan na contce nonhan jnan nanxuanhan na ntsitman tson Tyotson jnanhan. 5 Nnan na man ninvaa ndyuaa Judea jnduihan na toohan naijon tomaan juu Juaneen. Mantyi en nnan tsjoon Jerusaln, jnduihan, tyehan naijon na tomaan jon. Ndo vi na jnd tji jndyoyuhan jnanhan, yajo ncii ro ciihan siquind Juaneen joohan quii ndaa jndaa Jordn. 6 Ndo ndiaa na toce tsaneen jndhan yo soo camello, ndo tsiaa jon toquityen tjan, ndo toca jon quintcandyue, ndo tou jon tsion quintyi jnd. 7 Ndo toninncyaa jon joon nd naneen, totso jon: Na toxn ndyontyja ncii tsan na tmanntyichen conduihin, chichen ja. Min tyiquinjon ja na ve na ngangi na ntsiquinan tjan na tyen ntcoon jon. 8 Ja matsiquintho yo ndaatioo, majo juu jon ntsiquind jon o yo nquii Espritu Santo. Nnda joon tyincyaa juu Juaneen.

89

San Marcos1
Jnd Jess

90 jon ndyuaa Galilea. Ndo jo toninncyaa jon joon naya naan Tyotson. 15 Totso jon: Juu xjen na ninncya nnan na nquii Tyotson ntyentjon jonhan ntyja naan na cotsamanhan, jnd tuee xjenhan. Nge jo quintce nonho jnanho, ndo cantyja nonho juu joon naya naan jon.

juu xjeneen jnan Jess tsjoon Nazaret ndyuaa Galilea. Tuee jon naijon maan juu Juaneen jndaa Jordn, ndo jo siquind jon juu Jess. 10 Ndo juu xjen na jndui Jess quityquii juu jndaaeen, jndyiaa jon na jnaan tsjndue naijon na maan nquii Tyotson. Juu xjeneen tityincyoo Espritu Santo, chavijon ncii quitu, jndyocue jon nacjoo Jess. 11 Ndo ticuaa ncii jndye na tondye tsjndue na sinin nquii Tyotson, itso jon: U condui u jnda. Tman vaa na vintyji u ndo nn jndyi U.

9Ndo

(Mt 3:13-17; Lc 3:21-22)

Tqueen Jess ninnque nnan na cotji quintcaa

Itsichon yutyia na quityiihan ngeehan Jess

majuuntyi xjeneen saa Espritu Santo na cja Jess ndyuaa na tyijndye nnan man. 13 Ndo jo tomaan jon vennan xuee. Ndo juu yutyia totsichon yantyi juu na quityiihan ngeehan Jess na quitsitjahin nnon nquii Tyotson. Ndo tomaan Jess quii ntan quioo ncyaa. Ndo majuuto xjeneen, nque ngeles na cotyentjon nnon Tyotson squehan na tixeehan jon.

12Ndo

(Mt 4:1-11; Lc 4:1-13)

Ndyuaa Galilea ta Jess na toninncyaa jon joon

vi na jnd tyon nanmannian juu Juaneen na tyihan jon vancjo, yajo jndui Jess juu ndyuaaeen, tja ntce

14Ndo

(Mt 4:12-17; Lc 4:14-15)

viochen xjen na venon Jess ndyo ndaandue Galilea, jndyiaa jon tsan na jndyu Simn. Iju tsaneen tsquitsan quityquii ndaandueeen yo tyje jon na jndyu Andrs, nge ninnquii juu tsian na contahan na cotjihan quintcaa. 17 Tman Jess joohan, tso jon ndhan: Quindyonanjonho yo ja ndo ja ntsa na nnantjonho nnan ntyja naan Tyotson. 18 Ndo joohan ninoon jntyehan ntquitsan naanhan, tyenanjonhan yo Jess. 19 Ndo tjantyi jon chjochen. Jo jndyiaa jon Jacobo yo tyje juu Juan, tyehan jndyu Zebedeo. Manhan quityquii vaandaa naanhan na cotayahan ntquitsan naanhan. 20 Ndo majontyi ninoon tman Jess joohan. Ndo juu tyehan jntyehan jon quityquii juu vaandaaeen yo ninmoso naanhan, jo tyenanjonhan yo Jess.

16Ndo

(Mt 4:18-22; Lc 5:1-11)

Ncii tsansa na tsixuan jndyetyia

jo squehan tsjoon Capernaum. Juu xjen na tuee xuee

21Ndo

(Lc 4:31-37)

91 na cotajndyee nnan judos, taquee Jess vatson naan naneen. Ta jon na siman jon nd nnan na tnci jo. 22 Majo joon na tyincyaa jon, ndicuee na ncaa nonhan juuhan nge siman jon chaxjen ncii tsan na tsixuan na iquen xjen, nge joo joon na siman jon njonntyichenhan, tachi chaxjen joo joon na concya nque nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen nquii Moiss. 23 Ndo quii ntan nnan na tnci juu vatsoneen, jo maan ncii tsan na tsixuan juu jndyetyia. Juu jndyetyiaeen, saahan na jndei sixuaa tsaneen. 24 Itso juu: U Jess na jnan tsjoon Nazaret, Nin tsian na matyii u yo ntyja njn? Aa jndyo na ntsiquitsu j? Ja mavaa ya tsn nin condui u. Ja ntyji na condui u uan nquii na jnan na maan nquii Tyotson. 25 Majo juu Jess, sityia jon juu jndyetyiaeen. Itso jon nnon juu: Machen ndyo, quindui tyquii tson tsanvahin. 26 Ndo juu xjen na jndui juu jndyetyiaeen, saahan na tuequiso tsaneen ndo jndei sixuaa juu. 27 Ndo joo naneen na jntyiahan na tui na nnda, vacue maan nonhan. Ndo jo totaxeehan nd ntyjehan, jnduehan: Joo joon na incyaa tsanva, Nin tsiquindyihan? Ee joo jooneen tyicajonhan yo joon na condy na conanman nnan nd. Ee juu jon ata iquen jon xjen joo yotyiahin ndo cotangueehan joon na icoxen jon. 28 Nge na nd vaa na saa Jess, jo tsoen nnan na man

San Marcos1 ndyuaa Galilea, quintyja quintyja tonanneinhan nd ntyjehan ntyja naan jon.
Sinman Jess tsanscu xeen Simn Pedro
(Mt 8:14-15; Lc 4:38-39)

xjen na jnan Jess juu vatsoneen, juu Jacobo yo ninJuan, jnanjonhan yohin, tyehan vaa Simn yo tyje juu na jndyu Andrs. 30 Ndo juu tsanscu xeen Simn, vaa juu cjoo jndu na iyoon tjuenhin. Jo jnduehan nnon Jess na vii juu tsanscueen. 31 Ndo nquii Jess, sindyoohin nnon tsaneen, tuii jon vi ntyjaa nt juu, sue jonhin na vaa juu cjoo jndueen. Ndo majuuntyi xjeneen jndya tjuenhin. Jo jnanquintyja juu, ta juu, sijnda juu nan na tcahan.

29Ndo

Jndye nnan vi sinman Jess

vi na jnd tua ndocjioon, nque nnan na man juu tsjooneen jndyochohan tsoen ntyjehan nnan na vi. Mantyi yo nnan na maan jndyetyia quityquii non na quitsinman Jess joohan. 33 Ndo nnan juu tsjooneen, tsoenhan tncihan ndyo juu vaaeen. 34 Ndo jndye nnan na jndye nnon ntycu na cotjonhan, sinman Jess joohan. Ndo mantyi nnan na nanxuan jndyetyia na enhan jo, tji jon jndyetyiaeen quii nonhan, min tyncyaa jon na nannein jndyetyiaeen nge mangio jndahan nin condui jon.

32Ndo

(Mt 8:16-17; Lc 4:40-41)

Toninncyaa Jess joon naya nd nnan ndyuaa Galilea

na nonnco nciichen xuee, ninvaa jaanchen jnanquintyja

35Vitjachen

(Lc 4:42-44)

San Marcos1,2 Jess, jndui jon juu vaaeen. Tja jon ncii joo naijon na tannan coon na ntsinin jon nnon Tyotson. 36 Majo juu Simn yo ntyje juu, tentyjahan naxen Jess na cojntuehan jon. 37 Ndo xjen na jndiohanhin, jnduehan nnon jon: Tsoen nnan cojntuehan u. 38 Majo ta Jess jndyuehan, itso jon: Cja nc maoon njoon na ndyo ndyo cha mantyi nnd nninncya joon Tyotson nd naneen, nge majuu tsian na jndy. 39 Jo tomandyi Jess njoon ndyuaa Galilea. Toninncyaa jon joon Tyotson quii ntaanon naan nnan judos joo njooneen. Ndo quii ntan nque nnan njooneen, en nnan na nanxuanhan jndyetyia. Jo tji jonhan quii non naneen.

92 judos. Ndo juu quioo na itso nquii Moiss na ninncya nnan na jnd jnman, ncya o nnon juu tyeeeen cha quitsimanhan nd nnan na jnd ntjo ya ntce u nan na toquenoon. Nnda joon siquimaan Jess tsaneen. Jnd jo jon jonhin na cja juu. 45 Majo juu tsaneen, jndui juu. Ndo nato na tja juu, ndovanjan totsiquindyi juu nnan nchu vaa nan na tjon juu. Ndo nge na nnda saa juu, iscuhan na ngaquee Jess quityquii njooneen. Tsojnaan jo, tomaan jon quii jnd, ndo nnan na tonan ncii cii tsjoon, majndyehan totsquehan na maan jon jo.

Sinman Jess ncii tsan na ntjein ngee

Sinman Jess tsan na chu nd cot

ncii tsan na chu nd cot, tyjeenon juu na maan Jess. Tcoxtye tsaneen tonnon jon. Tcan juu vi nayaeen, tso juu: Nnda ta, xe na aa ntue tson, nd ntsinman ja. 41 Tyoon Jess na ndyia ro tsaneen nchjii jon, tyio jon nt jon cjoo juu. Tso jon: Mannda ntue tsn, con na jnd jnman. 42 Ndo xjen na tso jon na nnda, majuuntyi xjeneen jnman juu. 43-44 Ndo siquimaan Jess tsaneen, tso jon: Minncii nnon tsan tyintsu yo nan na sa u. Majo nanein cja na maan juu tyee centa jaa nnan

40Ndo

(Mt 8:1-4; Lc 5:12-16)

Jndcya vendye xuee, ndo tyjee ntce Jess tsjoon Capernaumeen. Ndo ticuaa joon na jnd maan nnda jon vaa na manciixjen tocjee jon. 2 Ndo jndye jndyi nnan na tnci jo. Ndo juu vaaeen toochenhan man nnan, min tandicinon maoon ntyjehan quityquiihan. Ndo tyincyaa Jess joon Tyotson nd naneen. 3 Ndo juu xjeneen squenon ninnque ca nnan, yonhan ncii tsanvii na ntjein ngee. 4 Ndo tsojnaan na jndye jndyi nnan na manhan, jo na ndiquind na ntsquehan yo juu tsaneen naijon maan Jess. Nge na nnda, tyevahan cjoo vaaeen, jnancjohan tsue xquenhan, ndo jo jnancenonhan juu tsanviieen

(Mt.9:1-8; Lc 5:17-26)

93 naijon na maan Jess na ninvaa vaa juu cjoo tsuehin. 5 Ndo nquii Jess, vi na jnd jndyiaa jon na vantyja non naneen jon, itso jon nnon juu tsanviieen: U jnda, ja matsitman tsn u tsoen jnan tsixuan. 6 Ndo jo man vendye nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen nquii Moiss. Xjen na jndye naneen juu jooneen na tso Jess, jnantiuhan quii nonhan: 7 Ndu na nd vaa joon na itsinin tsanvahin? Joon na itsinin juu, itscejnaanhan Tyotson na ijucjehanhin. Ee tanan tsan nnd ntsitman tson jnan na nanxuan nnan, xiantyi nquii Tyotson cond itsaa jonhan. Nd vaa joon na jndue naneen. 8 Ndo nquii Jess, taa tson jon na nnda vaa na conantiuhan nacjoo jon. Jo taxee jon ndhan: Ndu na nd vaa na cotjiho centa? 9 Nin tsan nchjito na aa nge ntyja naan joon na matsj, jo condui ja na ntsitman tsn tsan na tsixuan jnan? Majo xe na aa ntsj nnon tsanvahin na quinanquintyja juu, ndo quitsintcii juu tsuee juu, cja juu vaa juu, yajo ntsimanhan ndho na majo condui ja. 10 Majo cha quitsiman nquiihan ndho na condui ja tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, na mayuu tsixuan na ntsitman tsn nnan jnan na nanxuanhan, yajo tso jon nnon tsanviieen: 11 U ntyj matsj nnon, quinanquintyja, quitsintci tsue, nd cja va.

San Marcos2 jnanquintyja tsaneen, sue juu tsuee juu, jndui juu quii ntan naneen. Ndo joohan, vacue tomaan nonhan na tui na nnda, ndo mantyi tyincyaahan na neinhan. Tahan tonantmaanhan Tyotson. Jnduehan: Nquii Tyotson, vaa tman conduihin. Minjon tacojntyia na ndui ncii nnon nan chaxjen juu nan na tui naneinhin.
(Mt 9:9-13; Lc 5:27-32)
12Ndo

Iqueen Jess Lev

jo tja ntce Jess ndyo ndaandue Galilea. Jo squenon ncii tmaan nnan na maan jon. Ndo jo tye tyincyaa jon joon Tyotson nd naneen. 14 Jnd jo tja nnda jon juu tsjoon Capernaum. Ndo viochen xjen na venon jon jo, jndyiaa jon tsan na jndyu Lev, jnda Alfeo. Vaquityen juu mesa na ique juu son centaa tsanmaantsian tman tsjoon Roma. Itso Jess nnon Leveen: Quindyotsijon u yo joon na mancya. Ndo jo jnanquintyja juu, ttsijonhin yo jon.

13Nd

juu Leveen, tman juu Jess na chi ncja jon vaa juu yo nnan na cotsayon yo joon na toninncyaa jon na ntcahan. Ndo jo en vendye nnan na majontyi cotyehan son centaa tsanmaantsian tman tsjoon Roma, ndo mantyi yo nnan na tyiquinanjoon nchu vaa itsiquindyi joon na tquen nquii Moiss. Ee jndye

15Ndo

Sijoon Lev na tca Jess

San Marcos2 jndyi nnan cotsantyja naxen Jess. 16 Ndo majontyi man nnan na tonanman nchu vaa itsiquindyi juu joon Tyotson na jndui ndyu na toxenchen. Joo naneen totsayonhan yo joon na toninncya nnan tmaan na jndyu fariseos. Totquenchen naneen centa na tca Jess yo joo naneen na totye son ndo mantyi yo nnan na tyiquinanjoonhin nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss. Ndo nge na nnda, taxeehan nd nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa Jess, jnduehan nd naneen: Ca juu tsan na itsiman ntyja naan Tyotson ndho, ica jon ndo iu jon yo nanmin. Tyiquichuhan na itsaa jon na nnda. 17 Ndo juu Jess, jndyii jon na jndue naneen na nnda. Jo itso jon ndhan: Itsijonhan ja chana ncii ndoto. Juu tsaneen, tachi nnan ya na vancyaa jon nasi. Juu jon nnan vi vaquindyiaa jon. Ja chito jndy na ntcn nnan na conduehan na nquehan na ya nnanhan na quitsayonhan yo juu joon na mancya. Ja jndy na macn nnan na covaa nonhan na nanxuanhan jnan tonnon Tyotson.

94 yo ninnnan fariseos. Joo naneen cotyjehan nan jndyuehan cha quitji nnan centa na jen conanquindhan na tonnon Tyotson. Ndo jo jnduehan nnon Jess na joohin na conanjonhan yo juu joon na toninncyaa Juaneen, cotyjehin nan jndyuehin, ndo manin cajon conta nnan na nanxuan tmaan fariseos. Ndo taxee naneen nnon Jess ndu na nque nnan cotsayon yo joon na incyaa jon, tyiquityjehan nan jndyuehan. 19 Jo ta Jess, sinin jon joon na tyiquitso nquiihan ndhan: Joo nnan na conanjonhan juu xjen na ngoco tsansandyua, Aa chuhan na ntyjehan nan jndyuehan? Minchjo tyiquichuhan na ntahan na nnda. Aa chi majndeichen jndyechen ntcahan nge nein jndyihan na coco ntyjehan tsaneen yo juu yu na ndiscuu juu. 20 Majo mangentyja xjen na ntji nnan nquii ntyjehan tsansaeen na coco, jo juu xjeneen joo nnan na conanjon yo juu, ntyjehan nan jndyuehan. Mannda itsijonhan ntyja njan, ngentyja xjen na ntji nnan ja, ndo juu xjeneen nque nnan na cotsayonhan joon yo ja ntyjehan nan jndyuehan 21 Ndo mantyi juu ndiaa xco na tyicotman, min tyiquichuhan na ncjaa tsanhan ndiaa ntsa ee xe na aa ntsaa tsan na nnda, yajo ngatihan, ndo na nnda, ncioohan juu ndiaa ntsaeen, ndo juu naijon na tioo ndiaaeen matmanntyichen na ntioohan. 22 Min tyiquityion tsan ndaa

Taxee nnan nnon Jess na ntyjee tsan nan ndyo juu

na totsayonhan yo joon na toninncyaa Juan, juu tsan na totsiquind nnan, sque naneen na maan Jess, mantyi

18Nnan

(Mt 9:14-17; Lc 5:33-39)

95 vinon xco tyquii ntjan na jnd tindyo, nge xe na aa ntsaa tsan na nnda, ndo juu vinon xcoeen, ya na ntsiquindeihan, yajo joo ntjaneen ntioohan. Ndo na ndui na nnda, ve jnaan na tsu juu vinon yo juu ntjaneen. Ndo nge jo, chuhan na quityion tsan vinon xco ntjan xco.
Tsixuan Jess na quen jon xjen mincya ro xuee

San Marcos2,3 taquee jon vatson naan Tyotson. Juu ndyueen nquii tsan na jndyu Abiatar, juu jon conduihin tyee tque ntyja njanhan nnan judos. Ndo juu David je, tcan jon nan na ntcahan nnon juu Abiatareen. Ndo mantyi tyincyaa tsaneen tyoo na jnd tquen nnanhan centaa nquii Tyotson. Ndo tca David juu tyooeen ndo majontyi nque nnan na totsayon joon yohin. Ndo juu tyooeen. chito ve mincya ro tsan na nd na ntcahan. Xiantyi nque ntyeeeen vanaan na ntcahinhan. Majo min na nnda saa David, tanan tso Tyotson na sitjahin. 27 Ndo itsontyichen Jess nd joo fariseoseen: Nquii Tyotson tquen jon xuee na cotajndyee nnan cha quitejndeihan joohan, chito tquen jon nnan na ve quintahan na njonchen juu xueeeen. 28 Nge jo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn nnan, condui ja na qun xjen nchu vaa nan na quinta nnan juu xuee na cotajndyh.

xuee na cotajndyee nnan judos, nquii Jess yo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, tenonhan ncuii nato naijon min ntjon naan nnan. Ndo nque naneen na conanjonhan juu joon na incyaa jon, tahan cotyjehan xju ntquen trigo. 24 Ndo joo nnan tmaan fariseos, vi na tquenhan centa na conta naneen na nnda, yajo jnanjndyehan jndyuehan nnon Jess. Jnduehan nnon jon: Juu joon ns tquen Moiss iquenhan xjen na tyinta jaa tsian juu xee na cotajndyh. Majo quen ya centa na joo nnan na cotsayonhan yo juu joon na mancya, tyiquintahan na njon juu jooneen. 25 Ndo ta Jess jndyuehan, tso jon: O, Aa minjon tyconanjnaanho juu joon na itsiquindyihan ntyja naan nan na saa nquii David juu xjen na sitjahan nan na ntca jon? Juu xjeneen toon jon na ninjndo jon yo ninnnan na totsayonhan joon yo jon. 26 Juu xjeneen

23Ncii

(Mt 12:1-8; Lc 6:1-5)

Sinman Jess tsan na tatei nt vi ntyja

Ndo taquee nnda Jess ncii vatson centa nnan judos. Jo tomaan ncii tsansa na tatei vi ntyjaa nt juu. 2 Ndo nnan tmaan fariseos yo ntyjehan nnan judos na man jo, cotquenchenhan centa xe na aa ntsinman jon juu tsaneen xee na cotajndyeehin. Ndo xe na aa ntsaa jon na nnda, yajo ntahan jnaan jon. 3 Ndo tso Jess nnon tsaneen, tsan na tatei nthin:

(Mt 12:9-14; Lc 6:6-11)

San Marcos3 Quinanquintyja, quindyo ntjoohin tond nnan. 4 Ndo taxee Jess nd naneen, tso jon: Juu joon Tyotson na icoxenhan, Aa incyaahan na vanaan na ntejndei tsan ciichen ntyje juu juu xuee na cotajndyh, oo aa quindyii juu na quitjon tsaneen navi? Oo Aa chuhan na quitsinman tsanhin min na aa juu xuee na cotajndyh cha tyingue juu? Ndo Aa quindyiito tsan na cue nquii juu ve nge na tsijonhan juu xeeeen? Ndo jo, chen tui jndyue naneen. 5 Ndo na nnda, jndyiaa Jess xijndio nd naneen, quindya ntyjii jon ntyja naanhin ndo mantyi chjoo jndyi tson jon nge tyininquindyehan. Yajo tso jon nnon juu tsanviieen: Juu nt tontyja vi, quitsindiuhan. Ndo sindiuu juu nt juu, ndo majuuntyi xjeneen ntjo ya ntcehan. 6 Majo nque nnan fariseoseen, tahan na jnantjonhan yo joo nnan tmaan centaa Herodes. Jnanjndahan yo naneen nchu vaa nquii ntahan cha cue Jess.

96 nnan na jnan nciichen ixndya jndaa Jordn, ndo en maoon nnan na jnan ndyo juu tsjoon Tiro yo Sidn. Jnd tondye naneen tsoen nan na totsaa jon, jo squenonhan na maan jon. 9 Ndo tso Jess nd nnan na totsayon yo juu joon na toninncyaa jon na quinanjndahan ncii vaandaa na ngua jon, cha tyingaquinto nnan na jndye jndyihin na maan jon. 10 Nd tso jon nge jndye jndyi nnan na sinman jon, ndo tsoen nnan vi, tonanchonhan na ninquitsaquioonhan jon cha nnd nmanhan. 11 Ndo joo nnan na nanxuan jndyetyia, mincya ro xjen na jntyiahan Jess, joo jndyetyiaeen tontahan na totoquitye naneen nnon jon, ndo jntahan na jndei tonanxuaa naneen. Jnduehan: U condui u jnda Tyotson. 12 Ndo yo na jndeihan tso jon nd joo jndyetyiaeen na tavinduehan nin condui jon.

Tji Jess nchove tsan na nconcyahan juu joon naya

jo jndui Jess yo nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, tyehan ndaandue. Ndo jo nnan na jndye jndyihin tentyjahan naxen jon. Joo naneen jnanhan ndyuaa Galilea, 8 Judea, tsjoon Jerusaln ndo mantyi ndyuaa Idumea, ndo en

7Ndo

Jndye nnan na tanci ndyo ndaandue

tava Jess ncii tyo. Jo tqueen jon nnan na jnd sitiu jon na ya ntejndeihan jon. Ndo squenon naneen na maan jon. 14 Ndo quii ntan joo naneen, tji jon nchove tsan, tua jon tsian ndhan na quinanjonhan yo jon na njon jonhan na ntsancyahan juu joon naya naan jon nd nnan. 15 Ndo maninjuu najndei na condui nquii jon, tyincyaa jon na quinanxuanhinhan cha nd nnannmanhan nnan vi ndo cha

13Yajo

(Mt 10:1-4; Lc 6:12-16)

97 mantyi nd ntjihan jndyetyia quii non nnan. 16 Nque nnan na tji jon na tua jon tsianeen ndhan na quitejndeihan jon, nd ngueehan: Simn, xuee juu na vja ve siquijndyu Jess juu Pedro, 17 Jacobo yo Juan, joohan ntsinda Zebedeo, ngueehan na jnd ve siquijndyu Jess joohan Boanerges. Joonvahin tsimanhan jaa joon jndyuehan ya na conanneinhan joon Tyotson. 18 Andrs, Felipe, Bartolom, Mateo, Toms, Jacobo jnda Alfeo, Tadeo, Simn tsan na totsijonhin yo juu tmaan nnan na jndyuhan cananista, 19 Yo ninJudas Iscariote, tsan na jndcya tyincyaa juu centa Jess nduee nnan na jndohan jon.

San Marcos3 naan juu jon, jo vaa najndei na tsixuan tsanvahin. Jo na cond icji juu yotyia quii non nnan. 23 Tsojnaan na jndue naneen na nnda, jo tman Jess joohan na quinanndyoochenhan na maan jon. Yajo sinin jon joon na tyiquitso nquiihan ndhan cha quitsimanhan na ve cochue non naneen. Tso jon: Nquii yutyia Satans, tyijecji nquii juu ntyje juu na manhan quii non nnan. 24 Nque nnan na conintque ncii ndyuaa, xe na aa coton nquehan ntyjehan yo nan na contahan, tajequintjontyichenhan na cotoxenhan. 25 Ndo majontyi nnan na man cii vaa, xe na aa coton nquehan ntyjehan yo nan na contahan, matajequintjo yahan. 26 Ndo majuuntyi xjen ntyja naan Satans, xe na aa itsue nquiihin nacjo ntyje yotyia juu, ntycii na icoxen juu quii non nnan. 27 Ndo mantyi cii tsan na vaa najndei na nachu juu nt tsian tyia, ya iquen juu centa vaa juu, ndo naan juu na min, tanin nan ntjonhan. Majo xe na aa ngaquee nciichen tsan na vantyichen najndei, chichen nquii juu, yajo juu tsaneen ntsityen jonhin ndo ncji jon naan juu, ndo nninncyaa jonhan nd nnan na cotsayon joon yohin. 28 Joon na mayuu matsj ndho, tsoen nnon na conantja nnan nnon Tyotson yo joo joon vi na conanneinhan nacjoo jon, nnd ntsitman tson jonhan. 29 Majo minninchen tsan na itso na matsa tsian yo ntyja naan juu najndei na tsixuan juu yutyia

Condue nnan na icji Jess jndyetyia ve yo najndei na tsixuan juu Beelzeb

vi jnd jo, tjaquee Jess ncii vaa yo naneen na jnd tji jon. Ndo ciichen jnda tnci nnda ncii tmaan nnan na maan jon, ndo nge jo min na ndincyaahan xjen na ntca jon yo naneen na totsayonhan joon yo jon. 21 Ndo joo nnan na ntyje nquii Jess, vi na jnd jndyehan na nnda vaa, yajo saquitjihan jon quii ntan naneen, nge jnduehan tman vaa tsindaahan xquen jon. 22 Tsjoon Jerusaln jnan nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen nquii Moiss. Tonancejnaanhan Jess tond nnan. Tonduehan: Juu Beelzeb, nquii yutyia na conintque tond yotyia, ntyja

20Ndo

(Mt 12:22-32; Lc 11:14-23; 12:10)

San Marcos3,4 Satans, nacjoo nquii Espritu Santo itsinin tsaneen joon vi, jo tajequindyaahin yo juu jnaneen, tajequitsitman tson Tyotsonhin. 30 Nd joon na itso Jess nge jndue naneen na ntyja naan nquii yutyia, jo itsaa jon joo tsianeen.

98 jo. Ndo jo tua jon quityquii ncii vaandaa na ntyjachenhan nnon ndaa. Tcetyen jon tyquiihan ndo joo naneen manhan ndyo tsotei ndaandue. 2 Jndye jndyi nnon joon na tyiquitsiquindyi nquiihan na siman jonhan ndhan. Nd joon na tso jon xjen na siman jon ndhan: 3 Quindyeho joon na ntsinn. Maan ncii tsan na taquitscyaa juu tsjan ntquen trigo. 4 Ndo viochen xjen na iscyaa jon juu ntqueneen, enhan na tycyaa xonce nato. Ndo jo sque quintsa, tquii o joo ntqueneen. 5 Ndo minndyehan tycyaahan cjoo chjo tso na ntyjo cjoo ntj. Ndo cje ro tonhan nge jen maan tso jo. 6 Majo xjen na jndui ndocjioon, yajo tye couaahan, tsojnaan na jen maan tsoeen, jo ndico nchioohan, jo na tcanhan. 7 Ndo minndyechenhan tycyaahan tyuaa naijon na minntyjee noon neon. Ndo joo neoneen tvindyehan, sincanhan cjo joo ntjoneen, jo na tatuehan. 8 do mantyi minndyechenhan tycyaahan naijon na maan tso ya. Ton joo ntqueneen, tquehan, juu ntjoneen ya tuehan. enhan na tyincyaahan ncii xu vantjo yon stj na cii stjhan na iscyaa tsaneen, ndo minndyechenhan tyincyaahan ata ve xu xonce na ncii istjhan na iscyaa juu tsaneen, ndo mantyi minndyechenhan tyincyaahan ata ninque xu na ncii istjhan na iscyaa juu. 9 Ndo tsontyichen Jess: Juu tsan na nincaa tson joon na matsj, quen ya juu centahan.

Ndyee Jess yo nque ntyje jon squehan na maan jon

xjeneen tyjee ndyee Jess yo ntyje jon na maan jon, ve chen ntjohin. Jo jnduehan nd nnan na man jo, quinanquindyii naneen jon na jnd squehan. 32 Ndo joo naneen jnduehan nnon jon: Nnda ta, chen maan ndyoh yo ntyiuhin, cojntuehan u. 33 Ndo jo ta jon jndyue naneen, tso jon: Nin nnan na conduihin ndy yo ntyj nc? 34 Yajo jndyiaa jon xijndio nd nnan na vendyuaa ngiaa jon. Itso jon: Joo nanmin conduihin ndy yo ntyj nc. 35 Nge mincya ro tsan na itsaa juu nan na ntue tson nquii Tyotson, juu tsaneen condui tyj tsansa yo tyj tsanscu yo ndy.

31Juu

(Mt 12:46-50; Lc 8:19-21)

Joon ntyja naan tsan na tquitscyaa ntquen trigo

Ndo nciichen jnda, xjen na toon Jess ndyo ndaandue Galileaeen, ta jon na tyincyaa jon joon nd nnan. Jndye jndyi nnan tnci naijon na maan jon

(Mt 13:1-9; Lc 8:4-8)

99
Tsiaan na totsinin Jess joon na tyiquitso nquiihan

San Marcos4 tsan na itscyaa ntquen trigoeen, conduihin nquii tsan na incyaa joon Tyotson nd nnan. 15 Ndo joo ntquen na tycyaa nato na tquii quintsahan, jo nnan na condye joon Tyotson. Ndo vi na jnd jndyehinhan, juu xjeneen icjee yutyia na manhan, ndo itsaa juu na quitsuu nonhinhan. 16 Ndo ntquen na tycyaa naijon na jen ntj na jen maan tso, jo nnan na condye joon Tyotson, joohan coyonhan centahan yo na nein jndyihan. 17 Majo tyixoncee nonhan na covantyja nonhan juu jooneen, ndo ve nge vi coquenonhan na conanvje nnanhan, ndo conancejnaan nnanhan na ninquitjihan quityquii na tsixuan juu tsonnangue, yajo condyehan juu joon Tyotson, cotsacentyjeehan na covantyja nonhan juuhan. 18 Ndo joo ntquen na tycyaa naijon na minntyjee noon neon, jo nnan na condye joon Tyotson. 19 Majo jnaan na jndye jndyi maan nonhan yo nan na icanhanhin nanein, yo na itsivinnanhanhin na nincityahan, yo jndyechen nnon nan na nincuen ndueehan, ndo nge na nnda vaa maan nonhan, tanan cii nnon na itsimanhan na conanjonhan yo juu joon nayaeen. 20 Majo man nnan na itsijonhanhin chana juu ntquen trigo na iscyaa tsaneen naijon na maan tso ya. Condye naneen juu joon Tyotson, ndo conaquii nonhan juuhan. Ndo jo itsijonhanhin chana joo ntjon na ya cove. Chaxjen vendye ntjoneen ya tuehan, tyincyaahan ncii xu vantjo yon

naneen na jndye jndyihin, vi na jnd jnduihan, yajo nnan na nchovehin, taxeehan nnon Jess, jnduehan: Juu joon na sinin quichen na tyiquitso nquiihan, Nin nan ninquitsiquindyihan? 11 Ndo ta jon jndyuehan, tso jon: Ndyu na toxenchen tanan siman Tyotson nd nnan joon na vantyiu na maanhan nchu vaa na icoxen jon nnan. Majo nd o itsiman jndyoyu jon ntyja naanhan. Ndo nque nnan na tyiconhan ntyja njan, joo joon na mancya ndhan ntyja naan na icoxen Tyotson nnan juu na cotsamanhan, ninnquiichen matsinn joon ndhan na tyiquitsj ncihan. 12 Nnda vaa cha min jndye jnda quindyehan, majo xecaa nonhan nin nan itsiquindyihan. Ndo min na jndye jnda cojntyiahan nan na matsa, majo jequitquenhan centa. Ndo na nd vaa na nanxuanhan, ndicachuhanhin na ntce nonhan yo jnanhan ndo na ntsitman tson Tyotsonhan.

10Joo

(Mt 13:10-17; Lc 8:9-10)

Nd vaa na itsiquindyihan ntyja naan tsan na tquitscyaa trigo

taxee Jess nd nnan nchovehin, tso jon: Ndo na tataa nonho juu joonva na tyiquitsj ncihan, yajo Nchu ya ntaho na ncaa ya nonho xe na aa ntsinn maoon joon chana juuhan? 14 Juu

13Ndo

(Mt 13:18-23; Lc 8:11-15)

San Marcos4 istj, ve xu xonce ndo ata ninque xu. Mantyi man nnan na nnda vaa na conanjonhan yo joon Tyotson, ndyiihan jndye tsian contahan ntyja naan nquii jon, ndo enhan na chjo ro contahin ntyja naan jon, ndo enhan na majndyentyichen na contahan.
Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan lmpara

100 nonhohan. 25 Nge juu tsan na ivaa tson juu joon na mancya, matmanntyichen nndaa tsaneen na ncaa tson juuhan. Ndo xe na aa maan tsan na tavi ninquindyii juu joon na matsj, ngitsuu tson juu chjo joon na jnd nchjii juu ntyja njan.
Joon na sinin Jess na tyiquitso nquiihan ntyja na vaque ntjon na jnon tsan

sininntyichen Jess nciichen joon ndhan, na tyiquitso nquiihan. Tso jon: Tanan tsan na ntsca lmpara na ve na ntcoto juuhan na tocjee jndu, oo min na ntscu juuhan yo stj. Chito nnda ntsaa tsan. Juu lmparaeen ntsintyja tsanhan cha quitsixueehan chon nd tsoen nnan na man vaa. 22 Mincya ro joon na matsinn na ndicaa non nnan na tyiquitsj ncihan, majo ngentyja xjen na ncaa ya nonhinhan. Tsoen joon na matsinn naneinhin na ndicaa tson tsanhan, majo ngentyja xjen na en nnan xijndio tsonnangue na ncaa nonhinhan. 23 Juu tsan na nincaa tson joo joon na matsinn, quen ya juu centahan. 24 Mantyi tso Jess ndhan: Quitquen yaho centa joon na condyeho na matsinn, nge xe na aa ve chjo rohan na cotquenho centa, mantyi tyijndyehan na ncaa nonho. Ndo xe na aa ntquen yaho centahan, yajo majndyentyichenhan ncaa nonho. Ndo nninncyaa Tyotson na matmanntyichen na ncaa

21Mantyi

(Lc 8:16-18)

Jess, tso jon: Juu na ityentjon Tyotson nnan, nd vaahan. Itsijonhan juuhan chavijon tsan na jnon ncii nnon ntjon. 27 Ndo juu tsaneen tyincii tman vacuaa juu, itso juu, ndo nnanquintyja juu tyincii nonnco. Ndo joo nan tsjaneen coonhan, coquehan, covindyehan min na tyiquintjii tsaneen nchu vaa na itsaahan na nnda. 28 Coon ntjon itsaa tyuaa. Navejndyee condui ntsquiihan, ndo vi na jnd tindyehan, condui xjuhan, nd jo cotsaque nonhan, nd jo comanhan. 29 Ndo ya na jnd tcanhan, yajo ntyjee tsanhan. Nd vaa na itsijonhan ntyja na icoxen Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan.

26Sininntyichen

Joon na sinin Jess na tyiquitso nquiihan ntyja naan ntquen mostaza

tso Jess: Ntsinn cii joon ndho na tyiquitsj ncihan cha quitejndeihan o na ncaa nonho ntyja naan na icoxen Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan.

30Mantyi

(Mt 13:31-32; Lc 13:18-19)

101 Nin joon na ntsinn cha na ncaa nonho ntyja naanhan? Ndo Nin ncii nnon joon na ntsijn ntyja na icoxen jon? 31 Itsijonhan juuhan chana ncii ntquen mostaza na jnon tsanhan. Ndo majuuhan na quijndntyichenhan na tsoen ntquen nan na conon nnan. 32 Majo vi na jnd tonhan, majuuhan na coninndyentyichenhan na tsoen noon na ninncii ngueesua na coventyjee, ata conanya quintsahin ntycya o xquenhan.

San Marcos4,5 vaandaa na tijntue jon xjen na tyincyaa jon joon nd naneen. Ndo mantyi vendyechen nnan na toman na tondyehan joon na toninncyaa jon, tentyjahan naxen jon yo maoon ntaandaa. 37 Ndo tyioo vi jndye jndyo tque nnon juu ndaandueeen, ata totyionhan ndaa quityquii juu vaandaaeen, mavaa xjen na ngitoohan yo ndaa. 38 Ndo Jess xi tntycii tsaan juu vaandaaeen, jo itso jon, ndyii ndiaa quitya jon. Ndo jo jnanntcihanhin, jnduehan: Nnda ta, u na matsiman nd, Aa minchjo tanan itsaahan u na mavaa xjen na ncj na ngava ndaa nqun? 39 Ndo jnanquintyja Jess, sityia jon juu jndyeeen, tso jon nnonhan: Cichen na jndei man nnon ndaandue. Ndo nnon nquii ndaandueeen tso jon: Cacentyje. Yajo tvichen jndye nnonhan. Ndo mantjo taquijonchenhan. 40 Jo tso Jess nd naneen: Ndu na coquityueho? Aa tyicantyja nonho na ntejndei Tyotsonho? 41 Ndo tyue jndyihan saahan. Ndo jnduehan nd ntyjehan: Nin condui tsanvahin? Ca tanin tquen jon xjen juu jndye ndo yo juu ndaandue, ndo tangueehan joon na tso jon.

Joon na totsiman Jess nd nnan, ninnquiichen tyiquitso nquii jonhan

jndyi joon totsinin Jess nd nnan na tyiquitso nquii jonhan chana joo joonmin. Tonincyaa jon jooneen xincii chaxjen na taa tson jon na nnd ncaa nonhan. 34 Ndo ninnquiichen totsinin jon nd nnan yo joon na tyiquitso nquiihan. Majo xjen na ntjo nquiihin yo nque naneen na tqueen jon na quinanjonhan yo joon na toninncyaa jon, yajo totsiman jon ndhan nchu vaa itsiquindyi ncii cii jooneen.

33Jndye

(Mt 13:34-35)

Sichen Jess jndye yo na iju ndaandue

xeeeen na jnd macontsj chjo min, itso jon nd nnan na tqueen jon na quitsayonhan joon yohin: Cja, nc, ngejndya ndaandue. 36 Yajo jntyehan nnan, jnduihan. Ndo tyeyonhan Jess yo majuuntyi

35Majuuntyi

(Mt 8:23-27; Lc 8:22-25)

Tsan Gerasa na nayoon jndyetyiahin

Jess yo nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon tetiohan ndaandueeen, squehan ndyuaa Gerasa. 2 Ndo juu xjen

(Mt 8:28-34; Lc 8:26-39)

San Marcos5 na jnduihan vaandaaeen, jndyotsindyoo ncii tsan ndhan, jnan juu ndintua ntoo. Ndo tsaneen, man jndyetyia quii tson juu. 3 Ninnquiichen ndintua ntoo tomaan juu, ndo minncii tsan tanan jnd ntsixjen yo nan na totsaa juu, min na yo carena. 4 Ee jndye jnda jnd tonantyen nnan nt juu, ngee juu yo carena, majo ninoon tocioo juu ncjoeen na tyenhan nt juu, ndo totsitiuu jnd juu carena na jnantyen nnan ngee juu. Ndo min tanan tsan na nd ntscu nnon juu nan na tsixuan juu. 5 Caxuee ndo catsjon totsixuaa juu na tonannon juu quii ntan ntyo yo ndintua ntooeen. Ndo totsquee nquiihin yo ntj. 6 Ndo Jess je, ninvaa tycyachen ndyo jon, ndo jndyiaa tsaneenhin, jnannon juu na nguee juu na maan jon. Tconxtye juu na tonnon jon. 7 Ndo juu jndyetyiaeen, saa juu na jndei sixuaa tsaneen, itso juu: U Jess na condui u jnda Tyotson na maan nandye quioonndue, Nin tsian na jndyo ntjoohin? Ndyii jon na matsixua ja xuee jon na tyintsavi ja. 8 Nd vaa na tso tsaneen nge jnd tso Jess nnon juu: U jndyetyia, quindui quii tson tsanvahin. 9 Ndo tsontyichen Jess nnon juu jndyetyiaeen: Nchu jndyu? Ta juu, tso juu: J jndy Legin, nge minchen j. 10 Ndo juu jndyetyiaeen, tocan juu vi nayaeen nnon Jess na

102 tyijon jon joohan na quinduihan juu ndyuaaeen. 11 Ndo ndyo jo man ncii tmaan quintcu na cotqui o. 12 Jo tan jndyetyiaeen nnon Jess na ncyaa jon joon na ncoquehan quityquii non joo quintcueen. 13 Ndo jo tyincyaa Jess joon. Ndo joo jndyetyiaeen jnduihan quii tson juu tsaneen, saquehan quii non joo quintcueen, joo choeen chana ve min o. Ndo joo o jnannon o, tye o tontyja na ji vaa jndyi na congio juu tyoeen, tycyaa o quityquii juu ndaandueeen, ndo tava ndaa nquen o, mana tj o. 14 Ndo joo nnan na totantyjee quintcueen, jntyiahan na nnda vaa nan na tui. Jo tyii yantyihan na jnannonhan na sananquindyiihan joo nnan na man juu tsjoon na icoxenhan juu tyuaaeen, yo ninnnan na coman jnd na nnda vaa nan na tui. Yajo nnan na ninquijntyia nchu vaa nan na tui, tyehan naijon na maan Jess. 15 Ndo xjen na squehan naijon na maan jon, jntyiahan juu tsaneen na totsixuan juu jndyetyia, vequityen juu na ce juu ndiaa, ndo jnd tco ya ntcehanhin, tavitsitsanhan xquen juu. Ndo jo sityue jndyihan joo naneen na nnda vaa nan na tui. 16 Ndo nque nnan na totantyjee joo quintcueen na jntyiahan na nnda, jnanneinhan nd nnan na tanci jo nchu vaa na tco yahan juu tsaneen yo nchu vaa na tj joo quintcueen. 17 Ndo joo naneen, vi na jnd jndyehan jooneen, tahan na

103 tanhan nnon Jess na quindui ntce jon ndyuaa naanhan. 18 Ndo xjen na vacua nnda Jess vaandaaeen, juu tsaneen na jnd tco yahanhin, tcan juu joon nnon jon na ncyaa jon na chi ncja juu yohin. 19 Majo tyncyaa jon joon na tcan tsaneen. Tso jon nnon juu: Cja ntce va na man nnan nan. Jo quitsu ndhan nchu vaa nan tman jndyi na saa Tyotson yo u na tyoon jon na ndyia ro nchjii jon. 20 Ndo juu tsaneen, siquind juu, tja juu. Ndo tye totsinin juu nd nnan na manhan njoon ndyuaa Decpolis ntyja nchu vaa nan na saa Jess yohin. Ndo joo naneen, vi na jnd jndyehan na nnda saa Jess yohin, tvee jndyi ngiohan.

San Marcos5 tja Jess yo tsaneen. Mantyi jndye nnan tentyja na nquenhan, manin conchjehan jon na coohan. 25 Ndo quii ntan tmaan naneen, jo en ncii tsanscu, jnd nchove chu na vii juu na coca neoon juu. 26 Ji vaa jndyi totjon juu na tonta ndoto nasihin, ndo min jo taquitsaahan, majndeichen vavimioon juu. Ndo jnd ntycii xoquitu naan juu na totsiquitsu juu na tondui nasihin. 27 Ndo nge na jndyii juu joon na tonannein nnan ntyja naan Jess, jo na sindyoohin quii ntan naneen na tentyjahan toxen jon, ndo tuii juu ndiaa jon. 28 Nnda vaa na saa juu nge jnd sitiu juu: Xe na aa ve nnd ntui ndiaa jon, yajo chi nman. 29 Ndo xjen na saa juu na nnda, maninoon taquitscuhan nan na iquenon juu, ntyjiichen juu na tco yahan quii sitso naan juu na jndui juu tycueen. 30 Ndo taa tson Jess na jnd jnman tsan yo ntyja naan juu najndei na condui jon. Jo tquen jon, taxee jon nd nnan na tentyja toxen jon, tso jon ndhan: Nin juu tuii ndia? 31 Ndo joo nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, tahan, jnduehan nnon jon: Mandyia na tyen ro man nnan ata conchjehan u, ndo aa mavaxe Nin tsan tuii ndia? 32 Ndo Jess, jndyiaa jon xijndio, na ndyiaa jon nin nquii tsan tuii ndiaa jon. 33 Ndo juu tsanscueen, tyioo na ncyaa juu, sindyoocyahin nnon jon na coviquijntyehin. Tconxtye juu na tonnon jon nge

24Ndo

Yuscu chjo jnda Jairo yo tsanscu na tuii ndiaa Jess

Jess tetio nnda jon ndaandue yo vaandaa. Tuee jon nciichen ixndya yo nnan na totsayon yo joon yohin. Ndo jndye jndyi nnan squenon na maan jon ndyo ndaandueeen. 22 Ndo jo, ncii tsan na jndyu Jairo, tyjee juu na maan jon. Juu tsaneen conduihin tsan Israel na conintquehin vatson centa nnan judos tsjoon juu. Xjen na jndyiaa juu Jess, tconxtye juu na saa juu na njonhin. 23 Tcan juu na quitejndei jonhin, tso juu: Mioon jndyi vii juu yuscu chjo jnda, jnd manincue juu. Quitsa chjo vi nayaeen na chi ngaquityio nt nacjoo juu cha nman juu na tyingue juu.

21Juu

(Mt 9:18-26; Lc 8:40-56)

San Marcos5,6 nchjii juu nchu vaa na saahanhin. Ndo tso jndyoyu juu nnon jon yo nan na saahanhin. 34 Ndo tso Jess nnon juu: U jnda, nge na vantyja tson ja, jo na jnd jnman. Naneinhin cja ntce va, minncii joontiu tavi ncon. Jnd jnman yo juu tycu na maquenoon. 35 Ndo viochen xjen na sinin Jess nnon tsanscueen, jo sque ro nnan na jnan vaa nquii tsaneen na conintquehin ntyja naan juu vatsoneen, juu tye yuscu chjo yuvii. Ndo jnduehan nnon jon: Jnd tue juu yuscu chjo jnda. Jo juu tsan na itsiman joon Tyotson nd nnan, tavintsinchjuntyihin. 36 Ndo nquii Jess, jndyii jon na jndue naneen na nnda, majo itso jon nnon juu tsaneen na conintquehin vatson: Tyintyue, u xiantyi cantyja tson Tyotson. 37 Ndo juu Pedro, Jacobo yo ninJuan tyje juu Jacoboeen, tyehan yo Jess vaa nquii Jairoeen. Min tyncyaa Jess na ncja nciichen tsan yohin. 38 Ndo xjen na squehan vaa Jairoeen, jndyii jon na cuaa jndyi jndyue nnan na cotyueehan, ndo conanxuaahan na tue yuscu chjoeen. 39 Majo vi jnd na taquee jon quityquii vaa, min na ntyjii jon na jnd tue juu yuscu chjoeen, tso jon nd nnan na man jo: Ndu na cuaa jndyi jndyueho na cotyueeho? Ee juu nian chjh, chito aa tue juu, ve itso juu. 40 Majo nnan na sque ya juu vaaeen, ve toncohan Jess nge

104 ngio yahan na jnd tue juu. Jo tji jon naneen chen, ndo nd jo tyoon jon nquii tye juu tsoo chjoeen yo ndyee juu. Tequehan juu carto naijon na vaquityen juu. 41 Ndo tuii jon vi ntyjaa nt tsoo chjoeen, tso jon yo jonndaa naan jon: Talita, cumi. Juu joonvahin itsiquindyihan: Yuscu chjo, matsj nnon, quinanquintyja. 42 Ndo juu xjen na tso Jess joonva, jnanquintyja yuscu chjoeen, ndo tye na vaca nnda juu, nge jnd jnd nchove chuu juu. Ndo na tui na nnda, joo nnan na man jo, tvee jndyi ngiohan. 43 Majo jaa joon siquimaan Jess joohan na minncii nnon tsan tyinduehan na nnda vaa nan na saa jon. Ndo mantyi tua jon tsian ndhan na ncyahan nan na ntca juu yueen.

Tja nnda Jess Nazaret

Jndcya jndui Jess tsjoon Capernaum, tja nnda jon tsjoon naijon tquehin. Ndo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, mantyi tyehan yohin. 2 Ndo ya tuee juu xuee na cotajndyee nnan judos, yajo taquee jon vatson juu tsjooneen, tyincyaa jon joon. Ndo jndye nnan na man jo, tvee ngiohan juu jooneen. Jnduehan nd ntyjehan: Yuu va chu tsanvahin joo joonmin na itsinin juu ndh? Nin tsan siman nnon juu? Nin conduihin na cond itsaa juu tsianmin, na joohan ve mincyato

(Mt 13:53-58; Lc 4:16-30)

105 tsan jequind ntsaahan. 3 Juu jon ve tsan tocyu ntcaahin, ndo ve jnda Marahin, ndo mantyi ntjoo man ntyje juu Jacobo, Jos, Judas yo ninSimn, ndo mantyi nanntcu ntyje juu mantjoo ro coman joo. Nnda vaa na tyquinta naneen na njon Jess. 4 Ndo nge na nnda jndue naneen, yajo tso jon ndhan: Nnan na maoonchen, tsoenhan contahan na njon juu tsan na ncyaa joon Tyotson. Majo nque nnan tsjoon tsaneen, tyiquinjonhin ngiohan, min nnan chuuhin min nnan vaa juu. 5 Ve nge na nnda vaa na tonantiu naneen yo ntyja naan Jess, tsojnaan na tyicantyja nonhan, jo na iscuhan na ntsinman jon nnan tsjoon jon. Xiantyi ninvendye tsan na tyio jon nt jon cjohin jnmanhan. 6 Majo sindaahan nchjii jon na tynincantyja nonhan jon. Nd jo jndui jon, toca jon njoon quijnd, jo toninncyaa jon joon Tyotson nd nnan.

San Marcos6 quityionhan ntconhan ngehan, ndo min tyntsayonhan nciichen ntjo ndiaahin. 10 Ndo tso jon ndhan: Tsjoon naijon na ntsqueho, ndo xe ngitso tsan ndho na ngenonho quii vaa jon na ntixee jon o, jo quintjoho vaa jon ata xjen na nndui ntceho juu tsjooneen. 11 Ndo xjen na ntsqueho ncii tsjoon, majo nque nnan juu tsjooneen, xe na aa tyinincyonhan centaho, ndo min tyininquindyehan joon na concyaho, nd vaa quintaho. Xjen na nndui ntceho ndyo juu tsjooneen, quinancyaaho tso na chuu ngeho, yajo ntsimanhan nd naneen na tyiya jntahan. Joo nnan tsjoon Sodoma yo Gomorra, tyia jndyi nan na tontahan. Juu xuee na ntuii Tyotson nnan ntyja naan na tonantjahan nnon jon, vi jndyi ngenon joo nnan njooneen. Majo nque nnan man njoon na tyinincyonhan centaho, vintyichen ngenonhan, chichen nnan joo njooneen. 12 Vi jnd sinin Jess ndhan, yajo jnduihan, tyencyahan joon na quintce non nnan yo jnan na nanxuanhan. 13 Mantyi jndye jndyi jndyetyia tjihan quii non nnan, ndo jndye nnan vi na tyeehan aceite, jnannman naneen.

9Ndo

Iua Jess tsian nd nnan na cotsayon joon yohin na quitsancyahan juu joon Tyotson

tqueen jon joo nchove nnan na iua jon tsian ndhan na ve vehan na cohan tsian naan jon, ndo tyincyaa jon na nanxuanhan juu najndei na conduihin cha nd ntjihan jndyetyia quii non nnan. 8 Ndo tquen jon joon ndhan na xiantyi tsonjntei quitsayonhan, majo tyntsayonhan chetsja, min nan na ntcahan, min xoquitu.

7Ndcya

(Mt 10:5-15; Lc 9:1-6)

Jnancuee sondaro Juan tsan na totsiquind nnan

nnan tonanneinhan ntyja naan juu tsian tman na totsaa Jess, ndo jndyii

14Jndye

(Mt 14:1-12; Lc 9:7-9)

San Marcos6 Herodes joo jooneen. Juu jon conduihin na icoxen jon nnan juu ndyuaaeen. Tso jon: Ja tqun joon na jnancuee sondaro njan juu Juan, tsan na totsiquind nnan. Ntsaahan jnd vando xco jon, mange jo covityincyoo tsianmin na itsaa tsanvahin na jequinduihan na ve yo najndei nquii tsan. 15 Ndo en nnan jnduehan ntyja naan Jess na conduihin Elas, nquii tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen nchu vaa nan na nguaa. Majo vendyechenhan jnduehan: Juu Jess conduihin nciichen tsan na toninncyaa joon Tyotson tiviontyichen nchu vaa nan na nguaa. 16 Nge na tonannein nnan joo joonmin, ndo Herodes, vi na jnd jndyii jon ntyja naan nan na itsaa Jess, tso jon: Tsanvahin majuu Juanhin, tsan na tqun joon nd sondaro njan na quityjehan xquen juu, majuu jon jnd vando xco. 17-19 Nquii Herodeseen jnd toco jon yo juu Herodas, scuu tyje jon Felipe. Majo juu Juaneen jnd tso jon nnon juu Herodes: Tyiquichuhan na manayon scuu tyiu na ndiscuhin. Nge na nnda vaa na tso Juan, jo sivii matyen Herodaseen jon. Ntue jndyi tson juu na cue tsaneen, majo tanan jnd saa juu. 20 Majo juu Herodes, totsaa jon na njon juu Juaneen. Ee taa tson jon na ya tsanhin, ndo na tsixuan juu uan nquii ntyja naan nquii Tyotson. Mange jo tyncyaa jon na ngenon juu nat.

106 Ndo min na ndicaa ya tson jon joon na toninncyaa Juaneen, majo tvee nchjii jonhan. 21 Majo juu Herodas, tuee xjen na jnd saa juu yo nan na ntue tson juu na cue Juaneen. Ee juu xjen ya na tuee xeechuu nquii Herodes, saa jon ncii nguee na ntca jon yo nque nnan na condui nanmannian na cotsantyja naxen jon juu ndyuaa Galilea, yo nnan na conintque nd sondaro naan jon ndo yo ninnantya. 22 Ndo jo, juu yuscundyua jnda Herodaseen, tquee juu naijon na man naneen, sijnon juu. Ndo Herodes taxjen vaa tvee jndyi tson jon na nnda vaa saa juu, nquii jon ndo mantyi joo naneen na conanjonhan yohin juu ngueeeen. Ndo itso jon nnon juu yuscundyuaeen: Nin nan ntue tson na ntsa naya u? Quitsu nnn ndo ja nninncyahan nnon. 23 Nquii Tyotson, ndyiichen jon joon na mayuu matsj nnon, ata xonce ndyuaa na macoxn nninncyahan nnon. 24 Ndo juu yuscundyuaeen, vi na jnd jndyii juu na nnda, jndui juu, taquitso juu nnon ndyee juu: Ndyo, Nin nan ntcan? Ndo ta ndyee juu, itso jon: Can nnon jon na quitscenon jon xquen Juan nt, juu tsan na totsiquind nnan. 25 Ndo juu yuscundyuaeen, maquintyjachen tja ntce juu na maan Herodeseen, tso juu nnon jon: Ntue tsn na ninoon nein quitscenon xio na jon xquen juu Juan nt, juu tsan na totsiquind nnan.

107 nquii Herodes, xjen na jndyii jon na nnda, tyioo na tyia jndyi nchjii jon. Majo nge jnd tso jon na ntyjii Tyotson na ntsiquind jon juu joon na tso jon nnon juu, ndo mantyi joo naneen na sananjon na cocahan yohin jnd jndyehan juu jooneen, jo xe na aa ngitso jon jequind na ntsiquind jon juu jooneen, yajo ngejnaan jon tondhan. 27 Nge na nnda, ninoon jon jon ncii sondaro na caquityjee juu xquen Juan na ndyii jon vancjo. 28 Ndo juu tsaneen, tja juu, taquityjee juu xquen juu Juaneen yo xjo, ndo jnd jo jndyoyoon juuhan na jonhan quityquii xio. Tyincyaa juuhan nnon yuscundyuaeen, ndo juu juu tyincyaa juuhan nnon ndyee juu. 29 Ndo joo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Juan, vi na jnd jndyehan na nnda vaa na tjon jon, tyecyonhan sitso naan jon, saquityiuhan juuhan.

San Marcos6 na ntcahan. 32 Yajo jnduihin yo vaandaa, tetiohan ndaandue na ninnquehan. Ndo squehan ncii joo naijon tavi nan nnan con. 33 Majo jndye nnan tquenchenhan centa naijon tyehan. Ndo jndui naneen chatso njoon na maan xijndio juu ndyuaaeen, jnannonhan, ndo macjentyichen squehan naijon vja Jess yo nnan na totsayonhan joon yohin. 34 Ndo juu xjen na jndui Jess vaandaaeen, jndyiaa jon na jndye jndyi nnan jnd sque. Ndo tyioo na ntyia rohan nchjii jon, nge itsijonhanhin chavijon quinman na tatsan vantyjee. Yajo jndye joon tye na totsiman jon ndhin. 35 Ndo vi na jnd vaman, yajo nque nnan na totsayon yo juu joon na toninncyaa jon, jnanndyoohan, jnduehan nnon jon: Jnd vaman ndo ntjoohin tanan ncii joo na nninjnda nan na ntca nnan. 36 Mange jo quitsu nd nanmin na chi ncohan jnd yo njoon quijnd na man xijndio na chi nnanjndahan nan na ntcahan, nge tanan quichohan na ntcahan. 37 Majo ta Jess, tso jon: Nqueho ninncyaho nan na ntcahan. Ndo joo naneen, tahan, jnduehan nnon jon: Min xe na aa nnanquitsu ve ciento son denarios na ntsananjnd tyoo, majo tyijecinonhan na nninncy na ntca joo nanmin. 38 Ndo ta Jess, taxee jon: Tsannda tyoo na yonho? Ca, quitsaquijntyiaho.

26Ndo

Tyincyaa Jess nan na tca on min nannon

jnd tui na nnda, joo nnan nchove na jon Jess tsian naan jon, tnci nndahan na maan jon. Chen jndyi jnduehan nnon jon ntyja naan juu tsian na jnd tontahan yo ntyja naan joon na tonanmanhan nd nnan. 31 Jo itso jon ndhan: Cja nc ncii joo naijon na ninnqu, cha ya ntajndy chjo. Nnda vaa na tso jon nge jndye jndyi nnan cotsque naijon na maan jon, min ndincyaahan xjen

30Vi

(Mt 14:13-21; Lc 9:10-17; Jn 6:1-14)

San Marcos6 Ndo vi na jnd jntyiahan na tsanndahan, yajo jnduehan nnon jon: Nin on tan tyoo na yn yo ve quitscaa na jnd jnein. 39 Ndo tua Jess tsian na xen ntmaan na quitsacendyuaa nnan cjoo jnd quijnd. 40 Yajo sacendyuaa naneen na xen ntmaanhan. en ntmaan na jntahan na vennan vennan nchonqui tsan, ndo en ntmaan na ncii ciento tsan na jntahan. 41 Jnd jo tyoon Jess joo on tan tyooeen yo ve quitscaaeen, ndo jndond jon toquioonndue, tyincyaa jon na ncya ya Tyotson ntyja naanhan. Nd jo tji jon xen ntanhan. Ndo vi jnd jo tyincyaa jonhan nd nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon na quitonhinhan nd nnan joo ntmaaneen. Ndo majontyi saa jon yo ve quintcaaeen, tji jon xen ntanhan na ntquii tsoen naneen. 42 Ndo tsoen naneen tca tacjohan, 43 Ndo nd jo, nque nnan na totsayon joon yo Jess, jnanquitoohan nchove tsque yo tyoo ntan na jntyiihan na tca naneen yo ninquintcaaeen. 44 Ndo joo nnan na tca juu xjeneen, tuee cha na on min na xiantyi nannon.

108 tsjoon Betsaida, viochen xjen na njon jon naneen na co ntcehan ntaahan. 46 Ndo vi na jnd jon jon joo naneen, tava jon ncii tyo na ntsinin jon nnon nquii Tyotson. 47 Ndo vi na jnd tijaan, joo naneen na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, jnd manhan xonce ndaandue yo juu vaandaaeen, majo juu jon ninmaan jon tyuaa tcan. 48 Ndo jndyiaa jon na vi jndyi coquenonhan, na tandiquind ntahan ndaa ve nge na totsintce jndye juu vaandaa na jonhan. Ndo xjen na vanco, yajo tca Jess nnon ndaandue. Sindyoohin nnon vaandaaeen naijon na jonhan, ndo saa jon na chavijon ngenoon jon joohan. 49 Ndo xjen na jntyiahan na vaca jon nnon ndaandueeen, jnantiuhan ve ncaan tsoo na cojntyiahan. Nge na nnda tahan na jnanxuaahan na coquityuehan. 50 Ndo tsoenhan jntyiahan jon, ndo mioon jndyi tyuehan. Majo tman jon joohan, tso jon: Quinanxuanho uaanho, mancnty na mamanho, conho na tavi ncyaaho. 51 Ndo tua jon vaandaa na jonhan jo, yajo tichen na maan juu jndyeeen. Majo min ndicaa nonhan nchu vaa na nnantiuhan na nnda vaa nan na tui. 52 Nge tyicovaa ya nonhan na tsoen nnd ntsaa Jess min na jntyiahan na saa jon na tinon juu tyooeen na tca tsoen naneen. Joohan tsojnaan na tsan uan naanhan, jo iscuhan na ncaa nonhinhan.

Vaca Jess nnon ndaandue

jo tso Jess nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon na cua nndahan vaandaa na chi ngetio nndahan juu ndaandueeen na ntsquehan

45Nd

(Mt 14:22-27; Jn 6:16-21)

109
Sinman Jess nnan vi ndyuaa Genesaret

San Marcos6,7 na jnanjnda ndochihan na toman ndyu na toxenchen ntyja naan na cotmanhan ndueehan. 4 Ee nque nnan fariseoseen yo tsoen ntyjehan nnan judos, vi na jnd jnanhan tsua, tyijecahan xe na aa tyiquitquen ntju jndyeehan na cotman ndueehan chaxjen coxen costumbre. Ndo jndyechen nan min na contahan chaxjen na jnanjnda nque ndochihan na toman ndyu na toxenchen, cha na majnda na cotmanhan vaso na ncu tsan ndaa, yo nguaa jaro, yo nguaa ncjo yo ninjndu naanhin. 5 Yajo joo fariseoseen yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen nquii Moiss, taxeehan nnon Jess, jnduehan: Joo nnan na cotsayon yo joon na mancya, Ndu na tyiquitangueehin joon na jntye ndochiihi na toman ndyu na toxenchen? Majo joo nnan nan, cocahan min na tyiquinta jndyeehan juu nan na ntsijiuahan ndueehan chaxjen na coxen juu costumbre. 6 Ndo ta Jess jndyuehan, tso jon: Juu joon na tji Isaas, jndyoyu na tsimanhan na conduiho nnan na ve vaa na conta. Ee itso jooneen: Nanmin ve yo nnon jndyuehan na conantmaanhan ja, majo nan na covitincyoo na vja na manhin, tsimanhan na tycya manhan yo ntyja njan. 7 Ve jnaan na conantmaanhan ja, ee joon na jnanjnda nnan na icoxenhan, joohan conanmanhin nd nnan,

na jnd tetio nndahan juu ndaandueeen, squehan ndyuaa Genesaret naijon jnantyenhan juu vaandaaeen. 54 Ndo xjen na jnduihinhan, joo nnan ndyuaaeen tajnaanhan Jess. 55 Ndo cje ro jnanquindyiihan ntyjehan na man xijndio. Jo tahan na totsachohan nnan vi na ntyjohan cjo ndue mincya ro naijon ticuaa joon na ngenon nquii Jess. 56 Ndo mincya ro naijon na tuee jon, aa njoon tman ndo aa yuu na maan ninve ndye ntaa, totquen nnan ntyjehan nnan na vi jndyue nata, na ngitanhan na ntuehan ndiaa Jess cha nmanhan. Ndo tsoen nnan na tue ndiaa jon jnmanhan.

53Xjen

(Mt 14:34-36)

Nan na itsaahan na tyijiua tsixuan tsan tonnon Tyotson

Nque nnan fariseos, jnanndyoohan na maan Jess yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen nquii Moiss. Joo naneen jnanhan Jerusaln. 2 Totquenhan centa na nque nnan na conanjon yo Jess, tocahan min na tyiquitmanhan ndueehan chaxjen juu costumbre na conta ntyjehan nnan judos. Jndue fariseoseen na joo nnan na totsayonhan joon yo Jess, tyiya na nnda contahan. 3 Ee joo fariseoseen yo tsoen ntyjehan nnan judos, xecahan xe na aa tyinanquind jndyeehan juu joon

(Mt 15:1-20)

San Marcos7 ee contahan na njon joo jooneen chavijon conduihan joon na sinin nquii Tyotson. Nd joon na sinin Isaas. 8 Ndo itsontyichen Jess nd naneen: Tquen Tyotson joon na coxenhan o, majo o condyeho joohan cha ninncyaahan na nnanquindho costumbre na tquen nnan, cha ntyja naan na cotmanho vaso yo nguaa jaro yo nguaa ncjo yo vendyechen nnon nan na itsijonhan joohan. 9 Mantyi tsontyichen jon ndhan: Conantiuho na njon jndyi contaho na conanquindho joo joon na tquen ndochiho na toman ndyu na toxenchen. Majo tanin min na tyiquitangueeho juu joon na iquen nquii Tyotson. 10 Chana juu joon na sinin Moiss, na itsohan: Quitsa na njon tye yo ndyo. Ndo mantyi tso jon: Mincya ro tsan na itsinin joon tsan nnon tye, ndyee juu, quinancuee nnanhin. 11 Majo o condueho tanin min xe na aa ngitso tsan nnon tye juu yo ndyee juu: Ndiquind na ntejndei u yo nan na icanhan u, nge nan na manach tsixuanhan Corbn. Juu joon Corbn itsiquindyihan nan na jnd tyincyaa tsan centaa juu tsian naan Tyotson. 12 Majo o na conduiho tmaan fariseos, min xe na aa itsitjahan nan nquii tye tsan oo ndyee juu, o taninncyaho na ntejndei tsaneen tye juu oo ndyee juu. 13 Ndo na contaho na nnda, itsaahan na juu joon na tquen nquii Tyotson, ve jnaanhan nge vandya tsiquindyi

110 joo costumbre na conanveho. Ndo jndyechen nnon nan min na contaho na itsijonhan joohan chana joonmin. 14 Ndo tman nnda Jess nnan, tso jon ndhan: Tsoenho quindyeho joon na matsj, ndo caa nonho joohan. 15 Nan na ica tsan, tyixequitsijiuahanhin na tonnon Tyotson. Majo joo joon na itsitiu juu quii tson juu, joohan conta na tyijiuahin na tonnon jon. 16 Juu tsan na nincaa tson joon na matsj, quen ya juu centahan. 17 Jnd na jntyii Jess joo naneen, tja ntce jon vaa. Ndo xjen na maan jon quii vaa, yajo nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon, taxeehan nnon jon nin nan itsiquindyi juu jooneen na tyquitso nquii jonhan. 18 Ndo ta jon, tso jon ndhan: Aa mantyi itsijonhan o chana joo naneen? Aa tycaa nonho juu jooneen? Tachi nan na ica tsan na iquenhanhin na tyijiuahin na tonnon Tyotson, 19 Nge chito quityquii uaan juu coohan, quityquii tsiaa juu covahan, ndo nd jo vja juu ndyo jnd. Ndo yo juu joonvahin tsiman Jess na tajnan tsixuan tsan na ve ncii nnon nan ica juu. 20 Ndo tsontyichen jon: Joo joon na itsitiu tsan quii tson juu, joohan conta na tyijiuahin na tonnon Tyotson. 21 Ee quii tson tsan conan natyia na itsitiu juu, chana ve nincoon ya juu yo nciichen tsanscu, oo na

111 nincoon juu yo tsanscuntjaa, ndo aa na ntscuee juu tsan, 22 Ndo aa na ichuee juu naan tsan, ndo aa nincyoon juu naan nciichen tsan na nndinaan juuhan, ndo na itsaa vi juu nnan, ndo na itsivinnan juu ntyje juu, ndo joo joon na icoxenhan, min tyiquitsaa juu na njonhan, ndo na itsit tson juu ntyje juu, ndo tyia joon itsinin juu nacjoo nciichen tsan, ndo na itsitiu nquii juu na tmanchen conduihin, ndo na ve tsitsanto juu xquen juu yo nan na itsaa juu. 23 Tsoen natyiamin, quii tson tsan conanhan, ndo ntyja naan joohan na coninjnda na vaa jnaan juu na tonnon Tyotson.

San Marcos7 ndyuaa Sirofenicia. Ndo vi na jnd tyjee juu na maan Jess, tcan juu na cji jon juu jndyetyiaeen. 27 Majo ta Jess, juu joon na sinin jon nnon tsanscueen, tyiquitso nquiihan. Itso jon: Chuhan na quitejndei jndy nnan na ninncii tsjan conduihan yo ja, chito nnan na maoon ndyuaa. Nge tyiquichuhan na ntyjee tsan nan na coca ntsinda juu ndo na ncju juuhan nd quindue. 28 Ndo juu tsanscueen, mantyi sintce juu joon nnon Jess na tyiquitso nquiihan, tso juu: Mayuu ta yo juu joon na tsu, majo joo quindhin ve nan quijnd na cocyaa tyuaa na coca yotsca, juuhan cojen o. 29 Ndo jo ta Jess, itso jon: Ya jndyi joon na sintce. Nanein, cja ntce va. Juu yuscu chjo jnda, jnd jndui jndyetyia quii tson juu. 30 Ndo xjen na tuee ntce juu tsanscueen vaa juu, ntjii juu yuscu chjoeen na vaa juu cjoo jndu, jnd jnman juu.

Tsanscu na maoon ndyuaa na vantyja tson jon Jess

ntce Jess juu tsjooneen naijon na toninncyaa jon joon. Tja jon, tuee jon ndyuaa Tiro yo Sidn. Ndo tuee jon vaa ncii tsan juu tsjooneen, min tyquintue tson jon na ncaa non nnan na tyjee jon jo. Majo min na nnda, ticuaa joon na jo jnd maan jon. 25 Juu tsjooneen tomaan ncii tsanscu na maan jnda juu, yueen yuscuhin na nayoon jndyetyiahin. Ndo juu ndyee yuscu chjoeen, vi na jnd jndyii juu ntyja naan Jess, sityuaa juu na tja juu naijon na tuee jon. Ndo xjen na tuee juu na maan jon, tcoxtye juu tonnon jon. 26 Majo tachi tsan judohin, jonndaa griego itsinin tsanscueen, tuihin tsjan nnan

24Jndui

(Mt 15:21-28)

ntce Jess ndyuaa Tiro, tenon jon ndyuaa Sidn, tancyaa jon ntyee juu ndyuaa njoon Decpolis. Tuee nnda jon juu ndaandue Galilea. 32 Ndo jo jndyoyon nnan ncii tsan quitaa ndo ncheehin na maan Jess. Nnan na man jo, tanhan na quityio jon nt jon cjoo tsaneen cha nman juu. 33 Ndo tyoon Jess juu tsaneen vi ntyja naijon

31Jndui

Sinman Jess tsan quitaa na ncheehin

San Marcos7,8 na ninnquii jon yohin. Tuii jon nd nt jon ndnqui juu, vi jnd jo tji jon ndaa ndyo jon, ndo tyu jonhan nnon tsa juu. 34 Nd jo jndond jon toquioonndue, tcan jon vi naya nnon nquii Tyotson. Sinin jon yo jonndaa naan jon, tso jon: Efata. Juu joonvahin itsiquindyihan na ncyaa nndahan na ya ndyii juu yo na ya ntsinin juu. 35 Ndo majuuntyi xjeneen jnaan ndnqui tsaneen, mantyi ntjo ya ntce na itsinin juu. 36 Xjen na tja nnda Jess yo tsaneen naijon na man nnan, yajo siquimaan jon joohan na minncii nnon tsan tyinanmanhan ntyja nan na saa jon. Majo tajntahan na njon juu jooneen na tso jon, ee ndovanjan tonanneinhan ntyja naan juu tsian tmaneen na saa Jess. 37 Tman jndyi vaa na tvee ngiohan, jnduehan nd ntyjehan: Va ya jndyi itsaa jon. Nque nnan quita, itsinman jonhan na ya condye nndahan, ndo joo nnan nchee, mantyi itsinman jonhin na ya conannein nndahan.

112 na jndyochohan na ntcahan, jnd jndyuehan. 3 Ndo xe na aa njnhan na co ntcehan ntaahan na ninvaa ninjndohan, nnd ntsaahan na ntsindaahan nquenhan ndo ntycyaahan nato nge enhan na tycya chjo na jnanhan. 4 Ndo joo nnan na totsayon joon yo jon, tahan, jnduehan: Nchu nt na nninncy nan ntca nanmin ntjoohin? Ee ntjoo tanan nnan coon na nndhan nan. 5 Taxee Jess ndhan: Tsannda tyoo yonho? Tahan, jnduehan: Ninntyque tan tyoo yn. 6 Ndo tso jon nd nnan na jndye jndyihin: Cuho tyuaa. Nd jo tyoon jon joo ntyque tan tyooeen, ndo vi jnd jo, tyincyaa jon na ncya ya Tyotson ntyja naanhan, nd jo tji jon xjen ntanhan. Nd tyincyaa jonhan nd nque nnan na totsayon joon yohin, ndo joohan tonhinhan nd joo naneen. 7 Ndo mantyi yonhan vendye quintcaa quijnd. Mantyi tyincyaa jon na ncya ya Tyotson ntyja naanhan. Nd jo mantyi tyincyaa jon quintcaaeen nd naneen na quitonhan joohan nd nnan na jndye jndyihin. 8 Ndo tsoen naneen tca tcjohan, ndo nd jo nque naneen na totsayonhan joon yo Jess, jnanquitoohan cha vi ntyque tsque yo tyoo ntan na jntyiihan. 9 Ndo joo nnan na tca jo, tuee chana ninque minhan. 10 Ndo vi jnd jo tso jon nd naneen, ya xe na nco

Tyincyaa Jess na tca ninnque min nnan

Xjeneen jndye jndyi nnan jnd tnci naijon na maan Jess. Ndo juu xjeneen, sitjahan nan na ntcahan. Mange jo tman jon joo nnan na totsayon yo juu joon na toninncyaa jon, tso jon ndhan: 2 Ntyia ro nanmin nchji nge naneinhin jnd ndye xuee na conanjonhan na condyehan juu joon na mancya, ndo nan

(Mt 15:32-39)

113 ntcehan nge jnd mavja jon. Ndo tua nnda jon vaandaa yo nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon. Tyehan, squehan ndyuaa na jndyu Dalmanuta.
Nnan tmaan fariseos, tanhan nnon Jess na quitsaa jon cii jnaan

San Marcos8 nantyia na nanxuan nnan tmaan fariseos. Tso jon: Nnan fariseos yo nnan tmaan centaa Herodes, vaa ncii nnon ntyja naanhan na itsijonhan juuhan chavijon tsquent. Quitquenho centa na juu natyia nanxuanhan tyincaahan o na ntsindaahan o. 16 Ndo na tso jon na nnda, joo naneen na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, tye na jnduehan nd ntyjehan: Nd vaa na itso jon nd tsojnaan na tsuu tycya nnn na ndyoyn tyoo. 17 Majo taa tson Jess na nnda vaa na conantiuhan na itsinin jon ntyja naan tyoo. Majo chito jo, itsiquindyi jonhan ntyja naan nantyia na nanxuan nnan tmaan fariseos yo nnan tmaan centaa Herodes. Yajo tsontyichen jon ndhan: Ndu na conanneinho na tatyoo jndyoyonho? Aa tyicovaa nonho, ndo aa min tyiquitquenho centa? O, Aa ninvaa manho na conantsanho uan naanho? 18 O na min tndho, Aa tyicojntyiaho? O na min ndnquiho, Aa tyicondyeho? Ndo aa tyicajoon nonho nin nan sa xjen na sitjahan nan na ntca nnan? 19 Juu xjen na sa xjen ntan joo on tan tyoo na tonhohan nd on min nnan, Tsannda tsque na jnanquitooho yo ntan quijnd na jntyiihan? Tahan, jnduehan nnon jon: Jnanquit nchove tsquehan. 20 Ndo juu xjeneen na sa xjen ntan joo ntyque tyoo na

vendye nnan tmaan fariseos squehan na maan Jess. Tahan tonanjndyehan jndyuehan yo jon na quitsaa jon ncii nnon tsian na ntsimanhan na nquii Tyotson tua tsian nnon jon. Ee cojntuehan na quityiihan ngeehanhin ntyja naan joon na itsinin jon. 12 Yajo jndyo ncii na ton tson jon na sichjoohan tson jon ntyja naanhan. Itso jon: Nque nnan na man naneinhin, Ndu na ntue nonhan na quitsa ncii nnon tsian na njntyiahan na ntsiman jndyoyuhan na nquii Tyotson iua jon tsian nnn na jndy? Joon na mayuu matsj ndho, tyijequitsa ncii na ntsimanhan na nquii jon ncyaa na tman condui ja. 13 Yajo jntyii jon joo naneen. Ndo tua nnda jon vaandaa, tetio nnda jon ndaandueeen. Tueecya jon nciichen ixndyaahan.

11Ndo

(Mt 16:1-4; Lc 12:54-56)

Tsquent na nanxuan nnan fariseos

nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, juu xjen na tuahan vaandaa, tsuu tycya nonhan na ntsayonhan tyoo na ntcahan, cha ve ninnciito tyoo na sayonhan. 15 Yajo siquimaan jon joohan na tyinanjonhan yo

14Ndo

(Mt 16:5-12)

San Marcos8 tonho na tca ninque min nnan, Tsannda tsque na jnanquitooho yo ntan quijnd na jntyiihan? Ta naneen, jnduehan: Jnanquit ntyque tsquehan. 21 Ndo tso jon ndhan: Ndo na nnda vaa, joo tsian tman na matsa, Ndu na ndicaa nonho nin tsan condui ja?

114
Tji jndyoyu Pedro na juu Jess conduihin Cristo

jo nquii Jess yo nnan na totsayonhan yo joon toninncyaa jon, squehan tsjoon Betsaida. Ndo joo nnan tsjooneen tyeyonhan ncii tsannchjaan na maan jon. Tanhan na quityio jon chjo nt jon cjoo tsaneen cha nman juu. 23 Ndo tuii Jess nt tsaneen, tyoon jonhin ndyo tsjoon naijon na ninnquii jon yohin. Tyu jon ndaandyo jon ndnnon juu. Nd jo tyio jon nt jon ndnnon juu, ndo taxee jon nnon juu: Aa jnd ya chjo mandyia? 24 Ndo ya na jndond tsannchjaaneen, itso juu: Mantyia nnan, ve itsijonhan na mantyia joohan chavijon na contsj noon. 25 Yajo tyio nnda Jess nt jon ndnnon juu tsaneen. Ndo jnd na saa jon na nnda, tyincyaahan na xuee jndyi jndyiaa juu, tco ya ntcehanhin. Min nan na tycya, majo ya jndyiaa juu. 26 Jnd jo jon ntce Jess juu na cja juu. Itso jon nnon juu: Cja vi tova, min tyingaque quii tsjoon, min tyintsinin nd nnan ntyja naan juu naya na sa u.

22Nd

Sinman Jess cii tsannchjaan tsjoon Betsaida

jo juu Jess yo nnan na totsayon joon yohin, tyehan, squehan ndyuaa Cesarea Filipo. Ndo xonce na jonhan nato, taxee jon ndhan, itso jon: Ntyja njan ja, Nin tsan na condue nnan na condui ja? 28 Ta naneen, jnduehan: en nnan na conduehan na u condui Juan, tsan na totsiquind nnan, na vando xco juu. Ndo vendyechen nnan conduehan na u condui nquii Elas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen. Ndo mantyi man nnan na conduehan na condui u ncii nque nnan na toninncya joon Tyotson nchu vaa nan na nguaa. 29 Jo taxee jon ndhan, itso jon: Ndo o je, Nin condueho na condui ja? Ta Pedro, itso jon: U condui nquii Cristo na iua Tyotson tsian nnon na ntsinman uaan nnan. 30 Ndo jaa joon na tso jon ndhan na minncii nnon tsan tyinanneinhan na nnda vaa na conduihin.

27Jnd

(Mt 16:13-20; Lc 9:18-21)

Itsiquindyi Jess na nnancuee nnanhin

jo ta Jess na itsiman jon nd nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon, na juu jon na conduihin tsansa na iua Tyotson tsian nnon jon na

31Jnd

(Mt 16:21-28; Lc 9:22-27)

115 coxen jon tsoen nnan, chuhan na jndye navi ngenon jon. Nque nnan na conintque nd nnan judos ntahan na tyicuee nonhan jon, ndo majontyi nta joo nnan na conintque nd ntyee naanhan, ndo manin yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss. Itso Jess na nnancuee naneenhin, majo xee na jnd ndye na jnancueehan jon, ngando xco jon. 32 Sinin jndyoyu jon jooneen nd nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon. Majo vi na jnd jndyii Pedro na nnda, saa juu vi ntyja yohin. Siquimaan jon Jess. Itso juu nnon jon: Tyiquichuhan na ngenoon na nnda. 33 Majo nquii Jess, vi na jnd jndyii jon na tso Pedro na nnda, jo tequen jon, jndyiaa jon tontyja na ntjo joo nnan na totsayon yo juu joon na toninncyaa jon, jaa joon na sinin jon nnon Pedro na siquimaan jonhin, itso jon: U Satans, quenan u nnn. U Pedro, tachi chaxjen ndyii tson nquii Tyotson na ndyii tson, u chaxjen na conantiu nnan, jo matsijon u. 34 Yajo tman Jess nnan na totsayon joon yohin yo tsoen nnan na man jo. Itso jon ndhan: Minninchen tsan na ninquitsijonhin ntyja na matsixuan, icanhan na cji nquiihin nchu vaa na ntue tson juu, ndo coon juu na quintjo ya nchjii juu yo navi na ngenon juu nge na maan juu ntyja njan, min xe na aa ntyja naan jo nnancuee nnanhin. 35 Ndo

San Marcos8,9 minninchen tsan na itsichon nquii juu na ngando uaan juu ntyja naan juu, conduihin tsan na jnd tsuhin. Majo minninchen tsan na cotji nnan centa na cotsu naya naan juu nge na incyaa juu joon naya njan nd nnan, juu tsaneen vaa naya naan juu na tyixequintycii na ngando uaan juu. 36 Tanin min xe na aa ninvaa tsonnangue cuaahan na naan tsan, majo min na nnda Yuu vaa naya naan juu xe na aa ngitsu uan naan juu? 37 Ee tanan cii nnon nan na nnd nninncyaa tsan nnon Tyotson na juuhan ngaoonhanhin na tyingitsu uan naan juu. 38 Man nnan na tyinjon Tyotson ngiohan ndo na nanxuanhan jnan. Minninchen tsan na jnaan juu tond naneen nge na maan juu ntyja njan yo ntyja naan juu joon naya njan, mantyi ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ncn na jnan yo tsaneen xjen na nndy nnta yo juu najndei na condui nquii Tyh ndo yo nque ngeles na cotyentjon nnon jon. Ndo tsontyichen Jess ndhan: Joon na mayuu matsj ndho, quii ntanho man ntyjeho na tyijecjehan ata vi na jnd jntyia ndhan na jnd tyjee Tyotson na ntyentjon jon nnan naan jon yo juu najndei na conduihin.

Na sioonhan Jess

yon xuee na jnd tso Jess na nnda, ndo tyoon

2Taca

(Mt 17:1-13; Lc 9:28-36)

San Marcos9 jon Pedro, Jacobo yo ninJuan. Tyevahan ncii tyo ndye naijon na ninnquehan. Xjeneen jntyiahan na sioonhanhin. 3 Ndo juu ndiaa jon, manin condui nduihan, ndo quichityenhan chavijon tein. Minncii tsan tsonnangue jequind ntsiquichi ndiaa chaxjen quichi ndiaa jon juu xjeneen. 4 Ndo jo joo ndye naneen jntyiahan na tyjee nquii Elas yo ninMoiss, na jnanhan quioonndue, na jnannein naneen yo nquii Jess. 5 Ndo jo tso Pedro nnon Jess: Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd, vaa ya jndyi vaa na mn ntjoohin. Nnany ndye xque ncan, nciihan centa, ciichenhan centaa nquii Moiss, ndo nciichenhan nincentaa juu Elas. 6 Nd vaa joon na tso jon nge ndicaa tson jon nin joon ngitso jon ee mioon jndyi tyuehan. 7 Ndo juu xjeneen tyioo ncii chincyu nacjohan, ndo quityquiihan, jo ticuaa jndyee nquii Tyotson, tso jon: Juu tsanvahin conduihin jnda na vinchji jndyihin. Quitquenho centa joon na ngitso jon. 8 Ndo xjen na jntyia naneen xijndio, minncii tsan tavi coon, ninnquiintyi Jess na vi maan. 9 Ndo viochen xjen na tyecuehan juu tyoeen, tso jon ndhan: Minncii nnon tsan tyinanneinho nan na jntyia ndho quichen. Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, vi na jnd jnancuee nnan ja, ndo ya na jnd

116 vant xc, juu xjeneen vanaan na nnanneinho ntyja naan juu nan na jntyia ndho. 10 Ndo naneen, jnanvehan juu jooneen. Ndo majuuntyi xjeneen, taxeehan nd ntyjehan nin nan ninquitsiquindyihan na tso jon na ngando xco jon vi na jnd jnancuee nnanhin. 11 Ya jo taxeehan nnon jon, jnduehan: Nque nnan na conanman nchu vaa na itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, conduehan na juu Elas ncjee jndyee, ndo nd jo ncjee nquii Cristo. Nchu vaa na conduehan na nquii Elaseen ncjee jndyee jon? 12 Jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Juu joon Tyotson mayuu itsiquindyihan na ncjee ncii tsan na ntsixuan juu chaxjen totsixuan nquii Elaseen, ndo ntsaa tsaneen na nta xco nnan na njon Tyotson. Ndo mantyi juu joon naan jon itsiquindyihan na ja na condui tsansa na iua jon tsian nnn na coxn tsoen nnan, jndye navi ngenn. Ndo mantyi nntahan na tyicuee nonhan ja. 13 Majo matsj ndho na mayuu jnd jndyo ncii tsan na totsixuan jon chaxjen juu Elaseen, ndo nque nnan jnd jnta vihan jon ntyjantyi na ntue nonhan chaxjen tsiquindyi juu joon Tyotson na manciixjen ntahan jon.

Sinman Jess ncii yusa na nayoon jndyetyiahin

tja ntce Jess yo ndye naneen naijon man ntyjehan, nque nnan na totsayonhan joon

14Ndo

(Mt 17:14-21; Lc 9:37-43)

117 yo jon. Ndo vi na jnd squehan jo, jntyiahan na jndye jndyi nnan na jnd tnci naijon na man naneen. Quii ntanhan en canntyi nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, conanjndyehan jndyuehan yo naneen. 15 Ndo nque nnan na jndye jndyihin, xjen na jntyiahan na ndyo Jess, tvee jndyi ngiohan, jnannonhan na tyequitjonhan jon na tyencyahan tsonhin. 16 Yajo taxee Jess ndhan, tso jon: Nin joon na conanjndyeho jndyueho yo joo ntyj na cotsayonhan joon yo ja? 17 Ncii tsan na maan quii ntan nnan juu tmaaneen, ta juu, tso juu: Nnda ta, nd maan yusa jnda na jndyoynhin na nayoon jndyetyiahin na itscuhan na ntsinin juu. 18 Ndo minyuuchen na maan juu xjen na covee xjen na itsijaahan, itsquioohanhin, ndo condui chon ndyo juu, manin tsiquiioon juu ndinon juu, ndo ndyiihanhin vi na jnd sitsoonhanhin. Ndo jnd tcan vi nayaeen nd nque nnan na cotsayonhan yo joon na mancya na quitjihan juu jndyetyiaeen, majo tana jnd jntahan. 19 Jo ta Jess jndyue nque naneen na totsayon joon yo jon, tso jon: O nnan na tyicantyja nonho ja. Majndye xuee na man quii ntanho na matsiman ndho. Jndye vaa na man na tman tsn o, majo min na nnda, ninjo tyicantyja nonho ja. Tsannda chu na icanhan na ncn

San Marcos9 yo o cha ngantyja nonho ja? Quindyoyonho yusaha ndhin. 20 Ndo xjen na sayonhanhin na maan Jess, ndo vi na jnd jndyiaa juu jndyetyiaeen jon, yajo saa juu na sindaahan xquen juu lueen, tyioohin tyuaa, totsiquityeeenhin, ndo tondui chon ndyo juu. 21 Ndo jo taxee Jess nnon tye juu: Juu jndyetyiavahin, Tsannda xuee na jnd vja na nayoonhanhin? Ndo juu tye yusachjoeen, ta jon, tso jon: Tyehan xjen na chjohin. 22 Ndo tijndye jnda na itsquioohanhin quii chon ndo quii ndaa cha na ntscueehanhin, majo xe na aa vaa na nnd ntsa na ntejndei j, con na ntyi r nchji na quitsinmanhin. 23 Jo ta Jess ndyo tye juu yuchjoeen, tso jon: Tyiya tsu xe na aa vaa na nnd ntsa, ee mincya ro tsan na vantyja tson nquii Tyotson, tsoen nan na ican juu nnon jon, nnd ntsaa jonhan. 24 Yajo juu tye yuchjoeen, jndei ticuaa ndyo jon, tso juu: Vantyja tsn Tyotson, majo quitejndei ja ntyja na ndicantyja tsn chaxjen na icanhan. 25 Ndo Jess, xjen na tquen jon centa na jndye nnan vanci jo, ninoon sityia jon juu jndyetyiaeen. Tso jon nnon juu: U yutyia na tyininncya na ndyii yuvahin, min na ntsinin juu, quindui quii tson juu, matavi xuee na ngaque nnda. 26 Yajo saa jndyetyiaeen na jndei sixuaa juu, ji vaa

San Marcos9 jndyi na sindaahan xquen juu yusaeen, nd jo jnduihan. Majo jntyiihanhin chavijon tsoohin, ata jndye nnan na man jo jnduehan: Jnd tue juu. 27 Majo nquii Jess tuii jon vi ntyjaa nt juu lu chjoeen, tejndei jonhin na tacentyjee juu, ndo jnanquintyja juu. 28 Ndo vi na jnd tquee Jess cii vaa yo nnan na totsayonhan yo joon yo jon, taxeehan nnon jon, jnduehan: Ndu na tyquind ntj juu jndyetyiaeen quii tson yusaeen? 29 Ndo ta Jess jndyuehan, tso jon: Cha nnd ntjiho jndyetyiamin, icanhan na quinanneinho nnon Tyotson.

118 toninncyaa jon, tanan taa nonhan juu jooneen, ndo ncyaahan na ntaxeehan nnon jon nin tsiquindyihan.
Nin tsan na njonntyichen condui?
(Mt 18:1-5; Lc 9:46-48)

Itsiquindyi nnda Jess na nnancuee nnanhin

jndui Jess jo yo nque naneen na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon. Sacenonhan juu ndyuaa Galilea. Ndo tyiquintue tson Jess na ncaa non nnan yu vaato ntyja vja jon. 31 Nge itsiman jon nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon. Tso jon: Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nninncyaa tsan centa ja nduee nnan, ndo joo naneen nnancueehan ja, majo xee na jnd ndye na ti, ngant xc. 32 Majo joo naneen na totsayonhan yo joon na

30Ndo

(Mt 17:22-23; Lc 9:43-45)

yo nnan na totsayonhan joon yo jon sque nndahan Capernaum. Ndo vi na jnd na tequehan ncii vaa, taxee jon ndhan: Nato na tincy, Nin joon jnanjndyeho jndyueho yo ntyjeho? 34 Ndo jo chen tui jndyuehan, ee nato na jonhan, jnanjndyehan jndyuehan yo ntyjehan nin ncii nquehan na nndui juu na njonchen conduihin quii ntanhan. 35 Yajo tcjo Jess. Tman jonhan na quinanndyoohan na ndyehan joon. Tso jon: Mincya ro tsan na ntue tson na njonchen na nnduihin, quitsindyia tson juu ndo quitejndei juu tsoen nnan. 36 Nd jo tyoon jon ncii yuchjo, tco jonhin xonce quii ntanhan, chu jonhin. Tso jon ndhan: 37 Minninchen tsan na yo na ya ntyjii juu na ncyoon juu centa ncii yuchjo, mantyi iyoon juu centa ja yo na ya ntyjii juu. Ndo mincya ro tsan na iyoon juu centa ja, mantyi iyoon juu centa nquii jon na jon jon ja quii ntan nnan tsonnangue.

33Jess

Juu tsan na tyitsuehin nacj, maan juu ntyja njanhan


38Ndo

(Mt 10:42; Lc 9:49-50)

tso Juan nnon Jess:

119 Nnda ta, jntyi ncii tsan na icji juu xue cha quindui jndyetyia quii non nnan. Ndo jndu nnon juu na tavi ntsaa juu na nnda nge tyicayoon juu joon yo jaa. 39 Majo ta Jess jndyuehan, tso jon: Tyindueho na tantsaa juuhan, nge tsan na jnd saa ncii tsian tman yo xu, tyijequitsaahan na quintyjachen ntsinin juu joon tyia nacj. 40 Nge juu tsan na tyiitsuehin nacj, juu tsaneen maan jon ntyja njan. 41 Ndo mincya ro tsan na nninncyaa juu ncii vaso ndaa na nceho nge na conduiho centa ja, nquii Tyotson ndyion juu tsaneen naya na saa juu o.

San Marcos9,10 ve tsojnaan nge, yantyi tavi ncja jo, con na chavijon na quitycan nge, ee yantyi ngaque naijon na cotando nnan na quitycan nge, chito na quind nge na ncja vio naijon na tavixuee nduu chon. 46 Ee quii vio, tajon ncje quintyi min tajon quinduu chon. 47 Ndo mantyi xe na ve ninquindyiaa nan na ntyja naan jo ntsaahan na ntsitja u nnon Tyotson, yantyi con chavijon na jnd tji tnnon, nge yantyi ngaque naijon na icoxen jon na ninncii tnnon, chito yo ve joohan ncja vio. 48 Naijon na tyijon cje quintyi min tyijon quinduu chon. 49 Joo quioo na tonancje nnan na tijntuehan na tonantmaanhan Tyotson, totyiohan tsjaan nacjo o xjen na tonancohan o. 50 Juu tsjaan ya jndyihan. Coninjntuehan cha tyininndaa nan, majo xe na aa jnd jndui na chjenhan, Nchu ya ntsaa tsan na nninchjen nndahan? Matavi nchu ya na ntjo yahan. Nge na nnda, quinduiho na chavijon tsjaan na ya chjenhan, ndo conho na ya ntyjii uan naanho yo ntyjeeho.

Tandyicje jaa nnon ncii nan na ityiihan ngeehan jaa na quinantja jaa

ro tsan na ntsiman juu nnon nciichen tsan na chjo na vantyja tson juu ja na ntsitjahin nnon Tyotson, yantyi xe na quinantyen nnan ncii tosu xtyo tsaneen, ndo ntjuehanhin quityquii ndaandue. 43 Ndo xe na aa matsitja u nnon Tyotson ve nge yo nan na matsa yo nt, tyintsahan, con chavijon na quitycan nt. Nge yantyichen na tyiquind u na ncja naijon na tyiquintycii na cotando nnan, chito na quind u ndo na ncja vio, naijon na tavi xuee nduu chon, 44 Naijon tyicje quintyi min tajon quinduu chon. 45 Ndo mantyi xe na aa matsitja u nnon Tyotson

42Mincya

(Mt 18:6-9; Lc 17:1-12)

Tyinantyuii nnan tson na toncohan

10

Jndui Jess Capernaum. Tja jon ndyuaa Judea tontyja na quindui ndocjioon na toxndyaa jndaa Jordn, ndo jo tovanci nnda nnan naijon na tyjee jon. Ndo jo ta jon na itsiman jon ndhan cha mancii xjen itsaa jon. 2 Ndo vendye nnan fariseos squenonhan naijon

(Mt 19:1-12; Lc 16:18)

San Marcos10 na maan jon. Cojntuehan nchu vaa ntahan cha ntyja naan joon na ntsintce jon ndhan, quituiivihan jon. Taxeehan nnon jon: Aa vanaan na ntsityuii tsan tson toco juu yo scuu juu? 3 Ndo jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Joon na tquen juu Moiss na iquenhan xjen o, Nchu vaa itsiquindyihan? 4 Ta naneen, jnduehan: Nquii Moiss, tyincyaa jon na vanaan ngave ncii tson na ngitsohan na jnd jntyehan ntyjehan. 5 Yajo ta Jess jndyuehan, tso jon: Nge na que nonho, jo na tquen Moiss juu jooneen. 6 Majo xjen na tye na tquen Tyotson tsoen nan na min, vaa joon na itsiquindyihan na sia jon tsansa yo tsanscu. 7 Mange na itsohan na nnda, xuee na ngoco tsansa, nndyii juu tye juu yo ndyee juu cha ntjotyenhin yo scuu juu. 8 Nge na nnda, ve joo naneen itsaahan na ninncii tsan conduihin. Ndo na nnda, tachito ve tsan conanxuanhan, ninncii tsan conduihan. 9 Ndo nge jo, ya na jnd toco cii tsansa yo tsanscu, itsimanhan na nquii Tyotson sijnda jon na nnda vaa, mange jo tyindyehan ntyjehan. 10 Ndo vi na jnd tyjee ntce Jess vaa yo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, taxee naneen nin ninquitsiquindyi juu jooneen. 11 Ndo ta Jess, itso jon ndhan:

120 Juu tsan na nndyii scuu ndo ngoco nnda juu yo nciichen tsanscu, jnd vaa jnaan juu nnon scuu nquii juu, ee conduihin tsan na ve nd ro maan juu yo nciichen tsaneen. 12 Ndo mantyi xe na aa nndyii tsanscu saa juu ndo ngoco nnda juu yo nciichen tsansa, jnd vaa jnaan juu nnon saa nquii juu, ee conduihin tsan na ve nd ro maan juu yo nciichen tsansaeen.

Tyio Jess jnaan yotsca

tyeyon nnan yotsca na maan Jess, na ntue nonhan na quityio jon nt jon cjo yotscaeen cha ndyio jon jnaan joo. Majo nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, tahan na jnantyiahan joo naneen na jndyochohan yotscaeen. 14 Majo nquii Jess, xjen na jndyiaa jon na nnda vaa na conta naneen, sivii jon. Tso jon ndhan: Ncyaho na vanaan na ntsque yotsca na man ja. Tyinanntceho joo nge ntyjantyi nnan na covantyja non ja chaxjen na covantyja non yotsca ja, joo naneen conduihan nnan na ityentjon Tyotsonhan. 15 Xe na aa maan tsan na ninquitsijonhin yo juu na ityentjon Tyotson nnan, icanhan na nninncyaa tsaneen na ntcoxen jonhin chaxjen ncii yuchjo vanguee juu nan na tso tye juu ndyee juu. Majo juu tsan na tyininncyaa juu na nquii Tyotson ntyentjon jonhin, tyijequind na nduihin tsan na maan ntyja naan jon.

13Ndo

(Mt 19:13-15; Lc 18:15-17)

121 nquii Jess, ncii ro cii yotscaeen, chu jonhin, ndo tyio jon nt jon nquen joo. Tso jon nd joo: Nquii ta Tyotson quityio jon jnaan ncii ro nciiho.
Itsinin ncii tsantya yo Jess
(Mt 19:16-30; Lc 18:18-30)
16Yajo 22Majo

San Marcos10 juu tsaneen, vi na jnd jndyii juu na nnda, sindaahan nchjii juu, tja ntce juu. Ee juu jooneen sichjoo jndyihan tson juu nge jndye jndyi naan juu min, ndo min tyininquijnd juu joohan. 23 Ndo na tui na nnda, jndyiaa Jess xijndio nd nnan. Ndo tso jon nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon: Ncii tsantya je, vaa jndyaa jndyi na ntsijonhin yo joon na icoxen Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan. 24 Ndo naneen, sindaahan ngiohan na nnda vaa na tso Jess. Majo tsontyichen jon ndhan: Nnda o ntsinda, joo nnan na tman quii non yo nan na tyahin, jndyaa jndyi na ntangueehin na nquii Tyotson ntcoxen jonhan. 25 Ncii tsantya, jndyaantyichen na ntsijonhin juu na icoxen Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan, chintyichen na ngequindyi camello tsue xee tsincya. 26 Ndo nque naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, tman vaa na ndincyaahan na ncaa nonhan na nnda vaa itso jon, jo taxeehan nd ntyjehan: Nge na nnda vaa, Aa chi tsimanhan na tanin juu na nnd nman uaan? 27 Jndyiaa Jess ndhan, tso jon: Juu na cotji nnan centa yo ntyja naan joonva, tanchu ya, majo ntyja naan nquii Tyotson, tsoen cond itsaa jon. 28 Na jndyii Pedro na nnda, tso jon nnon Jess:

na vandui Jess na chi ncja jon, jnannon ncii tsan, tja juu na maan jon, tcoxtye tsaneen nnon jon. Tso juu: Nnda ta, u na ya tsan u, Nin ncii nnon na chuhan na quitsa cha ntsixuan na tyiquintycii na vando uan njan na tonnon nquii Tyotson? 18 Ndo ta Jess, tso jon nnon juu: Ndu na tsu na ya tsan ja? Minncii tsan tacoon na ya tsanhin, xiantyi nquii Tyotson conduihin na nnda. 19 U nchji joon na icoxenhan na tquen Moiss, chana Tyincon yo tsanscu na ve nd ro, tyintscue tsan, tyinchue, tyintsinin quintu nacjoo nciichen tsan, tyintsivinnan tsan, ndo mantyi quitsa na njon tye yo ndyo. 20 Ndo juu tsaneen je, sintce juu joon, tso juu: Nnda ta, xjen chjo ja tye na mavancu tsoen joonmin. 21 Jndyiaa Jess nnon juu, tyioo na vinchjii jonhin. Itso jon nnon juu: Vaa ncii nnon na icanchenhan na quitsa. Cja, quijnd tsoen nan na min. Ndo xoquitu na ngyon centa, quitsa nayahan nanninen, yajo ntsixuan na tya u na tonnon nquii Tyotson. Ndo nd jo quindyotsijon u ntyja njan.

17Xjen

San Marcos10 J tsoen nan na nanxun, jnd jntyhan cha cond na conanjn ntyja naan juu tsian na matsa. 29 Jo ta Jess jndyuehan, itso jon: Joon mayuu na matsj ndho, minninchen tsan na ndyii juu vaa juu na ngancyaa juu joon naya ntyja njan, ndyii juu ntyje juu nannon, yo nanntcu, tye juu, ndyee juu, scuu juu, ntsinda juu, tyuaa naan juu, nge na conduihin tsan na maan juu ntyja njan, cha nd ngancyaa juu joon naya, 30 Ndyuminhin jndyechen nnan na ndixeehan juu chavijon na vaa juuhan, ndo nnan na ngichu juu centa, ndui naneen ntyje juu nannon, yo nanntcu, nnan na ndui chavijon tye juu, ndyee juu, nnan ndui chavijon ntsinda juu, yo ninndyuaa naan juu. Ndo mantyi nnon tsonnanguevahin ngenon juu navi, majo ya na nguee juu quioonndue, ntsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu tonnon nquii Tyotson. 31 Jndye nnan na man neinhin conantiuhan na joohan njon conduihan, joo naneen ncjucje Tyotsonhan. Majo juu tsan na condue nnan na tyiquinjonhin, ncju jon tsaneen na tonnon.

122 na santyja na nquen naneen, mantyi ve ncyaa ncyaahan. Yajo tman nnda jon joo nchove naneen na totsayonhan yo joon toninncyaa jon, jnduihan ndyo natoeen. Ta jon sinin jon ndhan nchu vaa na mavaa xjen na ngenon jon navi tman. 33 Tso jon ndhan: Quitquenho centa na cotsava na ntsqu Jerusaln. Ndo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn nnan, jo nninncyaa tsan centa ja nduee ntyee na conintque nd jaa nnan judos, ndo mantyi yo nduee nnan na conanman nchu itsiquindyi juu joon na tquen nquii Moiss. Ndo joo naneen nnanjndahan na ci, ndo mantyi nninncyahan centa ja nduee joo nnan na tachi nnan judos conduihan. 34 Ndo joo naneen nnancejnaanhan ja, ndyiohan nan ja, ndo ntjuehan ndaa jndyuehan cj, nd jo nnancueehan ja. Majo xuee na jnd ndye na tui na nnda, ngant xc.

Santiago yo Juan cotanhan vi naya nnon Jess

Itsinin nnda Jess na nnancuee nnan jon

Jess nato na vjahan Jerusaln yo nque naneen na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon. Majo joo naneen tindaa tycya ngiohan na vja jon juu tsjooneen, ndo maoon nnan

32Tava

(Mt 20:17-19; Lc 18:31-34)

Santiago yo ninJuan, ntsinda Zebedeo, squenonhan na maan Jess. Jnduehan nnon jon: Ta, ntue nnn na ntsa vi nayaeen na cotn nnon. 36 Yajo taxee jon ndhan: Nin naya ntue nonho na quitsa yo o? 37 Jo tahan, jnduehan: Ya na ngacetyen naijon na nditmaan u na ntcoxen

35Juu

(Mt 20:20-28)

123 tsonnangue, nninncya na ngendyu ncii cii ntyja ngia na nnanjn yo u ntyja naan na macoxen. 38 Majo sintce Jess joon ndhan, tso jon: O min tyicovaa nonho nin nan na cotanho nnn. Ja contjo ya nchji yo navi na ngenn na nnta nnan ja, ndo na nnancueehan ja. Ndo o je, Aa ntjo ya ngioho navi na nnta nnanho min xe na aa na nnancjehan o? 39 Tahan, jnduehan: Nnd nnt. Ndo itsochen Jess ndhan: Nge na cotsayonho joon yo ja, jo juu navi na ngenn, mantyi ngenonhohan, ndo nge na nanxuanho ntyja njan, jo na nnancje nnanho. 40 Majo chito ja tsixuan na nninncya na ngendyuaaho ncii cii ntyja ncia, nquii Tyotson nninncyaa jon juu nayaeen nd nque nnan na nanxuanhan na ncyonhan centahan. 41 Ndo joo nqui naneen na mantyi totsayonhan yo juu joon na toninncyaa Jess, tahan, jnanvjehan Santiago yo ninJuaneen. 42 Nge jo tman Jess na ninvaa nchovehan, tso jon ndhan: Nque nnan na conintque nd nnan ncii cii tsonnangue, mangioho na conansahan nd joo nnan na cotoxenhan. Ndo nque nnan na condui nanmannian tman, cotquenhan xjen nnan na man nacje naanhan. 43 Majo o minchjo tyiquichuhan na nnda nconho nd ntyjeho. Mincya

San Marcos10 ro na ciiho na ntyja tson juu na nnintquehin quii ntan ntyjeho, tsixuan juu na quityentjon juu ndho. 44 Ndo mincya ro ciiho na ntyja tson juu na ncoon juu na tonnon quii ntanho, quinduihin tsan na ityentjon juu ndho. 45 Ee ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, chito jndy na mantu nnan na quityentjonhan nnn. Ja jndy na ntyentjn nd nnan, ndo nndyii nquii ja na ci na ndyin jnan nnan, cha ndyaahan ntyja naanhan.

Sinman Jess Bartimeo

tsjoon Jeric, ndo xjen na vandui Jess juu tsjooneen yo ninnnan na totsayonhan joon yohin, yo cii tmaan nnan jndye jndyi, jo ndyo natoeen vaquityen ncii tsannchjaan, ican juu xoquitu nd nnan. Jndyu juu Bartimeo, jnda tsan na jndyu Timeo. 47 Xjen na jndyii juu na nquii Jess, tsan na jnan Nazaret, ivenon jon jo, ta juu na sixuaa juu. Tso juu: Nnda Jess na condui u tsjan David na jndyocahan, cyon na ntyia r nchji. 48 Ndo jndye naneen jnantyiahanhin na cichen ndyo juu, majo juu juu majndeintyichen ticuaa ndyo juu. Tso nnda juu: U na condui u tsjan David na jndyocahan, cyon na ntyia r nchji. 49 Ndo jo tcentyjee Jess. Tso jon nd nnan na totsayon joon yohin: Quimanhohin.

46Squehan

(Mt 20:29-34; Lc 18:35-43)

San Marcos10,11 Ndo tmanhan juu tsannchjaaneen, jnduehan nnon juu: Con na ya ntyji, quinanquintyja, nquii jon iman jon u. 50 Yajo tjuto juu ndiaa na vanjoonhin, ninoon jnanquintyja juu, tja juu na maan Jess. 51 Ndo taxee Jess nnon juu, tso jon: Nin nan ntue tson na quitsa ja u? Ndo jo ta juu tsannchjaaneen, tso juu: Ta, ntue jndyi tsn na nntyia nnta. 52 Ndo sintce Jess joon nnon juu: Jnd ya ncja, nge na vantyja tson ja, jo na jnd jnman. Ndo majuuntyi xjeneen ntjo naxuee jndyiaa tsaneen. Tja juu yo Jess nato na vja jon.

124 tsan ndho ndu na contaho na nnda, quinanntceho joon nnon tsaneen xe nge nquii jon na conintque nninjntue chjohin o, ndo ya nd jo, ngaquintjo ntce o. 4 Ndo jndui naneen, tyehan ndo mayuu jndiohan juu snoneen na tyen o ndyo vaa na maan ndyo nato, jo jnanquinanhan juu o. 5 Ndo nque nnan na man ndyo jo, taxee naneen ndhan, jnduehan: Ndu na conanquinanho juu snonva? 6 Yajo tahan chaxjen juu joon na jnd tso Jess na quinduehan. Ndo nnan njnuen juu choeen, tyincyahan na tyeyon naneen juu o. 7 Ndo xjen na sque ntcehan naijon maan jon na yonhan juu snoneen, tyiohan ndiaahan naxen o, jo tantjo jon juu o. 8 Ndo jndye nnan na man jo, totquenhan ndiaa tonco naanhan nato, ndo vendyehan tyjeehan nduee noon, tquenhan joohan natoeen na jnantmaanhan jon. 9 Ndo nnan na vejndyee na tonnon jon yo ninnnan na ntyja toxen jon, ninnquiichen tonanxuaahan: Nn jndyi jaa ngi nquii tsan na icjee. Quityio Tyotson jnaan nquii juu na icjeenon nd yo xuee nquii jon na conduihin na ityentjon jon nnan. 10 Conantmaan jaa nquii jon na mavaa xjen na ntcoxen jon, chaxjen nquii David ndyu na toxenchen tocoxen jon nnan tsjan jaa na jndyocahan. Quinditmaan nquii Tyotson na maan quioonndue.

11

Vi na jnd tindyo na ntsquehan Jerusaln, na ndyo maan juu tsjoon Betfag yo Betania na tonnon tyo na minntyjee noon Olivos, tua Jess tsian nd ve joo nnan na totsayon yo juu joon na toninncyaa jon na cohan ncii ntaa. 2 Majo vitjachen na jnduihan, tso jon ndhan: Quitsaqueho tsjoon chjo na maan tondho. Ndo vi na jnd squeho jo, yajo njntyiaho ncii snonndyua na minjon tacontjo tsan. Quinanquinanho juu o, ndo quindyoyonho juu choeen ntjoohin. 3 Ndo xe na aa ngaxee

(Mt 21:1-11; Lc 19:28-40; Jn 12:12-19)

Taquee Jess Jerusaln

125 xjen na taquee Jess Jerusaln, tja jon vatson tman. Ndo nnan na man jo, vi na jnd tquen jon centa nchu vaa nan na contahan, ndo nge na vaman, jo jndui ntce jon. Tja jon Betania yo nque nnan nchoveeen.
Tju Jess joonvi cjoo tsoon higuera na tat quichuuhan
11Ndo

San Marcos11 jon joo mesa naanhin. Ndo manin cajon saa jon yo joo silla naan nnan na cond quintu. 16 Min tatyincyaa jon joon na vanaan na ngenon tsan cheen juu vatsoneen na chu juu xu. 17 Tye na itsiman jon nd naneen, tso jon: Quityquii joon Tyotson na jndui itsohan: Juu va tsixuanhan vaa naijon nque nnan na ninvaa tsonnangue na conanneinhan nnn. Ndo tsontyichen jon: Majo o contaho na itsijonhan juuhan ncii tstsj na cotoo nanntyuee, ee o contyueeho xoquitu naan nnan na cotsque ntjoohin na nnanneinhan nnon jon. 18 Ndo nque nnan na conintque nd ntyee naan nque nnan judos yo ninnnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen nquii Moiss, jndyehan na nnda vaa na saa Jess. Tsojnaan jo tojntuehan nchu vaa ntahan na nnancueehan jon. Majo ve ncyaahan na ntahan na nnda nge tsoen nnan, tman vaa na tvee ngiohan joon na totsiman jon ndhan. 19 Ndo xjen na taman, yajo jndui nnda Jess Jerusaln yo nnan naan jon. Tyehan.

tonco ciichen xuee, jnd na jndui nndahan Betania, tyjee na ninjndo Jess. 13 Jo jndyiaa tycya jon ncii tsoon higuera na min tscoohan. Ndo jo sindyoohin nnon juu tsooneen, na tquindyiaa jon aa chuu than na ntquii jon. Majo xjen na tueecya jon nnonhan, ve xiantyi tsco minhan, nge tyicovee xjen na nguen than. 14 Ndo tso jon nnonhan: Tavi xuee na ntsa t na ntquii tsan. Ndo nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, mantyi jndyehan juu jooneen.

12Ndo

(Mt 21:18-19)

Tji Jess nnan quityquii vatson tman,

jo sque nndahan Jerusaln. Ndo Jess, tquee nnda jon vatson tman. Jo ijon jndye nan min na cond nnan, yo quioo na conancje nnan na conantmaanhan nquii Tyotson. Ndo nge na itsindaahan nchjii jon na coninjntua nan jo, ta jon, tji jon naneen chen. Mantyi nnan na conanjndyo son naan nnan na cotsque ya, scequityee

15Nd

(Mt 21:12-17; Lc 19:45-48; Jn 2:13-22)

Tsoon higuera jnd tcanhan

nciichen xuee, tenon nndahan naijon minntyjee juu tsoon higueraeen. Jo cojntyiahan na jnd tcanhan xjen nchioochenhan. 21 Ndo tajoon tson Pedro nan na tui. Tso jon nnon Jess: Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd nnan,

20Tonco

(Mt 21:20-22)

San Marcos11,12 quindyia, juu tsoon higuera na tju joonvi cjoo, jnd tcanchenhan. 22 Ndo jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Cantyja nonho nquii Tyotson. 23 Joon na mayuu na matsj ndho, xe na aa ican tsan nnon jon na quenaan jon tyovahin ndo cju jonhan quityquii ndaandue, xe na aa tyintsaa juu na ve vaa na ndyii tson juu, ndui chaxjen jnd vantyja tson juu. 24 Mange jo matsj ndho, tsoen na cotanho nnon Tyotson, cantyja nonho na jnd tyincyaa jonhan ndho, ndo nndui chaxjen na cotanho. 25 Ndo juu xjen na matsinin nnon Tyotson, xe na aa man na vi ncii tyiu, quitsitman tson juu cha min tyintscuhan na nquii Tyh na maan quioonndue nd ntsitman tson jon u na matsitja u nnon jon. 26 Majo xe na aa tyininquitsitman tson juu tyiu na sitjahin nnon, min nquii Tyh na maan quioonndue, xequitsitman tson jon u na matsitja u nnon jon.

126 Nin najndei condui u na tji nnan quityquii vatson tman? Ndo Nin juu tyincya najndu na sahan? 29 Jo ta jon jndyuehan, tso jon: Mantyi ja vaa joon na ngax ndho, xe na aa nnanntceho juuhan, yajo mantyi ntsj ndho nin nquii na tua tsian nnn na tji naneen quityquii vatson tman. 30 Nquii Juan, tsan na totsiquind nnan, Nin nquii juu tua tsian nnon jon na quitsaa jon juu tsianeen? Aa nquii Tyotson, ndo aa ve nnan jndue na quitsaa jonhan? Ca, quitaho. 31 Yajo tye na jnannein nquehin yo ntyjehan, jnduehan: Xe na aa nndu na nquii Tyotson tua jon tsian nnon juu tsaneen na quitsiquind juu nnan, yajo juu tsanvahin ngitso juu nd: Ndu na tatentyja nnn juu joon na toninncyaa Juaneen? 32 Ndo mantyi xe na aa nndu na ve nnan tua juu tsianeen nnon juu. Mannda joon na tomaan nonhan. Majo tyijequinduehan na nnda nge ncyaa jndyihan na nnanvje nnanhin, ee tsoen nnan tovantyjatyen nonhan na nquii Tyotson tua jon juu tsianeen nnon Juan. 33 Mange na nnda, jnduehan nnon Jess: Aa j manciixjen tyiquindi. Ndo jo ta jon, itso jon ndhan: Min ja xequitsj ndho nin nquii jon na tua tsianmin nnn na sahan.

Nin juu incyaa najndei na condui Jess?

nciichen jon sque nndahan Jerusaln. Ndo viochen xjen tyincyaa jon ntyee cheen juu vatson tman, vendye ntyee na conintque ntyja naan nnan judos squenonhan na maan jon, yo ntyjehin nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, ndo yo nnan na conintque nd tsoenhan na conduihan nnan judos. 28 Joo naneen taxeehan nnon jon, jnduehan:

27Ndo

(Mt 21:23-27; Lc 20:1-8)

Nnan na cotquen centa ntntjon

12

Ndo ta Jess na sinin jon joon na tyiquitso nquiihan nd nnan. Nd vaa na itso ncii jooneen:

(Mt 21:33-46; Lc 20:9-19)

127 Tomaan ncii tsan. Jnon jon nt tndndyoo tsjan. Nd jo tyii jon teon xijndio juu ntjoneen. Ndo mantyi tquen tsaneen ncii tsj na su nnon na nd nchje jon tndndyoo tsjaneen cha ncji jon ndaahan. Nd jo sia jon ncii jndu ndye cha nd ntquen tsan centa juu ntjoneen, jnd jo jntue jon nnan na quintahan tsianhan. Jnd jo jndui jon, tja jon nciichen tsonnangue. 2 Ndo xjen na nchjii jon na jnd tue t joo nteen, jo jon jon ncii tsan na tyentjon jon na man naneen na nnon juu tsaneen nninncyahan t na tsixuanhan centaa nquii jon. 3 Majo joo naneen, tyonhan juu, totjahanhin, nd jon ntcehan juu na tat tyincyahan na ngachu juu. 4 Ndo na nnda, juu tsan na naan juu ntjoneen, jon nnda jon nciichen tsan na ityentjon jon naijon na maan naneen. Juu tsaneen totuenhan ntjhin, jnanqueehan xquen juu. Ji vaa jndyi jntahanhin. 5 Jnd jo juu tsan na naan ntjoneen, jon nnda jon nciichen tsan na ityentjon jon. Juu tsaneen, jnancueehanhin. Ndo joo naneen, ninnquii nnda vaa tontahan tsoen nnan na tojon nquii tsan na naan juu ntjoneen, en nnan na totjahan, ndo vendye naneen jnancjehan. 6 Majo taquintjo ninncii tsan na vi maan na itsitiu jon na ijon jon na man naneen. Jo jnda nquii jon, ninncii tsonhin na tuihin ndo tman vaa na vinchjii jonhin. Na matsiaen jon jonhin nd joo naneen. Ee sitiu jon:

San Marcos12 Nque nanmin na totyentjonhan nnn, tajnta naneen na njonhan, majo jnda ja ntahan na njonhin. Nnda va na toquindyii tson jon. 7 Majo juu xjen na tyjee jnda nquii jon na man naneen, jnduehan nd ntyjehan: Tsian ya yuu, vi na jnd tue tye tsanvahin, juu ntjonvahin ntjohan centaa juu. Ca, quinancuhin cha ntjotyenhan ndu. 8 Ndo na nnda, tyon naneen jon, jnancueehan jon, nd jo tyquehan sitso naan jon na toxen juu teoneen. 9 Ndo taxee Jess: Nquii tsan na naan juu ntjoneen, Nin nan ntsaa jon? Nquii jon nndyo ntce jon ndo ntscje jon joo nnan na jntyii jon juu teoneen ndueehan, ndo ntsijnda jon maoon nnan na ntahan tsian juuhan. 10 Tyixequitsaahan na taconanjnaanho juu joon Tyotson na minhan ndueeho na itsohan: Nque nnan na conanya vaa, jnanneinhan, jnduehan: Juu tsj na jndue nnan na conanya vaa na tayuu jntuehan, tquenhan juuhan na conduihan tsj na ngentyjeetyen nqui vaa. 11 Nquii jon na ityentjon jon jaa, nnda vaa na sijnda jon. Cavee jndyi ngi na cotqun centa na nnda vaa na itsaa jon. 12 Ndo joo naneen na jndohin Jess, vi na jnd jndyehan joonva na sinin jon, ntue jndyi nonhan na cyon cominsin jon, na chi ncja jon

San Marcos12 navi, nge joohan sijoon jon yo nque naneen na tontahan nan natyia. Ee taa nonhan nacjo nquehin sinin jon juu jooneen. Majo jntyehan na ninquituehan jon nge ncyaahan na joo nnan na jndye jndyihin nta vi naneenhan. Tyehan.
Cotaxee nnan nin tsan nnon na ndyionhan son

128 Tahan, jnduehan nnon jon: Nquii tsanmaantsian tman Csar. 17 Ndo tso Jess ndhan: Mayuu joon na taho. Jo quinanquindho joon na iquen jon ndho, ndo juu joon na iquen Tyotson ndho, mantyi quitangueehohan. Ndo na nnda ta jon jndyuehan, ntjohin na vacue maan nonhan ntyja naan jon.

nque nnan tmaan fariseos jonhan vendye ntyjehan yo nnan naan Herodes na maan Jess. Tuahan tsian nd naneen na quitquenhan centa joon na itsinin Jess cha ntyja naanhan quituiihanhin. 14 Xjen na squehan na maan jon, jnduehan: Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd nnan, mangi na matsinin joon na mayuu, min tacenta matyi joo joon na conannein nnan nacjo. U ninncii xjen ntyji yo tsoen nnan. U joon na mayuu matsiman nchu vaa ntue tson Tyotson na quinta nnan. Majo ninquindy joon ndyo, juu son na ique tsanmaantsian, Aa chuhan na cotyinhan, ndo aa tyiquichuhan? 15 Majo taa tson Jess na ve condue nquehan jooneen. Jo tso jon ndhan: O ntue nonho na quituiivihan ja, jo na nnda vaa na condueho nnn. Quindyoyonho ncii xoquitu denario na ntyia. 16 Tyeyonhan ciihan. Ndo taxee jon ndhan: Nin tsan tsxquen chuuhan, ndo nin nquii tsan xuee na chuuhan?

13Ndcya

(Mt 22:15-22; Lc 20:20-26)

Taxee nnan ntyja naan na ntando xco nnan

jo vendye nnan juu tmaan saduceos squenonhan na maan Jess. Naneen conduehan ncii tsan na jnd tue, tyijecando nnda juu. Nd juu joon na jnanneinhan nnon Jess, jnduehan: 19 Nnda ta na matsiman joon Tyotson nd nnan, nquii Moiss, vaa joon na jntyii jon nd jaa na coxenhan, xe na aa ngue tsan ndo ntjo scuu juu na min tanan ndahan tui, icoxenhan na ngoco tyje nquii tsooeen yo scuu jon na ntjo, na ncon ndahan na ntsive juu xuee nquii tsooeen. 20 Joon na ngi, toman ntyque nannon na ninncii tsan ntsindahan. Nquii tsan na vejndyee, toco jon, majo ya na tue jon tanan jnda jon yo scuu jon. 21 Ndo tyje jon, tsan vja ve, toco juu yo tsanscueen, ndo majontyi xjen na tue juu, min tanan jnda juu toon yo juu tsanscueen. Ndo majontyi tjon tyje jon tsan vja ndye. 22 Ndo tsoen na ninvaa na ntyque joo naneen, toncohan yo juu tsanscueen, ndo minncii

18Nd

(Mt 22:23-33; Lc 20:27-40)

129 ndahan tatoon yohin, ndo vi na matsiaen, mantyi nquii tsaneen tue juu. 23 Joon na ninquitax nnon, nnan na jnd tj, xe na aa ntando nndahan, chaxjen juu joon na matsiman, Nin ncii joo na ntyque naneen na ndisaa juu tsanscueen, nge ninvaa na ntyquehan tondisaa juu? 24 Ndo ta Jess jndyuehan, tso jon: Juu joonva na condueho nd, tsimanhan na cochue nonho, min ndicaa nonho juu joon Tyotson na conanjnaanho, ntyja naan juu najndei na condui nquii jon. 25 Ee joo nnan na jnd tj, juu xjen na ntando nndahan, tajequitonco nndahan, min tajencyahan ndahan na nnonco joo. Ee nndui naneen chana nque ngeles na man quioonndue. 26 Majo ntyja naan juu joon na cotando nnda nnan na jnd tj, o jnd jnanjnaanho nacjoo tson na tji Moiss, juu joon na sinin Tyotson nnon jon xjen na tquindyiaa jon tsoon chjo na cova. Itso jon nnon Moisseen: Ja condui Tyotson centaa Abraham yo Isaac yo ninJacob na vantyja nonhan ja. Nnda vaa joon na tso jon min na tivio jnd tj naneen. 27 Jo min na jnd tj nnan na tui tsjan nquii Moiss, sinin Tyotson ntyja naanhan na ninvaa vandohan. Ndo nge na nnda, condui jon Tyotson centa nque nnan na cotando, chito centa ntoo. Jo tsimanhan na o cochue nonho yo nan na conantiuho na tyijequitando nnda nnan na jnd tj.

San Marcos12
Joon na njonntyichen na icoxenhan

na sinin Jess nd nnan saduceoseen, tyjee cii tsan na itsiman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss. Jo jndyii juu jooneen na sintce Jess nd naneen. Ndo taa tson tsaneen na juu joon na sintce Jess, jndyoyuhan. Jo taxee juu nnon jon: Quii ntan tsoen joon na tquen Tyotson na icoxenhan, Nin nquii joon na njonntyichen tsixuanhan? 29 Ta Jess, itso jon nnon tsaneen: Nquii joon na njonntyichen tsixuanhan, nd vaa na icoxenhan: O nnan Israel, quindyeho, xiantyi nquii ta Tyotson na conantmaan jaa, taquintyja nquii jon na conduihin Tyotson, tanan nciichen. 30 Jo civenchji jon yo na xoncee tson. Tsoen na nd ntsa, quitsahan nge na venchji jon, mantyi tsoen nan na matsitiu, quitsitiu yahan nge na venchji jon. Quityentjon nnon jon yo na ninvaaen najndu nge na venchji jon. Joonvahin tsixuanhan na njonntyichen na icoxenhan. 31 Ndo juu joon na vja ve na icoxenhan, itsijonhan juuhan chana juu joon na vejndyee: Civenchji tsoen nnan chaxjen na venchjii nquii u. Tanan nciichen joon na njonntyichen conduihan yo joonmin. 32 Yajo juu tsaneen na tsiman nchu vaa itsiquindyi

28Xjen

(Mt 22:34-40)

San Marcos12 juu joon na tquen nquii Moiss, sintce juu joon nnon Jess, tso juu: Nnda ta, u na matsiman ntyja naan Tyotson nd, juu joonva na tsu, jndyoyuhan. Mayuu joon na matsu na nquii jon ninnciihin. Ninnquii jon coxen, tanan nciichen. 33 Ndo na ncoon tsan na civechjii juu jon yo na xoncee tson juu, ndo yo tsoen na nd ntsaa juu na quitsaa juuhan nge na venchjii juu jon, ndo tsoen na itsitiu juu na ntsiquind juuhan nge na venchjii juu jon, ndo na ntyentjon jon juu na ninvaa najndei juu, ndo mantyi na civenchjii juu nnan chaxjen na venchjii nquiihin, joo nanmin njonntyichen conduihan, chichen quioo na ntscuee tsan na ntsco juu o na itsitmaan juu Tyotson, yo maoonchen nnon na ninncyaa tsan na nditmaan jon. 34 Ndo tquen Jess centa na ya joon sintce tsaneen. Jo tso jon nnon juu: U tavi jndye vitja na ntsijon u yo na ityentjon Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan. Nd jo matavi nan nciichen tsan na sisaa tson na ngaxeechen joon nnon jon.

130 Tyotson jon quii ntan nnan, conduihin jnda nquii David. Ndu na conduehan na nnda? 36 Ee juu David ntyja naan nquii Espritu Santo tso jon: Nquii ta Tyotson itso jon nnon nquii jon na ityentjon jon ja: Quijman ncia na tontyjaya, viochen xjen na joo nnan na jndohan u ntsa ntmaanhan nacje nan na ntcoxenhan. Tsontyichen Jess ndhan: 37 Ja matsj ndho, juu David tso jon na nquii Cristo conduihin nquii jon na ityentjon jonhin. Ndo na nnda, Nchu vaa na tso juu na conduihin jnda juu? Ndo na sinin Jess joonmin, joo nnan jndye jndyihin, tavee jndyi ngiohan na tondyehan joohan.

Nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, nan tyiquichuhan contahan

Cristo conduihin nquii jnda Tyotson

xjen na itsiman Jess nd nnan quityquii juu vatson tman, tso jon: Joo nnan na conanmanhin nd ntyjehin nnan judos, conduehin na nquii Cristo na jon

35Viochen

(Mt 22:41-46; Lc 20:41-44)

xjen na itsiman Jess, tso jon: Quintaho centa na tyintaho cha na conta nque nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen nquii Moiss. Ee cavee ngiohan na cocehan ndiaa tonco cha quindue nnan na tman conduihan. Ndo mantyi cavee jndyi ngiohan na ninncyaa tsan tsonhan nata. 39 Ndo xjen na covatjon nnan vatson, joohan na nincendyuaahan naijon itsiquinjonhanhin. Ndo xjen na covee nguee, joohan ntue nonhan na ntca jndyeehan. 40 Majo joo nan naan nanntcu ninnque, cotji naneenhan na

38Viochen

(Mt 23:1-36; Lc 11:37-54; 20:45-47)

131 nincinaanhinhan, ndo nd jo jndye joon na conanneinhan nnon Tyotson cha quinantiu nnan na vaa njon jndyi jon ngiohan. Matsj jaantyichen ntuiivi Tyotson joohan nge na nnda vaa contahan.
Juu tsanscu ninnqui, njonntyichen nan tyincyaa juu

San Marcos12,13 nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, ncii joohan tso juu nnon jon: Nnda ta na matsiman joon Tyotson nd, quindyia nancoo jndyi ntjmin na tijntue na jnd juu vatsonvahin yo ntaa centaahan. 2 Ndo jo ta Jess, tso jon: Mayuu nancoo jndyi ntaamin na mandyia na jndhan yo ntj tman. Majo minncii tsj jequintjohan nacjoo ntyjehan. Tsoenhan nnantyuii nnanhan.

jon maan Jess vatson tman. Jo vequityen jon na tonnon naijon min quiton na cotyion nnan son centaa juu vatsoneen. Ndo jndyiaa jon jndye nnan tjuehan son jo. Ndo jndye nantya, tman son tyionhan tyquii joohan. 42 Majuu xjeneen, cii tsanscu na jnd ntjohin ndo jen jndyihin, tyjeenon juu, tacju juu ve xoquitu son ve ncii joo istoneen. Joo xoquitueen njonhan chana ninncii xoquitu. 43 Ndo na tui na nnda, tso Jess nd joo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon: Joon na mayuu matsj ndho, tsanscuvahin na jnd tue saa juu, njonntyichen nan na tju juu quityquii istoneen, tachito joo son jnda na tjue nantya. 44 Ee tsoen naneen ve son na vantjochen na tjuehan quityquii quitoneen, majo juu tsanscuvahin na jnd ntjohin na jen jndyihin, tjuen jon xjoquitu yoon jon, min tajntyiihan na ninjnda nan na ntca jon.

41Ncii

(Lc 21:1-4)

Jnaan na ntsimanhan na ntycii tsonnangue

Itsiquindyi Jess na ndyuii vatson tman

13

Xjen na vandui Jess na maan jon vatson tman yo

(Mt 24:1-2; Lc 21:5-6)

tyehan tyo na man noon olivos na tonnon vatson tman. Jo tacjo Jess, nd jo nquii Pedro, Jacobo, Juan yo ninAndrs, tye taxeehan nnon jon, jnduehan: 4 Quitsu nd Yuu xjen na ngentyja yo nan na tsu quichen? Ndo Nin nan nndui jndyee na ntsimanhan na mandyo ngentyja na nndui nanmin? 5 Jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Quitquen ya yaho centa na tyintsivinnan tsanho ntyja naan joo joonmin. 6 Ee jndye joo nndityincyoo nnan yo xu na nnanvinnanhan nnan, na nnduehan: Ja condui Cristo, Tyotson jon jon ja na jndy. 7 Ndo juu xjen na nndyeho na jndye joo jnd tye ndyia, tyindyueho nge manciixjen nnda vaa na nguaa. Ndo min na nnda vaa, majo tyicoventyja xjen na ntycii tsonnangue, jndyentyichen nan na nndui. 8 Ee nnan ncii

3Yajo

(Mt 24:3-28; Lc 21:7-24; 17:22-24)

San Marcos13 tsonnangue ntahan tyia yo nnan nciichen tsonnangue, ndo ncii tsanmaantsian tman ntsiquinan jon tyia yo nciichen tsanmaantsian tman. Ndo jndye joo ngotsii. Ndo mantyi ncoon jndo tman, ndo nnan ncii tsjoon nnanntja nquehin yo ntyjehin. Joo navimin nan na nndui na vejndyee. Ndo maoon navi na majantyichen ngentyja na ngenon nnan. 9 Con cjeho, ee ngoyon nnan judos o tond nnan na conintque ntaanon naanhan, ndo majo ijon na conantmaanhan Tyotson, jo ntjahanho. Yo navi ngentyjee o na tond nanmannian tman na ntji jndyoyuho ndhan ntyja naan na covantyja nonho ja. 10 Majo vitjachen na ngitsu tsonnangue, chuhan na juu joon naya ntyja nchu vaa na itsinman Tyotson uaan nnan, nninncya nnanhan nd ntyjehan na ninvaa tsonnangue. 11 Majo juu xjen na nninncya nnan centa o nduee nanmannian, min tyinconho joontiu na nin joon na nnanntceho ndhan. Juu xjeneen, joo joon na nninncyaa Tyotson quii nonho, joohan quinanntceho nd naneen, ee nquii Espritu Santo ntsijnda jon nquenho nin joon na nnanntceho ndhan. 12 Juu xjeneen xio tsan, nninncyaa jon centa juu na nnancuee nnanhin. Majontyi nquii tye tsan nninncyaa jon centa joo ntsinda jon na nnancje nnan joo. Ndo mantyi ntsinda tsan nninncya joo centa tye joo yo ndyee joo cha nnancje

132 nnanhan. 13 Ndo tsoen nnan nconhan na jndohanho nge na conduiho nnan na man ntyja njan, majo juu tsan na vantyja tson ja, xe na aa tyincjihin ntyja njan ata xjen na nnancuee nnan juu, ntsinman Tyotson uaan tsaneen.
Quii vatson tman Jerusaln, ji vaa nan ncoon jo

na toxenchen, tomaan ncii tsan na toquijndyu Daniel. Vaa joon Tyotson na sinin jon nd nnan, quitquen yaho centa juu jooneen cha ncaa ya nonhohan. Itsiquindyihan na ngita nnan ncii nan na ji vaa quityquii juu vatson tman na quinantmaan nnan juuhan chaxjen nquii Tyotson. Juu xjen na njntyiaho na nnda vaa, o na manho ndyuaa Judea, quinannonho na ncoho na man ntyo na ntantyiuho nge tman jndyi na toncuu maan. 15 Ndo juu xjeneen, minninchen tsan na vajndyee juu cheen juu, tyintsitiu juu na ngaquee nnda juu quityquii vaa juu na ncji juu naan juu na ngachu juuhan. 16 Ndo mantyi juu xjeneen, tsan na maan jnd na itsaa juu tsian, min tyindyo ntce juu na ncji juu ndiaasoo juu. 17 Ndo joo nanntcu na jon ndahin juu xjeneen, vi jndyi ngotjonhin, ndo mantyi ntyjentcuhin na man ndahin yondaa. 18 Quitanho nnon Tyotson na min chito ngueetein na ngenonho juu navieen. 19 Nge joo ngueeeen, ngenon nnan ncii nnon navi na minjon tacoquenonhan xjen navejndyee

14Ndyu

133 na tquen Tyotson juu tsonnangue ata xjen neinhin, min tajon jnda ngenon nndahan cii navi chana juuhan. 20 Ndo juu navieen, xe na aa jndye xuee na ngenon nnanhan, yajo matavi jndyehan na nndyihan. Majo nge na vinchjii Tyotson joo nnan na icji jon na nincentaa nquii jon, ntsaa jon na cje ro ntyciihan. 21 Nge na nnda, juu xjeneen xe na aa ngitso ncii tsan ndho: Quijntyiaho, ntjoo maan nquii Cristo, oo xe na aa ngitso tsaneen: Quijntyiaho, nd maan jon, min tyingantyja nonho juu jooneen. 22 Ee ntsquenon nnan quii ntanho na nnduehin nquehin conduihan Cristo. Nnduehan juu joon Tyotson coninncyahan, min na ve joon quintu juu joon na conanmanhan. Ata nntahan na nndityincyoo jndye nnon jnaan tman yo tsian na tyijequinduihan na ve ntyja najndei nquii tsan. Ndo joo tsianeen mandyo na nnd nnanvinnanhan nque nnan na icji Tyotson centaa jon. 23 Tyuaachen matsiquindyi ja o na nanmin nguaa, nge jo quitquen ya yaho centa.

San Marcos13 na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, njntyia nnan na nndy nnta quityquii chincyu. Juu xjeneen nndy yo na tman vaa na condui ja na matyntjn yo manin conduindui na conditmaan ja. 27 Yajo tsoen nnan na ninvaa tsonnangue na macji ja na conduihan centa, joo ngeles na cotyentjon nnn, ncua tsian ndhan na quinanncihan joo naneen naijon na man ja.

Nd vaa na nguaa xjen na nndyo nnda Jess

ngueeeen vi na jnd tenon juu navi tmaneen, juu ndocjioon nndijaanhan, min chi taxecixueehan. 25 Ndo ncjuu ntycyaa o ndo juu ntjndue tman ngotsiihan, yajo nque na cotoxen na manhan ntjndue, ndyuii joohan. 26 Ndo juu xjeneen ja

24Joo

(Mt 24:29-35, 42, 44; Lc 21:25-36)

higuera vaa joon na itsimanhan ntyja naan jo. Caa ya nonho ntyja naan juu jooneen. Juu xjen na cojntyiaho na condei nthan ndo na condui tsco ndaahan, covaa nonho na jnd tindyo ngueesua. 29 Mantyi xjen na cojntyiaho na jnd condui nanmin na jnd tsj ndho, yajo caa ya nonho na mavaa mavaa xjen na nnan quioonndue na nndy nnta. 30 Joon mayuu na matsj ndho, nnan na man naneinhin, tyixecjeenhan ata na jnd siquind enhan tsoen joonmin. 31 Juu tsjndue yo tsonnangue ntyciienhan, majo juu joon na mancya tyijequintycii juu najndei na itsixuanhan. 32 Majo tanan tsan quintjii nin xuee min yuu xjen na nndy nnta, min nque ngeles tyiquindiohan yuu xjenhan, min ja na condui jnda nquii Tyotson, xiantyi nquii Tyh nchjii. 33 Mange na nnda vaa, jo quitquen ya yaho centa, ndo

28Tsoon

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsoon higuera

San Marcos13,14 quinanneinho nnon Tyotson nge tyindioho nin xuee ndo yuu xjen na nndy nnta. 34 Majo ntyja na nndui na nnda, vaa joon na itsimanhan ntyja naanhan. Tomaan ncii tsan, jndui jon na chi ncja jon nciichen tsonnangue na tycya. Xjen na jndui jon, tua jon tsian nd nnan na ityentjon jon. Ndo nnon juu tsan na iquen centa ndyo vaa jon, tso jon: Cantyje ya va viochen xjen na ja tacn. 35 Ndo tsontyichen Jess: Mancha juu jooneen na tso tsaneen, mannda vaa matsj ndho: Quitquen ya yaho centa nge itsijonhan ntyja njan chana juu tsaneen na jndui juu vaa juu. Ndo o, itsijonhan o chana joo naneen na totyentjonhan nnon jon. Ee min tyiquindioho yuu xjen na nndy nnta, aa ntsaahan na vaman, ndo aa tsantsjon navejndyee xjen na ntsixuaa quil, ndo aa xonce tsjon, ndo aa vi vanco. Tyiquindioho yuu xjen na nndy ntc. 36 Ee xe na aa ninjonto na nndy ntc ndo o tyicon cjeho, yajo ntsijonhan ntyja naanho chavijon tsan itso. 37 Juu joonva na matsj ndho, mantyi matsjhan nd tsoen nnan na con cjehan.

134 pascua, xjen na cocahan tyoo na tanan tsquent taquee. Vechen xuee na vitja na nguee juu ngueeeen, yajo joo nnan na conintque nd ntyee yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, tahan na ve ntyiu tojntuehan nchu vaa nquii ntahan cha cue Jess. 2 Jnduehan nd ntyjehan: Tyinta na ntu vi jon juu xjen na xonce na maan ngueeva, cha tyinanvjee nnan jaa.

Scongio Mara nchen quichi cjoo Jess

14

Nnan judos maan nguee xjen na vajoon nonhan na siquindyaa Tyotson ndochihan navi na toquenon naneen ndyuaa Egipto. Juu ngueeeen jndyuhan

(Mt 26:1-5; Lc 22:1-2; Jn 11:45-53)

Cojntue nnan nchu ya cha quituiivihan Jess

Betania tomaan Jess vaa tsan na jndyu Simn. Juu tsaneen tondivii juu yo tycu nd cot. Viochen xjen na minndyuaahan mesa, tyjeenon ncii tsanscu. Yoon juu ncii nan na jndhan yo tsj quichi na jndyu alabastro. Tyquiihan jo jon nchen quichi na jndyu nardo, jnda jndyi njon juu ncheneen. Manin tsiaanhan na covijntue nnanhan na cotyehinhan ntoo. Tan tsanscueen ndyo juu tsiooeen cha ya nndui ncheneen, nd jo scongio juuhan xquen Jess. 4 Majo vendye nnan na man jo, jnanvjenhan juu tsanscueen, jnannein nquehin yo ntyjehin, jnduehan: Ndu na ve jnaan scongio juu nchenva xquen jon? 5 Yantyichen xe na aa jnd juuhan, ngenon ndye ciento son denario na ncyoon juu, ndo na nnda, nd nninjntuehinhan na ntejndei juu nanninen nan na icanhanhin.

3Tsjoon

(Mt 26:6-13; Jn 12:1-8)

135 Nnda vaa na jnanmanhan na tyicavee ngiohan nan na saa juu tsanscueen. 6 Majo tso Jess ndhan: Quindyehohin na nnda itsaa juu. Ndu na conancejnaanhohin? Ya jndyi nan na jnd saa juu ja. 7 Ee joo nanninen ninnquiichen manhan quii ntanho, ndo mincya ro xjen na ntue nonho nd ntejndeiho joohan. Majo ja je, chito manchaxjen na ncn yoho. 8 Tsanscuvahin jnd saa juu yuu vantyi na jnd saa juu. Ee vitjachen na nci ndo jnd tyio juu nchen quichi cj chaxjen conta nnan xjen na conanjndahan na ntyiuhan tsoo. 9 Joon na mayuu na matsj ndho, mincya ro joo na ninvaa tsonnangue na nninncya nnan joon naya naan Tyotson, quinanneinhan ntyja naan juu nayava na saa juu ja, cha quijon non nnanhin.

San Marcos14
Itsiman Jess ntyja naan tyoo yo vinon

Jnd Judas Jess nd ntyee

na tui na nnda, ndo cii nque nnan na nchove na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, tsan na jndyu Judas Iscariote, tja juu na man nque ntyee na conintque nd nnan judos. Tatsijnda juu joon yo joohan na ninncyaa juu centa Jess ndueehan. 11 Ndo joo naneen, tyioo na nein jndyihan na jndyehan na nnda sitiu juu. Jnduehan na nnincyahan son na ngantjon juu. Jo ta juu na tontue juu nchu ya ntsaa juu na nnincyaa juu centa Jess ndueehan.

10Jnd

(Mt 26:14-16; Lc 22:3-6)

na vejndyee na maan nguee pascua, xjen na nque nnan judos cocahan tyoo na tatsquent taquee, maninjuu xuee na conancjehan quinman quijnd, nque nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa Jess, taxeehan nnon jon, jnduehan: Yuu jon ntue tson na nnanjnt na ntca quitsman chjo ntyja naan juu nguee pascua? 13 Yajo tua jon tsian nd ve naneen na cohan cii ntaa. Tso jon ndhan: Quitsaqueho quii tsjoon, jo ntjonho ncii tsansa na yoon juu tsj ndaa. Quitsantyjaho naxen tsaneen. 14 Ndo vaa na ngaquee juu, quindueho nnon tsan na vaa juu vaaeen: Nquii ta na itsiman joon Tyotson nd nnan, tso jon nd na quindu nnon: Yuu jon vaa cuarto na ninjntuehin na ntca quitsman chjo yohin tman nein? 15 Ndo juu tsaneen ntsiman jon ndho ncii cuarto tman vaa vja vequito na tsoen nan jnd min na ninjntue na nta ngueeva. Jo quinanjndaho na ntca. 16 Ndo ve naneen je, jnduihan, tyequehan quii tsjoon. Ndo tui tsoen chaxjen na jnd tso Jess ndhan. Jo jnanjndahan na ntcahan quitsman chjo ntyja naan juu nguee pascuaeen.

12Xee

(Mt 26:17-29; Lc 22:7-23; Jn 13:21-30; 1 Co 11:23-26)

vi na jnd contsj chjo min, tuee Jess yo nque nnan

Itsiquindyi Jess na ncii nquehan nnincyaa juu centa jon


17Ndo

San Marcos14 nchovehin jo. 18 Ndo viochen xjen na vendyuaahan na cocahan, tso jon ndhan: Joon na mayuu matsj ndho, cii nqueho na ica juu yo ja, nein nninncyaa juu centa ja. 19 Juu jooneen sichjoo jndyihan nonhan, tye totaxeehan nnon jon, jnduehan: Aa nnd ntsaahan na ja ntsaa na nnda? 20 Ndo jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Mancii nqueho na nchoveho na vendyuaaho mesavahin na ninvixjen ijoon juu quii xio yo ja, juu nninncyaa centa ja nduee nnan. 21 Ee ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nci chaxjen juu joon Tyotson na jndui jnd itsiquindyihan na ngenn, majo vaa vi jndyi ngenon juu tsan na nninncyaa centa ja. Yantyi xe na tatuihin. 22 Ndo viochen xjen na cocahan, tyoon Jess tyoo, tyincyaa jon na ya Tyotson ntyja naanhan, ndo nd jo tyje jon ntanhan, nd ton jonhan ndhan. Tso jon: Cyonho tyoomin na conduihan sitso njan. 23 Nd jo majontyi tyoon jon cii vaso na jon vinon. Ndo vi na jnd tyincyaa jon na ya Tyotson ntyja naanhan, nd jo tyincyaa jonhan ndhan, ndo tsoenhan than juu naneen. 24 Ndo tso jon ndhan: Nanvahin tsixuanhan nen. Mancya na ntcehan ntyja naan jndye nnan. Na yo juuhan contjotyen juu joon xco na itsijnda Tyotson yo nnan.

136 na mayuu matsj ndho, taxecua nnta vinon ata nguee xjen na ityentjon Tyotson tsoen, juu xjeneen ncua vinon xco.
(Mt 26:30-35; Lc 22:31-34; Jn 13:36-38)
25Joon

Itsiquindyi Jess na ncji Pedro

vi na jnd tahan joo Salmos na manciixjen cota nnan judos jnd na tcahan juu ngueeeen, jo jnduihan juu vaaeen, tyehan tyo naijon mintyjee noon olivos. 27 Ndo tso Jess ndhan: Quii joon Tyotson itsiquindyihan ntscuee jon nquii tsan na vantyjee quinman, ndo joo choeen ntycya o. Nnda vaa na ngenonho, nnancuee nnan ja ndo o nndyeho ja. 28 Ndo tsontyichen Jess: Majo xjen na jnd vant xc, ncj jndy Galilea, jo coho na man. 29 Ndo jo tso Pedro nnon Jess: Tsoen nanmin, min xe na aa quitjihan ntyja nan, majo ja tyijecji ja. 30 Ndo sintce Jess joon nnon juu, tso jon: Matsj nnon, majuuntyi tsjonvahin, vitjachen na ntsixuaa quil na ve jnda, majo u jnd ndye jnda macji u na man ntyja njan. 31 Majo ninvito na tso Pedro: Min na quitsceehan ja ntyja nan, majo tyixecji ja. Ndo tsoenhan maninnquii nnda na jnduehan.

26Ndo

Itsinin Jess nnon Tyotson quii Getseman

jnd jo squehan cii joo na conanquijndyu nnanhan Getseman. Jo tso Jess ndhan:

32Vi

(Mt 26:36-46; Lc 22:39-46)

137 Cuho ndhin, j nd na ntsinn nnon Tyotson. 33 Ndo jo tjantyichen jon, tayoon jon Pedro, Jacobo yo ninJuan. Ndo tye tyioo na itsindaahan nchjii jon yo na itsichjoohan tson jon. 34 Tso jon nd ndye naneen: Itsichjoo jndyihan tsn nan na ngenn, ata ntscueehan ja. Jo quintjoho chjo ndhin, quitquen yaho centa, chito ndaho. 35 Ndo jo tjantyichen jon, tcangio jon nnon tyuaa. Tcan jon nnon Tyotson xe na aa nd ninncyaa jon na tyingenon juu navi na ndyontyja nacjoo juu. 36 Tso Jess: Nnda Tye, tsoen na cond matsa. Macan na quitsiquindya ja yo juu navivahin, majo tanin, quindui ntyja na ntue tson, tachi chaxjen na ntue tsn. 37 Nd jo jndyo ntce jon naijon jntyii jon ndye naneen. Ndo ntjii jonhan na condahan. Jo sintci jonhan. Ndo tso jon nnon Pedro: U Simn, Aa vatsu? Aa ndiquinan tsantsjon min na ve ninncii hora? 38 Ninnquiichen concjeho, ndo quinanneinho nnon Tyotson cha juu xjen na itsichon yutyia na quityiihan ngeehan o, jequind ngantjon juu yoho. Ntyji na ninquintaho na nnda, majo nge juu sitso naanho cjehan, jo na ndiquind nnanquindhohan. 39 Jnd jo tja nnda jon naijon sinin jndyee jon nnon Tyotson, maninjuuntyi jooneen sinin nnda jon. 40 Nd jo tyjee ntce jon na man naneen, ciichen jon ntjii jonhan na condahan nge ta

San Marcos14 jndyi na jnd tyoon tsantsjonhan. Min tyquindiohan nin joon na ntahan ndyo jon. 41 Ndo mantyi tja nnda jon na vja ndye, nd jo tja ntce jon na manhan. Tso jon ndhan: Aa jnd tacjoho na condaho na cotajndyeeho? Cuaanquii nd ro, nge jnd tuee xjen na nninncyaa tsan centa ja nduee nnan na nanxuan jnan. 42 Ca, quinanquintyjaho, nc. Ndvi jnd ndyo juu tsan na nninncyaa centa ja nduee nnan.

na itsinin Jess joonva ndo tyjeenon juu Judas, juu ncii nque na nchove nnan na totsayonhan joon yo jon. Jndye nnan sque yohin, chohan ncjo espadas yo nonnchio. Joo naneen nnan centa ntyee na conintque ntyja naan nnan judos yo ninnnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss yo nnan na conintque nnon tsjoon. 44 Ndo juu Judaseen, tsan na tyincyaa centa Jess nduee naneen, jnd siman juu ndhan nchu vaa nan ntsaa juu. Itso juu: Nquii juu tsan na cojntyiaho na maua ja ntsmaan na mancya tsonhin, majon jo, quituetyenhohin ndo quintaho centa xjen na ntsayonho jon. 45 Ndo ya na tyjeenon juu na maan Jess, jndyoyu nnon jon na tuee juu. Tso juu nnon jon: Aa man ta? Nd jo tyincyaa juu tson Jess na tu juu ntsmaan jon.

43Ninvaa

(Mt 26:47-56; Lc 22:47-53; Jn 18:2-11)

Tyon nnan Jess

San Marcos14 joo naneen na tchu juu, tuehan Jess, tyeyonhan jon na quituiivihanhin. 47 Majo ncii tsan na tovayoon juu joon yo Jess na minntyjee juu jo, tji juu xjoo juu, ndo tyjee juu tsnqui juu tsan na ityentjon nnon nquii tyee na conintque nd ntyee. 48 Ndo taxee Jess nd naneen na squehan naijon maan jon: Aa yo ncjo espadas ndo yo nonnchio jndyoquitueho ja chavijon conta nnan na ntuehan tsanchuee? 49 Ja io io na totsiman ndho quii vatson tman, ndo tatyonho ja. Majo tanin min na nnda contaho ja cha quitsiquindhan joo joon na jndui ntyja njan. 50 Ndo nque nnan na totsayonhan joon yo Jess, jnannonhan, jntyehan jon.

138 itsiquindyi juu joon na tquen nquii Moiss. 54 Majo Pedro je, tycya tycya tantyja juu. Tuee juu vaa juu tyee na conintqueeen, jo ntjohin chen, tcetyen juu quii ntan nanntei centaa vatson, itoon juu chon yohin. 55 Ndo nque nnan na conintque nd ntyeeeen, yo tsoen nanmannian naan nnan judos, tojntuehan nnan na ninncya jnaan Jess. Ee cha nd na quituiityenhanhin na vaa jnaan jon, icanhan ve tsan na nincajon juu joon na nninncyahan ntyja naan jon cha quitsijndahan na quinancuee nanmannian tsjoon Roma jon. Majo tatijnda ve tsan na nincajon joon tyincya. 56 Majo jndye nnan jnannein joon quintu nacjoo jon, majo joo jooneen min tyicajonhan. 57 Yajo jnanquintyja vendyechen nnan na tyincya jnaan jon. Majo ve quintu jnanneinhan, jnduehan: 58 J jndy na tso tsanva na ntsityuii jon vatson tman njanhan na jnanya nnan, ndo ninndye xuee na ntsia jon nciichenhan na tachito nnan na nnanyahan. 59 Majo min na nnda jndue naneen, tatijon juu joon na jnanneinhan. 60 Yajo nquii tsan na conintque nd ntyee, tacentyjee jon quii ntan joo naneen, taxee jon nnon Jess: Ndu na tyica joo joon na condue nanmin nacjo? 61 Majo Jess, tajoon sintce jon, minncii joon tata jon. Ndo na nnda, juu tyee na conintqueeen, taxee nnda juu nnon jon:

46Yajo

tantyja cii tsansandyua na tonquen naneen na ve xiantyi sbana vetyjohin, ndo tue naneen juu sbana na vetyjohin. 52 Jo jntyii juu ndiaaeen, tja juu na ninquisihin.

51Majo

Ncii tsansandyua na jnannon

Minntyjee Jess tond nanmannian centa nnan judos

joo naneen, tyeyonhan Jess vaa nquii tyee na conintque nd ntyee. Ndo tsoen nnan na conintque nd joo ntyeeeen, tetjonhan jo, yo nque nnan na conintque nnon tsjoon ndo yo ninnnan na conanman nchu vaa

53Ndo

(Mt 26:57-68; Lc 22:54-55, 6371; Jn 18:12-14, 19-24)

139 U je, Aa condui u Cristo, jnda nquii Tyotson na conantmn? 62 Ndo jo ta Jess, tso jon: Mayuu jo condui ja, ndo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, njntyiaho na mavaquityn ngiaa jon tontyjaya. Ndo mantyi njntyiaho na nndy nnta quityquii chincyu na nnan ja quioonndue. 63 Ndo juu tyee na conintqueeen, vi na jnd jndyii jon na nnda, tye jon ndiaa jon na quindya jndyi ntyjii jon, ee ntyja na tji jon centa na tman jnan tsixuan Jess nge na nnda joon sintce jon. Ndo juu tyeeeen tso jon nd nnan na totsayonhan joon yo jon: Aa icanntyichenhan nciichen tsan na ninncyaa jnaan juu? 64 Nqueho jnd macondyeho juu joon tsan na itsinin juu nacjoo nquii Tyotson. Itso juu na conduihin jnda nquii jon. Nin condueho na tsixuan juu na quitjon juu? Ndo tsoen naneen tahan, jnduehan: Tsixuan juu jnan. Chuhan na cuee juu. 65 Ndo vendye naneen tahan totjuehan ndaa jndyuehan jon, than nnon jon, ndo totueinhan ndahin. Conduehan: Ca, quitsu nin tsan icja u. Ndo mantyi joo nannteieen totuinhin nda chcyaahin.

San Marcos14,15 tyjee cii tsanscu na ityentjon juu nnon nquii tyee na conintqueeen. 67 Na jndyiaa juu na itoon Pedro chon, mavio chjo xjen jndyiaa juu nnon jon. Tso juu: Mantyi u toquien u yo juu Jess, tsan na jnan Nazaret. 68 Majo Pedro tjihin, tso jon: Minchjo tyicajnan tsaneen, min tyiquintji ntyja naan juu joon na tsu nd. Yajo saa jon vi ntyja, tja jon naijon maan ndyo teon. Ndo juu xjeneen sixuaa quil. 69 Ndo majuuntyi tsanscueen jndyiaa nnda juuhin. Ta juu itso juu nd nnan na man jo: Tsanvahin, juu ncii nque nnan na itsijonhin yo juu Jess. 70 Majo tji nnda Pedro. Ndo min tyicovivioto xjen, nque nnan na man jo, jnduehan nnon jon: Mayuu joon na condui u ncii joohan, nge juu joon na matsinin, cajonhan yo juu joon na conannein nnan ndyuaa Galilea. 71 Ndo ta Pedro, itsinin jon joon tsan cjoo Tyotson, itso jon: Ja minchjo tyicajnan juu tsan na condueho nd. 72 Ndo maninoon sixuaa nnda quil na vja ve. Jo tajoon tson Pedro juu joon na jnd tso Jess nnon jon: Vitjachen na ntsixuaa quil na vja ve, majo u jnd ndye jnda na macji u ntyja njan. Ndo ya na tjoon tson jon juu joonva, tioo vichen tson jon.

Itso Pedro na tyicajnaan juu Jess

viochen xjen na maan Pedro tochen juu vaaeen na tocje,

66Ndo

(Mt 26:69-75; Lc 22:56-62; Jn 18:15-18, 25-29)

15

(Mt 27:1-2, 11-14; Lc 23:1-5; Jn 18:28-38)

Coyonhan Jess nnon Pilato

Ya na tonco nciichen xuee, yajo joo ntyee na

San Marcos15 conintqueeen, jnantjonhan nnan na conintque nnon tsjoon, yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss yo nintsoen nanmannian naan ntyjehan nnan judos. Ndo jnantyenhan Jess, tyencyahan centa jon nt nquii Pilato. 2 Ndo juu Pilato, taxee jon nnon Jess, tso jon: Joo ntyiu nnan judos, Aa condui u nquii tsan na coxen joohan? Ndo jo ta Jess, tso jon: Mayuu jo chaxjen na matsu. 3 Ndo nque ntyee na conintqueeen, jndye jnaan jon tyincyahan nnon Pilato. 4 Ndo taxee nnda jon nnon Jess, tso jon: Ndu na tyica? Quen centa jndye jnan na concya nanmin. 5 Majo tajoon sintce Jess, taxjen ndicaa tson Pilato ndu na nnda vaa na saa jon.

140 itsaa jon. 9 Ndo jo taxee jon nd naneen: O nnan judos, juu tsan na conduihin na coxen jon o, Aa ntue nonho na ndueeho nninncyahin? 10 Nd joon itso Pilato nge jnd ivaa tson jon na nque ntyee na conintque, tyincyahan Jess nt jon nge na jndohanhin. 11 Majo nque ntyee na conintqueeen, jnanjmiinhan joo naneen na quitanhan nnon Pilato na quitsiquindyaa jon juu Barrabseen, chito nquii Jess. 12 Nge jo taxee nnda Pilato nd nnan judoseen: Ndo na nnda, o nnan judos, Nin nan ntue nonho na quitsa yo juu tsan na condueho na conduihin na coxen jon o? 13 Jnanxuaahan, jnduehan: Ca, quitionhin tsonjnaan. 14 Ta Pilato jndyuehan, tso jon: Ndu? Nin jnaan juu vaa na ngioho? Majo jnanxuaa nndahan, jnduehan: Ca, maninjon ro quitionhin tsonjnaan. 15 Ndo nge juu Pilato ntue tson jon na quitji naneen centa na ya tsanhin yohan, yajo tua jon tsian na quindyaa juu Barrabseen chaxjen na ntue nonhan. Nd jo tua jon 16 Ndo sondaroeen, tyeyonhan Jess quityquii vatsian naan nquii gobernado. Nd tqueenhan tsoen ntyje sondarohan. 17 Nd jo jnancehan ncii ndiaa colo venton Jess chana ndiaa coce nque nnan na cotoxen, ndo jnanyahin ncii tsei yo ntneon, tyionhan

chu ro chu ro, xjen na covee juu nguee pascua, ncii tsan judo na maan juu navi nt Pilato na ngitan nnan ntyje judos juu na quitsiquindyaa jonhin ndueehan, totsaa jon na nnda. 7 Ndo juu xjeneen, jndye nnan man vancjo jnaan na jnanvehan nacjo nanmannian ndo na jnancjehan nnan. Ncii joohan na maan navi, tsan na jndyu Barrabs. 8 Ncii tmaan nnan judoseen, jnanndyoohan na maan Pilato. Tahan na tanhan na quitsiquindyaa jon ncii tsan na maan navi ndueehan chaxjen na manciixjen

(Mt 27:15-31; Lc 23:13-25; Jn 18:38-19:16)


6Ndo

Tijnda tyen na cue Jess

141 juuhan xquen jon. 18 Nd jo tahan concyahan tsonhin chavijon na mayuu na contahan na njonhin. Jnduehan: Vaa tman jndyi condui u, ninncu na condui na matyentjon ntyiu nnan judos. 19 Ndo totueinhan tsonjnein xquen jon, mantyi totjuehan ndaa jndyuehan jon, ndo totonquityehan na ve conta nquehan na conantmaanhan jon. 20 Nnda vaa na tonancejnaanhan jon. Nd jo tji ntcehan juu ndiaa colo ventoneen, jnance ntcehan juu ndiaa jon. Jnd jo tyeyonhanhin na ntionhan jon tsonjnaan.

San Marcos15 nnonhan, jo jndui juu jnan na tsixuan jon na tijnda na cue jon cha na nnanjnaan nnan juuhan. Jooneen itsohan: Tsanvahin conduihin tsan na taquintyja coxen juu nnan judos. 27 Ndo mandyo jo, mantyi tahan maoon ve nonjnaan na tionhan nanntyuee. Ncii tsaneen ngiaa jon tontyjaya ndo nciichenhin ngiaa jon tontyjantymaan. 28 Ndo na tui na nnda, jo siquindhan juu joon Tyotson na jndui tivio na itsohan: Quii ntan nnan na tman jnantjahan, jo jnanenhan jon. 29 Ndo nnan na tovenon jo tonancejnaanhan jon, tonancahan nquenhan na tyicuee nonhan jon. Tonduehan: Aa ve u na ntsityui juu vatson tman njn ndo na ninndye xuee ntsia xcohan? 30 Ca, quitsinman nquii u. Quindyocuee na on juu tsonjnaanvahin. 31 Ndo mantyi nque ntyee na conintqueeen, yo ninnnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, tonancejnaanhan jon. Jnduehan: Tsanvahin, va ya jndyi totsinman juu nnan, majo ndiquind ntsinman nquiihin. 32 Xe na aa njntyia na ndyocue juu tsonjnaanvahin, yajo ngantyja nnn na conduihin Cristo, nquii jon na tsixuan na coxen jaa nnan Israel. Ndo mantyi joo naneen na oon nonjnaan na ventyjee ngiaa jon, majuuntyi joon jnduehan.

na sanduihan quii tsjoon, jo tjonhan ncii tsan na jnan jnd. Simn jndyu tsaneen, tuihin ndyuaa Cirene. Ntsinda juu jndyu Alejandro yo Rufo. Yo naijndeihan jnta sondaroeen na cayoon juu tsonjnaan na ntionhan Jess. 22 Yajo tyeyonhan Jess ncii joo na jndyu Glgota. Juu joonvahin itsohan: Tyo Tsixquen Tsoo. 23 Jo tyincyahan vinon na jnd tjonhan yo cii nasi na jndyu mirra na ncu jon cha tyintquiihanhin. Majo tycu jonhan. 24 Ndo tion sondaroeen jon tsonjnaan. Ndo tyehan xiaa cha njntyiahan nin ncii joohan na ngacjahan ncii cii ndiaa jon. Nnda vaa na tonhan ndiaa jon. 25 Cha vi na jen navitsjoon xjen na tionhan jon tsonjnaan. 26 Ndo mantyi jo tionhan ncii tscaa

21Xjen

(Mt 27:32-44; Lc 23:26-43; Jn 19:17-27)

Na tionhan Jess tsonjnaan

vi na jnd tuee yajmin, saahan na tijaan tsonnangue ata

33Ndo

(Mt 27:45-56; Lc 23:44-49; Jn 19:28-30)

Tyincyaa Jess na tue jon

San Marcos15 xjen na ndye na matman. 34 Ndo majuu xjeneen, jndei sixuaa Jess yo jonndaa naan jon, tso jon: Elo, Elo, Lama sabactani? Juu jooneen itsiquindyihan: Tye Tyotson, Ndu na mandyi ja? 35 Ndo vendye nnan na man jo, jndyehan na nnda vaa na tso jon. Jnduehan: Aa jndyeho na itsixuaa jon Elas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ndyu na toxenchen? 36 Ndo ncii tsan na man jo, jnannon juu, tacyoon juu ncii nan na nchja, nchje juuhan quii vinon t, jnd jo tyio juuhan nnon ncii tsoon cha ya ngueehan ndyo Jess na ngitei jonhan. Tso tsaneen: Quindyeho, njntyia aa nndyo nquii Elas na ndyoquitsquioo jon juu na oon juu tsonjnaanvahin. 37 Vi jnd jo, jndei sixuaa Jess, tue jon. 38 Ndo juu ndiaa na ntyjatio quii vatson tmaneen na itscuhan naijon na jiuantyichen tsixuanhan, jndyii tcohan ata xjen nnontyuaachen. 39 Ndo juu capitn na minntyjee na tonnon Jess, ya na jndyii juu na sixuaa jon, ndo na tue jon, yajo tso juu: Tsanvahin mayuu conduihin jnda Tyotson. 40 Ndo mantyi vendye nanntcu na tycya chjo ventyjee, jntyiahan na nnda vaa nan na tui. Quii ntan joo nanntcueen maan Mara, tsan tsjoon Magadn, yo Salom yo ninciichen Mara, ndyee Jos yo Jacobo, tyje Jos. 41 Joo nanntcumin tonanjonhan yo Jess xjen na tomandyi jon Galilea na totejndeihan jon nan na

142 tocanhanhin. Ndo mantyi jo man vendyechen nanntcu na jnanjonhan yo jon na jnan jon Galilea na tja jon Jerusaln.
(Mt 27:57-61; Lc 23:50-56; Jn 19:38-42)

Tyiuhan Jess

xjeneen majnd contsj chjo min, ndo juu xueeeen, jo xuee na nque nnan judos conanjndahan nan na ninjntuehan juu xuee na cotajndyeehan. 43 Mantyi jo vijon maan ncii tsan tsjoon Arimatea, juu tsaneen jndyu jon Jos. Tman conduihin quii ntan nanmannian centa nnan judos. Mantyi juu jon minndoo jon na nguee xjen na ndityincyoo juu na ityentjon Tyotson. Yajo sisaa tson tsaneen, taquee jon na maan Pilato. Tcan juu sitso naan Jess nnon tsaneen. 44 Ndo nquii Pilato, sitsan chjohanhin xjen na jndyii jon na nnda. Tomaan jndyi tson jon Aa yuu jo na jnd tue Jess? Ndo na nnda, tqueen jon nquii capitneen na ngaxee jon nnon juu, Aa mayuu na jnd tue Jess? 45 Ndo vi na jnd tso juu capitneen na mayuuhan, yajo tyincyaa Pilato joon na juu Joseen, ya ngayoon jon juu sitso naan Jess. 46 Ndo tja Jos, ttsijnda juu ncii sbana ya na jndhan yo tsan lino, nd isquioo juu sitso naan Jess tsonjnaan, iscetyjo juu sbanaeen jon. Nd jo tyiu juuhin ncii tstsj na jnanya nnan ncii ngiaa tyo chaxjen cotyiu nnan judos ntoo. Nd jo iscu juu ndyo tstsjeen yo ncii tsj tman. 47 Ndo juu

42Juu

143 Mara, tsan na jnan tsjoon Magadn yo Mara ndyee Jos, jntyiahan naijon na tantyiu Jess.
8Ndo

San Marcos15,16 nanntcueen, ninoon jndui ntcehan, manin conannonhan, tye ntcehan, ndo toviquijntyehan na tyuehan. Min tana jnduehan nan na tenonhan tsojnaan na tyue jndyihan.
Tityincyoo Jess nnon Mara tsan na jnan Magadn

16

Ndo vi na jnd tua ndocjioon, juu xuee na cotajndyee nnan judos, juu Maraeen na jnan tsjoon Magadn yo Salom, yo ninMara ndyee Jacobo, sananjndahan nchen quichi na ntyeehinhan juu sitso naan Jess. 2 Ndo ya tonco vitsjoon nuinco, tyehan juu tsitsuaeen, vi na jnd jndui ndocjioon. 3 Ndo nato na jonhan, jnannein nquehan nd ntyjehan, jnduehan: Nin tsan na ntejndei jaa na ngenaan juu tsj na t ndyo tsitsua? 4 Majo xjen na squehan jo, jntyiahan juu tsj tmaneen na jnd tquenaanhan. 5 Ndo vi na jnd tyequehan quityquii juu tsitsuaeen, jntyiahan tontyja ya vaquityen cii tsansandyua. Ce juu ncii ndiaa quichi, ndiaa tco, ndo jo tyue jndyihan na jntyiahan jon. 6 Majo itso tsaneen ndhan: Tyindyueho, nchji na cojntueho nquii Jess na jnan Nazaret, nquii jon na tion nnanhin tsonjnaan. Majo jnd vando xco jon, mange jo tacoonhin ntjoo. Quijntyiaho nd naijon na tquen nnan sitso naan jon. 7 Ndo naneinhin coho na maan juu Pedro yo nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, ndo quindueho ndhan na vja jndyee jon Galilea, ndo jo njntyiahan jon chaxjen juu joon na jnd siquindyi jonhan.

(Mt 28:1-10; Lc 24:1-12; Jn 20:1-10)

Jnd vando xco Jess

vi na jnd vando xco Jess na vitsjoon nuinco, tityincyoo jndyeehin nnon juu Maraeen, tsan tsjoon Magadn, tsan na tji jon ntyque jndyetyia quii tson. 10 Nd jo tja Maraeen, tatsiquindyi juu nque naneen na tomanhan yo Jess. Juu xjeneen tonhan na chjoo jndyi nonhan ndo totyuehan. 11 Majo xjen na siquindyi juu joohan na jnd vando xco jon, ndo jnd jndyiaa nnon juu jon, min tatntyja nonhan juu jooneen.

9Ndo

(Jn 20:11-18)

Tityincyoo Jess nd ve nnan na conanjon joon yohin

vi jndcya, tityincyoo Jess nd ve nnan na conanjonhan yohin, xjen na tyehan jnd. Chavijon maoon tsan na jnanjoonhan jon. 13 Ndo vi na jnd taa nonhan na manquii jon na jntyiahan, tye ntcehan Jerusaln, tyenanquindyiihan ntyjehan na jnd tityincyoo jon ndhan. Majo naneen, min tanan tntyja nonhan joon na jnduehan.

12Ndo

(Lc 24:13-35)

jnd jo, nque nnan na nqui nchoncii na totsayonhan

14Vi

(Mt 28:16-20; Lc 24:36-49; Jn 20:19-23)

Tsian na tua Jess nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon

San Marcos16 yo joon na toninncyaa Jess, tityincyoo jon ndhan juu xjen na cocahan. Ndo sityia jonhan jnaan na tatntyja nonhan juu joon na jndue nnan na jnd jntyiahan na vando xco jon ndo mantyi ntyja na que nonhan. 15 Ndo tso jon ndhan: Coho ninvaa tsonnangue, ncyaho juu joon naya ntyja njan nd tsoen nnan. 16 Juu tsan na vantyja tson juuhan ndo na nd juu, ntsinman Tyotson uaan tsaneen. Majo juu tsan na tyicantyja tson juu jooneen, juu xjen na ntcoxen Tyotson jnan nnan, mantjotyen jnaan tsaneen. 17 Ndo joo nnan na covantyja nonhan Tyotson, jndye nnon tsian na ntahin cha ntsimanhan na mayuu joon na concyahan, ndo na ntjihan jndyetyia quii non nnan yo ntyja naan juu najndei na tsixuan xu, ndo nnanneinhan joon na chito mancii xjen na conanneinhan. 18 Xe na aa ntuehan quinduntja ndo xe na aa

144 ncehan ncii nasi na ntscueehan tsan, majo tanan na ngenonhan ntsaahan. Ndo na ndyiohan ndueehan nacjo nanvi, nman naneen.
Tava Jess quioonndue
(Lc 24:50-53)

na jnd ntycii na sinin Jess joo joonmin nd nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa jon, tava ntce jon quioonndue, tcetyen jon ngiaa Tyotson tontyjaya. 20 Ndo jndui naneen, ndovanjan toninncyahan juu joon nayaeen. Ndo mantyi nquii ta Jess totejndei jon joohan quii tsian naan jon na tontahan. Tyincyaa jon na nanxuanhan juu najndei na condui nquii jon cha nd ntahan tsian tman na tyijequinduihan yo najndei na tsixuan nquii tsan, mange jo jndyechen nnan taa nonhan na juu joon na toninncya naneen, mayuuhan. Mantyjantyi nd ro.

19Vi

Joon Naya Ntyja Naan Jesucristo Na Tji Lucas

U ta Tefilo na njon jndyi condui u, mancya tson njan nnon. Majndye nnan jnd tjihan joon ntyja naan Jess. Joo jooneen chuhan nan na jnd tui quii ntn na majnda na mayuuhan. 2 Nque nnan na tojntyia ndhan tsoen nan na tui ntyja naan Jess na cotyentjon naneen nnon Tyotson ntyja naan joon naya naan jon, joohan jnd tjihan jooneen na jnd tyn centahan. 3 Ndo mantyi nc, saahan tsn na ntsinchu ja joonvahin na ntsijnanhan, xenge mantyi ja chen chen jnd jntu tsoen na jnd tui ntyja naan Jess xjen na tyehan. 4 Nnda matsa cha ncaa tson na joo joon na jnd tonanman nnan nnon, conduihan joon na mayuu.

Ntyja na sijnda Lucas na tji jon joon naya

ndyu xjen na tomaan Herodes tsanmaantsian tman ndyuaa Judea, tomaan ncii tyee centa nnan judos na jndyu

5Joo

Siquindyii ngel ntyja naan na nndui Juan

Zacaras. Totsixuan jon tsian yo tmaan ntyee na jndyuhan Abas. Scuu jon jndyu Isabel. Juu juu tonduihin tsjan naan Aarn na jndyocahan. 6 Ndo nquii Zacaras yo scuu jon, ncha vehan tonduihan nnan jndyoyuhan na tonnon Tyotson, totangueehan tsoen joon na tquen Tyotson na icoxenhan, tajnantjahan ndhan. 7 Majo naneen, tandahan nge Isabel tsan ntuehin, ndo ncha vehan jnd tquehan. 8 Ncii jon, nque ntyee tmaan juu Abaseen, tentyja xjen na ntyentjonhan nnon Tyotson quii vatson tman Jerusaln. Ndo juu Zacaras, majo enhin. 9 Chaxjen na vaa joon nd ntyee ntyja naan nnan judos, toohan xiaa na njntyiahan nin ncii joohan ngacjahan na ngaquee quityquii juu vatson tman centaa Tyotson. Ndo juu Zacaraseen, tijnoon jon na ngaquee jon na ntsco jon su. Ndo taquee jon vatsoneen ndo ta jon na itsco jon su. 10 Majuu xjen na isco jon su, ndo nnan na jndye jndyihin, tancihan tocheen juu vatson tmaneen na conanneinhan nnon Tyotson.

145

San Lucas1 juu xjeneen, ncii ngel centaa Tyotson tityincyoohin nnon tsaneen. Juu ngeleen, minntyjee jon ngiaa nnontyiu na tontyjaya naijon na coco su. 12 Ndo juu Zacaraseen, xjen na jndyiaa jonhin, siquijeenhanhin. Ndo mioon sityuehanhin. 13 Ndo ngeleen itso juu nnon jon: U Zacaras, tyintyue. Majnd indyii Tyotson joon na macan nnon jon. Ndo nquii scu Isabel, ntsingui jon ncii yujnta yusa ndaho, ndo u ntsiquijndyuhin Juan. 14 Nninncyaahan na neiin tson na nduihin, ndo tman ngavee nchji ntyja naan juu. Ndo majndye nnan nninncyaahan na neinhan ntyja na nduihin. 15 Ee tman nnduihin na tonnon Tyotson. Tyixecu juu vinon min nta ya. Ndo vitjachen na ntsingui ndyee juuhin, quindya ntsixuan juu Espritu Santo. 16 Ntyja naan juu, jndye jndyi nnan Israel ntce nonhan jnanhan tonnon nquii ta Tyotson centahan. 17 Majuu juu ncja jndyee na tonnon nquii jon na taquintyja na tman conduihin. Ntyentjon juu nnon jon yo maninjuu najndei na totyentjon nquii Elas. Ntyja naan juu jnda, ntjo ya ngio nnan yo ndahan. Ndo nnan na conanque non, ntyja naan nquii juu ngovaa non naneen na quitangueehin chaxjen na chuhan. Tsianmin ntsaa juu cha quitsijnda yahan quii non nnan na nconhan centaa Tyotson. 18 Ndo jo taxee Zacaras nnon juu ngeleen: Nin nan nndui cha ncaa tsn na nguaa na nnda? Nge ja nd, jnd tque ja ndo majontyi scu.

146 ta ngeleen, itso jon nnon juu: Ja jndyu Gabriel. Condui ja na matyentjn nnon nquii Tyotson. Nquii jon iua jon tsian nnn na jndyotsiquindyi u joon nayamin. 20 Majo nein, jnaan na tyicantyja tson joon na matsj nnon, jo ngit na matsinin ata juu xuee ya na jnd siquindhan tsoen na jnd tsj nnon. Juu xjeneen nnaan na ntsinin nnda. 21 Ndo viochen xjen na tui na nnda, joo naneen na tonanneinhan nnon Tyotson, tominndoohan na ndui Zacaras quii vatsoneen. Vacue tomaan nonhan ndu na vio jndyi ndyii jon jo. 22 Ndo juu xjen na jndui jon, tavijnd sinin jon, jo taa nonhan na vaa ncii nnon na tityincyoo na jndyiaa jon quii juu vatsoneen. Ve nt jon totsaa jon na sinin jon ndhan nge jnd ntjotyen na tandiquitsinin jon. 23 Ndo vi na jnd siquind jon xuee na tyentjon jon quii vatson tmaneen, tantce jon tsjoon jon. 24 Ndo nquii scuu jon Isabel taquijon jnda juu, ndo cha vi on chi tanan tondui jon na ncja jon maoon tsjoon. 25 Ya jo tso juu: Nd vaa naya na itsaa ta Tyotson yo ja. Nnda itsaa jon na icjihan na totscejnaanhan ja tond nnan na tajnda.

11Ndo

19Ndo

ngel Gabrieleen, jnd vja vi yon chi na tityincyoohin nnon Zacaras, ndo tua nnda Tyotson tsian nnon ngeleen na cja jon tsjoon Nazaret ndyuaa

26Nquii

Siquindyii ngel na nndui Jess

147 Galilea. 27 Jon jonhin na maan ncii yuscundyua na jndyu Mara. Juu juu min joon na ngoco juu yo ncii tsansa na jndyu Jos. Juu Joseen conduihin tsjan David na jndyocahan. 28 Ndo tuee ngeleen na maan Mara, itso jon nnon juu: Mancya tson u, na vaa tman jndyi naya na itsaa Tyotson yo u. Nquii jon maan yo u. 29 Ndo juu Mara, xjen na jndyii jon joonmin, siquijeenhanhin, ndo tomaan jndyi tson juu nin nan ninquitsiquindyi juu jooneen na sinin ngeleen. 30 Ndo tsontyichen ngel nnon juu: Mara, tyintyue, nge u tman naya na jnd tijnon tonnon Tyotson. 31 Nd vaa na nndui, ngaquijon jnda, ndo ntsingui ncii yujnta yusa na ntsiquijndyuhin Jess. 32 Juu jon tman nndui. Ndo ntsiquijndyuhanhin Jnda nquii Tyotson na maan nandyentyichen. Ndo juu silla na manin tsiaan naan tachii juu David, nquii ta Tyotson nninncyaa jon na ncyoon Jess centahan na ntcoxen jon. 33 Cha ntjotyen na ntcoxen jon nnan Israel, juu na conduihin na ntcoxen jon, tyijequintyciihan. 34 Ndo juu xjen na jndyii Mara na nnda tso ngeleen, tso juu: Mayuscundyua ja. Nchu vaa nndui na ntsaahan na nnda? Ja chito man yo tsansa. 35 Jo ta ngeleen ndyo jon: Nquii Espritu Santo ntsaa jon ncii tsian tman yo u. Ee juu najndei na condui nquii Tyotson na maan nandyentyichen,

San Lucas1 ndyoquioo ncaanhan nacjo. Mange na nnda, nndui yujnta ndo ntsiquijndyuhanhin uan nquii ndo Jnda nquii Tyotson. 36 Ndo mantyi nquii xjo Isabel, ntsingui jon min na jnd tquehin. Ee naneinhin jnd yon chi na taquijon jnda jon. Ndo juu jon tsan na condue nnan tsan ntuehin. 37 Ee nquii Tyotson, tsoen cond itsaa jon. 38 Jo ta Mara ndyo juu ngeleen: Condui ja tsan na matyentjntyn nnon ta Tyotson. Quindui yo ja chaxjen na jnd tsu. Ndo juu xjeneen jndui ngeleen na maan jon.

xuee na tui na nnda, sijnda Mara, sityuaa jon, tja jon ncii tsjoon centaa ndyuaa Jud na juu tsjooneen maanhan quii ntan ntyo. 40 Ndo tuee jon vaa Zacaraseen. Taquee jon ndo tyincyaa jon tson Isabel. 41 Ndo vi na jnd jndyii Isabel na tyincyaa Mara tsonhin, ya jo juu yujnta na jon tsiaa jon, sijndei juu, ndo xjeneen taquee Espritu Santo ninvaa quityquii uaan jon. 42 Jo jndei sinin jon, tso jon: Quii ntan ntyj ntcuhu, u tmanntyichen na ityio Tyotson jnaan u. Ndo mantyi ityio jon jnaan yujnta na jon tsia. 43 Majo ja je, Nin condui ja na tijnn na jndyoquindyia ja? Ee condui u ndyee nquii jon na taquintyja na tman conduihin na ityentjon jon ja. 44 Ee xjen na tyincya tson ja, juu yujnta na jon tsia, ninoon

Taquindyiaa Mara xjo jon Isabel


39Tyicovijndye

San Lucas1 sijndei juu na neiin juu. 45 Ityio Tyotson jnaan u nge mavantyja tson na mayuu ntsiquindhan juu joon na siquindyii jon u. 46 Ndo ta Mara, tso jon: Matsitman ja ta Tyotson yo na manchachen uan njan. 47 Ndo yo ninvaa na ndyii vant, man na neiin tsn yo nquii jon. Ee conduihin na itsinman jon uan njan. 48 Iyoon jon na venchjii jon ja, min tsan na ve cantyi ro ja na matyentjn nnon jon. Ndo nanein, xee na tonnonchen, tsoen nnan na vjaca tsjan naanhan, nnanneinhan ntyja na jnd tyio jon jnaan ja. 49 Nge nquii jon na tsoen najndei na conduihin, tman naya itsaa jon yo ja. Ndo xuee jon jiua conduihan. 50 Nque nnan na vacantyichen tsjan naanhin na conantmaanhan nquii Tyotson, tsoenhan maan jon na ntyia rohan nchjii jon. 51 Tsian na totsaa jon, totsiman nquiihan naijndei na conduihin. Majo joo nnan na conanquinjon nquehin ntyja na conantiuhan, saa jon na mincya jndyihan. 52 Totsue jon nnan na ntyiachen, majo nnan na vaa najnd na chohan tsian na cotoxenhan, tji jon naneen. 53 Ndo joo nnan na ngiohan na itsitjahanhin na tonnon jon, itsaa jon yohan chavijon tsan na jnd tacjoo na tca.

148 Majo nnan na conantiu na minchjo tyiconantjahan na tonnon jon, tana tejndei jon naneen. 54 Ndochiihi nnan Israel na totyentjonhan nnon jon, totejndei jonhan. Tyicotsuu tson jon na coon jon na ntyia rohan ntyjii jon. 55 Ee nnda vaa tco jon ndyo jon na tyijon ntycii na vinchjii jon ndochiihi, majuu Abraham yo ninnnan tsjan naan jon na jndyocahan. Joonmin sinin Mara na sitmaan jon Tyotson. 56 Ndo ntjohin yo Isabel chana ndye chi. Jnd jo tjantce jon tsjoon jon.

xjen na ntsingui Isabeleen, ndo singui jon ncii yujnta yusa. 58 Ndo nnan naan jon yo nnan na man ndyo vaahan, jndyehan na tyoon Tyotson na ndyia ro Isabel nchjii jon. Tsoenhan tonhan na neinhan yohin. 59 Jnd nen xuee na tui yujntaeen, tancihan na nnanquindhan costumbre na conta nnan Israel yo yondaa ndahan yonon. Naneen jnduehan na ntsue juu xuee tye juu Zacaras. 60 Majo tso ndyee juu: Chito aa jo. Juan ndiquijndyu juu. 61 Majo ta naneen ndyo Isabel, jnduehan: Ndu na nnda matsa? Ndo tanan nin juu nnan chuuho na jndyu na nnda tsu.

Tui Juan tsan na totsiquind nnan


57Tentyja

149 na nnda, jo jntahan ndueehan nnon tye yujntaeen na cotaxeehan nchu vaa na ntue tson nquii jon na nninjnda xuee juu. 63 Ndo tcan jon tscaa na ncji jon, ndo nacjoohan tji jon na Juan xuee juu. Ndo tsoen naneen saahan na vacue maan nonhan ndo neinhan na nnda vaa na tui. 64 Ndo na saa jon na nnda, ninjonto jnaan ntce na itsinin jon, sitmaan jon Tyotson. 65 Ndo tsoen nnan na ndyo ntaahan yo Zacaras yo Isabel, saahan na vacue tomaan nonhan ndo mantyi neinhan. Ndo ninvaa xijndio quii ntyo ndyuaa Judea, tycya joon ntyja naan na tui nanmin. 66 Ndo tsoen nnan na tondyehan ntyja naan na tui na nnda, vacue tomaan nonhan, totaxeehan: Nin tsan nchjiito nin nan na nguentyja ntyja naan juu yujntava? Ee tityincyoo jndyoyu na nquii Tyotson maan jon yohin.

San Lucas1 nnan na nanxuanhan uan nquii. Joo naneen toninncyahan joon jon ntyja nchu vaa nan na nnguaa. 71 Joon na jndue naneen na yo nquii jon na conduihin tsjan naan David, ncji Tyotson jaa nduee nnan na jndohan jaa, ndo mantyi yo nduee nnan na tyicuee nonhan jaa. 72 Ntyja naan nquii jon na conduihin tsjan David na jndyocahan, sijnda Tyotson na joo ndochiihi na toman ndyu na toxenchen na ncoon jon na ntyia rohan nchjii jon. Ndo na ngajoon tson jon joo joon na sijnda jon yohan na tyijequitscejndyo jonhan na jiua tsixuanhan. 73 Majuu jooneen na tquentyen jon nnon tsochiihi Abraham, tsan na tomaan ndyu na toxenchen. 74 Majuu joon na tso jon nnon juu na ntsiquindyaa jon jaa nduee nnan na jndohan jaa cha nnd ntyentjn nnon jon na minncii juaan tson tyincn. 75 Ndo tsoen xuee na manntychn, ngoman ntyja na tquen jon na uan nquii jaa. Ndo na ntyentjn na tonnon jon chaxjen na chuhan. 76 Ndo u jnda, nndue nnan na condui u tsan na incyaa joon ntyja naan nchu vaa nan na nnguaa. U ntyentjon nnon nquii Tyotson na maan nandyentyichen.

62Nge

nquii Zacaras, tye juu yujntaeen, quind ya tsixuan jon Espritu Santo. Sinin jon joon nchu vaa nan na nnguaa. Tso jon: 68 Citmaan nquii ta Tyotson centa jaa nnan Israel ee jaa nnan na condui centaa jon, jnd jndyo jon na ntsinman jon uan njanhan. 69 Yo tsjan mosoo jon David na jndyocahan, jnd tquen jon nquii na condui tmanhin na itsinman jon uan njanhan. 70 Ndyu na toxenchen toninncyaa Tyotson joon yo jndyue

67Ndo

Itsitmaan Zacaras Tyotson

San Lucas1,2 Nge u ncja jndyee tonnon nquii jon na conduihin na coxen jon nnan, ndo na ncji jndyoyu ntyja naan jon chavijon tsan na icoya nato, cha con cje nnan xjen na ncjee jon. 77 Nque nnan na conduihan centaa jon, u ntsa na caa nonhan na itsitman tson jonhan na conantjahan nnon jon, ndo na itsinman jon uaanhan. 78 Nge nquii Tyotson na conantmaan jaa, taquintyja na ntyia r nchjii jon, jo na ncua jon tsian nnon nquii juu na nnaan juu nandyentyichen na ntsijonhanhin chavijon ndocjioon na ntsixuee juu tondh. 79 Juu jon ntsixuee jon nd nnan na man nacje naan najaan na vayoonhanhin na ngitsu uaanhan. Ndo ndh nninncyaa jon na tajuaan tson nanxuan na tonnon jon. Joonmin sinin Zacaras xjen na tui jnda jon Juan. 80 Ndo juu yusa chjo Juan, tquehin. Mantyi tayoon juu najndei juu ntyja naan nquii Tyotson. Ndo ya na saahan tsansandyuahin, tomaan juu ndyuaa naijon na tyijndye nnan man, ata xjen na tye na toninncyaa jon joon nd nnan Israel.

150 Augusto Csar, tua jon tsian na quindui nguee tsoen nnan na man ncii cii tyuaa naijon icoxen jon. 2 Juuhan na minjndyee na tye na tji nanmannian nguee nnan. Juu xjeneen tomaan Cirenio gobernador ndyuaa Siria. 3 Jndue nanmannianeen na ncii cii tsan ngantce juu naijon vaa tsjoon nque nnan tsjan na tuihin, na nndui xuee juu. 4 Mange na nnda, jnan Jos tsjoon Nazaret, ndyuaa Galilea. Tja jon ndyuaa Judea, tsjoon tsoDavid na jndyu Beln nge condui Jos tsjan David na jndyocahan. 5 Tja jon tsjooneen yo Mara, tsan na ndiscuu jon, na ndui ngueehan. Ndo juu juu jnd mandyovi na ntsingui juu. 6 Nd vaa nan tui: viochen xjen na manhan jo, tuee xjen na ntsingui Mara. 7 Ndo singui jon jnda jon na vejndyee, yusahin. Scetyjo jon ndiaahin, nd jo tyio jonhin naijon na coca quioo nge ntaa naijon na ve cotsque ya nnan, toochenhan na man nnan.

Ntyja naan na tui Jess

Juu xjeneen nquii tsanmaantsian tman,

(Mt 1:18-25)

tsjoon Beln, toman nnan tojnd na totantyjeehan quinman njnuen natsjon. 9 Ndo ninjonto tityincyoo ncii ngel centaa ta Tyotson ndhan, ndo juu naquixuee na conduihin, sixueehan xijndio naneen, ndo na tui na nnda, saahan na ncyaa jndyihan. 10 Majo juu ngeleen tso jon ndhan: Tyindyueho, quitquenho centa, ndyoyn joon na ya

8Ndyo

Tityincyoo ngeles nd nnan na cotantyjee quinman

151 jndyihan ndho na nninncyaahan na neiin jndyi non nnan na ninvaa tsonnangue. 11 Ee tsjonvahin quii tsjoon tsoDavid jnd tui nquii jon na ntsinman jon uan nnan. Juu jon conduihin nquii Mesas. Ndo conduihin na coxen jon o. 12 Ndo nd vaa jnaan na ntsimanhan ndho na majuu jon. Juu yujntaeen nndiohohin na vetyjo ndiaa na covetyjo yondaahin na jon juu naijon na coca quioo. 13 Ndo majuuto xjeneen tityincyoo ngeles centa jndye yo juu ngeleen, tonantmaanhan Tyotson. Jnduehan: 14 Citmaan nquii Tyotson na maan nandyentyichen. Ndo nnon tsonnangue, joo nnan na covineiin nonhan na contahan nan cavee nchjii jon, quinanxuanhan na tajuaan tsonhan na tonnon jon. 15 Ndo joo ngeles, vi na jnd tye ntcehan quioonndue, ya jo joo naneen na totantyjeehan quinman njnuenhan, jnduehan nd ntyjehan: Cja Beln. Ntsaquijntyia juu nan na jnd tui na itsiquindyi Tyotson jaa. 16 Ndo jo jnantyuaahan, tyehan, ndo vi na jnd squehan jo, jndiohan juu Mara yo Jos, yo yujnta na jon juu naijon na coca quioo. 17 Ndo vi na jnd jntyiahan nan na tui, tonancyahan joon nchu vaa nan na jnd siquindyi ngeleen joohan ntyja naan juu yujntaeen. 18 Ndo tsoen nnan na jndyehan joon na jndue naneen, saahan na jndye

San Lucas2 toon nonhan ndo tyincyaahan na tavee ngiohan. 19 Ndo nquii Mara, saahan na njon jndyi joonmin na ntyjii jon, vacue tomaan tson jonhan. 20 Ndo joo naneen na cotantyjeehan quinman njnuenhan, tyentcehan, tonantmaanhan nquii Tyotson. Tontciihan jon ntyja naan tsoen na jnd jndyehan ndo na jnd jntyia ndhan, chaxjen na tso juu ngeleen ndhan.

jnd na nen xuee na tui yujntaeen, ndo jntahan yohin chaxjen juu costumbre na conta nnan judos yo yondaa yonon ndahin. Juu xjeneen jnanquijndyuhanhin Jess, ee nnda vaa xuee juu na tquen ngeleen vitjachen na jon juu tsiaa ndyee juu. 22 Jnd na tenon vennan xuee na singui Mara, jo tentyja xjen na juu Jos yo Mara ntquen ntjuhan na tonnon Tyotson chaxjen na icoxen juu joon na tquen Moiss. Jo tyehan Jerusaln, tyeyonhan Jess na tyincyahan centahin nt ta Tyotson. 23 Jntahan na nnda nge vaa joon na icoxenhan nacjoo jooneen na coxenhan: Ncii cii yujnta na yusa na nndui jndyee, nnan na ndahin ncyahan centahin nt ta Tyotson. 24 Nge na nnda, juu Jos yo Mara tyehan vatson tman na nninncyahan quioo centaa Tyotson na ngue o chaxjen na icoxen juu joon na tquen Moiss na itsohan: Nninncyahan ncii ntjo quinchco oo ve quitu quijnd.

21Vi

Tyencyahan centa yujnta Jess nt Tyotson

San Lucas2 juu xjeneen, ncii tsansa na jndyu Simen, tomaan jon tsjoon Jerusaln. Tsaneen totsiquind jon chaxjen na chuhan na tonnon Tyotson, ndo mantyi xoncee tson jon na itsitmaan jon Tyotson. Yo na ntyja jndyi tson jon, tominndoo jon na ndyiaa nnon jon nquii jon na conduihin na ntsinman uaan nnan Israel. Ndo Simen quindya totsixuan jon Espritu Santo. 26 Ndo nquii Espritu Santo, jnd siman jon nnon tsaneen na ndyiaa jndyee juu nquii jon na iua Tyotson tsian nnon jon na ntsinman jon uaan nnan. Nd jo ngue juu. 27 Ndo juu xjeneen, nquii Espritu siman jon nnon tsaeen na cja jon vatson tman. Ndo majuuto xjeneen Jos yo Mara tyeyonhan yujnta Jess vatsoneen. Jntahan na nnda cha quindui ntyja naan juu chaxjen na tsiman joon na tquen Moiss na quintahan. 28 Vi jnd jo, tyoon Simen juu yujnta Jess yo nt jon. Sitmaan jon Tyotson. Tso jon: 29 Je yuu je ta, ja na condui moso nan, jnd siquind juu joon na tco ndyo nnn. Nanein quitsiquindya ja na nci min tajuaan tson ja. 30 Ee na jnd mantyia nnn nquii jon na ntsinman jon uaan nnan. 31 Manquiintyi jon na tua tsianeen nnon jon tond tsoen nnan. 32 Conduihin naxuee na ntsiman jon joon na mayuu nan nd nnan na maoon tsjan conduihan. Ndo ntyja naan jon ntsitmaanhan nque nnan nan, nnan Israel.

152 Nd joon na sinin Simen nnon Tyotson. 33 Ndo juu Jos yo ndyee Jess, tomaan jndyi nonhan tsoen joon na sinin Simen ntyja naan Jess. 34 Jnd jo tcan tsaneen na quityio Tyotson jnaan naneen, ndo nnon nquii Mara tso jon: Quen centa, juu yujntava, iua Tyotson tsian nnon jon na ntyja naan jon en nnan Israel ngitsu uaanhan nge tyicovantyja nonhan jon. Ndo enhan na ntsinman Tyotson uaanhan nge na ngantyja nonhanhin. Ntsixuan jon jnaan na itscenon Tyotson nd nnan, majo jndye nnan ncohan nacjoo jon. 35 Ntyja naan nquii jon nnintyincyoo tsoen na ndyii non nnan. Ndo mantyi u Mara, vaa ncii nnon na ngenoon ntyja naan jon na ntsindaahan nchji, chavijon na iquiihan ya na ngequindyi xjot. 36 Ndo mantyi jo ijon tomaan ncii tsanscu na jndyu Ana na toninncyaa jon joon Tyotson. Tsaneen jnda Fanuel, juu Fanueleen conduihin ntyja naan tmaan tsjan Aser na jndyocahan. Xjen na toco Anaeen, tomaan jon yo saa jon vi ntyque chu. 37 Jnd jo ntjohin na tue saa jon. Nanein jnd tque jndyihin, jnd ninquennan vantjo ninque chuu jon. Ndo min tyiquindui jon quii vatson tman. Jo ijon totyentjon jon nnon Tyotson naxuee ndo natsjon. Totyjee jon nan ndyo jon ndo totsinin jon nnon Tyotson. 38 Majuuto xjeneen na itsinin Simen, ndo sindyoo juu Anaeen na man joohan. Tyincyaa jon na

25Ndo

153 ncya ya Tyotson ntyja naan juu yujnta Jess. Jnd jo totsinin jon ntyja naan yujntaeen nd tsochen nnan Jerusaln yo nd nnan maoon njoon na mantyi cominndoohan na ntsinman Tyotson uaanhan ntyja naan jnanhan. Jos yo Mara, vi na jnd jnanquindhan tsoen na tcanhan na quen jiuahan chaxjen na icoxen joon Tyotson, ndo tyentcehan tsjoon Nazaret, ndyuaa Galilea. 40 Tandimaya lu Jess, taquehin, ndo mantyi tavijnda xquen juu. Ndo juu naya na itsixuan Tyotson, tmanhan na totsixuan juu.

San Lucas2,3 xuee na jnd ndye, tyquii vatson tman, jo jndiohan jon. Quii ntan nnan na conanman chu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, jo vaquityen jon. Iquen jon centa joon na jnannein naneen ndo mantyi ivaxee jon ndhan. 47 Ndo tsoen naneen na jndyehan joon na sinin jon, tvee jndyi nonhan joon na tovaa tson jon ndo yo joon na totsintce jon ndhan na taxeehan nnon jon. 48 Majo Jos yo Mara, ya na jntyiahan jon, siquijeenhanhin. Tso ndyee jon nnon jon: U jnda, Ndu na nnda sa j? Aa tyiquintji juu tye yo ja, itsindaahan ngi na cojntu u? 49 Ndo sintce jon joon ndhan, tso jon: Ndu na cojntueho ja? Aa tyicovaa nonho na chuhan na cn vaa Tyh? 50 Majo tataa nonhan juu jooneen na tso jon ndhan. 51 Jo tja ntce jon yohan Nazaret. Ndo tomaan jon nacje naanhan. Ndo juu ndyee jon, vacue tomaan tson jon ntyja tsoen nan na tui. 52 Ndo nquii Jess, tvijnda xquen jon ndo taquehin. Tvee tson Tyotson yohin ndo mantyi nnan.

46Juu

39Ndo

Tyentcehan tsjoon Nazaret

Jos yo Mara, chu ro chu ro toohan Jerusaln xjen na covee nguee pascua. 42 Ndo vi na jnd jnd nchove chuu Jess, tja jon Jerusaln yohan chaxjen na toohan juu nguee pascuaeen. 43 Ndo vi jnd na tenon juu ngueeeen, jnanjndahan na ncontcehan tsjoonhan, majo juu yusa chjo Jess ntjohin Jerusaln, min tyquindiohan na saa juu na nnda, 44 Ee jnantiuhan na enhin quii ntan nnan na coo ntce na tye nguee. Caxuee toquijonhan nato, majo tatityincyoohin. Jo tahan, tojntuehan jon quii ntan nnan chuuhan yo nnan na tajnaanhan. 45 Majo tajndiohanhin, mange jo tyentcehan Jerusaln na njntuehan jon jo.

41Juu

Yusa chjo Jess ntjohin vatson tman

Joon na toninncyaa Juan

Chu na jnd nginon na maan Tiberio Csar tsanmaantsian tman tsjoon Roma, majuu xjeneen juu Poncio Pilato tonduihin gobernador ndyuaa Judea. Ndo juu Herodes tocoxen jon ndyuaa Galilea. Tyje jon Felipe, juu tsaneen tocoxen

(Mt 3:1-12; Mr 1:1-8; Jn 1:19-28)

San Lucas3 jon ndyuaa Iturea yo Traconite. Ndo Lisanias, juu jon tocoxen jon ndyuaa Abilinia. 2 Juu xjeneen nquii Ans yo Caifs conduihan ntyee tque tond nnan judos. Majuu xjeneen juu Juan jnda Zacaraseen, tomaan jon ndyuaa naijon tyijndye nnan man, ndo tua Tyotson tsian nnon juu na ncyaa juu joon jon nd nnan. 3 Juu Juaneen ninvaa ndyuaa xijndio jndaa Jordn, jo tomandyi jon. Toninncyaa jon joon na quintce non nnan jnanhan cha ntsitman tson Tyotsonhan, nd jo ntsiquind jon joohan. 4 Tui na nnda chaxjen na tso joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. Nd vaa na itso juu jooneen: Maan tsan na itsixuaa juu nd nnan ndyuaa naijon na tyijndye nnan man. Itso tsaneen: Quinanjndaho quii nonho chavijon ncii nato na nndyocjeenon nquii jon na ntcoxen jon o. Quita xonceho ntyja na cotsamanho, chavijon na conanyuho nato na nndyo jon. 5 Ncii ro cii ro quindyma quinanquitoo nnanhan. Ndo quinansuhan ncii ro ncii ro ntyo tman yo ntyo quijnd. Tsoen nato ntyee, quinanyuhinhan. Ndo yuu na ve congioo nato, quinansuhinhan. 6 Ya jo tsoen nnan njntyiahan nquii jon na iua Tyotson

154 tsian nnon jon na ntsinman jon uaan nnan. Nquii Isaas tji jon juu joonva. 7 Jndye jndyi nnan tentyjaahan na maan juu Juaneen na ntue nonhan na ntsiquind jonhan. Ndo tso jon ndhan: Nin tsan siman ndho na vaa na nd nmanho navi na ndyontyja? O contaho chana conta quindu na conannon o xjen na nndyo chon cjoo tyue. 8 Quindyeho nan natyia na contaho ndo quintaho ncii cii nnon nan ya, ya jo ntsiman jndyoyuhan na mayuu na contce nonho. Min tyinansaa nqueho nonho na nndueho: Aa jaa taconanxuan nnan na conantja nge nquii Abraham conduihin tsochiihi. Quindyeho na matsj ndho, min ve ntjmin nnd ntscaquen Tyotsonhan na nnduihan nnan tsjan naan Abraham na jndyocahan, ndo na nnda, nndyiihan o. 9 O itsijonhan o chavijon noon na tyiya t conta. Ndo mangioho joo noon na tyiquintahan t ya, ndijon xjen nchiochenhan. Ndo vi na jnd tcan nooneen, ndyion nnanhan quii chon. Mannda ro itsijonhan na ntsaa Tyotson o xe na aa tyintaho chaxjen na chuhan. 10 Ndo naneen je, taxeehan nnon Juan, jnduehan: Nin nan icanhan na quint xe na aa yu nnda? 11 Ta jon jndyuehan, tso jon: Juu tsan na nayoon ve camisa, ncya juu nciihan nnon tsan na tacyoonhan. Ndo juu tsan na

155 yoon nan na ntca, quitsaa juu naya tsan na tacyoonhan. 12 Nque nnan na cotye son centaa gobiernon, mantyi squehan na maan Juan na quitsiquind jonhan. Jnduehan nnon jon: Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd nnan, j je, Nin nan chuhan na quint? 13 Ta jon jndyuehan, tso jon: Xiantyi juu son na ican gobiernon na quityion nnan, juu rohan quitanho ndhan. 14 Mantyi vendye sondaro taxeehan nnon jon: Ndo j je, Nin nan chuhan na quint? Ta jon jndyuehan: Tantjiho xoquitu nduee nnan na ve yo naijndeihan oo na ve quintu na condueho nacjohan. Ndo mantyi quintjo ya ngioho nchuntyi xjen na cotantjonho. 15 Juu xjeneen tsoen nnan tontyja jndyi nonhan na ncjee nquii Mesas. Mange na nnda, tman tomaan jndyi nonhan ntyja naan juu Juan. Totaxeehan nd ntyjehan na aa ntsaahan na juu jon conduihin Mesas. 16 Jo ta jon jndyue tsoen naneen, tso jon: Ja matsiquintho yo ndaatioo, majo mandyontyja nquii jon na ntsiquind jon o yo juu Espritu Santo quii nonho. Majo en vendyeho na ntuiityenhan o ntyja naan na conantjaho nnon Tyotson. Na ntsaa jon na nnda, itsijonhan na ntsiquind jon o yo chon. Nquii jon tmanntyichen conduihin, chichen ja. Ja yo ntyja naan nquii jon, min ve na

San Lucas3 ndintjn nnon jon na ntsiquinan tjan na ntyjo tscoon jon, min jo tyicijntue ja. 17 Jnd mavaavi xjen na ntcoxenhanho ntyja naan jnanho. Ndo itsijonhanho chavijon ntquen na ninvaa en tohan yo nchuaahan. Icanhan na quitscendyii tsan ntqueneen, cha ntjuhan. Ndo vi na jnd na ntjuhan, ntsue tsanhan quii vaa. Majo ntquen ndue yo to, njoon tsan chonhan. Mannda ro itsijonhan na itsaa Tyotson. Nnan na ya conta, ncyoon jon centahan, majo joo nnan na conta nan na tyiquichuhan, ntsco jonhan yo chon na tyijon quinduu. Nd vaa joon na sintce Juan nd naneen. 18 Ndo juu Juan, jndye nnon joon na sinin jon nd nnan chana joonmin na totsiquindyi jonhan joon naya naan Tyotson. 19 Juu Herodes, tsan na tomaan gobernado ndyuaa Galilea, ve nd ro maan jon yo Herodas, scuu tyje nquii jon Felipe. Jo na siquimaan Juan Herodes na tyiquichuhan na itsaa jon na nnda. Ndo mantyi yo tsoen nnon natyia na jnd totsaa tsaneen. 20 Majo juu Herodes je, ntyja naan tsoen natyia na jnd totsaa jon, nd nan na vantyjochen na saa jon, tyii jon juu Juaneen vancjo.

Na siquind Juan Jess

vi na jnd na siquind Juan jndye nnan, mantyi jnd Jess saa jon, ndo juu xjen na itsinin Jess nnon Tyotson, juu xjeneen jnaan quioonndue.

21Ndo

(Mt 3:13-17; Mr 1:9-11)

San Lucas3,4 jndyocue Espritu Santo nacjoo jon chavijon quitu, jndyoquintyjo jon nacjoo Jess. Ndo ticuaa na sinin nquii Tyotson quioonndue, itso jon: U condui tsansa jnda na vinchji jndyi ja u. Itsineiinhan tsn ntyja nan.
Tsjan na jndyocahan na tui Jesucristo
22Ndo

156 Melea, ndo Melea jnda Mena, ndo Mena jnda Matata, ndo Matata jnda Natn, 32 Ndo Natn jnda David, ndo David jnda Isa, ndo Isa jnda Obed, ndo Obed jnda Booz, ndo Booz, jnda Sala, ndo Sala jnda Naasn, 33 Ndo Naasn jnda Aminadab, ndo Aminadab jnda Admin, ndo Admin jnda Arni, ndo Arni jnda Esrom, ndo Esrom jnda Fares, ndo Fares jnda Jud, 34 Ndo Jud jnda Jacob, ndo Jacob jnda Isaac, ndo Isaac jnda Abraham, ndo Abraham jnda Tar, ndo Tar jnda Nacor, 35 Ndo Nacor jnda Serug, ndo Serug jnda Ragau, ndo Ragau jnda Peleg, ndo Peleg jnda Heber, ndo Heber jnda Sala, 36 Ndo Sala jnda Cainn, ndo Cainn jnda Arfaxad, ndo Arfaxad jnda Sem, ndo Sem jnda No, ndo No jnda Lamec, 37 Ndo Lamec jnda Matusaln, ndo Matusaln jnda Enoc, ndo Enoc jnda Jared, ndo Jared jnda Mahalaleel, ndo Mahalaleel jnda Cainn, 38 Ndo Cainn jnda Ens, ndo Ens jnda Set, ndo Set jnda Adn, ndo Adn jnda Tyotson.

Jess je, maan jon chana ntcyu nchonqui chuu jon xjen na ta jon tsian na tua Tyotson nnon jon. Ntyja naan na cotji nnan centa, jnda Joshin. Ndo Jos jnda El juu. 24 Ndo El jnda Matat, ndo Matat jnda Lev, ndo Lev jnda Melqui, ndo Melqui jnda Jana, ndo Jana jnda Jos, 25 Ndo Jos jnda Matatas, ndo Matatas jnda Ams, ndo Ams jnda Nahm, ndo Nahm jnda Esli, ndo Esli jnda Nagai, 26 Ndo Nagai jnda Maat, ndo Maat jnda Matatas, ndo Matatas jnda Semi, ndo Semi jnda Josec, ndo Josec jnda Jud, 27 Ndo Jud jnda Joann, ndo Joann jnda Resa, ndo Resa jnda Zorobabel, ndo Zorobabel jnda Salatiel, ndo Salatiel jnda Neri, 28 Ndo Neri jnda Melqui, ndo Melqui jnda Adi, ndo Adi jnda Cosam, ndo Cosam jnda Elmadam, ndo Elmadam jnda Er, 29 Ndo Er jnda Jess, ndo Jess jnda Eliezer, ndo Eliezer jnda Jorim, ndo Jorim jnda Matat, 30 Ndo Matat jnda Lev, ndo Lev jnda Simen, ndo Simen jnda Jud, ndo Jud jnda Jos, ndo Jos jnda Jonam, ndo Jonam jnda Eliaquim, 31 Ndo Eliaquim jnda

23Nquii

(Mt 1:1-17)

Itsichon yutyia na quityiihan ngeehan Jess

Xjen na tantce Jess na jnan jon jndaa Jordn, quind ya tsixuan jon Espritu Santo. Ndo nquii Espritu Santo teyoon jonhin ndyuaa naijon na tyijndye nnan man. 2 Jo joo vennan xueeeen na tomaan Jess juu ndyuaaeen, tojoo tson yutyia na quityiihan ngeehanhin. Ndo juu xjeneen min tatca jon. Jnd jo tyjee na

(Mt. 4:1-11; Mr 1:12-13)

157 ninjndo jon. 3 Jo tso yutyia nnon jon: Xe na aa condui u jnda nquii Tyotson, ca, quitsu nnon tsjva na quitscaquenhan nan na ntca. 4 Ta Jess, tso jon: Tyijequitsa na nnda ee mantyi vaa joon Tyotson na jndui na itsiquindyihan: Chito ve xiantyi ntyja naan nan na ntca tsan, jo na ivando juu. 5 Vi jnd jo tayoon yutyia jon ncii tyo ndye. Ndo maquintyjachen siman juu nnon jon ncii cii ndyuaa na cotoxen nnan na ninvaa tsonnangue. 6 Ndo tso juu nnon jon: Nt u nninncya centa tsoen najnd na conanxuan nanmannian tman yo tsoen na condui tmanhan ndyuaamin. Ee nt jnd ntjohan ndo mincya ro tsan na ntue tsn, nninncya jahan nnon juu. 7 Xe na aa ntcoxtye na ntsitman ja, ya jo tsoenhan nnanxuanhan na nan. 8 Majo ta Jess, tso jon nnon juu: Joon Tyotson na jndui itsiquindyihan: Quitsitman nquii ta Tyotson centa ndo xiantyi nnon nquii jon quityentjon. 9 Jndcya tayoon yutyia Jess tsjoon Jerusaln. Ndo xquenvi vatson tman naijon nandyentyichen, jo tquen juuhin. Itso juu nnon jon: Xe na aa mayuu condui u jnda Tyotson, ca, cju u tyuaa, 10 Ee mantyi vaa joon jon na jndui na itsiquindyihan: Ncua Tyotson tsian nd ngeles centaa jon na ya ya quitantyjeehan u.

San Lucas4 ntyihan ndueehan u cha tyingaquijon ntj nge. 12 Majo ta Jess, tso jon nnon juu: Mantyi juu joon Tyotson na jndui itsiquindyihan: Min tyintquen xjen nquii ta Tyotson centa. Mannda itsiquindyi jooneen na sinin Jess. 13 Vi na jnd jnd na totsichon yutyia ncii cii nnon na quityiihan ngeehan Jess, jntyii juuhin ata ndcya nndyiaa juu aa xequind ntsaa juu.

11 Ndo

Ita Jess tsian na tsixuan jon

jo tantce Jess ndyuaa Galilea. Ndo quind ya tsixuan jon Espritu Santo. Ndo joon ntyja naan jon, tycyahan ninvaa juu ndyuaaeen. 15 Totsiman jon nd nnan quii ntaanon naan nnan judos. Ndo ya joon jndue nnan ntyja naan jon.

14Jnd

(Mt 4:12-17; Mr 1:14-15)

Tatvee ngio nnan Nazaret Jess

jo tuee nnda Jess Nazaret naijon na tquehin. Juu xuee na cotajndyee nnan judos, tja jon vatson chaxjen manciixjen totsaa jon. Ndo tacentyjee jon na ntsijnaan jon joon Tyotson. 17 Ya jo joo nnan na manhan juu vatsoneen, tyincyahan tson na tji Isaas nt jon. Juu Isaaseen ndyu na toxenchen toninncyaa jon joon Tyotson ntyja naan nchu vaa nan na nguaa. Siquinaan Jess juu tsoneen ndo tueehan yuu jon na itsohan:

16Ndo

(Mt 13:53-58; Mr 6:1-6)

San Lucas4 Espritu na condui nquii ta Tyotson maan jon yo ja. Mange jo jnd tua jon tsian nnn na nninncya joon naya nd nanninen. Ndo jnd tua jon tsian nnn na quitsiquindyi ja nnan na matsiquindyahan ntyja naan jnan na nanxuanhan. Ndo joo nnan nchjan, ntsa na njntyia nndahan. Ndo mantyi nque nnan na conta vi nnanhan, tua jon tsian nnn na quitsiquindyahan. 19 Ndo na quitsiquindyi jahan na ndyumin maan Tyotson na vinchjii jon joohan. Nd vaa joon na tji Isaas. 20 Vi na jnd sintci Jess tsoneen na chuu ntji, sintce ntce jonhan nnon tsan na itejndei quii juu vatsoneen. Nd tacjo jon. Ndo tsoen nnan na man jo, tojntyia jndyihan nnon jon. 21 Ndo jo ta jon na ntsinin jon ndhan, tso jon: Juu joonva na jndyeho na sijnan, maxeevahin jnd itsiquindhan juuhan. 22 Ndo tsoen naneen jnduehan na ya sinchu jon joon. Ndo tavee ngiohan na taquinjon joon na tyincyaa jon, majo tataa nonhinhan, jnduehan: Nchu vaa na nnda tsixuan juu, ndo ve jnda Joshin? 23 Jo ta Jess jndyuehan, tso jon: Ntsaahan na nndueho nnn juu joon na itsohan: U tsan na matsa nasi nnan, quitsinman nquii u. Quitsa tsian ntjoohin tsjon chaxjen juu nan na condy na matsa tsjoon Capernaum.

158 tsontyichen Jess ndhan: Joon na mayuu matsj ndho, nnan na maninncii tsjoon yo nquii tsan na incyaa joon Tyotson, tyicyonhan centa juu tsaneen. 25 Majo quindyeho na matsj, xjen na tomaan Elas, jndye nanntcu na jnd tj non tomanhan ndyuaa Israel. Juu xjeneen cha ncii ndye chu xonce tatua, jo ninvaa ndyuaaeen jndyo ncii jndo tman. 26 Majo min na nnda, minncii nanntcu ndyuaa Israel, tatua Tyotson tsian nnon juu Elaseen na quitejndei jon naneen. Majo tsjoon Sarepta, ndyuaa Sidn tomaan ncii tsanscu ninnquii, jo juu tsjooneen tua Tyotson tsian nnon Elas na cjaquitejndei jonhin ntyja naan na tomaan juu jndoeen. 27 Ndo mantyi juu xjen na tomaan Eliseo, tsan na toninncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa, jndye nnan toman ndyuaa Israel na toquicho ntycu nd cot. Majo xiantyi tsan ndyuaa Siria, tsan na jndyu Naamn, sinman Eliseo juu yo tycueen. Nd vaa joon na sinin Jess ndhan. 28 Ndo tsoen nnan na toohan juu vatson Nazaret, ya na jndyehan na nnda vaa tso Jess, tyion jndyihan na quindya ngiohan ntyja naan jon. 29 Nge jo jnanquintyjahan, ndo yo naijndeihan tyeyonhan jon ndyo tsjoonhan na maanhan ndyo ncii tyotya cha ntjuehan jon jo. 30 Majo jndui jon xonce quii ntanhan, tja jon.

18 Nquii

24Ndo

159
Icji Jess jndyetyia quii tson tsan

San Lucas4
Sinman Jess tsanscu xeen Simn Pedro

jo tja Jess tsjoon Capernaum ndyuaa Galilea. Ndo na tuee xuee na cotajndyee nnan judos, totsiman jon nd nnan tsjooneen ntyja naan Tyotson. 32 Ndo tavee jndyi ngio naneen joon na toninncyaa jon, ee joo jooneen totsimanhan na va najndei na condui jon. 33 Ndo tyquii juu vatsoneen maan ncii tsansa na jnd tua jndyetyia quii tson juu. Juu jndyetyiaeen saahan na jndei sixuaa tsaneen. 34 Itso juu: U Jess, tsan Nazaret, quindyi j. Nin nan ninquitsa j? Aa jndyo ntjoo na ntsiquitsu j quii vio? Mavajnan nin condui u. U condui jnda nquii Tyotson na conduihin uan nquii. 35 Majo sityia Jess jndyetyiaeen, itso jon: Machen ndyo. Quindui quii tson tsanvahin. Ndo vi na jnd isquioo jndyetyiaeenhin quii ntan nnan na man jo, mana jndui juu quii tson tsaneen. Majo minchjo nat tasaa juu tsaneen. 36 Ndo na nnda saa Jess, tsoen nnan na man jo, totsiquijeenhanhin. Jnduehan nd ntyjehan: Joo joonmin na sinin jon, Nin nanxuanhan? Itsijonhan jon chavijon tsan na icoxen nnan. Ee vaa najndei na condui jon na icoxen jon min jndyetyia, ndo conduihan quii non nnan. 37 Ndo ninvaa xijndio ndyuaaeen, tycya joon ntyja naan Jess.

31Jnd

(Mr 1:21-28)

jo jndui Jess juu vaaeen, tuee jon vaa Simn, taquee jon jo. Ndo juu tsanscu xeen Simn, vii jon, mioon jndyi iyoon tjuenhin. Ndo nnan vaaeen tanhan nnon Jess na quitsinman jon juu tsaneen. 39 Jo sindyoocya jon nnon juu tsanvieen, sityia jon tycueen na quinduihan. Ndo ninoon ntjo ya ntcehin. Jnanquintyja juu, sijoon juu na tcahan.

38Ya

(Mt 8:14-15; Mr 1:29-31)

Sinman Jess jndye nnan vi

xjen na mandyo na ngua ndocjioon, tsoen nnan jndyochohan ntyjehan na maan Jess, na jndye nnon ntycu na coquenon naneen. Ndo tyio jon nt jon cjo ncii ciihan, jnmanhan. 41 Ndo mantyi quii ntan naneen, jndye nnan enhan na tcoxen jon na quindui jndyetyia quii nonhan. Ndo jndyetyiaeen jnanxuaahan, jnduehan: U condui u jnda nquii Tyotson. Majo sityia jonhan min tyncyaa jon na nnanneinhan. Ee mangio yahan na nquii jon conduihin Mesas.

40Juu

(Mt 8:16-17; Mr 1:32-34)

Incyaa Jess joon naya quii ntaanon naan nnan judos

na jnd vandixuee, jndui jon quii tsjoon. Tja jon na ninnquii tson xquen jon ncii joo quii jnd. Majo tentyja nnan toxen jon, tyequijntuehanhin, ndo jndiohan

42Vi

(Mr 1:35-39)

San Lucas4,5 jon. Ee ninquintahan na ntscuhan na vja jon na tonnonchen, cha tyindyii jonhan. 43 Majo itso jon ndhan: Mantyi ijndeihan na cj njoon xijndio na nninncya joon naya ntyja naan na icoxen Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan. Ee nge majuu tsianeen na iua jon nnn. 44 Ndo tovancyaa jon joon quii ntaanon naan nnan ndyuaa Judea.

160 tanin, nge joon ndyo, jo ntju nnthan. 6 Ndo vi na jnd jntahan na nnda, vaa jndye jndyi quintcaa tua quityquii ntqui naanhan ata vatioohan. 7 Ndo na nnda, jntahan ndueehan nd ntyjehan na man naneen nciichen vaandaa na quindyotejndei naneenhan. Squenon naneen ndo jnanquitoohan ve joo vaandaaeen yo quintca, ata mavaa xjen na nchjehan ntaandaaeen. 8 Ndo juu Simn Pedro, vi na jnd tquen jon centa na nnda, tcoxtye jon tonnon Jess, tso jon: Nnda ta, quindyi ja ee condui ja tsan jnan tonnon Tyotson. 9 Nnda vaa tso jon nge mioon sityuehanhin yo ntyjehin ntyja naan joo quintcaaeen na tjihan. 10 Ndo mantyi ntsinda Zebedeo, juu Santiago yo ninJuan, mantyi tyue jndyihin. Ee naneen ninncii tman contahan tsian yo juu Simn. Ya jo tsochen Jess nnon Simn: Tyintyue, nanein na tonnonchen, nnan ntsitjon centaa Tyotson, chito ve quintca. 11 Ndo vi na jnd sque ntcehan tyuaatcii yo ntaandaaeen, jntyehan tsianeen, tyenanjonhan yo Jess.

Saa Jess na jndye quintcaa tjihan

Ncii jon tomaan Jess ndyo ndaandue na jndyu Genesaret. Jo jndye jndyi nnan tncihan. Tyen jonhan ndyo na maan jon, ata tonchjehan jon na ninquindyehan joon Tyotson. 2 Ndo jndyiaa jon ve vaandaa ndyo ndaandueeen, majo nnan na conta tsian na cotjihan quintcaa yohan, jnd jnduihinhan. Cotmanhan ntqui naanhan. 3 Ndo tua jon tyquii ncii vaandaaeen. Manaan Simnhan. Ndo tcan Jess nnon tsaneen na canon chjochenhan toquityquii ndaa. Jnd jo tacjo jon quiihan. Jo tyincyaa jon joon nd naneen xjen na vaquityen jon quii juu vaandaaeen. 4 Ndo vi jnd tyincyaa jon joon nd naneen, ya jo tso jon nnon Simneen: Quitsayonho vaandaava, ncnty naijon na njoonchen. Jo quitjueho ntqui naanho na ntjiho quintcaa. 5 Majo ta Simn ndyo jon: Ta, catsjon jnt tsian, ndo minncii quitscaa tatj. Majo

(Mt 4:18-22; Mr 1:16-20)

Sinman Jess tsan na chu nd cot

jon tomaan Jess ncii tsjoon. Xjeneen tyjee ncii tsansa na maan jon na ninvaaenhin chu juu nd cot. Ya na jndyiaa juu Jess, tcoxtye juu na tonnon jon. Tcan juu na quitejndei jonhin. Tso juu:

12Ncii

(Mt 8:1-4; Mr 1:40-45)

161 Ta, xe na aa ntue tson, ntyji na vaa najndei na condui u na nd ntsinman ja. 13 Jo tyio Jess nt jon cjoo tsaneen, itso jon: Chuhan na quitsa chaxjen na matsu. Con na jnd jnman. Ndo ninoon ntjo ya ntce tsaneen. 14 Ndo jaa joon na tso Jess nnon juu, tso jon: Minncii nnon tsan tyintsinin nchu vaa nan sa. Majo cja na maan tyee, quitsiman nnon jon na jnd tcoyahan u, ndo juu quioo na icanhan na ninncya, ncya o nnon jon cha ntsimanhan na jnd jnman, chaxjen icoxen juu joon na tquen Moiss. Ee na ntsa na nnda, ntsiman jndyoyuhan na jnd jnman. 15 Majo tocya tocya joon ntyja naan Jess. Ndo jndye jndyi nnan totsantyjaahan na maan jon na ninquindyehan joon na toninncyaa jon yo na ninquinmanhan ntycu na coquenonhan. 16 Majo vaa xjen na tondyii jon nnan, na ica jon naijon na ninnquii tson xquen jon cha ya ntsinin jon nnon Tyotson.

San Lucas5 tyincyaa Tyotson na tsixuan Jess najndei na condui nquii jon cha ntsinman jon nnan yo ntycu na coquenonhan. 18 Juu xjeneen sque vendye nannon na chohan tsanvii na ntyjo juu cjoo tsue. Juu tsaneen na jnd tintjein ngee na tyoon tycutquenhin. Tojntuehan nchu ya ntahan na ngoyonhan tsaneen quii vaa na ntquenhan juu na tonnon Jess. 19 Majo tajndiohan nchu vaa na ntahan ee jndye jndyi nnan man. Mange jo tyevahan nacjoo juu vaaeen, jnancjohan xquenhan, ndo jnancenonhanhin na ninvaa jon juu tsue. Tquenhanhin quii ntan nnan na tonnon Jess. 20 Ndo xjen na jndyiaa Jess na nnda vaa na jnta naneen na tsimanhan na vantyja nonhan jon, tso jon nnon juu tsanviihin: U ntyj, matsitman tsn u jnan na tsixuan. 21 Majo nque nnan na conanman joon na tquen Moiss ndo yo nnan fariseoseen, tahan na tyiya ngiohan yo Jess. Ee toquindyii nonhan: Nin condui tsanva na itsinin juu joon tsan? Ee xiantyi nquii Tyotson nnd ntsitman tson jon jnaan tsan. 22 Majo taa tson Jess na nnda vaa joontiu naan naneen. Jo taxee jon ndhan: Ndu na tyicavee ngioho joon na tsj? 23 Nin joon na ntsinn ngioho na tyijndyaachenhan? Aa na ntsj: Matsitman tsn u jnan na tsixuan, Oo aa na ntsj: Quinanquintyja, cjaca? 24 Majo

Sinman Jess tsan na ntjein ngee

xueeeen itsiman Jess joon Tyotson nd nnan. Ndo en vendye nnan tmaan fariseos na minndyuaahan jo, mantyi yo nnan na conanman nd nnan nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss. Jnan naneen tsochen njoon quijnd ndyuaa Galilea ndo Judea yo mantyi juu tsjoon Jerusaln. Ndo

17Ncii

(Mt 9:1-8; Mr 2:1-12)

San Lucas5 ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, mantsiman ndho na vaa najndei na condui ja nnon tsonnanguevahin na ntsitman tsn nnan jnan na nanxuanhan. Ya jo tso jon nnon juu tsanviieen: U ntyj, matsj nnon, quinanquintyja. Quitsintci tsue ndo cja va. 25 Ndo ninoon jnanquintyja tsaneen tond tsoen naneen. Sintcii juu tsue na tovaa juu. Tja juu vaa, ninvito totsitmaan juu Tyotson. 26 Ndo tsoen nnan na man jo, tindaa tycya ngiohan. Tonantmaanhan Tyotson. Ndo ntyja na tyuehan ndo na neinhan, jnduehan: Minjon tacojntyia ncii nnon na tman conduihan chaxjen juu nan na jnd jntyia nd xeevahin.

162 Jess. Mantyi jndye ntyje Leveen na tetjonhan na mantyi cotyehan son centaa gobiernon. Tecendyuaahan mesa yohin yo Jess yo minndyechen nnan. 30 Majo nnan fariseos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, tatvee ngiohan yo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess. Jnduehan nd naneen: Tyiquichuhan na cocaho ndo na coveho yo nnan na cotye son naan gobiernon Roma, ndo yo maoon nnan, ndo condui nanmin nnan na conantjahan nnon Tyotson. 31 Ta Jess jndyuehan, tso jon: Nnan na tyivi, tyiicanhan tsan na ntsaa nasihan, majo nnan vi, joohin icanhan na ntsaa tsaneen nasihan. 32 Ja chito jndy na ncan nnan na jndyoyu conduihan na tonnon Tyotson. Nque nnan na conantjahan nnon jon, jnd jndy na ncanhan na quintce nonhan yo jnanhan.

Iqueen Jess Lev na mantyi jndyu juu Mateo

na tui na nnda, jndui Jess jo. Ndo jndyiaa jon ncii tsan na ique son centaa gobiernon tsjoon Roma, Lev jndyu tsaneen. Vaquityen juu vaa naijon na cotsaquityion nnan soneen. Tso Jess nnon juu: Quindyotsijon u yo joon na mancya. 28 Ndo juu Leveen, maquintyjachen jnanquintyja jon, tji ntcehin ntyja naan tsianeen, ta jon na totsijonhin yo joon na toninncya Jess. 29 Ndo vaa tsaneen, sijoon jon na toon vi nguee na tca

27Jnd

(Mt 9:9-13; Mr 2:13-17)

Nnan na cotsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, Ndu na tyiquinancejndoohan?

jndue naneen nnon Jess: Nnan na cotsayon joon ntyja naan Juan, jndye jnda cotyjehan nan jndyuehan ndo na conanneinhan nnon Tyotson. Ndo majontyi conta nnan tmaan fariseos. Majo joo nnan na cotsayonhan yo joon na mancya, io io cocahan ndo covehan min tyicotyjehan nan jndyuehan. Tyiya na contahan na nnda.

33Ndo

(Mt 9:14-17; Mr 2:18-22)

163 ta Jess, sinin jon ncii joon na tyiquitso nquii jonhan ndhan. Itso jon: Nquii tsansa na icoco, viochen xjen na ninvaa maan jon quii ntan nnan na ya joon yohin, joo ntyje jon, nnan na jndyonanjon na icoco jon, Aa chuhan na nnancejndohan? 35 Majo ngentyja xjen na ntji nnan nquii tsansaeen quii ntan naneen. Juu xjeneen nnancejndohan. 36 Mantyi sinin jon ndhan ncii joon na tyiquitsinin nquii jonhan ntyja naan juu joon xco na itsiman jon ndhan. Tso jon: Tanin tsan na ntyjee juu ncii tan ndiaa, ndiaa xco na quindhan, na ncjaa juuhan ncii ndiaa ntsa. Ee xe na aa ntsaa tsan na nnda, ntsindaahan juu ndiaa xcoeen, ndo chito xiantyi jo, mantyi tyixequitsijonhan juuhan yo ndiaa na jnd tijndyo. 37 Ndo tjaan quioo na conninjntue nnan na ndyionhan ndaa vinon, min jecijntuehinhan xe aa jnd tijndyohan. Ee xe na aa ntsaa juu na nnda, ntioohan juu tjaneen. Mana nninndaaenhan, ndo mantyi juu vinoneen ntcehan. 38 Mange na nnda, chuhan na tjan xco na ncocue vinon xco, cha min juu tjan min juu vinoneen tyijequitsuhan. 39 Ee tsan na jnd tuii na iu vinon tque, minchjo tyiquinan vinon xco nchjii juu, nge itso juu na juu vinon tque quinanchenhan.

San Lucas5,6 tui. Venon Jess naijon min ntjon ntquen trigo. Ndo nnan na totsayonhan joon yohin, tahan totioohan xu ntquen trigo. Totyuehinhan nchcyaa ndueehan, jnd jo totquiihinhan. 2 Ndo na nnda, vendye nnan na conduihan tmaan fariseos jnduehan: Juu xuee na cotajndyh, tyiquichuhan na contaho na nnda. 3 Ndo jo ta Jess, tso jon: O jnd jnanjnaanho joon nchu vaa na saa David xjen na tomaan jon na ninjndo jon, juu jon ndo mantyi joo nnan na tentyja xen jon. Majo tyiquinanngeho ntyja na nnda vaa na saa jon. 4 Taquee jon vatson centaa Tyotson, tcan jon tyoo nnon nquii tyee tque na tomaan jo, ndo juu Davideen jndaa jonhan. Tca jonhan, ndo mantyi tyincyaa jonhan nd naneen na man yohin. Ndo juu tyooeen, tyoo na jnd tquen nnanhan tonnon Tyotson, tyicanaan na ve mincya ro tsan ntcahan, xiantyi nque ntyee. 5 Tsontyichen Jess ndhan: Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, vaa najndei na tsixuan na ntsj nin nan quinta nnan juu xuee na cotajndyh.

34Jo

Sinman Jess tsan na tatei cii nt

Totioohan xu ntquen juu xuee na cotajndyee nnan

Ncii xuee na cotajndyee nnan judos, nd vaa nan

(Mt 12:1-8; Mr 2:23-28)

xuee, xuee na cotajndyee nnan judos, taquee Jess quii vatson. Totsiman jon joon Tyotson nd nnan. Ndo jo maan ncii tsansa na jnd tatei

6Nciichen

(Mt 12:9-14; Mr 3:1-6)

San Lucas6 nt juu ntyjaya. 7 Ndo nque nnan na conanman chu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, ndo mantyi yo ninnnan na conduihan tmaan fariseos, totquenchenhan centa Jess xe na aa ntsinman jon tsanviieen juu xuee na cotajndyeehan. Ee xe na aa ntsaa jon na nnda, nninncyahan jnaan jon na quituiivihanhin. 8 Majo ntyjii ya jon nin nan ndyii nonhan. Jo tso jon nnon juu tsaneen na tatei nt: Quinanquintyja, centyje quii ntan nnan. Ndo jnanquintyja tsaneen, tacentyjee juu xonce. 9 Ndo tso Jess ndhan: Mavax ndho, juu xuee na cotajndyh, Aa icji yahan na ntejndei tsan tyje juu navi na iquenon juu, oo aa tyicji yahan na ntsaa juuhan? Aa chuhan na quitsinman jon tyje jon cha tyingue juu, oo aa quindyiito jon na cue tsaneen? 10 Ndo vi na jnd jndyiaa Jess xijndio nd tsoen naneen, tso jon nnon tsanviieen: Quitsindiu nt. Saa juu na nnda, ndo jo ntjo ya ntce nt juu. 11 Majo joo naneen, tyion jndyihan quindya ngiohan yo Jess. Ndo tonanjndahan yo ntyjehan nin nan nd ntahan cha quituiivihan jon.

164 jon nnon Tyotson. 13 Xjen na jnd tixuee, tqueen jon nnan na tonanjon joon na toninncyaa jon. Ndo tji jon nchovehan, ndo tua jon tsian ndhan na nconcyahan joon naya naan Tyotson nd nnan. 14 Nd nguee naneen: Simn, siquijndyu Jess jon Pedro, yo tyje jon Andrs, yo Santiago yo Juan, yo Felipe yo Bartolom, 15 Yo Mateo, yo Toms, yo Santiago jnda Alfeo, yo Simn tsan na totyiihin yo tmaan nnan na tonanvehan nacjoo gobiernon tsjoon Roma, 16 Yo Judas tyje Santiago, yo ninJudas Iscariote, tsan na jndcya tyincyaa juu centa Jess.

Tyincyaa Jess joon nd jndye nnan

Icji Jess nchove tsan na nnanjonhan tsian naan jon

xeeeen tava Jess ncii tyo na ntsinin jon nnon Tyotson. Minncha tsjon totsinin

12Majoo

(Mt 10:1-4; Mr 3:13-19)

vi na jnd jo, jndyocue Jess juu tyoeen yo tsoen nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon. Sacentyjeehan ncii su. Ndo jndye nnan na conanjon yo joon na toninncyaa jon, jnd squenonhan jo. Mantyi jndye jndyi nnan na jnan ninvaa Judea yo Jerusaln yo ndyo ndaandue na ndyo tsjoon Tiro yo Sidn. Tyincyo naneen na ninquindyehan joon na toninncyaa jon ndo na ntsinman jonhan ntycu na coquenonhan. 18 Ndo mantyi sinman jon nnan na ji vaa jndyi tonanchu jndyetyiahin. 19 Tsoen nnan tojntuehan nchu vaa nquii ntahan cha nd ntuehan jon. Ee vaa najndei na condui jon na nnman minninchen tsan na ntuii juuhin.

17Ndo

(Mt 4:23-25)

165
Joonmin itsijndahan na ncoon tsan na neiin juu

San Lucas6 ndo nnanxuaaho na chjoo jndyi nonho. 26 Tsoen nnan je, xjen na conanneinhan joon ya ntyja naanho, vi jndyi ntquenonho nge nque ndochi naneen, mannda tonanneinhan ntyja naan joo nnan na tyiyuu joon toninncyahan ntyja nchu vaa nan na nnguaa.

jndyiaa Jess nd nnan na conanjon yo joon na toninncyaa jon. Itso jon: O nnan na ntyia ro nanxuanho, incyaahan na neinho nge na coninncyaho na ityentjon Tyotson o ntyja na cotsamanho. 21 O na ninjndoho nanein, incyaahan na neinho ee nninncyaa Tyotson na ngacjoho. O na cotyueeho nanein, incyaahan na neinho, nge ngentyja xjen na nnonncoho. 22 Incyaahan na neinho na conanjndo nnanho na cotjihin o quii ntanhan nge na conanjonho yo ntyja njan, ndo ya na conancejnaanhan o na conduehan na nanxuanho nnan vi nnanho nge conanjonho yo ja. 23 Juu xjen na nnda min na coquenonho, conho na nein jndyiho nge ndochi naneen mand ro tontavihan nque nnan na toninncya joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa. Caa nonho na juu quioonndue, jo tman naya condive ntyja naanho. 24 Majo o nnan na tman qui nonho nan na tyaho, vi jndyi ntquenonho nge ve xiantyi juuhan incyaahan na neinho. 25 Mantyi o nnan na tatsitjahan nan na ninjntueho nanein, vi jndyi ntquenonho, nge ngentyja xjen na ntsitjahan nan o. Mantyi o nnan na nein jndyiho nanein, vi jndyi ntquenonho, nge ngentyja xjen na nndyueeho

20Ndo

(Mt 5:1-12)

Nnan na jndo jaa, quinanvengihin

nnan na condyeho joon na mancya, nd vaa na matsj ndho, quinanvengioho nnan na jndohan o. Ndo mantyi nque nnan na tyicuee nonhan o, quintaho na ya nnanho yohan. 28 Mantyi nque nnan na condue joon tsan nacjoho, quitanho na quityio Tyotson jnaan naneen. Ndo mantyi quinanneinho nnon jon ntyja naan nnan na cojntue na quituiivihan o. 29 Xe na aa mmin tsan nda nchcya quincho, mantyi ncya na quimin juu nciichen ntyja. Ndo xe na aa ncji tsan juu ndiaaso, quintjo ya nchji min na mantyi ngayoon juu coton. 30 Ndo minninchen tsan na ican ncii nan nnon, ncyahan nnon juu, ndo ya na vjayoon tsan ncii nan, tyintsinge na quitsintce juuhan. 31 Chaxjen na ntue nonho na quinta nnan yo o, majontyi quintaho yohan. 32 Xe ve xiantyi na conanvengioho nnan na mantyi vengiohan o, Yuu vaa na ya jndyi contaho? Ee mantyi joo nnan na tyiquinanjoonhan juu joon Tyotson, macejon contahan.

27O

(Mt 5:38-48; 7:12)

San Lucas6 xe ve contaho na ya nnanho yo joo nnan na mantyi ya nnanhan yo o, Yuu vaa na ya jndyi contaho? Ee mantyi joo nnan na tyiquinanjoonhan joon Tyotson, majontyi contahan. 34 Ndo mantyi o xe ve cotejndeiho nan joo nnan na mantyi ntyja nonho na quitejndei naneen o, Yuu vaa na ya jndyi contaho? Ee joo nnan na tyiquinanjoonhan juu joon Tyotson, mantyi cotejndeihan nan ntyjehan ee ngiohan na ntcehan. 35 Majo o, quinanvengioho nnan na vjehan o. Quintaho na ya nnanho yohan. Naan na min, quitejndeihohan nnan, min tandyii nonho na aa nnanntcehinhan. Ee xe na aa nntaho na nnda, yajo tman naya nnanxuanho quioonndue. Ee na nntaho na nnda, ntsimanhan na conduiho ntsinda nquii Tyotson na maan nandyentyichen. Nge mantyi nquii jon maan jon na vintyjii jon joo nnan na min tyiconduehan na ncya ya jon. Ndo joo nnan na tyia nnanhan, mantyi ventyjii jonhan. 36 Conho na ntyia ro tsoen ntyjeho ngioho chaxjen nquii tyeho maan jon na ntyia ro tsoen nnan ntyjii jon.

166 nonho nnan cha mantyi nquii jon ntsitman tson jon o. 38 Nan na icanhan nnan, ncyahohan ndhan, ya jo mantyi ncyonho centa nan na ntejndeihan o. Ee Tyotson nninncyaa jon na ncyonho centa ncii na quind ya toxenhan. Juuhan itsijonhan chavijon ncii na titoncii yahan, tyen tyecuehan ata vantjochen na toohan. Ee chaxjen juu na conincyaho nd nnan, majuuntyihan na ntsintce Tyotson na conjonhan ndho. 39 Nd joon tyiquitso nquiihan na sinin Jess nd nanneen, tso jon: Ncii tsannchjaan, Aa nd ngayoon juu tyje nchjaan juu? Majo xe na aa ndui na nnda, ninncii tojnaan ntycyaahan tstsjoon. 40 Ncii tsan na itsijnaan juu, tyiconduihin chaxjen nquii tsan na itsiman nnon juu, majo vi na jnd jnd na itsijnaan juu ntyjantyi na siman tsaneen nnon juu, yajo ntsijonhanhin chana nquii jon. 41 Jen maquen centa nan chjo na sitja nciichen tsan, ndo min ncu tyiquen centa na tman matsitja u. Itsijonhan ntyja nan chavijon na mandyia jnd noon na tua tnnon nciichen tsan, majo min ncu minchjo tyiquen centa na jon tsontscaa tnnon. 42 Ndo na nnda, jequind na ntsu nnon tsaneen: U ntyj, ncya na ncji ja jnd noon na tua tnnon, majo min ncu tyiquen centa na tsontscaa jon tnnon. U na ve vaa matsa, ncu cji jndyee tsontscaa na jon tnnon. Ya jo

33Ndo

Tavijntueho jnan nnan

jnan nnan na ve xjen naan nqueho, cha tyintsaahan na ntcoxen Tyotsonho. Min tavijntueho na quituiityenhan nnan na ve xjen naan nqueho cha min tyintuii Tyotson o. Ndo quinantman

37Tavijntueho

(Mt 7:1-5)

167 nninncyaahan na xuee nndyia na ncji jnd noon tnnon nciichen tyiu.
Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan t tsoon

San Lucas6,7 ndaa jndaa, jndei tovaquijonhan juu vaaeen, majo tanan tyioohan nge tui ya tsianhan saa tsaneen. 49 Majo juu tsan na ve indyii ngue juu joon na mancya, majo min tyivanguee juu joohan, itsijonhan tsaneen chavijon ncii tsan na tsan xquen na sia juu vaa na ve jnantohan nnon tyuaa. Tanan jnd tsjaanhan yo ntj. Jnd na tua, sijndyehan ndaa jndaa ndo jndei taquijonhan juu vaaeen, maquintyjachen sinquehan. Ndo tman tsu ntyja naanhan.

ncii tsoon ya na ninnquiichen na ninncyaahan t na tyiya. Ndo juu tsoon na tyiya, min tyijequitsaahan t ya. 44 Cotajnaan nnan ncii cii nnon tsoon ntyjantyi t na itsaahan. Ee tyijequityjee tsan tndndyoo tsjan ncii ntoo neon. 45 Mannda vaa itsijonhan ntyja naan nnan chana noon ntjon. Juu tsan na ya tsanhin, itsaa juu chaxjen na chuhan, ee quii tson juu conan nan na ya na itsitiu juu. Majo tsan na tyia tsixuan, nan na itsaa juu maanhan ntyja naan nan natyia, ee quii tson juu conan natyia na itsitiu juu. Ntyjantyi na itsitiu ncii cii tsan quii tson juu, jo conan nan tyia na itsinin juu.

43Tanan

(Mt 7:17-20; 12:34-35)

Sinman Jess mosoo capitn, tsan tsjoon Roma

Tsan na jnda xquen ndo tsan na tsan xquen

na condueho ta nnn xjen na comanho ja? Majo min tyininquintaho nan na matsj ndho. 47 Ntsiman ndho nchu vaa na itsijonhan ncii cii tsan na icjee na man ja na indyii juu joon na mancya, ndo na ivanguee juu joohan. 48 Itsijonhan juu chavijon ncii tsan na jnda xquen na sia juu vaa. Njoon jen juu, tyen tquen juu ntj tsjaan vaaeen cha tyen centyjeehan. Ndo juu xjen na tua, sijndyehan

46Ndu

(Mt 7:24-27)

Vi na jnd sinin Jess tsoen joonmin na tondye nnan, yajo tantce jon Capernaum. 2 Juu tsjooneen maan ncii capitn na icoxen jon ncii ciento sondaro. Ndo maan ncii mosoo jon na mioon vii tsaneen, manincue juu. Njon jndyi juu nchjii jon. 3 Juu capitneen, vi na jnd jndyii jon joon ntyja naan Jess, tua jon tsian nd vendye nnan judos na conintque na cohan na maan Jess, na quitanhan nnon jon na quindyotsinman jon mosoo juu. 4 Naneen tyehan na maan Jess. Ndo vi na jnd squehan jo, jnduehan nnon jon: Nquii tsan na tua tsian nd, ya tsanhin. Mange jo, chuhan na quitsijon joon na ican jon. 5 Ee njon jndyi nchjii jon nque ntyjh nnan Israel. Ndo mantyi siquitsu jon na jnd vatson tsjn. 6 Yajo tja Jess yo naneen. Majo ya na mavaa xjen na ntsquehan vaa

(Mt 8:5-13)

San Lucas7 juu capitneen, tua tsaneen tsian nd vendye nnan na ya joonhan yo jon na quinduehan nnon Jess: Nnda ta, juu tsan na vii mosoo, incyaa jon tson naan jon nnon. Itso jon na tantsichjuntyi ntyja naan jon, nge itso jon tyitsixuan jon na ngaque quii vaa jon. 7 Mange na nnda vaa na icji jon centa ntyja naan jon, jo na tyitsitiu jon na ndyo nquii jon na man. Jo itso jon ve quitsu na quinman moso naan jon, ndo nman juu. 8 Nnda vaa nchjii jon nge mantyi nquii jon maan jon nacje naan nnan na cotoxenhan jon, ndo mantyi man sondaro nacje naan jon. Iua jon tsian nnon nciihin na cja juu ntaa, ndo ncja juu. Ndo ngitso jon nnon nciichenhin na quindyo juu, ndo indyo juu. Ndo nnon moso naan jon iua jon tsian na quitsaa tsaneen, ndo itsaa juuhan. 9 Ndo vi na jnd jndyii Jess joon na tso capitneen, tyincyaahan na tavee jndyi nchjii jon ntyja naan tsaneen. Tequen jon nd nnan na jndye jndyihin na tyentyjahan toxen jon, tso jon: Quindyeho na matsj, quii ntan ntyjh nnan Israel, minjon tacontyia ncii tsan na tman vantyja tson juu chana juu tsanvahin. Nnda vaa joon na tso Jess. 10 Ndo joo nnan na jon capitneen, ya na tyentcehan vaa jon, xjen na squehan jo, jndiohan mosoeen na jnd jnman juu.

168 Ndo nque nnan na conanjon yo joon na toninncyaa jon, tyehan yo jon yo ncii tmaan nnan na jndye jndyi. 12 Ya na jnd tindyo na ntsquehan ndyo tateon ntj na ndyii juu tsjooneen, jntyiahan na condui nnan na coquityiuhan tsoo. Juu ndyee tsooeen, tsanscu ninnquiihin, ndo nquii tsooeen, majuuen juu na singui jon. Jndye jndyi nnan tsjooneen tyenanjonhan na vjantyiu juu tsooeen. 13 Xjen na jndyiaa ta Jess juu tsanscueen, tyioo na ndyia ro juu nchjii jon. Tso jon nnon juu: Nnda nan, tantio. 14 Ndo tantyjaa ta Jess, tuii jon jndu na ntyjo juu tsoohin. Ndo na nnda, joo nnan na chohinhan, tyecentyjeehan. Ndo tso jon nnon tsooeen: U yusandyua, matsj nnon: Quinanquintyja. 15 Ndo jo tacetyen juu, tye na itsinin juu. Yajo tyincyaa Jess juu nt ndyee juu. 16 Ndo na tui na nnda, siquityue jndyihan tsochen naneen. Ndo tahan tonantmaanhan Tyotson. Jnduehan: Quii ntan jaa jnd tyjee ncii tsan na tman jndyi conduihin na incyaa jon joon Tyotson. Mantyi jnduehan: Nquii Tyotson, jnd tyjee jon na ntejndei jon jaa na condui jaa nnan centaa nquii jon. 17 Ndo na nnda vaa na saa Jess, tycya joon ninvaa ndyuaa Judea yo njoon na maan xijndio nthan.

xjen na tui na nnda, ndo tja Jess tsjoon chjo Nan.

11Tyicovivio

Tyincyaa Jess na tando nnda jnda tsanscu ninnquii

Jon Juan nnan na maan Jess

na totsayon yo joon na toninncyaa Juan,

18Nnan

(Mt 11:2-19)

169 jnanquindyiihanhin tsoen joon ntyja naan Jess. Ndo jo tman jon ve naneen. 19 Tua jon tsian ndhan na cohan na maan Jess na quitsataxeehan nnon jon na aa conduihin nquii Mesas na cominndoo nnan judos na ncjee, oo aa icanhan na ngendoohin nciichen tsan. 20 Ndo naneen je, vi na jnd squehan na maan Jess, jnduehan nnon jon: Nnda ta, nquii Juan, tsan na totsiquind nnan, jon jon j na man na quindyotax nnon: Aa condui u nquii Mesas na cominndoo nnan na ncjee, oo aa icanhan na ngendoohan nciichen? 21 Ndo maninjuu xjeneen, sinman Jess nnan vi na jndye nnon ntycu na coquenonhan. Mantyi sinman jon nnan na maan jndyetyia quii nonhan, ndo saa jon na joo nannchjan, xuee jntyia nndahan. 22 Ndo ta jon jndyue naneen na jon Juan: Quitsantceho na maan Juan. Quinanquindyiihohin ntyja naan nan na jnd macondyeho yo na cojntyia ndho. Quindueho nnon jon na joo nannchjaan, xuee cojntyia nndahan, ndo joo nnan na ntjein nge, ya cotsacahan. Nnan na cho nd cot, nein jnd jnmanhan. Joo nnan na quita, neinhin ya condyehan. Nnan na jnd tj, cotando xcohan, ndo joo nnan na ntyiahan, jnd macondyehan joon naya naan Tyotson. 23 Ndo juu tsan na tyicoon tson na ve vaa yo ntyja njan, neiin jndyi juu. 24 Ndo vi jnd na tyentce naneen, ta Jess na sinin jon

San Lucas7 nd nnan na jndye jndyihin ntyja naan juu Juaneen. Tso jon: Nchu vaa na saquijntyiaho na tyeho ndyuaa na tyijndye nnan man naijon na tomaan jon? Aa tjiho centa na itsijonhanhin chavijon ncii tsman tsoon na nayoon jndyehan? Ja nchji chito aa jo tsixuan jon. 25 Ya jo Nchu vaa na saquijntyiaho? Aa jntyiahohin na ce jon ndiaa na njon jndyi? O mangioho nque nnan na coce ndiaa na njon jndyi, tacotsitjahan nan na ntcahan ndo ninnquiichen manhan ntaa na man rey. 26 Nge na nnda, Nchu vaa na saquijntyiaho? Aa jntyiaho na conduihin tsan na incyaa joon Tyotson? Nc mava ja joonva, mayuu majo conduihin. Ata tmanntyichen tsian itsixuan jon, chichen mincya ro nnan na toninncya joon Tyotson. 27 Juu jon conduihin nquii tsan na tsiman joon Tyotson na jndui. Itsohan: Ja majnnty ncii moso njan na vejndyee jon tonnon na ngayoon jon juu joon njan. Ncji jndyoyu jon ntyja nan cha nconcje nnan xjen na ngue na manhan. Tsontyichen Jess: 28 Joon mayuu na matsj ndho, quii ntan nnan na man tsonnangue naneinhin, tanan tsan na incyaa juu joon Tyotson na tmanntyi conduihin chana nquii Juan, tsan na totsiquind nnan. Majo vaa joon xco na itsijnda Tyotson na icoxen jon nnan ntyja naan na cotsamanhan. Ndo minninchen tsan, min tyitman

San Lucas7 ivaa tson juu ntyja naan juu joon xcoeen, tmanntyichen condui tsaneen, chichen nquii Juan. 29 Ndo nnan na cotye son centaa gobiernon Roma, yo nintsoen nnan, xjen na jndyehan jooneen na tso Jess, tji jndyoyuhan na itsaa Tyotson chaxjen na chuhan. Nnda vaa tjihan centa ee mantyi na jnd siquind Juan joohan. 30 Majo joo nnan na conduihan tmaan fariseos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon Tyotson na tquen Moiss, jntahan na tyiquijntue joon na sijnda Tyotson na ntsinman jon uaan nnan, min tajnanjonhan ntyja na totsiquind Juaneen nnan. 31 Ndo tso Jess nd naneen: Nnan na man nanein, Nin nan ntsijn jahan? Nin ncii nnon itsijonhanhin? 32 Itsijonhan nanmin chana yotsca na tyininquinantjon yoeen joon yo ntyje joo na concyo joo nata. Conanxuaa yoeen ntyje joo, condue joo: Cotj tsman son na coco tsan, majo tyininquinanjnonho. Ndo mantyi cotj son ntyja na tue tsan, majo min tyininquityueeho. Nnda vaa joon conanxuaa yotscaeen nd ntyje joo. 33 Tsontyichen Jess: Ndo juu xjen na tyjee nquii Juan, tsan na totsiquind nnan, na ve ninntyi nan na toca jon, min tatu jon vinon, ndo tondueho na totsixuan jon yutyia. 34 Majo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, jnd

170 tyj quii ntanho, matsijon ja yo nnan, maca yohan ndo mava vinon. Majo condueho na condui ja tsan na ica quitscu ndo tenon ntyja xjen na iu. Condueho na matsijon ja yo nnan na cotye son centaa gobiernon Roma ndo yo nnan na conantjahan tonnon Tyotson. 35 Majo tanin, ee juu na jnda xquen Tyotson, covitincyoo jndyoyuhan na tsoen na itsijnda jon itsimanhan na nnda.

tsan tmaan fariseo, tqueen juu Jess vaa juu na ntcahan. Ndo jo tja Jess, tuee jon jo. Taquee jon vaa tsaneen ndo tacjo jon mesa na ntcahan. 37 Ndo juu tsjooneen, jo tomaan ncii tsanscu na ve nd ro maan juu yo nnan. Vi na jnd jndyii juu na jo maan Jess na ica jon yo nnan vaaeen, tja juu jo. Tayoon juu ncii tsioo na jndhan yo tsj quichi na jndyuhan alabastro na jon nchen quichihan. 38 Tecentyjee juu ngiaa Jess tongee jon. Ndo ta juu na itioo juu ndo ndaa nnon juu toncyaahan cjoo ngee Jess. Mantyi tove juu ngee jon yo soxquen juu. Tou juu ngee jon ndo tocyu juu nchen quichieen ngee jon. 39 Majo juu fariseoeen na tqueen juu Jess na ca jon yohin, xjen na jndyiaa juu na nnda vaa, jo sitiu nquii juu: Juu tsanvahin, xe na aa mayuu conduihin tsan na incyaa joon Tyotson ntyja nan na nguaa, ya jo jnd taa tson jon nin tsan tsanscuvahin ndo nin manyan

36Ncii

Tja Jess vaa Simn, tsan tmaan fariseo

171 tsixuan juu na ve nd ro maan juu yo nnan. Nnda vaa na tondyii tson tsanfariseoeen. 40 Ndo juu Jess, tso jon nnon fariseoeen: Nnda Simn, vaa joon na ninquitsj nnon. Ta tsaneen, tso juu: Nin nan, ta? Quitsu ndyi. 41 Tso Jess: Tomaan ncii tsan na totejndei jon xoquitu nnan. Ndo tomaan ve tsan na toquichojnanhan nnon jon. Ncii tsaneen chujnan juu on ciento son denarios, ndo nciichen tsaneen, chujnan juu ninvennan nchonqui denarios. 42 Ndo nge tanan cuaa son na ndyionhan na chojnanhan nnon jon, majo min na nnda, sitman tson jonhan. Nnda vaa joon na tyiquitso nquiihan na sinin Jess. Tsontyichen jon: Nanein ntue tsn na quitsu nnn Nin ncii na vehan ncoon juu na venchjiintyichen juu jon? 43 Ta Simneen, tso juu: Maan tsn na juu tsan na tmanchen na chujnan, njonntyichen tsaneen nchjii juu. Sintce Jess joon, tso jon: Majo ro macji centa. 44 Ndo jo tequen Jess, jndyiaa jon nnon tsanscueen, tso jon nnon Simn: Maquen centa ntyja naan juu tsanscu na maan nd, Aa tyiyuu? Tyj ja va, majo min tandaa tyincya na mman ng, majo juu tsanva, jnd tman juu ng yo ndaa nnon juu, ndo tue juu ng yo soxquen juu. 45 Tasiquind costumbre na ncua quinch na

San Lucas7,8 ninncya tson ja, majo tsanva je, ntyjantyi xjen na tyj va, tacovacentyjee juu na iu juu ng. 46 U min tascongio nchen xqun, majo tsanva jnd scongio juu nchen quichi ng. 47 Mange na nnda, jo matsj nnon na jnd sitman tson Tyotson jnaan juu na jndye jndyihan nge tman vaa na venchjii juu ja. Majo juu tsan na tyijndyechen na tsitman tson Tyotson, mantyi tyivenchjii ya tsaneen ja. 48 Jnd jo tso Jess nnon tsanscueen: Jnd sitman tsn tsoen na matsitja u. 49 Ndo joo nnan na vendyuaa mesa jo yo jon, tahan na cotaxeehan nd ntyjehan: Juu tsanva, Nin tsan conduihin na ata itsitman tson jon jnan nnan? 50 Yajo itso jon nnon tsanscueen: Nge na vantyja tson ja, jo na jnd sinman Tyotson uan nan. Nanein cja, na minchjo juaan tson tyincon.

Jnd na tui na nnda, tja Jess tsochen njoon tman yo njoon quijnd na toninncyaa jon joon naya ntyja naan na icoxen Tyotson nnan ntyja naan na cotsamanhan. Ndo nque nnan na nchove tyehan yo jon. 2 Ndo mantyi en nanntcu na jnd sinman jon na tomaan jndyetyia quii nonhan. Ndo en minndye nanntcu na jnd sinman jonhan ncii cii nnon ntycu na

Jndye nanntcu totejndeihan Jess

San Lucas8 toquenonhan. Nciihan jndyu Mara, tsan tsjoon Magadn, juu na jnd tji Jess ntyque yotyia quityquii tson juu. 3 Ndo mantyi en Juana yohan. Juu jon scuu tsan na jndyu Chuza. Juu Chuzaeen totejndei juu Herodes tsian na totsixuan jon. Ndo mantyi yo Susana ndo yo minndyechen ntyjentcuhan. Ndo xjen na vaa nan na tocanhan Jess yo nnan nchoveeen, totejndei nanntcueen jon yo nan na tonanyonhan.

172 ncii cii ciento ntquen na nciihan na iscyaa tsaneen. Jnd na sinin Jess joonmin, jndei sinin jon, tso jon: O na min ndnquiho, caa nonho joonva.
Nd tsian na tijntue Jess joon na tyiquitsinin nquii jonhan

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsan na taquitscyaa ntquen trigo

nnan ncii cii tsjoon, totsquehan na maan Jess. Xjen na tovancihan, nd vaa joon na sinin jon ndhan na tyiquitso nquii jonhan: 5 Tso jon: Tomaan ncii tsan na totsaa jon tsian jnd. Taquitscyaa jon tsjan ntquen trigo. Ndo viochen xjen na itscyaa jonhan, minndyehan tycyaahan ndyo nato. Jndyue nnanhan, ndo mantyi enhan na tquii quintsahan. 6 Ndo minndye ntqueneen tycyaahan naijon na jen ntj. Jnd na tonhan, maquintyjachen tcanhan, jnaan na tyiteiin tyuaa. 7 Ndo minndyechenhan tycyaahan naijon na minntyjee ndaa ntneon. Ninvixjen tavindyehan, majo joo ntneoneen tcahan joo ntjoneen. 8 Ndo mantyi minndye ntqueneen tycyaahan yuu jon na ya tso. Tonhan ndo ya tuehan. enhan na jntahan

4Tondui

(Mt 13:1-9; Mr 4:1-9)

juu jooneen na sinin Jess na tyiquitso nquii jonhan, nque nnan na tonanjon yohin, taxeehan nnon jon nchu vaa tsiquindyihan. 10 Ta jon jndyuehan: Nd o incyaa Tyotson na caa nonho joon na vantyiuu maanhan ntyja naan na icoxen jon nnan nchu vaa na cotsamanhan. Majo nd tsochen nnan matsinn yo joon na tyiquitsj nci cha min na cojntyiahan nan na matsa, majo tyixequitquenhan centa, ndo min na condyehan joon na mancya, tyixecaa nonhinhan.

9Ndo

(Mt 13:10-17; Mr 4:10-12)

Tsiman Jess nchu vaa itsiquindyi joon ntyja naan tsan na taquitscyaa ntquen trigo

joon na sinn na tyiquitsj ncihan, nd vaa na itsiquindyihan. Tsjan ntquen trigo na taquitscyaa tsaneen, joon Tyotsonhan. 12 Joo tsjan ntquen na tycyaa ndyo nato, jo nnan na condye joon jon. Majo juu yutyia, macje ro ndyocji juu jooneen quii nonhan cha tyicantyja nonhan Tyotson ndo nge jo, jequind ntsinman jon uaanhan. 13 Ndo joo tsjan ntquen na tycyaa

11Juu

(Mt 13:18-23; Mr 4:13-20)

173 naijon na jen ntj, jo nnan na condyehan joon Tyotson. Yo na neinhan coyonhan centahan. Majo tsijonhanhin chavijon ntjon na tanan nchiohan. Ve cantyi ro xuee covantyja nonhan, majo ya na nndyo ncii nnon na ityiihan ngeehanhin, yajo condyehan. 14 Ndo joo tsjan ntquen na tycyaa naijon na minntyjee nda ntneon, jo nnan na condye joon Tyotson. Majo jen ndyii nonhan ntyja na cotsamanhan. Nincuen naanhan, ninconhan ntyja na nanncoo na tsixuan tsonnangue. Jo na itsaahan ntyja naanhan chavijon ntjon na tatue. 15 Majo joo tsjan na tycyaa naijon na ya tso, jo nnan na condye joon Tyotson. Yo na xoncee nonhan na conanvehinhan, ndo min na jndye nnon min na coquenonhan, majo tyiquindyehinhan. Ntyja na cotsamanhan covityincyoo na contjotyenhan ntyja naanhan.

San Lucas8 quitquenho centa joonmin na matsinn ndho. Ee xe na conanvehohan, yajo ntsimannty joon ndho. Majo xe na aa tyiquinanvehohan, ntsaahan na joo joon na cotjiho centa na covaa nonho, ve jnaanhan.
Ndyee Jess yo ntyje jon squehan na maan jon
18Yajo

tacjuhan tyjee ndyee Jess yo ntyje jon na maan jon, majo tajnd squehan na njntyiahan jon jnaan na jndye jndyi nnan. 20 Ndo nnan na man jo jnanquindyiihan jon, jnduehan: Nnda ta, ndyoh yo ntyiuhin manhan chen. Ninquinanneinhan yo u. 21 Ndo ta jon jndyuehan: Nque nnan na condye joon Tyotson ndo cotangueehinhan, joohan conduihan ndy yo ntyj.

19Ndo

(Mt 12:46-50; Mr 3:31-35)

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan candi

Sichen Jess jndye yo na iju ndaandue

mantyi sinin Jess nciichen joon na tyiquitsiman nquiihan. Tso jon ndhan: Tanan tsan na itsca chon candi ndo ntscu juuhan yo xuaa oo ntyii juuhan tocjee jndu. Chi ntsintyja tsanhan cha xuee njntyia nnan na ngoquee jo. 17 Tsoen nan na matsa nein na tyicondye nnanhan, manqueho nnanmanhohan ndhan. Ndo ncii cii joon na tyiquitsj nci nanein, ngentyja xjen na nque nnan ninvaa tsonnangue ncaa nonhinhan. Ncoon tyincyohan.

16Ndo

(Mr 4:21-25)

tacjuhan ncii xueeeen tua Jess quii vaandaa yo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon. Tso jon ndhan: Cja ngejndya ndaandue. Ndo jnduihan, tyonhan, totyehan. 23 Ndo viochen xjen na covetiohan jo, tyoon tsantsjon Jess, tso jon. Ndo tyioo ncii jndye tman, jndei tomaanhan nnon juu ndaandueeen. Saahan na vatoo vaandaa na ityionhan ndaa. Ninnquee jnaan tonhan. 24 Ndo tentyjaahan nnon jon, jnanntcihan jon. Jnduehan:

22Ndo

(Mt 8:23-27; Mr 4:35-41)

San Lucas8 Nnda ta, manchjehan jaa tyquii ndaa, na ntsceehan jaa. Yajo jnanquintyja jon, sityia jon jndye yo na iju jndyi ndaandueeen ndo tacentyjeehan. Taquijonchenhan. 25 Ndo tso jon ndhan: Ndu na tyicantyja ya nonho ja? Majo joohan tyuehan ndo tvee ngiohan. Ncii ro nciihan taxeehan nd ntyjehan: Juu tsanva, nin conduihin na min jndye ndo ndaa iquen jon xjenhan, ndo cotangueehan joon ndyo jon?

174 min na tonantyen nnan tsaneen yo carena yo ncjo na totuehan nt juu ndo ngee juu, majo tocioo juu joo carenaeen. Nd jo tojon jndyetyiaeenhin na cja juu ndyuaa naijon na tanan nnan con. 30 Vi na jnd tso tsaneen na nnda, taxee Jess nnon juu: Nchu jndyu? Ta juu, tso juu: Jndyu ja Legin. Nnda tso juu ee taxjen vaa jndye jndyi yotyia na jnd tua quii tson juu. 31 Ndo joo yotyiaeen, tontahan tyoo Jess na tyincua jon tsian ndhan na cohan naijon na ntcovihanhin. 32 Ndyovi juu tyoeen man ncii tmaan quintcu na cotquii o. Jo tan yotyiaeen nnon jon na ncyaa jon joon na ngoquehan quii non joo quintcueen. Ndo tyincyaa jon na vanaan. 33 Ndo vi jnd na jndui yotyiaeen quii tson juu tsaneen, tyequehan quii non quintcueen. Jo na saahan na ta choeen jnannon o, tycyaa o naijon na tya jndyi ndyo ndaandue, mana nchjehan o tyquii ndaa, tj o. 34 Ndo joo nnan na totantyjee quintcueen, vi na jnd jntyiahan juu naneen na tui, jnannonhan, tyehan tsjoon. Tonanquindyiihan nnan na maan jnd ndo tsjoon na nnda vaa nan na tui. 35 Ndo joo nnan na man jo jnduihan, tyequijntyiahan nin nan tui. Ndo xjen na squehan naijon na maan Jess, jntyiahan juu tsaneen na jnd jndui yotyia quii tson, vaquityen juu ngiaa Jess, ndo na nnda, tyue jndyi naneen. 36 Ndo nque nnan na jnd jntyia

TsanGerasa na maan jndyetyia quii tson juu

na tejndyahan juu ndaandueeen na jnanhan Galilea, squehan ndyuaa Gerasa. 27 Xjen na jndui Jess vaandaa, ncii tsan tsjooneen jndyoquitjon juuhin. Tijndye xuee na itsixuan juu yotyia quii tson juu. Tacoce juu ndiaa ndo min tyicoon juu vaa juu. Ve tomandyito juu ndintua ntoo. 28 Xjen na jndyiaa tsaneen Jess, jndei sixuaa juu jnta yotyiaeen. Tconxtye juu nnon jon, jndei sinin juu, tso juu: Nin nan ntsa ja, u Jess na condui u jnda nquii Tyotson na maan nandyentyichen? Matsa tyoo u na tyintsa na quituiivihan ja. 29 Nnda joon tso juu ee na jnd tcoxen Jess na quindui joo yotyiaeen quii tson juu. Ee joo yotyiaeen, jndye jnda na jnd tquenhan xjen naanhanhin. Ee

26Jnd

(Mt 8:28-34; Mr 5:1-20)

175 ndhan nan na tui, jnanneinhan nd nnan nan na jnd tui. Chen chen jnduehan nchu tui na jnman tsaneen na totsixuan juu yotyiaeen. 37 Ndo tsoen nnan ndyuaa Gerasa, tanhan nnon Jess na quindui ntce jon quii ntanhan, ee tyue jndyihan ntyja naan nan na tui. Ndo na nnda, tua nnda Jess vaandaa na vja ntce jon ndyuaa Galilea. 38 Ndo juu tsaneen na jnd jndui yotyia quii tson, saa juu tyoo Jess na ncya jon joon na chi ncja juu yohin, majo tatanguee jon. 39 Tso jon nnon juu: Cja ntce na man nnan va. Ndo quitsu ndhan tsoen nnon naya na jnd itsaa Tyotson yo u. Ya jo tja ntce tsaneen, chen chen totsinin juu nd tsoen nnan tsjoon juu ntyja naan juu naya tman na jnd saa Jess yohin.

San Lucas8 Ndo viochen xjen na jon Jess nato na vja jon vaa Jairoeen, saahan na tyen jndyi vja jon nge na jndye jndyi nnan. 43 Ndo quii ntan naneen maan ncii tsanscu na jnd nchove chu vii juu na coca neoon juu. Ndo jnd ntycii xoquitu naan juu na conta ndoto nasihin, majo minnciihan tajnd jnannmanhanhin. 44 Tatsindyoohin toxen Jess, jo tuii juu ndyo ndiaatco na ce jon. Ndo ninoon tacentyjee na coca neoon juu. 45 Ndo na tui na nnda, jo taxee Jess, tso jon: Nin juu tuii ja? Tsoen naneen jnduehan na tyquindiohan. Ndo jo tso Pedro: Nnda ta, jndye jndyi nnan jnd condiquinto ngia ata nchjehan u contahan. 46 Majo ta Jess, tso jon: Maan nin tsan na vii na tuii ja. Ee nchji ya na jnd tijntue najndei na condui ja na jnman tsaneen. 47 Ndo juu tsanscueen, vi na jnd taa tson juu na ntyjii Jess nchu vaa na saa juu, sindyoocyahin nnon jon na coviquijntyehin. Tcoxtye juu na tonnon jon. Ndo tond tsoen nnan, tji jndyoyu juu nin ngeeen na tuii juu ndiaa jon, ndo ntyja na ninoon na jnman juu. 48 Ndo tso Jess nnon juu: U jnda, nge na mavantyja tson ja, jo na jnd jnman. Nanein cja ntce va na minncii tajuaan tson u. 49 Ninvaa na itsinin Jess ndo tyjeenon ncii tsan na jnan vaa juu Jairoeen, juu tsan na

Yuscu chjo jnda Jairo

nnda Jess ndaandue. Juu xjen na jndui jon vaandaa, man ncii tmaan nnan, nein jndyihan na tyjee ntce jon, tyonhan centa jon nge tsoenhan cominndoohan na ncjee ntce jon. 41 Majuu xjeneen tyjeenon ncii tsan na jndyu Jairo. Juu jon conintque ntyja naan vatson naan nnan judos juu tsjooneen. Tconxtye juu tonnon Jess, tcan juu na cja jon vaa juu. 42 Ee maan jnda jon yuscu na ninncii tsonhin na tuihin, jnd nchove chuu juu, majo jnd vave juu.

40Tejndya

(Mt 9:18-26; Mr 5:21-43)

San Lucas8,9 conintque vatson. Itso tsaneen nnon jon: Jnd tue yuscuchjo jnda. Tavintsichjuntyichen taha. 50 Majo jndyii Jess na nnda tso tsaneen. Jo tso jon nnon Jairo: Tyintyue, xiantyi cantyja tson ja, ya jo ntjo ya ntce yuscuchjo jnda. 51 Ndo vi na jnd tuee jon vaa Jairoeen, xiantyi nquii jon taquee jo yo Pedro yo Santiago yo ninJuan, manin yo nnan na nda yuscuchjoeen. 52 Majo tsoen nnan na man juu vaaeen jndei conanxuaahan, cotyueehan ntyja naan juu tsoochjoeen. Ndo tso Jess ndhan: Quitsacentyjeeho na cotyueeho ee chito jnd tue juu, ve itso juu. 53 Majo joohan ve toncohan Jess nge ngio yahan na jnd tue juu yueen. 54 Ndo tuii jon nt juu, jndei sinin jon, tso jon: U nian, quinanquintyja. 55 Maquintyjachen tando nnda juu ndo ninoon jnanquintyja juu. Ndo juu Jairo yo scuu jon, tua Jess tsian ndhan na ncyahan nan na ntca yuscuchjoeen. 56 Ndo joo naneen, tevee jndyi ngiohan na vando nnda ndahan, majo tquen Jess joon ndhan na minncii nnon tsan tyinduehan nchu vaa nan na saa jon.

176 quinanxuanhinhan cha nd ntjihan ncii cii nnon yotyia, ndo na nnd nnannmanhan nnan na conanxuan ntycu. 2 Tua jon tsian ndhan na concyahan joon ntyja naan na icoxen Tyotson nnan ndo na nnannmanhan nnan vi. 3 Tso jon ndhan: Minncii nan tyintsayonho na ncoho nato, min tsoon na ntyjaho na ncoho, min tjanche na ngocue son, min nan na ntcaho, min xoquitu, min ve ntjo ndiaa tyintsayonho. 4 Ndo mincya ro vaa tsan na ntsqueho, quintjoho jo ata xjen na nndui ntceho juu tsjooneen. 5 Ndo minninchen tsjoon na tyinincyon nnan centa o, juu xjen na conduiho jo, quinancyaaho tsojnd na chuu ngeho. Nd vaa quintaho cha cji jndyoyuhan nacjo naneen na tatyonhan centa joon nquii Tyotson. 6 Ndo nque nnan nchoveeen jnduihan, tyehan tsochen njoon quijnd, toninncyahan joon naya ndo tonannmanhan nnan vi na manhan ncii cii joo.

Ndicaa tson Herodes ntyja naan Jess

Iua Jess tsian nd nnan na nchove

Jnd na sinci Jess nnan na nchove, juu najndei na condui jon, tyincyaa jon na

(Mt 10:5-15; Mr 6:7-13)

Herodes, tsan na tocoxen ndyuaa Galilea, jndyii jon joon ntyja naan tsoen nan na totsaa Jess. Tman totsiquijeenhanhin ee minndyechen nnan tonduehan na jnd vando nnda Juan na tue juu, nge jo na itsaa Jess joo tsianmin. 8 Ndo minndyechen nnan tonduehan na nquii Elas jnd tityincyoo nndahin. Ndo maoon

7Juu

(Mt 14:1-12; Mr 6:14-29)

177 vendyehan tonduehan na jnd vando nnda ncii nque naneen na toninncya joon Tyotson nchu vaa nan na nnguaa. 9 Majo itso Herodes: Nquii Juan jnd tue jon, ee nc tua tsian na jnan xquen tsaneen. Nquii tsanva, Nin tsan conduihin na tijndye joon na mandyi ntyja naan juu? Nge na nnda, tojoo tson Herodes na nndyiaa jon Jess.

San Lucas9 Ta naneen, jnduehan nnon jon: Aa j xiantyi ninon tan tyoo na yn yo ve quitscaa. Majo Yuu xjeneen na nninnonhan? Taquintyja xe na aa ntsananjnd nan na ntca tsoenhan. 14 Joo nannoneen itsaahan chana on minhan. Majo itso Jess nd joo nchove nnan na totsayonhan joon yohin: Quintaho na cendyuaa nanmin na vennan vennan nchonquihan na ncii cii tmaan. 15 Ndo jntahan na nnda, ndo tyecendyuaa tsoen naneen. 16 Jnd jo tyoon Jess centa joo on tan tyoo yo ve quitscaaeen. Jnonnd jon quioonndue, tyincyaa jon na ncya ya Tyotson ntyja naanhan. Jnd jo tyjee jon xjen ntanhan, tyincyaa jonhan nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon na ncyahinhan nd naneen. 17 Ndo tsoen naneen tca tacjohan, ata jntyichenhan nan na tcahan. Ndo nque nnan na tonanjonhan yo Jess, jnanquitoohan nchove ntque yo ntan na jntyihan.

Tyincyaa Jess na tca on min nannon

na nchove na tua Jess tsian ndhan, vi jnd na sque ntcehan, jnanquindyiihan jon tsoen nan na jnd tontahan. Ya jo tachu jonhan ndo tyehan na ninnquehan ncii joo ndyoo tsjoon Betsaida. 11 Majo nque nnan na jndye jndyihin, vi na jnd taa nonhan na nnda, tentyjahan toxen jon. Tyoon jon centa naneen ndo totsinin jon ndhan ntyja naan na icoxen Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan. Ndo sinman jon ntyjehan nanvi. 12 Xjen na vaman, nque nnan na nchoveeen, tentyjaahin nnon jon. Jnduehan: Quijon nanmin na quindui ntcehan na ncohan njoon quijnd yo rancho naan nnan na man xijndio na quijntuehan yuu ya na ntsquehan ndo na nnanjndahan nan na ntcahan, nge ntjoohin naijon na man nein, ve quii jndhan. 13 Majo ta jon, tso jon ndhan: O ncyaho nan ntcahan.

10Nnan

(Mt 14:13-21; Mr 6:30-44; Jn 6:1-14)

Icji jndyoyu Pedro na condui Jess Mesas

jon xjen na maan Jess ncii joo na ninnquii jon na itsinin jon nnon Tyotson, juu xjeneen nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, squenonhan na maan jon. Taxee jon ndhan, itso jon: Nin juu condue nnan na condui ja? 19 Tahan ndyo jon, jnduehan:

18Ncii

(Mt 16:13-19; Mr 8:27-29)

San Lucas9 Man nnan na conduehan na u Juan, tsan na totsiquind nnan. Ndo vendyechen nnan conduehan na u Elas. Ndo mantyi man nnan na conduehan na u ncii nque nnan na ndyu na toxenchen toninncyaa juu joon Tyotson, na jnd vando nnda. 20 Ya jo taxee Jess ndhan, itso jon: Ndo o je, Nin juu condueho na condui ja? Ta Pedro, itso jon: U condui nquii Mesas na sijnda Tyotson na jndyo.

178 ntscueehan ja. Ndo mantyi quindyotsijonhin ntyja na matsa. 24 Ee minninchen tsan na incyaahin na quitjon juu mincya nnon nan na ngenon juu nge na maan juu ntyja njan, ntsinman Tyotson uaan tsaneen. Majo minninchen tsan na intue nquii nchu vaa ntsaa cha ntjo yahin tonnon jon, mave jnaan jo ngitsu uaan juu. 25 Mange na nnda, Yuu vaa na itejndeihan tsan min xe na aa ninvaa tsonnangue cuaahan naan juu ee xe na aa nnda na ntyja tson juu, itsityuii nquiihin, oo itsiquitsu nquiihin? 26 Ndo minninchen tsan na maan na jnaan juu ntyja njan ja, yo ntyja naan joon naya njan, ja na condui tsan na jnan quioonndue, ncn na ngejnan ntyja naan tsaneen. Ntsaahan na nnda juu xjen na nndy nnta na ntcoxn tsoen yo na conditmaan ja, ndo yo na conditmaan nquii Tyh yo ngeles na jiua conduihan. 27 Joon na mayuu na matsj ndho, en minndyeho na manho ntjoohin xecje tyuaaho ata njntyia jndyeeho juu na ityentjon Tyotson.

Itsiquindyi Jess ntyja na ngenon jon navi tman

jaa joon sinin jon ndhan na minncii nnon tsan tyinduehan na nnda. 22 Ndo mantyi tsontyichen jon ndhan: Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, manciixjen tsixuan na ngenn jndye nnon navi. Ee nnan na conintque nd ntyjh nnan judos, yo ntyee na conintque ndhan, yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, nconhan na tyicuee nonhan ja. Majnda na nnancueehan ja. Majo juu xuee na jnd ndye na ti, ngant xc. 23 Ndo tsoen nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, tso jon ndhan: Minninchen tsan na ninquitsixuan juu ntyja njan, icanhan na cjihin ntyja na itsitiu nquii juu, min xe na aa ntscueehanhin chaxjen na

21Ndo

(Mt 16:20-28; Mr 8:30-9:1)

Ntyja na sioonhan Jess

cha nen xuee na sinin Jess joonmin, ndo tayoon jon Pedro yo Santiago yo ninJuan, tva jon ncii tyo yohan na ntsinin jon nnon Tyotson. 29 Ndo viochen xjen na itsinin jon nnon Tyotson, nciichen nnon sioonhan nnon jon, ndo saahan na quichityen ndiaa jon chavijon condui ndui

28Tca

(Mt 17:1-8; Mr 9:2-8)

179 chon tsuee. 30 Ndo quitquenho centa, tityincyoo ve nannon na conanneinhan yo jon, nquii Moiss yo Elas. 31 Joohan sixueehan xijndio na ninvaahan, ndo jnanneinhan yo jon ntyja naan navi na ngenon jon na ngue jon Jerusaln chaxjen na jnd sijnda Tyotson. 32 Ndo Pedro yo nnan na toman yohin, jaa jndyi nchje tsantsjonhan, majo xjen na tjihan tsantsjon ndhin, jntyiahan na quixuee na tsixuan Jess ndo mantyi jntyiahan ve nannoneen na manhan ngiaa jon. 33 Juu xjen na jndui ntce naneen na maan Jess, itso Pedro nnon jon: Nnda ta, ya jndyi vaa na man ntjoohin, ca, nnany ndye xquencan, ciihan centa, nciichen centaa nquii Moiss ndo nciichenhan centaa juu Elas. Nnda tso jon nge ve sininto jon, tanan sitiu jon. 34 Ninvaa na tsinin jon joonmin, ndo jndyocue ncii chincyu na iscuhanhin. Mioon jndyi tyuehan xjen na tyioo chincyueen xijndiohan. 35 Ndo quityquii juu chincyueen je, ticuaa jndyee nquii Tyotson, itso jon: Ndhin jnda na venchji jndyihin. Quindyeho joon na itsinin jon. 36 Jnd na ticuaa jndyee Tyotson, xjen na jntyia nndahan, ninnquii Jess vi maan. Ndo juu xjeneen minncuii nnon tsan tanan jnduehan ntyja naan juu naneen na jntyia ndhan.

San Lucas9 tyoeen, tquitjon ncii tmaan nnan na jndye jndyi joohan. 38 Quii juu tmaaneen, sixuaa ncii tsan, tso juu: Nnda ta, quitsa vi nayaeen na quindyia chjo nin nan iquenon yusa chjo jnda, majuuen juu na tuihin. 39 Ndo ncii yutyia na nayoonhin, ndo xjen na itsijaahan cjoo juu, itsaahan na jndei itsixuaa juu. Coquenhin ndo condui chon ndyo juu. Yo ncua jndyi indyiihanhin ndo itsintyciihan najndei juu. 40 Ndo nque nnan na cotsayon joon yo u, jnd saa tyoohan na quitjihan juu yutyiava, majo tajnd ntahan. 41 Ta Jess, tso jon nd nnan na totsayonhan joon yo jon: O nnan na tyicantyja nonho min tyixonce na conantiuho. Tsannda xjen vio na jnd jman yo o na matsiquii tsn nan na contaho? Ndo tso jon nnon tye lu chjoeen: Quindyoyon lu jndah ndhin. 42 Ndo juu xjen na ndyotsindyoohin, isquioo yutyiaeenhin, ndo jndei coquenhin, majo sityia Jess juu yutyiaeen. Sinman jonhin ndo tyincyaa jonhin nt tye juu. 43 Ndo tsoen nnan na jntyia na nnda, vacue toon nonhan ntyja naan na tman najndei na condui nquii Tyotson. Ndo viochen xjen na tsoen nnan tovavee ngiohan ntyja naan nan na totsaa jon, sinin jon nd joo nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon, tso jon:

Sinman Jess ncii yusa chjo

tonco nciichen xuee ya na jnd jndyocue ntcehan juu

37Ndo

(Mt 17:14-21; Mr 9:14-29)

San Lucas9
Itsiquindyi nnda Jess ntyja naan na nnancuee nnanhin

180 conduihin naijon na icoxen Tyotson.


Nnan na tyiquinanvehan nacj, conduihan nnan na manhan ntyja njan

ya quitquenho centa joon na matsj ndho. Ja na condui tsansa na tua Tyotson tsian nnn na cxn tsoen nnan, nninncyaa tsan centa ja nduee nnan. 45 Majo tataa nonhan nchu vaa itsiquindyi joonva nge iscu Tyotson na ncaa nonhinhan. Ndo mantyi ncyaahan na ntaxeentyichenhan nnon jon nchu vaa itsiquindyihan.

44Ya

(Mt 17:22-23; Mr 9:30-32)

ta Juan, tso jon nnon Jess: Nnda ta, jntyi ncii tsan na yo xue icji juu yotyia quii non nnan. Ndo jndu nnon juu na tavintsaa juu na nnda nge tyicayoon juu joon yo jaa. 50 Majo tso Jess nnon tsaneen: Tyindueho na tantsaa juu na nnda, nge tsan na tyitsuehin nacjo, itsijonhin ntyja nan.

49Ndo

(Mr 9:38-40)

Nin juu na njonntyichen condui?

joo nnan na nchove, tonanjndyehan jndyuehan nin ncii nquehan njonntyichen ndui quii ntan ntyjehan. 47 Nge na nchjii Jess na nnda vaa na tondyii nonhan, jo tyoon jon ncii yuchjo, saa jon na centyjee juu na tongiaa jon. 48 Jnd jo tso jon ndhan: Yuchjova, min na chjohin ngioho, majo chuhan na cineinhohin, nge na conantmaanho ja. Ee xe na aa njon ncii yuchjo ngioho chana juu, ya jo itsimanhan na ja neinho. Ndo xe neinho ja, ya jo mantyi neinho nquii Tyotson na tua jon tsian nnn na jndy. Minninchen ncii o na ijucjehin quii ntanho, ndo min tyiquitsijoon juu na ntsiquinjon nquiihin, juu tsaneen tman

46Xjeneen

(Mt 18:1-5; Mr 9:33-37)

na jnd tindyo na ngentyja xjen na ngava ntce Jess quioonndue, ya jo ninncii ntyjii jon na vja jon Jerusaln. 52 Jo jon jndyee jon vendye nnan na cohan ncii tsjoon chjo na man nnan Samaritanos na nnanjndahan na nguee jon tsjoonhan. 53 Majo joo nnan tsjooneen tyiquintue nonhan na ntjo jon jo nge taa nonhan na vja jon Jerusaln. 54 Majo juu Santiago yo ninJuan na conanjon yo joon na toninncyaa jon, ya na jntyiahan na nnda jnta nnan samaritanoseen, jnduehan: Nnda ta, Aa ngangue na nnt chana saa nquii Elas? Na ngitn chon na nnanhan quioonndue na quioohan cjo nanmin na ntscohanhin? 55 Majo tequen Jess, tman jon ndhan, tso jon ndhan: O min ndicaa nonho nin ncii nnon na nanxuanho. 56 Ee ja

Itsityia Jess Santiago yo ninJuan


51Ya

181 na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, chito jndy na ncji na cotando nnan. Ja jndy na ntsinman uaanhin. Ya jo tyentyichenhan na ntsquehan nciichen tsjoon chjo.
Nnan na ninquinanjonhan ntyja naan Jess

San Lucas9,10 majo ncya chjo joon na jcan jndy nnan va, jnd jo yuu ncj yo u. 62 Ta Jess ndyo juu, itso jon: Minninchen tsan na ita juu na vjatsijonhin ntyja njan ndo ninnquiichen jon tson juu naijon na jnd jntyii juu, itsijonhan tsaneen chavijon tsan na ituii larao na itsitiuu juu tyuaa, ndo ninnquiichen vequen juu toxen juu. Jecijntuehin quityquii na icoxen Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan.

xjen na coohan nato, tso ncii tsan nnon Jess: Ta, ncj yo u, minyuuchen na vja. 58 Ndo ta Jess ndyo juu, itso jon: Ndyondye min ndue na coto o, ndo quintsahin min ntycyaa o, majo ja na condui tsan na jnan quioonndue, min yuu na ngajndy, tyijnda. 59 Ndo tso Jess nnon nciichen tsan: Quindyotsijon u yo joon na mancya. Majo ta tsaneen ndyo jon, tso juu: Nnda ta, ncya chjo joon na ndixntychn tyh, ndo ya na jnd tyiu jahin, ya jo yuu je, ntsijon ja yo joon na mancya. 60 Majo sintce Jess joon nnon juu, tso jon: Maan nnan na itsijonhanhin chavijon ntoohan. Quityiu nquehan ntyjehan. Majo u cja ncya joon nd nnan na quitangueehan na ntyentjon Tyotsonhan. 61 Ndo tso nciichen tsan nnon jon: Ta, ntsijon ja yo joon na mancya ndo yo tsian na matsa,

57Viochen

(Mt 8:19-22)

10

Jnd na tenon nanmin, tjintyichen Jess nciichen vi ndyennan nchonqui vantjo ve nnan. Ndo tua jon tsian ndhan na ve vehan nco jndyeehan ncii cii tsjoon yo ncii cii joo naijon na ndcya ncja nquii jon. 2 Vitjachen na nndui naneen na tyehan, itso jon ndhan: Jndye nnan man na tacondyehan joon naya. Itsijonhanhin chavijon ntjon na jnd tman. Majo nnan na cotantjon na ntyjehan juuhan, minchjo tyijndyehan. Ve nge jo, quitanho nnon Tyotson na nquii jon naan jon joo ntjoneen, na quijonntyichen jon nnan na cotantjon na ntejndeihinho na ntji jndyoyuho joon naya njan nd naneen. 3 Ndo tsontyichen jon ndhan: Ca, coho naijon na jnd tsj ndho. Quitquenho centa, o na conduiho na ya nnanho, maua tsian ndho na nconho quii ntan nnan natyia nnanhan.

Iua Jess tsian nd nnan na ndyennan nchonqui vantjo ve

San Lucas10 Itsijonhan ntyja naanho chavijon na man quinman quii ntan lobo. 4 Tyintsayonho che na jon xoquitu, min chetsja, min ntcoon. Ndo chito jndye jndyi joon na nnanneinho yo nnan na ntjonho nato. 5 Ndo minninchen vaa naijon na ntsqueho, ncya jndyeeho tson joo nnan man juu vaaeen. Quindueho ndhan: O ntyj na manho vaavahin, ncya Tyotson na tajman tsonho na tonnon jon. 6 Ndo joo nnan na man jo, xe nanxuanhan na ncyonhan centa juu naya na tajman tsonhin, ya jo nndui chaxjen na cotanho. Majo xe na aa tyiquinanxuanhan na ncyonhan centa juu nayeen, tyixequintjohan yohan. 7 Ndo minninchen vaa na ntsqueho, jo quintjoho. Ndo mincya ro nan na nninncyahan na ntcaho, jo caho ndo cehohan. Ee chuhan na nndaho nan na icanhan o ntyja naan na cotyentjonho nnon Tyotson, chaxjen juu tsan na ivantjon tsixuan juu na ncyoon juu centa nan na ivantjon juu. 8 Mincya ro tsjoon na ntsqueho ndo ncyon naneen centaho, caho minninchen nan na nnincyahan ndho. 9 Ndo quinannmanho nnanvi na man jo ndo quindueho nd nnan tsjooneen: O ntyj, jnd tentyja xjen na nninncyaho na ntcoxen Tyotson o nchu vaa na cotsamanho. 10 Majo xe na aa ntsqueho ncii tsjoon ndo min tyicyon naneen centaho, quindui ntceho nata tsjoonhan na quitji jndyoyuho nacjohan. 11 Quindueho nd naneen: Juu

182 tsojnd tsjoonho na chuu ng, conancyhan. Cont na nnda cha caa nonho na tyinincyonho centa juu joon Tyotson. Majo quitquenho centa na jnd tentyja xjen na ninncyaho na ntcoxen jon o ntyja na cotsamanho. 12 Joon na mayuu na matsj ndho, ya na ngentyja xjen na ntcoxen Tyotson nnan nchu vaa na jnd jnantjahan nnon jon, vintyichen ntquenon nnan na tyicyonhan centa o, chintyi juu navi na tquenon joo nnan tsjoon Sodoma.

Vi ntquenon nnan njoon na tyininquinanquindhan

nnan tsjoon Corazn, vi jndyi ntquenonho. Mantyi o nnan tsjoon Betsaida, vi jndyi ntquenonho. Ee nque nnan tsjoon Tiro yo Sidn, xe na aa siman ndhan nchu vaa najndei na condui ja chaxjen na jnd siman nd nqueho, ya jo cje ro jnd ntce nonhan jnanhan. Ee joo naneen, cha tsimanhan na contce nonhan jnanhan tonnon Tyotson, tcehan ndiaatsja ndo tyiohan tsjaa nquenhan. 14 Mange jo, juu xjen na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan jnanhan, jantyichen ntuiivihan o, chichen nque nnan Tiro yo Sidneen. 15 Ndo mantyi o nnan tsjoon Capernaum, Aa nge jndye tsian tman na totsa tyquii ntanho, jo cotjiho centa na ntsqueho quioonndue? Joon na mayuu, ncju Tyotson o naijon na man ntoo. Mana ngitsuen tsjoonho. 16 Ndo itsontyichen jon nd naneen na tua jon tsian ndhan:

13O

(Mt 11:20-24)

183 Minninchen tsan na indyii joon na coninncyaho, joon njan indyii juu, ndo juu tsan na vennoon juu joon na concyaho, mantyi ivenoon tsaneen ja, ndo nquii tsan na ivenoon juu ja, mantyi ivenoon juu nquii jon na tua tsian nnn na jndy.

San Lucas10

Tyeh, matsitman ja u na condui u na macoxen quioonndue yo tsonnangue. Ee joo joonmin, u jnd tyiuhan nd nnan na cotji nquehan centa na jnda jndyi nquenhan yo nnan na jen tman covaa nonhan ngiohan. Majo nque nnan na ntyiachen, jnd simanhan ndhan. Ncya ya Sque ntce ndyennan nchonqui u Tye na nnda vaa na tvee nchji. 22 Sininntyichen Jess nd nnan, vantjo ve naneen 17 Joo ndyennan nchonqui vantjo tso jon: Nquii tyh Tyotson, tsoen jnd tyincyaa jon nt. ve naneen na tua Jess tsian Ndo tanin tsan na ivaa tson ndhan, sque ntcehan na maan nchu tsixuan na condui ja jnda jon, jon na nein jndyihan. Jnduehan: xiantyi nquii jon ntyjii. Min tanin Nnda ta, xjen na cotj xue na tsan na ivaa tson nchu vaa condui cotoxn yotyia na quinduihan quii nquii Tyh, xiantyi nc na condui non nnan, cotangueehan. 18 Majo ta jon, tso jon ndhan: ja jnda jon ntyjihan, ndo mantyi minninchen tsan na ntue tsn na Jntyia na jnan Satans ncaa tson nchu vaa na tsixuan jon. quioonndue na tyioohin 23 Xjen na tomaan Jess yo nnan na chavijon chon tsuee na jnd conanjonhan yo joon na toninncyaa tyuii juu najndei na tsixuan juu. 19 Quitquenho centa, ja jnd jon na ninnquehin, tso jon ndhan: Ityio Tyotson jnaan o na manho tyincya na conanxuanho juu yo ja na cojntyia ndho tsian na najndei na condui ja na coonhan matsa. 24 Quindyeho na matsj, jndye yoho. Matsa na nnda cha min na ndyueho quindu, min quintj, majo nnan na toninncya joon Tyotson ndyu na toxenchen yo ninnnan minchjo tantjonho. Ndo nnanho na tman tonduihan na totoxenhan, yo tsoen najndei na tsixuan juu joo naneen tontyja jndyi nonhan Satans na maan juu nacjoho. 20 Majo min na nnda, tyinconho na ninquijntyia ndhan joo nan na cojntyiaho naneinhin, ndo na na neinho ve ntyja na cotjuecje ninquindye jndyihan joo joon yotyia ndho. O conho na na condyeho, majo tanan jntyia neinho nge quioonndue, jo na ndhan tsian na matsa min tana jnd jndui ngueho. jndyehan joon na mancya.

Itsimanhan na neiin Jess


(Mt 11:25-27; 13:16-17)

xjeneen, tyincyaa Espritu Santo na neiin tson Jess. Tye na itsinin jon nnon Tyotson, tso jon:

21Majuu

jo ncii tsan na tsiman nchu vaa itsiquindyi joon na

25Ya

Joon ntyja naan tsan ndyuaa Samaria na tyiquitsiquindyi nquiihan

San Lucas10 tquen Moiss, tyjee juu na maan Jess. Ve ntue juu nchu vaa ngitso Jess cha quityiihan ngeehanhin. Taxee juu nnon jon: Nnda ta, Nin nan chuhan na quitsa cha ntsixuan na tyiquintycii na vando uan njan? 26 Ta Jess ndyo juu: Juu joon na tquen Moiss, nchu vaa itsiquindyihan? Nchu vaa na itsimanhan ya na matsijnanhan? 27 Ta tsaneen, itso jon: Jooneen, nd vaa itsiquindyihan: Civenchji nquii Tyotson na conduihin na icoxen jon u yo na xoncee tson, ndo yo ninvaa uan nan yo ninvaa na cond matsa, ndo yo ninvaa na jnda xquen. Ndo mantyi itsiquindyichenhan: Civenchji minninchen tsan chaxjen na vintyjii nquii u. 28 Tso Jess nnon juu: Jndyoyu joon na tsu. Joonmin quitsiquindhan, ya jo ntsixuan na tyiquintycii na vando uan nan. 29 Majo juu tsaneen, nincji ya nquiihin, taxeentyi juu nnon Jess: Ndo Nin juu tsan na icanhan na civenchji jahin chaxjen na vintyjii nquii ja? 30 Ta Jess, itso jon: Tomaan ncii tsan. Jnan juu Jerusaln na vacue juu tsjoon Jeric, ndo tjonhin nanntyuee. Tji naneen naan juu, ndo jnanqueehanhin, jntyehanhin na vave juu. 31 Ndo sijonhan na ncii tyee naan nnan judos vacue jon juu natoeen. Majo ya na ntjii jon juu tsaneen, ve tancyaa

184 jon ntyee, na tanon jon jo. 32 Ndo nciichen ncii tsan na tuihin tsjan Lev, manin cajon saa juu. Xjen na tuee juu naijon na vaquityen tsaneen, ve tncyaa juu ntyee na tenon juu jo. 33 Majo ncii tsan ndyuaa Samaria na mantyi vja juu natoeen, tatsindyoohin. Ndo ya na jndyiaa juu tsaneen, tyioo na ndyia jndyi juu nchjii jon. 34 Tantyjaacya juu nnon tsaneen. Saa juu nasihin, tyio juu nchen yo vinon nquii naijon na jnanquee nanntyueeeenhin. Jnd jo sityen juu ndiaa jo. Nd jo juu quioo na quintyjo juu, tyio juu tsaneen nacjoo o. Tayoon juuhin vaa naijon na cotsque ya nnan. Jo tixee juuhin. 35 Ndo nciichen xuee vi jnd mavja juu na tonnonchen, tyincyaa juu ve son denarios nnon nquii tsan na vaa vaaeen. Tso jon nnon tsaneen: QuitiXee ya tsanvahin ndo xe na aa vaa na ntsiquitsuntyichen na matixehin, ya na ncenn ntc, ya jo ndyinhan. Nd joon sinin Jess na tyiquitsiman nquiihan. 36 Ndo taxee jon nnon juu tsaneen, tsan na tsiman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss: Joo ndye naneen, Nchu vaa na macji cuenta? Nin ncii joohan na siman juu na conduihin ntyje juu tsan na tjon nat? 37 Ta tsaneen, tso juu: Juu tsan na toon na ndyia ro nchjii juu yo nquii tsan na tjon nat. Ndo tso Jess nnon juu: Mantyi u, cja ndo majuuntyihan quitsa.

185
Tja Jess na maan Marta yo Mara
38Vi

San Lucas10,11 Xjen na conanneinho nnon Tyotson, quindueho: U Ty na man quioonndue, quitsaahan na jiua condui xue. Quitsa na majndyentyichen nnan ncyahan na ntcoxenhan ntyja na cotsamanhan. 3 Ncya nan na ntc tyicii xuee yu. 4 Ndo quitsitman tson jnan na nanxun ee mantyi conantman nn tsoen nnan na conantjahin nd. Ndo xjen na ninquityii yutyia ngee juu j, quitsiquindya j na ntu quityquiihan. 5 Mantyi itso Jess ndhan: Ca, ndu xe nciiho maan ncii tsan na ya joon juu yo u, ndo xonce tsjon ncja na maan juu na ntsu nnon juu: Nnda ntyj, quitejndei chjo vi ndye tan tyoo ja. 6 Nge ncii tsan na ya joonhin yo ja jnd tyjeenon juu va na ve ivenon ya juu. Ndo ja tanan nan cuaa na nninncyaa na ntca juu. 7 Xe na aa nnda vaa joon na ntsu nnon tsaneen na maan juu quii vaa juu, tyijndyaa ntsintce juu joon nnon na ngitso juu: Tyininquinaquintyja ja, ee jnd iscutyn ndyo va. Jnd mava cjoo jndu ndo jnd conda ntsinda. Jo jequind na ntejndei nan na macan. 8 Ndo tsontyichen Jess: Quindyeho ntsj ndho, min xequinanquintyja juu na ntejndei juu u nge na ya joonhin yo u, majo nge na tquen ya u na macanhan, jo na nnanquintyja juu na nninncyaa juu tsoen nan

jnd sinin Jess joonmin, tjantyichen jon yo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon. Squehan ncii tsjoon chjo yuu jon na maan ncii tsanscu na jndyu Marta. Sintjoo juu jon vaa juu. 39 Ndo maan tyje juu na jndyu Mara. Juu tsanscueen tovaquityen juu ngiaa Jess na indyii juu joon na itsinin jon. 40 Majo Marta tavijndei juu yo tsian. Jo tatsindyoohin nnon Jess, tso juu: Nnda ta, Aa mandyia na indyii tyjh ja na ninnc matsijn? Quitsu nnon juu na quitejndei juu ja. 41 Ta Jess ndyo juu, tso jon: U ntyj Marta, u jndye joontiu man na itsiquijeenhan u. 42 Majo ninncii vaa na icanhan na quitsaa tsan. Juu Mara jnd tjii juu nayaeen na njonntyichen tsixuanhan. Ndo min tyixequityj naya naan juu.

Itsiman Jess nchu vaa na nnannn nnon Tyotson

11

Ncii jon tomaan Jess ncii joo na itsinin jon nnon Tyotson. Ndo vi na jnd sinin jon, ncuii nque naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, tso juu nnon jon: Ta, quitsiman nd nchu vaa nnannn nnon Tyotson, chaxjen nquii Juan totsiman jon nd nnan na totsayon yo joon na toninncyaa jon. 2 Ta Jess, tso jon ndhan:

(Mt 6:9-15; 7:7-11)

San Lucas11 na icanhan u. 9 Ndo nge na nnda vaa, nd vaa nan na matsj ndho: Quitanho nnon Tyotson, ndo nninncyaa jon na ncyonho centahan. Yo manchachen nonho quijntueho na tonnon jon, ndo ndijndahan. Mave na quimanho, ya jo nnaan chavijon ncii ndyo vaa tondho. 10 Ee minninchen tsan na ican juu nnon Tyotson, ncyoon juu centahan. Ndo nin juu na vaa na ntue, minnchuchen nninjndahan. Ndo nin juu na itsicuaa ndyovaa, manciixjen nnaanhan. 11 Nin nciiho na maan jnda juu ndo xe na aa ntcan juu quitscaa nnon na ninjndo juu, Aa nnincya ve quitsu nnon juu? 12 Oo xe na aa ntcan juu tsiquitsjon nnon na ntquii juu, Aa nninncya ve quitsj nnon juu? O min tyixequintaho na nnda. 13 Min na na tyia nnan conduiho, majo covaa ya nonho na nninncyaho nan na ya nd ndaho. Majndeichen nquii Tyeho na maan jon quioonndue, nninncyaa jon Espritu Santo quii nonho xjen na cotanho nnon jon.

186 yutyia tque, jo na cond icji juu yotyia quii non nnan. 16 Majo en minndyechen naneen na jnanjndahan ncii joon na ntyja naanhan ntyja nonhan na ntsitjahin. Tanhan na quitsaa jon ncii jnaan cha quitsimanhan na nquii Tyotson incyaa najndei na condui jon. 17 Majo ntyjii Jess nchu vaa na ndyii nonhan, jo tso jon ndhan: Xe maan ncii gobiernon na coton nnan ndyuaa naijon na icoxen jon, joon na mayuu ndyuii ntyja na icoxen jon. Taxequind na ntjontyichenhin. Ndo majontyi ntyja naan nnan ncii vaa, xe tyitjon conanneinhan yo ntyjehin, conantyuii nquehan. 18 Ndo majontyi ntyja naan juu Satans. Xe na aa icon nquii juu ntyje yotyia juu quii non nnan, ya jo Nchu ntsaa juu na ntjontyichenhin ntyja na iquen juu xjen naan juu quii non nnan? Nnda vaa matsj nge condueho na ja ve yo ntyja naan najndei na itsixuan juu Beelzeb, jo na macji yotyia quii non nnan. 19 Majo xe na aa mayuu na ntyja naan najndei na tsixuan juu Beelzeb, jo na macji yotyia quii non nnan, ya jo itsiquindyihan na mantyi nque ntyjeho cotjihan yotyiaeen quii non nnan yo maninjuu naijndei na tsixuan juu. Majo nge na tyiyuu na nnda vaa ntyja naan ntyjeho, jo ntyja na nnda conta nquehin icji jndyoyuhan na cochue nonho na cotjiho centa. 20 Nge na macji ja yotyia quii non nnan yo najndei na condui nquii Tyotson, jo

jon tji Jess ncii yutyia quii tson tsan na ndiquitsinin. Ndo vi na jnd jndui juu yutyiaeen, tco ya nndahan tsaneen, ya sinin juu. Ndo joo nnan na jndye jndyihin, tvee jndyi ngiohan na nnda vaa nan na saa Jess. 15 Majo vendyehan jnduehan: Tsanva, ve yo ntyja naan juu najndei na tsixuan Beelzeb, nquii

14Ncii

Condue nnan na itsixuan Jess yutyia tque Beelzeb (Mt 12.22-30; Mr 3.20-27)

187 itsimanhan na juu na icoxen jon nnan ntyja na cotsamanhan, jnd tyjeehan quii ntanho. 21 Juu Satans, itsijonhanhin chavijon ncii tsan na vaa najndei, majo ja condui tsan na tmanntyichen najndei. Mangioho ncii tsan na min nt tsian tyia naan, vaa naijndei na tsixuan juu. Ya jndyi iquen juu centa vaa juu. Tanan ngenon naan juu na min. 22 Majo xjen na aa ncjee nciichen tsan na jndeintyichen, chichen nquii juu, ya jo xequind ntsa juu yo tsaneen. Tsoen nt tsian na itsiqui tson juu, ncji tsaneenhan ndo naan juu nninncyaa jonhan nd nnan na conanjon joon yohin. 23 Nin juu na tyicoon ntyja njan, maan tsaneen nacj, ndo nin juu na tyiquitsitjon nnan yo ja, itsintce juu nnan na tyicantyja nonhan ja.

San Lucas11 Ndo matsiaen jen vaantyichen na ntquenon tsaneen, chito na toquenon jndyee juu.
Nan na nninncyaahan na mayuu na neiin tsan

na itsinin Jess joonmin, ncii tsanscu na maan quii ntan nnan na jndye jndyihin, sue juu jndyee, tso juu nnon Jess: Incyaa Tyotson na neiin juu tsan na singui u ndo na siquitei jon u. 28 Majo ta Jess ndyo tsanscueen, itso jon: Juu joon na tsu, min na mayuuhan, majo joo nnan na condye joon Tyotson ndo cotangueehinhan, conduihan nnan na neinntyichen.

27Xjen

Nnan na tyia nnanhin cotanhin na ndui ncii jnaan

Na coo ntce yotyia quityquii tson tsan

cii yutyia, xjen na jnd tjihanhin quii tson tsan, ve inannonto juu ndyuaa na tanan ndaa, intue juu yuu jon ngajndyee juu. Ndo nge tanan ntjii juu, itso juu: J ntc quii tson juu tsan naijon na jntui. 25 Majo ya na nguee ntce juu jo, ntjii juu quii tson tsaneen chavijon ncii vaa na jnd ta ndo tijnda yahan. 26 Ndo na nnda, ncja juu na ndyochu juu maoon ntyque yotyia na vintyichen, chichen juu. Jo ncoquehan quityquii tson tsaneen ndo nconhan jo.

24Ncii

(Mt 12:43-45)

na jnd tijndye nnan tncii xijndio ngiaa Jess, ta jon sinin jon joon ntyja naan jon, itso jon: Nnan na man neinhin, tyia jndyi nnanhin. Jo na jencya na njntyiahan jnaan na cotanhan. Xiantyi juu jnaan na totsixuan Jons, jo na nninncyaa Tyotson na njntyiahan. 30 Ee nquii Jonseen, totsixuan jon jnaan nd nnan tsjoon Nnive nge xuee na jnd ndye na tio quitscaa tmanhin, jo sinman Tyotsonhin. Mannda vaa itsijonhan ja na condui tsansa na iua jon tsian nnn na coxn tsoen nnan, ntsixuan ja jnaan nd nnan na man naneinhin. 31 Nque nnan na man nanein, ya na ngentyja xjen na ntcoxen

29Ya

(Mt 12:38-42; Mr 8:12)

San Lucas11 Tyotsonhan ntyja naan jnanhan, juu tsanscu na tocoxen jon nnan ndyuaa tontyja na condui ncjuu tsonjnaan, ntci nnda jon, ndo mantyi joo nnan na man nanein na ngovjehan, ntci nndahan juu xjeneen. Ndo juu tsanscueen nntsaa jon jnan nnan na man nanein, ee min na tycya jndyi ndyuaa na jnan jon, majo ninquindyii jon joon na sinin Salomn yo na jnda xquen jon. Ndo quitquenho centa, ja na jnd tyj quiityquii ntanho, tmanntyichen condui ja, chichen nquii Salomn. Majo min tyininquindyeho joon na mancya. 32 Ndo mantyi juu xjen na ntcoxen Tyotson nnan ntyja naan jnanhan, nque nnan tsjoon Nnive ntci nndahan. Ndo nntahan jnan joo nnan na man nanein. Ee juu xjen na toninncyaa Jons joon Tyotson nd nnan juu tsjooneen, ntce nonhan. Ndo quitquenho centa, ja na jnd tyj quii ntanho, tmanntyichen condui ja, chichen juu Jons. Majo o min tyininquintce nonho na condyeho joon na mancya.

188 chavijon chon lmpara, ee incyaahan naxuee quii tson. Xe na aa mavaa tson joon na mayuu, itsijonhan u chavijon tsan na ya tnnon na quind ya na tyincyoo juu. Majo xe na aa tyinincyon centa joon na mayuu, itsijonhan ntyja nan chavijon tsan na vi tnnon na ninvaaenhin maan juu najaan. 35 Jo quen centa je na mandyi joon na mayuu, tyintsa na chavijon na nchjan na ncoon tson na tayuu jntuehan. 36 Xe na aa quityquii tson jnd toochen joon na mayuu na tyicocji u ntyja naanhan, ya jo ninvaa quii tson ntsaahan na itsixueehan chana itsixuee ncii chon lmpara nd nnan.

Itsityia Jess nnan tmaan fariseos

Tnnon tsan conduihan chavijon chon lmpara

tsochen Jess: Joon na mancya itsijonhan juuhan chavijon lmpara na itsixueehan chon tyquii vaa. Majo tanan tsan na ntsca chon lmpara, ndo vi jnd jo ntyii juuhan naijon na ntyiuu oo nacjee ncii istj. Manciixjen ndye ntsintyja tsanhan cha ntsixueehan nd nnan na cotsaque quii vaa. 34 Juu joon na mayuu conduihan

33Ndo

(Mt 5:15; 6:22-23)

na jnd sinin Jess joonmin, ncii tsan na conduihin ntyja naan tmaan fariseos, tman juuhin na cja jon vaa juu, chi ntca jon yohin. Ndo jo tja jon, taquee jon vaa tsaneen, tyecendyuaahan mesa. 38 Majo juu fariseoeen xjen na tquen jon centa na tyiquitsijoon Jess costumbre na mman jon nt jon chaxjen na conta naneen vitjachen na ntcahan, tatvee tson juu. 39 Ndo tso ta Jess nnon juu: O nnan na conduiho tmaan fariseos, itsijonhan ntyja naanho chavijon tsan na ya ya itsintju juu naxen vaso yo ngio, majo quityquiihan ninvaa ji min jndyi. Mannda vaa na itsijonhanho. Ee tyquii nonho toochenhan yo

37Vi

(Mt 23:1-36; Mr 12:38-40; Lc 20:45-47)

189 nan tyia, chanan na contyueeho nan nnan yo tsoen nnon natyia na contaho. 40 O nan nquenho. Mangioho na nquii Tyotson sijnda jon ninvaa nacjoo tsan. Nge na nnda, Aa tyicovaa nonho na mantyi nquii jon sijnda jon quii tson tsan? 41 Quindyeho na matsj, quintaho naya nnan nan na min ndueeho, ya jo ntsimanhan na conduiho na ntju quii nonho. 42 O nnan tmaan fariseos, vi jndyi ntquenonho, min jen conanquindho na coninncyaho diezmo centaa Tyotson ata ve tscojon tsonjndya yo tscoja yo tsochen nnon tsco na cocaho, majo tonnon nquii jon tacotangueeho nan na chuhan na quintaho tond nnan, min tyivengioho jon. Nanmin icanhan na quinanquindho, tsoen nanho na min, min tyintsacentyjeeho na coninncyaho diezmo centaa Tyotson. 43 O nnan na conduiho tmaan fariseos, vi jndyi ntquenonho ee joo silla na minntyjee tyquii ntaanon naijon na covendyuaa nnan na tman condui, jo nincendyuaaho cha ntyja naan jo ntji nnan centa na tman conduiho. Ndo mantyi ntue jndyi nonho na nninncya nnan tson o nata cha quitquen nnan centa na njon jndyi conduiho. 44 Vi jndyi ntquenonho ee ve vaa na contaho. Ee ntyja na cotsamanho, jndye nnan ivjachuhan na minchjo tyicovaa nonhan na tyiya contahan. Itsijonhan o chavijon ndintua na

San Lucas11 tavityincyo ee juu xjen na ivenon tsan ndo indui juuhan, tyiquintjii juu na ndyii nan than. 45 Ndo ncii tsan na itsiman juu nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, ta juu, tso juu nnon Jess: Nnda ta, na matsu joonva, mantyi itscejnaanhan j chaxjen nque nnan na conduihan tmaan fariseos. 46 Ndo sintce Jess joon nnon tsaneen, tso jon: O na conanmanho nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, mantyi vi jndyi ntquenonho, ee itsijonhan ntyja naanho chavijon na cotyioho xu nacjo nnan na cotquenho joon na quinanquindhinhan. Ndo min na ndiquinanhinhan, majo o min ve ncii nd ndueeho tyixequityiho na ntejndeihohin. 47 Vi jndyi ntquenonho ee nque nnan na toninncya joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa, conantyciho joo ndintua naanhin cha quijntyia nnan na njon ngioho ntooeen. Ndo nque ndochiho na toman ndyu tivio, joohin jnancjehan naneen. 48 Ndo na nnda contaho, cotji jndyoyuho na conanjonho ntyja naan natyiaeen na tonta ndochiho. Ee joohan jnancjehan naneen, ndo o conanyaho ndintua naanhan. 49 Nge na nnda vaa, yo juu na maan Tyotson na jnda xquen jon, itso jon: Njn ja nnan na nninncyahan joon naya njan nd nnan. Ndo mantyi njn maoon nnan na conduihan nnan

San Lucas11,12 na vejndyee ntyja naan tsian njan. en naneen na nnancje nnanhin, ndo enhan ntye nnanhan. 50 Mange na nnda, nque nnan na man naneinhan, joohan ndyionhan neon tsoen nnan na tonancje ndochihan na toninncya naneen joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. Chojnanhan neon naneen xjen na tye tsonnangue ata xjen neinhin. 51 Juu jooneen ituiihanhin xjen ntyja na tyioo neoon Abel na iscuee Can juu ata matsia na tyioo neoon nquii Zacaras, tsan na jnancuee nnan tyquii ntan nnontyiu tman yo ta vatson tman. Joon na mayuu matsj ndho, nnan na man naneinhan, minnchuchen ndyionenhan neon naneen. 52 O nnan na conanmanho nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, vi jndyi ntquenonho. Ee juu joon na ntsiquinaanhan na ngovaa non nnan nchu vaa itsiquindyi juu joon Tyotson, o jnd tji ndyahohan. Nqueho tyicjoo nonho na nnanjonho ntyja naanhan, ndo joo nnan na nincaa nonhinhan, conanntyciiho na nnanjonhan yohan. 53 Jnd na sinin Jess joonmin ndhan, ya jo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss yo nnan tmaan fariseoeen, tahin na tonanjaahan cjoo jon. Jndye joon na taxeehan nnon jon. 54 Ee tojntue nchu ya ntahan cha quityiihan ngeehanhin cha nd ntuehan jon ntyja naan joon na sinin jon.

190
Itsiman Jess na tyincn na ve vaa conta

12

Viochen xjen na toninncyaa jon joonmin, jndye jndyi nnan tatjonhan, ata totsaquijonhan ntyjehan na tyen manhan. Ndo ta jon na itsinin jon nd nnan na totsayonhan joon yohin. Itso jon: Quintaho centa yo joon na conanman nnan na conduihan tmaan fariseos, ee ve vaa na ndyii nonhan. Ndo joo jooneen vjacyahan chana coviquindyi tsquent quii tsquen tyoo. 2 Ee tanan ncii nnon nan na ve ntyiu na ntsaa tsanhan, tyijequind na ngithan, manciixjen nditincyoohan Ndo mantyi tanan ncii nnon na ve ntyiu na saa tsanhan na tyixecentyja na ntquen nnan centa ntyja naanhan. 3 Ve nge jo, tsoen nan na jnd jndueho natsjon, manciixjen nnintyincyoohan naxuee. Ndo joon na jnd jnannein ninmaanho tyquii ntaa na t jndyuehan, minnchuchen jndei nnincuaa jooneen quityquii nata.

Nin juu nanxuan na cn na ncyaa?

ntyj na ya joonho yo ja, matsj ndho tyinconho na ncyaaho joo nnan na conancjehan ntyjehan, majo nd jo, tanan cii nnon na nnd ntantyihan yoho. 5 Ja ntsiman ndho nin juu na conho na ncyaaho: Conho na ncyaaho nquii Tyotson. Ee vaa najndei

4O

(Mt 10:26-31)

191 jon na ncju jon o quii vio xjen na jnd tji jon juu na cotandoho nnon tsonnanguevahin. Mayuu, matsj conho na ncyaaho na tonnon nquii jon. 6 O mangioho na covijntua on quintsa quijnd na ninve xoquitu son ve. Min na tyinjon choeen, majo nquii Tyotson tyicotsuu tson jon minncii joo o. 7 Majndeichen nqueho. Ntyjii jnda jon tsannda sonquenho. Mange jo tyindyueho, ee o njonntyichen conduiho na tonnon jon, chichen quintsa quijnd min na jndye o.

San Lucas12 nnan quii ntaanon naan nnan judos, oo nd nque nnan na conintque ndho yo nanmannian na ndoxenhanho. Majo ya na ndui na nnda, tyinconho joontiu nin nan ntaho oo nin joon nnanntceho, 12 Ee juu xjeneen nquii Espritu Santo ntsiman jon ndho nin joon na nnanntceho ndhan.

Quitji jndyoyu jaa ntyja naan Jesucristo nd nnan

na mayuu matsj ndho, minninchen tsan na icji jndyoyu juu ntyja njan nd nnan, mantyi ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ncji jndyoyu nd ngeles centaa jon ntyja naan juu tsaneen. 9 Majo juu tsan na icjihin ntyja njan tond nnan, mantyi nd ngeles centaa Tyotson, ncji jndyoyu ja na tyicajnan juu tsaneen. 10 Minninchen tsan na itsinin ncii joon na itscejnaanhan ja na condui ja tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, nd ntsitman tson jon juu tsaneen. Majo minncya ro tsan na itsinin juu na juu tsian na matsa, conduihan ntyja naan nquii yutyia, chito ntyja naan nquii Espritu Santo, tavi xuee na ntsitman tson jonhin. 11 Mancii ntquen nnan joon nacjoho ndo ngochohan o nd

8Joon

(Mt 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

ncii tsan na maan quii ntan nnan na jndye jndyihin, tso juu nnon Jess: Nnda ta, juu nan na jntyii tsoty na tsixuanhan centa, quitsu nnon xih na nnincyaa juuhan nnn. 14 Jo ta Jess ndyo juu, tso jon: U ntyj, chito condui ja je na ntcoxn ja joon naanho oo na nncn nan na jntyii tsotyeho ndueeho. 15 Ndo tso jon nd tsoen nnan: Quitquenho centa na tyijen ntsaahan ngioho yo nan. Ee nnd ntsaahan na jndye naan tsan min, majo chito ntyja naanhan na ninncyaahan na mavio ncoon juu. 16 Ya jo sinin Jess joon na tyiquitso nquiihan. Tso jon: Tomaan ncii tsantya na ya tyuaa naan jon, ndo ya jndyi tove ntjonhan. 17 Sitiu jon quii tson jon: Nin nan chi ntsa, ee tavi yuu ya na ntsiv nan na tue. 18 Itsontyichen jon: Nd vaa ntsa, ntsityui nd njan naijon na cojon nan na cove ndo ntsia maoonhan na tmanntyichen. Jo ntsu tsoen nan na tue yo tsochen nan mana

13Xjeneen

Tyintscjaa tson naan tyiu

San Lucas12 ch. 19 Nd jo ntsj nc nnon uan njan: Je yuu je, jndye nan njan min na jnd siv na ntejndeihan ja jndye chu. Naneinhin ngajndy chjo, ntca ndo ncua. Ncn na neiin tsn. 20 Majo nquii Tyotson itso jon nnon juu: Tsan u, tsjonvahin ncio, ya jo tsoen nan na jnd sijnda, Nin tsan nt ntjohan? 21 Tsontyichen Jess: Mannda vaa itsijonhan na ntjon tsan na itsue juu nan centaa nquii juu, majo na tonnon Tyotson, jen jndyihin.

192 na xequind ntaho nanva na chjontyichenhan, ya jo ve jnaan na jndye jndyi joontiu manho ntyja naan tsochen nanmin na majndeichen tyijequind nnta nquehohan. 27 Quitquenho centa ntyja naan ntjaa jnd. Tyicontahan tsian, min tyinanyahan ndiaa na ntcehan. Majo joon na mayuu matsj ndho, nquii rey Salomn, min na taquintyja na tyahin, tanan tuen ndiaa jon na nancoohan chana nancoo joo ntjaa jnd. 28 Xe nge na nnda itsaa Tyotson, na nancoo ntjaa jnd na tyivioohan, nanein minhan ndo io cha jnd ntcohan quii ton, majndeichen nchjii jon nchu vaa ndui na ntceho ndiaa, o na chjo jndyi na vantyja nonho jon. 29 Nge jo, tyiji jndye na ncoon nonho na ninquiichen nin nan na ntcaho yo nan na ntceho. Taninncyaho na nchje nanmin o. 30 Ee nque nnan na tyiconhan nacje naan Tyotson, ninnquiichen nanmin cojntuehan. Majo nquii Tyh Tyotson nchjii jon na tsoen nanmin itsitjahan o. 31 Majo juu nan na vejndyee na coon nonho, quijntueho na nquii jon coxen jon o, ndo tsoen nanmin na itsitjahan o, nninncyaa jonhan.

Ivantyjee Tyotson nnan centaa jon

tso Jess nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon: Mange na nnda vaa, nd joon matsj ndho: Taji nconho na ji maan nonho vaa na manho nnon tsonnangueva, na nin nan ntcaho, ndo yuu nnan ndiaa na ntceho. 23 Ee ntyjii Tyotson na juu na na vja na cotandoho, njonntyichenhan, chichen joo nan na icanhan o na ntcaho. Ndo mantyi njonntyichen juu sitso naanho, chichen ndiaa na icanhan o na ntceho. 24 Quitquenho centa ntyja naan quindyaa, joo o min tyiquinon o, min tyiquityje o, min tanan ntaa o, min nd na cojon ntquen tanan, majo nquii Tyotson itixee jon o. Ndo o je, njonntyichen o nchjii jon, chichen quindyaahin. 25 Nin ncii o na ve ntyja naan joontiu na maan tson nnd ntsa na nditco min ve chjovi xeechu nan? 26 Majo nge

22Ndo

(Mt 6:25-34)

Naya naan tsan na nnguaa quioonndue

nnan tmaan chjo centa ja, tyindyueho, ee nquii Tyeho neiin jon na ninncyaa jon na nnanjonho juu na icoxen jon. 33 Quindho naanho na min ndo son na

32O

(Mt 6:19-21)

193 ncyonho centa, ncyahohan nd naninen. Xee na aa ntaho na nnda, nninncyaa jon na maoon nnon naya na tyijecindaahan. Juuhan tsixuanhan nan na maan ndo maanhan quioonndue naijon na jecuee tsanchuee, min tyijequinanndaa quindiuhan. 34 Ee naijon na conaveho naya naanho na njonhan, jo vijon maan na ndyii nonho.

San Lucas12 tsaneen vaa jon. 40 Mantyi o con cjeho, ee ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, majuuto xjen na tyiquinantiuho na ncj ntc. Majuuto xjeneen ncj nnta quii ntanho.
Moso na itsiquind yo moso na tyitsiquind

jo sinin Jess nchu vaa nguaa xjen na nndyo nnda jon. Tso jon: Con cjeho na cominndooho ja, chavijon maan cje tsan na ce juu ndiaa. Conho chavijon joo moso na ninnquiichen xuee chon lmpara naanhan. 36 Covendoohan juu patrn naanhan na nndyo ntce jon na tja jon naijon na toco tsan. Juu xjen ya na ntsicuaa jon ndyo vaa jon, maman cje naneen na nnanquinaanhan na ngenon jon. 37 Tman naya naan joo mosoeen xe juu xjen na ncjee ntce jon ndo ntjii jon na ya centa contahan. Joon mayuu na matsj ndho, ntsijnda jon ndo ntsijoon jon na ntcahan. Ntsaa jon na ngendyuaahan mesa, ndo nquii jon ntyentjon jon ndhan. 38 Tanin min xe na aa ncjee ntce jon xonce tsjon oo min xe na aa ncjee jon na vanco ndo ntjii jon na man cjehan, tman vaa na nninncyaahan na neinhan. 39 Ndo cajoon nonho joonva, juu tsan na conintque vaa, xe na aa ntyjii jon yuu xjen na ncjee tsanchuee, ya jo ncoon cje jon ndo min tyixencyaa jon na ngaquee

35Ya

Icanhan na cn cjh

Pedro nnon Jess, tso juu: Nnda ta, juu joonva na tyiquitsu nquiihan, Aa xiantyi nd j na matsininhan, oo aa mantyi nd tsoen nnan? 42 Ta ta Jess, itso jon: Minninchen tsan na conduihin chana mosotque, quindyii juu joonva. Ee juu mosotqueeen, xoncee tson jon ndo jnda xquen jon. Jo na ncua patrn tsian nnon jon na nditquehin nd tsoen ntyje moso jon na ntcoxen jon tsoenhin, ndo na io io nninncyaa jon nan na ntcahan. 43 Tman naya naan tsaneen vaa, xe juu xjen na ncjee ntce patrneen ndo ntjii jonhin na itsiquind juu chaxjen na sijnda nquii jon. 44 Joon mayuu na matsj ndho, nt tsaneen nninncyaa patrn tsoen naan jon na min na cantyjee juuhan. 45 Majo juu mosotqueeen xe na aa ntsitiu juu: Juu patrn njan, tyixecjee tyuaa jon. Ndo nge na nnda vaa na ndyii tson juu, jo ngita juu na ncja juu minndyechen ntyje moso juu nannon ndo nanntcu. Ndo ntca quitscu juu ndo ncu juu ndo nndyi

41Taxee

(Mt 24:45-51)

San Lucas12 juu. 46 Ndo na nnda, juu xuee na tyicoon cje juu ndo xjen na tyiquen juu centa, ncjee ntce nquii patrn naan juu. Jnaan jo, ji vaa jndyi na ngichu tsaneen ata ntscueehanhin, nd jo ncju patrnhin naijon na man nnan na tyicantyja non Tyotson. 47 Majo juu moso na ntyjii nin nan na ntue tson patrn naan na quitsaa, majo tyiquitsicjehin min tyicanguee juu nan na ntue tson tsaneen, ngichu jndyi juu. 48 Majo ncii moso na tyicovaa tson juu yo nan na itsaa, ndo itsaa juu nan na tsixuan juu na ngichu, manciixjen ngichu tsaneen, ve tyicueechen. Majo minninchen tsan na jndye ivaa tson, mantyi jndye ntcan Tyotson na quitsiquind juu. Ee juu tsan na jen ntyja non nnan, matmanntyichen ntcanhan na quitsaa tsaneen.

194 ve naneen, ndo ve naneen nconhan nacjo ndye ntyjehan naneen. 53 Nquii tye tsan vja jon nacjoo tsansa jnda jon, ndo juu juu vja juu nacjoo jon. Mantyi nquii ndyee yuscu ncoon jon nacjoo jnda jon na yuscu, ndo ncoon tsaneen nacjoo jon. Ndo ncja jon nacjoo tsanitsaa jon, ndo ncoon tsaneen nacjoo jon.

Jnaan na nnanmanhan nan na nndui

Iconhan nnan ntyja naan Jess

Jess: Ja jnd jndy tsonnangue na ntsca chon quii ntan nnan. Yo ninvaa uan njan ntue tsn na jnd tahan. 50 Vaa ncii naijndeihan na ngenn navi tman na ntyja naan jo ntscueehan ja. Ndo inchjehan ja ata nguee xjen na ntsiquindenhan juuhan. 51 Aa conantiuho na jndy tsonnangue na ntsa na nntjo ya nnan yo ntyjehan? Min chito juu tsian na jndy. Ja jndy na nconhan nnan yo ntyjehan. 52 Nanein na tonnonchen, ncon on nnan na ncii vaa, ndyehan nconhan nacjo

49Tsochen

(Mt 10:34-36)

tso Jess nd nnan na jndye jndyihin: Xjen na cojntyiaho ntyja chincyu tontyja na vacue ndocjioon, quintyjachen condueho na nngua, ndo mayuu itsaahan na nnda. 55 Ndo xjen na cojntyiaho na nnan jndye tontyja na condui ncjuu tsonjnaan, condueho: Nanein jmin ntsaahan, ndo mayuu itsaahan na nnda. 56 O nnan na ve vaa na contaho, jnda jndyi nquenho na covaa nonho nan na covejndyo na itsaahan nnon tsonnangue yo tsjndue. Ndo na nnda, Ndu na ndicaa nonho ntyja naan tsian na matsa quii ntanho ngueemin?

54Ndo

(Mt 16:1-4; Mr 8:11-13)

sininntyichen Jess ndhan, itso jon: Joo nan na covitincyo ntyja njan, Ndu na conanque nonho na ntjiho centa nin nan itsimanhan? 58 Ya na vaa joon na ituiihan u na covanciho nnon ta tsanmaantsian yo tsan na matsitja

57Ndo

Quintjo ya ngi yo nnan na tyiquijndoohin jaa

195 u, nd vaa quitsa. Viochen xjen na vja nato yohin, cjoo tson na can yahin, cha tyintsaahan na jaa jndyi ntuii jooneen u tonnon je. Ndo juu jon nninncyaa jon u nduee cominsin. Ndo joo naneen ntyihan u vancjo. 59 Joon mayuu na matsj taxequindui jo ata jnd tyionen na matsitja u.

San Lucas12,13 itsijonhan na ngitsu tsoenho chaxjen na tquenon joo naneen.


Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsoon higuera na tat itsaahan

13

Juu xjeneen sque vendye nnan na maan Jess na jnduehan nnon jon nchu vaa na saa Pilato. Yo joon tsaneen jnancje sondaro naan jon vendye nnan ndyuaa Galilea quii vatson tman. Ndo nque sondaroeen jnantjonhan neon naneen yo neon quioo na jnancje naneen na tonantmaanhan Tyotson. 2 Ta Jess jndyuehan, itso jon: Naneen je, Aa cotjiho centa na nnda vaa na tquenonhan ee na tmanntyi jnanhan vaa, chintyi tsoen nnan ndyuaahan? 3 Joon mayuu na matsj ndho, minchjo chitojo. Ee mantyi o xe na aa tyintce nonho jnanho, mannda itsijonhan na ngitsu tsoenho chaxjen na tquenon naneen. 4 Ndo mantyi juu vaandye na toventyjeehan ndyo pila Silo tsjoon Jerusaln na iscueehan quinon nchondye nnan xjen na tyioohan nacjohan, Aa cotji o centa na tmanntyi tonantjahan, chintyi tsoen ntyjehan nnan na man tsjooneen? 5 Joon mayuu na matsj ndho, minchjo chitojo. Ndo mantyi nqueho, xe na aa tyintce nonho jnanho, mannda

Xe tyintce nnn, ngitsu jaa

vaa joon na tyiquitso nquiihan na sinin Jess. Juuhan simanhan na icanhan na quintce non nnan. Itso jon: Tomaan ncii tsan, tominntyjee ncii tsoon higuera quityquii ntjon naan juu. Ndo tequintue tsaneen t juu tsooneen, majo tat ntjii jonhan. 7 Jo tso jon nnon tsan na ivantyjee juu ntjoneen: Quen centa nanein jnd ndye chu na mandyquintu t tsoon higuerava, majo tat contjihan. Ca, cuahan, ve jnaan na itsityenhan tyuaa. 8 Majo juu tsan na ivantyjee tyuaaeen, ta juu ndyo jon, tso juu: Nnda ta, quindyi yahan chuva ata na jnd jn xijndio ngeehan ndo ndyin tsotohan. 9 Xe na aa ntsaahan t chuncynh, ya, majo xe aa tanan, yajo yuu je, ncuahan.

6Nd

xuee na cotajndyee nnan judos, taquee Jess vatson nan naneen, siman jon nd nnan. 11 Ndo jo tomaan ncii tsanscu na jnd nginon nchondye chu na tyoon jndyeviihin, ata siquixenhan naxen juu. Jen ntyja tovaca juu, ndiquind ntsindiuuhin. 12 Ndo ya na jndyiaa Jess tsaneen, tman jonhin, tso jon nnon juu: U nan, jnd jnman tycu na maquenoon.

10Ncii

Sinman Jess tsanscu na siquixen jndyevii naxen

San Lucas13 tyio jon nt jon nacjoo juu ndo maquintyjachen tcoyuhan naxen juu. Tye totsitmaan juu Tyotson. 14 Majo nquii tsan na conintquehin juu vatsoneen, sivii jon na sinman Jess juu tsanscueen juu xuee na cotajndyeehan. Jo tso jon nd nnan na man jo: Maan yon xuee na coxenhan na quintaho tsian. Ngueemin ncyoho na nnmanho, chito juu xuee na cotajndyh. 15 Ndo tso Jess nnon tsaneen: O nnan na ve vaa na contaho, juu xuee na cotajndyh, o manciixjen conanquinanho juu toro oo snon njnuenho naijon na tyen choeen na ica o ndo na ntsanancuho ndaa o. Aa tyiyuu na nnda? 16 Ndo nge na nnda vaa na contaho, juu tsanscuva na conduihin tsjan Abraham na jndyocahan, na jnd quinon nchondye chu na itsaavi Satans jon, chuhan na quindyaahin yo nan na iquenon jon min na juu xuee na cotajndyh. 17 Xjen na sinin Jess joonmin, nque nnan na tyicuee nonhan jon, tsoenhan saahan na tyia jndyi ngiohan. Majo nque nnan na jndye jndyihin, na jntyiahan tsoen tsian na njon na totsaa jon, tyincyaahan na nein jndyihan.

196 juuhan? Ndo Nin nan na ntsijn na ntsimanhan nchu vaa na vavitman juu na icoxen jon nnan? 19 Itsijonhan juuhan chana ntquen mostaza na juuhan quijndvihan. Juu naneen jnon tsanhan quii ntjon naan juu. Jnd na tonhan, cje ro tvindyehan, tman tsoon saahan ata tonanya quintsahin ntycya o xquen juu tsooneen.

13Ndo

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsquent

tsontyichen Jess: Nin nciichen nan ntsijn ja juu na icoxen Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan? 21 Itsijonhan juuhan chana tsquent na tijntue ncii tsanscu na sitjon jonhan quiityquii ndye stotsua jnd tyoo. Ndo juu tsquenteen siquindhan ninvaa tsquen tyooeen.

20Ndo

(Mt 13:33)

Quitsac ndyo vaa na quintu

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan ntquen mostaza

jo tsontyichen Jess ndhan: Juu na icoxen Tyotson nnan ntyja naan na cotsamanhan, Nin ncii nnon na itsijonhan

18Jnd

(Mt 13:31-32; Mr 4:30-32)

na toquijon Jess nato na vja jon Jerusaln, tacenon jon njoon tman yo njoon quijnd. Ndo totsiman jon nd nnan njooneen. 23 Ndo taxee ncii tsan nnon jon, tso juu: Nnda ta, Aa tyijndye nnan na ntsinman Tyotson uaanhan? 24 Ta jon, tso jon nnon tsaneen: Juu na ityentjon Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan, itsijonhan juuhan chavijon ndyo vaa quintuvi. Quinanchonho na nanjonho ntyja naanhan chaxjen itsichon tsan na nguenon juu ndyo vaaeen. Nge matsj ndho, jndye nnan nnanchonhan

22Xjen

(Mt 7:13-14, 21-23)

197 na nnanjonhan ntyja naan na icoxen Tyotson nnan, majo tyijequinanxuanhan na nd ntahinhan. 25 Ee nquii tsan na conintque quii juu vaaeen, vi na jnd jnanquintyja jon mesa ndo ntscutyen jon ndyo vaa, yajo o na manho chen, ngitaho na nnancuaaho ndyo juu vaaeen. Nndueho: Nnda ta, quitsiquinan ndyo vaa na ngenn. Majo ntsintce jon joon ndho, ngitso jon: Tyicajnan ja o, min tyiquintji yuu jon jnanho. 26 Jo ngitaho na nndueho nnon jon: J tovendyu mesa na toc yo u, ndo totsiman nd xjen na tyje tsjn. 27 Majo ntsintce jon joon ndho: Jnd tsj ndho na tyicajnan o min tyiquintji yuu jon jnanho. Quenaanho ntjoohin, tsoenho na contaho nantyia. 28 Ngentyja xjen na njntyiaho nquii Abraham yo Isaac yo Jacob yo nintsoen nnan na toninncya joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa na manhan naijon na icoxen Tyotson. Ndo juu xjen na njntyiaho na nnda, ndo nqueho jnd jntyiihan o chen, yajo nconho na nnanxuaaho na itsindaahan ngioho, ndo ntcaho ndinonho na quindya jndyi ngioho. 29 Majo ntsque nnan na nnan ninvaa tsonnangue. Naneen nconhan na neinhan na ngatjonhan naijon na icoxen Tyotson. 30 Quitquenho centa, nnan na man nanein na cotjiho centa na tyinjon conduihin, joohan ntcohanhin na tonnon. Majo joo nnan na man nanein na cotji nqueho centa na njon jndyi

San Lucas13 conduihin, majo ngentyja xjen na ncjucjehanhin.


Itioo Jess ntyja naan nnan Jerusaln

xjeneen, squenon minndye nnan tmaan fariseos na maan Jess, jnduehan nnon jon: Yantyi na quindui ntjoohin, cja nciichen joo ee ninquitscuee Herodes u. 32 Ta Jess, itso jon ndhan: Juu tsaneen itsijonhanhin chavijon tyondye. Ca, coho, quindueho nnon jon: Nanein na tonnonchen macjinty yotyia quii non nnan, ndo matsinman jahin ntycu na coquenonhan ndo tajndye vitja na ntsiquind juu tsian na matsixuan. 33 Majo juu nato na jn xeevahin, io ndo cha, icanhan na ncj na tonnonchen, ee xiantyi Jerusaln chuhan na ngue tsan na incyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa. 34 O nnan Jerusaln, o na conancjeho nnan na coninncya joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa, ndo cotuenho ntj nque nnan na ijon jonhan quii ntanho yo joon jon. Majndye jnda tontyja tsn na ntsinci o na nconho ntyja njan, chaxjen juu quitsjon xque itsinci o ntsinda o quii ts ntsquii o, majo o tyiquintue nonho. 35 Quitquenho centa, taxecantyjeentyi Tyotson tsjoonho. Matsj na tajequijntyiantyichen o ja ata juu xjen na ngentyja xuee na nndueho: Quityio Tyotson jnaan nquii juu na ndyo juu yo xuee nquii jon.

31Majuuto

(Mt 23:37-39)

San Lucas14
Ciichen jon sinman Jess tsan juu xuee na cotajndyee nnan

198 ntsiquinjonhanhin. Jo joonva sinin jon ndhan na tyiquitso nquii jonhan. Tso jon: 8 Juu xjen ya na iqueen tsan u na quitsijon u na icoco jnda jon, tyingaquijman silla naijon na ntsiquinjonhan u. Ee xe na aa ntsa na nnda ndo ntsijonhan na tqueen tsaneen nciichen tsan na tmanntyichen conduihin, chichen u, 9 Yajo juu tsaneen na tqueen jon veho, ngantyjaa jon nnon, ngitso jon: U ntyj, quenan ndhin, tsanva ncjo juu naijon na vaquityen. Ndo na nnda na ngitso jon nnon, ncon na jnan na ngaquijman silla na matsiaen. 10 Mange na nnda, xjen na ntqueen tsan u, caquijman silla na matsiaen, cha ya na ngantyjaa jon nnon ngitso jon: U ntyj, cenoon na quioonchen. Ndo na nnda, nditmaan u tond tsoen nnan na minndyuaahan mesa yo u. 11 Ee minninchen tsan na itsivendye nquiihin, manciixjen ntsquioo cjehanhin. Majo minninchen tsan na ijucjehin, majnda ntsive Tyotsonhin. 12 Ndo mantyi tso Jess nnon nquii tsaneen na tqueenhin: Xjen na maquen nnan na quinanjonhan na ntcahan yoho centa yajmin oo na tman, tyintquen nnan na ya joonhan yo u, min nnan nan, min ntyiutycya, min nantya na ndyo manhan yo u. Ee xe aa matsa na nnda, nguee xuee na majontyi ntahin, cha juu nayaeen na sa yohan njonhan. 13 Majo u ya na matsijnda nan tman na ntca nnan, quen nanninen yo nnan

14

Ncii jon ncii tsan na conintquehin quii tmaan nnan na conduihan fariseos, tso juu nnon Jess na ngaca jon vaa juu, ndo juu xueeeen xuee na cotajndyee nnan yajo. Joo naneen totquenchenhan centa xe na aa vaa nchu ntsaa Jess na ntyja naan jo na nd ntuehanhin. 2 Ndo jo na tonnon jon tecentyjee ncii tsanvii na jon juu ntcoo. 3 Ndo taxee jon nd nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, yo joo nnan fariseoseen: Aa chuhan na ntsinman tsan tsanvii juu xuee na cotajndyh, oo aa tyiquichuhan? 4 Majo joohan tatahan. Jo tyoon jon centa juu tsanviieen, sinman jonhin, jnd jo tso jon nnon juu ya cja ntce juu vaa juu. 5 Ndo mantyi sinin jon nd joo fariseoseen: Juu xuee na cotajndyh, xe na aa maan ncii o na ngioo jnda juu oo toro tsjuen juu quityquii tsui na njoon, ninoon ntsicje u na ncji juu yueen oo choeen. Aa tyiyuu na nnda? 6 Majo joo naneen tatahan na nnda tso jon.

Jess, tquen jon centa nan na jnta nnan na tqueen juu fariseoeen na ntcahan yo jon. Naneen tojoo nonhan na ngendyuaahan silla naijon na

7Ndo

Itsiman Jess na cn na ndyia nnn

199 na tyiquind nduee, yo nge, yo nnan na ndiquitsaca, yo nannchjan. 14 Ee na ntsa na nnda yohan, ya jo nquii Tyotson ndyio jon jnaan u na matsahan, ee joo naneen nan na sa yohan, tyixequind ntahin na njonhan. Majo nquii Tyotson ndyion jon u xjen na ntando nnda nnan na cotsaman chaxjen na chuhan na tonnon jon.

San Lucas14

ncjquijntyiahan. 19 Ndo mantyi nciichen tsan tso juu nnon juu mosoeen: Jnd sijnda on ntjo ndoro na nnta o tsian, ndo nein jquintyia aa ya nnta o tsian. Jo quitsa vi nayaeen na quitsu nnon patrn nan na quitsitman chjo tson jon ja. 20 Ndo nciichen tsan tso juu: Ja xejnda xco na tomanc, jo na jequind ncj. 21 Jo juu mosoeen tantce juu Joon na tyiquitso nquiihan ntyja ndo siquindyii juu patrneen naan juu na tman ntca nnan tsoen joonmin, ndo jo sivii (Mt 22:1-10) jon. Tso jon nnon mosoo jon: Ca, 15 Ncii tsan yo na minndyuaahan quitsityua, cja na vaa tsua ndo nata quii tsjoon, ndo quindyochu mesa, ya na jndyii juu na nnda, tso nanninen yo nnan na tyiquind juu nnon Jess: nduee yo nge, nnan na nditsaca yo Tman ityio Tyotson jnaan nnan nchjan. 22 Ndo tyicovivioto minninchen tsan na itsijonhin xjen tyjee ntce juu mosoeen, juu na icoxen jon. Itsijonhan tso juu nnon patrn naan juu: juuhan chavijon na nein nnan Nnda ta, jnd sa chaxjen na na conanjonhan na cocahan yo tsu, majo ninvaa vanaanchen na ntyjehan. 16 Ta Jess, sininntyichen jon ngendyuaa nnan. 23 Ndo ta jon ndyo mosoeen: Cja nato ncii joon na tyiquitso nquii jonhan. Juu jooneen tsimanhan tman yo nato jnd. Ndo nnan na ntji jo, quitsu ndhan na matsj na chito tsoen nnan nnanjonhan jndeihan na nninncyohan cha yo juu na icoxen Tyotson nnan juu va ngitoohan yo nnan. 24 Ee ntyja na cotsamanhan. Tso jon: na matsj ndho, minncii joo Tomaan ncii tsan. Sijnda jon nnan na tqun jndy, tajencya ncii na tman na ntca nnan ndo na nnanjonhan na ntcahan nan jndye nnan tqueen jon. 17 Ya na tman na sijnta. tman, xjen na mincje tsoen nan na ntcahan, jon jon mosoo jon Tsan na ninquitsijonhin yo Cristo, na caquitso tsaneen nd nnan na cji juu centa na aa ntsiquind juu tqueen jon: Nndaho ta, ncoho je (Mt 10:37-38) ee tsoen jnd mavaa ya. 18 Majo 25 Tman tmaan nnan tsoen naneen, ncii ro nciihan joonhan. Tsan najndyee tso juu: jnanjonhan yo Jess. Yajo tequen Quitsa vi nayaeen na quitsu jon ndhan ndo tso jon: 26 Minninchen tsan na nnon patrn nan na quitsitman chjo tson jon ja. Ee jnd sijnda njonntyichen ntyjii juu tye juu, vi tan tyuaa ndo ijndeihan na ndyee juu, scuu juu, ntsinda

San Lucas14,15 juu, nnan chuuhin, ntsinda tye juu yo ndyee juu, ndo mantyi njonntyichen nchjii juu nchu vaa na vando nquii juu, chichen na njon nchjii juu yo ja, juu tsaneen tyijequind na ntsijonhin yo ja. 27 Ndo minninchen tsan na itsijonhin yo nan na matsa, xe na aa tyiquintjo ya ntyjii tsaneen navi na iquenon juu ntyja njan, min xe na aa cue juu ntyja naanhan, joon na mayuu tyijequind ntsijonhin ntyja njan. 28 Xe na aa man nciiho na ninquitsia juu vaandye, aa chi ngacjo jndyee juu, ntsitiu ya juu tsannda xoquitu na ntcanhan cha ncji juu centa na aa nninjndeihan ata ntsiquind juu vaaeen. 29 Majo xe tyiquitsaa juu na nnda, jnd na sia juu tsjaan vaa ndo nndyiaa juu na tyijequind ntsiquind juuhan. Ndo na nnda, nque nnan na njntyia na nnda saa tsaneen, ngitahan na nnancejnaanhanhin. 30 Nnduehan: Tsanva siquita juu ncii tsian, majo ve jnaanhan, tatijntuehan nge tasiquind juuhan. 31 Ncii tsan na tman conduihin na coxen jon na tsixuan jon nqui min sondaro, Aa ntsaahan na ndui jon na vjaquitsaa jon tyia yo nciichen tsan na mantyi tman conduihin na tsixuan jon ntcyu min sondaro? Juu tsan na minjndyee, Aa chi ngacjo juu na ntsitiu ya juu ncii, aa nnd ngantjon jon juu tyiaeen? 32 Ndo xe na aa ncji juu centa na tyijequind ntsaa juu, yajo vi xjen na ninvaa tcya maan nciichen tsaneen, njon jndyee

200 juu nnan na maan tsaneen na ntsayonhan joon na ntcan juu na tyincoon tyiaeen. 33 Mange na nnda vaa, minninchen tsan na ninquitsijonhin yo joon na mancya, icanhan na cjienhin ntyja naan tsoen na tsixuan nquii juu.

Tsjaan na jnd jndui na chjenhan, tyixecijntuehan

ngioho na ya covijntue tsjaan, majo xe na aa ndui na chjenhan, tanchu ya na nninchjen nndahan. 35 Ndo na nnda, tayuu jntuehan, min nnon tyuaa, min yo to. Ve cotyqueto nnanhan. O na min ndnquiho, caa nonho joonva.

34Tsoenho

(Mt 5:13; Mr 9:50)

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan quitsman na tsu o

15

Ncii jon joo nnan na cotye son centaa gobiernon tsjoon Roma, jndyehan squehan na maan Jess na ndyehan joon na toninncyaa jon, ndo mantyi yo nnan na cotji nnan judos centa na conantja naneen nnon Tyotson. 2 Ndo nque nnan tmaan fariseos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, tatvee ngiohan na itsinin jon yo naneen. Jaa joon jnanneinhan nacjoo jon. Jnduehan: Tsanva itsijonhin yo nnan na conantjahan nnon Tyotson, ndo mantyi ica juu yohan. 3 Nd vaa joon na sinin Jess ndhan na tyiquitso nquii jonhan. Itso jon:

(Mt 18:10-14)

201 ncii nqueho, xe na aa maan ncii ciento quinman ntsjuen juu, ndo tsu ncii o, Aa chi nndyii ya juu joo ninquennan nchonqui vantjo jen choeen naijon na coca o ndo ngaquintue juu quioo na tsu, ata xjen na ntjii ntce juu o? 5 Ndo vi na jnd ntjii ntce juu o chi ntscanjoon juu o quitya juu yo na neiin jndyi juu. 6 Ndo ya na nguee ntce juu vaa, ntsitjon juu nnan na ya joon yohin yo nnan na man ndyo vaa juu. Ngitso juu ndhan: Cineiin nonho yo ja ee juu quitsman tsjun na tsu o, jnd ntji ntc o. 7 Itsontyichen Jess: Matsj ndho na nnda vaa na itsijonhan ntyja naan nquii Tyotson na maan quioonndue. Ncii tsan na itsitjahin nnon jon, neiinntyichen jon ya na contce tson tsaneen jnaan juu, chichen ntyja naan joo ninnquennan nchonqui vantjo jen tsan na cotsamanhan chaxjen na chuhan na cotjihan centa na tyiicanhan na ntce nonhan.

San Lucas15 ntchan. 10 Sininntyichen Jess, tso jon: Matsj ndho na nnda vaa na itsijonhan na joo ngeles centaa Tyotson manhan na neiin nonhan ntyja naan ncii tsanjnan na contce tson.

4Nin

xe na aa maan ncii tsanscu na yoon juu nqui xen son xuee, ndo xe na aa ttsu nciihan quii vaa juu, Nin nan ntsaa juu? Aa chi ntsca juu chon, ndo ntca juu, ndo chen chen ntue juuhan ata xjen na ntjii ntce juuhan? 9 Ndo vi na jnd ntjii juuhan, ntsitjon juu nnan na ya joon yohan yo nnan na man ndyo vaa juu, ndo ngitso juu ndhan: Cineiin nonho yo ja, ee juu xoquitu na ttsu, jnd ntji

8Ndo

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan xoquitu na tsu

Jess, itso jon: Tomaan ncii tsan, toman ve ntsinda jon yonon. 12 Nquii tsanche tso juu nnon tye juu: Nnda tye, joo nan na tsixuan na ncyn centahan, ncyahan nnn. Ndo jo ton jonhan ndhan. 13 Ndo tyicovijndye xuee na tui na nnda, jnd juu tsoen nan na tyincyaa tye juu, ndo xoquitu na tyoon juu, sitjon juuhan, nd jndui juu jo, tja juu nciichen tsonnangue na tycya. Jo siquitsu juu xoquitu naan juu na minncyantyi totsaa juu. 14 Majo vi na jnd jndyueenhan na siquitsu juu, jndyo ncii jndo tman na ninvaa ndyuaaeen. Ndo tye na toquenon juu navi nge tanin nan ya na ninjntuehin. 15 Jo tja juu, taqueeto juu na ntsaa juu moso naan ncii tsan juu ndyuaaeen. Tsaneen tua jon tsian nnon juu na ngantyjee juu quintcu jnd naan jon. 16 Tontue jndyi tson juu na ntca juu min ve nchuaa joo t na coca quintcueen. Majo minncii tsan tanan tyincyaa nan na ntca juu. 17 Yajo tyoon juu na jnda xquen juu, sitiu ya juu ncii: Vaa tyh jndye mosoo jon man. Cocacjohin ata min nan na ndyichenhan, ndo ntjoohin na man, maninci na ninjnt. 18 Je yuu nntui ja ntjoohin, ncj ntc

11Sininntyichen

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsan yo jnda jon

San Lucas15,16 na maan tyh, ndo ntsj nnon jon: Nnda tye, jnd sitja ja tonnon Tyotson ndo mantyi yo nnon. 19 Nanein tyiquitsixuan na ntsu jnda ja. Quitsa yo ja chavijon ve ncii moso. Nd vaa sitiu juu. 20 Ndo tantce juu naijon maan tye juu. Majo ninvaa tycya na ndyo juu, ndo jndyiaa tye juuhin. Tyioo na tman vaa na ndyia juu nchjii jon, jnannon jon, ttsitjon jonhin. Jndyotsaa jonhin ndo tu jon quinchoo juu na tyincyaa jon tsonhin. 21 Ndo tso juu nnon jon: U rii tye, jnd sitja ja tonnon Tyotson ndo mantyi yo tonnon ncu. Tyiquitsixuan na ntsu na jnda ja. 22 Ndo vi na jnd sque ntcehan vaa, tso tye juu nd mosoo jon: Ca, quinancjeho na quindyoyonho ndiaa na yantyichen, chi ntce juuhan. Ndo quityion tsixee nt juu, ndo quitjueho ntcoon ngee juu. 23 Ndo mantyi quitsacyonho toro chjo na tuein, quinancueeho juu o. Ca, nnta nguee ndo na ntca. 24 Ee juu jndah, itsijonhanhin chavijon tsan na jnd tue, ndo vando nnda juu, chavijon tsan na jnd tsu, majo tijnda ntcehin. Yajo tahan na tonantmaanhan. 25 Majo jnda jon, tsantquechen, tycoonhin, tja juu jnd. Ndo xjen na jndyo ntce juu, tindyoo juu na maan vaahan, ndo jndyii juu na cotja ndo camaan jnon. 26 Ndo tqueen juu ncii mosohan, taxee juu nin nan condui. 27 Ta tsaneen, tso juu: Juu tyiu jnd tyjee ntce juu ndo tyeho, jnd iscuee jon toro chjo na tuein ee

202 ya ro tyjee ntce juu, tyivii juu. 28 Majo juu tsantquechen, sivii jndyi juu, min tyijecaquee juu quii vaa. Ndo na nnda, jo jndui tye juu, saa jndyi jon tyoohin na caquee juu. 29 Majo ta juu ndyo jon, tso juu: Quen centa, tijndye chu na matyentjn ja nnon. Tacotsique tsn yo tsian na tji nnn. Majo minjon taconcya min ve quinchiondyua na chi ntsc na ntsa nguee na ntsitman chjo ja yo ntyj na ya joonhan yo ja. 30 Majo nein na jnd tyjee ntce juu jndah na tatsiquitsu juu nan yo nanntcuntjaa, ata toro na tuein jnd scue centaa juu. 31 Ndo jo ta tye juu, itso jon: U jnda, ninnquiichen man yo ja ndo tsoen nan njan, u mananhan. 32 Majo chuhan na cn jaa na nnhn ndo na quinantmaan jaa nge juu tyiuh, chavijon jnd tue juu ndo na vando nnda juu, chavijon na jnd tsuhin, majo jnd tijnda ntcehin.

16

Mantyi sininntyichen Jess nd nnan na conanjon yo joon na toninncyaa jon, tso jon: Tomaan ncii tsantya ndo maan ncii mosotque naan jon. Tyenanquindyii nnanhin na ve itsaa ya juu na tsiquitsu juu naan jon. 2 Ndo na nnda, tqueen tsantyaeenhin, tso jon nnon juu: Nchu vaa joon na condue nnan nacjo? Quitsia ncii lista, chen chen cji ntyja naan xoquitu na tyon centa yo tsannda na siquitsu, ee

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan na sitja mosotque

203 taxecitquentyichen u nd moso. 3 Ndo juu mosotqueeen, sitiu ya juu ncii: Nchu ntsa cha ngant? Ee patrn njan icji jon ja na condui ja mosotque. Tanan na jnd na ntsa tsian jnd cha ngantjn nan na icanhan ja, ndo jnan jndyi na ve ntcan ndy nan nd nnan. 4 Nanein mavaa tsn nchu vaa ntsa cha ntixee nnan ja quii ntaahan vi na jnd jntyiihan ja na condui ja mosotque. 5 Yajo tqueen jon ncii ro ncii nnan na chojnan nnon patrn naan juu. Taxee juu nnon tsan na vejndyee: Nchu xjen chujnan nnon patrn njan? 6 Ta tsaneen ndyo juu: Ja chjnan ncii ciento ncjo na toohan yo nchen noon olivos. Ndo tso juu nnon tsaneen: Nd juu tson na chuu tsannda na chujnan. Quijman, cje ro cji xcohan na ninvennan nchonqui ncjo nchen na chujnan. 7 Jnd jo taxee juu nnon nciichen mosoeen: Ndo u je, Tsannda chujnan? Ta tsaneen ndyo juu: Ja chjnan ncii ciento xu ntquen trigo. Yajo tso juu nnon tsaneen: Nd tson na chuu nchu xjen na chujnan. Cyonhan. Cji xco na ninnenquennan xu na chujnan. Nd vaa na tso tsaneen. 8 Ndo juu tsantyaeen tso jon na juu mosoeen tyoon juu na jnda xquen juu min na sivinnan juu ntyja tsian naan jon na saa juu. Ee nnan na man ntyja naan tsonnanguevahin, jndantyichen nquenhan yo ntyjehan, chito nnan na conanjonhan ntyja naan nquii jon na conduihin naxuee.

San Lucas16 Jess: Nd vaa na matsiquiman jaho, joo nan na conanchoho na nanxuanhan ntyja naan tsonnangue jnan, cijntuehohan na ntantjonho jndye nnan na ya joonhan yo o. Yajo juu nan na nanxuanho, xjen na ntyciihan, nque naneen na tejndeihohin, ncyonhan centaho naijon na tyiquintycii na ncon nnan. 10 Minninchen tsan na conduihin na itsiquind juu ncii joon na tyitman, mantyi ntsiquind juu ncii joon na tman tsixuanhan. Majo minninchen tsan na itsivinnan juu ntyja naan ncii joon na tyitmanhan, mantyi ntsivinnan juu ntyja naan joon na tman. 11 Jo ntyja naan na ndijntue tsan nan na nque nnan tsonnangue cotjihan centa na njon jndyihan, xe na aa tyicijntuehohan chaxjen na chuhan, yajo joo nan na mayuu na njon jndyi conduihan, min jequindyii Tyotsonhan ndueho. 12 Ndo joo nan ntyja naan tsonnangue, xe na aa tyicovijntuehohan chaxjen na chuhan, yajo joo nan na njon jndyi, tanan tsan na ninncyaahan ndueeho na nanxuanhan centaho. 13 Tanan tsan na nnd ntyentjon nnon ve patrn. Ee ncoon juu na jndoo juu nciihan, ndo nciichenhan ncoon na vintyjii jndyi juuhin. Oo ngayoon juu joon yo nciihan ndo nciichenhin ncoon juu na tyicuee tson juu. Tyijequind

9Itsontyichen

San Lucas16 ntyentjonho nnon Tyotson, ndo mantyi conanchonho na nintyaho. 14 Nnan na conduihan tmaan fariseos na manhin jo, tondyehan tsochen joonmin na sinin Jess. Nge na vi jndyi nonhan yo xoquitu, jo tonancejnaanhin jon. 15 Itso jon ndhan: O ntue nonho na quitji nnan centa na je contaho chaxjen na chuhan, majo nquii Tyotson ivaa tson jon nchu vaa nanxuanho. Nnan tsonnanngue, nan na cotjihin centa na njon jndyi nanxuanhan, joohan indyiaa ndya Tyotsonhan.

204 nnda juu yo nciichen tsanscu, itsijndahan ntyja naan tsaneen na ve nd ro maan juu yo nciichen tsanscueen. Ndo mincya ro tsansa na ngoco juu yo tsanscueen na jnd tyuii tson naan juu yo saa juu, mantyi itsijndahan ntyja naan tsaneen na conduihin tsan na ve nd ro maan juu yo tsanscueen. jon tomaan ncii tsantya na ninnquiichen ndiaa na yantyi toce jon ndo njon jndyihan. Tincii xee yu, nan na yantyichen contyjo nnon mesa na toca jon. 20 Ndo ndyo teon vaa tsaneen, tyequitquen nnan ncii tsanjen, tovaa juu jo, Lzaro jndyu juu. Nin vaa sitso naan juu min ntyje. 21 Ntyja jndyi tson juu min ve nan quijnd na cocyaa tocjee mesa naan tsantyahin na ntca juu. Ndo sque quindue, jndyoquityue o ntyje na chu juu. 22 Ndo tuee xjen na tue juu tsanjeneen, ndo nque ngeles tyeyonhan uan naan juu naijon maan nquii Abraham. Mantyi tue tsantya ndo tntyiuhin. 23 Viochen xjen na toquenon jon navi naijon na coo nnan na jnd tj, jndond jon, jndyiaa tycya jon na maan Lzaro ngiaa Abraham. 24 Ndo sixuaa jon, itso jon: U ta Abraham, con na ntyia r nchji. Quitsa vi nayaeen, quijon Lzaro na ve ncii ndnt juu quinchje juu quii ndaa cha ntsiquindaa juu tsa. Ee jaa jndyi navi na maquenn quii juu chonvahin. 25 Majo ta Abraham, tso jon: U jnda, chen

19Ncii

Tsantya yo tsanjen Lzaro

xjen na tomaan Juan, juu joon na tquen Moiss icoxenhan, tonanyonhohan yo joon jndyue nnan na toninncya joon nchu vaa nan na nnguaa. Juu xjen na tomaan Juaneen, tye na condinein joon naya ntyja na ityentjon Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan. Ndo icanhan na quitquen yantyihan ncii cha nd nduihan nnan na ntyentjon jonhan. 17 Quitquenho centa, quii joon Tyotson min ntji naquijndhan. Majo ntsiquindenhan joohan. Ee tyijndyaachen na ngitsu tsjndue yo tsonnangue, chichen na nndyihan ncii ntji chjo na tuii quii joon Tyotson.

16Ata

Tsoen joon Tyotson ntsiquindhan juuhan

Tyiquichuhan na ntsityuii tsan tson na toco juu

tsan na ntsityuii tson na toco yo scuu ndo ngoco

18Minninchen

(Mt 19:1-12; Mr 10:1-12)

205 chen cajoon tson joo naya na tyon centa xjen na tovando, ndo Lzaro vi toquenon juu. Majo nein ivajndyee juu ntjoo ndo u je, vi maquenoon. 26 Ndo mantyi vaa nciichen nan. Quityquii ntn yo o, vaa ncii tstsjoon na tayuu ntycii na njoonhan cha nin j na ninquitsqu na manho, jequind ngennhan. Ndo min nque nnan na man naijon na manho, jequind ngenonhin ntyjava. 27 Ndo jo ta tsaneen, itso juu: Nge na nnda, ta, matsa tyoo u, ca, cua tsian nnon juu na cja juu na man nnan vaa tsoty, 28 Ee jo maan on ntyj nc. Cjancyaa juu joon ndhan cha tyintsquehan ntjoohin naijon na ji va jndyi nan na maquenn. 29 Majo sintce Abraham joon nnon juu: Conanyonhan joo joon na jndui na toninncyaa Moiss yo ninjoon na toninncya nnan na tonduehan nchu vaa nan na nguaa. Joo jooneen quindyehinhan ndo quitangueehinhan. 30 Majo ta tsantyaeen, itso juu: Tyiyuu ta, xe ncii joo nnan na jnd tj ncja na manhan, joon na mayuu nntce nonhan jnanhan. 31 Ndo ta Abraham ndyo juu: Xe tyiquinanjoonhan joo joon na toninncyaa Moiss yo maoon nnan na toninncyahan joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa, mantyi min xequindyehan joon ndyo ncii tsan min na ngando xco juu.

San Lucas16,17 jon: Tyijecacentyjee na nincjachuhan nnan na conantjahan nnon Tyotson, majo vi jndyi ngenon juu tsan na itsiquita joon na ntycyaa nnan na nnantjahan. 2 Ntyja naan juu tsaneen, yantyi xe na aa quinantyen nnan ncii tosu xtyo juu ndo quitjue naneenhin quityquii ndaandue. Ee vintyi ngenon juu na ntsaa juu nan na ntsquioohan minninchen nnan na chjo vantyja nonhan ja. 3 Jo quitquen nqueho centa ntyja nchu vaa na cotsamanho. Xe ncii ntyjeho na vantyja tson Tyotson itsitjahin nnon, quitsiquimanhin. Ndo xe na aa contce tson juu, quitsitman tsonhin. 4 Ndo xe na aa ntyque jnda na itsitjahin nnon na ncii xuee, ndo ncii cii jon ngaquitso juu nnon: Quitsitman tson ja, contce tsn na sitja ja nnon, chuhan na quitsitman tsonhin.

Jnaan tsan ntuiihanhin

17

Ndo tso Jess nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa

(Mt 18:6-7, 21-22; Mr 9:42)

na nchove na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, jnduehan nnon jon: Ncya na nditmanntyichen na covantyja nn. 6 Jo ta jon jndyuehan, tso jon: Min xe na aa chjo na covantyja nonho, min ve chaxjen na chjo ncii ntquen mostaza, majo tman tsian nnd ntaho. Ata nnon tsoon tmanva nnd nndueho: Quenan u ntjoohin ndo cacentyje quii ndaandue. Ndo minchuchen ntsiquindhan chaxjen na condueho.

5Nnan

Cn na tmanntyichen na vantyja nnn

San Lucas17
Chuhan na quitsiquind tsan na ityentjon

206 naneen, xjen na tyincyaa juu centa na jnd jnman juu, tantce juu. Jndei cua ndyo juu na totsitmaan juu Tyotson. 16 Tcoxtye juu tonnon Jess, tyincyaa juu na ncya ya jon. Ndo juu tsaneen conduihin tsan Samaria. 17 Ndo taxee Jess: Aa chito nchavaa nqui naneen jnmanhan? Ndo jenchenhin je, Yuu manhan? 18 Juu tsanvahin chito conduihin tsan judo, majo jndyo ntce juu na itsitmaan juu Tyotson. Majo jen naneen ve tyetohan, tanan sque ntcehan. 19 Yajo tso Jess nnon tsaneen: Quinaquintyja, cja ntce va. Nge na vantyja tson ja, jo na jnd jnman.

quindu nciiho maan moso naan na itsitiuu juu tyuaa oo ivantyjee juu cho ntsjuen tojnd. Ndo vi na jnd tyjee juu na jnan juu jnd, Aa ntsaahan na ntsu nnon juu: Ca, cenoon nd, quijman mesa na ntca? 8 Aa chi ngitso jndyee patrneen nnon juu: Ca ra, quitsijnda u, quitsijon na ntca? Ndo vi na jnd tca ndo jnd tua, yajo chi ntca ndo nca. 9 Min tatyincyaa jon naya juu mosoeen na siquind juu tsian na tua jon nnon juu. 10 Mantyi o ya na jnd jntaho tsoen na icoxen Tyotson na quintaho, jo quindueho: Aa jaa na cotyentjn, tyiquinanxuan na ngitso tsan na taquinjon na conta, ee xiantyi jnd jnta chaxjen na chuhan na quinta.

7Ca,

Nd vaa na ngentyja na ntyentjon Tyotson nnan

na jon Jess nato na vja jon Jerusaln, tenon jon tyonco ndyuaa Samaria yo Galilea. 12 Juu xjen na vaquee jon ncii tsjoon chjo, tjonhin nqui nnan na chohan tycu nd cot, tyecentyjee tycyahan. 13 Jndei jnanxuaahan, jnduehan: U Jess na matsiman joon Tyotson nd nnan, con na ntyi r nchji. 14 Ya na jndyiaa Jess joohan, tso jon ndhan: Quitsananman nqueho nd ntyee. Ndo viochen xjen na coohan, jnmanhan. 15 Majo ncii joo

11Xjen

Sinman Jess nqui nnan na cho nd cot

jon joo nnan na conduihan tmaan fariseos taxeehan nnon Jess ntyja naan juu na ityentjon Tyotson. Taxehan yuu xjen nguentyjahan? Ta jon jndyuehan, tso jon: Juu na condui Tyotson na ityentjon jon tsoen, chito nge nan na covityincyoo, jo tsimanhan na jnd tyjee juuhan. 21 Min xequindue nnan: Nd maan jon oo ndeen maan jon na ityentjon jon nnan, ee juu na ityentjon jon, maanhan quii ntanho. 22 Ndo tso ta Jess nd nnan na tonanjon yo joon na toninncyaa jon: Manguentyja xjen ya na nndueho: Ntue jndyi nnn na

20Ncii

(Mt 24:23-28, 36-41)

207 nguentyja xuee na nndyo nnda nquii jon na conduihin tsansa na iua Tyotson tsian nnon jon na coxen jon tsoen nnan. Majo xequijntyiaho na nnguaa na nnda. 23 en nnan na nnduehan ndho: Nd maan jon, oo nnduehan ntjoohin maan jon. Majo tyintsantyjaho min tyinanjonho yo naneen. 24 Ee chaxjen na ico tsuee chon, itsixueehan vi ntyjaa tsjndue ata nciichen ntyja, mannda vaa ntsijonhan xjen na nndy ntc. Ninjonto njntyia tsoen nnan ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan. 25 Majo na vejndyee icanhan na quenn navi tman ndo mantyi nnan na man nanein nntahan na tayuu jntue ja ngiohan. 26 Jo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, chaxjen na toman nnan xjen na tomaan nquii No, mannda vaa ntsijonhan na ncon nnan xjen na jnd tindyo na ndy ntc. 27 Totsamanhan chaxjen na vja tontahan. Tocahan, tovehan, totoncohan, toninncyahan ndahan na ntonco joo ata tuee juu xuee na tua No quityquii vaandaa. Ndo tovatya, ndo joo nnan na jntyiihan, tjen naneen. 28 Ndo maninncii xjen tonta nnan xjen na tomaan Lot. Tocahan, tovehan. Tonanjndahan nan ndo tondhinhan. Tononhin ntjon, tonanyahan ntaa. 29 Majo juu xuee ya na tji Tyotson Lot tsjoon Sodoma, tyioo ndaatsua chon yo sufre na jnanhan tsjndue. Ndo iscjeenhan nnan na man juu tsjooneen. 30 Ja na condui

San Lucas17 tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, mannda itsijonhan na nnguaa juu xuee ya na njntyia nnda nnan ja. 31 Juu xueeeen, tsan na maan chen, tyingaquee nnda juu quii vaa juu na ncji juu naan juu. Tyinguaa ntyjii juu ntyja naanhan. Ndo majontyi tsan na maan tojnd, tyindyo ntce juu cha ndyoquichu juu naan juu. 32 Cajoon ya nonho nin nan na tquenon juu scuu Lot. 33 Minninchen tsan na intue nquii juu nchu vaa ntsaa juu cha tyiquitsuhin, joon na mayuu ngitsuhin. Majo minninchen tsan na incyaa juu na quenon juu mincya ro nan na ngenon juu, tsaneen ntsinman Tyotson uaan juu. 34 Joon na mayuu na matsj ndho, juu tijaaneen, ya na nndy nnta, ve nnan na manhin condahan, ncii tsaneen vjayoonhanhin na man, ndo nciichenhin nndyiihanhin. 35 Ve nanntcu tojnaan cotuahan, ncii tsaneen vjayoonhanhin na man, ndo nciichenhin nndyiihanhin. 36 Ve nannon man jnd na contahan tsian, ncii tsaneen vjayoonhanhin na man, ndo nciichenhin nndyiihanhin. 37 Ndo nnan na tonanjon yo joon na toninncyaa jon, taxeehan nnon jon: Ta, Yuu vijon na nndui na nnda? Jo ta jon jndyuehan ncii joon na tyiquitso nquii jonhan na tsimanhan na ntcoxenhan nnan. Tso jon:

San Lucas17,18 Navijon na vendyuaa nan t, jo nganci ntn.

208 ndo natsjon? Tyixequitsaa jon na mavio xjen na ngendoohan na ntsijoon jon joo joon na cotanhan na quitejndei jonhan. 8 Joon mayuu na matsj ndho na maquintyjachen ntsijoon jonhan. Majo min na nnda, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ya na nndy ntc tsonnangue, Aa nninjnda nnan na vantyja nonhan Jon?

18

Ndo sinin Jess nciichen joon na tyiquitsiman nquiihan na itsiquindyihan na ninnquiichen quinannein nnan nnon Tyotson, min tyinanntyquenhan ntyja naanhan. 2 Tso jon ndhan: Tomaan ncii je ncii tsjoon tman. Tyincyaa juu Tyotson min tyicoon tson juu nchu vaa na conantiu nnan yohin. 3 Ndo juu tsjooneen mantyi tomaan ncii tsanscu ninnquii. Toca juu na maan jeeen na totso juu nnon jon: Caon chjo ja ntyja naan quintu na tji tsan cj. 4 Ndo nquii jeeen, majndye xuee tasijoon jon juu nan na ican tsanscueen. Jnd jo sitiu nquii jon ncii, tso jon: Ja min na tyincya Tyotson ndo min taquitsaahan ja nchu vaa cotji nnan centa yo ntyja njan, 5 Majo ve nge itscet jndyi tsanscuva ja, jo nganthin ncii na tyicontycii na tman tsnhin, ee xe tyintsa na nnda, ntscejndyaa juu ja na ninnquiichen ndyotsintyjaan juu ja. 6 Ndo tsontyichen ta Jess: Nquii jeeen, min na conduihin tsan na itsaa jon nan na tyiquichuhan, majo Aa cotquenho centa na tso jon na ngaoon jnan jon juu tsanscueen? 7 Nge na nnda, nquii Tyotson je, Aa chi majndeichen ngaoon jon nque nnan na jnd tji jonhin centaa nquii jon na contciihan jon naxuee

Joon tyiquitso nquiihan ntyja naan tsanscu ninnquii ndo je

nd vaa nciichen joon na tyiquitso nquiihan na sinin Jess nd nnan na tonantiuhan na xiantyi nquehan contahan chaxjen na chuhan, majo conduehan na tyiquinjon maoon nnan, nquehan na njonchen. 10 Tso jon: Tomaan ncuii tsan na conduihin tmaan fariseos ndo mantyi tomaan ncii tsan ique son centaa gobiernon tsjoon Roma. Tyehan vatson tman na nnanneinhan nnon Tyotson. 11 Ndo juu fariseoeen tacentyjee juu, sinin juu nnon Tyotson ntyja naan nquii juu. Nd vaa na tso juu: U Tyotson, ncya ya u nge tyiquitsixuan chana minndyechen nnan, na contyueehan, nnan na conta nan na tyiquichuhan, nnan na ve nd ro manhan yo ntyjehan, ndo min chana tsanva, tsan ique son. 12 Ja matscejndo ja ve jnda na ncii soana, ndo mantyi mancya diezmo tsoen na mavantyjn. Nd vaa joon na sinin tsaneen nnon Tyotson. 13 Majo juu tsaneen

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan tsan fariseo yo tsan ique son
9Mantyi

209 tsan na ique son, toxenchen tacentyjee juu, min na nndond juu tsjndue, tanan. Ve tomin juu nda tsijndya juu na totsindyiahin. Tso juu: U Tyotson, con na ntyia r nchji nge tsan jnan ja. 14 Tsontyichen Jess: Joon mayuu na matsj ndho, juu tsaneen tantce juu vaa juu na tquen Tyotsonhin na jndyoyuhin na tonnon jon, chito juu fariseoeen. Ee mincya ro tsan na itsivendye nquiihin, manciixjen ntsquioo Tyotsonhin. Ndo nin juu na ijucjehin, joon na mayuu ntsivendye jonhin.

San Lucas18 U ta na matsiman joon Tyotson na ya tsan u, Nin nan icanhan na quitsa cha nninncyaa Tyotson na ntsixuan na tyiquintycii na vando uan njan? 19 Ta Jess ndyo juu, tso jon: Ndu na matsu na condui ja tsan na ya tsanhin? Xiantyi nquii Tyotson conduihin na nnda, tanin nciichen. 20 U manchji juu joon na icoxenhan. Itsohan: Tyincon yo nciichen tsan na ve nd ro. Tyintscue tsan. Tyinchue naan tsan. Tyintsinin quintu cjoo tsan. Quitsa na njon nquii tye yo ndyo. 21 Ndo tsaneen je, ta juu, tso juu nnon jon: Tsoen joonmin mavancuhan ninvaa xjen na tichjo ja. 22 Ndo vi na jnd jndyii Jess joonva, itso jon: Ncii vaa na icanhan na quitsa. Quijnd tsoen nan na min, ndo xoquitu na ngyon centa, ncyahan nd naninen. Na ntsa na nnda, yajo ntsixuan na tya u quioonndue. Nd jo quindyo na ntsijon u yo tsian na matsa. 23 Majo ya na jndyii tsaneen joonva, sichjoo jndyihan tson juu, ee tya jndyihin. 24 Ndo vi na jnd tquen Jess centa na nnda saahan tsaneen, tso jon: Joo nantya, jndyaa jndyi na ntangueehan na nquii Tyotson ntyentjon jonhan ntyja na cotsamanhan. 25 Jndyaantyichen na ncjucje ncii tsantya na ntyentjon Tyotsonhin, chichen na ngequindyi camello tsue xee tsincya. 26 Ndo nnan na jndyehan na tso jon joonva, jnduehan nnon jon:

Ityio Jess jnaan yotsca

nnan yotsca na maan Jess, tanhan na quityio jon nt jon nacjo joo. Majo nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, xjen na jntyiahan na nnda, jnduehan nd naneen na tyinanchjuhan jon. 16 Jo tman Jess naneen, tso jon ndhan: Ncyaho na ninncyo yotsca na man ja, tyinanntcehohin, ee quityquii juu na ityentjon Tyotson nnan, xiantyi nque nnan na ntyja nonhan ja chaxjen conta yotscamin, joo naneen vanaan na conanjonhan ntyja naanhan. 17 Joon mayuu na matsj ndho, minninchen tsan na tyintyjaa juu Tyotson chana contyjaa yotsca tye joo yo ndyee joo, tyijequind ntsijon tsaneen ntyja na ityentjon Tyotson nnan nchu vaa na cotsamanhan.

15Jndyocho

(Mt 19:13-15; Mr 10:13-16)

Itsinin tsantya yo Jess

tsan judo na conintquehin, taxee juu nnon Jess:

18Ncii

(Mt 19:16-30; Mr 10:17-31)

San Lucas18 Ndo na nnda, Nin juu na nnd ngitso Tyotson na tsixuan juu na jndyoyu conduihin na tonnon jon cha nnd nguee juu naijon na maan nquii jon? 27 Jo ta Jess jndyuehan, itso jon: Nan na ndiquind nnta nnan, nquii Tyotson cond itsaa jonhan. 28 Tso Pedro: J jnd jnty tsoen nan njn cha cond cotsayn joon yo u. 29 Ta Jess, tso jon ndhan: Joon mayuu na matsj ndho, minninchen tsan na indyii vaa, oo scuu, oo ntyje nquii, oo tye juu, ndyee juu, oo ntsinda juu nge na itsijonhin ntyja na ityentjon Tyotson nnan, 30 Nanmin jndye vee jnda ncyoon tsaneen centahan xjenva, ndo xuee na tonnonchen, ncyoon juu centa na tyiquintycii na vando uaan juu.

210 ja, majo xuee na jnd ndye ngant xc. 34 Majo joo nnan nchoveeen, tataa nonhan nchu vaa itsiquindyi joo joonmin na sinin Jess ndhan ee vitjachen na ntsiman Tyotson juuhan ndhan. Mange jo tataa nonhinhan.

Sinman Jess ncii tsannchjaan

Jnd ndye jnda itsiquindyi Jess na nnancuee nnanhin

Jess nnan nchove vi ntyja naijon na ninnquehan. Tso jon ndhan: Quitquenho centa, cotsava Jerusaln. Ndo ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, juu tsjooneen ntsiquindenhan tsoen joon ntyja njan na tji nque nnan na tonanneinhan nchu vaa nan na nguaa. 32 Ee ninncya nnan centa ja nduee nnan na tachito conduihin nnan judos, ndo joo naneen nnancejnaanhin ja, ndo ntjuehin ndaajndyuehin ja. 33 Ndo ya na jnd tjahin ja, nnancueehan

31Tchu

(Mt 20:17-19; Mr 10:32-34)

nato. Ya na tvindyohan tsjoon Jeric, jo vaquityen ncii tsannchjaan ndyo natoeen, ican juu nan na itsitjahanhin nd nnan. 36 Ndo ya na jndyii juu na jndye jndyi nnan cavenon, taxee juu nin nan condui. 37 Jnduehan nnon juu: Nquii Jess, tsan na jnan Nazaret, jon venon jo. 38 Xjen na jndyii juu na nnda, ta juu na sixuaa juu, tso juu: Nnda Jess, u na condui u tsjan David na jndyocahan, con na ntyia r nchji. 39 Ndo joo nnan na vejndyee, jnantyiahanhin na quitsichen juu ndyo juu, majo jndeintyichen sixuaa nnda juu: U na condui tsjan David na jndyocahan, con na ntyia r nchji. 40 Jo tacentyjee Jess, tua jon tsian nd nnan na quindyoyonhan tsaneen na maan jon. Ndo vi na jnd tuee juu, taxee jon nnon juu, tso jon: 41 Nin nan ntue tson na quitsa u? Ta juu, tso juu: Nnda ta, ncya na ntyia nnta. 42 Ta Jess ndyo juu: Con na ya mandyia nnda. Nge na mavantyja tson ja, jo na jnd jnman.

35Tyentyihan

(Mt 20:29-34; Mr 10:46-52)

211 ninoon tyincyaahan na jndyiaa nnda juu. Tantyja juu toxen Jess, totsitmaan juu Tyotson. Ndo mantyi nque nnan na jndye jndyihin, ya na jntyia naneen na nnda tui, tonantmaanhan Tyotson.
43Ndo

San Lucas18,19 tsannda na quityion juu nnon gobiernon, nanein ntsintchan nnon tsaneen ninque vee jnda chaxjen na tji ja nt juu. 9 Itso Jess: Xeevahin juu na itsinman Tyotson uaan nnan, nque nnan na man vaavahin, jnd nanxuanhin juuhan, ee juu ntyjh mantyi conduihin tsjan Abraham na jndyocahan. 10 Ee ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, jndyoquintu nnan na jnd cotsu uaanhan na ntsinman jahan.

19

Xjen na tuee Jess tsjoon Jeric, vavenon jon tyquii tsjooneen. 2 Jo tomaan ncii tsan na jndyu Zaqueo. Conintquehin nd nnan na cotye son centaa gobiernon tsjoon Roma. Ndo tyahin. 3 Ntue jndyi tson juu na ndyiaa juu Jess, majo nge na quilhin, jo ndiquind ndyiaa juu jon nge jndye jndyi nnan. 4 Nge jo jnannon juu, tja juu na tonnonchen, jo tava juu ncii tsoon na ventyjee ndyo nato naijon na ngenon Jess, cha ya nndyiaa nnon juu jon. 5 Ndo xjen na tyjee Jess jo, jndond jon, tso jon: U Zaqueo, quitsityua, quindyocuee ee xeevahin icanhan na ntjo ya ja va. 6 Jo quintyjachen tacue juu. Yo na neiin juu tayoon juu Jess vaa juu. 7 Majo ya na jntyia nnan na nnda saa jon, tsoenhan tonanneinhan joon jon, jnduehan: Ca nquii Jess, jnd tatsijonhin yo tsan na itsitjahin nnon Tyotson na ntixee tsaneenhin. 8 Jnd jo, tcentyjee Zaqueo, tso juu nnon Jess: Nnda ta, xonce nan njan na min, ninncyahan nd nanninen, ndo mantyi mincya ro tsan na sivinnan ja juu na tenoon na tsj

Jess yo Zaqueo

Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan son

nnan na tondye joonmin, jnantiuhan na macje njntyia ndhan na ntyentjon Tyotson tsoen, ncjeehan ee jnd mandyo na ngue Jess Jerusaln. Mange jo sininntyichen jon nciichen joon na quindyehan na tyiquitsiman nquiihan juuhan. 12 Tso jon ndhan: Tomaan ncii tsan na tman tonduihin. Sijnda jon na nndui jon ndyuaa naan jon, ncja jon nciichen ndyuaa na tycya na ncyoon jon centa tsian na ntsixuan jon rey, ndo nd jo nndyo nntce jon. 13 Majo vitjachen na nndui jon na ncja jon jo, tman jon nqui nnan na cotyentjonhan nnon jon. Tman son tyincyaa jon nnon ncii ciihan na ve tejndei ya jonhan joohan. Tso jon ndhan: Quijntueho nchu vaa nntaho na ntantjonho yo sonmin viochen xjen na ja tacn. 14 Majo joo nnan

11Joo

(Mt 25:14-30)

San Lucas19 ndyuaa tsjoon jon, jndohanhin. Tuahan tsian nd nnan na tentyjahan toxen jon, jnduehan: J tyiquintue nn na nndui tsanva tsan na ityentjon jon j. 15 Ndo juu tsaneen, vi na jnd tyoon jon centa tsian na ntsixuan jon, jndyo ntce jon ndyuaa naijon na jnan jon. Yajo joo naneen na cotyentjonhan nnon jon na tejndei jon sonhan, tqueen jonhan. Nge nincaa tson jon nchu xjen na tantjon ncii ciihan. 16 Jo tyjee tsan navejndyee, tso juu nnon jon: Nnda ta, Aa jnd tyje? Nd son nan, nqui vee jnda tantjn yo joo son na tyincya nnn. 17 Ndo tso jon nnon juu: Ya jndyi sa, u moso njan, nge na siquind u ncii tsian min na chjohan, jo na maua tsian nnon na ntcoxen nqui njoon tman. 18 Jnd jo tyjee juu tsan na jnd ve, tso juu nnon jon: Aa jnd tyje, ta? Nd son nan, on vee na tantjn yohan. 19 Ndo majontyi tso jon nnon juu: Naneinhin maua tsian nnon na ntcoxen nnan on njoon tman. 20 Majo xjen na tyjee nciichen tsaneen, tso juu nnon jon: Aa jnd tyje, ta? Nd son nan, suhan quii peto. 21 Ee ncya jndyi u xenge u tsan na jndei ndyo. Ee u mayon cuenta yuu na chito centa. Min na tajnon ntjon, majo u manciixjen matyje. 22 Ndo nquii reyeen, vi na jnd jndyii jon na tso tsaneen na nnda, ta jon, tso jon nnon juu: U moso njan na tayuu jntue u, majuuto joon na tsu nd, ntsa na juuhan quituiihan u ntyja nan na sa. Jen mantyji na ja tsan na jndei ndy

212 na mayn centa yuu na chito centa ndo na manciixjen matyj yuu na chito ja jnn. 23 Nge na nnda nchji, Ndu na tatquityi joo son njan naijon na ngantjonhan? Ee xe na sa na nnda, yajo nein na jnd tyj, ncyn ntc juu son njan yo jndahan. 24 Ndo jo tso jon nd minndye nnan na manhan ngiaa juu: Ca, quitjiho son njan nt tsanvahin ndo cyahohan nnon nquii tsan na nqui vee jnda tantjon. 25 Ta naneen, jnduehan: Nnda ta, Ndu na ncyoonntyi jonhan ndo jnd yoon jon nqui vee jnda na nnda? 26 Ndo ta reyeen, tso jon: Quindyeho ntsj ndho, minninchen tsan na min naan juu, ncyoonntyichen juu centa. Majo juu tsan na tanan naan cuen, nnduien chjo nan na itsitiu juu na tsixuan juu. 27 Ndo joo naneen na jndohin ja, na tyiquintue nonhan na nditque ja ntyja naanhan, quindyochohohin ntjoohin, ndo quinancjehohin na tonnn.

na jnd sinin Jess joonva, tjantyichen jon na vja jon Jerusaln. 29 Juu xjen na vavindyoo na nguee jon tsjoon Betfag yo Betania, mandyoo tyo na jndyu Olivos, tua jon tsian nd ve nnan na totsayon joon yohin na cohan ncii ntaa. 30 Tso jon ndhan: Coho tsjoon chjo na maan jndyoyu na tondho. Ndo xjen na ntsaqueho tyquiihan, jo njntyiaho ncii snon chjo na tyen o. Minncii jnda tacontjo tsan juu

28Vi

(Mt 21:1-11; Mr 11:1-11; Juan 12:12-19)

Taquee Jess Jerusaln

213

San Lucas19

o. Quinanquinanho juu o, ndo jon yo xuee nquii Tyotson na quindyoyonho choeen ntjoohin. ityentjon jon tsoen. Ntyja 31 Ndo xe na aa ngaxee tsan naan jon, nquii Tyotson na ndho ndu na conanquinanho maan quioonndue ncyaa jon juu quiooeen, quindueho nnon na tajuaan tson cn na tonnon juu: Nquii tsan na conduihin jon. Conantmaan jaa nquii jon na na icoxen jon j, nquii jon maan nandyentyichen. 39 Majo minndye nnan na nninjntuehin juu o. 32 Ndo tyehan juu ntaa na conduihan tmaan fariseos na tua jon ndhan, ndo tijnda juu manhan quii ntan nnan na jndye snoneen chaxjen na tso jon jndyihin, jnduehan nnon Jess: ndhan. 33 Ndo viochen xjen na U na matsiman joon ntyja jnanquinanhin juu isnoneen, naan Tyotson nd nnan, joo nque nnan na njnuen o, jnduehan: nnan na cotsayon joon yo u, Ndu na conanquinanho can ndhan na tanduehan snonva? joonmin. 34 Tahan, jnduehan: 40 Majo ta jon jndyuehan, itso Nquii tsan na conduihin jon: na ityentjon jon j, nquii jon Quindyeho ntsj, xe nnanchen nninjntue yahin juu o. nanmin jndyuehan, yajo joo 35 Jnd jo tyeyonhan juu ntjhin nnantmaanhan ja. choeen na maan Jess. Ndo Sindaahan nchjii Jess tyiohan ndiaahan naxen o, ntyja naan nnan Jerusaln ndo tantjo jon quiooeen. 36 Ndo viochen na venon jon 41 Xjen na tuee jon ndyo tsjoon nato, totji nnan ndia tonco na Jerusaln, ndo xjen jndyiaa cehan, tonannueinhinhan jonhan, sitioohanhin ntyja naan nato na ngenon jon. 37 Ndo nnan na man jo. 42 Chavijon nd naijon na tantyque nato juu nnan tsjooneen sinin jon, tso jon: tyo na jndyu Olivos yuu jon na Juu xeevahin, xe ve aa taa nonho covityincyoo Jerusaln, tsoen nchu vaa na icanhan cha ntjo nnan na totsayonhan yo joon yaho na tonnon Tyotson, majo na toninncyaa jon, yo na nein ndincyaahan na ncaa nonhohan. jndyihin tahin jndei tonanxuaahan, 43 Ee mangentyja xjen na joo tonantmaanhan Tyotson ntyja nnan na jndohan o, nnanyahan tsoen tsian tman na jnd jntyia teonntj xijndio ndyo tsjoonho na ndhan na totsaa Jess na ntahan tyia yoho ata jequind tyijequind nnduihan yo najndei nnduiho. 44 Nnantyuiienhan na tsixuan nquii tsan. nnan tsjoonho ndo nnancjehan 38 Jnduehan: nantque ndo mantyi yoquijnd Juu tsanvahin ityio Tyotson ndaho. Nnantyuiihan ntj jnaanhin. Nquii jon na taquintyja na tijntue na jnd tsjoonho, na tman conduihin, icjeenon minnciihan xequindyehan na

San Lucas19,20 vaquityenhan nacjoo tyjehan. Nnda ngenonho nge tataa nonho na jon Tyotson ja na ntsinman jon uaanho.
Icji Jess nnan tyquii vatson tman

214 jon uaan nnan. Ndo nque ntyee na conintque ntyja naan nnan judos, squenonhan na maan jon yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, yo ninnnan na conintque nd nnan tsjoon. 2 Jnduehan nnon jon: Quitsu nd, Nin naijndei condui u na tji nanmin quii vatson? Ndo Nin juu tyincyaa na matsixuanhan? 3-4 Jo sintce Jess joon ndhan, tso jon: Mantyi ja ngax ncii joon ndho. Tsian na totsiquind Juan nnan, juu najndei na tonduihin, yuu jnanhan? Aa nquii Tyotson tyincyaa na tonduihin na nnda, oo aa ve nnan jndue na quitsaa jonhan? Ca, quitaho ndyi. 5 Jo joo naneen jnannein nquehan yo ntyjehan, jnduehan: Xe na aa nndu nquii Tyotson tyincyaa na totsixuan Juan juu tsianeen, yajo ngitso tsanvahin nd: Ndu na tatntyja nnn joon na toninncyaa jon? 6 Majo xe na aa nndu nnan jndue na quitsiquind Juaneen nnan, yajo tsoen nnan ntuenhan ntj jaa na nnancjehan jaa, ee jnd vantyja nonhan na nquii Juan conduihin tsan na toninncyaa joon Tyotson nchu vaa nan na nnguaa. 7 Nge na nnda jnantiu naneen, jnanntcehan joon nnon Jess: Aa j ndicaa nn nin juu tyincyaa joon na quitsiquind tsaneen nnan. 8 Ndo na jnduehan na nnda, mantyi sintce ta Jess joon ndhan:

na tso jon na nnda, taquee jon juu vatson tman, jo ta jon tji jon nnan chen, joo nnan na cond nan quii vaaeen. 46 Ndo tso jon ndhan: Vaa joon Tyotson na jndui na itsohan: Va njan conduihan vaa naijon na conannein nnan nnon Tyotson. Majo o, itsijonhan na contaho juuhan chavijon tstsj yuu jon na cotoo nanntyuee. 47 Ndo io io totsiman Jess joon nd nnan quii juu vatson tmaneen. Majo nnan na conintque nd ntyee naan nnan judos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss yo ninnnan na conintque nd nnan tsjoon, tojntue vichen nonhan nchu vaa nquii nntahan cha nnancueehan Jess. 48 Majo tataa nonhan nchu ya nntahan ee tsoen nnan chen chen totquenhan centa juu joon na incyaa jon. Ntue non jndyihan na nndyehan joo jooneen na totsinin jon.

45Jnd

(Mt 21:12-17; Mr 11:15-19; Jn 2:13-22)

Ntyja naan najndei na condui Jess

20

Ncii xueeeen tacjuhan na itsiman Jess nd nnan tyquii juu vatson tmaneen. Tyincyaa jon joon naya naan Tyotson ntyja naan na itsinman

(Mt 21:23-27; Mr 11:27-33)

215 Tanin, min xequitsj ndho nin juu tyincyaa najndei na condui ja na matsa nanmin.
Joon na tyiquitso nquiihan ntyja naan nnan na totantyjeehan nt ntjon

San Lucas20 jnduehan nd ntyjehan: Tsian ya yuu nntjo ntjonvahin nt juu. Ca, quinancuhin cha ntjohan ndu. 15 Ndo tjihanhin quii ntjoneen, ndo jnancueehanhin. Ndo taxee Jess nd naneen, tso jon: Nquii jon na naan ntjoneen, Nin nan maan nonho na ntsaa jon? 16 Ncjee ntce jon ndo ntscje jon naneen. Ndo nninncyaa jon ntjon naan jon nd maoon nnan. Ndo nque nnan na condye joonmin na sinin Jess, jnduehan: Tyijon ncyaa Tyotson na nndui na nnda. 17 Majo Jess, quii jndyiaa jon ndhan. Tji jon ncii joon na sijoon nquiihin na conduihin tsj na ninjntue. Tso jon: Vaa joon Tyotson na jndui na itsohan: Nque albain na conanya vaa, juu tsj na conduehan na tyijecijntuehan, majuutohan vaquityen tyenhan nqui tsjaan vaa. Na nnda vaa na tso jooneen, Nchu vaa na cotjiho centa na itsiquindyihan? 18 Minninchen tsan na ndicaa tson ntyja njan, ijuvihanhin chavijon tsan na tonhin na tyioohin nacjoo tsj. Majo juu tsan na tyinincantyja tson ja, majnda na ntuiivihanhin. Juu nan na ngenon juu itsijonhan juuhan chavijon nan na ntjon tsan na tyioo ncii tsj tman nacjoo, na sitiuu jndhanhin. 19 Ndo nnan na conintque nd ntyee yo nnan na conanman nchu

jo ta Jess, sinin jon joon na tyiquitso nquiihan nd nnan, tso jon: Tomaan ncii tsan, juu tsaneen jnon jon nt tndndyoo tsjan tyuaa naan jon. Jndcya tyincyaa jon centa juu ntjoneen nduee minndye nnan, jnd jo tja jon nciichen ndyuaa na majndye xuee. 10 Ndo ya na tentyja xjen na tue juu ntjoneen, jon jon ncii moso naan jon na man naneen na nninncyahan centa nan na vacjahan jon. Majo naneen je, tjahin juu, jon ntcehanhin na tanan tachu juu. 11 Jo jon nnda jon nciichen mosoo jon. Mantyi tonancejnaanhan juu tsaneen ndo tjahanhin. Jnd jo jon ntcehanhin na tanan tachu juu. 12 Jndcya nquii tsaneen jon nnda jon nciichen moso naan jon na jnd ndye. Juu tsaneen jnanqueehanhin, tjihan juu quii ntjoneen. 13 Na matsia nquii tsaneen na naan ntjoneen, sitiu jon: Nin nan chi ntsa ja? Nd vaa ntsa, nquii tsansa jnda na tman vaa na venchjihin, njnhin na man naneen, tyinan ro na nnta nanmin na njonhin. 14 Majo nque naneen na conta tsian tyuaa naan jon, xjen na jntyiahan na jnda nquii jon na jnd tyjee,

9Jnd

(Mt 21:33-44; Mr 12:1-11)

San Lucas20 vaa itsiquindyi juu joon na tquen Moiss, xjeneen tojntuehin nchu vaa nquii ntahan na nntuehan Jess, ee taa nonhan na nacjo nquehan sinin jon juu jooneen. Majo ncyaahan nnan na jndye jndyihin.
Aa ichuhan na quityin son na ique gobiernon?

216 Ta naneen, jnduehan: Nquii Csar chuuhan, juu tsanmaantsian tman tsjoon Roma. 25 Yajo tso jon ndhan: Nge na nnda, quityionho son na ique Csar na tsixuanhan centaa jon, ndo mantyi ncyaho centaa Tyotson na tsixuanhan centaa nquii jon. 26 Jo tanan jnd jntahan na quituiihanhin ntyja naan joon na totsinin jon quii ntan nnan. Ndo naneen na jntuehan na quituiihanhin ntyja naan joo joon na ta jon, vacue maan nonhan yo joon na sintce jon.

na nnda, tojntue yantyihan nchu vaa nquii nntahan. Joo naneen man ntyjehin na conta nquehin na njon jndyi joon Tyotson ngiohan. Jonhin naneen naijon na maan Jess. Tuahin tsian nd naneen na quitsaquindahin joon na toninncyaa jon. Ndo vi na jnd jo, nninncyahan centa jon nt gobernado cha coxen tsaneenhin. 21 Jo taxee naneen nnon Jess: Nnda ta na matsiman ntyja naan Tyotson nd nnan, mangi na jndyoyu matsinin ndo matsiman chaxjen chuhan, min tacotsa na njon nchji yo ncii tsan, majo nciichen tsan tyicuee tsonhin. U ninnquiichen na matsiman na quitsaa tsan chaxjen na ntue tson Tyotson. 22 Ndo nanein ta, ninquindy, nquii Csar, tsan na conintque tsjoon Roma, Aa chuhan na quityin son na ique jon, ndo aa tyiquichuhan? 23 Majo nquii Jess, taa tson jon na conanvinnanhan. Jo tso jon ndhan: 24 Quinanmanho ncii xoquitu denario nnn. Nin tsan xquen chuuhan ndo nin tsan xuee na chuuhan?

20Mange

(Mt 22:15-22; Mr 12:13-17)

Cotaxeehan ntyja naan na ntando xco nnan

jo minndye nnan judos na conduihan tmaan saduceos, squenonhan na maan Jess. Naneen tyicantyja nonhan na ngando xco tsan na jnd tue. Ve nge jo, nd vaa joon na tyequinduehan nnon jon: 28 U ta na matsiman joon Tyotson nd nnan, nquii Moiss tji jon joon na icoxenhan j xe ngue ncii tsansa ndo ntjo scuu juu, yajo juu tyje tsooeen ngoco juu yo itsaa juu. Ncon ntsinda juu yo tsanscueen cha ntsinon juu na tantsinda tsoxio juu ton. 29 Quindyia, nd vaa nan na tui. Toman ntyque nannon na ninncii tsan ntsindahan. Juu tsantque toco juu, majo xjen na tue juu, tatoon jnda juu yo scuu juu. 30 Jnd jo juu tsan na jnd ve, toco juu yo tsanscueen. 31 Jnd jo tsan na jnd ndye toco juu yo tsanscueen. Ndo majontyi

27Jnd

(Mt 22:23-33; Mr 12:18-27)

217 tsoen na ntyque naneen, ncii ro nciihan toyonhan juu na tondiscuhanhin ndo tjhan. Minncii ndahan yohin. 32 Ndo na matsia mantyi nquii tsanscueen, tue juu. 33 Nd joon na ninquitax nnon, juu xjen na nntando xco nnan, Nin ncii joo na ntyque naneen na ndisaa juu? Ee tsoen na ntyquehan tondiscuhanhin. 34 Ta Jess, itso jon ndhan: Nnan tsonnangue na man nanein cotoncohan, ndo coninncyahan ndahan na cotonco joo. 35 Majo man nnan na nanxuanhan na ntando xcohan vi jnd na tjhan, ndo mantyi nanxuanhan na nconhan juu xjen na nnguaa tsonnangue xco. Majo juu xjeneen taxequitoncohan, min nannon, min nanntcu, 36 Ee taxecje nndahan. Ntsijonhanhin chana nque ngeles. Condui naneen ntsinda Tyotson nge na jnd tyincyaa jon na cotando xcohan. 37 Manciixjen itsohan na cotando xco nnan na jnd tj ee nquiintyi Moiss siman jon na nnda yo joon na tji jon ntyja naan tsoon neon zarza na tahan. Quityquii juu jooneen tso jon na nquii ta Tyotson conduihin Tyotson centaa Abraham, yo Isaac, yo ninJacobo. 38 Juu jooneen tsimanhan na nquii Tyotson conduihin Tyotson centa nnan na cotando, chito centa ntoo. Jo tsimanhan na joo nnan na vantyja non cotandohan. 39 Yajo minndye nnan na conanman nchu vaa tsiquindyi joon na tquen Moiss, tahan, jnduehan nnon jon:

San Lucas20 Nnda ta, taquinjon joon na tsu. 40 Ndo joo nnan tmaan saduceoseen, tavi tonhan na nanxuanhan uaanhan na ntaxeentyichenhan joon nnon jon.

Nin tsan tsjan condui nquii Jess?

Jess nd nnan: Nchu vaa na condue nnan na nquii Mesas conduihin tsjan David na jndyocahan? 42 Ee nquii David tso jon na condui Mesas nquii ta na ityentjon jonhin. Juu jooneen jnduihan cjoo tson na chu salmos. Nd vaa na itsohan: Nquii ta Tyotson itso jon nnon nquii jon na ityentjon jon jaa: Quijman ncia ntyjaya naijon na itsitmaanhan u 43 Ata xjen nque nnan na jndohan u jnd sa tmaanhan na conhan nacje nan. 44 Nge na nnda vaa tso juu jooneen, nd vaa joon na mavax ndho. Nchu vaa na condueho na nquii Mesas conduihin tsjan David na jndyocahan, ndo nquii David tso juu na nquii Mesas conduihin nquii ta na icoxen jonhin?

41Taxee

(Mt 22:41-46; Mr 12:35-37)

xjen na nque nnan na jndye jndyihin manin vaa condyehin, tso Jess nd nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon:

45Viochen

(Mt 23:1-36; Mr 12:38-40; Lc 11:37-54)

Quintahan centa yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss

San Lucas20,21 na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, nein jndyihan na ngondyihan na cehan ndiaa tonco cha quitji nnan centa na tman conduihan. Ndo ntue nonhan na nninncya nnan tsonhan nata. Mantyi quii ntaanon nincendyuaahan naijon na ntsiquinjonchenhanhin. Ndo xjen na covee nguee, mantyi nincendyuaahan silla na tonnonchen. 47 Majo naan nanntcu ninnque, cotji naneenhan na nninnaanhinhan. Ndo jndye joon conanneinhan nnon Tyotson cha quinantiu nnan na jen conanquindhan tonnon jon. Jnaan na nnda vaa na contahan, jaa jndyi ntuiihanhin. Tyintaho chaxjen nan na contahan.

218 na jen jndyihin, tjuen juu xoquitu na yoon juu, manin ntyja na ntca juu.
Itsiquindyi Jess na nndyuii vatson tman

46Nnan

Xoquitu na tyincyaa tsanscu ninnquii

nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, jnanneinhan ntyja naan juu vatson tman ndo mantyi ntyja naan joo ntj na ya jndyi na tijntue na tycihan ndo ntyja naan nan na njon jndyi na tyincyaa nnan centaahan na tonantmaanhan Tyotson. Xjeneen tso Jess: 6 Tsoen nanmin na cojntyiaho, mangentyja xjen na nnantyuii nnanhan. Minncii tsj jequintjohan nacjo ntyjehan.

5Vendye

(Mt 24:1-2; Mr 13:1-2)

21

Sinin Jess joonmin viochen xjen na maan jon vatson tman. Jo tquen jon centa na nque nantya, jndye son cotyionhan centaa Tyotson quii quiton na min jo. 2 Mantyi jo jndyiaa jon ncii tsanscu ninnquii, jen jndyihin. Taquityion juu ve xoquitu son ve ncii joo quitoneen. 3 Jo tso Jess: Joon mayuu na matsj ndho, juu tsanscuva tsan ninnquiihin na jen jndyihin, jndyentyi tyincyaa juu centaa Tyotson, chichen na tyincya tsoen nantyaeen. 4 Ee joohan ve son na vantjochen na min ndueehan, joohan na tjuehin quii quitoneen. Majo juu tsanscuva

(Mr 12:41-44)

Jnaan na conanmanhan na mandyo na ntycii

taxeehan nnon jon, jnduehan: U ta na matsiman ntyja naan Tyotson nd nnan, Yuu xjen na nndui na nnda? Ndo Nin jnaan na ntsimanhan na jnd mavaa xjen na nndui nanmin? 8 Ta jon jndyuehan, tso jon: Quitquenho centa na tyinanvinnan nnan o ntyja naan joonmin. Ee jndye nnan nninncyo na nnduehan na maja conduihan. Nnduehan na nquehin conduihan Mesas. Ndo nnduehan: Jnd tentyja xjen na ntycii tsoen. Majo tyinanjonho yo naneen. 9 Min tyindyueho ya conincuaa joon na ncoon ndyia ndo na

7Ndo

(Mt. 24:3-28; Mr 13:3-23)

219 conanve nnan nacjo gobiernon naanhan. Ee manciixjen jndeihan ngenon jndyee nanmin, majo tyicoventyja xjen na ngitsu tsonnangue. 10 Nd jo tsontyichen jon ndhan: Nnan ncii tsonnangue, nnanvehan nacjo nnan nciichen tsonnangue. Ndo ncii tsanmaantsian tman ntsaa jon tyia yo nciichen tsanmaantsian tman. 11 Ndovanjan jndei ngotsii ndo ncoon jndo tman ndo ntycu chen jndyi ncyoonhan nnan. Ndo juu tsjndue nnintyincyoo jnaan tman na mioon ntsityuehan nnan. 12 Majo vitjachen na nndui tsoen nanmin, ncyon nnan o na nntavihan o ndo nntyehin o. Ndo mantyi nninncyahan centa o nd nnan quii ntaanon naanhan ndo ntyihan o ntaancjo. Ndo ncochohan o tond nnan na conintque yo tond nanmannian tman, ve nge na conanjonho yo joon na mancya. 13 Xjen na ntquenonho tsoen nanmin, ntsiquinaanhan na ntji jndyoyuho ntyja njan nd nnan. 14 Nge na nnda, quinanjndaho na tyindyii nonho nin joon na nnanntceho nd naneen cha ngaoonhanho. 15 Ee nc ntsa na ntsijndahan nquenho cha nnd nnanntceho joon nd naneen, ata mincya ro joohan na jndohan o, jequind nnduehan na juu joon na coninncyaho tyiquijntuehan, min tyijencyaahan na nnduehan na tyiyuuhan. 16 Mantyi nque tyeho, ndyeeho nninncyahan centa o nduee nnan na nnancje

San Lucas21 naneen minndye o. Majontyi nnta ntyje nqueho yo ntyje tycyaho ndo mantyi nnan na ya joon yoho. 17 Ndo jndye jndyihan nconhan na tyicuee nonhan o ve nge na manho ntyja njan. 18 Majo xequindyi na ngitsuho. Chavijon na itsohan min ve ncii sonquenho tyijequitsuhan. 19 Nge na ntjotyenho yo ntyja njan, jo na nninncyaa Tyotson na tyiquintycii na ntandoho.

ya na njntyiaho na minntyjee sondaro xijndio Jerusaln, yajo caa nonho na mavaa xjen na nnantyuiihan juuhan. 21 Juu xjeneen joo nnan na man ndyuaa Judea, quinannonhan na min ntyo na ntantyiuhan jo. Ndo nnan na man Jerusaln quinduihan jo, ndo nnan na man jnd tyinco ntcehan juu tsjooneen. 22 Ee joo ngueeeen nanxuanhan xjen na ntuiivi Tyotson nnan judos cha ntsiquindhan tsoen joon jon na tondui. 23 Ntyia ro nanntcu na jon ndahan juu xjeneen yo ntyjentcuhan na ndaa nda. Ee ngioo ncii navi tman nacjoo ndyuaava, vi jndyi ntsaa Tyotson na ntquenon nnan na man juu xjeneen. 24 Nnancje nnan joohin yo xjo ndo jndyehan ncocho nnanhan chavijon preso ncii ncii tsonnangue. Ndo joo nnan na tyiquinjon Tyotson ngiohin, ntoxenhin Jerusaln ata nguee xjen ntyjii jon na ngacentyjee na contahan na nnda.

20Majo

Ntyja naan na nndyuii juu tsjoon Jerusaln

San Lucas21
Nanmin nnguaa juu xjen na nndyo nnda Jess

220 nnan ntji jndyoyuhan na condui Tyotson na ityentjon jon tsoen. 32 Joon na mayuu na matsj ndho, nque nnan na man naneinhin, tyixecjeenhan ata xjen na jnd siquindenhan tsoen joonmin. 33 Tsjndue yo tsonnangue ntyciienhan, majo joo joon na mancya, tsoenhan ntsiquindenhan joohan. 34 Quitquenho centa na tyininncyaho na ncjachuhan o na ve conanjontoho na coca quintcu nnan yo na covehan na condyehan oo na ncon jndyiho joontiu ntyja naan na nchu vaa nquii na nconho io cha. Ee xe nanmin ncoon nonho, ninjonto ncjeenon juu xueeeen na ntuiihan o chavijon ituii xiu quioo. 35 Mannda vaa na ngueenon juu xueeeen na man nnan na ninvaa tsonnangue. 36 Mange na nnda, ninnquiichen quitquenho centa ninvaa xuee na cotsamanho. Ndo quitanho nnon Tyotson na nninncyaa jon na ncoon najndei nonho cha ya ro nnduiho quii juu navi na nndyo, ndo cha nnd ngentyjeetyenho tonnn, ja na condui tsansa na iua jon tsian nnn na coxn tsoen nnan. 37 Ndo nquii Jess, tincii xueeyu totsiman jon nd nnan quii juu vatson tmaneen. Ndo ya na tovaman, tondui ntce jon quii tsjoon, toca jon juu tyo na jndyu Olivos. 38 Ndo tivinonnco, nnan na jndye jndyihan totsquehan vatson tmaneen na ndyehan joon na toninncyaa jon.

xjeneen tman jnaan na nnintyincyoo na njntyia nnan ntyja naan ndocjioon yo chi ndo yo ninncjuu. Ndo nnon tsonnangue, ntsindaa jndyihan ngio nnan. Ndo nge na nnincuaa na iju ndaandue ntsiquijeenhanhin. 26 Ntsaahan na tajndei nonhan nge na coviquityuehan ntyja naan na maan jndyi nonhan nchu vaa vja na itsaahan nnon tsonnangue. Ndo majuu xjeneen tsoen na condui najnd na cotoxenhan tsjndue, ntsitonciihan joohan. 27 Yajo juu xjeneen ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, njntyia nnan na ncjnn nnta tsonnangue. Tyquii chincyu nndy yo juu na nancoo naquixuee na conditman ja. 28 Xjen na jnd tye na condui nanmin, ca, quityiiyantyiho, tyindyueho, con cjeho ee tajndye vitja na ntsiquindyaa Tyotson o na nduiho quityquii navimin.

25Juu

(Mt 24:29-35, 42-44; Mr 13:24-37)

joonva na tyiquitso nquiihan, sinin Jess juuhan ndhan, tso jon: Caa nonho ntyja naan tsoon higuera oo mincya ro tsoon. 30 Xjen na cojntyiaho na jnd condui tscondaahan, cotjiho centa na jnd tindyo ngueesua. 31 Mantyi xjen na cojntyiaho na condui nanmin na jnd tsj, caa nonho na jnd tindyo juu xuee ya tsoen

Joon ntyja naan tsoon higuera


29Juu

221
Sijnda Judas na quituiivihan Jess

San Lucas22 naan nguee pascua, 8 Ndo jon Jess Pedro yo ninJuan ncii ntaa, tso jon ndhan: Ca, coho na nnanjndaho na ntca jaa ntyja naan nguee pasca. 9 Taxeehan nnon jon: Yuu jon ntue tson na nnanjnthan? 10 Ta jon jndyuehan, itso jon: Quitquenho centa, juu xjen na jnd tyequeho quii tsjoon, jo ntjonho ncii tsansa na yoon juu tsj na jon ndaa. Quitsantyjaho xen tsaneen ata xjen nguee juu vaa na ngaquee juu. 11 Jo quindueho nnon nquii tsan na vaa juu vaaeen: Nnda ta, nquii tsan na itsiman joon Tyotson nd nnan, ivaxee jon: Yuu vijon vaa cuarto na nninjntue j na ntca jon centaa nguee pascua yo j nnan na cotsayn yo joon na incyaa jon? 12 Ndo juu tsaneen, ntsiman jon ncii cuarto ndho, vaa vequito, majnd min quind nan, jo quinanjnda yaho. 13 Jo tyehan ndo tijnda tsoen chaxjen na tso Jess ndhan. Ndo jo jnanjndahan na ntcahan centaa juu pasca. 14 Vi jnd tman, tueenon Jess jo, tcjo jon mesa yo nque nnan nchove na conanjonhan yo jon. 15 Tso jon ndhan: Juu nguee pascuavahin, ntue jndyi tsn na ninqu quitsman chjo yo o vitjachen na nci. 16 Joon na mayuu matsj ndho, tajeca nntahan ata juu xjen na covityincyo jndyoyu nchu vaa itsimanhan naijon na ityentjon Tyotson nnan.

22

Majnd vavindyo na nguee nguee na coca nnan judos tyoo na tatsquent taquee. Juu ngueeeen conanquijndyuhinhan pascua. 2 Ndo joo ntyee na conintque nd nnan judos yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, nge na ncyaahan nnan na neinhan Jess, ve ntyiu tojntue ntyeeeen nchu vaa nquii ntahan cha na cue jon. 3 Juu xjeneen nquii Judas na mantyi jndyu juu Iscariote, tua Satans quii tson juu. Juu juu ncii nque nnan na nchove. 4 Tja tsaneen na man joo ntyee na conintqueeen yo nantque na cotoxen nanntei centaa juu vatson tman. Tatsijnda juu yohan nchu vaa nquii ntsaa juu cha nninncyaa juu Jess ndueehan. 5 Ndo naneen, sineiinhan nonhan na nnda vaa na tso juu, ndo jnancejonhan joon na ndyionhanhin na ntsaa juu na nnda. 6 Ndo mantyi juu siu juu na nnda. Jo ta juu tontue juu yuu xjen na ntsijonhan na nninncyaa juu centa Jess ndueehan xjen na tyiquijntyia nnan.

(Mt 26:1-5, 14-16; Mr 14:12, 10-11; Jn 11:45-53)

Sijnda Jess na ntcahan pascua

tuee juu nguee na coca nnan judos tyoo na tatsquent taquee. Juu ngueeeen na conancje naneen quinman ntyja

7Ndo

(Mt 26:17-29; Mr 14:12-25; Jn 13:21-30 1 Co 11:23-26)

San Lucas22 xjeneen tyoon jon ncii vaso, jnd na tyincyaa jon na ncya ya Tyotson, tso jon ndhan: Cyonho vasova, quinancenonhohan nd ntyjeho, ncii ro ncii ro o cehohan. 18 Joon na mayuu matsj ndho, nanein na tonnonchen taxecua ndaa vinon ata juu xjen na ngitye na ityentjon Tyotson nnan. 19 Jnd jo tyoon jon tyoo, mantyi tyincyaa jon na ncya ya Tyotson ntyja naanhan, ndo tyjee jon tanhan, tyincyaa jonhan ndhan. Tso jon: Juu tyoova conduihan si na mancya na ci centaho. Nd vaa ngontaho na covajoon nonho ja. 20 Ndo jnd na tcahan, majontyi saa jon, tyoon nnda jon vaso. Tso jon: Juu vinon na jon vasova, tsimanhan juu joon xco na maquntyn yo nen na ninncya na ntcehan ntyja naanho. 21 Majo quitquenho centa, juu tsan na nninncyaa centa ja nduee nnan, vaquityen juu mesava yo ja. 22 Joon na mayuu, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ngenn chaxjen na jnd tijnda ntyja njan, majo ndyia jndyi juu tsan na ninncyaa centa ja nduee nnan. 23 Ndo jo tahan totaxeehan nd ntyjehin nin ncii joohan na ntsaa na nnda.

222 Jess ndhan: Nque nanmannian tman tsonnangueva yo nque nnan na cotsayon joon yo nnan na cotoxen, conchjehan nnan na cotyentjon ndhan, majo conanquijndyu naneen joohan nnan na cotantyjeehinhan. 26 Majo o tyiquichuhan na ntsamanho chana na conta naneen. Nd vaa na quintaho, juu tsan na conintmanntyihin, coon juu chavijon tsan na tyitman condui. Ndo tsan na icoxen, coon juu chavijon tsan na ityentjon nd nnan. 27 Ee Nin juu na njonchen conduihin, aa juu tsan na vequityen mesa, oo aa juu tsan na ityentjon jo? Aa chi majuu tsan na vequityen mesa tmanntyichen conduihin? Majo quitquenho centa, ja man quii ntanho na condui ja tsan na ityentjon ndho. 28 O conduiho nnan na jnd ntjotyen yo ja tsoen navi na jnd toquenn. 29 Mange na nnda, maua tsian ndho na ntyentjonho nnan chaxjen nquii tyh iua jon tsian nnn na ntyentjn nnan. 30 Juu xjeneen ntsijnta na ntca o ndo nceho yo ja ngiaa mesa naijon na ntcoxn. Ndo ngendyuaaho nnon silla na manin tsiaan na nqueho ngotoxenho joo nchove ntmaan ntyj nnan Israel.

17Juu

nnan na nchovehin, jnanjndyehan jndyuehan yo ntyjehan nin ncii nquehan na ndiquinjonchenhin. 25 Majo tso

Nin juu na njonntyichen conduihin?


24Mantyi

tsontyichen ta Jess: U Simn, quen centa na jnd jndaa Satans joon na tcan juu na ntyii juu ngee juu o, juu naneen itsijonhan juuhan chavijon na

31Ndo

(Mt 26:31-35; Mr 14:27-31; Jn 13:36-38)

Itsiquindyi Jess na ncji Pedro

223 ntscendyi tsan ntquen. 32 Majo ja jnd tcan nnon Tyotson ntyja nan na juu na mavantyja tson tyintyciihan, ndo vi jnd ntce tson tonnn, quitejndei joo ntyj nanmin na ngaquehan ntyja njan. 33 Majo ta Simn, tso juu: Nnda ta, min xe na aa ntyi nnan u vancjo ndo xe na aa nnancueehan u, mantyi ninncya na ntyihan ja vancjo ndo na nci yo u. 34 Ta Jess ndyo juu, tso jon: Pedro, nnon matsj, vitjachen na ntsixuaa quil jentyi, majo juu xjeneen u jnd ndye jnda macji u na mavajnan ja.

San Lucas22 jnduehan nnon jon: Ta, quindyia, nd ve xjo yn. Ta jon, tso jon: Mavaa ya je.
Quii Getseman tsinin Jess nnon Tyotson
38Yajo

jo taxee Jess nd joo nnan nchoveeen: Juu xjen na tua ja tsian ndho na totsancyaho joon, tsj na tyntsayonho xoquitu, min chetsja, min ntcon. Xjeneen, Aa vaa nan na totsitjahan o? Tahan, jnduehan nnon jon: Tanan yu ro. 36 Tsontyichen jon ndhan: Majo nanein, nin juu na nayoon nan na cojon xoquitu, cayoon juuhan ndo mantyi chetsja. Ndo nin juu na tanan xjoo, quijnd juu ndiaatco naan juu ndo quitsijnda juu xjoo juu. 37 Ee matsj ndho, vaa joon Tyotson na jndui na itsohan: Tji nnan centa na cajon jnan tsixuan jon chaxjen nque nnan na tman jnan vaa. Nnda vaa na tso juu jooneen. Jnduihan ntyja njan, ndo mayuu ntsiquindhan.

35Jnd

Tso Jess na mayuu ntsiquindenhan joon Tyotson na jndui

jndui Jess vaa yuujon na tcahan. Tja jon tyo na jndyu Olivos naijon na manciixjen toca jon. Ndo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, tyehan yohin. 40 Jnd na tuee jon jo yohan, tso jon ndhan: Quinanneinho nnon Tyotson cha tyingantjon yutyia o xjen na ityii juu ngee juu o na quinantjaho. 41 Ndo tjantyi jon chjochen na tonnonchen, chana tycya na ncju tsan ncii tsj. Jo tcoxtye jon, tye na sinin jon nnon Tyotson. 42 Tso jon: Tye, juu joon na macan nnon, xe na aa tsijonhan juuhan chaxjen na ntue tson, quitsiquindya ja na tyingenn juu naviva. Majo min na macan na nnda, quindui ntyja na ntue tson ncu, chito chaxjen na ntue tsn ja. 43 Ndo juu xjeneen, ncii ngel na jnan quioonndue, tyjeenon juu na maan Jess, tyincyaa juu najndei tson jon. 44 Ndo na ttsijaantyichenhan na sindaahan nchjii jon, totsinin jon nnon Tyotson yo ninvaa najndei jon. Ndo juu ndaatjuen na jnduihin, chavijon neonhan, ninvindyii saviuuhan xjen tyuaachen. 45 Vi na jnd jnanquintyja jon na sinin jon nnon Tyotson, tja nnda

39Xjeneen

(Mt 26:36-46; Mr 14:32-42)

San Lucas22 jon naijon na jntyii jon naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, majo ntjii jonhin condahin, ee tandiquinanhan ve nge na sichjoo jndyihan nonhan. 46 Tso jon ndhan: Nchu vaa saahan ngioho na condaho? Quinanquintyjaho, quinanneinho nnon Tyotson cha tyingantjon yutyia o xjen na ityii juu ngee juu o na quinantjaho nnon Tyotson.

224 ninnnan na conditque quii tsjoon na sacyonhanhin, tso jon ndhan: Aa cotjiho centa na tsanchuee condui ja, jo na jndyo cyonho ja yo ncjo yo nonnchio? 53 Io io toman quii ntanho juu vatson tman, ndo min tatueho ja. Majo naneinhin jnd tentyja xjen naanho na conanjonho yo nquii yutyia na icoxen juu ntyja naan najaan.

na itsinin Jess, ndo squenon nnan na jndye jndyihin. Tondhan vejndyee nquii Judas, majuu juu ncii nque nnan na nchove. Sindyoohin nnon Jess na tu juu quincho jon na tyincyaa juu tsonhin. 48 Ndo taxee Jess nnon juu, itso jon: U Judas, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn nnan, Aa yo na mava quinch, jo na mancya centa ja nndue nnan? 49 Ndo joo naneen na tomanhan yo Jess, vi na jnd jntyiahan nan na tui, jnduehan nnon jon: Ta, Aa nnantj ncjo? 50 Ndo ncii joohan ninoon saa juu nat juu mosoo nquii tyee na conintque. Tyjee juu tsnqui tsaneen tontyjaya. 51 Yajo tso Jess ndhan: Maya je, quitsacentyjeeho. Ndo tuii jon tsnqui tsaneen, sinman jonhin. 52 Ndo sinin Jess nd ntyee na conditque, yo nd nanntei na jnan vatson tman, yo

47Ninvaa

(Mt 26:47-56; Mr 14:43-50; Jn 18:2-11)

Tue nnan Jess

Icji Pedro ntyja naan Jess

naneen na tuehan Jess, tyeyonhan jon vaa nquii tyee na conintque. Ndo juu Pedro, tycya tycya tantyja juu. 55 Nnan na tyeyonhan Jess, jnd na jnanntjonhan chon tochen, xijndio tyecendyuaahan nnon choneen, ndo mantyi juu Pedro tacjo jon quii ntanhan. 56 Ndo ncii tsanscu na ityentjon nd nnan vaaeen, jndyiaa juu na vaquityen Pedro naijon naxuee chon. Quii jndyiaa juu nnon jon, ndo tso juu: Mantyi tsansava vayoon juu joon yo juu Jess. 57 Majo tji Pedro, tso jon: U tsanscu, tyicajnan ja tsanva. 58 Tja ngue chjo xjen ndo jndyiaa nciichen tsanhin, tso juu nnon jon: Mantyi u vayon joon yo Jess. Majo ta jon: Aa xe u. Minchjo chito aa jo ja. 59 Tca chanan ncii hora ndo nciichen tsan sijndei ndyo juu, tso juu nd nnan:

54Ndo

(Mt 26:57-58, 69-75; Mr 14:5354, 66-72; Jn 18:12-18, 25-27)

225 Joon mayuu na toquien tsanva yo Jess ee conduihin tsan na jnan ndyuaa Galileahin. 60 Ta Pedro ndyo tsaneen: Ja, minchjo tyiquintji joon na matsu. Ninvaa na itsinin jon yo tsaneen ndo sixuaa ro quil. 61 Ndo na nnda, tequen ta Jess, jndyiaa jndyoyu jon nnon Pedro. Ndo ninoon tajoon tson juu joon na jnd siquindyi Jess juu: Vitjachen na ntsixuaa quil jentyi, majo u jnd ndye jnda macji u ntyja njan. 62 Ndo jndui Pedro jo, taxjen vaa tioo jndyi jon.

San Lucas22,23 nd, Aa condui u nquii Mesas? Ta jon jndyuehan: Min xe na aa ntsj ndho, majo xecantyja nonho ja. 68 Ndo min xe na aa ngax ndho, majo o xequitaho ndy, 69 Majo nanein na tonnonchen, ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na coxn tsoen nnan, ncjquijman ngiaa jon tontyjaya naijon na itsitmaanntyichenhan ja. Nquii jon na taquintyja najndei na conduihin. 70 Ndo na tso jon na nnda, tsoen naneen taxeehan nnon jon, jnduehan: Yajo Aa condui u Jnda Tyotson? Ta jon jndyuehan, tso jon: Nqueho condueho na jon condui ja. 71 Jo jnduehan nd ntyjehan: Tyiicanhan na ndy joon jndyue maoon nnan nchu vaa na ngiohan ntyja naan jnaan juu, ee manqunty jnd jndy joon ndyo nquii juu.
67Quitsu

Conancejnaan nnan Jess

naneen na totquenhan centa Jess, tonancejnaanhanhin ndo totjahan jon. 64 Ndo mantyi jnantyenhan ndiaa nnon jon, jnd jo taxeehan nnon jon: Ca, ciyuu ndyo nin juu icja u. 65 Ndo mantyi jndye maoon joon tsan na tonduehan cjoo jon.

63Nque

(Mt 26:67-68; Mr 14:65)

na jnd tixuee, nque nnan na conintque tond nnan judos, yo ntyjehan nque ntyee na conditque, ndo yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, tncihan yo ntyjehan. Ndo tyeyonhan Jess naijon na conanjndahan joon. Jnd na tncihan jo, taxeehan nnon jon, jnduehan:

66Vi

(Mt 26:59-66; Mr 14:55-64; Jn 18:19-24)

Tyencyahan centa Jess nduee nnan na conintque

23

Ndo tsoen naneen na tncihan jo, jnanquintyjahan, tyeyonhan Jess na maan Pilato. 2 Tahan tonduehan nnon tsaneen nchu vaa ngiohan na itsitjahin. Jnduehan: Jnd jndi na juu tsanva itsindaa juu non nnan ndyuaaminhin. Itso juu na joo son na coxen Csar na quitye nnan, tandyinhan. Ndo mantyi manquiintyi juu tso juu na

(Mt 27:1-2, 11-14; Mr 15:1-5; Jn 18:28-38)

Tyeyonhan Jess na maan Pilato

San Lucas23 conduihin Mesas na taquintyja na tman conduihin. 3 Ndo Pilato, vi na jnd jndyii jon na jnduehan na nnda, taxee jon nnon Jess, tso jon: Aa mayuu condui u nquii tsan na taquintyja na tman condui na coxen ntyiu nnan judos? Ta Jess ndyo jon: Majo ro chaxjen na matsu. 4 Ndo tso Pilato nd ntyee na conintque yo nd nnan na jndye jndyihin: Juu tsanva, minncii tacovijnda na aa itsitjahin. 5 Majo tonanjndei jndyue naneen, jnduehan: Tsojnaan juu joon na itsiman juu, itsaahan na joo nnan ninvaa ndyuaa Judea conanjmiinhan na conanvehan cjoo tsamaantsian tman. Ta juu toninncyaa juu jooneen ndyuaa Galilea ndo majontyi itsaa juu tsjoonvahin.

226 tman na nndyiaa jon. 9 Jndye joon taxee jon nnon Jess, majo minncii joon tanan ta jon. 10 Ndo nque ntyee na conintque yo nnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, mantyi tyehan na maan Herodes. Tonanxuaahan na tonduehan nchu vaa ngiohan na itsitja Jess. 11 Ndo juu Herodes ndo mantyi yo nque sondaro naan jon, jntahan na tyicuee nonhan Jess, jnancejnaanhan jon. Jnancehan ncii ndiaahin na njonhan chanan ndiaa coce rey, jnd jo jnancenon ntcehanhin na maan juu Pilato. 12 Ndo juu xjeneen, nquii Pilato yo Herodes, ntjo ya ntce ngiohan yo ntyjehan ee tijndye xuee tomanhan na vjehan ntyjehan.

juu Pilato, vi na jnd jndyii jon joon ntyja naan Galilea, taxee jon nd naneen xe na aa condui Jess tsan ndyuaa Galilea. 7 Ndo vi na jnd taa tson Pilato na jnan Jess ndyuaa Galilea naijon na icoxen Herodes, yajo scenon jonhin na maan tsaneen na coxen juu jon. Juu Herodes tyjee ya jon Jerusaln nge na maan nguee. 8 Ndo ya na jndyiaa Herodes Jess, tyincyaahan na neiin jndyi jon, ee tijndye xuee nincajnaan jonhin. Ee jnd tondyii jon joon na tovinein ntyja naan Jess ndo ntyja jndyi tson jon na ntsaa Jess jnaan

Tyeyonhan Jess na maan Herodes


6Ndo

Pilato tqueen jon ntyee na conintque yo nanmannian yo nnan na jndye jndyihin. 14 Tso jon nd naneen: O jndyoyonho tsanva na condueho na ityii juu joon nd ntyjeho nnan judos na quinanvehan nacjoo nquii gobiernon. Majo quitquenho centa, tond tsoenho jnd tajndhin ndo minncii jnaan juu tatijnda na tsoen joon na condueho cjoo juu. 15 Ndo min nquii Herodes tanan ntjii jon jnaan juu, jo na iscenon ntce jonhin na man ja. Majo quitquenho centa, minncii tyicotsitjahin na tsixuan juu na cue juu. 16 Nge na nnda, jo na ncua ja tsian na ngichu juu, nd jo ntsiquindyahin.

(Mt 27:15-26; Mr 15:6-15; Jn 18:39-19:16)


13Ndo

Covijndatyen na cue Jess

227 Mannda vaa joon na sintce Pilato nd nnan judoseen. 17 Ncii ncii chu, juu xjen na covee nguee na conancje nnan judos quinman, vaa costumbre na ncii tsan na maan navi nt Pilato, itsiquindyaa jon tsaneen ndueehan, nin juu na cotanhan nnon jon. 18 Nge na nnda, tsoen naneen tye jnanxuaahan, jnduehan: Cji tsanva, ndo quitsiquindya juu Barrabs. 19 Ndo juu tsaneen jnd tjue sondarohin vancjo nge vaa jnaan juu na tejndyee juu nd nnan quii tsjoon na jnanvehan cjoo gobernado, ndo mantyi na iscuee juu tsan. 20 Ndo nge na ninquitsiquindyaa Pilato Jess, jo na tman nnda jon joo nnan judoseen. 21 Majo jnanxuaa nndahan, jnduehan: Ca, maninjon ro quitionhin tsonjnaan. 22 Ta jon jndyuehan na jnd ndye jnda: Ndu? Quindueho nnn, Nin nan vaa na jen tman sitjahin? Minncii jnaan juu tanan ntji na tsixuan juu na cue juu. Yajo ntsa na quichu jndyee juu, ndo nd jo ntsiquindyahin. 23 Majo ninvito tonanjndei jndyuehan. Jndei tonanxuaahan, totanhan na quition jonhin tsonjnaan. Yajo tanguee Pilato chaxjen joon na jnanxuaahan. 24 Ndo tso jon na quindui chaxjen na cotanhan. 25 Jo siquindyaa ntce jon juu tsaneen na tanhan na maan vancjo, na tejndyee juu nd nnan na jnanvehan cjoo

San Lucas23 gobernado ndo na iscuee juu tsan. Ndo mantyi tyincyaa jon Jess ndueehan na quintahan yo jon nchu vaa na ntue nonhan.
(Mt 27:32-44; Mr 15:21-32; Jn 19:17-27)

Cotionhan Jess tsonjnaan

na tyeyon sondaro Jess na ntionhan jon tsonjnaan, tuehan ncii tsan na jnan jnd, tsan na jndyu Simn, juu juu tsan tsjoon Cirenehin. Nque sondaroeen jntahan na quichu tsaneen tsonjnaan na cantyja juu toxen Jess. 27 Jndye jndyi nnan tentyja toxen Jess, quii ntanhan en nanntcu na totyuee jndyihan ndo tonanxuaahan na itsindaa jndyihan ngiohan na jntyiahan nan na tquenon Jess. 28 Jo tequen jon nd nanntcueen, tso jon ndhan: O nanntcu Jerusaln, tandyueeho ntyja njan, quityueeho ntyja naan nqueho yo ndaho. 29 Ee quitquenho centa, mangentyja xuee na nndue nnan: Joo nanntcu nnan ndue yo ntyjehan na tyiquijon nda na tayondaa jnanquiteihan, tman jnd tyio Tyotson jnaanhan. 30 Xjeneen ngita nnan na nnduehan nd ntyo tman: Quitja o nacj, ndo mantyi nd ntyo quijnd nnduehan: Quityiuho j na ncj. 31 Ee xe nanmin conta nnan yo ja na tajnan tsixuan, matmanntyichen navi ngenon naneen na vaa jnanhan. 32 Ndo nque sondaroeen, mantyi tyechohan ve nnan na tuiityenhanhin na tontahan

26Xjen

San Lucas23 natyia na tojnaan jnancjehan joo naneen yo Jess. 33 Xjen na squehan ncii joo na conanquijndyuhan juuhan Tyo Tsixquen Tsoo, jo tionhan Jess tsonjnaan yo joo naneen na tyia nnanhin, ncii tsaneen ngiaa jon tontyjaya ndo nciichenhin ngiaa jon tontyjatymaan. 34 Tso Jess: U Tye, nque nnan na contavi ja, quitsitman tsonhan ee tyicovaa nonhan nan na contahan ja. Ndo joo sondaroeen, tyehan xiaa na njntyiahan nin joohan ninjnoon ncii cii ndiaa jon. 35 Ndo nnan na sque jo, ninvito tojntyiahan jon. Ndo nque nanmannian ve tonancejnaanhin jon, tonduehan: Juu tsanvahin, navi na toquenon nnan, totsinman juuhan, jo nanein xe na aa mayuu conduihin nquii Mesas na tion Tyotson tsianhin na coxen jon jaa, quitsinman nquiihin navi na iquenon juu. 36 Ndo mantyi nque sondaroeen jnancejnaanhan Jess. Tyentyjaahin na nninncyahan vinon t na ncu jon. 37 Jnduehan: U xe na aa mayuu na taquintyja na tman condui u na coxen nnan judos, ca quitsinman nquii u naviva na maquenoon. 38 Tondyeyu xquen tsonjnaan tionhan tscaa na nnonhan jndui joon griego, yo joon latyen, yo ninjoon hebreo. Itsohan: Nd nquii tsan na taquintyja na tman conduihin na icoxen jon nnan judos.

228 ncii joo nnan navi nnanhin, tsan na jon sondaroeen tsonjnaan na mintyjee tongiaa jon, mantyi scejnaan juuhin. Tso juu: Condui u Mesas, Aa tyiyuu? Nge jo, quitsinman nquii u navi na maquenoon, ndo mantyi j. 40 Majo ta nciichen tyje tsaneen, sityia juuhin, tso juu: Ca jen tyincya u Tyotson, ndo cejon ituiivihan u chaxjen na iquenon nquii Jess. 41 Ndo ve jaa mayuu chuhan na quenn na nnda, ee cotyin na jnd jnantja jaa. Majo juu taha, minncii natyia tacotsaa jon. 42 Nd jo tso juu nnon Jess: Nnda ta, cajoon tson ja ya na ngue naijon na matyentjon. 43 Ndo ta Jess ndyo tsaneen, tso jon: Joon na mayuu na matsj nnon, xeevahin ncon yo ja quityquii juu paraso naijon na maan nquii Tyotson.

39Ndo

na tuee yajmin, saahan na tijaan ninvaa tsonnangue, ata xjen na ndye na matman. 45 Ee ndocjioon saahan na tijaanhan. Ndo juu ndiaa tco na ntyja quityquii vatson tman, xonce yahan jndyii. 46 Majuu xjeneen jndei sixuaa Jess, tso jon: Tye, nt mandyi ntyja na vant. Ndo vi jnd tso jon na nnda, tue jon. 47 Ndo juu capitn, tsan na icoxen sondaroeen, vi na jnd

44Xjen

(Mt 27:45-56; Mr 15:33-41; Jn 19:28-30)

Tyincyaa Jess na tue jon

229 jndyiaa jon na nnda vaa nan na tui, sitmaan jon Tyotson, tso jon: Joon na mayuu, juu tsanva tajnan totsixuan jon. 48 Ndo tsoen nnan na tnci jo na jntyiahan nan na tui, xjen na tyentcehan ntaahan, totuenhan nda ndeindyahan cha quitsimanhan na itsindaahan ngiohan. 49 Majo tsoen nnan na tajnaanhan Jess yo joo nanntcu na tentyja toxen jon na jnanhan Galilea, matycyaa tintyjeehan, jntyiahan na tquenon Jess nanmin.

San Lucas23,24 joo nanntcu na jnan Galilea na tyincyohan yo Jess, tentyjahan ndo jntyia ndhan juu tsitsuaeen yo nchu vaa na tantyiu jon. 56 Jnd jo tyentcehan Jerusaln, tyenanjndahan nasi quichi yo nchen na ntyeehinhan sitso naan Jess. Joo nanntcueen tajndyeehan juu xuee na cotajndyee nnan judos chaxjen na juu joon na tquen Moiss na icoxenhan.

55Ndo

Ntyja naan na tando xco Jess

ncii tsan na toquijndyu Jos. Juu jon tsan Tsjoon Arimateahin, nt Judea. Juu tsaneen ncii nque nnan na conduihan nanmannian naan nnan judos. Ya tsanhin ndo jndyoyu conduihin na tonnon Tyotson. 51 Mantyi tominndoo jon na nguee xjen na juu na ityentjon Tyotson tsoen, nnintyincyoohan. Min tanan sijon tsaneen yo joon na jnanjnda ntyje nanmannianhin na cue Jess. 52 Juu Jos tja jon na man Pilato, tcan jon sitso naan Jess. 53 Jnd jo taquityjee jonhan nnon tsonjnaan. Ndo iscetyjo jon ndiaa sbana tsan lino tsoo Jess, jnd jo tjaquityii jonhin quii tstsj na jnanya nnan na minjon tacovantyiu tsanhan. 54 Juu xueeeen, xuee na conanjnda nnan judos na ntajndyeehan na nnantmaanhan Tyotson. Ndo nge na jnd tman juu xjeneen, jo na mavaa xjen na ngitye juu xjen na quitajndyeehan.

50Tomaan

(Mt 27:57-61; Mr 15:42-47; Jn 19:38-42)

Tyequityiuhan Jess

24

Majo vanco xuee na vejndyee soana, tyehan naijon na vaa tsitsuaeen yo vendyechen ntyjentcuhan. Tyechohan nasi quichi na jnd jnanjndahan na ntyeehinhan sitso naan Jess. 2 Majo vi na jnd squehan jo, jntyiahan na juu tsj na t ndyo juu tstsjeen, jnd tquenaanhan. 3 Ndo ya na tyequehan tyquiihan, tavi cuaa sitso naan Jess. 4 Ndo viochen xjen na totsiquijeenhanhin na nnda jnd tui, ya jntyiahan, tityincyoo ve tsan ndyo ndhan, cehan ndiaa quichi na quixuee jndyihan. 5 Jo tyue jndyi nanntcueen, tyetangiohan xen tyuaachen. Jndue naneen ndhan: Juu tsan na vando, Ndu na cojntuehohin quii ntan ntoo? 6 Tacoonhin ntjoohin, jnd vando xco jon na tue jon. Cajoon nonho juu joon na tso jon ndho xjen na ninmaan jon ndyuaa Galilea. 7 Tso jon na nquii jon na conduihin tsansa na iua Tyotson tsian nnon

(Mt 28:1-10; Mr 16:1-8; Jn 20:1-10)

San Lucas24 jon na coxen jon tsoen nnan, manciixjen chuhan na nninncya nnan centahin nduee nnan na nanxuan jnan, ndo njonhin jon tsonjnaan. Majo xee na jnd ndye, ngando xco jon. 8 Yajo tajoon nonhan juu joon na totso Jess ndhan. 9 Ndo joo nanntcueen, jnanhan na vaa tsitsua, tyentcehan na man nnan quinchoncii yo minndyechen ntyjehan na conanjonhan yo Jess. Jnanquindyiihan naneen na nnda vaa nan na tui. 10 Joo nanntcueen na tyenanquindyiihan naneen, jo Mara, tsan tsjoon Magadn, yo Juana, yo nciichen Mara ndyee juu Santiago, yo minndyechen ntyjentcuhan. 11 Majo joo nnan quinchonciieen, juu joon na jnannein nanntcueen, tyonhan centahan na ve ninntyi joonhan. Tatntyja nonhinhan. 12 Majo juu Pedro je, jnanquintyja jon, jnannon jon, tja jon na vaa tsitsuaeen. Ndo vi jnd na jndondyi jon quityquiihan, ntjii jon xiantyi ndiaa quichieen minquintohan. Jnd jo tntce nnda jon vaa, vacue tomaan tson jon tsoen na jnd tui.

230
14Coohan

Nd nan na tui viochen xjen na jon ve tsan nato Emas

quen centa, majuuntyi xueeeen, ve nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, tyehan tsjoon chjo na jndyu Emas, juuhan tycya maanhan yo Jerusaln chana quinchoncii kilmetros.

13Ndo

(Mr 16:12-13)

ndo tonannein nquehan tsoen nanmin na jnd tui. 15 Ndo viochen xjen na tyehan, tonanneinhan yo ntyjehan, ndo nquiintyi Jess tentyja jonhan. Ninvixjen tja jon yo joohan. 16 Majo min na jntyia ndhan jon, tatyincyaahan na ntajnaanhan nin tsanhin. 17 Ndo taxee jon ndhan: Nin joon na conannein nqueho nato na cooho? Ndo tyecentyjeehan, tityincyoo na chjoo jndyi nonhan. 18 Ndo nciihan, tsan na jndyu Cleofas, ta juu ndyo jon, tso juu: Aa xiantyi u tsan na ve tyje ya Jerusaln, nge jo tyiquintji nchu vaa nan na tui vja ro ndo xee venjoon? 19 Jo taxee Jess: Nin nan tui? Joohan tahan, jnduehan nnon jon: Aa ntyja naan Jess, tsan tsjoon Nazaret na toninncyaa jon joon naya naan Tyotson. Ndo na tonnon Tyotson, jaa tsian na totsaa jon yo joon na totsinin jon tond tsoen nnan. 20 Ndo nque ntyee na conintque yo nanmannian njn, tyincyahan centa jon na quituiityenhanhin na cue jon. Jo na jon nnanhin tsonjnaan. 21 Ndo j, jen tontyja nn na nduihin na ntsiquindyaa jon jaa nnan Israel. Ndo vandya jo, naneinhin jnd ndye xuee na tui nanmin. 22 Ndo chito xiantyi jo, en nanntcu tmaan na nanxun, jndyojnanquindyiihan j joon na siquijeenhan j. Ee vitsjoon tonco quiuu, tyehan naijon na vaa juu tsitsua, 23 Majo tavi sitso naan

231 jon cuaa. Ndo tyincyo ntcehan, ndo tonduehan nd na tityincyoo ngeles ndhan, ndo na jndue naneen ndhan na vando xco jon. 24 Jnd jo tye minndye ntyj naijon vaa juu tsitsuaeen ndo jntyiahan na mayuu chaxjen na jndue nanntcueen, majo nquii Jess, tanan jntyiahanhin. 25 Yajo tso Jess ndhan: O nnan na tyiquitquenho centa tsoen joon na tondue nque nnan na toninncyahan joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa, min tyicjoo nonho na ngantyja nonhohan. 26 Mangioho na nquii Mesas chuhan na ijndeihan na quitjon jon tsoen navimin ndo jndcya ngentyja na ngitye na ntsitmaan Tyotson jon. 27 Nd jo ta Jess na totsiman jon ndhan tsoen joon na chuu quii joon Tyotson na itsininhan ntyja naan nquii jon. Tyehan yo joon na tquen Moiss ndo chen chen tuiihan joon na tquen tsoen nnan na toninncya joon Tyotson nchu vaa nan na nnguaa. 28 Xjen na tvindyohin tsjoon chjo naijon na coohan, yajo saa jon na vjantyichen jon na tonnon. 29 Majo jnanjndei jndyuehan nnon jon. Jnduehan: Ca ntyj, quintjo u yo j ee jnd tman nanein, jnd vavinton. Jo taquee jon vaaeen na ntjohin yo naneen. 30 Ndo xjen na tecjo jon mesa yohin, tyoon jon centa tyoo, tyincyaa jon na ncya ya Tyotson, jnd jo tyjee jon tanhan, ndo tyincyaa jonhan ndhan. 31 Jnd na jntyiahan na

San Lucas24 saa jon na nnda, yajo chavijon tyincyaahan na xuee jntyiahan, ndo yajo tajnaanhan na nquii Jess condui juu tsaneen. Majo ninjonto tsuhin tondhan. 32 Ndo jo taxeehan nd ntyjehan: Aa tyiyuu tyincyaahan na njon jndyi ngi juu xjeneen na sinin jon nd na tincy nato, na siman jon nchu vaa itsiquindyi joon Tyotson na tondui. 33 Ndo majuuntyi xjeneen jnanquintyjahan, ndo tyentcehan Jerusaln. Jo squehan na man nque nnan na quinchonciieen na tojnaan manhan yo minndyechen nnan na totsayonhan joon yohan. 34 Ndo nque nnan na quinchonciieen, jnduehan nd naneen. Joon na mayuu na jnd vando xco ta Jess ee jnd tityincyoo jon nnon Simn. 35 Ndo mantyi ve naneen tonanneinhan nchu vaa na tui xjen na njonhan nato ndo na tajnaanhan jon xjen na tyjee jon tan tyoo yohan.

na conanneinhan joonmin, ndo nquii Jess tityincyoo minntyjee jon xonce quii ntanhan. Tso jon ndhan: Aa tijaan yaho? 37 Majo mioon tyuehan, saahan ngiohan na cojntyiahan ncaan tsoo. 38 Ndo tso jon ndhan: Ndu na jen itsiquijeenhan o ndo na ve vaa na maan nonho? 39 Quijntyiaho nt yo ng na

36Ninvaa

(Mt 28:16-20; Mr 16:14-18; Jn 20:19-23)

Tityincyoo Jess nd nnan na conanjon yo jon

San Lucas24 mancnty nd. Quitueho ja ndo quijntyiaho ee ncaan tsoo min ndi min sii tanan quichuhan, chaxjen na cojntyiaho na ch ja. 40 Ndo vi jnd na tso jon na nnda, siman jon nt jon yo ngee jon ndhan. 41 Ndo saahan nonhan na aa mayuu na nquii jon, majo mantyi tyincyaahan na neinhan ndo totsiquijeenhanhin. Viochen xjen na tquenonhan na nnda, taxee jon ndhan: Aa vaa chjo nan na ya ntca tsan? 42 Ndo tyincyahan ncii tan quitscaa jnein. 43 Tyoon jonhan, ndo tquii jonhan na tondhan. 44 Jnd jo tso jon ndhan: Viochen xjen na toman yoho, totsiman ndho nchu vaa itsiquindyi tsoen joon na jndui ntyja njan na maanhan quii juu joon na tquen Moiss, ndo mantyi quii joon na toninncya nque nnan na tonanneinhan joon ntyja naan nchu vaa nan na nguaa. Joonmin majnda na quitsiquindenhan joohan, ndo nanein jnd tui chaxjen na totsj ndho ntyja naan joo jooneen. 45 Nd jo tyincyaa jon na jnda nquenhan na taa nonhan nchu vaa itsiquindyi joon Tyotson na tondui. 46 Ndo tso jon ndhan:

232 Joon na jndui itsiquindyihan na nquii jon na conduihin Mesas, manciixjen ngenon jon navi tman ndo xuee na jnd ndye na jnd tue jon, ngando xco jon. 47 Ndo yo xuee jon ninncya nnan joon na quintce non nnan jnanhan cha na ntsitman tson Tyotsonhan. Juu tsianeen, Jerusaln ngityehan, ngacyahan ninvaa tsonnangue. 48 Maua tsian ndho na quitji jndyoyuho joonmin nd nnan. 49 Mancnty njn Espritu Santo na ncoon jon yoho. Nquii jon na jnd tco Tyh ndyo jon na nninncyaa jonhin quii nonho. Majo quintjoho Jerusaln ata xjen na ncyonho centahin na nnan jon nandye, cha nnanxuanho najndei quii nonho.

Tava Jess quioonndue

tachu Jess joohan tondyo tsjoon Jerusaln. Squehan ndyoo tsjoon Betania. Juu xjeneen sintyja jon nt jon cjohan na ityio jon jnaanhan. 51 Ndo juu xjen na ityio jon jnaanhan, suehanhin, tava ntce jon quioonndue. 52 Ndo joohan jnd na jnantmaanhan jon, tyentcehan Jerusaln na nein jndyihan. 53 Ninnquiichen toohan vatson tman na tonantmaanhan Tyotson.

50Ndo

(Mr 16:19-20)

Joon Naya Ntyja Naan Jesucristo Na Tji Juan

Xjen na ta Tyotson na tquen jon tsoen, nquii jon na conduihin joon Tyotson, manciixjen maan jon yohin. Ndo tsoen na condui nquii Tyotson, mantyi juu jon cajon conduihin. 2 Xjen na tye tsoen, nquii jon na conduihin joon Tyotson, manciixjen maan jon yo nquii jon. 3 Tsoen nan na min na tquen Tyotson, nquii jon na condui joon jon, enhin xjen na tquenhan joohan. 4 Ntyja naan nquii jon tsixuan jon na tyiquintycii na vando jon. Juu na nnda tsixuan jon, itsijonhan juuhan chavijon chon na itsixueehan nd nnan. 5 Ndo juu naxuee na conduihin, itsiquinaanhan ncii cii nnon na conanvehan nacjoo Tyotson. Majo tsoenhan ndiquind na ngitoxenhan jon. 6 Nquii Tyotson tua jon tsian ncii tsansa na jndyu Juan na cjancyaa juu joon jon quii ntan nnan judos. 7 Jndyo tsaneen na tua Tyotson tsian nnon jon

Nquii jon na conduihin joon Tyotson tuihin na tsanhin

na cji jndyoyu jon ntyja naan nquii Cristo na conduihin naxuee. Tocji jndyoyu Juaneen cha tsoen nnan ngantyja nonhan Cristo. 8 Majo chito aa juu Juan na conduihin juu naxueeeen, xiantyi jndyo jon na ncji jndyoyu jon ntyja naan nquii jon na conduihin juu naxuee. 9 Nquii Cristo na conduihin juu naxuee na mayuu, tyjee jon tsonnangue, ncyaa jon naxuee nnon ncii cii tsan. 10 Tomaan jon yo nquii Tyotson xjen na tquenhan tsonnangue, ndo jnd jo tyjee jon quii ntan nnan na manhan. Majo juu na tui Cristo na tsanhin, tataa non naneen nin conduihin. 11 Tui jon ndyuaa naan nnan judos, majo tycyonhan centa jon. 12 Nincanntyihan tyonhan centahin, ndo tntyja nonhan jon. Nd joo naneen tyincyaa jon na conduihan ntsinda nquii Tyotson. 13 Majo chito condui naneen ntsinda jon chaxjen na condui nda nnan. Min chito conduihan ntsinda jon nge na tman vaa na ntue tson tsan. Xiantyi icjihan na condui naneen ntsinda jon xenge nquii jon ntue tson.

233

San Juan1 jon na conduihin joon Tyotson jnan jon naijon maan Tyh Tyotson, tuihin na tsanhin. Tman vaa na venchjii jon nnan ndo na conduihin na mayuu. Tomaan jon quii ntn ndo jntyi nd xjen na sitmaan Tyotsonhin. majuuhan na siquinjon Tyotsonhin na conduihin jnda jon na ninncii tsonhin. 15 Juu tsaneen na jndyu Juan, tocji jndyoyu jon ntyja naan jnda Tyotson xjen na sue juu jndyee juu nd nnan. Itso jon: Mangioho na jnd totsj na io cha nnintyincyoo ncii tsan quii ntanho na minchjo tyiquitsijonhan ja yohin, ee manciixjen maan jon vitjachen na ndui ja. Majuu jon tsan na ndyovindyoo nd. Nd joon na tso Juaneen. 16 Nquii Cristo tsoen naya condui jon. Ndo ntyja naan jon, ityio Tyotson jnaan tsoen jaa. Ncii nnon naya na condui jon na jnd tyn centa, nd maoon nnon na ndyontyja na ityio jon jnaan jaa. 17 Nquii Tyotson tyincyaa joon na coxenhan nnon Moiss. Juu tsaneen tyincyaa jonhan nd nnan. Majo ntyja naan Jesucristo scanon Tyotson joon ntyja naan juu naya na condui jon, ndo mantyi yo joon na conduihan mayuu. 18 Nquii Tyotson, minncii tsan tacondyiaahin. Xiantyi nquii Jnda jon na ninncii tsonhin na mantyi Tyotson conduihin, juu jon manchaxjen maan jon yo tye jon, juu jon jnd siman jon nchu vaa conduihin.

234 naanhan na maan Juaneen yo vendye nnan tmaan levitas na cotyentjonhan quii vatson tsjooneen. Tuahan tsian nd naneen na quitaxeehan nnon Juan nin conduihin. 20 Juu tsaneen tji jndyoyu jon, itso jon: Ja chito condui ja Mesas na ijon Tyotson na coxen jon o nchu vaa na cotsamanho. 21 Ndo taxeentyichen naneen nnon jon: Yajo Nin tsan condui u? Aa condui u nquii Elas, tsan na tomaan ndyu na toxenchen na toninncyaa jon joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa? Ta jon, itso jon: Min chitojo na condui ja. Majo tyquintjo ngiohan, taxee nndahan nnon jon: Tso Moiss na ncoon ncii tsan na nninncyaa jon joon Tyotson nd ntyja nchu vaa nan na nnguaa. Aa condui u juu tsaneen? Majo ta nnda jon, itso jon: Min chito juu tsaneen condui ja. 22 Ndo jndue nnda naneen nnon jon: Yajo Nin tsan condui u? Ca, quitsu nd cha ya nnanntc joon nd nnan na tuahan tsian nd na quitax nnon. Nin matsu ntyja naan juu tsian na matsixuan? 23 Yajo sintce jon joon ndhan, itso jon: Ja matsa chaxjen na tso Isaas xjen na toninncyaa jon joon Tyotson ndyu na toxenchen. Tso jon: Maan ncii tsan na itsue jon

14Nquii

Joon na tji jndyoyu Juan, tsan na totsiquind nnan

na conintque nd nnan Jerusaln, jonhan ntyee

19Nnan

(Mt 3:11-12; Mr 1:7-8; Lc 3:15-17)

235 jndyee jon ndyuaa na tyijndye nnan man. Quinanjndaho na ncyonho centa nquii jon na tquintyja na tman conduihin na ntyentjon jonho. Nnda vaa joon na sintce Juan nd naneen. 24 Nque nnan na nanxuan tmaan fariseos, joohan jonhan naneen na maan Juaneen. 25 Yajo taxeentyichen naneen nnon jon, jnduehan: Matsu na chito condui u Cristo, min Elas, ndo min nquii tsan na itso Moiss na nninncyaa joon Tyotson nd jaa nnan judos ntyja nchu vaa nan na nguaa. Yajo Ndu na matsiquind nnan? 26 Xjeneen ta Juan jndyuehan, itso jon: Ja matsiquint o yo ndaatioo, majo quii ntanho maan ncii tsan na ninjo tyicovaa nonho nchu vaa conduihin. 27 Manquii jon ntsaa tsian naan Tyotson xjen na jnd jntyiihan ja, ee manciixjen maan jon vitjachen na tui ja. Ndo min tsian na tyinjon tsixuanhan, min tyiquijntue ja na ntyentjn nnon jon na ntsahan. Nd joon sintce Juan. 28 Juu nanva tui ncii joo na jndyu Betbara, ixndyaa jndaa Jordn naijon totsiquind Juan nnan.

San Juan1 Quitsman Chjo tsjuen Tyotson na itsinduu jon jnan nnan. 30 Mantyja naan tsanva na jnd totsj ndho na io cha nnintyincyoo ncii tsan quii ntanho na tmanntyichen conduihin, chichen ja, ee manciixjen maan jon vitjachen na ndui ja. 31 Xjen na ta na matsiquint nnan yo ndaa, minchjo tyicovaa tsn na iua Tyotson tsian nnon jon na ntsinduu jon jnan nnan. Majo matsa tsianva cha quitsiman jndyoyuhan nd o ntyj nnan Israel na jo conduihin. 32 Ndo nquii Juaneen, tji jndyoyuntyichen jon nd, itso jon: Jntyia nnn na nquii Espritu Santo jnan jon quioonndue, jndyocue jon na chavijon quitu, ntjohin yo Jess. 33 Ndo juu xjeneen min tycovaa tsn nin juu na ndui na ntsinduu jnan nnan. Majo tjoon tsn xjen na tua Tyotson tsian nnn na quitsiquint nnan, tso jon nnn: Nndyia nnon na nndyocue Espritu Santo cjoo ncii tsan, ndo ntjohin yo jon. Juu tsaneen jnd tua tsian nnon jon na ntsiquind jon nnan yo Espritu Santo. Ndo sininntyichen Juan, itso jon: 34 Ndo manc jnd jntyia nnn na tui na nnda, mange jo macji jndyoyu na nquii jon conduihin jnda Tyotson.

nciichen xuee, jndyiaa Juan na ndyovindyoo Jess na maan jon. Nd j na tomn yohin jo, itso jon: Quijntyiaho, nd ndyo nquii tsan na condui

29Tonco

Condui Jess Quitsman tsjuen Tyotson

nciichen xuee, ventyjee nnda Juan yo ve j na totsayn yo joon na toninncyaa jon. 36 Ndo juu xjen na jndyiaa jon na venon Jess jo, itso jon nd:

35Tonco

Nnan na tman jndyee Jess na quitsayonhan yo joon na toninncyaa jon

San Juan1 Quijntyiaho, tsanva conduihin juu Quitsman Chjo tsjuen Tyotson. 37 Ndo ve j na tosayn yo joon na toninncyaa jon, vi na jnd jndy joonva, santyj toxen Jess. 38 Ndo tequen Jess, jndyiaa jon na santyj na toxen jon. Yajo taxee jon nd, tso jon Aa vaa nan na ntaho ja? Jo jndu nnon jon: Rab, Yuu vijon vaa vaa na ntjo u neinhin? Juu joon Rabeen itsiquindyihan tsan na itsiman joon Tyotson. 39 Ndo ta jon jndyu: Ncyoho na njntyiaho. Yajo s yohin vaa na tuee jon. Squ yohin jo chana nenque na matman. 40 Ja Juan yo ninAndrs, tyje juu Simn Pedro, j jndy jooneen na tso Juan, ndo sananjn yo Jess. 41 Jnd jo tquintue Andrseen xio jon Simn. Itso juu nnon jon: Jnd jndi nquii jon na conduihin Mesas. (Yo joon na conannein nnan judos, juu joonva tsimanhan Cristo, nquii jon na iua Tyotson tsian nnon na ntsinman jon uaan nnan.) 42 Ndo tyoon Andrs xio jon na maan Jess. Xjen na jndyiaa Jess juu, itso jon: U jndyu Simn, tye jndyu jon Juan. Ja ntsiquijndyu u Cefas. (Joonva itsiquindyihan Pedro.)

236 Quindyotsijon u yo joon na mancya. 44 Ndo juu Felipeeen maninncii tsjoon jon yo Andrs yo ninPedro. Joohan nnan tsjoon Betsaida. 45 Nd jo juu Felipe tquintue jon Natanael. Tso jon nnon juu: Nnon tson na tji Moiss na chuhan joon Tyotson na icoxenhan, itsiquindyihan ntyja naan nquii jon na conduihin na ntsinman jon uaan nnan. Jnd jndihin. Mantyi nque nnan na toninncya joon nchu vaa nan na nguaa, vendyehan totjihan joon ntyja naan tsanva, na majuu Jess, tsan tsjoon Nazaret, na condue nnan jnda Joshin. 46 Tso Natanael: Chana juu tsjoon Nazaret, Aa nnintyincyoo ncii tsan na tman na ntejndei jon nnan? Ta Felipeeen, itso juu: Quindyo ndo quindyia nnonhin. 47 Jndyiaa Jess na ndyovindyoo Natanael. Itso jon: Quijntyiaho, tsanva conduihin tsan tyiquitsivinnan jon nnan. Juu jon mayuu conduihin tsan tsjan Israel. 48 Ndo taxee Natanael nnon Jess: Ta, Nchu sa na taa tson na nnda tsixuan ja? Ta Jess, itso jon: Vitjachen na ngaquiman Felipe u, jntyia na man va, xee tsoon higuera nan. 49 Ndo ta Natanael, tso juu: Condui u tsan na itsiman joon naya nd nnan, u condui

nciichen xuee, sijnda Jess na chi ncja jon ndyuaa Galilea. Jo tjonhin Felipe. Tso jon nnon juu:

43Tonco

Iqueen Jess Felipe yo Natanael

237 jnda Tyotson. Ndo taquintyja u tman condui ntyja njan jaa nnan Israel. 50 Ta Jess: Aa ve nge tsj na jntyia u xee tsoon higuera nan, Aa ve jo na mavantyja tson ja? Nan na tmanntyichen min ntyja njan na xejnda ndyia. 51 Ndo sininntyichen Jess, tso jon: Joon na mayuu matsj ndho, njntyiaho na nnaan quioonndue. Ndo ja na condui tsansa na jon Tyotson quii ntan nnan, njntyiaho ncyocue ngeles na man ndo na ngova nndahan.

San Juan1,2 joon na icoxenhan jaa nnan judos ntyja nchu vaa na cotqun na jiua nan na coninjntue jaa na conantmaan Tyotson. Juu vaaeen min yon ntj tman na jndhan yo ntj na coninjntuehan na conanquind costumbre na cotman ndueehan yo nan. Ncii cii ntjeen coninnon chana ncii ciento litros ndaahan. 7 Jo tso Jess nd nnan na cotyentjon jo: Quinanquitooho ntjmin yo ndaa. Ndo jnanquitoochenhinhan. 8 Jnd jo tso jon ndhan: Neinhin quitjiho chjohan. Quitsayonhohan na maan tsantque ndyo vaa. Ndo tyeyonhan juuhan na maan tsaneen. 9 Ndo tu tsaneen chjovi ndaaeen na scaquen Jess vinonhan. Tsaneen min tyiquintjii jon yuu va jnanhan, majo nque naneen na cotyentjon jo, ngio yahan yuujon jnduihan. Ndo tman jon juu novio. 10 Itso jon nnon juu: Tyincii cii joo na maca na cotonco nnan, coninncya jndyeehan vinon na yantyichen na nce ntyjehan. Ndo vi na jnd vacjo naneen na covehan, yajo coninncyahan vinon na tyicentyjachen na ya. Majo u je, sue vinon na yantyichen na nanein coninjntuehan. 11 Juuhan jnaan tman na vejndyeengue na saa Jess na tuee jon Can ndyuaa Galilea. Juu tsianeen siman nquiihan na tman jndyi conduihin. Ndo nge na nnda, j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, tye na vantyja nnhin.

6Min

Xee na jnd ndye na tui na nnda, toco tsan tsjoon Can ndyuaa Galilea. Ndo joo naneen na ntonco, jnanquindyiihan ndyee Jess na chi ncja jon chjo. 2 Ndo mantyi tmanhan nquii Jess yo j na ncn yohan xjen na ntoncohan. 3 Ndo xjeneen, juu vinon na tijntuehan, ntyciihan. Jo tso ndyee Jess nnon jon: Tyicinon vinon, jnd ntyciihan. 4 Ndo ta Jess ndyo jon: Nnda ndyo, tyiquichuhan na ntsijnda tsian na ntsa. Tyicoventyja xjen na ntsa ncii nnon tsian na tyijequind nduihan na ve ntyja naan juu najndei na tsixuan tsan. 5 Majo itso ndyee jon nd nnan na cotyentjon jo: Mincya nnon nan na ngitso jon ndho, quitangueehohan.

Na toco tsan tsjoon Can ndyuaa Galilea

San Juan2 na tui na nnda, j nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa jon, s yohin tsjoon Capernaum, mantyi tja ndyee jon yo nque ntyje jon. Ndo ntjo j jo yohin vendye xuee. Jnd jo jntu ntc yohin.
Yo vi tji Jess nnan quii vatson tman Jerusaln
12Jnd

238 nnan na njon vaa Tyh chaxjen na chuhan. Mannda itsiquindyi juu jooneen. 18 Yajo nnan judos na conintquehan quii ntan ntyjehan, taxeehan nnon jon, jnduehan: Nin tsian ntsa na tyijequinduihan na ve yo najndei nquii tsan na ntsimanhan nd na vaa najndei na condui u na matsa na nnda? 19 Ta Jess, itso jon: Juu vaavahin, quinantyuiihohan ndo ja ninndye xuee ntsu ntchan. 20 Naneen jnanntcehan joon nnon jon, jnduehan: Tca vennan vantjo yon chu na jnd vatson tman njan, ndo u aa ve ninndye xuee na ntsue ntcehan. 21 Majo sijoon jon juu sitso naan jon na conduihan chavijon vatson. 22 Jo vi na tyincyaa Tyotson na vando xco jon na jnd jnancuee nnan jon, j nnan na tondy joon na toninncyaa jon, tjoon nn na tso jon na nnda. Ndo mantyi tntyja nn joon na sinin jon yo juu joon Tyotson na jndui ndyu na toxenchen.

xjeneen vavindyo na nguee nguee pascua xjen jaa nnan judos conancj quinman na conantmaan Tyotson. Yajo s Jerusaln yo Jess. 14 Ndo tocheen vatson tman njan jaa nnan judos, jo ntjii jon nnan na cond ndoro, quinman ndo yo ninquintu. Ndo mantyi jo minndyuaa nnan na conanjndyo son naan nnan na cotsque yahan juu vatsoneen. 15 Ndo ya jndyiaa jon na nnda vaa na tonta naneen, tijntue jon tsua, sia jon tjantsi. Nd jo jntye jon naneen yohan. Tsoen naneen tji jonhan cheen juu vatsoneen. Majontyi saa jon yo quinman yo ninndoroeen. Ndo mesa na conancho nnan na conanjndyo son, siquityee jonhan. Iscyaa jon son naanhan. 16 Ndo itso jon nd nnan na cond quintu: Quitjiho chomin ntjoohin. Juu vaa Tyh, tantaho juuhan chavijon tsua. 17 Ndo na saa jon na nnda, j nnan na tman jon na totsayn yo joon na toninncyaa jon, tajoon nn juu joon na chuu nnon tson Salmos. Itsiquindyihan: Manciixjen nnancuee nnan ja tsojnaan na ntue tsn na quinta

13Juu

(Mt 21:12-13; Mr 11:15-18; Lc 19:45-46)

xjen na tomaan Jess Jerusaln na toon nguee pasca, juu xjeneen jaa nnan judos conancj quinman na conantmaan jaa Tyotson. Joo nnan na man ngueeeen tojntyiahan jndye nnon tsian na totsaa Jess na tyijequind nduihan na ve ntyja naan najndei

23Viochen

Ntyjii Jess nchu vaa na ndyii tson tsan

239 na tsixuan nquii tsan. Nge jo jndye naneen tntyja nonhan jon. 24 Majo Jess tyitque ntyjii jon yo joohan, ee ntyjii ya jon nchu vaa nan na ndyii nonhan. 25 Min tyiicanhan na ngitso jndyoyu tsan nnon jon nchu vaa nanxuan nnan, ee ntyjii ya jon nchu min quii nonhan.

San Juan2,3 itsijonhan tsan na nnduihin ntyja naan Espritu. Tsan na tui ntyja naan jon condui tsaneen ntyja naan Tyotson. 7 Tyininncya na ntsiquijeenhan u yo juu joon na matsj: Chuhan na quindui xcoho. 8 Juu xjen na man jndye, nndyi na cuaa na camaanhan, majo tyiquintji yuu jon jnanhan, min yuuva na vjahan. Mannda vaa itsijonhan na ndicaa tson tsan nchu vaa na nndui nciichen tyje juu ntyja naan Espritu. 9 Ta nnda Nicodemo, itso juu nnon Jess: Ja ninjo ndicaa tsn. 10 Itso Jess: Ca jo, ndo tman tsan condui u na matsiman joon Tyotson nd ntyjh nnan Israel. Nge jo tyiquitsitiu na ndicaa tson joonmin. 11 Joon na mayuu matsj nnon. Matsinn ntyja naan nan na ntyji ndo macji jndyoyu nan jnd jntyia nnn, majo o tyinincantyja nonho juu joon na macji jndyoyu. 12 Jnd matsinn ndho ntyja naan nan na min nnon tsonnangue cha caa nonho, majo tyinincantyja nonho ntyja naanhan. Ya jo Nchu vaa nquii ntsa cha ngantyja nonho juu joon na mancya ntyja naan quioonndue? 13 Tanan ncii tsan tsonnangue na jnd tva quioonndue cha nnd ntsiquindyi juu nnan nin nan na quintahan cha ntjo ya ntyjii Tyotson yohan. Xiantyi nc na condui tsansa na jon Tyotson quii ntan nnan, mavaa ya tsn nchu vaa nan ntyjii jon. 14 Xjen na toman nnan judos ndyuaa naijon

Quii juu tmaan nnan fariseos, tomaan ncii tsan jndyu Nicodemo. Tonintquehin quii ntan ntyje jon nnan judos. 2 Tja jon na maan Jess ncii tijaan. Itso jon nnon Jess: Nnda ta, u na matsiman joon Tyotson nd nnan, mangi na condui u tsan na jon Tyotson na quitsiman joon naya naan jon nd. Ee xe na aa tyicoonhin yo u, tyijequind ntsa tsianmin. 3 Ta Jess, itso jon: Joon na mayuu na matsj nnon, xe na aa tyindui xcoho, tyijequind ntsaqueho ntyja naan na ityentjon Tyotson nnan. 4 Ndo jo taxee Nicodemo nnon jon, itso juu: Juu tsan na jnd tque, Nchu vaa nquii ntsaa jon na nndui nndahin? Ee tyixequind ngua nnda jon tsiaa ndyee jon ndo na nndui nndahin. 5 Ta Jess, itso jon: Joon na mayuu matsj nnon, xe na aa tyindui tsan ntyja naan ndaa yo ntyja naan Espritu, tyixequind ntsijonhin yo juu na ityentjon Tyotson nnan. 6 Nge na condui jaa nnan, jo mantyi nda mannanhan. Mannda vaa

Tyjeenon Nicodemo na maan Jess

San Juan3 na tyijndye nnan man, cjoo ncii tsoon tion Moiss ncii xjo na sia jonhan cha vaa quitsu. Ja na condui tsansa na jon Tyotson ja quii ntanho, mannda vaa ntion nnan ja tsonjnaan. 15 Nnda ngenn cha mincya ro tsan na vantyja tson juu ja, nninncyaa Tyotson na tyiquintycii na ngando uaan juu.

240 na itsaa nan tyia, jndoo jndyi tsaneen nquii jon na conduihin na naxuee. Tyininquitsijonhin ntyja naan jon ee ncyaa juu na ntsiquinan jon ntyja naan natyia na itsaa juu. 21 Majo juu tsan na itsijonhin yo ntyja naan na mayuu, itsijon tsaneen yo nquii jon na conduihin naxuee. Ndo na nnda vaa, covityincyoo ya na tsoen nan na itsaa tsaneen, itsaa jonhan nge na itsiquind jon tonnon Tyotson.

Tyotson tman jndyi vaa na vinchjii jon nnan tsonnangue, jo nquii Jnda jon na nincii tsonhin, tyincyaa jonhin na ndyion jon jnan nnan. Nd vaa na itsaa jon, cha mincya ro tsan na vantyja tson juuhin, tyixequitsu uaan juu, tsixuan juu na tyiquintycii na vando juu. 17 Ee chito jon Tyotson Jnda jon nd nnan tsonnangue, cha quituiivihanhin tsojnaan jnanhan. Iua Tyotson tsianeen nnon Jnda jon na ntsinman jon uaan nnan. 18 Minninchen tsan na vantyja tson juuhin, xequituii Tyotson tsaneen ntyja naan jnaan juu. Majo juu tsan na tyinincantyja tson juuhin, itsijndahan ntyja naan juu na ituiivihanhin nge nquii Jnda Tyotson na ninncii tsonhin, tyinincantyja tson juuhin. 19 Nd vaa joon na ituiivihan nnan: Nquii jon na conduihin naxuee, tyjeenon jon quii ntan nnan tsonnangue, majo njonntyichen ngiohan nan natyia na contahan, chichen nquii jon na conduihin naxuee. Nnda vaa nge joo nan na contahan, tyia jndyi nanxuanhan. 20 Ncii cii tsan

Venchjii Tyotson nnan tsonnangue


16Nquii

na tui na nnda, jndui Jess Jerusaln, ndo j nnan na tqueen jon na quitsayn joon yohin, mantyi s yohin. Tomanty yohin ndyuaa Judea. Jo ntjo j vendye xuee, ndo jndye nnan squenon na maan jon na ninquinthan. 23 Mantyi juu Juan totsiquind jon nnan ncii joo na jndyu Enn, ndyo Salim, ee jo jndye ndaa maan. Ndo too nnan na maan jon na totsiquind jonhan. 24 Ee juu xjeneen tacotyii Herodes jon vancjo. 25 Nque nnan na tonanjonhan yo juu joon na toninncyaa Juan, jnanjndyehan jndyuehan yo ncii ntyjehan tsan judo. Conanneinhan yuu vaa tsian na yantyi na ntquenhan tsan na jiua conduihin tonnon Tyotson. Aa ntyja naan Jess, ndo aa ntyja naan Juan? 26 Ndo joo nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Juan, squenonhan na maan jon. Jnduehan nnon jon:

22Jnd

Juan, tsan na totsiquind nnan, itsininntyichen jon ntyja naan Jess

241 U ta na matsiman ntyja naan Tyotson nd, juu tsan na toquien yo u ixndya jndaa Jordn, manquiintyi juu tsan na tji jndyoyu ntyja naan jon nd, quindyia, cont nnan ntyja naan jon, ndo tsoen nnan cotsantyja toxen jon. 27 Ndo ta Juan jndyuehan, itso jon: Tanan ncii nnon tsian na nnd ntsaa tsan xe chito nquii Tyotson itsijnda jon na ntsixuan juuhan. 28 Manqueho ngioho na tsj ntyja njan na chito Mesas condui ja. Tyotson tua jon tsian nnn na jndy jndy na tonnon nquii Mesas, cha joo nnan ncyonhan centa nquii jon. 29 O covaa nonho juu joon na tyiquitsiman nquii ntyja naan juu tsansa na ncyoon juu centa yuscu yo na ngoco jon. Majo juu tsan na itsijonhin yo juu tsansaeen, tyivajndyi tson juu tyje juu na ncyoon tsaneen centa juu yuscueen. Coquioo na neiin juu na ndyii juu joon na itsinin tyje juu na ngoco tsaneen yo yuscueen. Mannda ro incyaahan na nn na mantyia na conanjon nnan ntyja naan Jess. 30 Nge na nnda, io io chuhan na nquii jon nganditman ngio nnan yohin, majo ja cantycii ntyja na condui ja.

San Juan3,4 ndo matsinn ntyja naanhan. Majo nquii tsanva na jnan jon quioonndue, njonntyichen conduihin na tsoen. 32 Ndo ntsinin jndyoyu jon nan na jnd jndyiaa jon yo na jnd jndyii jon, majo tanin juu nincyoon centa juu joon na icji jndyoyu jon. 33 Minninchen tsan na iyoon juu centa joon na icji jndyoyu jon ntyja naan nquii jon, mantyi icji jndyoyu tsaneen na joo joon itsiquindyii Tyotson ntyja naan Jess, tsoenhan conduihan na mayuuhan. 34 Ee nquii tsan na jon Tyotson quii ntan nnan, itsinin juu joon jon, tyicacuaa xjen incyaa jon Espritu centaa jon quii tson jnda jon. 35 Nquii Tyotson na conduihin Tyh, venchjii jon nquii juu na conduihin jnda jon. Tsoen nnon na min, jnd tyincyaa jonhan nt juu. 36 Minninchen tsan na vantyja tson juu jnda Tyotson, itsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu. Majo juu tsan na tyiquitsijoon na ngantyja tson jnda Tyotson, tyijequindaa tsaneen na ngando uaan juu. Ntyja naanhan ntuiivi jonhin.

tsontyichen Juan: Tsanva jnan jon quioonndue, nge jo njonntyichen conduihin, chito tsoen nnan. Ja na ve tsan ja, matsixuan ntyja naan tsonnangue

31Ndo

Nd vaa tsixuan nquii jon na jnan quioonndue

Nnan tmaan fariseos tondyehan na majndyentyi nnan totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess ndo na jnthan ntyja naan jon, chintyi joo nnan na tonanjonhan ntyja naan Juan. 2 Majo chito nquii Jess totsiquind jon naneen. Xiantyi j nnan na tman jon na conanjn yohin, j tont tsianeen. 3 Vi na

Jess yo tsanscu tsjoon Samaria

San Juan4 jnd jndyii Jess na nnda tondue fariseoseen, jndui jon ndyuaa Judea, tja ntce jon Galilea, s yohin. 4 Ndo na s jo, tcanhan na ngenn ndyuaa Samaria. 5 Jo squ ncii tsjoon na jndyu Sicar na maanhan juu ndyuaaeen. Tsjooneen ndyo maanhan naijon na vaa tyuaa na jndaa Jos nnon tsotye jon Jacob. 6 Jo vaa tsui na sia nquii Jacobeen. Nge na tejndyaa Jess na jndyo jon nato, jo tcjo jon naijon vaa juu tsuieen. Xjeneen mandyo nguee yajminhan. 7 Ndo juu xjeneen ncii tsanscu Samaria tyjeenon juu na tacji juu ndaatioo. Itso jon nnon juu: Ncya chjo ndaa ncua. 8 Juu xjeneen, j nnan na tman jon na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, jnd s tsjooneen, sananjnd chjo nan na chi ntc yohin. 9 Ndo tsanscueen sintce juu joon, itso juu: U condui tsan judo ndo ja condui tsan ndyuaa Samaria. Jo ndicaa tsn ndu nnn macan ndaa. Nnda joon tso tsanscueen nge joo nnan judos tyiquijndoohan nnan Samaria. 10 Ndo ta Jess ndyo juu, itso jon: Xe mavaa tson na njon jndyi tsixuan juu naya na ninquitsiquindaa Tyotson u, ndo nin condui ja na macan ndaatioo nnon, yajo u ntcan nnn na ninncya ndaa na ntyja naanhan ngando uan nan. 11 Jo ta tsanscueen, itso juu nnon jon:

242 Nnda ta, tanan nan cyon na ncjihan ndo juu tsuiva njoon jndyihan. Yajo Yuu va ngyon juu ndaatioo na nnincyaahan na ngando uan njan? 12 Nquii tsotach Jacob, jntyii jon tsuiva nd. Nquii jon tou ndaatioo juuhan, majontyi ntsinda jon yo ninquioo ntsjuen jon. U je, Aa njonntyichen condui u, chichen nquii jon? 13 Ta Jess, itso jon: Tsoen nnan na cove ndaatioomin, ngioo na nince nndahinhan. 14 Majo mincya ro tsan na nninncyaahin nt, ngioo na tein quii tson juu. Ntsaahan quii tson juu chavijon yuu na condui tman xtyo ndaa na tyijecanhan. Naya na matsixuan ja ntsaahan na tyijon quintycii na ngando uaan tsan. 15 Ta tsanscueen, tso juu: Ta, quitsa vi nayaeen, ncya ndaatioova cha tancjee na nincuantychnhan min tantsichju na ninnquiichen ndyocjihan. 16 Ndo itso Jess nnon juu: Cja, can sa, nd ncyoho ntjoohin. 17 Ta tsanscueen ndyo jon: Ja tanan sa. Jo tso Jess ndyo juu: Mayuu joon na tsu na tanan sa. 18 Ee jnd on nannon na jnd toman yohan, ndo juu tsan na maan yo u neinhin, chito aa sahin. Joon mayuu na tsu na nnda. 19 Xjen na jndyii tsanscueen joonva, itso juu: U ta, mavaa tsn na condui u tsan na matsinin joon Tyotson

243 ntyja nchu vaa nan na nndui. 20 Nque ndoch j nnan samaritanos tonantmaanhan Tyotson juu tyova. Majo o nnan judos condueho na juu tsjoon Jerusaln, jo chuhan na quitsitmaan tsan jon. 21 Ndo ta Jess ndyo tsanscueen, tso jon: U tsanscu, cantyja tson joon matsj nnon na mangentyja xjen na nnantmaan nnan tyh mincya ro yuu jon, chito ve xiantyi tyova ndo min aa Jerusaln. 22 O nnan Samaria tyicovaa nonho nchu vaa na conantmaanho. Majo j nnan judos conantmn Tyotson yo na covaa nn. Ee ntyja njn j nnan judos, jo itsinman jon uaan nnan. 23 Majo ngentyja xjen, ndo nein jnd coventyjahan, na joo nnan na conantmaanhan nquii tyh, quintahinhan na conhan nacje naan Espritu ndo yo na xoncee nonhan. Ee ntue jon nnan na nanxuan na nnda. 24 Nquii Tyotson conduihin Espritu. Mange jo nque nnan na ninquinantmaanhan jon, icanhan na conhan nacje naan Espritu Santo, ndo mantyi quinantmaanhan jon yo na manchachen nonhan. 25 Ndo juu tsanscueen, ta juu, tso juu: Ja mavaa ya tsn na mancjee juu Mesas, nquii jon na conduihin Cristo. Ndo vi na jnd tyjee jon, tsoen joonmin ntsinchu jonhan nd. 26 Sintce Jess joon nnon juu: Maja na matsinn yo u nd, condui ja nquii tsaneen na matsu.

San Juan4
Nnan na tman Jess, sque ntcehan na maan jon

xjeneen, j nnan na tqueen jon na quinanjn yo joon na toninncyaa jon, squ ntc na maan jon. Vacue toon nn na tsinin jon yo cii tsanscu. Majo min na nnda, tatax nnon juu nin nan ntue tson juu. Min tanan jndu nnon ta Jess ndu na tsinin jon yo tsanscuva. 28 Juu xjeneen jntyii tsanscueen tsj juu, tja ntce juu tsjoon juu. Tquitso juu nd nnan na man jo: 29 Ncyoho na ntsaquijntyiaho ncii tsansa na jnd tso jon nnn tsoen nnon nan na tyiya na matsa. Aa xequitsaahan na conduihin Cristo? 30 Ndo joo naneen jnduihan, tyehan naijon na mn yo Jess. 31 Ndo vitjachen na ntsquehan, j nnan na tqueen jon na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, jndu nnon jon: U ta na matsiman nd, ca, ca. 32 Majo ta jon jndyu, tso jon: Ja yn nan na ntca na tyicovaa nonho ntyja naanhan. 33 Yajo j na tondy joon na tso jon, tax nqu nd ntyj, jndu: Aa ntsaahan na jndyoyoon tsan nan na tca jon? 34 Majo ta Jess jndyu, itso jon: Xjen na matsa nan na ntue tson nquii jon na jon ja quii ntan nnan ndo na mavancu tsian na iua jon nnn, juu tsianeen incyaahan najnd chaxjen na incyaahan najndei tsan na ica. 35 Vaa joon itsimanhan ntyja

27Majuu

San Juan4 naan juu joon na conanneinho. Ee condueho na nenque chi vitja ndo ntyje nnan nan na cove. Majo ja matsj ndho, quinanveho nquenho, ndo quijntyia ndho xejndio na man nnan na conduihan chavijon ntjon na jnd tman na ngantjon tsan joohan centaa Tyotson. Itsijonhanhin chavijon ntjon na jnd tuee xjen na ntyjee tsan. 36 Ee chaxjen tsan na ityjee ntjon na tue, vantjon juu na itsaa juu tsian, mantyi juu tsan na itsiman juu nd nnan na ntycyaahan nt Tyotson, cotantjon naneen na nanxuanhan na tyiquintycii na cotando uaanhan. Ndo na nnda, juu tsan na itsiman juu joon jon nd nnan, itsicajonhan na neiin tsaneen chaxjen na neiin juu tsan na vantjon naneen na conduihan centaa Tyotson. 37 Ndo na nnda, itsimanhan na mayuu juu joon na condue nnan na ncii tsan inon juu, majo maoon tsan ityjeehan. 38 Na majn ja o quii tsian njan, itsijonhan ntyja naanho chavijon na cotsaquityjeho yuu vijon na tajntaho jndyaa. Maoon nnan jnta jndyaa na ncoon tsian naan Tyotson quii non nnan, ndo o jnd tyequeho quii juu tsianeen.

244 tsoen nan na tyiya na jnd totsa. 40 Nnan Samariaeen xjen na squehan naijon maan Jess, tanhan nnon jon na quintjohin yohan, ndo ntjohin yo naneen cha ve xuee. 41 Ndo xjen na tondye naneen joon na toninncyaa jon, jndyentyichenhan tntyja nonhan jon. 42 Ndo tonduehan nnon tsanscueen: Nanein chito ve ntyja naan juu joon na tsu nd, jo na vantyja nn. Ee nqunty jnd jndy joon ndyo jon. Ndo neinhin, covaa nn na mayuu conduihin Cristo na itsinman jon uaan nnan tsonnangue.

nque nnan samaritanos na manhan juu tsjooneen, jndyehan tntyja nonhan Jess nge joon ndyo juu tsanscueen na sinin jndyoyu juu ndhan na itso juu: Jnd siman jon nnn

39Ndo

Jndye nnan Samaria tntyja nonhan Jess

na tenon joo ve xueeeen, jndui Jess jo, s ntc yohin ndyuaa Galilea. 44 Ee nquiintyi jon tji jndyoyu jon joon na tyinantmaan nnan ncii tsan na incyaa joon Tyotson na ninncii tsjan tuihin yohan. 45 Ndo juu xjen na squ ntc Galilea yohin, nnan na man jo nein jndyihan jon, jnanntjoohan jon. Ee juu xjen na tuee nguee pascua Jerusaln, mantyi tye naneen jo, ee jnd jntyia ndhan tsoen jnaan tman na totsaa jon jo. 46 Jnd jo s nnt yohin Can ndyuaa Galilea, naijon scaquen jon ndaa na saahan vinonhan. Ndo juu tsjoon Capernaum tomaan ncii tsan na tman tonduihin ntyja naan gobernado. Juu lu, jnda tsaneen, maan juu na vii juu. 47 Ndo xjen na jndyii tsaneen na jnd squ ntc ndyuaa Galilea

43Jnd

Sinman Jess jnda tsan na tman condui

245 yo Jess na jnn ndyuaa Judea, yajo tja tsaneen na mn. Tcan juu vi nayaeen nnon Jess na cja jon vaa juu na quitsinman jon lu chjoeen ee nincue juu. 48 Ndo itso Jess nnon tsaneen: O manciixjen tyixecantyja nonho na vaa najnd na condui ja xe na aa tyijntyia ndho ncii nnon nan na matsa na ndiquind na nduihan na ve ntyja naan naijndei nquii tsan, nan na ndicaa tson tsan ntyja naanhan. 49 Ta tsaneen ndyo Jess, itso jon: Nnda ta, maninoon cja va vitjachen na ngue jnda. 50 Tso Jess nnon jon: Cja, ee ntco ya ntcehanhin. Ndo juu tsansaeen, tntyja tson jon joon na tso Jess. Tntce jon vaa jon. 51 Ndo viochen xjen na vja ntce jon tsjoon jon Capernaum, nque mosoo jon saquitjonhin jon. Jnanquindyiihanhin, jnduehan nnon jon: Jnd vaco yahan lu jnda. 52 Ndo taxee jon nd naneen yuu xjen tye na tco yahanhin. Ta naneen, jnduehan: Vja vi na tenon chjo yajmin jndya tjuenhin. 53 Ndo juu tye lueen taa tson jon na maninjuu xjeneen na tso Jess nnon jon na ntco yantcehan lu jnda jon. Ndo na nnda, tntyja tson jon Jess, juu jon ndo mantyi tsoen nnan vaa jon. 54 Jo tsian na jnd ve na saa Jess na tuee jon Galilea na jnan jon Judea, na tyixequinduihan na ve ntyja naan najndei nquii tsan.

San Juan4,5
Sinman Jess tsan naijon na vaa pila

Jnd na tui nanva, santc Jerusaln yo Jess ee juu tsjooneen tuee nguee ntyja njan jaa nnan judos. 2 Ndyo tsjoon Jerusaln tovaa ncii ndyovaa tman na jnanquijndyuhan juuhan Ndyovaa Quinman. Ndyo jo tovaa ncii pila tman. Juu pilaeen, yo joon hebreo, conanquijndyu nnanhan Betzata. Xijndio ngiaahan, jo min on ntaa na xiantyi noon nteiihan min. 3 Quii joo ntaaeen man ncii tmaan nnan vi, nnan nchjan yo nnan na jnd tatei nduee, yo nge, yo ninnnan na ndiquitsaca. Tominndoohan na ntsijndei ndaa na jon pilaeen. 4 Ee tcya tcya xjen tondyocue ncii ngel na totsitsii jon juu ndaaeen. Ndo vi na jnd tui na nnda, juu tsan na ngua jndyee quii ndaaeen, nman juu mincya ro nnon tycu na iquenon juu. 5 Juu vaaeen tomaan ncii tsansa na jnd ntcyu nchonqui vantjo nen chu na vii juu. 6 Jo jndyiaa Jess juu na vaa juu jo. Ndo nge na ntyjii jon na jnd tijndye xuee na nnda vaa iquenon juu, jo itso jon nnon juu: Aa ninquinman? 7 Ndo ta tsanviieen, itso juu: Nnda ta, tanan tsan nchje ja quii ndaaha xjen na tsijndeihan, jo viochen xjen na matsichn na ngua, nciichen tsan matyuaantyi venoon juu ja. 8 Ndo itso Jess nnon juu: Quinaquintyja, quitsintci tsue, nd cja va.

San Juan5 ninoon tcoyahan tsaneen, jnman juu, jnd jo sintci juu tsue naan juu, ta juu na tca juu. Ndo juu xuee na saa Jess na nnda, xuee na j nnan judos cotajndy. 10 Nge na nnda, vendye ntyj nnan judos jnduehan nnon juu tsaneen: Nanein xuee na cotajndy. Juu ntji na coxenhan itsiquindyihan na tyicanaan na ngayon tsue nan. 11 Majo ta juu, itso juu: Nquii tsan na sinman ja itso jon nnn na quitsintcihan ndo na quindyoynhan. 12 Ndo taxee naneen nnon juu, jnduehan: Nin nquii tsan tsaneen na nnda vaa tso juu nnon? 13 Majo juu tsaneen na jnd jnman, tyiquintjii juu nin tsan sinmanhin, nge jndye nnan na toman jo. Ndo jnd jndui ndya Jess jo. 14 Ndo vi na jnd tui na nnda, ntjii nnda Jess juu quii vatson tman. Itso jon nnon juu: Ndyee ra, quen centa, jnd jnman, cacentyje na matsitja u nnon Tyotson cha tyintjon ncii nnon na majantyichen. 15 Ndo taquitso tsaneen nd nnan judos na nquii Jess sinman jonhin. 16 Nge na nnda saa Jess, jo tentyja nnan judoseenhin. Tojoo yantyi nonhan na nnancueehanhin ee juu tsianeen saa jonhan juu xuee na cotajndyeehan. 17 Majo tso Jess ndhan: Nquii Tyh ninvaa itsaa jon ncii cii nnon na itejndeihan tsan, ndo mantyi ja, majo matsa.

246 tsojnaan juu joonva, nque nnan judoseen tojoo yantyi nonhan na ninquinancueehan jon. Ee na cotjihan centa, sitjahin ntyja naan juu xuee na cotajndyeehan ndo tmanntyichen sitjahin na tso jon na nquii Tyotson conduihin Tye jon, ndo na nnda, itsaahan na cajon conduihin yo nquii Tyotson. itso Jess nd naneen: Joon na mayuu matsinn ndho. Ja na condui jnda Tyotson, tyinantiuho na matsa nan na ntue tsn nc. Ee xiantyi nan na mantyia na itsaa Tyh, majoo rohan matsa. Ee ja na condui jnda jon, tsoen matsa chaxjen na mantyia na itsaa nquii jon. 20 Tyh na condui ja jnda jon, maan jon na venchjii jon ja. Itsiman jon nnn tsoen na itsaa jon. Ndo tsian na njonntyichen ntsiman jonhan nnn na quitsa cha ninncyaahan tmanntyichen ncoon nonho. 21 Nquii Tyh itsintci nnda jon nnan na jnd tj ndo incyaa jon na cotando xcohan. Ndo chaxjen na itsaa jon, mantyi nc na condui ja jnda jon, mincya ro tsan na ntue tsn, ninncya na ntsixuan tsaneen na tyiquintycii na vando uaan juu. 22 Nquii Tyh minncii tsan tyicoxen jon jnaan juu. Majo nc na condui ja jnda jon, jnd tyincyaa jon na vaa najnd na ntcoxn tsoen nnan tsojnaan na conantjahan. 23 Jnd itsaa jon na nnda cha ja na condui jnda jon, tsoen nnan nnantmaanhan

9Xjeneen

18Ndo

Najndei na itsixuan jnda Tyotson


19Ndo

247 ja chaxjen na conantmaanhan nquii jon. Ee minninchen tsan na tyininquitsitmaan juu ja na condui ja jnda jon na jon jon ja quii ntanho, min nquii jon tyininquitsitmaan juuhin. 24 Joon na mayuu matsj ndho, minninchen tsan na indyii joon ndy ndo vantyja tson juu yo nquii jon na jon jon ja quii ntanho, juu tsaneen tsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu, min tyixequituii Tyotsonhin ntyja naan jnaan juu. Totsixuan juu chavijon tsoo, majo nein tsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu. 25 Joon na mayuu matsiquindyi o, ngentyja xjen ndo naneinhin iventyjahan, na joo nnan na jnd tj, nndyehan jndy na condui ja jnda Tyotson. Ndo tsoen nnan na vantyja nonhan ja, ninncya na ntando uaanhan ntyja njan. 26 Ee chaxjen nquii Tyh tsixuan jon na vando jon ntyja naan nquii jon, ja na condui ja jnda jon, mannda ro jnd tyincyaa jon na matsixuan na mavant ntyja njan. 27 Ndo mantyi ntyja naan juu najndei na itsixuan nquii jon, jnd tyincyaa jon na ja ntcoxn nnan ntyja naan jnanhan nge na condui ja tsansa na jon jon ja quii ntanho. 28 Tantaho na jen cavee ngioho na nnda tsj, ee ngentyja xjen na tsoen ntoo na too ndintua nndyehan jndy. 29 Nque nnan na jndyoyu conduihan na tonnon Tyotson, ntci nndahan yo sitso naanhan na tyiquintycii na cotando uaanhan. Majo ntyjehan na tonta nan na tyiquichuhan, ntci nndahan yo na ntuiityenhanhin.

San Juan5
Joon na icji jndyoyuhan ntyja naan Jess

na matsa chaxjen na ntue tsn nc. Ntyjantyi na incyaa Tyotson na mavaa tsn, ntyjantyi jo na macoxn chaxjen na itsohan. Ee chito mantu na ndui nan na ntue tsn nc. Mantu na ntsa chaxjen na ntue tson nquii Tyh na tua jon tsian nnn na jndy na manho. 31 Xe na aa macji jndyoyu ntyja njan nc, ninncyaahan na vanaan na ndueho na joo joonmin tyiquinanxuanhan joon na mayuu. 32 Majo maan nciichen na icji jndyoyu jon ntyja njan, manquii Juan. Ndo ntyji ja na juu joon na tocji jndyoyu jon, conduihan joon na mayuu. 33 Manqueho jonho nnan na maan jon, ndo tji jndyoyu tsaneen joon na mayuu ntyja njan. 34 Juu joon na icji jndyoyuhan ntyja njan na mayn centahan, chito conduihan joon na cotjijndyoyu nnanhan. Majo matsj joonmin ndho cha nd ntsinman Tyotson uaanho. 35 Nquii Juaneen tonduihin chavijon lmpara na itsixueehan chon tond nnan. Ndo o viochen xjen na tomaan jon, tonho na neinho nge ngioho joon na toninncyaa jon totsijndahan nquenho nchu vaa na ntue tson Tyotson yoho. 36 Majo vaa joon na icji jndyoyuntyichenhan ntyja njan na tmanntyichen conduihan, chito juu joon na tjijndyoyu Juaneen. Joo tsian na tyincyaa Tyh na quitsiquindhan,

30Tyinantiuho

San Juan5,6 joohan cotji jndyoyuhan na nquii jon tua jon tsian nnn na jndy quii ntanho. 37 Nquii Tyh na iua jon tsian nnn, juu jon icji jndyoyu jon ntyja njan quii joon naan jon. O minjon tyicondyeho jndyee jon, min na jntyia ndho nchu vaahin. 38 Min tyicyonho centa joon naan jon quii uan naanho nge tyicovantyja nonho ja na iua jon tsian na jndy quii ntanho. 39 Juu joon Tyotson na jndui ndyu na toxenchen, chen jndyi conanjnaanhohan, ndo conantiuho nge na nnda contaho, jo nndaho na tyiquintycii na cotando o na tonnon jon. Joo jooneen conannein jndyoyuhan ntyja njan. 40 Majo min na nnda, tyininquitsayonho joon yo ja cha nnd nnanxuanho na tyiquintycii na cotando uaanho. 41 Ja tyicotsichn na quinantmaan nnan ja. 42 Nchji na tyiqui nonho ja ee tyivengioho nquii Tyotson. 43 Man quii ntanho yo juu naijndei na itsixuan nquii Tyh, majo o tyinincyonho centa ja. Majo xe na aa ncjee nciichen tsan ntyja naan nquii juu, juu tsaneen ncyonho centahin. 44 O cotquenho na nque ntyjeho na quinantmaanhin o, majo tyiquitquenho na ntaho nan na ntue tson nquii Tyotson cha nnd ntsitmaan jonho. Ndo na contaho na nnda, Yuu xjen ninncyaahan na ngantyja nonho nquii jon? 45 Majo tyinantiuho na mancnty na ninncya jnanho nnon Tyh. Maan nciichen na ncyaa jon jnanho, manquiintyi

248 Moiss, nquii tsaneen na tman conanqui nonhohin. 46 Majo nge na tyinincantyja nonho joon na tji jon na itsininhan ntyja njan, mange jo tyicantyja nonho ja. 47 Ndo nge na tyinincantyja nonho joon na tji jon, yajo Nchu ya ntaho na ngantyja nonho joon na mancya?

Tyincyaa Jess na tca on min nnan

Jnd tenon nanmin, teti nnt ndaandue Galilea yo Jess. Xueehan na vjave jndyuhan ndaandue Tiberias. 2 Ndo ncii tmaan nnan na jndye jndyihin tentyjahan toxen jon nge tovavee ngiohan na tojntyiahan na sinman jon nnan vi. 3 Yajo j nnan na tman jon na quitsayn joon yohin, sav ncii tyo yo jon. Jo sacendyu. 4 Juu xjeneen mandyo nguee nguee pascua xjen na jaa nnan judos conancjh quinman na conantmaan Tyotson. 5 Ndo tion Jess nnon jon, jndyiaa jon concyo ncii tmaan nnan na jndye jndyi. Ndo tso jon nnon Felipe: Yuu vijon nninjnda nan na ntca tsoen nanmin? 6 Majo nnda vaa na tso jon nge ninquindyii jon nin joon ntsintce Felipe, ee ntyjii jnda jon nchu vaa ntsaa jon. 7 Ta Felipeeen, itso jon: Min xe na aa nanquitsu jaa ve ciento son denarios na nnanjnda nan na ntca nanmin, majo tyijecinonhan min na ve chjohan na ngacjahanhin.

(Mt 14:13-21; Mr 6:30-44; Lc 9:10-17)

249 maan Andrs, jon tyje nquii Simn Pedro, conduihin ncii ntyj nqu j nnan na totsayn yo joon na toninncyaa Jess. Tso tsaneen nnon jon: 9 Ntjoo maan ncii lu na yoon on tyoo na jndhan yo jnd tyoo ntquen cebada. Ndo mantyi yoon juu ve quitscaa chjo na jnd jnein, majo Yuxjeneen nninnonhan na jndye jndyi nnan? 10 Ndo ta Jess jndyu, tso jon: Quindueho nd nnan na quitsacendyuaahan. Ndo naijon na tn, jo jndye jnd quijnd min. Yajo tyecendyuaahan. Ndo joo naneen tuee chana on min nannon. 11 Yajo tyoon Jess centa joo tyooeen. Tyincyaa jon na ya Tyotson ntyja naanhan. Nd jo tocon jonhan nd j nnan na tqueen jon na quitsayn joon yohin. Ndo j totnhan nd naneen. Majontyi saa jon yo quintca quijndeen, chuntyi xjen na ninquitquiihan na ncii ciihan. 12 Ndo vi na jnd tacjohan, yajo itso jon nd: Quinantjonho ntan quijnd na jntyiihan, can na tyintsaahan na ve jnaan ntjoohan. 13 Ndo jnantjn joo ntan quijnd na jntyiihan na tca naneen na jndhan yo jnd tyoo cebada. 14 Ndo joo naneen, vi na jnd jntyiahan jnaan tmaneen na saa Jess na tyijequind nduihan na ve naijndei nquii tsan, jnduehan nd ntyjehan: Joon na mayuu juu tsanva conduihin nquii tsan na itsiquindyi ntji na ncjee jon tsonnangue na ninncyaa jon joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa.

San Juan6 taa tson Jess na mavaa xjen na ndyocyon naneenhin ndo yo naijndeihan na ntionhan tsian jon na nduihin rey na coxen jon joohan. Nge na nnda, tja nnda jon jnd naijon na ninnquii jon.
Tjaca Jess nnon ndaandue
(Mt 14:22-27; Mr 6:45-52)
15Majo

8Jo

vi na jnd tuat ndocjioon, j nnan na tqueen Jess na quitsayn joon yohin, sacu ndyo ndaandue. 17 Jo tu ncii vaandaa, na ngeti ndaandueeen na ntsqu Capernaum. Majo ya tuee na tijaan, ninjo tacocjee jon nd. 18 Ndo nge na tman jndye tyioo, totsuehan juu ndaandueeen. 19 Nge jo na ninon ninyon kilmetros xejnda tca juu vaandaaeen na contyj noon pala naanhan. Ndo juu xjeneen jntyi na ndyoca Jess nnon ndaandue na ndyovindyoo jon na mn. Tyu jndy. 20 Majo itso jon nd: Maja nd, tyindyueho. 21 Jo tyioo na nn jndy na tyn nnta centahin quityquii vaandaa. Ndo quintyjachen tueehan naijon na cots.

16Ndo

nciichen xuee, nque naneen na jndye jndyihin na ntjohan ixndya ndaandue naijon na tyincyaa Jess na tcahan, tquenhan centa na ninncii vaandaa chjo nintuaa. Ndo tjoon nonhan na tycua jon juu vaandaaeen yo j nnan na totsayn joon yohin. 23 Ndo

22Tonco

Cojntue nnan Jess

San Juan6 viochen xjen na nnda vaa, squenon vendye ntaandaa quijnd na jnan Tiberias naijon na tca naneen tyoo na tyincyaa Jess na ncya ya Tye jon. 24 Ndo tua naneen joo ntaandaa quijndeen. Tyehan, squehan Capernaum na tyequijntuehan Jess. Ee taa nonhan na tacoonhin yuu vijon na tyincyaa jon na tcahan, min nqu nnan na tqueen jon na quitsayn joon yohin.

250 taxee naneen nnon jon: Nin nan icanhan na quint cha ngavee nchjii Tyotson yo j? 29 Jo ta Jess jndyuehan, itso jon: Nd vaa na ntue tson jon, na cantyja nonho ja na jon jon ja quii ntanho. 30 Ndo tahan, jnduehan: Nin ncii nnon nan na ntsa na njntyi nd na tyijequinduihan na ve ntyja naan naijndei nquii tsan na ntsimanhan nd na vaa na condui u, cha ntejndeihan na ngantyja nn u? 31 Ndochiihi tocahan man xjen na tomanhan ndyuaa naijon na tyijndye nnan toman chaxjen itsiquindyi juu joon Tyotson na jndui ndyu na toxenchen: Tyincyaa Moiss tyoo na tocahan na jnanhan quioonndue. 32 Ndo ta Jess jndyuehan, itso jon: Joon na mayuu matsj ndho, juu man na tyincyaa tsaneen, chito conduihan tyoo na jnan na maan Tyotson. Majo nquii Tyh incyaa jon juu na mayuu na jnan na maan jon quioonndue na itsijonhanhin chavijon tyoo. 33 Juu na condui tyoo na incyaa Tyotson, jnan jon quioonndue na jndyocue jon. Nquii jon incyaa jon na nanxuan nnan na tyiquintycii na cotando uaanhan. 34 Ndo jndue naneen nnon jon: Nnda ta, ninnquiichen ncya tyoomin nd, rii. 35 Ndo ta Jess jndyuehan, itso jon: Ja condui tyoo na mancya na nanxuan nnan na tyiquintycii

28Yajo

vi na jnd jndiohan Jess nciichen ixndya ndaandue, jnduehan nnon jon: U ta na matsiman nd nnan ntyja naan Tyotson, Yuu xjen jndyo ntjoohin? 26 Ta jon jndyuehan, itso jon: Joon na mayuu matsj ndho, o chito cojntueho ja nge na jntyiaho tsian na sa na tyijequind nduihan na ve yo naijndei nquii tsan. O cojntueho ja xenge na tca tacjoho tyooeen. 27 O conanchonho na ninjnda nan na ntcaho, ndo joohan nan na contyciihan. Majo tyiquichuhan na nnda contaho. Quinanchonho na nndioho ncii na chavijon na ntca tsan na ntyja naanhan nnanxuanho na tyiquintycii na cotando uaanho. Ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na jndy quii ntanho, ninncya quii uan naanho juu na itsijonhan juuhan na ntca tsan ee itsiman tyh Tyotson na jnd tua jon tsianeen nnn.

25Ndo

Condui Jess tyoo na incyaahan na cotando uaan nnan

251 na cotando uaanhan. Mincya ro tsan na ninncyaahin nt, itsijonhanhin chavijon tsan na jnd tacjoo na ica. Ndo juu tsan na vantyja tson ja, ngioo na tein quii uaan juu chaxjen ya na iu tsan ndaa. 36 Majo chana joon na jnd tsj ndho, min na jnd jntyia ndho joo tsian na matsa, majo tyicantyja nonho ja. 37 Majo min na nnda vaa, tsoen nnan na incyaa Tyh nt, nndye naneen ntyja njan. Min tyijequitsa na jecyn centa tsan na nincyaahin ntyja njan. 38 Ee ja na jnan quioonndue, chito na jndy na ntsa nan na ntue tsn nc. Ja jndy na ntsa chaxjen na ntue tson nquii jon na jon jon ja quii ntanho. 39 Nquii Tyh na jon jon ja quii ntanho, nd vaa na ntue tson jon na quitsa, na juu tsan na jnd tyincyaa jon nt, tyininncya na ngitsu uaan tsaneen. Ndo xuee na matsiaen, ninncya na ntando xco tsoen nnan na nanxuanhan na tyiquintycii na cotando uaanhan. 40 Ee nquii Tyh ntue tson jon na tsoen nnan na cojntyia ja na condui ja jnda jon, na cantyja nonhan ja, cyonhan centa na tyiquintycii na cotando uaanhan. Ndo xuee na matsiaen majanty ninncya na ntando xco joo nnan na jnd tj. 41 Ndo nque nnan judoseen, jnanmanhan na tatvee ngiohan yo Jess jnaan joon na tso jon: Ja condui tyoo na jnan quioonndue. 42 Ndo jnduehan: Jessva, Aa chi jnda Joshin? Cotajnaan nnan na ndahin. Ndo nge na nnda, Ndu na itso jon

San Juan6 na jnd jndyocue jon na jnan jon quioonndue? 43 Ta Jess, itso jon nd naneen: Tananncuaaho yo ntyjeho ntyja naan juu jooneen. 44 Cha na nnd ngioo tson tsan yo ntyja njan, icanhan na nquii tyh na iua jon tsianvahin nnn, ndyoyoon jon tsaneen. Xe chito na nnda vaa, minncii tsan jequind ntsijonhin yo ja. 45 Ee vaa joon na jndui na sinin Isaas, tsan na toninncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. Juu jooneen, nd vaa na itsohan: Ntsiman Tyotson nd tsoen nnan. Juu joonva ninquitsiquindyihan na ncii cii tsan na jnd jndyii joon na coninncya nnan ntyja naan jon, ndo jnd taa tson juuhan, ntsijon tsaneen yo ja. 46 Joonva tyitsimanhan na jnd jndyiaa tsan Tyh Tyotson, xiantyi ja na iua jon tsian na jndy quii ntanho, ja jnd jntyia nnnhin. 47 Joon na mayuu na matsj ndho, nin juu na vantyja tson ja, itsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu. 48 Ja na condui tyoo, tsian na iua Tyotson nnn na ncya na cotando nnan. 49 Nque ndochiho tocahan man ndyueen xjen na tomanhan ndyuaa na xjen ro cova, ndo tjhan. 50 Majo ja matsinn ntyja naan juu tyoo na jnan quioonndue na majo condui ja. Tsan na ntca juu tyoova, tyijequitsu uaan juu. 51 Ja na jnan quioonndue, condui ja tyoo na mancya na cotando uaan

San Juan6 nnan. Tsan na ntca juu tyoova itsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu. Ndo juu tyoo na mancya cha nnanxuan nnan na ntandohan tonnon Tyotson, conduihan sei. 52 Ndo joo nnan judoseen, vi na jnd jndyehan joonva, jntuehan joon yo ntyjehan. Jnduehan: Jaa mangi tyijequind ninncyaa tsanva seii jon na ntqu. 53 Jo tsontyichen Jess ndhan: Joon na mayuu matsj ndho, ja na condui tsan na jnan quioonndue, cha na ntsixuan tsan na tyiquintycii vando uaan juu, chuhan na quii juu sei ndo cu juu nen. Xe tyintaho na nnda, jequind nanxuanho na vando uaanho. 54 Nquii tsan na iquii sei ndo na iu juu nen, tsixuan juu na tyiquintycii na vando uaan juu. Ndo min na cue juu, majo xee na matsiaen ninncya na ngando xco juu. 55 Ee juu na ntca tsan na ntyja naanhan na nninncyaahan na ngando uaan juu na tonnon Tyotson, juuhan conduihan sei. Ndo juu na ncu tsan na ntyja naanhan ncon tsan na tein quii uaan juu, jo nen. 56 Mincya ro tsan na iquii sei ndo na iu nen, contjo tsaneen ntyja njan, ndo mantyi contjo ja yohin. 57 Nquii Tyh na jon jon ja quii ntanho, vando jon ndo mantyi ja vant ntyja naan nquii jon. Mannda vaa itsijonhan ntyja naan tsan na iquii sei, ngando uaan juu ntyja njan. 58 Ja condui juu tyoo na jnan quioonndue. Ndochiho tocahan man ndo tjhan. Majo

252 tyiitsijonhan ntyja njan chana juu maneen. Ee mincya ro tsan na ica juu tyoo na condui ja, tyijon cue juu, maan juu xe maan juu na vando juu ntyja njan. 59 Joonmin sinin Jess viochen xjen na siman jon nd nnan quii vatson naan nnan judos tsjoon Capernaum.

majndye nnan na tovavee nonhan joon na toninncyaa Jess, majo xjen na jndyehan joonmin jnduehan: Tsan joon itsinin tsanva. Tyijequind ntsaynntychn yo joon na itsinin jon. 61 Majo ntyjii tson Jess, na jnanncuaa non naneen yo ntyjehan ntyja naan juu jooneen na sinin jon ndhan. Mange jo itso jon: Joonmin, Aa itsquioohan o? 62 Yajo quinantiu yaho nchu vaa ntsaahan o juu xjen na njntyiaho ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na jndy quii ntanho na ncjva nnta na tondye naijon na toman jndy. 63 Nquii Espritu Santo conduihin na incyaa jon na nanxuan nnan na cotando uaanhan tonnon Tyotson. Seii tsan ndincyaahan na ntsixuan tsan na nnda. Joon na mancya ndho tsixuanhan ntyja naan nquii Espritu. Ndo ninnquiichen ntsixuan tsan na vando xco juu xenge itsijonhin yo joonmin. 64 Majo tyitsoenho vantyja nonho ja. Nnda ro joon tso jon nd naneen ee ntyjantyi xjen na ta

60Ndo

Joon na conanjndahan na itsixuan tsan na tyiquintcii na vando uaan juu

253 jon na toninncyaa jon joon, ntyjii jnda jon nin joo na tyicantyja non jon, ndo nin juu na ninncyaa centahin. 65 Yajo tsontyichen jon: Mange jo na jnd tsj ndho, ninnquii nnd ntsijon tsan yo ntyja njan xe na aa nquii Tyh Tyotson incyaa jon na ndui na nnda. 66 Ndo nge joonva, jndye nnan na tondye jndyee joon na toninncyaa jon, tyentcehan, tji ntcehan ntyja naan jon, tavijnanjonntyichenhan yohin. 67 Mange jo, taxee jon nd j nnan na nchove na tman jon, itso jon: Ndo o je, Aa mantyi ninquindyeho ja? 68 Ndo ta Simn Pedro, tso jon: Tyintsu na nnda vaa, ta, tyiquichuhan na ntsayn joon yo nciichen tsan. Ee xiantyi juu joon na matsinin incyaahan na tyiquintycii na cotando uan njn. 69 Ee j jnd vantyja nn u ndo covaa nn na condui u Cristo, jnda nquii Tyotson na vando. 70 Ndo jo ta Jess, itso jon: Ja tji o na nchoveho, majo nciiho maan juu ntyja naan juu yutyia. 71 Joonva itso jon na itsiman jon Judas Iscariote, jnda nciichen Simn. Ee juu Judaseen na tyincyaa juu centa Jess nduee nnan. Mantyi juu conduihin ncii j na nchove.

San Juan6,7 nd nnan judos, jnaan na tojoo nonhan na ninquinancueehan jon, jo na tavinincja nnda jon ndyuaa Judea. 2 Ndo vavindyo na nguee nguee na conantmaan nnan judos xjen na conanyahan xquencan centa jndye na covajoon nonhan nchu vaa toman ndochiihan ndyueenchen. 3 Ndo vi na mavaa xjen na nguee juu ngueeeen, tondue ntyje nquii jon nnon jon: Ca, quindui ntjoohin. Cja ndyuaa Judea cha joo nnan na cotsayonhan yo joon na mancya na manhan jo, mantyi nd njntyia ndhan tsian na matsa. 4 Ee tsan na mantyja tson na cantyja non nnan yohin, tyiquichuhan na ntjohin na ninnquii juu. Tsoen nnan ncya jndyoyu na quindiohan ntyja naan tsian na matsa. 5 Nd joon na jnduehan nnon jon nge min nquehin tycantyja nonhan jon. 6 Ndo tso jon ndhan: Tyicoventyja xjen na ntsiman ja nd nnan na condui ja nquii jon na itsinman uaan nnan. Majo o mincya ro xjen na nincondyiho, tanan na toncuu. 7 Joo nnan tsonnangue, tyiconhan na tyicuee nonhan o. Majo ninnquiichen manhan na tyicuee nonhan ja, nge na macji jndyoyu ntyja naan natyia na contahan. 8 Ca, co nqueho ngueeva, ja yandcya yajo chi ncj. Ee tyicoventyja xjen na ntsiman na condui ja nquii jon na itsinman uaan nnan. 9 Vi jnd na tso jon na nnda ndhan, ntjontyichenhin ndyuaa Galilea vendye xuee.

Jnd na tui nanmin, tomanty yo Jess ndyuaa Galilea. Ee nque nnan na conintque

Ntyje Jess tycantyja nonhan jon

San Juan7
Tja Jess na tuee nguee xquencan centa jndye

254 tsian nnn na jndy quii ntanho, juu jon itsijnda joo joonmin na matsiman ndho. 17 Majo mincya ro tsan na ninquitsaa juu nan na ntue tson Tyotson, ncaa tson juu na aa nquii jon sijnda joon na matsiman, ndo aa ve joon na sitiu nc na mancya. 18 Ee mincya ro tsan na icji joon ntyja naan nquii, itsichon tsaneen na quindui tmanhin nd ntyje juu. Majo minninchen tsan na itsichon na citmaan nquii jon na jonhin, joon na itsinin tsaneen, conduihan na mayuu, tyiquitsaa juu nan na tyiquichuhan. 19 Tji Moiss joon na tquen jon ndho na icoxenhan o. Majo min na nnda vaa, tanan nciiho na ivanguee juuhan. Ee xe na aa cotangueeho juu jooneen, tyijecjoo nonho na ninquinancueeho ja. 20 Ndo ta naneen, jnduehan nnon jon: U tsixuan yutyia. Nin tsan na ijoo tson na ninquitscuee u? 21 Ndo sintce Jess joon ndhan, itso jon: Juu xuee na cotajndyh, sinman tsan na ndicaca, ndo nge jo tjon joonho na tyicavee ngioho yo ja. 22 Majo caa nonho joon matsj. Nquii Moiss tquen jon joon na quintaho yo yononndaa ndaho chaxjen na tonta ndochiho na toman ndyu na toxen. Ndo juu tsianeen conanquindhohan min juu xuee na cotajndyh. Nque ndochiiho jnanquitahin na contaho na nnda. 23 Ndo mangioho juu joon na tquen Moiss incyaahan

ya na jnd tye ntyje jon na nguee juu ngueeeen, yajo mantyi tantyja jon, majo tasiman jndyoyuhin nd nnan. Tja jon chavijon tsan na tyiquintue tson na njntyia nnanhin. 11 Ndo nnan judos na tyicuee nonhan jon, tojntuehan jon quii ntan nnan na tye nguee. Totaxeehan, tonduehan: Yuu jon maan tsaneen? 12 Ndo nnan na jndye jndyihin, tman vaa na tyicijon na jnanneinhan ntyja naan jon. Ee en joohan na jnduehan: Juu tsanva, ya tsanhin. Majo maoon ntyjehan jnduehan: Tyiyuuhan ee itsivinnan jon nnan. 13 Majo tajnannein jndyoyuhan ntyja naan jon nge ncyaahan ntyjehan nnan judos na conintque ndhan.

10Majo

na tixonce na maan juu ngueeeen, yajo taquee Jess quii vatson tman naan nnan judos ndo jo totsiman jon nd nnan. 15 Majo nque nnan judos na conintque, tomaan jndyi nonhin ntyja naan joon na toninncyaa jon. Tonduehan: Tsanvahin tatja juu scuela naijon na jnanjnaan. Yajo Nchu vaa na cond na itsitjon juu joon? 16 Ndo na nnda jnduehan, tso Jess ndhan: Chito nc sijnta joon na matsiman. Nquii jon na iua jon

14Ya

Joon na siman Jess xjen na toon nguee

255 na vanaan na quinanquindho costumbreeen xee na cotajndyh. Ndo na nnda vaa Ndu na conanvjeeho ja jnaan juu xuee na cotajndyh na sinman ncii tsan vii? 24 Jo chito ve xiantyi ntjiho centa ntyja nan na covityincyo. Quitjiho centa ntyja naan nan na chuhan.

San Juan7 nanmannianeen na ntuevihan jon. Majo nge na tycoventyja xjen na ntyjii Tyotson na ngenon jon juu navi tman, jo minnciihan tatuehan jon. 31 Ndo nnan na toman jo, jndyehan tntyja nonhan jon. Tonduehan nd ntyjehan: Nquii Cristo, xjen na ncjee jon, Aa jndyentyichen tsian na ntsaa jon na tyijequind nduihan ntyja najndei nquii tsan, chintyi na itsaa tsanva?

xjeneen, vendye nnan Jerusaln tahan taxeehan nd ntyjehan, jnduehan: Tsansava, Aa chito jon tsan na cojntue nanmannian njanhan na nnancueehanhin? 26 Majo quitquenho centa, itsinin tyincyo jon nd nnan, min tajoon quindue nanmannian nnon jon. Aa ntsaahan na nquehan conantiuhan na condui tsanva nquii Mesas? 27 Majo nquii tsaneen, xjen na ncjee jon, tanin tsan quintjii yuu jon na nnan jon. Majo tsanva je, ngi ya yuu jon jnan jon. 28 Xjeneen siman Jess quii vatson tman naan nnan judos. Ndo vi na jnd jndyii jon na nnda jndue naneen, sue jon jndyee jon. Itso jon: O condueho na cotajnaanho ja ndo ngioho yuu jon jnan. Majo chito jndy ntyja njan nc, nquii jon na conduihin joon na mayuu, iua jon tsian nnn na man quii ntanho, majo o tyiquitajnaanhohin. 29 Ja manciixjen mavajnanhin, ee na maan jon jnan, ndo nquii jon iua jon tsian nnn na jndy na manho. 30 Ndo nge juu joonva na tso Jess, tojoo yantyi non

Jess Aa conduihin nquii Cristo?


25Juu

nnan na conduihan tmaan fariseos tondyehan na tonannein nnan joonmin ntyja naan Jess. Yajo jnanjonhan joon yo ntyee na conintque nd ntyjehan nnan judos na tuahan tsian nd cominsin na quitsacyon naneen jon. 33 Ve jnaan jo itso Jess nd nnan na jndye jndyihin: Jnd titsiaavi xuee na vi man yo o. Ndo nd jo ncj ntc na maan nquii jon na jon jon ja quii ntanho. 34 Juu xjeneen njntueho ja, majo taxequindioho ja ee yuu jon na ngu, o jequind ntsqueho jo. 35 Ndo vendye nnan judoseen tonduehan nd ntyjehan: Yuu vijon ncja tsanva na tajequind ndihin? Aa ntsaahan na ncja jon quii ntan ntyjh judos na jnd tycyahan quii ntan nnan na conannein joon griego, cha ntsiman jon ndhan ntyja naan Tyotson? 36 Nin ninquitsiquindyi juu joonva na itsinin jon na

32Nque

Tyequijntue cominsin Jess

San Juan7 njntuhin, majo jequindihin? Ndo na itso jon yuu jon na vja jon, tyijequind ntsqu na maan jon.
Nquii Espritu Santo itsijonhanhin chavijon ndaa jndaa centa jndye
37Juu 41Ndo

256 en vendye nnan jnduehan: Conduihin nquii Mesas. Majo vendyechen ntyjehan jnduehan: Nchu tajnaanho, juu tsan na conduihin Mesas chito conduihin tsan ndyuaa Galilea. 42 Ee juu joon Tyotson na jndui tivio itsiquindyihan na juu Mesas conduihin tsjaan David na ndyocahan. Ndo mantyi tsan tsjoon chjo Belnhin naijon na jnan nquii David. 43 Tsojnaan joonmin saahan na tyininncii tondyii non nnan ntyja naan Jess. 44 Ee enhan na nincyonhan jon, majo minncii tsan tyquitsaahan.

xuee na matsiaen na maan juu ngueeeen, nque nnan judos contahan na tmanntyichenhan na conantmaanhan. Juu xueeeen tcentyjee Jess, sue jon jndyee jon. Itso jon: Mincya ro tsan na nincoon jndyi juu nacje naan Tyotson, quindyotsijonhin yo ja ndo cantyja tson juu ja. 38 Na ntsaa tsan na nnda, ntsaahan yohin chaxjen na tso joon Tyotson na jnd jndui. Juu jooneen itsiquindyihan na quityquii tson tsan nnan chavijon ndaa jndaa centa jndye na coninncyahan na tyiquintycii na cotando uaan nnan. 39 Joonva sinin jon na itsiman jon ntyja naan nquii Espritu Santo na joo nnan na vantyja nonhan jon ncyonhan centahin. Ee juu xjeneen tycojon Tyotson jon quii uaan nnan nge vitjachen na ngentyja xjen na ntsitmaan Tyotson juu Jess.

vendye nnan na man quii ntan nnan na jndye jndyihin, tondyehan joonmin na sinin jon. Jo tonduehan: Tsansava mayuu conduihin nquii tsan na vaa joon na ncjee jon tsonnangue na ninncyaa jon joon Tyotson nd ntyja nchu vaa nan na nguaa.

40Ndo

Tyininncii na tondue nnan ntyja naan Jess

joo cominsineen na cotyentjonhan vatson, tye ntcehan na maan ntyee na conintque yo nnan tmaan fariseos. Ndo taxee naneen ndhan. Jnduehan: Ndu na tajndyoyonhohin? 46 Yajo nque cominsineen tahan. Jnduehan: Minjon tacondy na ntsinin ncii tsan chaxjen juu joon na njon jndyi na incyaa tsanva. 47 Ndo joo nnan tmaan fariseoeen tahan, jnduehan: Aa mantyi itsivinnanhan o? 48 Quitquenho centa. Tanan ncii tsan na maan tsian na vantyja tson jon juu, ndo min nqu fariseos. 49 Majo joo nnan na jndye jndyihin na tyijnda nquenhan, juu ntji na tquen Tyotson na

Nanmannian tyicantyja nonhan na juu Jess conduihin Cristo


45Yajo

257 icoxenhan, tyicovaa nonhinhan. Mange jo nanxuanhan na quitsu uaanhan. 50 Majo ta Nicodemo, tsan na tja na maan Jess ncii tijaan, jon ncii nque nanmannianeen. Ta jon, 51 Itso jon nd naneen: Juu joon Tyotson na jndui na icoxenhan jaa, mangi na itsiquindyihan na tyiquichuhan na ngitoxn ncii tsan vitjachen na ndy jnaan juu, ndo na ninjnda nin nan saa juu. 52 Ndo naneen je, tahan ndyo jon, jnduehan: Aa xe u, Aa mantyi condui u tsan Galilea? Ca, chen chen quitsijnan joon Tyotson na jndui, yajo ngavaa ya tson na tanan ncii tsan na nnan Galilea na ninncyaa juu joon jon.

San Juan7,8 U na matsiman nd ntyja naan Tyotson, juu tsanscuva tynhin manin juu xjen na itsitjahin yo ncii tsansa. 5 Ndo juu ntji na tquen Moiss, icoxenhan na quitmn ntj nanntcu na conta na nnda. Majo u je, Nchu vaa matsu? 6 Nd vaa na jnduehan nnon jon nge ntue nonhan na quituiihanhin. Majo tcjo tyosu Jess, ta jon na icji jon quii tsojnd yo nonnt jon. 7 Ndo nge na tycotsacentyjeehan na cotaxeehan joonva nnon jon, tcentyjee jon. Itso jon ndhan: Nin nciiho na tajnan tsixuan, juu quimin jndyee tsj tsanscuva. 8 Jnd jo, tacjo tyosu nnda jon, tjintyichen jon. 9 Majo vi na jnd jndye naneen joonva, saahan na tejnaanhin. Yajo ncii ciihan tye jnduihan jo. Nque nantque, joohan jndui jndyee, jnd jo nnan na cotsantyja. Matsiaen xiantyi ninnquii Jess ntjohin yo juu tsanscueen na minntyjee juu tonnon jon. 10 Yajo tacentyjee nnda Jess. Ndo nge minncii joo naneen na tavicon, ninnquii tsanscueen vi maan, yajo itso jon nnon juu: U tsanscu, joo nnan na conta jnan, Yuu manhan? Aa tyiquitmeinhan ntj u? 11 Ta tsanscueen, tso juu: Tanan yu ro, ta. Itso Jess nnon juu: Min ja, jequitsa na quituiihan u ntyja naan jnan. Nanein cja, tavintsato na vaa nnda.

ncii cii joo naneen tyehan ntaahan. Majo Jess tja jon tyo Olivos. 2 Ndo tonco nciichen xuee jndyo ntce jon, taquee nnda jon vatson tman naan nnan judos. Xjeneen jndye jndyi nnan squenon na maan jon. Ndo vi na jnd tcjo jon na ntsiman jon ndhan, 3 Yajo joo nnan na conanman joon na tquen Moiss na coxenhan yo ninjoo nnan na conduihan tmaan fariseos, sayonhan ncii tsanscu na maan jon. Juu tsaneen tyonhan juu manin juu xjen na itsitjahin yo ncii tsansa na ve tjon yahin. Yajo tahanhin xonce quii ntanhan. 4 Ndo jnduehan nnon Jess:

53Ndo

Tsanscu na sitjahin

sinin nnda Jess nd nnan, itso jon:

Jess conduihin naxuee nd nnan


12Ndo

San Juan8 Ja condui naxuee nd nnan tsonnangue. Minninchen tsan na itsijonhin yo ja, xecoon juu nacje naan najaan na conduihan natyia. Juu tsaneen ncoon juu nacje njan na condui ja naxuee na mancya na tyiquintycii na vando uaan tsan. 13 Majo nnan tmaan fariseos jnduehan nnon jon: U macji jndyoyu nquii u ntyja nan. Ndo jooneen min tyiyuuhan. 14 Yajo ta Jess jndyuehan: Min na macji jndyoyu ntyja njan, majo joon na mayuu tsixuanhan, nge ntyji yuu jon jnan, ndo nchji yuu jon j. Majo o min tyiquindioho yuu jnan, min yuu na j. 15 O ve xiantyi yo nan na covaa non nnan, jo cotjiho centa ntyja naan ntyjeho, majo ja minncii tsan tyiquitui jahin yo jnaan juu. 16 Majo ya na ngentyja xjen na ntcoxn nnan, ntcoxnhan chaxjen na chuhan ee chito man na ninnc na ntsahan. Nquii Tyh na jon jon ja ntjoohin, maan jon yo ja. 17 Conanyonho juu joon Tyotson na jndui na coxenhan. Quii jooneen itsohan na cantyja nonho joon na cotji jndyoyu ve nnan. 18 Ja condui ncii tsan na macji jndyoyu ntyja njan, ndo nquii Tyh conduihin nciichen na nd ve. 19 Ndo na nnda tso jon, jndue naneen nnon jon: Yuu vijon maan juu tye? Ta Jess, itso jon: O tyicovaa nonho ntyja njan min ntyja naan nquii jon. Ee xe

258 covaa nonho ntyja njan, yajo mantyi ncaa nonho ntyja naan nquii jon. 20 Joonmin sinin Jess viochen xjen na totsiman jon quii vatson tman naan nnan judos, ndyo naijon na cotjue nnan son centaa Tyotson, majo min tanin tsan na tuiihin ee tyicoventyja xjen na ngenon jon navi tman.

itsontyichen Jess ndhan: Ja j, ndo o njntueho ja, majo ninvaa choho jnanho ndo ncjeho. Ee naijon na j, o jequind ntsquehohan. 22 Nge na tso jon joonva, taxee nnan judos: Aa ntsaahan na ntscuee nquiihin, na itso juu yuu na vja juu jequind ntsquhan? 23 Jo ta jon jndyuehan, itso jon: O tyiquinanxuanho ntyja naan quioonndue, majo ja man ntyja naanhan. O manho ntyja naan juu tsonnangue, majo ja tyiquitsixuan ntyja naanhan. 24 Mange jo jnd tsj joonva ndho na ninvaa choho jnanho ndo ncjeho. Ee xe na aa tyicovantyja nonho na condui ja nquii jon na tua Tyotson tsian nnn na jndy quii ntanho, yajo ninvaa choho jnanho ndo ncjeho. 25 Yajo taxee nndahan nnon jon, jnduehan: Nin condui u? Ta Jess jndyuehan: Maninjuuntyi joon chaxjen na jnd totsj ndho ntyjantyi xjen na ta na mancya joon naya.

Tyijequind ntsqueho naijon na j


21Ndo

259 jon na conduihin na mayuu jon jon ja na manho, jndye joon tso jon nnn na quitsimanhan ndho. Ja ninnquiichen matscenn joo jooneen nd nnan. Ndo jndye joon min na ntyjii jon na chuhan na coxn. 27 Majo joo naneen, tataa nonhan na itsiman jon na nquii Tyotson condui tye jon. 28 Ndo tsontyichen Jess ndhan: Condui ja nquii tsansa na iua Tyotson tsian nnn na man quii ntanho. Ndo vi na jnd tionho ja tsonjnaan, juu xjeneen ncaa nonho na juu jon condui ja ndo mantyi na tanan ncii nnon na matsa ntyja nchu vaa na matsixuan nc. Ntyjantyi na siman Tyh nnn, xiantyi joohan na matsiman nd nnan. 29 Ndo nquii Tyh na jon jon ja quii ntanho, maan jon yo ja. Tyicondyii jon ja na ninnc, nge ninnquiichen matsa ncii cii nnon na cavee ntyjii jon yo ja. 30 Ndo vi na jnd sinin Jess joonmin, jndye nnan tntyja nonhan jon.

San Juan8 Nqu condui j tsjaan naan Abraham na jndyocahan. Minjon tacondui j nnan na totyentjontyen nd maoon nnan. Ndu na matsu na ntsiquindya j na mn nacje naan nciichen tsan? 34 Ndo ta Jess, itso jon: Joon na mayuu matsj ndho, mincya ro tsan na itsitjahin nnon Tyotson, juu jnaan tsaneen ityentjontyenhanhin. Ndo na nnda, itsijonhanhin chavijon tsan na ityentjontyen nnon nciichen tsan. 35 Juu tsan na conduihin tsan na ityentjontyen juu nnon patrn naan juu, tyijnda na aa ntjotyenhin nacje naan jon. Majo nquii jnda jon, mancha xjen maan juu yo jon. 36 Ja na condui jnda Tyotson, ntsiquindyaho ntyja naan jnanho, ndo nge jo, nanxuanho na mayuu conduiho nnan na jnd jndyaaho ntyja naanhan. 37 Ndo mantyji ya na conduiho tsjaan Abraham na jndyocahan, majo tsojnaan na ndiquioo joon njan quii uaanho, jo na cojoo nonho na ninquinancueeho ja. 38 Ja matsinn ndho nan na jnd jntyia nnn xjen na toman yo Tyh. Majo o contaho nan na jnd jndyeho na tso nquii juu na conduihin tyeho. 39 Tahan, jnduehan nnon jon: Nquii Abraham conduihin ty. Ndo ta Jess, itso jon ndhan: Xe na aa mayuu conduiho tsjaan naan Abraham na jndyocahan, yajo ntaho chaxjen na totsaa nquii jon. 40 Majo o cojoo nonho na ninquinancueeho ja na condui

26Nquii

tso Jess nd nnan judos na jnd vantyja nonhan jon: Xe na aa ntjotyenho ntyja naan juu joon na mancya ndho, yajo mayuu conduiho nnan na cotsayon yo joon na mancya. 32 Ndo mantyi ncaa nonho nin joon conduihan na mayuu, ndo na nnda, ja na condui joon na mayuu, ntsiquindya o ntyja naan jnanho. 33 Ta naneen, jnduehan:

31Ndo

Juu joon na mayuu, ntsiquindyaahan o

San Juan8 ja tsan na matsinn joon mayuu ndho, ndo joo jooneen ninnquiichen joon ndyo Tyotsonhan na jndyi ja. Nquii Abraham tyquitsaa jon chaxjen nan na contaho. 41 Majo o contaho chaxjen na itsaa nquii tyeho. Tahan, jnduehan nnon jon: J chito na tui j na tyijnda nin tsan ty. Ninncii ty maan, nquii Tyotson. 42 Ta Jess, itso jon: Xe na aa mayuu Tyotson conduihin tyeho, yajo mantyi nnanvengioho ja, nge ja na maan jon jnan ndo jndy na manho. Majo chito aa jndy ntyja njan nc, nquii jon iua jon tsian nnn na man quii ntanho. 43 Ndu na ndicaa nonho joon matsinn? Nd va na coquenonho nge tyininquindyeho joon na mancya. 44 O nanxuanho ntyja naan tyeho nquii yutyia, ndo ninquinanquindho nan na ntue tson juu yoho. Ntyjantyi xjen na tui tsonnangue, juu conduihin na itscje juu nnan. Tyicoon juu ntyja naan joon na mayuu ee ndiquitsixuan juuhan. Ya na itsinin juu quintu, itsinin juu ntyjantyi nan na itsixuan nquii juu nge tsanquintuhin ndo conduihin tye joo joon quintu. 45 Majo nge na matsinn joon na mayuu ntyja njan, jo tyinincantyja nonho ja. 46 Tanin nciiho na nnd ntsiman juu na matsitja ja nnon Tyotson. Joon na matsj ndho conduihan joon mayuu. Nge na nnda, Ndu na tyinincantyja nonho ja? 47 Mincya ro tsan na

260 maan juu ntyja naan Tyotson, nndyii juu joon ndyo jon. Majo nge na tyiconduiho ntyja naan jon, jo na tyininquindyeho joon naya naan jon.
Manciixjen maan Jess vitjachen na ndui Abraham

nnan judoseen tahan ndyo jon, jnduehan: Joon na mayuu condu na condui u tsan ndyuaa Samaria. Mantyi tsixuan yutyia, jo na tsitsanhan xquen. 49 Ndo ta Jess jndyuehan, itso jon: Ja tyitsixuan yutyia. Ja nquii Tyh matsitman, majo o tyiquinjon ja ngioho. 50 Ja chito mantu na quinanquinjon o ja. Maan nciichen na itsiquinjon jon ja ndo nquii jon ntcoxen jon na aa conduihan. 51 Joon na mayuu matsj ndho, mincya ro tsan na tsijoon yo joon na mancya, tyijequitsu uaan juu. 52 Nque nnan judoseen, tahan ndyo jon, jnduehan: Nanein covaa nn na matsixuan yutyia. Abrahan tue jon, ndo mantyi nque nnan na toman ndyu na toxenchen na toninncyahan joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nguaa. Majo u matsu: Minninchen tsan na itsijoon yo joon nan, tyijequitsuhin. 53 Aa matsa na tmanntyi condui u, chichen tsochiihi Abraham, tsan na tue ndyu na toxenchen? Ndo mantyi nnan na toninncya joon Tyotson ndyu na toxenchen ntyja nchu vaa nan na nguaa, jnd tjhan. U

48Yajo

261 je, Nin tsan na macji nquii u centa na condui u? 54 Ndo ta Jess jndyuehan, itso jon: Tyixecijntue xe na aa matsiquinjon nquii ja. Nquii Tyh conduihin na itsiquinjon jon ja, manquii jon na condueho na conduihin Tyotson centaho. 55 O tyicotajnaanho jon. Ja mayuu mavajnanhin, ndo xe na aa matsj na tyicajnanhin, yajo ntsa na quintu ja chaxjen o manho na quintuho. Majo ja mayuu mavajnanhin, ndo matsu joon ndyo jon. 56 Nquii tsochiiho Abraham tyioo na neiin jon na taa tson jon na nguee xjen na ndui ja na tsan ja. Jndyiaa jon na nnda, ndo tyioo na neiin jndyi jon ntyja naanhan. 57 Ndo ta naneen, jnduehan: U min na tacond vennan nchonqui nchu. Tyiya matsu na jnd jndyia Abraham. 58 Ndo jo ta Jess jndyuehan: Joon na mayuu matsj ndho, vitjachen na nndui Abraham, majo ja maciixjen man. 59 Yajo naneen jnanncihan ntj na ntmeinhan jon. Majo tyiquitquenhan centa na tenon jon xonce quii ntanhan. Jndui jon vatson tman.

San Juan8,9 U ta, na matsiman joon Tyotson nd, Nin juu sitjahin nnon Tyotson na tui tsanva na nchjaan juu? Aa nquii juu ndo aa nnan na ndahin? 3 Jo ta Jess, itso jon: Min chito jnaan nquii tsanva na tuihin na nchjaan juu, min chito jnan nque nnan na ndahin. Nnda vaa na iquenon juu cha ntyja naanhan ntsimanhan juu najndei na tsixuan nquii Tyotson. 4 Nquii jon na jon jon ja, iua jon tsian nnn na quitsa. Ndo tsixuan na quitsa tsianeen viochen xjen na ninvant. Majo mangentyja xjen na ncj, yajo tajequind ntantychn tsian naan jon. 5 Viochen xjen na man ja quii ntan nnan, itsijonhan ja chavijon chon na mancya naxuee ndhan. 6 Vi jnd tso Jess na nnda, tju jon ndaa ndyo jon tyuaa. Saa jon ndoo yohan, nd jo tyu jonhan ndnnon juu tsannchjaaneen. 7 Jnd jo itso jon nnon tsaneen: Cja pila Silo, quiman ndnnon. (Joon Silo itsiquindyihan na jon tsan tyje juu ncii ntaa.) Ndo tsannchjaaneen tja juu jo, tman juu ndnnon juu. Ndo ya na jndyo ntce juu, xuee jndyiaa juu. 8 Ndo nnan na man ndyo vaa tsaneen yo nnan na tojntyia na tocan juu nan na totsitjahanhin, jntyiahan na ndyo ntce juu. Yajo taxeehan nd ntyjehan: Tsanva, Aa chito majuu tsannchjaan na tovequityen na tocan nan na itsitjahanhin nd? 9 Jndue vendyehan: Majuu nd.

J nnan na nchove na tqueen Jess na quinanjn yo tsian na totsaa jon, tomanty yohin. Xjen na sacenn ncii joo, jntyi ncii tsansa na manciixjen nchjaan juu xjen na tuihin. 2 Tax nnon Jess, jndu:

Tsan na tuihin na nchjaan juu, sinman Jess juu

San Juan9 Majo maoon ntyjehan jndue: Chito juu, ve mannda vaahin. Majo itso nquii juu: Maja nd. 10 Yajo taxeehan nnon juu: Nchu tui na ya mandyia? 11 Ta juu jndyuehan, itso juu: Juu tsan na jndyu Jess saa jon ndoo, tyu jonhan ndnnn. Jnd jo tso jon na cj Silo quiman nnn. Ndo tyj jo, tman nnn, ndo tyincyaahan na ya mantyia. 12 Ndo taxeentyichenhan nnon juu, jnduehan: Yuu jon maan tsaneen? Ta juu jndyuehan: Tyiquintji yuu jon maan jon.

262 Tsan na tsixuan jnan, tyijequind ntsaa juu ncii tsian tman chana tui nd. Ndo na nnda jnantiuhan, tyicijon joon na jnanneinhan. 17 Ndo taxee nndahan nnon juu tsaneen na tomaan na nchjaan, jnduehan: Ndo u je, Nin nan matsu ntyja naan na ya mandyia na saa juu? Ta tsaneen: Condui jon tsan na incyaa joon Tyotson. 18 Majo joo naneen na conintque nd jaa nnan judos, manciixjen tyinincantyja nonhan na tomaan tsaneen na nchjaan juu, ndo naneinhin jnd ntjo ya ndyiaa juu. Nge jo tqueenhan nnan na ndahin. 19 Ndo taxeehan nd naneen, jnduehan: Tsanva, Aa ndahohin? Nin joon condueho, Aa mayuu na tuihin na nchjaan juu? Xe na aa mayuu na nnda, nchu tui na ya ndyiaa juu? 20 Ndo nque naneen na ndahin, tahan, jnduehan: Mangi na ndahin ndo mantyi mangi na tuihin na nchjaan juu. 21 Majo ntyja naan na nchu vaa nan tui na ya ndyiaa juu, jo tyiquindi. Ndo min tyiquindi nin tsan saa na ya ndyiaa juu. Majo jnd tuee ndyuu juu, nge jo quitaxee nqueho nnon juu nchu vaa nan tui. Nquii juu ngitso. 22 Nnda vaa joon na jnanntce naneen nge ncyaahan ntyjehan nnan judos na conintque ndhan. Ee naneen jnd jnanjonhan joon yo ntyjehan

juu tsaneen na tomaan juu na nchjaan, tyeyon nnanhin na tond ntyjehin nnan judos na conduihin tmaan fariseos. 14 Ndo juu xjen na saa Jess ndoo na tyincyaa jon na ya jndyiaa tsaneen, jo xuee na cotajndyee nnan judos. 15 Ndo nque nnan fariseoseen taxeentyihin nnon juu, jnduehan: Nchu vaa nan na tui na ya mandyia? Ta juu, itso juu: Tyu tsaneen ndoo ndnnn, jnd jo tmanhan, ndo nanein xuee mantyia. 16 Ndo vendye fariseoseen, jnduehan: Tsan na sinman u, tacoon juu ntyja naan Tyotson, ee tyicuee tson juu juu xuee na cotajndy. Majo vendye ntyjehan tahan, jnduehan:

Nincaa non nnan fariseos nchu vaa tui na jnman tsannchjaan


13Ndo

263 xe na aa mincya ro tsan na ncji jndyoyu na juu Jess conduihin nquii Mesas, tyijencyahan na ngacantyichen na ntsijon tsaneen xjen na covancihan vatson na nnantmaanhan Tyotson. 23 Ndo na nnda vaa, jo na jndue nnan na ndahin: Jnd tuee ndyuu juu. Quitaxee nqueho nnon juu nchu vaa nan na tui. 24 Ndo juu tsaneen na tomaan na nchjaan, tqueen nnda nnan fariseoeenhin. Jnduehan nnon juu: Quitsa na njon nquii Tyotson. J mangi na juu tsansava itsixuan juu jnan. 25 Jo ta juu, itso juu: Aa ja tyiquintji na aa condui tsanva tsan jnan. Ninncii vaa na mavaa tsn, min na toman na nchjan, majo nein xuee mantyia. 26 Ndo taxee nndahan nnon juu, jnduehan: Nin nan saa juu u? Nchu vaa saa juu na ya mandyia? 27 Yajo ta tsaneen, itso juu: Majnd tsj ndho, majo tyininquindyeho. Ndo nanein, Nchu vaa na ninquindye nndaho? Aa mantyi o ninquitsayonho yo joon na incyaa jon? 28 Yajo tahan na jnancejnaanhan juu, jnduehan: U condui u tsan na vayoon yo joon na incyaa tsanva, majo j cotsayn yo joon na toninncyaa Moiss, 29 J mangi na sinin Tyotson yo Moiss, majo juu tsanva, min tyiquindi yuuto jnan jon. 30 Ndo ta tsaneen, itso juu ndhan:

San Juan9 Cavee jndyi ntyji na nnda na o min tyiquindioho yuu jon jnan jon, ndo ja, jnd tyincyaa jon na ya mantyia. 31 Ndo tsoen jaa mangi na nque nnan na tyia nan conta, tyijequindyii Tyotson joon jndyuehan. Majo mincya ro tsan na itsitmaan juu jon ndo itsaa juu nan na ntue tson jon, ndyii jon joon ndyo tsaneen. 32 Ntyjantyi xjen na tui tsonnangue, minjon tacondye nnan na aa nintomaan ncii tsan na saa jon na ya ndyiaa ncii tsan na tuihin na nchjaan juu. 33 Juu tsansava xe na aa tyicoon Tyotson yohin, tanan nan nnd ntsaa jon. 34 Majo ta naneen ndyo juu, jnduehan: U ntyjantyi xjen na tui u, matsixuan jnan. Ndo Aa matsichon na ntsiman nd? Jnd na tso juu na nnda, yajo tavityincyahan na vintyja ntsijonchenhin yohan xjen na covancihan vatson naanhan.

Jess na tjihan tsaneen quii ntanhan. Xjen na tjon nnda jonhin, tso jon nnon juu: Aa vantyja tson jnda Tyotson? 36 Ta juu: Nnda ta, quitsu nnn nin tsanhin cha ngantyja tsnhin. 37 Itso Jess nnon juu: Majnd jndyiahin. Manc na matsinn nnon condui ja nquii jon. 38 Ndo tcoxtye juu na tonnon jon na itsitmaan juuhin, itso juu: U ta, mavantyja tsn u. 39 Nd jo, tsontyichen Jess nnon tsaneen:

35Jndyii

Nanxuanhan chavijon nnan nchjan ntyja naan Tyotson

San Juan9,10 Ja jndy tsonnangue na ntcoxn nnan ntyja naan jnanhan. Nge na nnda, joo nnan na conantiu na chavijon na cojntyia nchu vaa ntyja naan Tyotson, ja ntsaa na nndyiihan joohan na itsijonhanhin chavijon tsan nchjaan. Majo nque nnan na cotjihan centa na nanxuanhan na nchjanhan na tonnon jon, ninncya na ncaa ya nonhan ntyja naan jon. Itsijonhan ntyja naanhan na conduihan chavijon tsan na xuee indyiaa. 40 Ndyo jo ventyjee vendye nnan tmaan fariseos, jndyehan na nnda vaa itso Jess. Ya jo taxeehan nnon jon: Aa mantyi condui j nnan nchjn? 41 Ta Jess, itso jon ndhan: Xe na aa conduiho chavijon nnan na tyingicaa non ntyja naan Tyotson, yajo tavijnan nanxuanho. Majo nge na condueho na conduiho nnan na covaa ya non ntyja naan jon, tsojnaan jo nanxuanho na choho jnanho.

264 tsan na vantyjee joo choeen. Ndo choeen condye o jndyee jon, icji jon nguee o na vachu jon joo o na ntca o. 4 Ndo vi na jnd tji jon tsoen quinmaneen quii teoneen, yajo ivejndyee jon tond o. Ndo cotsantyja o toxen jon nge cotajnaan o jndyee jon. 5 Majo juu tsan na chito conduihin tyoo o na tyiquitajnaan o jndyee, xequitsantyja o toxen juu, ve nnannon ohin. Ee tyiquitajnaan o jndyee nciichen tsan na chito tyoo o. 6 Juu jooneen na tyiquitsinin nquii Jess juuhan ndhan, majo tataa nonhan nin joon ninquitsiquindyihan.

10

Joon na mayuu matsj ndho, tsan na tyivaquee ndyots teon yuu jon na too quinman, ve nciichen joo iva juu teoneen na ngantyque juuhan, conduihin tsanchuee yo tsan ichuee tyincyo. 2 Majo juu tsan na vantyjee quinmaneen, vaquee jon ndyots teon. 3 Ndo tsan na iquen centa ndyo juu teoneen, itsiquinaan jon na ngenon nquii

Joon na tyiquitsiman nquiihan ntyja naan teon quinman

sinin nnda Jess nd naneen. Itso jon: Joon na mayuu matsj ndho na ja condui juu ndyots teon na cotsaque quinman. 8 Tsoen nnan na jnd jndyoquindue na conduihan na ntantyjeehan quinman vitjachen na ndy, conduihan nanntyuee ndo nnan na contyuee tyincyo. Majo joo quinman, cho na mayuu condui o centa ja, tyquinanjoonhan joon na condue naneen. 9 Ja condui ndyots teon. Mincya ro tsan na ngaquee ntyja njan, ntsinman ja uaan tsaneen. Itsijonhan tsaneen chavijon ncii quitsman na quindui o teoneen na nntjii o na ntca o ndo nd jo icjee nnda o. 10 Tsanchuee ninnquiichen icjee juu na nchuee juu ndo

7Ndo

Condui Jess tsan na ya jndyi ivantyjee quinman

265 na ntscje juu ndo na ntsindaa juu. Majo ja jndy na ninncya na tyiquintycii na cotando uaan nnan, ndo cha tyivacuaa xjen na nanxuanhan juuhan. 11 Ja condui tsan na ya mavantyj quinman. Juu tsan na ya ivantyjee quinman ntsjuen, ncyaa juu na cue juu ntyja naan o. 12 Majo juu tsan na ve conduihin moso na chito tyoo o juu ee ve na vantyjee ya juu o, ndyiaa juu na nndyo lobo. Yajo nndyii juu quinmaneen, nnannon juu. Ndo juu loboeen vantyja o joo quiooeen ndo ntuii o choeen ndo joo choeen cocya o. 13 Inannon tsaneen ee ve tsan vantjonhin, tanan itsaahanhin yo nan na coquenon joo quinmaneen. 14 Ja condui nquii tsan na ya jndyi mavantyj quinman. Vajnan ja quinman ntsjun ndo joo o cotajnaan o ja. 15 Chaxjen nquii tyh vajnaan jon ja, mantyi ja mavajnanhin. Ndo nninncya na nnancuee nnan ja ntyja naan quinman na condui o centa. 16 Ndo mantyi man nnan na conduihan quinman ntsjun na tyiconhan juu tmaanva. Mantyi condui ja na cjquichhan, ndo ndyontyjahan na ncanhan. Ndo ntsaahan na ninncii tmaan conduihan ndo ninncii tsan na ivantyjeehan. 17 Nge na nnda vaa, nquii Tyh tman vaa na venchjii jon ja ee mancya na ci centa nnan na conduihan quinman ntsjun cha ninncyaa jon na nngant xc. 18 Tanin juu na nnd ncji na vant na chito yo joon njan. Mancnty mancya na ngenn na

San Juan10 nnda. Ee vaa najnd na condui ja na quitsahan, ndo mantyi vaa najnd na condui ja na ncn na ngant xc. Nd vaa joon na tquen tyh nnn na quitsa. 19 Joonmin saahan na tyiquitjon nnda na jnannein nnan judos ntyja naan jon. 20 Ee jndye naneen jnduehan: Juu tsanva, tsixuan juu yutyia, ndo jnd titsan xquen juu. Ndu na cotyiho nquenho joon na itsinin juu? 21 Majo en nnan na jnduehan: Joonmin tyinanxuanhan joon na itsinin tsan na maan nacje naan yutyia. Ee ncii tsan na maan nacje naan yutyia, tyijequind ntsaa tsaneen na ndyiaa tsannchjaan.

nguee tsjoon Jerusaln xjen joo nnan judos tonantmaanhan na covajoon nonhan juu xjen ya na nque ndochihan tquen xco nndahan vatson tman centaa Tyotson. 23 Ndo xonce ngueesua xjen tuee juu ngueeeen. Maan Jess vatson tman naanhan. Ivandyi jon quii ncii corredor ndyo juu vatsoneen na xiantyi nonnteiihan min. Juu Salomn tua jon tsian na jndhan. 24 Ndo nque nnan na conintque nd nnan judos, xijndio sacentyjeehan ngiaa Jess. Taxeehan nnon jon, jnduehan: Tsanndato xuee na mana chu j na matsiquijen j? Xe na aa mayuu condui u Mesas quitsu jndyoyu nd.

22Tuee

Nnan judos tycantyja nonhan Jess

San Juan10 itso ta Jess ndhan: Jnd tsj ndho na majuu jon condui ja, majo manciixjen tacovantyja nonho ja. Majoo tsian na matsa yo najndei na tsixuan nquii Tyh, joohan na cotji jndyoyuhan ntyja njan. 26 Majo o tyinincantyja nonho ja nge chito conduiho tmaan quinman ntsjun. 27 Nque nnan na condui quinman ntsjun, condyehan jndy, ndo mavajnanhin, ndo condyontyjahan na xn. 28 Ja mancya na tyiquintycii na cotando uaanhan, min tajon ngitsu uaanhan. Ndo minncii tsan tyijequind ncjihan nt. 29 Ee nquii Tyh na tyincyaa jon joohan nt, tmanntyichen conduihin na tsoen, ndo tanin juu na nnd ncjihan nt nquii jon. 30 Ja yo Tyh ninncii condui j. 31 Ndo joo nnan judoseen, vi na jnd jndyehan na nnda tso Jess, yajo jnannci nndahan ntj na ntuenhan jon. 32 Jo tso jon ndhan: Cojntyiaho na matsa jndye nnon tsian njon yo ntyja naan juu najndei na itsixuan Tyh. Nin ncii joo tsianeen na itsaahan na ninquituenho ntj ja? 33 Ndo ta nnan judoseen, jnduehan: Chito nge ncii nnon tsian na njon na matsa, jo na ninquitun ntj u. Nt na nnda nge na matsinin joon tsan cjoo nquii Tyotson. Ee u na ve tsan u, majo macji nquii u centa na condui u nquii Tyotson. 34 Ta Jess, itso jon ndhan: Quii joon Tyotson na jndui na conanyonho, mangioho juu

266 joon na sinin jon, itso jon: O na conintqueho nd nnan, matsj na itsijonhan ntyja naanho chanan nc. Mannda itsiquindyi jooneen. 35 Ndo itsontyichen Jess: Tso Tyotson nd nnan na tyon centa joon jon na conintquehan quii ntan nnan judos na itsijonhan ntyja naanhan chana nquii jon. Ndo mangi na juu joon na tso jon, chito quintuhan. 36 Ndo na nnda, ja na jon tyh quii ntan nnan tsonnangue, nc na iua jon tsian nnn na ntsinman uaan nnan, tyiquichuhan na condueho na maju joon tsan na cjoo jon xenge tsj na condui ja jnda jon. 37 Jo xe na aa chito tsian naan Tyh matsa, tyiquichuhan na ngantyja nonho ja. 38 Majo nge matsa tsian naan jon, min na tyinincantyja nonho ja, jo cantyja nonho ntyja naan joo tsianeen, Ee ntyja naanhan ncaa nonho na nquii Tyh ninncii conduihin yo ja ndo ninncii condui ja yohin. 39 Ndo nnan judoseen, jnanjnda nndahan na ntuehan jon, majo tja jon, tanan jnd jntahan. 40 Ndo teti nnt jndaa Jordn yo Jess, squ naijon na nintomaan jndyee Juan na totsiquind jon nnan. Jndye xuee tomn jo yo Jess. 41 Ndo juu xjeneen jndye nnan squenon na mn na ninquindyehan joon na toninncyaa jon. Tonduehan nd ntyjehan: Juu Juan tanan saa jon ncii nnon tsian na tyijequind

25Yajo

267 nduihan ntyja naan najndei nquii tsan. Majo sinin jon ntyja naan tsanva, ndo jooneen covityincyo na mayuuhan. 42 Ndo na vijon na manhin jo, jndye nnan tantyja nonhan Jess.

San Juan10,11 Jess joon na itsimanhan na tyicoventyja xjen na nnancuee nnanhin. Itso jon: Ndyiaa ndocjioon na nchove horas na ncii xuee cha nnd ntsaa tsan tsian. Ndo nge na nnda, xe na mandyi tsan naxuee, jecacaa tsj ngee juu. 10 Majo xe na aa natsjon mandyi tsan, ngacaahin, ee tyixuee. 11 Ndo vi na jnd tso jon na nnda nd, tsontyichen jon: Juu tsanntyjh Lzaro, itso jon, majo j na ntsintcihin. 12 Yajo jndu nnon jon: Nnda ta, xe na aa ve itso juu, majnda na ntcoyahanhin. 13 Ndo yo juu joonva na sinin Jess, siman jon na tsoo Lzaro. Majo j jnanti na tso jon na nnda na mayuu na itso tsaneen. 14 Ndo tso jndyoyu jon nd: Juu Lzaro, jnd tue jon. 15 Ndo ya nchji na tycoon ja jo xjen na tue juu cha ngantyja nonho ja. Cja na maan jon. 16 Xjeneen maan Toms. Juu jon ncii j na nchove na tman Jess na quinanjn yo joon na toninncyaa jon. Conanquijndyuhin Tsanein. Tso tsaneen nd: Ca, nc yo Jess cha na aa nnancuee nnanhin, mantyi jaa ncj.

9Sinin

11

Toon ncii tsanvii, tsan na jndyu Lzaro. Maan jon tsjoon Betania yo Mara yo xjo jon Marta. 2 Majuu Maraeen xjo Lazaro, iscongio juu nchen ngee Jess ndo tue juu ngee jon yo soxquen juu. 3 Jo joo nanntcueen jnancanonhan joon na maan Jess. Jnduehan: Nnda ta, juu tsan na venchji jndyi, mioon jndyi vii juu. 4 Xjen na jndyii Jess joonva, itso jon nd: Juu tycuva chito ve xiantyi tsian na ntscueehanhin. Jnda ndu na nnda vaa na itjon juu cha nquii Tyotson nditmaanhin ntyja naanhan. Ndo mantyi cha ntsitmaan jon ja na condui ja jnda jon. 5 Nquii Jess, venchjii jndyi jon Marta, mantyi tyje juu yo nquii Lzaroeen. 6 Majo xjen na jndyii Jess na vii tsaneen, ntjontyichenhin ve xuee naijon na maan jon. 7 Nd jo itso jon nd j nnan na tman jon na quinanjn yohin juu tsian na itsaa jon: Ca, nc nnta ndyuaa Judea. 8 Majo jndu nnon jon: U ta na matsiman ntyja naan Tyotson nd, tyicovijndye xuee na nque ntyj nnan judos na man jo jnanchonhan na ntueinhan ntj u, ndo Aa jo vja nnda?

Na tue Lzaro

s, squ Betania. Ndo nnan na man jo jnduehan nnon Jess na jnd ninque xuee na ndyii tsoLzaro quityquii tsitsua. 18 Juu Betania chana ndye kilmetros na tycya maanhan yo Jerusaln.
17Yajo

Condui Jess na cotando xco nnan na jnd tj

San Juan11 jndye nnan judos jnd squenon na maan Marta yo Mara na conannjoonhan nanntcueen na chjoo nonhan na tue Lzaro. 20 Ndo juu Marta, vi na jnd jndyii jon na mavaa xjen ntsqu yo Jess, jndui juu na jndyoquitjonhin Jess yuu jon na mn. Majo Mara ntjohin vaa. 21 Ndo tso Marta nnon Jess: Ta, xe na juuhan aa man ntjoohin, jecue tyj. 22 Majo min na jnd tue juu, ntyji ya na minncya ro joon na ntcan nnon Tyotson, ninncyaa jonhan. 23 Jo ta Jess, itso jon nnon juu: Ngando xco tyiu min na jnd tue juu. 24 Ndo ta Marta, itso juu: Ntyji na ngando xco tyj juu xuee na matsiaen ya na ntsintci Tyotson nnan na jnd tj. 25 Ndo jo tso Jess nnon juu: Nc condui na vando xco tsan vi na jnd tue juu, ndo mantyi ntyja njan itsixuan tsan na tyiquintycii na vando uaan juu. Minninchen tsan na vantyja tson ja, min na cue juu, manciixjen ngando xco juu. 26 Ndo ncii ncii tsan na vando juu ntyja njan ndo na vantyja tson juu ja, tyijon cuee xuee ngitsu uaan tsaneen. Aa vantyja tson na nnda? 27 Ndo ta juu, itso juu nnon Jess: Mayuu ta, vantyja tsn na condui u nquii Mesas jnda Tyotson. Mau na tsixuan na jndyo nnon tsonnangue.

268 Nquii taha na itsiman joon Tyotson nd, jnd tyjee jon ndo iqueen jon u. 29 Xjen na jndyii Mara na nnda, sityuaa juu, taquitjonhin Jess naijon na mn. 30 Ee xjeneen tycotsac quii tsjoon yo Jess. Ninmn yohin naijon na taquitjon Marta j. 31 Ndo nque nnan judoseen na conannjoonhan Mara na chjoo tson juu na tue Lzaro, na jntyiahan na jnanquintyja juu na sityuaa juu, jndui juu quii vaa, tentyja naneen toxen juu. Ee jnantiuhan na vaquitioo juu nnon tsitsua. 32 Vi na jnd na tuee juu na mn yo Jess, tcoxtye juu nnon jon. Itso juu: U ta, xe na juuhan aa man ntjoohin, jecue tyj. 33 Ndo ya na jndyiaa Jess na itioo jndyi Mara, ndo mantyi joo nnan judos na jndyontyjahan toxen juu, cotyuee naneen, yajo tman jndyi sichjoohan tson jon, ata sindaahan ntyjii jon. 34 Taxee jon ndhan: Yuu nquii jon na tyiuhohin? Jnduehan nnon jon: Nnda ta, quindyoquindyia. 35 Ndo tioo Jess. 36 Ndo nque nnan judoseen, ya na jntyiahan na nnda saa jon, jnduehan nd ntyjehan: Quitquenho centa na venchjii jndyi jon juu tsooeen. 37 Majo vendye nnaneen jnduehan: Tsansava na tyincyaa jon na jndyiaa tsannchjaan, Aa chi mantyi vaa najndei na conduihin na tyingue Lzaro?

19Ndo

jo tja ntce Marta, tquiman juu tyje juu Mara. Ve ninmaan tso juu nnon tsaneen:

28Nd

Sichjoohan tson Jess, tioo jon

269
Tyincyaa Jess na tando xco Lzaro
38Nciichen

San Juan11 na nnda saa Jess, tntyja nonhan jon. 46 Majo vendye ntyjehan tyenanquindyiihan nnan tmaan fariseos. Tonduehan na jntyiahan na nnda saa Jess jon. 47 Ndo nque ntyee na conintque, tatjonhan yo fariseos yo vendye ntyjehan na conduihan nanmannian. Jnduehan nd ntyjehan: Nchu vaa nquii ntaha? Ee tsanva jnd tijndye tsian itsaa juu na tyijequinduihan na ve yo ntyja naan naijndei nquii tsan. 48 Xe na aa veto nndy na quitsaachen jon na nnda, ya jo tsoen nnan ngantyja nonhanhin. Ndo na nnda, joo nnan romanos nnantyuiihan vatson njan jaa nnan judos yo ninvaa nt tsjnhn. 49 Cii joo naneen jndyu jon Caifs. Juu chueen juu jon conintquehin nd ntyee centa jaa nnan judos. Itso jon nd ntyjehin naneen: O minchjo tyijnda nquenho. 50 Min tyiquitjiho centa na yantyichen na cue ncii tsansa ntyja naan tsoen joo nnan ndyuaa na nanxuan jaa, cha nquii ta tsanmaantsian tman tyintscje jon tsoen jaa. 51 Majo chito na tso jon jooneen nge na ivaa tson nquii jon. Nnda tso jon nge juu chueen conduihin tyee na conintque nd jaa nnan judos. Jo na tyincyaa Tyotson na tyuaachen sinin jon nan na xejnda ngentyja na nguaahan na nnancuee nnan Jess. Nguaa na nnda cha nquii tsanmaantsian tman, tyintscje jon nque ntyjehan nnan na manhin juu ndyuaaeen. 52 Ndo chito xiantyi

jon sindaahan ntyjii Jess. S yohin naijon na vaa tstsj na jnanya nnan tsitsua. T ncii tsj ndyohan. 39 Ndo tso Jess ndhan: Quenaanho tsjva. Majo juu Marta, xjo tsooeen, tso jon: Ta, jnd ticeehin ee neinhin jnd nenque xuee na tue juu. 40 Ndo tso Jess nnon juu: Aa chito jnd tsj nnon xe na aa ngantyja tson Tyotson, ndyia nnon na nditmaanhin? 41 Jo tendyaahan juu tsj nat ndyo tsitsuaeen. Nd jndond jon, sinin jon nnon Tyotson, itso jon: Ncya ya jndyi U tye na mandyi joon ndy. 42 Ee mantyji na ninnquiichen mandyi joon na matsinn nnon. Majo nnda joon tsj cha nque nnan na man xijndio na man, ngantyja nonhan na U tua tsianmin nnn. 43 Ndo vi na jnd tso jon na nnda, sue jon jndyee jon, itso jon: U Lzaro, quindui jo. 44 Ndo juu xjeneen jndui tsoLzaro vetyjo ndiaa na tyintuein ngee juu yo nt juu, ndiaaeen jnancetyjo nnanhanhin na tantyiuhin. Mantyi t nnon juu yo ncii ndiaa. Itso Jess nd naneen: Quinanquinanho ndiaaminhin cha ya ncja juu.

Jnanjnda nnan judos na ntuehan Jess

jndye nnan judoseen na tyehan yo Mara, ya na jntyiahan

45Ndo

(Mt 26:1-5; Mr 14:1-2; Lc 22:1-2)

San Juan11,12 ntyja naan nque nnan judos na ngue Jess. Mantyi ngue jon ntyja naan tsoen nnan na mincya ro joo na manhan na tman qui nonhan jon, ntsitjon Tyotson naneen ntyja naan jon. 53 Nge na nnda tso Caifs, majuuntyi xeeeen jnta nnan judoseen joon na nnancueehan juu Jess. 54 Nge jo, tavi tondyi tyincyo Jess quii ntan nnan judos. Jo jntu ndyuaa Judea yohin, s ncii tsjoon chjo na jndyu Efran. Juu tsjooneen ndyo maanhan ndyuaa naijon na tyijndye nnan man. Jo tomn yohin canntyi ro xuee. 55 Xjeneen vavindyo na nguee nguee pascua na jaa nnan judos conancj quinman na conantmaan Tyotson. Vitjachen na nguee juu ngueeeen, jndye naneen jnduihan njoonhan, tyehan Jerusaln cha nd nnanquindhan tsoen na ican joon na tquen Moiss, na ntyja naan jo ntquenhanhin na jiua conduihan tonnon Tyotson. 56 Joo naneen tojntuehan Jess. Ndo viochen xjen na tomanhan vatson tman, tonduehan nd ntyjehan: Nchu vaa maan nonho, aa ntsaahan na tyixequindyo jon nguee? 57 Ndo joo ntyee na conintque nd jaa nnan judos yo ninnnan tmaan fariseos, tquenhan joon naijndeihan. Jnduehan mincya ro tsan na aa ntyjii yujon maan Jess, quitsiquindyii tsaneenhan, cha nnd ncuee ndueehan jon.

270 nnan judos conancj quinman na conantmaan Tyotson, juu xjeneen squ tsjoon Betania yo Jess. Squ vaa Lzaro, juu tsan na tyincyaa jon na vando xco. 2 Ndo jnantmaan naneen Jess, jnanjndahan na tc. Juu Marta tyentjon juu nd ndo mantyi tacetyen nquii Lzaroeen yo j na tendyu mesa yo Jess. 3 Juu Maraeen na yoon juu xonce litro nchen ninnquiichen nardo jnda jndyi njonhan. Scongio juu ncheneen ngee Jess, nd jo tovee juu ngee jon yo soxquen juu. Ndo na saa juu na nnda, ninvaa quii vaaeen tycya jndye quichi. 4 Juu xjeneen juu Judas Iscariote, jnda Simn, maan juu jo, juu juu na jnd tindyovi na nninncyaa juu centa Jess. Condui tsaneen ncii j na tqueen Jess na quinanjn yo joon na toninncyaa jon. 5 Tyicuaa ya ntyjii juu ndu na saa Mara na nnda, itso juu: Ca chito tijntua nchenva na ncii ndye ciento son denarios. Juu soneen nnd ntejndeihan nanninen. 6 Majo chito tso juu na nnda nge na venchjii juu joo nanninen. Tso juu na nnda nge tsanchueehin, ee juu tonayoon tjanche na toquijon son na toninjntue tsoen j, ndo tocoxen nquiihin na tocji juu son na jonhan. 7 Ndo na nnda tso juu, jo ta Jess, tso jon: Quindyi tsanscuva na itsaa juu na nnda. Ee itsijnda juu ntyja naan xuee na ntsaquityiu nnan ja. 8 Ee nanninen tsoen xuee manhan quii ntanho. Majo ja

Scongio Mara nchen ngee Jess

12

Yon xuee vitja na nguee nguee pascua ya na jaa

(Mt 26:6-13; Mr 14:3-9)

271 chito ninnquiichen nnda na ncn yo o.


Jnanjnda ntyee na nnancueehan Lzaro

San Juan12 Quitquenho centa, indyo nquii jon na taquintyja juu jon tman tsan conduihin na coxen jon o na ntjo jon snon chjo. 16 Majo j nnan na tqueen Jess na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, tataa nn joonmin na vejndyee. Majo vi na jnd sitmaan Tyotsonhin, yajo tjoon nn na nnda vaa joon na jndui ntyja naan jon, ndo tui chaxjen juu jooneen na jndui. 17 Man ncii tmaan nnan judos xjen na tman Jess Lzaro na toquindyii jon quii tsitsua. Ndo joo naneen, vi na jnd tyincyaa jon na vando xco Lzaro, yajo totji jndyoyuhan ntyja naan na nnda vaa na jntyia ndhan. 18 Mange juu tsianeen na saa Jess na tyijequind nduihan na ve najndei nquii tsan, jo na tyequitjon naneen jon na jnd jndyehan na nnda saa jon. 19 Ndo na nnda, jo jndue fariseoseen nd ntyjehan: Aa cotquenho centa je? Tajequind nntaha. Tsoen nnan conanjonhan ntyja naan jon.

joon na maan Jess Betania yo j, nge jo, jndye nnan squenonhan na mn. Majo chito xiaantyi na ninquijntyiahan Jess, mantyi ninquijntyiahan juu Lzaroeen, tsan na tue na tyincyaa Jess na tando xco. 10 Nge na nnda vaa, nque ntyee na conintque nd jaa nnan judos, jnanjndahan na mantyi nnancueehan Lzaro. 11 Ee ntyja naan jon jndye ntyjehan nnan judos tjihan ntyja naan ntyee, tntyja nonhan Jess.

9Ticuaa

Ya squ Jerusaln jnantmaan nnan Jess

nciichen xuee, nnan na jndye jndyihin jndyehan na mandyo ntsqu Jerusaln yo Jess. 13 Yajo tyechohan njon ntsquii nnontncya, tyequitjonhan juu jon. Tonanxuaahan, tonduehan: Citmaan nquii Tyotson. Quityio jon jnaan nquii tsan na ndyo yo xuee nquii jon na taquintyja jon tman tsan conduihin na coxen jon jaa nnan Israel. Nnda ro joon tonanxuaa naneen. 14 Ndo tijnda ncii snon na tantjo Jess. Na saa jon na nnda, siquindhan juu joon Tyotson na jndui tivio. 15 Itsohan: O nnan Jerusaln, tyindyueho.

12Tonco

(Mt 21:1-11; Mr 11:1-11; Lc 19:28-40)

ntan nnan na tye nguee xjen na conancje nnan judos quinman, toman vendye nnan na conannein joon griego. 21 Squenon naneen na maan Felipe, juu jon tsan tsjoon Betsaida, ndyuaa Galilea. Tanhan vi nayaeen nnon jon, jnduehan: Nnda ta, ntue nn na nnannn yo nquii Jess. 22 Ndo tquitso Felipe juu jooneen nnon Andrs, jnd

20Quii

Vendye nnan na conanneinhan joon griego jntuehan Jess

San Juan12 jo vehan tyequinduehan nnon Jess na nnda. 23 Ndo ta Jess jndyuehan, itso jon: Ja na condui tsansa na jon Tyotson quii ntanho, naneinhin jnd tentyja xjen na ngenn navi tman na ntyja naanhan ntsitmaan Tyotson ja. 24 Joon na mayuu matsj ndho, ncii ntquen tsjaan, icanhan na nnon tsanhan nnon tyuaa. Na ntsaa juu na nnda, itsijonhan juuhan chavijon na jnd tuehan. Ee xe na tyindui na nnda, contjohan na ninjo ninnciihan. Majo vi na jnd jnon tsanhan, jndye ntquen ngue ntsaahan. 25 Minninchen tsan na venchjii nquiihin yo na ntsijnda nquii juu na ngando uaan juu, jnaan jo ngitsuhin. Majo mincya ro tsan na tyinjon ntyjii juu nchu vaa na vamaan juu, nndaa juu na tyijon quintycii na vando uaan juu. 26 Xe na aa maan ncii tsan na ninquityentjon nnn, quitsue juu joon na mancya. Ee na ntsaa juu na nnda, ncoon juu naijon na man ja. Ndo nquii Tyh ntsiquinjon jon juu tsaneen.

272 jnduehan nd ntyjehan na coman ntsuee. Majo vendye ntyjehan jnduehan: Ncii ngel sinin nnon jon. 30 Majo ta Jess jndyuehan, itso jon: Ticuaa na jndyeho na sinin jon cha quitejndeihan o, chito cha ntejndeihan ja. 31 Nein covijnda jnan na nanxuan nnan tsonnangue. Nanein ndyuii ntyja na tsixuan juu yutyia na icoxen juu quii non nnan. 32 Ndo vi na jnd jnanve nnan ja nnon tsonjnaan na nnancueehan ja, yajo joo nnan na ninvaa tsonnangue ndyontyjahan ntyja njan. 33 Joonva itso jon cha quitsimanhan nchu vaa na ngenon jon na ngue jon. 34 Majo ta naneen, jnduehan: Majnd jndy na juu joon Tyotson na jndui itsiquindyihan na nquii Cristo tyijequintycii na ncoon jon. Ndo na nnda, Ndu na matsu na nquii jon na conduihin tsansa na jon Tyotsonhin quii ntan nnan, nnanvehanhin na nnancueehan jon? Nin juu na nnda na matsu na conduihin tsansa na jon Tyotson quii ntan nnan? 35 Ndo ta Jess jndyuehan, itso jon: Ja na condui naxuee quii ntan nnan, chjo ro xjen na vi man quii ntanho. Nge jo ninnquiichen conho ntyja njan viochen xjen na manntychn yo o, cha juu na condui natyia tyincju cjehan o. Ee tsan na maan nacje naan natyia, tyiquintjii juu yuu jon vjayoonhanhin. 36 Majo ja na

itsindaahan ntyji na ngenn navi, ndo Nchu vaa ntsj ntyja naanhan? Aa ntsj: Tye, cji ja juu xjen na ngenn navivahin? Majo xequitsj na nnda ee majuu tsian na jndy na nci centa nnan. 28 U tye, ncya na nditmaan U ntyja njan. Juu xjeneen ticuaa jndyee tye jon quioonndue. Ta jon: Jnd tyincya na covitmaan ja, ndo nditmaanntyichen ja. 29 Ndo nque nnan na ventyjee nci, jndyehan na nnda. Jo

27Nein

Itsinin Jess ntyja na nnancuee nnanhin

273 condui naxuee, viochen xjen na man quii ntanho, cantyja nonho na condui ja nquii naxueeeen. Xe na aa nntaho na nnda, nnanxuanho ntyja naan Tyotson na nquii jon conduihin naxuee. Ndo vi na jnd sinin Jess joonmin, tja jon ncii joo naijon ntyiuu.
Tyinincantyja non nnan judos Jess

San Juan12 Ndo tsontyichen Tyotson nnon Isaaseen: Ee xe na aa ntquenhan centa nchu vaa ntue tsn yohan ndo ncaa nonhan juuhan, ndo nge na nnda ntce nonhan jnanhan, ndo nge jo ntsinman ja uaanhan. Nd vaa joon na tso Tyotson. 41 Sinin Isaaseen ntyja naan nquii Jess ya sinin jon joonva xjen na tityincyoo nnon jon na titmaan Tyotson. 42 Majo min na nnda tso Isaaseen, jndye nnan na man nian quii ntan nnan judos, tntyja nonhan Jess. Majo jnaan na ncyaahan nnan tmaan fariseos, jo tyiquitji jndyoyuhan na nnda. Ee xe na aa ntji jndyoyuhan ntyja naan jon, nque fariseoseen tyijencyahan na vanaan na nnanjon naneen xjen na covancihan vatson na conantmaan nnan Tyotson. 43 Ee joo nanmannianeen, neinntyichenhan na quindue ntyjehan na ya jndyi contahan, chichen na ntyja nonhan na juu Tyotson ngitso na ya ntyjii jon yohan.

min na jndye nnon tsian totsaa Jess tondhan na tyijequinduihan yo najndei nquii tsan, manciixjen tyinincantyja nonhan jon. 38 Nnda tui cha quitsiquindhan joon na toninncyaa juu Isaas, tsan na totsinin nchu vaa nan na nguaa. Tso jon: Ta, Nin juu na vantyja tson joon na conincy? Ndo juu Isaaseen tsontyichen jon nciichen joon: Nin juu na jnd siman Tyotson nnon ntyja najndei na condui nquii jon? 39 Siman Isaaseen nchu vaa na ndiquind na ngantyja non nnan judos Tyotson, ee vaa nciichen joon na tso tsaneen: 40 Chaxjen tsan na nchjaan, ndiquindyiaa juu, mannda saa Tyotson quii non nnan, ndo tyincyaa jon na jnanque nonhan tonnon jon. Nanmin tui cha tyijequitquenhan centa nchu vaa na ntue tson jon yohan min na jecaa nonhan yo ntyja naan tsian na itsaa jon.

37Ee

jndei ticuaa ndyo Jess. Tso jon: Minninchen tsan na vantyja tson ja, tsaneen chito xiantyi ja vantyja tson juu. Mantyi vantyja tson juu nquii Tyh na jon jon ja. 45 Ndo minninchen tsan na jnd jndyiaa juu ja, mantyi jnd jndyiaa juu nquii jon na jon

Joon na incyaa Jess, coxenhan nnan yo nan na conantjahan


44Yajo

San Juan12,13 ja quii ntanho. 46 Ja na condui naxuee jnd jndy tsonnangue na mancya naxuee quii uaan nnan, cha minninchen tsan na vantyja tson ja, ncjihanhin ntyja naan natyia. 47 Majo mincya ro tsan na nndyii joon na mancya, min tyiquitsiquind juuhan, chito ja tsixuan na ntcoxn tsaneen nan na itsitjahin. Ee chito tion Tyh tsian ja na ntcoxn nnan yo nan na conantjahin. Tion jon tsian ja na quitsinman uaan nnan. 48 Juu tsan na tyicuee tson ja ndo min tyicyoon juu centa joon na mancya, vaa ncii na ntcoxenhanhin. Juu xuee na matsiaen, manquentyi joon na jnd sinn, joohan ngitoxenhan tsaneen ntyja naan na jnd sitjahin. 49 Tyinantiuho na ve na jndei nquii ndy na matsinn joonmin. Ee nquii Tyh na jon ja quii ntan nnan, nquii jon tion tsian ja na quitsinnhan, ndo na quitsimanhan ndho. 50 Ndo juu joon na tquen jon, mavaa tsn na incyaahan na tsixuan tsan na tyiquintycii na vando uaan juu. Nge jo ninnquiichen matsinn chaxjen joo joon na nd siman jon nnn.

274 quinman na conantmn Tyotson, simanntyichen jon na tman jndyi vaa na venchjii jon j. 2 Tc yo Jess centa matman. Juu xjeneen jnd saa yutyia quii tson juu ntyj Judas Iscariote, jnda Simn, na ncyaa juu centa Jess. 3 Majnda ntyjii jon na nquii tye jon jnd tyincyaa jon na minncii nan tyingenon jon na chito joon jon. Ntyjii Jess na jnan jon na maan Tyotson ndo majo vja ntce jon. 4 Juu tmaneen, viochen xjen na tc, jnanquintyja Jess, tji jon ndiaatco na ce jon. Sityen jon tsiaa jon yo ncii ndiaa na cotu ndu. 5 Nd jo tyion jon ndaatioo quii nan na cotmn ndu. Ta jon na iman jon ng, nd ive jon ng yo ndiaaeen. 6 Majo ya na tuee jon nnon Simn Pedro, itso juu nnon jon: Ta, Aa ja mman ng? 7 Ta Jess, itso jon: Ndicaa tson tsian na matsa naneinhin, majo ya ndcya ncaa tsonhan. 8 Majo itso Pedro: Tyixencya na mman ng. Ta Jess, itso jon: Xe na aa tyiman u, tyijequind ntsixuan ntyja njan. 9 Itso Simn Pedro nnon Jess: Ta, xe na aa nnda, yajo chito ve xiantyi ng, mantyi quiman nt yo xqun. 10 Majo sinin Jess ncii joon na tyiquitso nquiihan nnon Pedro: Minninchen tsan na jnd jnd, tyiicanhan na mman na ninvaaenhin ee jnd ntjuhin, ve xiantyi ngee ro juu icanhan na mman. Ndo o conduiho na ntju nonho, majo tyitsoenho.

13

Tman Jess nge nnan na tqueen jon

Ntyjantyi xjen na tye na tqueen Jess j nnan na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, siman jon na venchjii jndyi jon j. Ntyjii jon na jnd vaventyja xjen na nndui jon nnon tsonnangue na ncja ntce jon na maan tye jon. Jo xjen na vavindyo na ngitye nguee pascua ya na conancj

275 tso jon ee ntyjii ya jon nin juu na ninncyaa centahin nduee ntyee naan nnan judos. Nge jo na tso jon: Majo tyitsoenho na conduiho na ntju nonho. 12 Ndo vi na jnd jnd tman jon ng, tce nnda jon ndiaatco naan jon, nd jo tcjo nnda jon mesa. Itso jon nd: Aa covaa nonho nin nan itsiquindyihan na nnda sa? 13 O conanquijndyuho ja tsan na tsiman joon naya ndho ndo mantyi na condui ja tsan na icoxeenho. Ndo majo ro na condueho ee manciixjen jo condui ja. 14 Nge ja na condui tsan na tsiman ndho ndo na matyentjnho, jnd tman ngeho, mantyi chuhan na o quitjuecjeho na ntyentjonho nd ntyjeho. 15 Ee ja jnd sa ncii nnon na tsimanhan ndho cha mantyi o quintaho na nnda yo nnan chaxjen jnd sa yoho. 16 Joon na mayuu matsj ndho, juu moso tyitman conduihin chaxjen tman condui nquii tsan na ityentjon juu nnon. Ndo mantyi nquii tsan na conduihin tsan na incyaa juu joon, tyitsijonhanhin yo nquii tsan na tua tsianeen nnon juu. 17 Xe covaa nonho joonmin ndo xe na aa ntahohan, ndyio Tyotson jnaanho. 18 Majo chito matsj joonva ntyja naan tsoenho. Ee mantyji nchu xjen nnanho, o na jnd tjiho na quinanjonho tsian na matsa. Ee manciixjen ijndeihan na quitsiquindhan juu joon na chu

San Juan13 salmo na itsohan: Manquii tsan na ica yo ja, itsuehin na cj. Nnda vaa itsiquindyi juu salmoeen. 19 Matsj joonva ndho vitjachen na nndui na nnda, cha juu xjen na ntsiquindhan juuhan, ngantyja nonho na condui ja manquiintyi jon na jnd totsj ndho. 20 Joon na mayuu matsj ndho, minninchen tsan na ncyoon juu centa tsan na maua tsian njan nnon juu, ja iyoon tsaneen centa. Ndo minninchen tsan na iyoon juu centa ja, mantyi iyoon tsaneen centa nquii jon na jon ja quii ntanho.

11Nnda

Itsiquindyi Jess na njnd Judas jon

na sinin Jess joonva, tman jndyi vaa na sindaahan ntyjii jon, yajo tji jndyoyu jon nd. Itso jon: Joon na mayuu matsj ndho, ncii nqueho nninncyaa juu centa ja. 22 Xjeneen tojntyia nd ntyj nge ndicaa nn nin ncii j na itso jon na ntsaa na nnda. 23 Juu xjeneen ja Juan na vequityn ngiaa Jess na coc. Tman vaa na venchjii jon ja. 24 Jo juu Simn Pedro saa jon nt jon nnn na cax nnon Jess nin ncii j na nninncyaa juu centahin. 25 Jo sindyoontyichen ja ngiaa Jess, tax nnon jon, tsj: Ta, Nin ncii j na ntsaa na nnda? 26 Ndo ta jon ndy, tso jon:

21Jnd

(Mt 26:20-25; Mr 14:17-21; Lc 22:21-23)

San Juan13,14 Majuu tsan na nninncya tan tyoo nnon ya na jnd siquintahan. Ndo vi na jnd siquindaa jon tyooeen, tyincyaa jonhan nnon Judas Iscariote, jnda ncii tsan na jndyu Simn. 27 Ndo xjeneen vi na jnd tyoon juu centa tyooeen, tquee yutyia Satans quii tson juu. Yajo tso Jess nnon juu: Quitsicje u yo tsian na ntsa. 28 Majo j na minndyu mesa yohin, minncii j tycaa nn ndu na nnda tso jon. 29 Ndo nge na mangi na juu Judas na yoon tjanche na jon xoquitu, jo vendye j jnanti na tua Jess tsian nnon juu na quitsijnda juu nan na icanhan na ninjntue j juu ngueeeen, ndo aa quitsaa juu naya naninen. 30 Ndo vi na jnd tca Judas juu tan tyooeen, maninoon jndui juu. Ndo juu xjeneen jnd tijaanhan.

276 O jequind ntsqueho naijon na ncj. 34 Ncii joon xco na mancya ndho na icoxenhan o, na quinanvengioho ntyjeho. Chaxjen man ja na ventjiho, mannda vaa quinanvengiohohin. 35 Ee na nntaho na nnda, tsoen nnan ncaa nonhan na conduiho nnan na tcn na quitsayonho yo joon na mancya.

na jnd jndui Judas quii ntn, itso Jess nd: Neinhin ja na condui tsansa na iua Tyotson tsian nnn na jndy quii ntan nnan, conditmaan ja. Ndo juu nan na ngenn nditmaan jon ntyja naanhan. 32 Ndo nge juu nan na ngenn, nditmaan jon ntyja naanhan, yajo mantyi ja na condui tsansa na jon jon ja quii ntan nnan, ntsitmaan jon ja ntyja naanhan ndo cje ntsaa jonhan. 33 O na conduiho ntsinda na venchjiho, matavivio vi man yo o. Njntueho ja, ndo chaxjen jnd totsj nd ntyjh nnan judos, nein majuuntyihan matsj ndho:

31Vi

Joon xco na icoxenhan nnan

taxee Simn Pedro nnon Jess: Ta, Yuu vijon vja? Ta Jess, tso jon: Ntyja na ngenn naneinhin, jequind ntsijon u ntyja naanhan, majo ngentyja xjen na ngenoonhan. 37 Jo taxee Pedro nnon jon: Ta, Ndu na jequind na ntsijon ja naneinhin yo nan na ngenoon? Tanin min xe na aa nci yo ntyja nan. 38 Ndo ta Jess, tso jon: U matsitiu na nninncya na nncio ntyja njan. Joon na mayuu matsj nnon, vitjachen na ntsixuaa quil na vanco io, majo juu xjeneen u jnd ndye jnda jnd tji u ntyja njan.

36Ndo

(Mt 26:31-35; Mr 14:27-31; Lc 22:31-34)

Itsiquindyi Jess na ncji Pedro

14

Tyininncyaho na ntsindaahan ngioho. Covantyja nonho Tyotson, mantyi cantyja nonho ja. 2 Vaa tyh jndye joo min yuu jon na ncon nnan. Xe na aa chi nnda vaa, jnd tsj ndho. Mancj na ntsijnta

Condui Jess nato na nguee tsan na maan Tyotson

277 joohan na ninjntueho. 3 Ndo na j ntsijnta naijon na nconho, majo nndy ntc. Ndo jo ncjchho naijon na man, cha naijon na man, mantyi o nnd nconho jo. 4 Ndo o mangioho yuu jon tja nato na ngueehan naijon na j. 5 Ndo itso Toms nnon Jess: Nnda ta, j tyiquindi yuujon vja, ndo Nchu vaa nt na ncaa nn yuujon tja juu natoeen? 6 Ta Jess, tso jon nnon juu: Ja condui nato, ndo condui ja joon na mayuu, ndo condui ja na tyijon quintycii na vando uaan tsan. Ninnquiichen ntyja njan na nnd nguee tsan na maan Tyh. 7 Xe na aa covaa nonho nin condui ja, yajo mantyi ncaa nonho ntyja naan nquii Tyh. Majo nanein na tonnon nge na cotajnaanho ja, mantyi cotajnaanhohin, ndo chavijon na jnd jntyia ndhohin. 8 Ndo tso Felipe nnon Jess: Nnda ta, quitsiman Tyeh nd, yajo ntjo ya ngi. 9 Ta Jess ndyo juu: U Felipe, jnd tijndye xuee na man yo o, Aa manin jo tyicajnan ja? Juu tsan na jnd jndyiaa ja, mantyi jnd jndyiaa juu nquii tyh. Ndu na tsu: Quitsiman tyeh nd? 10 Aa tyicantyja tson na jndyoyu condui ja yo tyh, ndo jndyoyu conduihin yo ja? Majoo joon na matsinn ndho, chito chaxjen na mavaa tsn nc na matsinnhan. Nquii Tyh na ninnquiichen maan jon yo ja, nquii jon itsaa jon tsian naan jon yo ntyja njan. 11 Nge na nnda, cantyja nonho

San Juan14 na ninncii condui ja yo Tyh, ndo ninncii conduihin yo ja. Xe na aa ndicantyja nonho na nnda, majo ncyaho na ngantyja nonho ja xenge ntyja naan joo tsian na matsa. 12 Joon na mayuu matsj ndho, mincya ro tsan na vantyja tson juu ja, maninjoo tsian na matsa, jo ntsaa juu. Ata njonntyichen tsian na ntsaa juu, nge j na man Tyh. 13 Ndo minninchen joon na ngitanho nnon Tyh yo xu, jo na ninncyahan cha citmaanhin ntyja njan na condui ja jnda jon. 14 Tsoen na ngitanho yo xu, ninncyahan nge na manho ntyja njan.

na aa vengioho ja, yajo quitangueeho joon njan na icoxenhan o. 16 Ndo ja ntcan nnon Tyh na nncyaa jon nciichen na ntejndei jon o, manquii Espritu Santo na conduihin joon na mayuu. Ninnquiichen ncoon jon yoho. 17 Nnan na man ntyja naan tsonnangue, jequind na ncyonhan centa jon ee tyicojntyiahin jon, min tyiquitajnaanhan jon. Majo o cotajnaanhohin, ee maan jon quii nonho, ndo ninnquiichen ncoon jon yoho. 18 Tyijequindyi o na ntjotoho, majnda na nndy nnta na manho. 19 Nnan na tyicantyja nonhan ja, mavaa xjen na nnancueehan ja, ndo nd jo

15Xe

Itso Jess na ninncyaa jon Espritu Santo quii non nnan na vantyja nonhan jon

San Juan14,15 taxequijntyiantyichenhan ja. Majo o njntyia nndaho ja, ee na ngant xc. Mange jo mantyi o nnanxuanho na tyiquintycii na ntando xco uaanho. 20 Juu xjeneen, vi na jnd tentyjahan, ncaa nonho na man ja yo Tyh, ndo mantyi o manho yo ja, ndo ja man yoho. 21 Juu tsan na itsue joon na macoxn ndo na itsiquind juuhan, tsaneen vinchjii juu ja. Mantyi nquii Tyh ntsivinchjii jon tsan na vinchjii ja. Ndo mantyi ja ntsivinchji tsaneen, ndo ntsiman nnon jon ntyja njan. 22 Yajo itso juu tsan na jndyu Judas, majo chito Judas Iscariote: Nnda ta, Ndu na xiantyi nd na ntsiman ntyja na condui u, majo tyijequitsahan nd nnan tsonnangue? 23 Ndo ta Jess ndyo jon: Juu tsan na venchjii ja, ntsiquind jon joon na maqun. Ndo Tyh ncoon jon na venchjii jon tsaneen ndo ntsqunn na maan juu na ncn yohin. 24 Majo juu tsan na tyivenchjii ja, tyinincanguee tsaneen joon na mancya. Ee joon na mancya ndho tsixuanhan joon ndyo Tyh na tua jon tsian nnn na jndy quii ntan nnan, chito joon ndy nchan. 25 Matsinn joonmin ndho viochen xjen na ninman yoho. 26 Majo ja ntcan nnon Tyh na quijon jon Espritu Santo yoho na nquii jon ngaoon jon o. Ntsimanntyichen jon ndho joon na icanhan na quindyeho. Ndo ntsaa jon na ngajoon nonho

278 tsoen joon na jnd nintotsj ndho. 27 Juu na condui ja na tajuaan tson ja, mandyihan na coonhan yoho. Juuhan mancya na cyonho centahan, juuhan njonntyichen tsixuanhan, chito juu na tajuaan tson na nanxuan nnan tsonnangue. Tyininncyaho na ntsindaahan ngioho nin ncii nnon na ntjonho min tyintyueho. 28 Jnd jndyeho na tsj ndho na ncj, majo nndy nnta na manho. Xe na aa vengioho ja, yajo nninncyaahan na neinho min na tsj na j, ee j naijon na maan Tyh. Jon tmanntyichen conduihin, chintyi ja. 29 Ndo joonmin matsiquindyi ja o vitjachen na ngentyjahan, cha vi na jnd tentyjahan, ngantyja nonho ja. 30 Mataviviochen na ntsinn yo o, ee nquii juu na ityentjon nnan tsonnangueva, jnd ndyontyja juu. Majo ntyja njan tanan minncii nnon na nnd ninjntuehin na quituiihan ja. 31 Ee tsoen joon na icoxen Tyh ja, mavancuhan. Ntyja naanhan ncaa non nnan tsonnangue na venchji ja jon. Ca je, quinanquintyjaho, cja, nntui ntjoohin.

15

Ja condui ts ntjon na mayuu, ndo nquii Tyh conduihin tsan na vantyjeehan. 2 Mincya ro nt juu tseen na maanhan ntyja njan na tyiquintahan t, ityjee jonhan, ndo itscyaa jonhan. Majo ncii cii nt tseen na contahan t,

Condui Jess ts ntjon na mayuu

279 ityjee jon ndhan cha jndyentyi t quintahan. 3 Joo joon na jnd tyincya ndho, iquen ntjuhan uaanho cha ya nntaho tsian njan. 4 Mange jo quintjotyenho ntyja njan chaxjen contjotyen ja ntyja naanho. Ee chaxjen nt ts, jequind ntsaa nquiihan t vi na jnd tioohan yo nquii ts, min o jequind ntaho tsian na nditmaan Tyotson ntyja naanhan xe na aa tyiquintjoho ntyja njan. 5 Ja condui chavijon xee ts, ndo o conduiho nthan. Nin nciiho na contjotyenhin ntyja njan, mantyi ntjotyen ja yohin. Ndo nge na nnda, nd ntaho tsian njan. Majo xe na aa ntioo tsan ntyja njan, tanan ncii nnon na nd ntsaa juu na nditmaan Tyotson ntyja naanhan. 6 Ndo juu tsan na tyiquintjotyenhin ntyja njan, ntyquehan juu chaxjen na conancyaa nnan nt ts, ndo jo cocanhan. Nd jo conannci nnan nteen na ndyionhinhan nnon chon na nntcohan. 7 Xe na aa contjotyenho ntyja njan ndo cotangueeho joon na mancya, yajo quitanho nnon Tyotson tsoen na ntue nonho ndo ninncyaa jonhan. 8 Nd vaa na itsitmaanhan Tyh, na ntaho jndye nnon na ntyja naan jo nditmaanhin. Na nntaho na nnda, ntsimanhan na mayuu conduiho nnan na macn na quinanjonho yo juu joon na mancya. 9 Chaxjen nquii Tyh venchjii jon ja, mannda ro venchji jahin. Jo quintjotyenho ntyja naan juu na man na venchjiho. 10 Ja matsiquind joon na

San Juan15 icoxen Tyh ja, ndo contjo ja quii na venchjii jon ja. Mantyi o ninnquiichen quitangueeho joon na macoxnho. Ee na nntaho na nnda, ntjotyenho ntyja naan juu na venchji o. 11 Joonmin matsinn ndho cha juu na incyaa Tyotson na nn r, nnanxuanhohan, ata vantjochen ninncyaahan na neinho nge na cotangueeho nan na matsj. 12 Nd ro joon na macoxn ja o na quinanvengioho ntyjeho chaxjen na venchji ja o. 13 Juu tsan na ninncyaa na cue ntyja naan ntyje, tmanntyi tsixuan juu na venchjii juu tsoen nnan. 14 O conduiho nnan na ya joon yo ja xe na aa cotangueeho joon na macoxnho. 15 Tyiquitsj na o conduiho moso, ee tsan na maan moso tyiquintjii juu nin nan itsijnda nquii tsan na ityentjonhin. Nein matsj na o conduiho nnan na ya joon yo ja, ee tsoen joon na jndyi ndyo Tyh, jnd tsj ncihan ndho. 16 Chito o jntueho ja, nc tji ja o ndo maua tsian ndho na ntsaquintaho ncii cii nnon na jecamintyjee na nditmaan nquii Tyh ntyja naanhan. Ee na nntaho na nnda, nninncyaa jon mincya ro joon na ngitanho nnon jon yo xu nge na vantyja nonho ja. 17 Ndo nd vaa joon na macoxn o: Quinanvengioho ntyjeho.

xjen na nque nnan tsonnangue, tyicuee nonhanho. Ya na nnda vaa, caa nonho na

18Vaa

Jess yo nnan centaa jon, tyicuee non nnanhin

San Juan15,16 tyuaantyichen tonhan na tyicuee nonhan ja, chito ninnqueho. 19 Xe na aa cotsayonho joon yo nnan tsonnangue, yajo nconhan na vengiohan o. Majo nge na tyiquinanjonho yohan, jo na tyicuee nonhan o, ee ja jnd tji ja o quii ntan naneen na nanxuanho centaa nquii Tyotson. 20 Cajoon nonho joo joon na jnd totsj ndho. Juu moso tyitman conduihin chaxjen nquii tsan na icoxenhin. Nge na contye nnan ja, majontyi ntyehin o. Ndo xe na aa cotangueeho joon na mancya, yajo mantyi nnanvehan joon na ninncyaho ndhan. 21 Ee manciixjen nntavi nnanho nge na conduiho centa. Nntahan na nnda nge na tyiquitajnaanhan nquii jon na jon ja quii ntanhan. 22 Xe na ja tyiquindy na matsinn ndhan, yajo tyijequitsijndahan na nanxuanhan jnan tonnon Tyotson. Majo neinhin tyijequind nnduehan na tyiquindiohan na aa conantjahan nnon jon. 23 Ee juu tsan na tyicuee tson ja, mantyi tyicuee tson tsaneen nquii Tyh. 24 Minncii tsan tycotsaa tsian quii ntan nnan chaxjen joo tsian na matsa. Xe na aa tacotsahan, yajo tyijecijnda na conantjahan nnon jon. Majo min na jnd jntyiahan tsianeen na matsa ntyjantyi xjen na ta jahan, manciixjen manhan na tyicuee nonhan ja yo nquii Tyh. 25 Majo nnda vaa cha quitsiquindhan juu joon na jndui na conanyonhan na icoxen na itsohan: Ton

280 nnan na tycuee nonhan ja min na tacotsa minncii nnon na ninncyaahan na contahan na nnda. 26 Majo nquii jon conduihin na ngaoon jonho, nquii Espritu na conduihin na mayuu, nnan jon na maan Tyh na ncjee jon na manho. Xjen na nngu ntc na man Tyh, ncua tsian na nndyo Espritu Santo na manho. Ndo vi na jnd tyjee jon, ncji jndyoyu jon ntyja njan. 27 Ndo mantyi o ntyji jndyoyuho ntyja njan, ee xjen na ta tsianmin manho yo ja. Itsontyichen Jess: Jnd sinn joonmin ndho ntyja njan cha tyintscyaahan o na vantyja nonho Tyotson. 2 Ee nque nnan judos, ntjihan o quityquii ntaanon naanhan. Ndo mangentyja xjen na mincya ro tsan na ntscuee juu o tsojnaan na vantyja nonho ja, ntsitiuto juu na ityentjon juu nnon Tyotson na ntsaa juu na nnda. 3 Nntahan nanmin nge ndicaa nonhan ntyja naan nquii Tyh min ntyja njan. 4 Majo jnd tsj joonmin ndho cha ya na ngentyjahan, ngajoon nonho na jnd tsjhan.

16

Tyquitsj joonmin ndho xjen na ta tsian na ch nge na ninman yoho. 5 Majo nquii jon na jon jon ja quii ntanho, j ntc na maan jon, ndo minnciiho tacotaxeeho yuu vijon j. 6 Majo ve ee na tsj joonmin ndho, jo tman jndyi itsichjoohan nonho. 7 Ndo min na nnda vaa, majo

Tsian na itsaa Espritu Santo

281 joon na mayuu matsj ndho, manciixjen ntejndeihan o na ncj. Ee xe na aa tyincj, nquii jon na ngaoon jon o tyixecjee jon. Ndo na ncj, ncua tsian nnon jon na quindyo jon na manho. 8 Ndo vi na jnd tyjee jon, joo nnan na conantjahan, ntsaa jon na ngioo nonhan yo nquii jon, yo na quintahan nan na chuhan ndo mantyi yo na ntcoxen Tyotsonhan tsojnaan na conantjahan nnon jon. 9 Joo nnan na tyinincantyja nonhan ja, nquii Espritu Santo ntsaa jon na ngioo nonhan na conduihan nnan jnan. 10 Mantyi ntsaa jon na ngioo non nnan tsonnangue na quintahan nan na jndyoyu nge na j ntc na maan Tyh, ndo taxequijntyiantyichenhan ja. 11 Ntsaa jon na ngioo non nnan na mayuu na ntcoxen Tyotsonhan tsojnaan na tonantjahan nnon jon ee na jnd tcoxen jon nquii yutyia na conintque quii non nnan tsonnangue. 12 Min jndyechen joon na ninquitsinn ndho, majo ndiquind ncaa nonhohan nanein. 13 Majo nquii Espritu na conduihin na mayuu, juu xjen na ncjee jon, ngotsimanntyichen jon ndho tsoen joon na conduihan na mayuu. Tyixequitsinin jon ntyja nchu vaa tsixuan nquii jon, xiantyi ntsinin jon ntyja naan ncii cii joon na indyii jon na itsinin nquii Tyotson. Ndo ntsiman jon ndho nan na ndcya nndui. 14 Ntsitmaan jon ja ee tsoen joon na ninquitsiquindyi ja o ncyoon

San Juan16 jon centahan, ndo jooneen ntsiman jonhan ndho. 15 Tsoen na tsixuanhan centaa nquii Tyh, macentahan. Nge jo na tsj na nquii Espritu Santo ncyoon jon centa joon na ninquitsiquindyiho ndo na ntsiman jonhan ndho. 16 Taviviochen vi ncn yoho ndo nd jo tajequijntyiantyichenho ja. Ndo ya ndcya, chjovi xjen, vi njntyia nndaho ja, nge j na maan Tyh.

na sinin jon joonmin, vendye j na tqueen jon na quitsayn joon yohin, jndu nd ntyj: Nin nan ninquitsiquindyi joonva na itso jon nd: Taviviochen vi ncn yoho, ndo ya nd tajequijntyiantyichenho ja? Ndo ya jndcya, chjovi xjen vi njntyia nndaho ja? Ndo mantyi na itso jon: Nge na ncj na maan Tyh. 18 Jnduntychn: Nin ninquitsiman joonva na itso jon na chjovi xjen? Ndicaa nnn ntyja naanhan. 19 Ndo Jess, taa tson jon na ninquitaxntychn jooneen nnon jon. Jo tso jon: Aa cotaxeeho nd ntyjeho ntyja naan joonmin na tsj na taviviochen vi na ncnnty yoho, ndo nd jo taxequijntyiantyichen o ja, ndo ndcya na chjovi xjen, yajo njntyia nndaho ja? 20 Joon na mayuu matsj ndho, nque nnan na man

17Jnd

Juu na itsichjoohan nonho ntscequenhan na nconho na neinho

San Juan16,17 ntyja naan tsonnangue nconhan na nein jndyihan na njntyiahan nan na ngenn. Majo juuhan nntsaahan na nndyuee jndyiho. Majo juu na itsichjoohan nonho, ntscaquenhan na nconho na neinho. 21 Ncii tsanscu, iquiihanhin xjen na mandyo ntsingui jon, nge jnd tentyja xjen. Majo vi na jnd tui yujnta, cotsuu tycya tson jon na tquiihanhin ee maan jon na neiin jon na jnd tui jnda jon. 22 Mannda vaa itsijonhan ntyja naanho. Nein manho na chjoo nonho na matsj na ncj, majo ninncyaahan na neinho ya na njntyia nndaho ja. Ndo juu xjeneen juu na neinho, tanan tsan na nnd ntyjeehan. 23 Juu xeeeen taxecanhan na ntaxeentyichenho joon nnn. Joon na mayuu matsj ndho, tsoen na ngitanho nnon Tyh yo xu nge na vantyja nonho ja, jo na ninncyaa jon na ncyonho centahan. 24 Ata xjen nein tanan tcanhan na ninjntueho xu na ngitanho joon nnon tyh. Nein cijntueho xu na ngitanho nnon jon cha ncyonho centa nan na cotanho. Nge na nnda, ntsaahan na nein jndyiho.

282 cha ntyja naanhan nditmaan ja. Yajo min tyixecanhan na ja ntcan nnon jon. 27 Ee nquiintyi jon venchjii jon o nge vengioho ja, ndo jnd vantyja nonho na jnan na maan jon. 28 Ja jnan na maan jon, tyj tsonnangueva, ndo nein mandyihan na ncj ntc na maan jon. 29 Yajo j nnan na tqueen jon na quinanjn yohin, jndu nnon jon: Nein tavimatsinin joon na tyiquitso nquiihan, matsinin jndyoyu. 30 Ndo nanein covaa nn na tsoen ntyji, min tyicanhan na ntaxnty joon nnon. Nge jo vantyja nn na mayuu jnan na maan nquii Tyotson. 31 Yajo ta Jess jndyu: Nein itsaahan ngioho na vantyja nonho ja. 32 Majo ngentyja xjen, ndo nein jnd ventyjahan na ntycyaho na manho yo ja. Ncii ciiho ncoho vaaho, nndyeho ja na ninnc. Majo tanin, ee chito ninnc man, nquii Tyh maan jon yo ja. 33 Jnd sinn joonmin ndho cha ntyja njan, juu na tajuaan tson man ja, nnanxuanhohan. Ninnquiichen ngenonho navi na manho tsonnangue, majo tyindyueho ee ja jnd tantjn juu yutyia na icoxen juu nnan tsonnangue.

joonmin na jnd sinn ndho, tyiquitsinn ncihan. Majo mangentyja xjen na tajequitsinn na nnda, ee ntsinn joon jndyoyu ndho ntyja naan nquii Tyh. 26 Ndo vi na jnd man nnta na maan Tyh yajo ngitanho joon nnon jon yo xu

25Joo

Juu na tsixuan tsonnangue, jnd tantjnhan

17

Vi na jnd sinin Jess joonmin nd, jndond jon quioonndue. Itso jon: Tye, jnd tentyja xjen na ndui tsoen nan na tijnda ntyja njan.

Nnan na tqueen Jess, ican jon na quitejndei Tyotsonhan

283 Nanein quitsitman ja na condui ja jnda, cha mantyi ja na condui jnda nditmaan u ntyja njan. 2 Ee ninnc jnd tquen na conintque ja nd tsoen nnan cha ncii cii tsan na mancya nt nnd ninncya na tyiquintycii na vando uaan juu. 3 Ee nd vaa na ntsixuan tsan na tyijon quintycii na vando uaan juu, na caa tson tsaneen na ninncu condui u Tyotson na mayuu, ndo ja condui Cristo na jon ja quii ntan nnan tsonnangue. 4 Xjen na ta juu tsian nan, matsitmaan u tond nnan tsonnangue. Ndo jnd siquind juu tsian na tion ja na ci centahan. 5 Ndo nanein Tye, quitsitman ja chaxjen na covitmaan u naijon na man, na ninnciixjen matsixuan ja yo u vitjachen na nguaa tsonnangue. 6 Joo nnan na tyincya nt, ja jnd siman ndhin ntyja nan. Tomanhan centa ndo tyincyahan na conduihan centa ja. Conanvehan joon naya nan ndo cotangueehinhan. 7 Ndo nanein, covaa nonhan na tsoen na tyincya na matsa, ninncu tyincya na matsixuanhan. 8 Joo joon na tsu nnn, jnd tyincyahan ndhan, ndo jnd tyonhan centahan. Covaa nonhan na mayuu na jnan na man, ndo vantyja nonhan na u tua tsian nnn na jndy quii ntan nnan. 9 Ntyja naan joohan macan vi nayaeen nnon, chito ntyja naan nnan tsonnangue. Quitejndei joo nanmin na jnd tyincyahan nt ee conanxuanhan centa. 10 Tsoen

San Juan17 joohan na nanxuanhan centa, mantyi conanxuanhan centa. Ndo joohan na nanxuanhan centa, mantyi conanxuanhan centa. Ndo vanditmaan ja ntyja naanhan. 11 Nein taxecnntychn quii ntan nnan tsonnangue, ee j ntc na man, majo joo nanmin contjohin. U Tye na uan nquii condui u, joo nanmin na jnd tyincyahan nt, macan vi nayaeen nnon ntyja naanhan na quen centahan yo juu najndei na matsixuan cha ntsaahan ninncii nnanxuanhan chaxjen ninncii condui jaa. 12 Nque nnan na jnd tyincya nt, xjen na toman quii ntanhan, toqun centahan yo juu najndei na matsixuan. Ndo xiantyi nquii tsan na itsixuan na ngitsu, tsuhin, tanin nciichen joohan na tsu. Nnda tui cha juu jon na jndui, quitsiquindhan. 13 Majo nein mavaa xjen na ncj ntc na man. Ndo matsinn joonmin viochen xjen na ninvaa man tsonnangue cha juu na condui na nn, ntsiquindhan juuhan quii non nanmin. 14 Jnd tyincya joon naya nan ndhan, majo nnan tsonnangue tyicuee nonhin naneen. Nnda vaa nge tyiquinanxuanhan ntyja naanhan. 15 Chito macan nnon na cji joohan quintan nnan tsonnangue, majo quitsiquindya joohan nin nan na ninquitsaa juu yutyia yohan. 16 Juu na tsixuan tsonnangue, tavicotsamanhin tyquiihan chaxjen min nc tyij man ntyja naanhan. 17 Juu jon conduihan na mayuu.

San Juan17,18 Macan nnon na quitsijiuahan yo maninjuuntyi jooneen. Juu joon naya nan conduihan na mayuuhan. 18 Ndo chaxjen na jon nnn na jndy tsonnangue, mantyi maua ja tsian ndhan na coquitji jndyoyuhan ntyja nan nd nnan tsonnangue. 19 Maqun nc na jiua condui ja ntyja naanhan cha ntyja naan joon na mayuu, ntquenhanhin na jiua conduihan. 20 Ndo chito xiantyi ntyja naan nanmin na macan vi naya nnon. Mantyi macan na quitejndei nque nnan na xejnda ngantyja nonhan ja yo joon na ntji jndyoyu nanmin, 21 Cha na ninncii nanxuanhan, chaxjen u Tye ninncii condui u yo ja, ndo ja ninncii condui ja yo u, ee na nndui na nnda, mantyi joohan nnd nnanxuanhan na ninncii conduihan yo jaa. Ndo vi na jnd na condui na nnda, yajo joo nnan tsonnangue ngantyja nonhan na ncu jon ja nquii ntan nnan tsonnangue.. 22 Ntyja na tyincya na tsiquinjonhan ja, mantyi jnd tyincya na nanxuanhan juuhan cha na ninncii nnanxuanhan chaxjen jaa ninncii condui jaa. 23 Ja man yohan, ndo u man yo ja. Mannda vaa ntsaahan na ninncii conduihan. Ndo na nnda, ncaa non nnan na ncu jon ja ndo na venchji joohan chaxjen na ventyji ja. 24 U Tye, nque nnan na mancya nt, ntue tsn na ninncya na nconhan naijon na man, cha nnd ntyia ndhan juu na itsiquinjonhan ja. Nge vitjachen

284 na tquen tsonnangue, u vintyji ja. 25 U Tye na jndyoyu condui u, nnan tsonnangue tyindicaa nonhan ntyja nan, majo ja mavajnan u ndo nanmin na cotsayonhan yo joon na mancya, covaa nonhan na ncu jon ja quii ntanhan. 26 Jnd siman ntyja nan ndhan, ndo ntsimanntychn ndhan cha juu na venchji ja, mantyi ncoonhan quii nonhan. Ntyja naan juuhan mantyi ja ncn quii nonhan.

18

Vi na jnd sinin Jess joonmin nnon Tyotson, mana jndui jon naijon na tomaan jon yo j nnan na tman jon na quitsayn joon yohin. Teti tsjo Cedrn. Squ ncii joo naijon min ntjon, jo santyj na tquee jon jo. 2 Ndo mantyi juu ntyj Judas, tsan na tyincyaa centa jon, ntyjii juu yuujon vaa ntjoneen ee jndye jnda tots jo yo Jess. 3 Juu Judaseen, tyoon juu centa ncii tmaan sondaro yo vendye nanntei naan ntyee na conintque, ndo yo nnan tmaan fariseos. Tachu juu naneen jo. Tyechohan lmpara na covixuee chon yo chon ntca quindu yo nt tsian tyia. 4 Ndo Jess, ntyjii jnda jon tsoen na mavaa xjen na ngenon jon, mange jo jndui jon, taquitjonhin naneen. Taxee jon ndhan, tso jon: Nin tsan cojntueho? 5 Ta naneen, jnduehan: J cojntu Jess, tsan na jnan Nazaret. Tso jon:

(Mt 26:47-56; Mr 14:43-50; Lc 22:47-53)

Coyon sondaro Jess navi

285 Maja nd. Ndo mantyi juu ntyj Judas na tyincyaa juu centahin, enhin yo naneen. 6 Ndo juu xjen na tso Jess: Maja nd, quintyjachen sanon tonquenhan, tycyaahan tyuaa. 7 Ndo taxee nnda Jess ndhan: Nin nquii tsan cojntueho? Ta nndahan ndyo jon: Juu Jess tsan na jnan Nazaret. 8 Ta nnda Jess jndyuehan: Jnd tsj na maja nd. Yajo xe na aa ja cojntueho, quindyeho na chi nco nanmin. 9 Nnda tui cha quitsiquindhan juu jooneen na tso jon xjen na sinin jon nnon tye jon. Ee tso jon: Tacotsiquitsu minncii joo nnan na tyincya nt. 10 Juu xjen na nnda ta Jess, juu Simn Pedro, tji jon xjo na yoon jon. Ndo juu tsan na jndyu Malco, tyjee jon tsnqui tsaneen ntyjaya. Juu Malcoeen ityentjon juu nnon nquii tyee na conintque nd nnan judos. 11 Ndo na nnda saa Pedro, tso Jess nnon jon: Quityion ntce juu xjo quii tjanvaahan. Aa matsitiu na tyiquichuhan na ngenn navi tman na sijnda Tyh na quitjn?

San Juan18 na jndyu Caifs na juu chueen conintquehin nd tsoen ntyee. 14 Manquiintyi Caifseen siquimaan jon nnan judos na yantyichen na cue ncii tsan centa tsoen ntyjehan.

Tyeyonhan Jess na maan tyee na conintque

nque sondaroeen yo capitn na conintque ndhan yo ninnanntei naan ntyee na conintque nd nnan judos, tuehan Jess, jnantyenhan jon. 13 Ndo tyeyon jndyeehan jon na maan nquii Ans, xeen juu tyee

12Ndo

(Mt 26:57-58; Mr 14:53-54; Lc 22:54)

j, nquii Simn Pedro yo ja Juan, santyj na tonquen naneen. Juu tyee na conintque vajnaan jon ja. Mange jo tyjc tochen vaa jon xjen na tyeyonhan Jess jo. 16 Majo juu Pedro tacentyjee jon ndyo teon. Ndo nge juu tyee na conintque, vajnaan ya jon ja, jo jntui chen, sinn yo tsanscu na iquen centa ndyo teoneen. Ndo tyincyaa juu joon na taquee Pedro cheen juu vaaeen. 17 Yajo juu tsanscu na iquen centa ndyo teoneen, itso juu nnon Pedro: Aa chito u ncii joo nnan na tqueen tsanva na quitsayon joon yohin? Ta Pedro, itso jon nnon juu: Minchjo chito aa ja. 18 Ndo joo nnan na cotyentjon jo, yo vendye nanntei naan nnan judos na cotyentjonhan vatson tman, jnd jnancahan on. Minntyjee naneen na cotonhan chon ee tein jndyi. Ndo mantyi nquii Pedro, majo minntyjee jon quii ntanhan na toon jon chon.

15Ve

(Mt 26:69-70; Mr 14:66-68; Lc 22:55-57)

Icji Pedro ntyja naan Jess

tyeeeen na conintque nd ntyee, ta jon na taxee jon nnon Jess nin j nnan na tqueen jon na quitsayn joon yohin, ndo

19Juu

(Mt 26:59-66; Mr 14:55-64; Lc 22:66-71)

Vajndo tyee na conintque Jess

San Juan18 mantyi ntyja naan juu joon na toninncyaa jon. 20 Ndo ta Jess ndyo jon: Tacotsinn nd nnan na ve vantyiuu. Totsiman nd ntyjh nnan judos quii ntaanon naanhan yo vatson tman naijon na covatjonhan. Tycotsinn joon na ve canntyi tsan na ndyii. 21 Nge na nnda, ndu na mavaxee nnn? Nque nnan na jnd jndye joon na toninncya, nd joohan cuaxe nchu vaa joon na totsj. Naneen ngio jndahan joon na totsiman. 22 Ndo vi na jnd tso Jess joonva, ncii tsanjntei na conintque na ityentjon juu nd ntyee na man vatson tman, tyincyaa juu ncii ndachcya ndyo jon. Tso juu nnon jon: Aa nnda vaa nca ndyo nquii jon na conintque nd ntyee centa jaa? 23 Ta Jess, itso jon: Juu joon na tsj, xe na aa tyiahan, cji jndyoyu ntyja naanhan. Majo xe matsinn chaxjen na chuhan, yajo Ndu macja ja? 24 Nd jo ninvaa tyen Jess, scanon Anseenhin nt Caifs, tyee na conintque nd nnan judos.

286 jo maan ncii tsan na ityentjon juu nnon nquii tyee na conintque. Mannan chuuhin yo juu tsan na tyjee Pedro tsnqui. Itso tsaneen nnon Pedro: Aa chi mau na jntyia na man yo Jess quityquii juu ntjoneen? 27 Majo tji nnda Pedro, ndo ninoon sixuaa quil.

26Ndo

Icji nnda Pedro ntyja naan Jess

viochen xjen na minntyjee Pedro na itoon jon chon, nnan na man jo, taxeehan nnon jon: Aa chito mau ncii nque nnan na cotsayon joon yo Jess? Majo tjihin, itso jon: Minchjo chito aa ja.

25Ndo

(Mt 26:71-75; Mr 14:69-72; Lc 22:58-62)

nnan judoseen jnduihan vaa Caifs, tyeyonhan Jess, squehan vatsian naijon maan gobernado yo sondaro naan jon. Xjeneen ninvaa vitsjoonhan. Majo tanan tyequehan jo, ee xe na aa ntsaquehan, juu na tyijiua na nanxuan naneen, ncahan joohan ndo tsojnaan jo, tajencyaahan na nnanjonhan na ntcahan quitsman chjo yo ntyjehan nnan judos. 29 Nge na nnda, nquii Pilato jndui jon quii vaaeen, tatsinin jon ndhan. Taxee jon: Nin jnaan tsanva na ndyoquitquenho nnn? 30 Tahan, jnduehan nnon jon: Xequindyoynhin na man xe na aa tsan ya tsanhin. 31 Yajo tso Pilato nd joo judoseen: Quitsayon nqueho juu. Quitoxenho jnaan juu yo ntyja naan juu ntji na conanyonho na icoxenhan. Majo ta naneen ndyo jon: Tanan najndei nanxun na nnancu tsan.

28Yajo

(Mt 27:1-2, 11-14; Mr 15:1-5; Lc 23:1-5)

Tyincya nnan judos Jess nt Pilato

287 tui cha quitsiquindhan juu joon na sinin Jess na siman jon nin ncii nnon na ngue jon. 33 Ndo ya na jndyii Pilato na nnda, tquee nnda jon quii vatsian naan jon. Ndo taxee jon nnon Jess: U je, Aa u nquii tsan na taquintyja tman conduihin na ntcoxen ntyiu nnan judos? 34 Ta Jess: Juu joon na mavaxe, Aa matsuhan nge na mavaa nquii tson? Ndo Aa maan nin juu na tso nnon na jo condui ja? 35 Ta Pilato ndyo Jess: Ja aa ve tsan judo condui ja ntyji. Nque nnan ndyuaa na manho yo joo nnan na conintque nd ntyee centaho, joohan tyincyahan centa u nt. Nin nquii nan sa? 36 Ta Jess: Juu na condui ja na macoxn, tyicoonhan ntyja naan tsonnangue. Xe na aa ntyja naan tsonnangueva macoxn, yajo joo nnan na cotsayon joon yo ja, ntahan tyia cha na tyininncyaa tsan centa ja nduee ntyj nnan judos, majo juu na condui ja na macoxn, tyitsixuanhan ntyja naan tsonnangue. 37 Ndo tso Pilato nnon Jess: Aa ncu condui tsan na taquintyja tman na macoxen nnan? Ta Jess ndyo jon: Manciixjen majo condui ja. Nge jo tui ja na jndy tsonnangue cha ncji jndyoyu ntyja naan juu joon na conduihan mayuu. Ncii cii tsan na itsijonhin yo

San Juan18,19 jooneen, indyii tsaneen joon na mancya. 38 Ndo ta Pilato, tso jon nnon Jess: Juu na matsu na conduihan joon na mayuu, jecaa tson tsan nin nan ninquitsiquindyihan. Ndo vi na jnd tso Pilato na nnda, jndui nnda jon tond nnan judoseen. Itso jon ndhan: Tanan jnaan tsanva.

32Nnda

19

o nnan judos, nguee na cotquiiho quitsman chjo, vaa costumbre quii ntanho na quitsiquindya ja ncii tsan na maan navi na ninncyahin ndueeho. Yajo juu tsan na taquintyja tman conduihin na coxen juuho, Aa ntue nonho na quitsiquindyahin? 40 Ndo joo naneen, jnanxuaahan, jnduehan: Chito tsanva ntsiquindya. Quitsiquindya Barrabs. Nnda vaa joon na tan naneen. Ndo juu Barrabseen, tsanchueehin. Yajo tua Pilato tsian na quitja sondaro Jess. 2 Ndo nque sondaroeen je, jnanyahan tseineon, jnd jo tyionhinhan xquen Jess, ndo jnancehan ncii ndiaatcohin colo venton, cha vaa ndiaa coce nnan na tquintyja na cotoxen. 3 Nd jo jnanndyoohan nnon jon. Ve toncohan, jnduehan: U na coxen joo nnan judos, vaa tman condui u. Ndo totueinhan nda ndyo jon. 4 Yajo jndui nnda Pilato tond nnan judoseen. Itso jon:

39Majo

(Mt 27:15-31; Mr 15:6-20; Lc 23:13-25)

Tijndatyen na cue Jess

San Juan19 Quijntyiaho, macjihin chen tondho cha caa ya nonho na minncii jnan na tatijnda ntyja naan juu. 5 Xjeneen jndui Jess tondhan na jon juu tseineoneen xquen jon, ndo ce jon ndiaatco colo venton. Tso Pilato ndhan: Quijntyiaho, nd juu. 6 Ndo joo ntyee na conintque yo nanntei naanhan, xjen na jntyiahin Jess, tye jnanxuaahan: Quitionhin tsonjnaan, quitionhin tsonjnaan. Ta Pilato jndyuehan: Nqueho cyonho centahin ndo quitionhohin tsonjnaan ee ja chen chen jnd tajndhin ndo minncii jnan tyitsixuan juu. 7 Majo joo nnan judoseen, ta nndahan, jnduehan: Min ntji na conanyn na icoxenhan, ndo ntyja naanhan tsixuan juu na cue juu ee itsaa nquii juu na conduihin jnda Tyotson. 8 Ndo juu Pilato, vi na jnd jndyii jon joonva, sityuehanhin. 9 Taquee nnda jon vatsian naan jon. Jo taxee nnda jon nnon Jess: U Yuu jon jnan? Majo minncii joon tyca Jess. 10 Ndo tso Pilato nnon jon: Ndu na tyica ndy? Ja vaa najnd na ntsiquindya u, ndo na aa ntin u tsonjnaan. 11 Ndo jo ta Jess: Xe chito nquii Tyotson tyincyaa na vaa najndu, minncii nnon nan jequind ntsa yo ja. Nge jo juu tsan na tyincyaa ja nt, tmanntyichen jnan tsixuan juu, chichen jnan na tsixuan ncu.

288 vi na jnd jndyii Pilato joonva, sichon jon na ninquitsiquindyaa jon Jess. Majo nque nnan na conintque nd nnan judos jnanxuaahan, jnduehan: Xe na aa ntsiquindya tsanva, tyiya joon u yo Csar, nquii tsanmaantsian tman. Ee mincya ro tsan na nincoon juu tsian na taquintyja tman, vja tsaneen nacjoo nquii Csar. 13 Ndo juu Pilato je, vi na jnd jndyii jon joonmin, tji jon Jess tondhan. Jo tcjo jon silla na manin tsiaan naan jon ncii joo na jndyu Nata Ntj yuu naijon na icoxen jon joon. Majo yo joon na conannein nnan judos jndyu nataeen Gabata. 14 Juu xuee na tui nanva, majuu xuee na jaa nnan judos conanjnta na ntqu quitsman chjo. Nan vaa tuihan cha na yajmin. Yajo tso Pilato nd nnan judoseen: Quijntyiaho, nd juu tsan na taquintyja tman conduihin na coxen juuho. 15 Majo naneen jnanxuaahan: Quitscuehin. Quitscuehin. Quitionhin tsonjnaan. Tso Pilato ndhan: Nquii tsan na taquintyja tman conduihin na icoxen juuho, tyiquichuhan na quitinhin tsonjnaan. Joo ntyee na conintqueeen, tahan, jnduehan: Aa j tanan nciichen tsan na conintman tond na coxen jon j, xiantyi nquii Csar. 16 Ndo vi matsiaen tyincyaa Pilato Jess nduee naneen na

12Ndo

289 ntionhan jon tsonjnaan. Ndo tyon naneen centahin, tyeyonhan jon.
(Mt 27:32-44; Mr 15:21-32; Lc 23:26-43)
23Ndo

San Juan19 vi na jnd tion sondaroeen Jess tsonjnaan, yajo ninnquehan tyonhan centa ncii cii ndiaa jon. Mantyi tyonhan centa juu ndiaatco naan jon na tayuu jonhan. 24 Ndo jnduehan nd ntyjehan: Tyinantiuuthan, ca, nc xiaa cha njntyia nin ncii jaa na ndijnoonhan. Nnda vaa jntahan cha quitsiquindhan juu joon Tyotson na jndui tivio nnon tson Salmos na itsohan: Tonhan ncii cii ndiaa nd ntyjehan, ndo tyehan xiaa na tantjonhan juu ndiaatco njan. Ndo jnta sondaroeen chaxjen itsiquindyi joonva. 25 Ndo ngiaa juu tsonjnaan na oon Jess, jo minntyjee ndyee jon yo tyje ndyee jon, juu Mara scuu Cleofas, yo ninnciichen Mara na jnan tsjoon Magadn. 26 Ndo mantyi ja na jen venchjii Jess na tqueen jon na quitsijn yo joon na toninncyaa jon, ventyj ja jo. Vi na jnd jndyiaa jon na ventyjee ndyee jon ncia, tso jon nnon juu: U ndyo, tsanvahin conduihin jnda. 27 Jnd jo tso Jess nnn: Juu ndyh na maan nd, cyon centahin chavijon na conduihin ndyo ncu. Ndo majuu xjeneen tyn centa ndyee jon, tyjynhin va. Totixhin chavijon na conduihin ndy nc.

Tion sondaro Jess tsonjnaan

juu tsonjnaan na jon sondaro Jess, tayoon jonhan ncii tyo na jndyu Tsi Xquentsoo. Majo yo joon na conannein nnan judos jndyuhan Glgota. 18 Jo tion sondaroeen jon tsonjnaan. Ndo mantyi jo nciichen ve nnan, tionhan naneen nonjnaan, ncii cii tsaneen na vi ntyjaa jon, ndo jon xonce ya. 19 Ndo juu Pilato tua jon tsian na jndui joon na tionhan xquen juu tsonjnaaneen. Itso jooneen: Nd Jess tsan na jnan Nazaret. Juu jon tsan na taquintyja tman conduihin na icoxen jon nnan judos. 20 Ndo jndye nnan judos jnanjnaanhan juu jooneen ee yuu naijon tion sondaroeen Jess tsonjnaan, ndyo ndyo tsjoonhan. Juu jooneen jnduihan yo joon hebreo na conannein nnan judos, mantyi yo joon latyen na conannein nnan romanos ndo yo ninjoon griego na conannein nnan griegos. 21 Majo ntyee na conintque centa nnan judos, tanhan vi nayaeen nnon Pilato. Jnduehan: Nnda ta, juu tsanva, tyincji na condui tmanhin na icoxen juu j nnan judos. Xiantyi cji: Itso tsanva: Ja condui tman na macoxn nnan judos. 22 Majo ta Pilato jndyuehan, itso jon: Joon na jnd jndui, tajequitscejndyhan.

17Ndo

vi na jnd tui na nnda, ntyjii Jess na tsoen joon

28Ndo

(Mt 27:45-56; Mr 15:33-41; Lc 23:44-49)

Ntyja na tue Jess

San Juan19 Tyotson na jnd tondui ntyja naan jon, jnd siquindhan joohan. Yajo itso jon: Nincua ndaa. 29 Ndo jo ijon vaa ncii xuaa na jon vinon t. Yajo joo sondaroeen tuehan ncii nan na nchja quii vinoneen. Nd jo tyiohinhan nnon ncii tsoon hisopo, nd jo tionhinhan ndyo Jess. 30 Ndo vi na jnd tueehan ndyo jon, tso jon: Tsoen ntyja njan, jnd siquindenhan joohan. Nd jo scongio jon xquen jon, tue jon.

290 tsintsquee Jess, jo ninoon jndui neon yo ndaa. 35 Ja Juan jntyia nnn na tui na nnda, ndo macji jndyoyu ntyja naan jo. Ndo covaa nonho na matsinn joon na mayuu cha mantyi nd ngantyja nonho Tyotson. 36 Ee tui nanmin cha quitsiquindhan juu joon jon na jndui tivio nnon tson Salmos na itsohan: Minncii tsii jon tyixequiton nnanhan. 37 Ndo mantyi vaa nciichen joon Tyotson na jndui na itsohan: Veto njntyia jndyi nnan nquii jon na jnancjohan tsintsquee.

na ngita nnan judos nguee pascuaeen xjen na tion sondaroeen Jess tsonjnaan. Majo joo nnan na condui nantque nd nnan judos, tyiquintue nonhan na joo ndye naneen noonhan nonjnaan juu xee na cotajndyeehan, ee juu xueeeen xee na conancueehan quitsman chjo na conantmaanhan Tyotson. Nge jo, tyequitanhan nnon Pilato na cua jon tsian na quiton ndinge naneen cha cje cjehan, ndo cha cjechen na nnancyaahan naneen nonjnaan. 32 Ndo sondaroeen tyequitonhan ndingee tsan navejndyee na oon juu tsonjnaan na ventyjee ngiaa Jess, ndo majontyi jntahan yo nciichen tsaneen. 33 Majo xjen na squehan tsonjnaan na oon nquii Jess, jntyiahan na jnd tue jon. Tanan tonhan ndingee jon. 34 Majo min na nnda, ncii sondaroeen tuii juu lantsa

31Xee

Ntyja na iscjo sondaro tsintsquee Jess

na tui nanmin, juu Jos, tsan tsjoon Arimatea, tcan jon vi nayaeen nnon Pilato na ninncyaa tsaneen sitso naan Jess nt jon. Juu Joseen itsijonhin yo joon na toninncyaa Jess, majo ve ntyiu nge ncyaa jon nque ntyje jon nnan judos. Ndo vi na jnd tyincyaa Pilato joon, jo tja Jos, tcyoon jon sitso naan Jess. 39 Ndo mantyi juu Nicodemo, tsan na tja na maan ta Jess ncii tijaaneen na ninquitsinin juu yo jon, xjen na tacyoon Joseen sitso naan Jess, tayoon Nicodemo chana ntcyu nchonqui kilos nchen na tjon mirra yo loes na ntyeehinhan sitso naan Jess. 40 Yajo tyonhan centa tsoJess, tyeehan juu nchen quichieen ndiaa na jndhan yo tsan lino. Nd jo jnancetyjohan juu ndiaaeen jon. Ee nnda vaa costumbre naan nnan judos na cotyiuhan ntoo. 41 Naijon yuu na tion nnan

38Jnd

(Mt 27:57-61; Mr 15:42-47; Lc 23:50-56)

Tantyiu Jess

291 Jess tsonjnaan, vaa ncii ntjon. Quityquiihan vaa ncii tsitsua xco na tatsan covantyiu. 42 Ndo nge na mavaa xjen na ngoque nnan judos xuee saro, ya na cotajndyeehan, juu tsitsuaeen, jo tyequityihan tsoJess ee juuhan ndyo vaahan naijon na tion nnan jon tsonjnaan.

San Juan19,20 yo ndiaa na tovetyjohin, vequityen ndyahan, totye yahan. 8 Yajo ja Juan na tu jndy, nc na matsijn yo tsian na tion Jess j, tyjc tyquii juu tsitsuaeen. Jntyia nnn na nnda vaa, ndo juu xjeneen tntyja tsn na vando xco Jess. 9 Ee juu xjeneen ninvaa tataa nn juu joon Tyotson na jndui na itsiquindyihan na chuhan na ninncyaa jon na ngando xco Jess. 10 Ndo ve j jntu na vaa tsitsua. Santc vaa.

Tyincyaa Tyotson na tando xco Jess

20

Vanco juu xuee nuinco xee na vejndyee soanan, juu Mara, tsan tsjoon Magadn, tyjeenon juu na vaa tsitsuaeen. Ndo jndyiaa jon na jnd tendyaa juu tsj na t ndyohan. 2 Yajo jnannon tsaneen, ja na jen ventyjii Jess, tja jon naijon na man yo juu Simn Pedro. Itso jon nd: Juu sitso naan ta Jess, jnd tji nnanhan quityquii tsitsua, min tyiquindi yuu jon tquenhan jon. 3 Xjeneen jntu, s yo Pedro. Squ naijon vaa tsitsuaeen. 4 Ndo ninncii s, jnannn, majo jndeintyi jnannn, chichen Pedro. Nge jo ja tu jndy naijon vaa juu tsitsuaeen. 5 Jndondyi, jntyia juu ndiaa na jnancetyjo naneen Jess, minndyuaahan quii tsitsuaeen, majo tycjc. 6 Majo nquii Simn Pedro, vi na jnd tuee jon na tantyja jon toxn, taqueecya jon quityquiichenhan. Ndo jndyiaa jon joo ndiaaeen na tovetyjohan Jess, minndyuaahan jo. 7 Mantyi juu ndiaa na t xquen Jess, ntjii jonhan na tacetyenhan

(Mt 28:1-10; Mr 16:1-8; Lc 24:1-12)

Tityincyoo Jess nnon Mara tsan tsjoon Magadn

juu Maraeen, minntyjeechen jon ngiaa tsitsuaeen, na itioo jon. Ndo viochen xjen na itioo jon, jndondyi jon na jndyiaa jon tyquiihan. 12 Jo jndyiaa jon ve ngeles, quichi jndyi ndiaa cehan. Ncii tsaneen vequityen jon tontyja na nintoon xquen Jess ndo ciichenhin vequityen jon tontyja na nintoon ngee Jess. 13 Ndo taxeehan nnon Maraeen: U tsanscu, Ndu matio? Tso jon ndhan: Tyeyon nnan nquii jon na conduihin na ityentjon jon ja, ndo min tyiquintji yuu jon tquenhanhin. 14 Ndo vi na jnd tso jon na nnda, yajo tequen jon, jndyiaa jon na ventyjee Jess jo, majo tycajnaan jon na aa nquii Jess tsaneen. 15 Yajo tso Jess nnon jon: U tsanscu, Ndu na jen matio? Nin tsan mantue? Sijoon jon Jess na juu tsan na vantyjee ntjoneen. Jo tso jon:

11Majo

(Mr 16:9-11)

San Juan20 Nnda ta, xe na aa u teyonhin, quitsu nnn yuu jon tyihin, ndo ncjynhin. 16 Tso Jess: Mara. Ndo vi na jnd jndyii jon na tji Jess xuee jon, yajo tequen jon. Ta jon yo joon na conannein nnan judos, tso jon: Rabni. Juu jooneen itsiquindyihan tsan na tsiman joon Tyotson nd ntyje. 17 Tso Jess nnon jon: Tyintuityen ja, ee vitjachen na ncjva na maan Tyh. Majo cja ntce na quitsiquindyi joo nnan na cotsayon joon yo ja. Quitsu ndhan na jva na maan Tyh na mantyi conduihin Tyeho. J na maan Tyotson na matsitman ja ndo na conantmaanho. 18 Ndo juu Maraeen, tsan tsjoon Magadn, tja jon, tatsiquindyi jon j nnan na tqueen ta Jess na quitsayn joon yohin yo tsian na totsaa jon. Tso Mara nd joon na jnd sinin Jess yohin ndo na jnd jndyiaa nnon juu nquii jon.

292 tsintsquee jon. Ndo tyincyaahan na nn jndy na jntyi nnthin. 21 Jo tso nnda jon nd: Juu na condui Tyotson na tajuaan tsonhin, coonhan yoho. Chaxjen nquii jon na conduihin Tyh jnd tua jon tsian nnn na quitsiman juu joon naya naan jon ndho, majontyi maua ja tsian nd o na concyahohan nd nnan. 22 Ndo vi na jnd tso jon na nnda, tju jon jndye nd. Tso jon: Cyonho centa nquii Espritu Santo. 23 Nque nnan na contce nonhan jnanhan, vanaan na quindueho ndhan na jnd sitman tson Tyotsonhan. Majo joo nnan na tyicontce nonhan yo jnanhan, mantyi vanaan na nndueho ndhan na tyicotsitman tson jonhan.

Tityincyoo Jess nd j nnan na totsayn joon yohin

tman xuee nuincoeen, j nnan na tqueen Jess, tnci j. Tyen t jndyuentaa ve nge na ncy jndy nnan judos na conintque. Yajo tyjeenon jon na mn, ninjonto tacentyjee jon quii ntn, tyincyaa jon tson j, tso jon: Juu na condui Tyotson na tajuaan tsonhin, ncyaa jon na coonhan yoho. 20 Ndo vi na jnd tso jon na nnda nd, yajo siman jon nt jon yo

19Majuu

(Mt 28:16-20; Mr 16:14-18; Lc 24:36-49)

nnan na tqueen Jess na quinanjn yo tsian na totsaa jon, ninnquii ntyjh Toms tycoonhin xjen na jndyo jndyee Jess nd. Juu Tomseen conduhin Tsanein. 25 Ndo vendye j jndu nnon jon: Jnd jntyi nd nquii Jess. Majo ta jon, tso jon nd: Xe na aa ntyia nnn jnaan naijon na iscjo co nt jon, ndo na nndui nonnthan, yo na nndui vintyjaa nt tsintsquee jon, yajo yuu je, ngantyja tsn na vando xco jon. 26 Ndo jnd nen xuee na tui na nnda, tomn nnta juu vaaeen. Xjeneen maan Toms. Ndo jo tyjee nnda Jess quii ntn na

Jndyiaa Toms na vando xco Jess


24J

293 tyen t jndyuentaa. Tyincyaa jon tson j. Itso jon: Juu na condui Tyotson na tajuaan tsonhin, coonhan yoho. 27 Ndo ninoon itso jon nnon Toms: Quitui nnonnt nt. Ndo mantyi quitui ndant tsintsc. Majo tyintsa na tyicantyja tson, ca, cantyja tson na vant xc. 28 Yajo ta Toms ndyo jon: U ta, condui u Tyotson na matsitman ndo condui u na quityentjon ja. 29 Ndo tso Jess nnon tsaneen: U Toms, xenge jnd jndyia nnon ja, jo na mavantyja tson. Ityio Tyotson jnaan joo nnan na vantyja non ja min na tacojntyia ndhan ja.

San Juan20,21 vaa na tui xjen na tityincyoo jon nd. 2 Ninncii tojnaan maan Simn Pedro, Toms, tsan na condu Tsanein, Natanael, tsan na jnan Can ndyuaa Galilea, yo ve j ntsinda Zebedeo yo vechen ntyjh na tqueen Jess na quitsayn joon yohin. 3 Tso Simn Pedro nd: Jcji quintcaa. Jndu nnon jon: Ngits yo u. Yajo s, tu vaandaa. Majo juu tijaaneen, minncii quitscaa tatj. 4 Vi na jnd vavixuee, yajo nquii Jess tyjeenon jon nd. Ventyjee jon ndyo juu ndaandueeen, majo tajnanjn na aa juu jon. 5 Ndo taxee jon nd: O ntyj, Aa jnd tjiho chjo quintcaa ntqu? T ndyo jon: Minncii o tacotj. 6 Ndo ta jon, tso jon nd: Quitjue nndaho tsqui naanho ngiaa vaandaa tontyja ya, yajo ngua quintcaa tyquiihan. Ndo tju nnthan. Ndo jnd jo ndiquind na ntjhan nge na jndye jndyi quintcaa jonhan. 7 Ndo tsj nnon Pedro: Manquii ta Jess tsanva. Xjen na jndyii jon na nnda, tce jon ndiaa camiseta, nge jnd tji jonhan na itsaa jon tsian. Nd jo tjuhin quii ndaandue, tueecya jon tyuaa tci. 8 Ndo vendyechen j na conanjn yo Jess, jndyontyj yo vaandaa chjo cha na vennan nchonqui nca, na tontyj juu tsquieen na toochenhan na jon quintcaa, ndo squ tyuaa tci. 9 Ndo vi na jnd squ jo, jntyi

nnan na tqueen Jess na quitsayn yo tsian na totsaa jon na tojntyi nd na jndyechen nnon tsian na totsaa jon na tyijequinduihan ntyja naan najndei nquii tsan, joohan tajnduihan nnon tsonvahin na macji ja. 31 Majo macji joonmin cha cantyja nonho na nquii Jess conduihin Cristo, ndo jnda nquii Tyotson, ndo cha ntyja naan jo ncyonho centa na tyiquintycii na cotando uan naanho.

30J

Tsiaan na jndui tsonvahin

21

Jnd na tui nanmin, tityincyoo nnda Jess nd j nnan na tqueen jon na quitsayn yo joon na toninncyaa jon. Saa jon na nnda viochen xjen na mn ndaandue Tiberias. Nd

Tityincyoo Jess nd ntyque j

San Juan21 on cova, ndo ntyjo quintcaa yo tyoo cjo oneen na coneinhan. 10 Ndo tso Jess nd: Quindyoyonho cantyi quintcaa na jnd tjiho quichen. 11 Yajo tua nnda Simn Pedro quii vaandaa chjo. Jndyoyoon jon juu tsquieen ndyo ndaandue na toochenhan na jon quintcaa tman. Ndo tuee ncii ciento vantjo vennan nchonqui vantjo ndye choeen. Majo min na jndye jndyi quintcaaeen, tyquitioo tsquieen. 12 Ndo tso Jess nd: Ncyoho na ntcaho. Ndo j na tqueen jon na quitsayn yo joon na toninncyaa jon, minncii j tatn na tman nn na ntax nnon jon nin tsanhin, ee mangi y na manquii ta Jess jon. 13 Yajo sindyoo jon nci. Tyoon jon tyoo yo quintcaa, tyincyaa jonhan nd. 14 Nqu na tqueen jon na quitsayn joon yohin, nd vaa na jnd ndye jnda na tityincyoohin nd vi na jnd na vando xco jon.

294 jo taxee nnda jon nnon Pedro: U Simn, jnda Juan, Aa mayuu na ventyji ja? Jo ta nnda Pedro: Mayuu ta, ntyji na njon jndyi u ntyji. Nciichen jon tso nnda Jess juu jooneen: Cantyje joo quinman ntsjun. 17 Jnd ndye taxee nnda jon nnon Pedro, itso jon: U Simn, Aa venchji ja? Jo sindaahan ntyjii Pedro na jnd ndye jnda na vaxee Jess nnon jon: Aa venchji ja? Yajo ta jon, tso jon: Ta, tsoen mavaa tson. Mantyji na njon jndyi u ntyji. Itso Jess nnon jon: Cantyje joo quinman ntsjun. 18 Joon na mayuu na matsiquindyi ja u, xjen na toman na xonce tsan u, sijnda na ntsa minninchen na ntue tson, ndo tanan tsan ntsitsan u yuu jon na nincja. Majo ya na ve yo ncua na manoon, ntsindiu nt ndo nciichen tsan ntsityen juu u na ngayoon juu u yuu jon na tyinincja. 19 Nd vaa joon na tso Jess na siman jon nin ncii nnon na ngue Pedro na nditmaan Tyotson ntyja naan juu. Jnd na sinin jon joonmin, itso jon: U quitsijon u yo ja.

16Jnd

vi na jnd tc, yajo nquii Jess, taxee jon nnon Simn Pedro. Tso jon: Nnda Simn, jnda Juan, Aa ventyjintyichen ja, chichen nanmin? Ta jon, itso jon: Mayuu ta, ntyji na nn jndyi u. Juu joon na sintce Jess nnon tsaneen, tyiquitsinin nquii jonhan. Tso jon: Cantyje quinman quijnd ntsjun.

15Ndo

Joon na sinin Jess nnon Simn Pedro

tequen Pedro, jndyiaa jon na jntyja tonquenhan. Tajoon

20Ndo

Joon na sinin Jess ntyja naan juu Juan.

295 tson jon na ventyjii Jess ja ndo na maja nintaquityn ngiaa Jess xjen na tc juu tijaaneen yohin, ndo xjeneen tax nnon jon: Ta, Nin tsan na ninncyaa centa u? 21 Ndo vi na jnd jndyiaa Pedro na jntyja, taxee jon nnon Jess. Tso jon: Ta, ndo tsanva je, Nin ncii nnon nan na ngenon juu? 22 Ndo ta Jess ndyo jon: Xe na aa ntue tsn na nincoon juu ata xjen na nndy nnta, Nin itsaahan u? U quitsijon u yo ja. 23 Nge na nnda, quii ntan ntyj na vantyja nonhan Jess, tycya

San Juan21 joon na itso jon na xeci. Majo ve xiantyi tso jon: Xe na aa ntue tsn na nincoon juu ata xjen na nndy nnta, Nin itsaahan u, Pedro? 24 Maja condui juu tsaneen na nnda joon tso Jess ntyja naan. Maja na macji joonminhin, ndo joon na mayuu na matsinn, chito ve matsivinnan. 25 Ndo jndyechen maoon tsian min na totsaa Jess. Maan tsn xe na aa ncji tsan ncii ciihan, itsaahan ntyji tyijecijndei tsonnangue yo joo tson na ncji tsanhan.

Tsian Na Tonta Nnan Na Jon Jesucristo

ta Tefilo na njon jndyi u ntyji, mancya tson njan nnon. Joon na tji jndy na scann na man, siquindyi ja u ntyja naan tsoen na ta Jess na totsaa jon yo ninntyja naan nchu vaa na totsiman jon ata xjen tuee xuee na tjava ntce jon quioonndue. Vitjachen na ngava ntce jon, jo tji jon nnan na tua jon tsian ndhan, ndo siman jon ndhan nin tsian na quintahan. Ntyja naan Espritu Santo na siman jon ndhin nin tsian na quintahin. 3 Ndo vi jnd tue jon, tityincyoohin ndhan na vando xco jon. Tomaan jon yohan vi vennanchen xuee. Jndye nnon nan totsaa jon na tojntyia ndhan na totsiman jndyoyuhan na manquiintyi jon. Ndo totsinin jon ndhan joon ntyja naan na ityentjon Tyotson nnan. 4 Viochen xjen na tomaan jon yo joohan, tquen jon joon ndhan na tyindui tyuaahan tsjoon Jerusaln. Itso jon: Cendoo o ata xjen na ntsiquind jndyeehan juu joon

Joon na tco Jesucristo ndyo jon na nndyo Espritu Santo


1-2U

na tco Tyh ndyo jon na nndyo nquii Espritu Santo chaxjen juu joon na jnd totsj ndho. 5 Ee Juan mayuu totsiquind jon nnan yo ndaatioo, majo o tajndye xuee ndo mantho nquii Espritu Santo na njon Tyotsonhin quii nonho.

xjen na toman naneen yo Jess, taxeehan nnon jon, jnduehan: Ta, Aa naneinhin ntquen nnda ntyjh nnan Israel na ngitoxen nquehan? 7 Majo ta jon, itso jon ndhan: Xiantyi nquii Tyh tsixuan jon na itsijnda jon noncan ndo yuu xjen na ntyjii jon na ngentyja na nndui ncii cii nnonhan. O tyiquinanxuanho na ncaa nonho joo joonmin. 8 Majo juu xjen na ncyonho centa Espritu Santo quii nonho, xjeneen nninncyaa Tyotson na nnanxuanho juu najndei nquii Espritu Santo. Ndo nnannein jndyoyuho ntyja njan quityquii tsjoon Jerusaln, yo ninvaa ndyuaa Judea, yo ndyuaa Samaria, ndo ata ninvaa nnon tsonnangue.

6Viochen

Tava ntce Jess quioonndue

296

297 vi na jnd tso jon joonmin, ninvaa na cojntyiahan, tava ntce jon quioonndue. Ndo juu xjeneen jndyo ncii chincyu na iscuhanhin. 10 Ndo viochen xjen na cojntyia jndyihan na tondye tsjndue na tjava jon, juu xjeneen tityincyoo ve nannon ndhan, quichi jndyi ndiaa na ce naneen. 11 Ndo jndue naneen ndhan: O nnan ndyuaa Galilea, Ndu na cojntyia jndyiho na tondye tsjndue? Manquiintyi Jess na jnan jon tondho, tja ntce jon quioonnduechen. Ndo machaxjen na jntyiaho na tjava jon jo, mannda vaa na nndyo ntce jon.

Los Hechos1 joo xueeeen juu Pedro jnanquintyja jon quii ntan nnan na vantyja nonhan Jess. Naneen tuee chana ncii ciento vantjo ntcyuhan. 16 Tso jon ndhan: O ntyj, toxenntyichen siman Espritu Santo joon nnon David na tji jonhan ntyja naan Juds. Ndo nanein juu jooneen jnd siquindhan juuhan, ee juu juu tjatsiman juu Jess nd nnan na tuehan jon. 17 Juu juu tovayoon juu joon yo jaa, ndo manincajon tsian na totsixuan juu chaxjen conanxuan nquh. 18 Majo yo juu xoquitu na tyion ntyee tque juu ntyja naan natyia na saa juu, yo majuuntyihan jnanjndahan ncii tan tyuaa. Juu Judaseen sintyja nquiihin, tyioohin tyuaa, tongio xquen juu, ndo jnanhin, jnduien tsiaa juu. 19 Ndo tsoen nnan Jerusaln, xjen na taa nonhan na nnda saa juu, yo joon na conanneinhan jnanquijndyuhan juu tyuaaeen Acldama. Juu jooneen itsiquindyihan Tyuaa Neon. 20 Ee nnon tson Salmos vaa joon na itsohan: Vaa juu, quintjo nquiihan, minncii tsan tyincoonhan. Mantyi itsohan: Juu tsian na totsixuan juu, nciichen tsan cyoon centahan. 21-22 Ndo tsontyichen Pedro: Nge na nnda, icanhan nciichen tsan na ntsijonhin yo jaa na ngotji jndyoyu jaa ntyja naan na vando xco Jess. Ncii tsan na ninnquiichen tomaan juu yo jaa ninvaa xuee xjen na jnd Jess ata juu xjen na tva ntce jon quioonndue.

9Ndo

15Ncii

joo naneen na totsayonhan joon yo Jess, jnduihan juu tyo na jndyu Olivos, tyentcehan Jerusaln. Juu tyoeen ndyo chjohan yo Jerusaln cha na ncii kilmetro. 13 Ndo vi na jnd sque ntcehan tsjooneen, tyevahan quii vaa, vaa vequito naijon na manciixjen cotsque yahan. Jo tyjee Pedro, Juan, Jacobo, Andrs, Felipe, Toms, Bartolom, Mateo, Jacobo jnda Alfeo, Simn tsan na mantyi nintonduihin tmaan cananista, yo ninJudas, tyje nquii Jacobo. 14 Tsoenhan jnancajonhan joon yo ntyjehan na io io tovancihan na tonanneinhan nnon Tyotson. Ndo en vendye nanntcu, mantyi en Mara ndyee nquii Jess yo ninnannon nque ntyje Jess.

12Ndo

Tsian na totsixuan Judas, tionhinhan Matas

Los Hechos1,2 vi na jnd sinin Pedro joonva, jo jnanman naneen ve tsan, Jos yo ninMatas. Juu Joseen tye juu jndyu Sabs. Xuee juu na jnd ve Justo. 24-25 Ndo juu xjeneen jnanneinhan nnon Tyotson, jnduehan: U ta, mandyia quii non tsoen nnan, nge jo quitsiman nin ncii joo na ve nanmin na macji na ntsijonhin yo j na maua tsian nan nd. Cha juu tsaneen ninnonhin tsian na totsixuan Judas na jnd tjihin, ndo jnd tja juu naijon na tsixuan juu na cja juu ntyja naan jnaan juu. 26 Ndo tyehan xiaa, cha quitsimanhan nin juu na ve naneen na ngacjahanhin juu tsianeen. Ndo juu Matas tijnoon jonhan. Ndo majuu xjeneen tquee jon tsian chaxjen juu tsian na nanxuan nque nnan na nqui nchoncii na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess.

298 maoon nnon joon na chito joon na manciixjen na conanneinhan. 5 Ndo juu xjen na tui na nnda, quii Jerusaln man nnan judos na ve sque yahan jo na jnanhan ncii cii ndyuaa. Squehan tsjooneen na nnantmaanhan Tyotson. 6 Ndo joo naneen xjen na jndyehan na nnda vaa na ticuaa, xjeneen tncihan. Ee tsoenhan tondyehan na joo joon na manciixjen conannein nquehan, nque nnan na tua Jess tsian ndhan, tonanneinhan joo jooneen. Ndo joo naneen na sque yahan jo, totsiquijeenhanhin na nnda vaa nan na tui. 7 Xjen na jndye naneen na nnda, sityuehanhin ndo vacue tomaan nonhan. Totaxeehan nd ntyjehan: Tsoen nanmin, manciixjen nnan ndyuaa Galileahin. 8 Ndo na nnda, Nin ngeeen na condy na conanneinhan ncii cii nnon joon na manciixjen conannn jaa? 9 Ee quii ntan jaa man ntyj na jnanhin ndyuaa Partia, Media, Elam yo Mesopotamia, Judea, Capadocia, Ponto, yo ninndyuaa Asia. 10 Mantyi en jaa na jnan ndyuaa Frigia, Panfilia, Egipto, yo ndyuaa Africa na ndyo tsjoon Cirene. Ndo vendyechen jaa na jnan tsjoon Roma, mantyi en jaa na tui jaa nnan judos, ndo en vendye jaa na conanjn na conantmaan Tyotson chaxjen nque nnan judos conantmaanhan jon. 11 Ndo mantyi en jaa na jnan Creta yo ninArabia. Ndo joo nanmin nnan ndyuaa Galileahin, tsoen jaa condy

23Ndo

Xjen na tuee nguee Pentecosts, nque nnan na vantyja non Jess, tsoenhan ninncii tojnaan manhan. 2 Juu xjeneen ninjonto tye na ticuaa tondye tsjndue, naneen itsijonhan juuhan chavijon ya na jndei ndyo jndye. Ndo xjeneen, ninvaa quii vaa naijon na minndyuaa naneen, ticuaa. 3 Juu xjeneen, jntyiahan tityincyoo chavijon tsachon na ntyjohan nacjo ncii ciihan. 4 Ndo tsoenhan quind ya nanxuanhan Espritu Santo. Ndo tyincyaa jon na nanxuanhan juu najndei na condui nquii jon. Ndo tye jnanneinhan

Na jndyo Espritu Santo

299 na conanneinhan ncii cii nnon joon na manciixjen na conannn. Conduehan joo nan na taquintyja na tman na itsaa Tyotson. 12 Ndo tsoen naneen na jnanhan ncii cii joo, tman jndyi vaa na saahan ngiohan, ndo mantyi totsiquijeenhanhin. Totaxeehan nd ntyjehan: Nin ninquitsiquindyihan na nnda vaa nan na condui? 13 Majo en vendye naneen ve toncohan. Jnduehan: Nanmin jnd quindyehan na than vinon na tacoque ya.

Los Hechos2 Ndo nannon na tyitque, min nan nnintyincyoo na njntyia ndhan. Ndo nque nnan na jnd tque, ngitsohan ndaa. 18 Majoo xueeeen, njn Espritu njan quii non nnan na cotyentjonhan nnn, nque nannon ndo mantyi nanntcu. Joohan ninncyahan joon ntyja njan. 19 Ndo ja ntsa na ndityincyoo jndye nnon jnaan na tondye tsjndue, ndo xjen na njntyia nnanhan, ntsityuehanhin. Ndo na tocje nnon tsonnangue, ntsa na ndityincyoo jnaan chana neon yo chon yo ninneoon. 20 Juu xjeneen, nninjaan nnon ndocjioon, ndo chi ntsijonhan nnonhan chavijon neon. Joo jnaanmin ndityincyoo vitjachen na nguee juu xuee ntyja naan nquii jon na conduihin na ntcoxen jon. Juu xeeeen tmanntyichen tsixuanhan na ntsimanhan juu najndei na condui ja. 21 Ndo ncii cii tsan na ntcan na quitejndei jahin, ja ntsinman uaan tsaneen. Nd vaa joon na itsiquindyi Tyotson yo ndyo Joel. 22 Ndo tsontyichen Pedro: O ntyj nnan Israel, quindyeho chjo joon na ntsinn ntyja naan nquii Jess, tsan na jnan Nazaret. Joo tsian na totsaa jon quii ntanho, totsiman jndyoyuhan na nquii Tyotson jonhin quii ntan

na nnda jndue naneen, jo tcentyjee Pedro yo ntyje jon nnan nqui nchoncii. Jndei sinin jon nd nnan na man jo. Itso jon: O ntyj nnan ndyuaa Judea yo tsoenho na sque yaho ntjoohin Jerusaln, quitquen yaho centa ndo quindyeho chjo joon na ntsj. 15 Ee nque ntyjh nanmin, chito quindyehan chaxjen na cotjiho centa, ee xe jnda tuee na jen na vitsjoon. 16 Majo ntyja naan juu nan na cojntyiaho naneinhin, itsiquindhan juu joon na toninncyaa Joel, tsan na toninncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa. 17 Nd vaa joon na siquindyi Tyotson yo ndyo tsaneen. Itso jon: Joo xuee na matsia, njn ja Espritu njan quii non jndye nnan. Nge jo, nque ndaho nannon yo nanntcu, nnanneinhan joon na ntsiquindyi ja joohan.

14Nge

Joon na sinin Pedro nd nnan

Los Hechos2 nnan. Ee tsianeen tyijequind nduihan ntyja naan najndei nquii tsan. Jndye nnon nan na totsaa jon na tyincyaahan na tvee jndyi ngio nnanhan, yo jnaan na tataa non nnan nin nan totsimanhan. 23 Ee ndyu na toxenchen, manciixjen ntyjii Tyotson na ncoon Jess ndueeho, nge nquii jon nnda vaa na sijnda jon. Majo o tyincyaho centa Jess nduee nnan na conduihan ntyja naan tsjoon Roma. Ndo vi na jnd jntaho na nnda, joo naneen tionhan jon nnon tsonjnaan na jnancueehan jon. 24 Majo nquii Tyotson tyincyaa na vando xco jon. Siquindyaa jonhin ntyja na tomaan jon na tsoohin ee tyijon jnda na ntjotyenhin ntyja naan na covje nnan. 25 Ee nquii David sinin jon na chavijon itsinin nquii Jess. Itso tsaneen: Ninnquiichen mantyia Tyotson na maan jon na tonnn. Nge na maan jon yo ja, jo na tyicjcentyj na mantyja tsnhin. 26 Mange na nnda, nn jndyi ja u, min taxequitsichjoohan tsn ntyja naan juu sitso njan. 27 Nge u xencya na ntjo uan njan naijon na contjo uaan nnan na jnd tj, min ja na matyentjn nnon na condui ja uan nquii, jencya na ngit juu sitso njan. 28 Ncu siman nato nnn na ntyja naan jo ngant nnta. Ndo na ntyia nnon nninncyaahan na nn jndyi.

300 Nd vaa joon na sinin David. 29 Ndo tsontyichen Pedro: O ntyj, mantsinn joon nquii ndho na juu tsochiihi David, tivio tue jon. Tyequityiu nnanhin ndo ata xjen neinhin ninvaa vaa tsitsuaa jon tsjnhn. 30 Majo tonduihin tsan na toncyaa joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa. Ntyjii ya David na tyijequitsivinnan Tyotsonhin. Ee jnd tso jon nnon juu na nquii Cristo nduihin quii ntan tsjan naan ntsindantyjo jon na nndyocahan, ndo juu silla na manin tsiaan naan juu, nquii Cristo ngaquityen jonhan na ntcoxen jon. 31 Ndo vitjachen na tui na nnda, taa ya tson David na ngando xco Cristo. Nge jo na tso tsaneen na xequintjo uan naan Cristo naijon na contjo uan naan nnan na jnd tj, ndo mantyi sitso naan nquii jon, min tyijequithan. 32 Ndo joon na mayuu, manquiintyi Jess na conannn ndho ntyja naan jon, jnd tyincyaa Tyotson na vando xco jon, ndo cotj jndyoy ndho ntyja naan na nnda vaa na tui. 33 Ndo naneinhin maan Jess tontyjaya nt Tyotson naijon na covitmaanhin. Nquii tye jon tco jon ndyo jon na nninncyaa jon Espritu Santo. Ndo nquii Jess, vi na jnd maan ntce jon naijon maan tye jon, tyoon jon centa juu Espritu Santo na nquii jon na jnd tyjee naneinhin. Jo na condui tsoen tsianmin na cojntyiaho ndo na condyeho. 34 Ee chito nquii David tva jon quioonndue. Tsimanhan na nnda ee nquiintyi jon tso jon:

301 Nquii ta Tyotson sinin jon nnon nquii ta na ityentjon jon ja. Itso jon nnon juu: Quijman ncia tontyjaya, 35 Ata nque nnan na jndohan u ntsa tmaanhan nacjee nge. 36 Ndo itsontyichen Pedro: O ntyj nnan Israel, nge na nnda vaa itsiquindyi juu jooneen, tsoenho caa ya nonho na mayuu na nquii Jess na tionhohin tsonjnaan, nquii Tyotson tquen jon na conduihin ta na ngocoxen jon jaa, ndo mantyi conduihin Cristo na ntyja naan jon na nman uan njanhan. 37 Ndo nque nnan Israeleen, vi na jnd jndyehan joonmin, tman jndyi vaa na sindaahan ngiohan. Ncii ciihan jnduehan nnon Pedro yo ntyje jon nnan na cotsayonhan yo joon na toninncyaa Jess: O ntyj, nge na nnda vaa, Nin nan icanhan na quint? 38 Ndo sintce Pedro joon nd naneen, tso jon: Ncii ciiho quintce nonho yo jnanho, ndo quintho yo xuee Jesucristo, cha nd ntsitman tson Tyotsonho jnanho. Ndo nninncyaa jon na ncyonho centa Espritu Santo quii nonho. 39 Ee juu joonvahin na jnd tco Tyotson ndyo jon na tyixecejndyo juuhan, tsixuanhan centa nqueho yo ndaho, ndo mantyi centa tsoen nnan na tycya manhin, ndo mantyi centaa ncii cii tsan na juu ta Tyotson na conantmaan jaa na iqueen jonhan. 40 Ndo jndyentyichen joon sinin jndyoyu Pedro nd naneen. Yo

Los Hechos2 jooneen siquimaan jonhan. Tso jon: Ncyaho na ntsinman Tyotsonho quii ntan nnan na que non na contahan nan natyia. 41 Ndo nque nnan na tntyja nonhan juu joon na tyincyaa jon, juu Pedro yo ntyjehin jnanquindhan naneen. Ndo juu xeeeen, nque nnan na tntyja nonhan Jess, tuee chana ndye minhan. 42 Joo naneen totquen yahan centa joon na tondyehan na tonanman nque nnan na tonanjon yo joon na toncyaa Jess. Ndo yo na xoncee nonhan totejndeihan ntyjehan nan na tocanhan. Mantyi totyjehan tan tyoo yo ntyjehan na tovajoon nonhan Jess ndo na tonanneinhan nnon Tyotson.

nque naneen na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, jndye nnon tsian tman na tontahan na tyijequinduihan ntyja naan najnd nquehin. Mantyi tontahan jndye nnon jnaan tman na tonanmanhan na totyentjonhan nnon Jess. Joo tsianeen saahan na nque nnan na tatonanjonhan yo juu jooneen, ve jnan tinanhan, min ndicaa nonhan ntyja naanhan. 44 Ndo nque naneen na vantyja nonhan Jess, tsoenhan ninncii joon ngiohan yo ntyjehan. Ndo naanhan na min, ninvitman na tovijntuehinhan. 45 Ee tondhan ndyuaa naanhan yo ninnaanhin na min. Ndo

43Ndo

Nnan na vejndyee na tovantyja non Jess, nd vaa tomanhan

Los Hechos2,3 xoquitu na tyonhan centa na jndhinhan, totonhinhan nd nnan xjen ncii nchu xjen nan na totsitjahan naneen. 46 Io io tovatjonhan vatson tman. Ndo mantyi tovancihan ntaa ntyjehan na totyjehan tan tyoo tocahinhan na tovajoon nonhan nquii Jess. Yo na neinhin, ninncii tojnaan tocahan na xoncee nonhan tomanhan yo ntyjehan. 47 Tonantmaanhan Tyotson, ndo nque nnan quii tsjoon tondinjon jndyi naneen ngiohan. Ndo io io tavijndyentyichen nnan na tsinman Tyotson uaanhan, ndo nge na nnda, juu tmaan nnan na jnd vantyja nonhan jon, tvijndyentyichenhan.

302 tsaneen. Ndo jo itso Pedro nnon juu: U ntyj, quindyia nd. 5 Ndo quii jndyiaa juu ndhan. Sitiu juu na ntahan nayahin. 6 Majo itso Pedro nnon juu: Ja min son xuee min son ijan, tanan cyn, majo xiantyi juu na yn, ninncya na ngyonhan. Yo xuee Jesucristo, tsan na jnan Nazaret, quinanquintyja ndo caca. 7 Ndo vi na jnd tso Pedro na nnda, tuii jon nt tsaneen tontyjaya, sue jonhin. Ndo ninoon sinquehan ndaa ngee juu yo quityo ngee juu. 8 Ndo tsaneen ninjonto jnanquintyja juu. Tcentyjee juu ndo tye na tca juu. Tquee juu quii vatson yohan. Tovaca juu ndo totsinava ndyehin ndo totsitmaan juu Tyotson. 9 Ndo tsoen nnan na toohan quii juu vatsoneen, jntyiahan na vaca juu ndo ninvindyii totsitmaan juu Tyotson. 10 Ndo tajnaanhan na manquii juu na tovaquityen ndyo vatson tmaneen na jndyuhan Ndyo Vaa na Nancoo Jndyi. Manquii juu na tocan nan na totsitjahanhin nd nnan. Mange na nnda, tman jndyi vaa na tomaan nonhan ndo tvee jndyi nonhan na jnd tco yahanhin.

Ncii xuee, chana na ndye na matman, xjen na covatjon nnan vatson tman na conanneinhan nnon Tyotson, Pedro yo ninJuan tyehan jo. 2 Juu vatsoneen, vaa ncii ndyohan na conanquijndyu nnan judos juuhan Ndyo Vaa na Nancoo Jndyi. Ndo ncii tsan na manciixjen ntjein ngee juu xjen na tuihin, nque nnan chuuhin, io io totsaquitquenhanhin jo. Nnda vaa tontahan cha nnd ntcan juu nan na itsitjahanhin nd nnan na cotsaque quii vatsoneen. 3 Ndo xjen na jndyiaa juu na vaquee Pedro yo ninJuan quii vatson, ta juu na itsindyiahin ndhan na quintahan chjo nayahin. 4 Ndo Pedro yo Juan, quii jntyiahan nnon

Pedro yo Juan jnannmanhan tsan na ndicaca

vatsoneen vaa ncii corredor centaahan na na nquii Salomn tua tsian na jndhan. Tsoen nnan tentyjaahan jo, totsiquijeenhanhin na juu tsaneen na tondintjein ngee juu na jnd tcoyahanhin. Majo juu

11Juu

Joon na sinin Pedro corredor vatson tman

303 tsaneen ntjohin yo Pedro yo Juan, tyininquindyii juu joohan. 12 Majo xjen na jndyiaa Pedro na tsoen nnan jnd tncihan jo, itso jon ndhan: O ntyj Israel, Ndu na cavee jndyi ngioho nan na tui? Nin tsian na cojntyia jndyiho nd? Aa conantiuho na ve ntyja najnd nqu, ndo aa nge na njonntyichen ngi na conantmn Tyotson, jo na ya vaca tsanvahin? Minchjo chitojo. 13 Nquii Abraham, Isaac, Jacob yo ninnque ndochiihi, tonantmaan naneen Tyotson. Nquii jon na tonantmaanhan, jnd sitmaan jon nquii Jess na conduihin na totyentjon juu nnon jon. Majo nquentyiho tyincyaho centahin nt Pilato, ndo nquii tsaneen, min na jnd sitiu jon na ntsiquindyaa jonhin, majo o tatangueeho. 14 O jnanxuaaho nnon jon na quitscuee jon nquii Jess na conduihin na tajnan tsixuan, na conduihin uan nquii. Majo juu tsan na totscje nnan, nqueho tanho nnon Pilato na quitsiquindyaa jon juu tsaneen. 15 Ndo na nnda, nquii jon na conditque na incyaa jon na cotando uaan nnan, nqueho jnancueehohin. Majo nquii Tyotson tyincyaa jon na vando xco Jess, ndo j cotj jndyoy na nnda. 16 J vantyja nn jon, ndo mantyja naan juuhan tyincyaahan najnd ngee tsanvahin na cojntyiaho ndo cotajnaanho. Nge na vantyja nn Jess, jo na cojntyiaho na maan juu quii ntan na jnd jnman tycya juu. 17 Ndo nanein o ntyj, ntyja naan na jnancueeho Jess, ntyji

Los Hechos3 ya na tataa nonho na jntaho na nnda, min nque nnan na cotoxenhan o. 18 Majo ntyja naan na tui na nnda, jo siquind Tyotson joo joon na totsiman jon nd nnan na toninncya joon jon ndyu na toxenchen nchu vaa nan na nnguaa. Naneen tonanneinhan joon na juu Cristo, tsan njon jon quii ntan nnan tsonnangue, manciixjen na chuhan na cue jon. 19 Mange juu jooneen nnda vaa na itsiquindyihan, jo quintce nonho yo jnanho ndo quita yaho na tonnon Tyotson, cha ntsinduu jon jnanho ndo cha joo xuee na tonnon, yantyi na nconho na tonnon jon. 20 Yajo ngentyja xjen na njon ntce jon nquii Jess na conduihin Cristo, tsan na ntsinman uaanho, ee nquii Tyotson ndyu na toxenchen sijnda jon na nguaa na nnda. 21 Majo naneinhin icanhan na quintjo Jesucristo quioonndue ata xjen na ntco ya ntce Tyotson tsoen. Ndyu na toxenchen siquindyi jon na ncoon Jess jo. Yo joon jndyue nnan na tonduihan uan nquii, jo siquindyi jon na nguaa na nnda. 22 Juu Moiss toninncyaa jon joon ntyja naan joonva nd ndochiihi, nnan na toman ndyu na toxenchen. Itso jon: Quii ntanho njon ta Tyotson ncii ntyjeho na nninncyaa tsaneen joon jon ndho chaxjen na tua jon tsianeen nnn. Tsoen joon na ntsinin jon ndho, quitangueehohan. 23 Ee mincya ro tsan na tyiquen ya centa joon na nninncyaa tsaneen, ncjindyahanhin quii ntan nnan Israel.

Los Hechos3,4 Nd vaa joon na sinin Moiss. 24 Ndo tsontyichen Pedro: Tsoen nnan na toninncya joon Tyotson, chana Samuel yo nque nnan na tomanhan vi jnd na tue jon, naneen tonduehan na ndui tsoen nan chaxjen joo nan na condui naneinhin. 25 Manqueho conduiho tsjan naan nque naneen na toninncyahan joon Tyotson ntyja naan nan na xejnda na nguaa. Ee na tso jon nnon Abraham: Quityquii nnan tsjan nan na ngacahan, nndui nquii jon na njnhin na manho, na ntyja naan jon ndyi ja jnaan nnan na ninvaa tsonnangue. Nd vaa joon na sinin Tyotson nnon Abraham. Ndo tsontyichen Pedro nd naneen: 26 Juu xjen na tyincyaa Tyotson na vando xco jnda jon, jon jndyee jonhin tond nqueho cha ndyio jon jnaanho na ntejndei jonho na ntce nonho natyia na contaho.

304 nnda itsimanhan na mantyi nque nnan na jnd tj, majnda na ntando xco nndahan. 3 Yajo tyon naneen Pedro yo ninJuaneen. Majo nge na jnd tman, nge jo na tyi naneen joohan vancjo ata ya nonnco nciichen xuee. 4 Majo joo nnan na tondye joon Tyotson na tyincyaa Pedro yo Juan, jndye jndyihan tntyja nonhan Jess. Juu xjeneen tsoen nnan na tntyja nonhan jon, tuee chana on minhan na ve xiantyi nannon. 5 Ndo ya na tonco nciichen xuee, nque nanmannian naan nnan judos tsjoon Jerusaln, ttjonhan yo nnan na conintque tsjooneen yo ninnnan na conanman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss. 6 Ndo mantyi yo nquii Ans, tyee na conintque ndhan, ndo yo Caifs, yo Juan yo Alejandro, yo nintsoenchen nnan tsjan na jndyocahan nque ntyee na tonintque ndyu na toxenchen. 7 Ndo nque ntyeeeen tuahan tsian na caquindyo Pedro yo Juan na toohan vancjo. Ndo vi jnd squehin, tahan na cotaxeehan nnon Pedro yo Juan, jnduehan: Juu najndei na conduiho na jnannmanho tsanva, Yu va tyonhohan? Ndo Nin tsan xuee na conanyonho na jntahohan? 8 Ndo juu xjeneen, quind ya tsixuan Pedro Espritu Santo. Ta tsaneen ndhan: O ta na conduiho nanmannian, yo nino ta na conintqueho nd jaa nnan Israel. 9 Aa cotaxeeho nd ntyja naan juu naya na tui yo juu tsan na tomaan juu na ntjein ngee?

Viochen xjen nquii Pedro yo ninJuan tonanneinhan joonva nd naneen, juu xjeneen vendye ntyee centa nnan judos squenonhan na man naneen yo ninnquii tsan na conintque nd nnan na cotquen centa vatson tman. Ndo mantyi yo vendye nnan judos na conanjonhan yo juu tmaan na jndyuhan saduceos. 2 Tyion jndyihan na quindya ngiohan yo Pedro yo ninJuan tsojnaan na tonanmanhan nd nnan. Ee joon na toninncyahan na jnd vando xco Jess, ndo nge na

Pedro yo Juan, tja nanmannianhan

305 Aa nincaa nonho nin nan tui na jnd tcoya ntcehanhin? 10 J joon na mayuu na condu ndho cha nqueho yo nintsoen ntyjh nnan Israel caa jnda nonho nchu vaa nan na tui. Nquii Jesucristo, tsan na jnan Nazaret na tionhohin tsonjnaan, nquii Tyotson jnd tyincyaa na vando xco jon. Yo xuee nquii jon na jnd tco yahan juu tsanvahin na cojntyiaho na minntyjee juu tondho. 11 Juu Jess itsijonhanhin chavijon ncii tsj, ndo o itsijonhan ntyja naanho chavijon nnan na conanya vaa. Juu nan na jntahohin, itsijonhan juuhan chavijon na tyqueho juu tsjeen. Majo min na nnda, jnd tcetyen tyenhan nqui tsjaan vaa naijon na njonntyichen tsixuanhan. 12 Majo xiantyi nquii Jess nd ntsinman jon uan nnan, tanan nciichen tsan. Ee nnon tsonnangue tanan xuee nciichen tsan na jnd tquen Tyotson na juu jon conduihin na ntsinman juu uan njanhan. 13 Ndo nque nanmannianeen, vi na jnd tyincyahan centa na juu Pedro yo Juan, tyincyaahan, ndo mantyi tjihan centa na joo naneen, chito conduihan nnan na jnd jnanjnaanhan, ndo mantyi ve ninntyi jndyi nnanhin, yajo naneen tomaan jndyi nonhan ndu na jnda jndyi xquen Pedro yo Juan. Ndo tajoon nonhan na tomandyi naneen yo nquii Jess. 14 Ndo majndeichen na jntyia ndhan na jo minntyjee juu tsaneen na jnd tco yahanhin. Ndo na nnda, mana iscuenhan

Los Hechos4 joon na nduehan cjo naneen. tuahan tsian na quindui naneen quii ntanhan, viochen xjen na nnanjnda nquenhan yo ntyjehan nchu vaa nquii nguaa. 16 Jnduehan: Nchu vaa nquii ntaha yo nanmin? Ee tsoen nnan tsjn Jerusaln jnd ngio yahan na jnd jnta nanmin ncii jnaan tman na tyixequind nduihan na ve ntyja najndei nquehan, min tyijequind ndu na tyiyuu na nnda vaa nan tui. 17 Majo cha tantycyantyichen joonmin quityquii ntan nnan, yo naijndeihan ndu joon na quitsityuehanhin na minncii nnon tsan tavinanneinntyichenhan joonmin ntyja naan Jess. 18 Ndo vi jnd jo, tqueen nnda ntyeeeen joohan. Jndue naneen ndhan na yo naijndeihan na minncii ndyo joon tavinanneinntyichenhan ntyja naan Jess, min na nanmanhan nd nnan ntyja naan xuee jon. 19 Majo Pedro yo ninJuan jnanntcehan joon nd naneen, jnduehan: Na tonnon Tyotson, nqueho quitjiho centa na aa chuhan na quitancu chaxjen na condueho, chito na quinanquind tsian na iua nquii jon nd. 20 Ee j jequindy na conannn ntyja naan nan na tojntyi nd na totsaa Jess yo na tondy na totsinin jon. 21 Ndo joo ntyeeeen jnantyuentyichehan Pedro yo Juan yo joon jaa. Jnd jo jnanquindyaa ntcehan naneen nge tajndiohan nchu vaa ntahan
15Ndo

Los Hechos4 na ntavihanhin. Ndo mantyi ncyaahan nnan tsjoon ee tsoen naneen tonantmaanhan Tyotson ntyja naan na sinman Pedro yo Juan juu tsaneen na tomaan juu na ntjein ngee juu. 22 Ee tsaneen na tman jndyi naya saa Tyotson na jnd tcoyahanhin, juu tsaneen jnd tenon vennan chuu juu.

306 jntahan chaxjen na jnta naneen. 27 Ee mayuu quityquii juu tsjoonvahin, nquii Herodes yo Poncio Pilato yo nnan tsjan nque nnan Israel, yo ninnnan na conduihan tsjan maoon nnan, jnantjonhan joon yo ntyjehan na tyehan nacjoo nquii Jess, nquii jon na condui uan nquii ndo na tion tsianhin na totyentjon jon nnon. 28 Ndo na jntahan na nnda, chen jnanquindhan tsoen na ntyji na icanhan na quindui, ndo naneinhin jnd tuihan chaxjen na sijnda ncu. 29 Ndo nanein ta, joo joon vi na conanneinhan nacj na conantyuehin j, quen ya centahan. Ndo nqu na cotyentjn nnon, ncya na ncn na tyincy na nnannn joon naya nan nd nnan. 30 Ndo yo juu najndei na condui u, quitsinman nnan vi, ndo quitsa jnaan tman yo tsian na tyijequind nduihan ntyja naan najndei nquii tsan. Cotan joonmin nnon yo xuee nquii Jess na totyentjon jon nnon ndo na conduihin uan nquii. 31 Ndo vi na jnd jnanneinhan nnon Tyotson, sitonciihan juu vaaeen naijon na ttjonhan. Ndo quind ya tonanxuanhan Espritu Santo, ndo tyincyaa Tyotson na yo na quii jndyuehan, tonanneinhan joon jon nd nnan.

nquii Pedro yo Juan, vi na jnd jnanquindyaa ntce naneenhin, tyehan na man ntyjehan na vantyja non Jess. Jnanquindyiihan naneen tsoen jooneen na jndue ntyeeeen yo ninnque nnan na conintque quii tsjoon. 24 Ndo nque nnan na vantyja non, vi na jnd jndyehan na nnda, ninncii tjon jndyeehan na jnanneinhan nnon Tyotson. Jnduehan: U ta Tyotson na tsoen na macoxen, u tquen quioonndue, tsonnangue, ndaandue yo nintsoen nan na min. 25 Juu David totyentjon jon nnon. Ntyja naan juu Espritu Santo, yo ndyo David tsu joonmin: Nnan na chito judos conduihin, Ndu na conanvjehan? Ndo nque nnan judos, Ndu na conantiuhan ncii nnon nan na ve jnaanhan? 26 Nque nnan na cotoxen ncii cii tsonnangue jnanvehan cjoo nquii Tyotson ndo mantyi cjoo juu Cristo, tsan na tua jon tsian nnon. Ndo joo nnan na condui nanmannian, nincajon

23Ndo

Nnan na vantyja non Jess, jnanneinhan nnon jon

nque nnan na vantyja non Jess, tsoenhan tomanhan na nincii nnon nan toquindyii nonhan yo ntyjehan, ndo ninncii

32Ndo

Joo naanhin na min, naan tman enhinhan

307 nnon na ngiohan. Ndo nan na nanxuanhan, minnciihan tyiquinduehan naanhinhan. Tovijntue tman enhinhan. 33 Ndo nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, ninnquiichen yo najndei na tsixuan nquii jon, tonannein jndyoyuhan ntyja naan na tyincyaa Tyotson na vando xco jon. Ndo nque nnan na vantyja non Jess, tsoen naneen tman vaa na ityio Tyotson jnaanhan. 34 Ndo quii ntanhan, tanan ncii ntyjehan na itsitjahan nan na nninjntuehin. Ee nque ntyjehan, nnan na min ndyuaa naanhan ndo yo ntaahan, jndhinhan ndo tondyoyonhan son na tijntua naneen. 35 Joo soneen tyincyahinhan nd nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess. Ndo joo naneen totonhinhan nd ncii cii nnan na itsitjahan nan na ninjntuehan. 36 Quiityquii ntan juu tmaan naneen tomaan ncii tsan na jndyu Jos. Jon conduihin tsjan tsoLev na jndyocahan. Tuihin ndyuaa Chipre. Juu ndyuaaeen, xijndiohan man ndaandue. Nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, jnanquijndyuhanhin Bernab. Xuee jon itsiquindyihan tsan na itsinjoon juu ntyje nan navi na coquenonhan. 37 Juu tsaneen tovaa tyuaa naan jon. Jnd jonhan ndo xoquitu na tyoon jon, jndyoyoon jonhan, tyincyaa jonhan nd nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess.

Los Hechos4,5 jon ncii tyuaa, ndo scuu jon, tsan na jndyu Safira, toon tsaneen na cejon joon na tui na nnda. 2 Majo xoquitu na tijntuahan, tatyoonen Ananas juuhan nd nque naneen na totsayon yo joon na toninncyaa Jess. Ndo mantyi scuu tsaneen ntyjii juu na nnda vaa na saa jon. 3 Ndo itso Pedro nnon jon: U ntyj Ananas, u jnd tyincya na tua Satans quii uan nan ee juu xoquitu na tyon na jnd tyuaa nan, tajndyoyon quindhan, ndo na nnda sa, sivinnan nquii Espritu Santo. 4 Xjen na tacojndhan, mananhan. Ndo mantyi vi na jnd tijntuahan, vanaan na quitsa nan na ntue tson yo joo xoquitueen. Ndu na tyjee tson na sa na nnda? Caa tson, xiantyi sivinnan nnan, chito nquii Tyotson. 5 Ndo juu Ananas, xjen na jndyii jon joonvahin, ve tyiootohin, mana tue jon. Ndo nnan na jndyehan na nnda vaa na tjon tsaneen, tsoenhan tyue jndyihan. 6 Ndo nque nannon ndyua na manhan jo, jnanquintyjahan, jnancetyjohan ndiaa sitso naan tsaneen, saquityiuhan jon. 7 Ndo vi na jnd tenon chjo, cha vi ndye hora, ndo mantyi tyjeenon scuu Ananas jo, min tyiquintjii juu na aa vaa nan tui. 8 Ndo mantyi taxee Pedro nnon juu: Quitsu nnn, Aa mayuu na ve ndntyi xjen na ndho tyuaa naanho? Ndo jo ta tsaneen ndyo jon, itso juu:

Ananas yo Safira jnantjahan

Majo nciichen tsansa na jndyu Ananas, mantyi jnd

Los Hechos5 Mayuu ntyj, nndantyi ro xjen na tijntuahan. 9 Yajo taxeentyichen Pedro nnon juu: Ndu na ncha veho na jnanjonho na ninquitquenho xjen Espritu na conduihin nquii Tyotson? Nd jnd concyo nnan na saquityiu sa. Mantyi u nein cje ro ncio, ndo mantyi ngoquityiuhan u. 10 Ndo majuuntyi xjen na sinin Pedro na nnda, juu Safiraeen, majontyi ve tyiootohin tonnon jon, mana tue juu. Ndo nannoneen, juu xjen na tequehan jo, jndiohanhin na tsoohin. Jo tjihanhin, saquityiuhanhin ngiaa saa juu. 11 Ndo nque nnan na conduihan tmaan nnan na itsinman Tyotson uaanhan, tsoenhan sityue jndyihanhin na tui na nnda, nquehan ndo mantyi tsochen nnan na jndyehan ntyja naanhan.

308 na nnantjonhan yo nnan na vantyja non Jess. Majo min na nnda vaa, njon naneen ngiohan. 14 Ndo tvijndyentyichen nnan na tovantyja nonhan ta Jess, nannon ndo mantyi nanntcu. 15 Ata nanvi na ntyjohan cjo jndu yo cjo ndue, totquen nnanhin jndyue nata, cha juu xjen na ngenon Pedro, min na ve ncaan jon ngenonhan nacjo vendye naneen cha nmanhan ntycu na coquenonhan. 16 Ndo mantyi nnan na manhan njoon na ndyo maanhan Jerusaln, tondyochohan nnan vi yo ninntyjehan na nayoon jndyetyia. Ndo tsoen naneen jnmanhan.

tyincii xeeyu, jndye jnaan tman na tondui quii ntan nnan yo ntyja naan nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jesucristo. Mantyi tontahan jndye nnon tsian na tyijequind nduihan ntyja naan najnd nquehan. Ndo tsoen nnan na vantyja non Jess, tovanciihan juu corredor centaa vatson tman na nquii Salomn tua jon tsian na jndhan. 13 Majo nque nnan na tyiconanjonhan yo juu tmaan naneen, ncyaahan

12Ndo

Tsian tman na tonta nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jesucristo

xjeneen nquii tyee na conintque nd ntyee naan nnan judos yo ninntyjehin tmaan na jndyuhan saduceos, jnanncuaahin. Tiquindya ngiohan ndo na t nonhan nnan na totsayonhan yo joon na toninncya Jess. 18 Jo tjahin naneen, ndo tjuehanhin vancjo. 19 Majo vi na jnd tijaan juu tsjoneen, tyjee ncii ngel centaa ta Tyotson na manhan. Ndo siquinaan jon ndyo vancjoeen, ndo tji jon joohan tochen. 20 Nd jo tso jon ndhan: Quitsacentyjeeho quityquii vatson tman. Quinanneinho joonvahin nd tsoen nnan, na mincya ro tsan na ngantyja tson juu Jess, ngando uaan juu. Nnda vaa joon na tso juu ngeleen. 21 Ndo joo naneen, vi na jnd jndyehan jooneen, tyehan. Ndo xjen na tonco

17Juu

Nanmannian conta vihan Pedro yo Juan

309 nciichen xuee, tyeque nndahan vatson tman. Tahan jnanmanhan nd nnan na sque jo. Ndo nquii tyeeeen na conditque yo nnan na conanjonhan yo jon, squenonhan vatsoneen. Jnantjonhan ntyjehan nnan na condui nanmannian yohan yo nintsoen nnan na conintque nd nnan Israel. Nd jo, joo ntyeeeen tua tsian nd nanntei na quitsaquichohan nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess na toohan vancjo. 22 Majo xjen na sque nannteieen vancjoeen, matavijndiohan juu Pedro yo Juan na manhin navi jo. Yajo majuuntyi xjeneen tye ntce nannteieen, tyenanquindyiihan na taviquitoo naneen vancjo. 23 Jnduehan nd ntyeeeen: Tyen t ndyo vancjh xjen na squ. Ndo man sondaro na cotantyjeehan. Majo xjen na jnanquinn ndyohan, minncii tsan taquindyiihan. 24 Yajo nquii tyee na conintqueeen yo tsan na coxen nnan na cotantyjee vatson tmaneen yo ninnnan na conintque nd tsoen ntyee, xjen na jndyehan joon na jndue nannteieen, yajo jnduehan nd ntyjehan nchu ya ntaha cha ngacentyjee joonvahin. 25 Ndo maninjuu xjeneen, tyjeenon ncii tsan na manhan. Juu tsaneen siquindyi juu joohan, itso juu: Joo nnan na tjueho vancjo, ntjo manhan vatson tman na conanmanhan nd nnan. 26 Ndo juu tsan na conintque nd nnan na cotantyjee vatson

Los Hechos5 tman, tja jon yo nanntei naan jon. Tcyonhan Pedro yo ninJuan, majo tachito yo naijndeihan, nge ncyaahan na nque nnan tsjooneen, ntuein naneen ntj joohan. 27 Majo ya sque ntcehan naijon na tnci nanmannianeen, tyincyahan centa naneen ndueehan. Ndo nquii tyeeeen na conintque, singe nnda jon juu jooneen. Itso jon nd naneen: 28 O mangio jndaho na jnd jndu ndho na yo naijndeihan na tavinanmanntyichenho joon ntyja naan Jessva. Majo jnan o, ninvaa quii tsjn Jerusaln, mangio nnan joon na jnd jnanmanho ndhan. Ndo condueho nd nnan na jnn j, jo na tue Jess. 29 Yajo Pedro yo ntyje jon na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, jnduehan: Chuhan na quitancu jndy joon na itso nquii Tyotson, chichen joon na condue nnan. 30 Nquii Tyotson na tonantmaan nque ndochi ndotyh na toman ndyu na toxenchen, jnd tyincyaa jon na vando xco Jess, tsan na jnancueeho na tionhohin tsonjnaan. 31 Ndo na nnda, jnd sitmaan jon nquii Jess na jnd tacjo jon ngiaa Tyotson tontyjaya. Ndo jnd tquen jon na condui Jess nquii jon na vja tonnon nd tsoen, ndo mantyi na conduihin na itsinman jon uaan nnan. Saa Tyotson na nnda cha nque nnan Israel vanaan na ntce nonhan jnanhan ndo na ntsitman tson jonhan. 32 Ndo cotj jndyoy ntyja naan juu joonva, ndo

Los Hechos5,6 nquii Espritu Santo, manincajon itsaa jon na incyaa Tyotsonhin quii non nnan na cotangueehan tonnon jon. Nd joon na sintce Pedro nd ntyeeeen. 33 Ndo nque nanmannianeen, vi na jnd jndyehan joonmin, quindya jndyi ngiohan, ata ninquinancjehan naneen. 34 Majo ncii nque nanmannianeen, tsan na jndyu Gamaliel, jnanquintyja jon. Tsaneen enhin yo tmaan nnan fariseos. Conduihin tsan na itsiman nchu vaa itsiquindyi joon na tquen Moiss, ndo tsochen nnan judos njon jndyi ngiohanhin. Nd jo, nque naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, tua Gamaliel tsian na quindui naneen tochen vitan xjen. 35 Nd jo tso jon nd ntyje nanmannian jon: O ntyj nnan Israel, quintaho centa yo nan na conantiuho na ninquintaho nanmin. 36 Cajoon nonho juu joon ntyja naan Teudas. Jnd saahan xuee na totsisahin na totso juu na tman conduihin. Ndo juu xjeneen chana nenque ciento nannon na totsayonhan joon yohin. Majo juu tsaneen, jnancuee nnanhin ndo tsoen nnan na tonanjonhan yohin, tycyahan, tyuii ntyja naanhan. 37 Ndo juu xjen na nquii tsanmaantsian tman tsjoon Roma tua jon tsian na tixco nguee nnan, juu xjeneen tsan na jndyu Judas, na jnan ndyuaa Galilea, totsisa nquiihin. Ndo jndye nnan jnanjon joon yohin. Majontyi, jnancuee nnanhin ndo tsoen

310 nnan na tonanjon joon yo tsaneen, tycyahan. 38 Mange na nnda, joo nanmin, juu Pedro yo ninJuan, tavindyii nonho joohin, quindyeho ntyja na contahan. Ee juu joon na conincyahan yo tsian na contahan, xe na aa ve ntyja naan nnan conanxuanhan, ngantycii nquiihan. 39 Majo juu tsianmin na contahan, xe na aa ntyja naan nquii Tyotson conduihan, yajo tyijon quind na nnantyuiiho joohan. Ata nnintyincyoo na nquii jon conanveho cjoo jon. 40 Ndo joo naneen na conduihan nanmannian yo Gamalieleen, jnanjonhan yo joon na siquimaan jonhan. Ndo nd jo tqueen nndahan ve naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess. Tjahan naneen. Ndo jndue nndahan na yo naijndeihan na quitsacentyjeehan na conanmanhan ntyja naan xuee Jess. Nd jo jnanquindyaa ntcehan naneen. 41 Ndo joo naneen jnduihan quii ntan nanmannianeen. Nein jndyihan na tyincyaa Tyotson na conduihin nnan na scejnaanhanhin ntyja naan xuee nquii Jess. 42 Ndo io io tonanmanntyichenhan nd nnan quii vatson tman, ndo mantyi xen ntaa xen ntaa tonanmanhan nd nnan. Tasacentyjeehan na tonanmanhan ndo na toninncyahan joon ntyja naan Jess na manquii jon conduihin Cristo.

Joo nnan tmaan centaa Tyotson, cotionhan tsian ntyque ntyjehan

Majoo xueeeen tvijndyentyichen nnan na

311 vantyja non Jess. Quii ntanhin man nnan judos na conanneinhan joon griego, ndo yo maoon ntyjehan na conanneinhan joon hebreo. Nque naneen na conannein joon griego, tquenhan joon ntyja naan ntyjehan naneen na conannein joon hebreo. Ee joo nanntcu ninnque na man juu tmaan na conduihan, chjochen nan na toyonhan centa na tovijntuehan, chichen ntyjehan nanntcu ninnque na conannein joon hebreo. 2 Ndo nge juu jooneen, nque nnan na nchove jnanncihan tsoen nnan na vantyja non Jess. Jnduehan nd naneen: O ntyj, tyiquichuhan na nndy na coninncy joon Tyotson cha na nnanjnt nan na ntca nnan. 3 Mange jo, tyquii ntan ntyjeho tmaan nnan na vantyja non Jess, quitjiho ntyque ntyjeho nannon na vaa joon ntyja naan naneen na ya nnanhin. Icanhan na conduihan nnan na jnda nquen ndo na quind ya nanxuan Espritu Santo, Ndo nqu ntin tsianmin joohan na quinanjndahan nan na ncyon joo nanntcu ninnque. 4 Ndo j, ninnquiichen na nnannn nnon Tyotson ndo na nninncy joon jon nd nnan. 5 Ndo tsoen naneen na vantyja non, tjon joonhan na quindui na nnda. Jo tjihan juu Esteban, tsan na manchachen tson na vantyja tson Jess ndo na quind ya tsixuan Espritu Santo. Ndo mantyi tjihan Felipe, Prcoro, Nicanor, Timn, Parmenas, yo ninNicols,

Los Hechos6 tsan na jnan tsjoon Antioqua. Juu jon chito tsan judohin, conduihin tsan na totsijonhin yo joon na conantmaan nnan judos nquii Tyotson. 6 Ndo nque nnan na vantyja nonhan Jess, vi na jnd tjihan nanmin, jndyochohan naneen nd nnan nchove na totsayonhan joon yo Jess. Ndo nquehan jnanneinhan nnon Tyotson ntyja naan naneen. Jnd jo tyiohan ndueehan nacjo naneen na ncyonhan centa tsian na ntahan. 7 Ndo joon Tyotson majndyentyichen tcyahan. Ndo quii Jerusaln tvijndyentyichen nnan na vantyja nonhan Jess. Ata nque ntyee naan nnan judos, mantyi jndyehan tovantyja nonhan jon.

naya na condui Tyotson, quind ya totsixuan Esteban juuhan. Mantyi quind ya tomaan Espritu Santo quii tson jon. Nge jo jndye jnaan tman na totsaa jon quii ntan nnan na tyijequinduihan xe na aa yo najndei nquii jon na saahan na toon jndyi non nnan ntyja naanhan. 9 Quii tsjoon Jerusaln, jo tovaa ncii vatson centa nnan judos, joo nnan na tovanci jo, tonduihan nnan na jnd jndyaahan na totyentjontyenhan nd maoon nnan. Joo naneen jnanhan tsjoon Cirene yo Alejandra ndo yo ndyuaa Cilicia yo ninAsia. Vendye joo naneen tahan na jnanjndyehan jndyuehan yo juu Estebaneen. 10 Majo joo

8Juu

Tyon nnan Esteban

Los Hechos6,7 naneen tyquind ntahan yo joon na totsinin jon, mange nquii Espritu Santo tyincyaa na jnda xquen jon. 11 Ndo na nnda, jnanjnda naneen na tyincyahan xoquitu nd vendye nnan na quindue naneen na jnd jndyehan na totsinin Esteban joon tsan cjoo Moiss yo mantyi cjoo nquii Tyotson. 12 Ndo nnan na man Jerusaln, vi na jnd jndyehan juu quintueen, tman tyionhan na quindya ngiohan. Nquehan yo nnan na conintque ndhan, yo ninnnan na conanman joon na tquen Moiss. Jo tyioohan na maan Estebaneen, tyonhan jon, tyeyonhanhin nd nanmannian naanhan. 13 Ndo mantyi jnanjndahan nnan na quinannein quintu cjoo jon. Jndue naneen: Juu tsanvahin ninnquiichen itsinin juu joon tsan cjoo vatson tmanva na jiua tsixuanhan, ndo mantyi cjoo juu joon na tquen Moiss. 14 Ee nqu jnd jndy na totso juu na juu Jess, tsan na jnan Nazaret, ntsityuii juu vatsonvahin ndo mantyi ntscejndyo juu costumbre na tyincyaa Moiss ndh. 15 Ndo tsoen nanmannianeen, quii jntyiahan nnon Esteban. Jntyiahan na itsijonhan nnon jon chana nnon ncii ngel.

312 na conintqueho yo nino ntyjh, quindyeho chjo joon na ntsinn. Nquii ta Tyotson na taquintyja tman conduihin, tityincyoohin nnon tsochiihi Abraham xjen na tomaan jon ndyuaa Mesopotamia, vitjachen na ncja jon tsjoon Harn. 3 Itso jon nnon juu: Quindui ntjoohin ndyuaa tsjon. Quindyi nnan nan. Ndo cja ndyuaa na ntsiman nnon. Nnda vaa tso Tyotson nnon Abraham. 4 Ndo na nnda, ya jo jndui Abraham tsjoon jon ndyuaa Caldea, tja jon ndyuaa Harn. Ndo vi na jnd tue tsotye jon, yajo jndyoyoon Tyotson Abrahameen ndyuaavahin naijon na manho naneinhin. 5 Majo tasiquindaa Tyotson juu ndyuaamin jon, min na ve vi tan chjohan. Majo min na nnda, tco Tyotson ndyo jon joon na tyijequitscejndyo jonhan na manciixjen nndaa juu ndyuaaminhin, ndo ya na ngue juu, ntsinda juu, joohan nnanxuanhan centahan. Nnda tso Tyotson nnon juu min na juu xjeneen minncii jnda juu tacoon. 6 Ndo mantyi tso Tyotson na nque nnan tsjan Abraham na nndyocahan, ncohan nciichen ndyuaa naijon na nduihan nnan na ve sque ya. Ndo jo ngotyentjontyenhan nd nnan juu ndyuaaeen, ndo joo nnan na manhan, nenque ciento ndyu ngontavi naneenhan. 7 Majo tsontyichen Tyotson nnon Abraham: Ndo joo nnan ndyuaaeen na ntahan na ngotyentjontyen ntsindantyjo ndhan, nc ntcoxn naneen

Ndo nquii tyee na conintque nd nnan judoseen, taxee jon nnon Esteban. Itso jon: Aa mayuu na nnda vaa na totsu? 2 Ndo ta Esteban, tso jon: O ta

Joon na sintce Esteban nd nnan na tyonhin

313 jnaan na nnda nntahan. Ndo nd jo, joo ntsindantyjo nndyoch ntchan ndyuaavahin na nnantmaan nndahan ja ntjoohin. Nd vaa joon na tso Tyotson nnon tsaneen. 8 Ndo tquen Tyotson joon nnon Abraham na juu jnda jon na jndcya nnduihin, quityjee jon tjan na yusahin. Ndo na nnda, juu xjen na tui Isaac, tyjee jon tjan na yusahin juu xee na jnd nen xuee naan juu. Ndo juu Isaac, manincajon saa jon xjen na tui jnda jon Jacob. Ndo nquii Jacob, majontyi saa jon yo nchove ntsinda jon nnan na conduihan ndochiihi, manquh na condui jaa nchove ntmaan nnan Israel. 9 Ndo nque ntsinda Jacob, na conduihan ndochiihi na tomanhan ndyu na toxenchen, tonant jndyi nonhan ntyjehan Jos. Ndhanhin nd nnan ndo joo naneen tyeyonhanhin ndyuaa Egipto. Majo nquii Tyotson tomaan jon yohin na tomaan juu ndyuaaeen. 10 Ndo tsoen navi na toquenon juu Joseen, totsiquindyaa Tyotsonhin, mantyi tyincyaa jon na jnda xquen juu, ndo saa jon na tvee ntyjii Faran yohin. Nquii Faraneen, conduihin tsanmaantsian tman juu ndyuaa Egipto. Tion jon tsian Jos na tonduihin gobernado ninvaaen ndyuaaeen, ata mantyi juu vatsian naijon na coxen juu Faraneen. 11 Ndo tentyja xjen na tyioo jndo tman ninvaa ndyuaa Egiptoeen yo ninndyuaa Canan. Jnaan jo ji vaa jndyi toquenon nnan. Ndo nque ndochiihi tandicijnda

Los Hechos7 nan na ntcahan. 12 Majo nquii Jacobeen, jndyii jon joon na juu ndyuaa Egiptoeen, jo min nan na ya ntca tsan. Yajo nque ndochiihi, ntsinda jon, jon jonhan jo na vejndyee ngue. 13 Ndo vi na jnd jo, nque ndochiihi naneen, tye nndahan jo na vja ve, ndo juu xjeneen Jos siman nquii jon ndhan na manquiintyi jon na conduihin ntyje nquehan. Ndo na nnda, nquii tsanmaantsian tmaneen, tajnaan jon ntyje nquii Jos naneen. 14 Ndo vi na jndcya, nquii Jos tua jon tsian nd ntyje jon na quitsacyonhan tsotyehan yo nintsoen nnan chuuhan. Joo naneen jnd ndyennan nchonqui vantjo onhan. 15 Nnda vaa na tui na tja Jacob ndyuaa Egipto. Jo tomaan jon, ndo majo tue jon. Mantyi ndochiihi ntsinda juu Jacobeen, juu ndyuaaeen tjhan. 16 Ndo ndcya nque ndantyjo ntooeen, tyecho ntcehan sitso naan naneen tsjoon Siquem, ndyuaa naijon na jnanhan. Ndo tyequityiuhan ntooeen quii tsitsua na sijnda Abraham yo son xuee nd ntsinda tsan na jndyu Hamor. 17 Ndo sininntyichen Esteban. Tso jon: Ndo viochen xjen na ngatsiquindhan juu joon na tco Tyotson ndyo jon nnon Abraham na ntsiquindyaa jon naneen na nndui ntcehan juu ndyuaaeen, majndyentyichenhan tand. 18 Ndo joo ndyueen jndye nnan na ncii ro nciihan na jnd tomanhan tsian tman ndyuaa Egipto. Ndo tuee xjen na tcjo nciichen tsan na nduihin tsanmaantsian

Los Hechos7 tman nd nnan Egipto. Juu tsaneen tatajnaan jon tsoJos. 19 Nquii tsanmaantsianeen, yo na jnda xquen jon, totsivinnan jon ndochiihi. Ee tquen jon joon na quindyehan yondaa ndahan na cje nque joo. 20 Ndo majooto xueeeen tui Moiss. Ndo tvee ntyjii Tyotson yo jon. Tye jon yo ndyee jon, ninndye chi na tonanquehan jon vaahan. 21 Majo tuee xjen, yo najndeihan na jntyehanhin na cue jon, majo manquiito yuscu jnda tsanmaantsian tmaneen ntjii juu yujnta Moiss. Juu yuscueen tovantyjee juuhin chavijon jnda nquii juu. 22 Mange na nnda tui, juu Moiss totsijnaan jon tsoen na jnda nquen nnan Egipto. Ndo jaa joon na totsinin jon, yo ntyja naan nan na totsaa jon. 23 Juu Moisseen, ya na tuee jon chana vennan chu, saahan tson jon na nincaquindyiaa jon nque nnan na nincii tsjan conduihin, nque nnan tsjan Israel. 24 Tja jon ndo jndyiaa jon ncii tsan Egipto na itsaa vi tsaneen ncii tsan na ninncii tsjan conduihin yo nquii jon. Juu xjeneen taoon jon tsaneen, tji jonhin quii nanvieen. Iscuee jon juu tsanEgiptoeen. 25 Nnda vaa na saa jon nge toquindyii tson jon na nque nnan naan jon, nnan Israel, ncaa ya nonhan na ninjntue Tyotsonhin cha ntyja naan nquii jon ndyaahan juu navi na manhan, majo joohan tataa nonhan na nnda. 26 Ndo vi tonco nciichen xuee, jndyiaa Moisseen ve ntyje jon nnan

314 Israel na ninncii tsjan conduihan yo nquii jon, na conanntjahan. Ndo ntue tson jon na quintjo ya ntcehan yo ntyjehan. Nge jo na tso jon ndhan: O ninncii tsjan conduiho. Ndu na conanntjaho yo ntyjeho? 27 Majo juu tsan na ntue tyia yo nciichen tsaneen, joon juu nt nquii Moiss. Ndo tso juu nnon jon: Nin tsan tquen u na nintque u nd, ndo na ntcoxen j? 28 Aa mantyi ninquitscue ja chana iscue juu tsan Egipto vja? 29 Ndo Moiss, vi na jnd jndyii jon joonva, saa jon vi ntyja, tja jon ndyuaa Madin. Jo tomaan ya jon, ndo majo toco jon, tui ve nannon ntsinda jon juu ndyuaaeen. 30 Ndo vi na jnd tenon vennan chu na tomaan jon jo, sijonhan na maan jon ncii joo quii jnd na ndyo juu tyo na jndyu Sina. Juu xjeneen tityincyoo ncii ngel nnon jon quityquii tsachon na coco ncii tsonneon. 31 Ndo na jndyiaa jonhan, tomaan jndyi tson jon nin nan ninquitsiquindyihan. Majo juu xjen na sindyoohin na ndyiaa ya jonhan, jndyii jon na nquii ta Tyotson itsinin. 32 Tso jon: Ja condui Tyotson centaa tsochi Abraham, tsan na tomaan ndyu na toxenchen, majontyi centaa juu Isaac yo ninJacob. Ndo xjen na jndyii Moiss na nnda, tye coviquijntyehin na tyue jon, min ndincyaahan na ndyiaa jon juu tsooneen. 33 Ndo tso Tyotson nnon jon: Cji ntcon, nge naijon na mintyje, conduihan tyuaa na jiua nge jnd tyjnn ntjoohin. 34 Ee jnd jntyia nnn na nque

315 nnan ndyuaa Egipto contavihan nnan njan, nnan Israel, ndo mantyi jnd mandyi na cotcihan quityquii juu navieen. Ndo jo jnd jndyocu na ntsiquindyahin. Ndo naneinhin, u njn na cja ntce ndyuaa Egipto. 35 Ndo tsontyichen Esteban: Nque nnan Israel tontahin na tyicuee nonhan juu Moiss. Ee jnduehan nnon jon: Nin tsan tquen u na nintque u nd ndo na ntcoxen j? Majo manquiintyi Tyotson tua jon tsian nnon tsaneen na coxen jon joohan ndo na ntsiquindyaa jonhan navi na tomanhan ndyuaa Egipto. Ntyja naan juu ngel na tityincyoo nnon Moiss quityquii tsonneon na cova, jo na sijnda Tyotson na tsixuan Moiss juu tsianeen. 36 Majuuntyi Moisseen, tji jon ndochiihi nnan Israel ndyuaa Egipto na tomanhan jo ndyu na toxenchen. Majon na totsaa tsian tman na tyijequinduihan ntyja naan najndei nquii jon. Manquiintyi jon na totsaa jnaan tman xjen na tenonhan Ndaandue Ve, ndo mantyi viochen xjen na toman yahan vivennan chu ndyuaa naijon tajnda ya cova. 37 Manquiintyi jon na tso jon nd ntyjh nnan Israel: Nquii Tyotson ntquen jon ncii nnan naanho na ntsixuan jon tsian na nnincyaa jon joon ndho chaxjen na tua jon juu tsianeen nnn. 38 Manquii jon na tomaan yo tmaan ntyjh Israel viochen xjen na toman yahan ndyuaa na tajnda cova. Manquii jon na tomaan jon Tyo Sina xjen na sinin ngel nnon

Los Hechos7 jon yo nd ndochiihi naneen. Manquii jon na tyoon centa joo joon na concyahan na ngando uaan tsan na tonnon Tyotson na itscenon jonhan ndh. 39 Majo nque ndochiihi na toman ndyu na toxenchen, tyquitangueehan joon na toninncyaa Moiss ndhan. Min tajnanjoonhan joon na totso jon ndhan ndo mantyi totsaa jndyihan nonhan na ninco ntcehan Egipto. 40 Mange na nnda, jo na tonduehan nnon Aarn: Quitsia nan na nnanquijndyu jaahan Tyotson na nnantmaan jaa na juuhan ngejndyeehan tondh, nge ntyja naan juu Moissva, tsan na tji jaa ndyuaa Egipto, min tyiquindi nin nan tjon jon. 41 Ndo na jnduehan na nnda, jnanyahan ncii nan na chavijon toro chjo. Ndo tonancjehan quioo na tonantmaanhan juuhan na tonduehan na juuhan conduihan Tyotson. Mantyi tontahan nguee na tonantmaanhan juu naneen na jnanya nquehan. 42 Mange na nnda, jntyii Tyotson joo naneen. Ata tyincyaa jon na nque naneen jnantmaanhan ncjuu na man tsjndue. Ee juu tsan na tonincyaa joon ntyja nchu vaa nan na nguaa, vaa joon na tji jon ntyja naan naneen. Nd vaa tso jooneen: O nnan Israel, joo quioo na tonancjeho xjen na tomanho vennan ndyu juu ndyuaaeen na tajnda cova, Aa nnn na toninncyaho quiooeen?

Los Hechos7 chito nnn toninncyaho joo o. Ee o tonanyonho vaa ndiaa na toquindyii juu nan na tonantmaanho na jndyuhan Moloc. Mantyi yo juu nan na jndyu Renfn, quixjuu ntyja naanhan, juuhan na tonantmaanho. Joo nanmin na tonantmaanho, ninnquiichen nan na tonanya nquehohan. Nge tsojnaan na conantmaanho nanmin, jo na ncji ja o ndyuaa tsjoonho na njnho na ncoho ndyuaa na tonnon tsjoon Babilonia. Nd vaa joon na tyincyaa tsaneen. Ndo tsontyichen Esteban: 44 Nque ndochiihi na toman ndyu na toxenchen, xjen na tomanhan juu ndyuaaeen na tannan coon, tonanyonhan juu vaa ndiaa naijon na tonanvehan ntcaa ntj na chuu ntji na tquen Tyotson na icoxenhan. Juu vaa ndiaaeen jndhan chaxjen joon na siman jon nnon Moiss ee tso jon nnon juu na quitsia juuhan chaxjen nan na jnd siman jon nnon juu. 45 Nque ndochiihi na tomanhan ndyu na toxenchen, nnan tsjan joohan na jndyocahan, jndyoyon naneen juu vaaeen xjen na jndyochu Josu joohan ndyuaaminhin naijon na sijnda Tyotson na nconhan. Ndo joo nnan na toman jndyee ndyuaaminhin, tji jon naneen, mange jo nque ndochiihi jnd

316 jntahan yo naneen. Ndo juu vaa ndiaaeen, ninvaa tonanyonhan juuhan ata xjen na tomaan juu David. 46 Nquii Tyotson, juu naya na conduihin, siquindaa jonhan juu Davideen. Jo na tcan juu vi nayaeen na nninncyaa jon na ntsia juu ncii vaa naijon nque nnan tsjan Jacob na jndyocahan, nnantmaanhan nquii Tyotson. 47 Majo Salomn, jnda nquii David, nquii juu sia vaaeen. 48 Majo nquii Tyotson na maan nandyentyichen, chito ve quii ntaa na conanya nnan, jo na imaan jon. Chaxjen joon na tso tsan na toninncyaa joon ntyja nchu vaa nan na nnguaa, tso tsaneen: 49 Quioonndue conduihan silla na manin tsiaan naijon na mavaquityn. Ndo juu tsonnangue tsixuanhan naijon na ntyjo ng. Ndo na nnda, Nin ncii nnon vaa na nnd nnanyaho naijon na ncn? Ndo Yuu vaa nquii jon na ngajndy? 50 Ee nc, tsoen nanmin, maja tqunhan. Nd vaa joon na tji tsaneen. 51 Ndo tsontyichen Esteban: Majo o manciixjen conduiho nnan que non. Itsijonhan o chavijon nque nnan na tyiquinantmaanhan Tyotson. Tyininquindyeho nchu vaa na ntue tson jon yoho, min tyiquitangueehohan. Ninnquiichen conanveho nacjoo nquii Espritu Santo. Manincejon contaho chaxjen tonta nque

43 Quiooeen,

317 ndochiho na tomanhan ndyu na toxenchen. 52 Ncii cii tsan na tomanhin ndyu na toxenchen na toninncyahin joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa, nque ndochiho, manciixjen tontavihan naneen. Ndo mantyi nque nnan na toninncya joon ntyja na ndyo nquii Cristo na jndyoyu conduihin, majoontyi ndochiho tonancjehan naneen. Majo nanein nquii Cristo, nqueho jnd tyincyaho centahin, ndo jnd jnancueehohin. 53 Manquentyiho na tyonho centa juu joon na tquen Moiss na tyincya ngeles juuhan nnon jon, majo o tyininquitangueehohan.

Los Hechos7,8 tso jon. Than nquihan, ndo ninoon tyonhan jon. 58 Ndo vi na jnd tjihan jon quii tsjoon, yajo nque nnan na condue na vaa jnaan jon, tjihan ndiaatco na cehan. Tquen yahan joo ndiaaeen na maan ncii tsansandyua na jndyu juu Saulo, na quen juu chjo centahan. Nd jo tahan, totuenhan ntj Esteban. 59 Ndo viochen xjen na cotuen naneen ntjhin, sinin jon nnon Tyotson. Itso jon: U ta Jess, juu na ndyii na vant, cyon centahan. 60 Ndo vi jnd jo tcon xtye jon. Jndei sixuaa jon, tso jon: Ta Jess, juu jnanva na conta nanmin ja, tyintsa na ntuiihanhin. Ntycii na tso jon na nnda, mana tue jon. Ndo jo vijon maan Saulo. Sijonhin joon yo naneen na jnancueehan Esteban. Ndo majuuntyi xueeeen na jnancuee naneen Esteban, joo nnan tsjoon Jerusaln, tye na ji vaa jndyi tonta vihan joo nnan na vantyja non Jess na tomanhan jo. Nge na nnda, tsochenhan tycyahan ninvaa ndyuaa Judea yo Samaria. Xiantyi nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, joohan tatycya.

nque nanmannianeen, vi na jnd jndyehan joonmin na sinin Esteban ndhan, tennon ntyja xjen na tyionhan quindya ngiohan. Tonanquiioonhan ndinonhan na jnanvjehan jon. 55 Majo juu jon, quind ya tomaan Espritu Santo quii tson jon. Jndond jon quioonndue, jo jndyiaa jon juu na nancoo jndyi quixuee naijon na maan nquii Tyotson. Ndo mantyi jndyiaa jon na minntyjee Jess ngiaa Tyotson tontyjaya. 56 Ndo ya na jndyiaa Esteban na nnda, jndei sinin jon, tso jon: Quijntyiaho, mantyia na conaan quioonndue ndo nquii jon na conduihin na itsinman jon uaan nnan, maan jon ngiaa Tyotson tontyjaya. 57 Ndo naneen, jndei jnanxuaahan na vjehan na nnda

54Ndo

Na jnancuee nnan Esteban

vendye nnan na njon jndyi Tyotson ngiohan, tyequityiuhan Esteban. Totyuee jndyihan na njon ngiohanhin. 3 Majo juu Saulo tennon ntyja xjen na totsaa vi juu joo nnan na conduihan tmaan na

2Ndo

Totsaa vi Saulo tmaan nnan na icji Tyotson centaa jon

Los Hechos8 vantyja nonhan Jess. Ee tovaquee juu quii ntaahan ndo yo navi tocji juu nannon ndo nanntcu. Tovaquityii juuhan vancjo.
Toninncya nnan joon naya ndyuaa Samaria

318 Simnva, juu najndei na condui Tyotson, tman jndyi tsixuan jonhan. 11 Ndo naneen totquen yahan centa joon na totsinin juu ndhan ee na tijndye xuee na itsivinnan juu joohan yo tsian quinduaeen. 12 Majo ya na toninncyaa Felipe joon ntyja naan na ityentjon Tyotson nnan ntyja na cotsamanhan, yo ntyja naan xuee Jesucristo, yajo joo nnan Samariaeen, jndyehan tntyja nonhan. Nannon ndo nanntcu tonthan yo xuee Jess. 13 Ndo mantyi juu Simneen, tntyja tson juu Jess ndo jnd jo, jnd juu. Ta juu na itsijonhin yo Felipe. Joo jnaan tman na totsa Felipe yo ninjoo tsian na totsaa jon na tyijequind nduihan ntyja naan najndei nquii jon, juu Simneen vacue tomaan tson juu ntyja naanhan. 14 Juu xjeneen nque nnan na tqueen Jess na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon, ninvaa manhan Jerusaln. Ndo vi na jnd jndyehan na mantyi nque nnan Samaria jnd tyonhan centa joon naya ntyja naan Jesucristo, yajo tuahan tsian nnon Pedro yo ninJuan na quitsaquijntyiahan joo naneen. 15 Ndo vi na jnd squehan na man naneen, jnanneinhan nnon Tyotson. Tanhan na joo nnan na vantyja non, ncyaa jon na nanxuan naneen Espritu Santo. 16 Ee juu xjeneen minncii joohan tacoyonhan centa Espritu Santo. quii nonhan. Xiantyi jnd jnthan yo xuee ta Jess. 17 Jo juu Pedro

nque naneen na jnduihan Jerusaln na jnannonhan, ncii cii joo naijon na totsquehan, tonanneinhan joon ntyja naan Jess. 5 Ncii joo naneen, tsan na jndyu Felipe, tja jon ncii tsjoon centaa ndyuaa Samaria. Jo ijon na totsinin jon nd nnan tsjooneen ntyja naan Cristo. 6 Tovatjon nnan ndo totquen yahan centa joon na tonincyaa jon, ndo mantyi tojntyia ndhan jnaan tman na totsaa jon na tyijequind nduihan ntyja naan najndei nquii jon. 7 Ndo jndye nnan na nanxuan jndyetyia quii nonhan, sinman jonhan. Ndo joo jndyetyiaeen, xjen na jnduihan quii non naneen, jndei tonanxuaahan. Ndo mantyi jndye nnan na ntjein nge, ntjein nduee, totsinman jon joohan. 8 Mange na nnda totsaa jon, nnan tsjooneen tyincyaahan na nein jndyihan. 9 Majo juu tsjooneen jnd tijndye xuee maan ncii tsanquindua, Simn jndyu tsaneen. Nque nnan ndyuaa Samariaeen, totsivinnan juu joohan ee totso juu na njon jnduihin yo tsian na itsaa juu. 10 Ndo joo nnan tsjooneen, min na tman conduihin, ndo min na tyitman conduihin, tsoenhan totquenhan centa joon na toninncyaa juu. Tonduehin: Juu

4Majo

319 yo Juan tyiohan ndueehan nacjo naneen. Ndo na nnda, tyonhan centa Espritu Santo. 18 Majo juu Simn, vi na jnd tquen juu centa na joo naneen tyonhan centa Espritu Santo xjen na Pedro yo Juan tyiohan ndueehan nacjo naneen, tso juu na nninncyaa juu xoquitu ndhin, cha mantyi nquii juu ntsixuan juu chana joohan. 19 Tso juu: Juu najndei na nanxuanho, ncyaho na mantyi ntsixuan jahan cha juu xjen na ndyi nt nacjoo minninchen tsan, mantyi ncyoon juu centa Espritu Santo quii tson juu. 20 Ndo sintce Pedro joon, tso jon: Cjuvi Tyotson son nan, ndo mantyi ncu, ee matsitiu na ve yo son, jo na nd ngyon centa juu naya na ve yu na itsiquindaa jonhan nnan. 21 Juu tsian naan Tyotson na nanxun, u tyiquichuhan na ntsijon u yohan, ee tyixoncee tson na tonnon jon. 22 Jo quintce tson jnan na matsixuan. Ndo can nnon jon, tyinan ro na ntsitman tson jon u na nnda vaa na ndyii tson. 23 Ee maqun centa na tman jnan vaa, ndo juu jnaneen jnd sityenhan u chavijon tyen tyen tsan yo carena. 24 Ndo ta Simn, itso juu ndhan: Quitanho nnon Tyotson na tyingenn chaxjen juu joon na condueho. 25 Ndo Pedro yo Juan, tonanmanntyichenhan joon Tyotson, tonannein nquiihan

Los Hechos8 ntyja naan Jess. Ndo vi jnd jo, jnduihan tsjooneen ndyuaa Samaria na nco ntcehan Jerusaln. Ndo majndye njoon quijnd na manhan ndyuaaeen, tovenonhan jo. Toninncyahan joon naya nd nnan na man njooneen. jo ncii ngel centaa Tyotson, sinin jon nnon Felipe, itso jon: Quitsijnda na ncja nato ntyja na condui ncjuu tsonjnaan. Juu nato na inanhan Jerusaln na ivenonhan ndyuaa naijon tyijndye nnan man na iveehan tsjoon Gaza, juu natoeen cja. 27 Ndo jo sijnda Felipe, tja jon. Ndo nato na jon jon, tjonhin ncii tsan na jnan tsaneen ndyuaa Etiopa. Juu tsansaeen eunucohin na ityentjon jon nnon Candace, nquii tsanscu na icoxen ndyuaa Etiopa. Juu tsansaeen, tua Candace tsian nnon juu na quitsue juu son quityquii vatsian naan jon. Tsjoon Jerusaln, jo ttsitmaan juu Tyotson, jnan juu jo, 28 Vja ntce juu ndyuaa tsjoon juu. Ndo xjen na tjon Felipehin, jon juu tyquii carreta naan juu. Itsijnaan juu tson na chuu joon Tyotson na tji Isaas. 29 Ndo nquii Espritu Santo itso jon nnon Felipe: Quitsindyoo u nnon carretavahin, ndo quitsijon u yo juu tsan na vayoonhan. 30 Jo tntyjaa Felipe nnon juu tsaneen. Jo jndyii jon na itsijnaan tsaneen joon Tyotson na tji Isaas. Jo taxee jon nnon juu, itso jon:

26Jnd

Felipe yo tsan ndyuaa Etiopa

Los Hechos8,9 Joo joon na matsijnan, Aa mavaa tsonhan? 31 Ndo ta tsaneen, itso juu: Nnda u tsan, tanan tsan na ya ntsiman nnn, yajo Nchu ya ntsa na ncaa tsnhan? Ndo tcan tsaneen na cava Felipe tyquii carretaeen na cacjo jon ngiaa juu. 32 Ndo juu joon Tyotson na sijnaan tsaneen, nd vaa na tsohan: Xjen na vayoon tsan quitsman na ntscuee jon juu o, minchjo tyitsixuaa o. Ndo chaxjen ncii quitsman chjo, xjen na ityjee tsan soo o, ninmachen ndyo o. Ndo nquii jon na conduihin quitsman chjo centaa Tyotson, mannda tajoon tso jon min na tjon jon navi. 33 Ndo juu jon jnancejnaan nnanhin, min tyquitoxen yahan joon ntyja naan jon. Ndo Nin tsan na nnd ncji centa ntyja naan nnan tsjan naan jon na jndyocahan? Tanan tsan na nnd ntsaahan nge tjihan na vando jon nnon tsonnanguevahin. Nd vaa joon na tji Isaas. 34 Ndo juu tsan etiopaeen taxee juu nnon Felipe, itso juu: Quitsa vi nayaeen, quitsu nnn, juu tsan na tyincyaa joonmin, Aa itsinin jon ntyja naan nquii jon, ndo aa ntyja naan nciichen tsan? 35 Ndo ta Felipe na sinin jon ntyja naan juu jooneen na jnduihan nnon tsoneen. Sinin jon nnon tsaneen joon naya ntyja

320 naan Jess. 36 Ndo viochen xjen na jonhan nato, squehan ncii joo na maan ndaatioo. Ndo juu tsan etiopaeen, tso juu nnon Felipe: Quindyia, nd maan ndaa. Aa maan ncii nnon na itscuhan na ntsiquind ja? 37 Ndo sintce Felipe joon, itso jon: Xe na aa yo manchachen tson na vantyja tson Jess, nd na ntsiquint u. Ta tsaneen, itso juu: Mavantyja tsn na nquii Jesucristo conduihin jnda Tyotson. 38 Ndo juu tsan etiopiaeen, tua jon tsian na cacentyjee carretaeen. Nd jo nchavehan tyecuahan tyquii ndaa, ndo siquind Felipehin. 39 Ndo vi na jnd jndui ntcehan quii ndaaeen, nquii Espritu na condui nquii Tyotson, tyoon jon Felipe. Ndo juu tsan etiopaeen, tavijndyiaa nnda jon Felipe, majo tja jon nato na vja jon na neiin jndyi jon. 40 Ndo juu Felipeeen, xi tsjoon Azoto, jo tityincyoohin. Jndye njoon tomandyi jon na toninncyaa jon juu joon naya ntyja naan Jess, ata tuee nnda jon tsjoon Cesarea.

Ntce tson Saulo jnaan jon

Majo juu Saulo, tycaminntyjee juu na itsityue juu nnan na vantyja nonhan Jess na ntscje juu joohan. Mange na nnda, tja juu na maan nquii tyee na conintque centa nnan judos. 2 Tcan juu tson nnon tyeeeen na ngayoon

(Hechos 22:6-16; 26:12-18)

321 juuhan nd nnan judos na manhan tsjoon Damasco ncii cii vatson naanhan. Juu tsoneen chuhan joon na ninncyaahan najndei juu na ngacja juu nnan na cotsamanhan nato naan Jess, nannon ndo nanntcu, ndo nndyochu ntce juuhan nconhan navi Jerusaln. 3 Majo nato na jon juu na vavindyo na nguee juu tsjoon Damasco, ndo ninjonto jnan chon quioonndue, tyioohan xijndio na maan jon. 4 Ndo na nnda, tyioohin tyuaa, jndyii juu ncii jndye. Itsohan nnon juu: U Saulo, Ndu na matsa vi ja? Ndu na mantye ja? 5 Ndo ta juu: Nin tsan u, ta? Ndo ta jon, itso jon nnon juu: Ja Jess na mantye. U matsaa vi nquii u. Ntyja na matsa, itsijonhan juuhan chana itsaa toro na imin o ntsiu nnon tsont na itsityuaa tsan o. 6 Ndo tsontyichen Jess nnon juu: Quinanquintyja, cjaquee quii tsjoon na vja, ndo jo ngitso ncii tsan nnon nchu vaa nquii na quitsa. 7 Ndo nque nannon na conanjonhan yo Saulo, sacentyjee nanhan na tyue jndyihan, ee xiantyi jndyehan jndyee tsan, majo minncii tsan tajntyiahan. 8 Ndo juu Saulo, jnanquintyja juu tyuaa. Majo vi na jnd siquinaan juu ndnnon juu, tavind ndyiaa juu. Mange na nnda, jo na tuehan nt juu na tyeyonhanhin tsjoon Damasco. 9 Jo ijon tomaan juu vi ndye xuee na ndiquindyiaa juu. Ndo juu xjeneen min tatca juu, min tanan tu juu yu ro.

Los Hechos9 juu tsjoon Damascoeen tomaan ncii tsan na vantyja tson jon Jess, tsaneen jndyu jon Ananas. Juu jon jndyiaa jon na tityincyoo ta Jess nnon jon. Sinin jon nnon juu, itso jon: U Ananas. Ta juu, itso juu: Nd man, ta. 11 Ndo tso ta Jess nnon juu: Cja nata na jndyuhan Nata Yuu. Ndo vaa tsan na jndyu Judas, jo caxe tsan na jndyu Saulo, tsaneen tsan tsjoon Tarsohin. Itsinin juu nnn. 12 Ndo quityquii na tityincyoo nnon juu, jndyiaa juu na u jnd tque na maan juu na tyio nt cjoo juu cha nnd nndyiaa nnda juu. 13 Majo juu Ananaseen, vi na jnd jndyii jon juu jooneen, ta jon, itso jon: U ta, jndye nnan jnd jnanneinhan nnn ntyja naan tsaneen na nque nnan na conduihan centa na manhan Jerusaln, tijndyehan na itsaa vi juu. 14 Ndo naneinhin jnd tyjee juu tsjoonvahin na yoon juu tson na nque ntyee na manhan Jerusaln jnd tyincyahinhan nnon juu. Ndo juu tsoneen chuhan joon na incyaahan najndei juu na joo nnan na contciihan xue, tsoenhan quityii juuhan vancjo. 15 Ndo sintce Jess joon nnon Ananaseen, itso jon: Cja ee nc jnd tjihin na ntsinin juu ntyja njan nd nnan na maoon ndyuaa, ndo mantyi nd nque nnan na cotoxenhan nnan na man jo, ndo mantyi nd nnan Israel. 16 Ndo mantyi ntsiman nnon juu na jndye nnon navi na chuhan na ngenon juu nge na vantyja tson juu ja. 17 Ndo juu Ananaseen, vi na jnd jndyii jon na nnda, tja jon

10Tyquii

Los Hechos9 vaa naijon na maan Saulo. Tquee jon jo. Tyio jon nt jon nacjoo tsaneen. Tso jon: U ntyj Saulo, manquiintyi ta Jess na tityincyoohin nnon nato na jndyo, nquii jon jon ja na man. Tua jon tsian nnn na u ndyia nnda ndo na quind ya ncoon Espritu Santo quii tson. 18 Juu xjeneen, ninoon jndyii tjan na tce tnnon Saulo, tycyaahan chavijon tsja, ndo na nnda, xuee jndyiaa ntce jon. Ndo jnanquintyja jon, siquind Ananaseen jon yo xuee Jess. 19 Jnd jo tca jon, juuhan tyincyaa nndahan najndei tson jon. Ndo nincanntyi ro xuee na vi ntjohin juu tsjooneen yo nque nnan na vantyja nonhan Jess.

322 Jess, tyoonchen jon najndei jon quityquii juu tsianeen. Yo juu joon na totsiman jon nd nnan judos juu tsjooneen, totsityuii jon joo joon na tondue naneen na juu Jess, tyiyuu na conduihin Mesas. vi jnd na tyindyo xuee, yajo nque nnan judos na manhan Damasco, jnantjonhan joon yo ntyjehan na nnancueehan Saulo. 24 Majo juu jon, taa tson jon juu jooneen. Ndo naneen naxuee ndo natsjon tondahan jon jndyue teonntj na ninquinancueehan jon. 25 Majo nque nnan na vantyja non Jess na manhan juu tsjooneen, tejndeihan jon natsjon. Tua jon quii ncii tsque na jnd yo nt tman. Jnd jo jnanviuuhan jon ventana na vaa tondye ndyo teonntjeen. Yajo jndui jon jo, ve nnda vaa na jnman jon.

23Ndo

Jnman Saulo nduee nnan judos

juu Sauloeen, maquintyjachen ta jon na toca jon ntaanon naan nnan judos tsjooneen. Jo tonincyaa jon joon nd naneen na nquii Jess conduihin jnda Tyotson. 21 Ndo tsochen nnan na tondye joon na toninncyaa jon, vacue tomaan nonhan. Tonduehan: Tsanva, Aa chi manquiintyi juu na tomandyi quityquii tsjoon Jerusaln na totsaa vi jon nnan na contcii xuee Jess? Ndo ntjoohin Aa chito mantyi jnd jndyo jon na ntsityen jon nnan na vantyja non Jess na ngachu ntce jonhan Jerusaln nd nque ntyee na conintque? 22 Majo Saulo, tyincii cii jon na toninncyaa jon joon ntyja naan

20Ndo

Tyincyaa Saulo joon Tyotson tsjoon Damasco

xjen na tuee ntce Saulo Jerusaln, ninquitsitjonhin yo nnan na vantyja nonhan Jess. Majo tsoen naneen ncyaahan jon, min tyinincantyja nonhan na conduihin tsan na vantyja tson Jess. 27 Majo min na nnda, tyoon Bernab jon na man nque nnan na tji Jess na totsayonhan yo joon na toninncyaa jon. Juu tsaneen sinin jon nd naneen nchu vaa na jndyiaa Saulo ta Jess xjen na jon juu nato Damasco, ndo mantyi yo na sinin jon nnon juu. Ndo mantyi xjen na tomaan juu

26Ndo

Toninncyaa Saulo joon ntyja naan Jess tsjoon Jerusaln

323 tsjoon Damascoeen, tavincyaa juu na toninncyaa juu joon ntyja naan Jess. 28 Jo ntjo Saulo Jerusaln, tomandyi jon yo joo naneen. Minchjo tyincyaa jon na toninncyaa jon joon ntyja naan ta Jess. 29 Ndo joo nnan judos na conanneinhan joon griego, totsijndye jon ndyo jon yo joohan, majo naneen tojntuehan nchu vaa ntahan na nnancueehan jon. 30 Ndo nque nnan Jerusaln na vantyja nonhan Jess, vi na jnd jndyehan na nnda, tyeyonhan juu Sauloeen Cesarea. Vi na jnd squehan jo, jnancenon ntcehan jon tsjoon Tarso. 31 Yajo joo ntmaan nnan na vantyja non Jess na manhan ninvaa ndyuaa Judea, Galilea, yo ninSamaria, ya tomanhan, jnd tichen navi na toquenonhan, ndo mantyi tovaquehan ntyja na vantyja nonhan. Tomanhan na ncyaa nonhan na ntahan ncii nnon na tyixecavee tson Tyotson. Ndo yo na itejndei Espritu Santo joohan, tvijndyentyichenhan.

Los Hechos9 Ndo maquintyjachen jnanquintyja tsaneen, jnd jnman juu. 35 Ndo nnan tsjoon Lidaeen yo joo nnan na man ndyuaa su Sarn, tsoenhan tojntyiahan tsaneen, ndo tntyja nonhan ta Jess.

nquii Pedro, tomandyi jon na tovaquindyiaa jon nnan na vantyja non Jess. Ndo mantyi nque nnan tsjoon Lida na mantyi vantyja nonhan, tquindyiaa jon joohan. 33 Jo ntjii Pedro ncii tsansa na ntjein ngee juu na jnd nen chu na vaa juu jndu, tsaneen jndyu juu Eneas. 34 Itso Pedro nnon juu: U ntyj Eneas, Jesucristo itsinman jon u. Quinanquintyja. Quitsintci tsue.

32Ndo

Na jnman Eneas

Jope, jo tomaan ncii tsanscu na vantyja tson Jess, Tabita jndyu juu. Majo yo joon griego condue nnanhin Dorcas. Juu tsaneen ya tsanhin ndo na totejndei jon nanninen. 37 Ndo joo ngueeeen, tyoon na tivii jon ndo tue jon. Ndo vi na jnd tmanhan tsooeen chaxjen costumbre naanhan, jo tquenhan sitso naan jon vaa na vja ve quito. 38 Juu tsjoon Jopeeen ndyo chjo maanhan yo tsjoon Lida. Ndo nnan na vantyja non Jess na manhan tsjoon Jope, ngiohan na juu Pedro ve maan ya jon tsjoon Lida. Mange jo, jonhan ve tsansa ntyjehan na quitsaquitqueenhan jon. Ndo naneen, tyehan jo, jnduehan nnon jon: J jnn Jope na tincy na man. Quitsa vi nayaeen na majuuntyi xjenva ncja chjo yo j. 39 Yajo tja Pedro yo naneen. Ndo vi na jnd tuee jon tsjoon Jope, joo nnan na man jo cominndoochenhin jon, ndo savahin yo jon naijon vequityen juu tsooeen. Ndo joo nanntcu ninnque, tsoenhan tatjonhin nnon jon. Joo ndiaa tonco yo ndiaa quityquii na totsia Dorcas centahan xjen na tovando jon, cotyueehan viochen xjen

36Tsjoon

Ntyja na tando xco Dorcas

Los Hechos9,10 conanmanhinhan nnon juu Pedro. juu Pedro, saa jon tsian na tsoen naneen jnduihan tochen. Nd jo tcon xtye jon, sinin jon nnon Tyotson. Nd jo tequen jon tontyja na vaa tsooeen, jndyiaa jonhin. Tso jon: U nan Tabita, quinanquintyja. Ndo siquinaan juu nnon juu, ndo xjen jndyiaa juu Pedro, tcetyen juu. 41 Ndo tuii Pedro cii ntyjaa nt juu, sue jonhin. Nd jo tman jon nanntcueen yo ninjoo nnan na vantyja non Jess. Siman jon tsanscueen ndhan na vando nnda juu. 42 Ndo nnan tsjoon Jopeeen, tsoenhan jndyehan na tui na nnda, ndo jndyehan tovantyja nonhan ta Jess. 43 Ndo juu Pedro, majndye xuee ntjohin juu tsjooneen vaa tsan na jndyu Simn, tsan na itsiquit ntjan.
40Ndo

324 na maan jon. Itso jon nnon juu: Cornelio. 4 Ndo ve tojndyiaa jndyi jon nnon juu ngeleen na quityue juu. Taxee juu nnon jon: Nin nan ntsa ja, ta? Ndo ta ngeleen, itso jon: Joo joon na matsinin nnon Tyotson, jnd iyoon jon centahan. Ndo iquen jon centa na matejndei naninen, ndo mantyi vajoon tson jon u. 5 Ndo naneinhin, quijon nnan na chi ncohan tsjoon Jope na quitsaquitqueenhan juu tsan na jndyu Simn na mantyi condue nnanhin Pedro. 6 Juu jon maan ya jon vaa nciichen Simn, tsan na itsiquit ntjan. Vaa tsaneen minntyjeehan ndyo ndyo ndaandue. 7 Ndo vi na jnd jndui ngeleen na sinin jon yo Cornelio, yajo tqueen tsaneen ve tsan na ityentjon jon yo ncii sondaro na vjayoonchen joon yohin. Juu tsaneen mantyi itsitmaan juu Tyotson. 8 Chen jndyi sinin Cornelio ndhan nchu vaa nan na jndyiaa jon. Nd jo tua jon tsian ndhan na cohan Jope. 9 Ndo tonco nciichen xuee ninvaa jonhan nato. Chana mandyo nguee yajmin, vavindyo na ntsquehan tsjoon Jopeeen. Juu xjeneen tva Pedro xquen vaa su. Ta jon na itsinin jon nnon Tyotson. 10 Jo maan jon, ndo tyioo na ninjndo jndyi jon. Ndo viochen xjen na nque nnan vaaeen conanjndahan nan na ntca jon, vaa ncii nnon nan na tityincyoo nnon jon. 11 Jo jndyiaa jon na

10

Tsjoon Cesarea, jo maan ncii tsansa na jndyu Cornelio. Juu tsaneen conduihin tsan na icoxen jon ncii tmaan sondaro na jnanhan ndyuaa Italia. 2 Juu tsaneen yo manchachen tson jon itsitmaan jon Tyotson, nquii jon ndo mantyi tsoen nnan vaa jon. Maan na ncyaa tson jon na ntsaa jon ncii nnon nan na tyicavee ntyjii Tyotson. Ndo mantyi joo nnan judos nanninen, tman totejndei jonhan. Ndo io io totsinin jon nnon Tyotson. 3 Ncii xuee cha na ndye na matman, vaa ncii nnon na tityincyoo nnon jon na jndyiaa jon. Jndyiaa jon na taquee ncii ngel centaa Tyotson naijon

Pedro yo Cornelio

325 jnaan quioonndue. Jndyocue ncii chavijon ncii ndiaandyu tuen na tjon ninnque nquihan. Tyioohan naijon na maan jon. 12 Ndo quityquiihan, jo jon tsoen nnon quioo na cotsaca, yo quioo na cotsaman, ndo yo ninquintsa. 13 Ndo jndyii Pedro ncii jndye na itsohan: Quinanquintyja, quitscue quioo na ntqui. 14 Majo sintce jon joon, itso jon: Nnda ta, tyijequhan ee joo nan na itsiquindyi jon na tyintju tsixuanhan, ndo min tyijiuahan, minjon tacoquhan. 15 Juu xjeneen, jndyii nnda jon juu jooneen: Nan na jnd tquen Tyotson na jiua conduihan, cjacentyje na macji centa na tyintjuhan. 16 Ndye jnda na jndyii jon juu jndyeeen. Nd jo juu naneen na chavijon ndiaahan, tavantcehan quioonndue. 17 Ndo maan jndyi tson Pedro nin nan ninquitsiquindyihan na nnda vaa nan na jndyiaa jon. Majo viochen xjen na maan jndyi tson jon ntyja naanhan, nque naneen na jon Cornelio na maan Pedro, squenonhan tsjoon Jope. Totaxeehan yuu jon na vaa vaa Simn na ve maan ya Pedro jo. Ndo na nnda, squehan ndyo vaa juu tsaneen. 18 Ndo tmanhan, jnduehan: Ncy chjo vaa. Aa ntjoo man juu tsan na jndyu Simn na mantyi condue nnanhin Pedro? 19 Ndo viochen xjen na ninmaan tson Pedro na nin nan ninquitsiquindyi juu naneen na jndyiaa jon, juu xjeneen nquii Espritu Santo tso jon

Los Hechos10 nnon juu: Quindyia, jnd sque ndye nannon na cojntuehan u. 20 Quinanquintyja, cjacuee, ndo cja yo joohan, minncii joontiu tyincon na ncja yohan ee nc jnd tsj ndhan na ncyohan na man. 21 Jo tacue Pedro na man naneen. Tso jon ndhan: Ja tsan na cojntueho. Nin tsian tyincyoho? 22 Ndo tahan, jnduehan nnon jon: J tincy tsian naan tsan na jndyu Cornelio, juu tsaneen icoxen jon ncii tmaan sondaro. Juu jon jndyoyu vamaan jon ndo itsitmaan jon Tyotson. Ndo nque nnan judos, tsoenhan ya joon conanneinhan ntyja naan jon. Majo ncii ngel centaa Tyotson tso jon nnon juu na quitsiquindyi jon u na chi ncja vaa jon na nndyii jon joon na ntsinin. Nnda joon na jndue naneen. 23 Jo sijnda Pedro na juu tijaaneen ntjo naneen vaa naijon na maan ya jon. Ndo tonco nciichen xuee tja jon yohan. Ndo mantyi vendye nnan tsjoon Jope na mantyi vantyja nonhan Jess, tyehan yo jon.

na jnd ve squehan juu tsjoon Cesareaeen. Iminndoo jndyi Cornelio joohan. Ndo jnd sinci jon nnan chuuhin yo vendye nnan na ya joon yohin. 25 Xjen na jndyii jon na jnd tyjee Pedro, tquitjonhin tsaneen. Tcon xtye juu nnon jon na sitmaan juuhin. 26 Majo Pedro sue jon Cornelio. Itso jon nnon juu:

24Xee

Nan na tui vaa Cornelio

Los Hechos10 Quinanquintyja, ee mantyi cajon tsan ja chana u. 27 Ndo viochen xjen na conanneinhan, tyequehan quityquii vaa. Jo jndyiaa Pedro na jndye nnan na jnd jnanncihan jo. 28 Jo tso jon ndhan: O mangioho ntyja naan juu joon na conantmn j Tyotson, jo itscuhan na j nnan judos ntsantyj nnon nciichen tsan na maoon tsjan conduihin yo j nnan judos, min na ntsac vaa juu. Majo nquii Tyotson jnd siman jon nnn na minncii tsan tavintsj na ve mincya ro tsanhin, ndo min tavintsj na tyijiua condui tsaneen. 29 Mange na nnda vaa na siman jon nnn, jo juu xjen na tqueen o ja, tavinan sitiu na jndy. Ndo naneinhin, quindueho nnn Aa vaa tsian na tqueenho ja? 30 Ndo ta Cornelio, tso jon: Xeevahin jnd nenque xuee na majuu xjenvahin man ja va. Ndo chanan ndye na matman, matyj nan ndy ndo matsinn nnon Tyotson. Majuu xjeneen tityincyoo ncii tsan nnn na quixuee jndyi ndiaa jon. 31 Itso jon nnn:U Cornelio, jnd indyii Tyotson joon na matsinin nnon jon, ndo jon tson jon na matejndei nnan nan na itsitjahanhin. 32 Mange jo quijon nnan na chi ncohan tsjoon Jope na quitsaquitqueenhan nquii Simn, tsan na mantyi jndyu Pedro. Juu tsaneen ve maan ya jon vaa Simn, tsan na itsiquit ntjan. Vaaeen minntyjeehan

326 ndyo ndaandue. Juu Pedro vi na jnd tyjee jon ntjoohin, min joon na ntsiquindyi jon u. 33 Tsontyichen Cornelio: Mange jo, maquintyjachen tua tsian na quitsacyon nnan u, ndo ncya ya u na jndyo. Ndo naneinhin, tsoen j mn ntjoohin na tonnon Tyotson na ndy tsoen joon na ntue tson jon na quitsiquindyi j.

tye sinin Pedro, itso jon nd naneen: O na manho ntjoohin, naneinhin mavaa tsn na mayuu tyiquitsaa Tyotson na ve jnda ro nnan na ngayoon jon joon yohan. 35 Ee mincya ro tsonnangue na man nnan na conantmaanhan jon ndo na contahan chaxjen na chuhan, joon na mayuu ngavee ntyjii jon ntyja naanhan. 36 Toninncyaa jon joon jon nd j nnan Israel. Totsiquindyi jon j joon naya na incyaahan na minncii tajuaan tson tsan na tonnon jon xenge nquii Jesucristo na conduihin na ityentjon jon tsoen nnan. 37 Nqueho mangioho joon ntyja naan Jess. Vi jnd na tenon na toninncyaa Juan joon na quint nnan cha ntsimanhan na jnd sitman tson Tyotsonhan jnanhan, juu xjeneen ta Jess, toncyaa jon joon nd nnan ndyuaa Galilea ndo ata ninvaa ndyuaa Judea tycya juu jooneen. 38 Jnd macondyeho na nquii Jess, tsan na jnan Nazaret, tyincyaa Tyotson na quind ya totsixuan jon Espritu Santo yo juu najndei na

34Jo

Nd joon na sinin Pedro vaa Cornelio

327 condui nquii Tyotson. Tomandyi Jess, totsaa jon nan naya, ndo totsinman jon tsoen nnan na man nacje naan juu yutyia, nge nquii Tyotson maan jon yohin. 39 J tojntyi nd tsoen nan na totsaa Jess ndyuaa Judea ndo mantyi quii tsjoon Jerusaln. Majo jnancuee nnanhin na tionhan jon nnon tsonjnaan. 40 Majo xee jnd ndye na tue jon, nquii Tyotson tyincyaa na vando xco jon, ndo mantyi siman jon Jess nd. 41 Chito nd tsoen nnan na tovityincyoohin, xiantyi nd j na siman Tyotsonhin. Ee nquii Tyotson jnd tji jon j na quinannn jndyoy nd nnan ntyja naan jon. Manqu na toc yohin vi jnd na vando xco jon. 42 Iua jon tsian nd na ninncy joon naya nd nnan na quinannn jndyoy na nquii jon tquen jon Jess na conduihin na ntcoxen jon nnan ntyja naan na conantjahin, nque nnan na ninvando yo mantyi ninnnan na jnd tj. 43 Ndo mantyi nque nnan na toninncya joon Tyotson ndyu na toxenchen tonanneinhan ntyja naan Jess. Tonduehan na ncii cii tsan na vantyja tson juu jon, ntsitman tson Tyotson naneen yo jnan na nanxuanhan xenge xuee nquii Jess.

Los Hechos10,11 nnan judoseen na vantyja non Jess na tyenanjonhan yo Pedro, tindaa tcya ngiohan na mantyi joo naneen tyonhan centa Espritu Santo. 46 Ee joo nnan judoseen jndyehan na jnannein naneen maoon nnon joon yo na jnantmaanhan Tyotson. 47 Ndo nge na nnda vaa nan na tui, jo itso Pedro nd nnan na tye yohin: Aa ntsaahan na maan ncii o na ngitso juu na tyicji yahan na nt nanmin? Ee maninncii xjen jnd tyonhan centa juu Espritu Santo chaxjen na tyn centa jon quii nnn. 48 Ndo sijnda jon na quint naneen yo xuee Jesucristo. Ndo vi jnd jo, tan naneen nnon jon na quintjohin vendyechen xuee yohan.

11

itsinin Pedro nd naneen, ndo majuu xjeneen tsoenhan na tondyehan joon na tyincyaa jon, tyonhan centa juu Espritu Santo. 45 Ndo nque

44Ninvaa

Nnan na chito judos tyonhan centa Espritu Santo

Ndo nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess yo ninntyjehan nnan na vantyja non jon na manhan ndyuaa Judea, jndyehan na joo nnan na tachi judos conduihan, mantyi jnd tyonhan centa joon Tyotson. 2 Majo xjen na tja ntce Pedro Jerusaln, nnan judos na vantyja nonhan Jess na manhan juu tsjooneen, jnantyiahan jon. 3 Jnduehan nnon jon: U ntyj, Ndu na tja na man nnan na chito conduihan tsjan jaa? Ndo mantyi na tca yohan. 4 Ndo ta Pedro, chen chen sinin jon ndhan tsoen nan na tui. Tso jon:

Itsiquindyi Pedro ntyja na tja jon vaa Cornelio

Los Hechos11 ja tsjoon Jope na matsinn nnon Tyotson. Ndo juu xjeneen mantyi tityincyoo nan nnn. Jntyia ncii ndiaandyu tuein na tyen nenque nquihan. Quioonndue jnanhan, tyioohan naijon man. 6 Ndo vi na jnd tqun ya centa, quityquiihan, jo jntyia na man quioo tsjan yo quioo quii jnd yo quioo na cotsaman tsia yo ninquintsa. 7 Juu xjeneen mantyi jndyi na nquii Tyotson na maan quioonndue sinin jon nnn. Itso jon: Pedro, quinanquintyja, quitscue quioo na ntqui. 8 Majo ta, tsj: Nnda ta, tyijequ ee minjon tacoqu nan na itso joon na tyintqu, min nan na tyijiua tsixuanhan. 9 Ndo na vja ve ta nnda Tyotson na maan jon quioonndue. Tso jon nnn: Nan na jnd tqun na ntju tsixuanhan, u tavintsu na tyijiuahan. 10 Ndye jnda tui na nnda. Nd jo tva ntcehan quioonndue. 11 Ndo majuuto xjeneen, sque ndye ca nnan vaa naijon na man ya. Ncii tsan tsjoon Cesarea, tua jon tsian nd naneen na tyequijntuehan ja jo. 12 Ndo nquii Espritu Santo tso jon nnn na minncii tyindyii tsn na ncj yo naneen. Ndo mantyi yon ntyjh nanmin na vantyja nonhan Jess, tyehan yo ja. Tsoen j sac quii vaa nquii tsaneen. 13 Ndo juu tsaneen tso jon nd na jndyiaa jon ncii ngel na tcentyjee tsaneen quii vaa jon. Ndo tso ngeleen nnon jon: Cua tsian nd nnan na cohan tsjoon Jope na quitsaquitqueenhan juu Simn, tsan na mantyi xuee juu na vja ve Pedro. 14 Juu tsaneen

328 ngitso jon nnon nchu vaa nquii ntsa cha ntsinman Tyotson uan nan, ndo mantyi tsoen nnan va. Nd vaa joon na tso ngeleen nnon jon. 15 Ndo tsontyichen Pedro: Ndo majuu xjen na tye na matsinn nd nnaneen, tyonhan centa Espritu Santo quii nonhan chaxjen na tyn centa jon juu xeeeen. 16 Ndo na tui na nnda, tjoon tsn juu joon na sinin ta Jess, na itso jon: Juu Juan totsiquind jon nnan yo ndaatioo, majo o maoon nnon na ntho, ee njon Tyotson Espritu Santo quii nonho. Ntyja naan jon ntho. 17 Ndo na tui na nnda, tqun centa na chaxjen na nquii Tyotson na siquindaa jon Espritu Santo jaa xjen na tntyja nnn Jesucristo, macejon na saa jon yo joo naneen. Mange na nnda, tyiquitsixuan ja na ntscu nan na itsaa Tyotson yohan. 18 Ndo joo ntyjehin, nnan judosneen, chen tui jndyuehan xjen na jndyehan joonmin. Ndo jnantmaanhan nquii Tyotson. Jnduehan: Yajo mantyi nque nnan na maoon tsjan conduihan yo jaa, xe na aa ntce nonhan yo jnanhan, mantyi ntsinman Tyotson uaanhan cha nnanxuanhan na tyiquintycii na vando uaanhan.

5Man

najnd na jnancuee nnan Esteban, juu xjeneen ta nnan na tontyehan joo nnan na vantyja non Jess. Mange na nnda, jndye jndyi naneen tycyahan. enhan

19Vi

Tmaan nnan na vantyja non Jess tsjoon Antioqua

329 na tyehan ata xjen ndyuaa Fenicia, ndo maoon ntyjehan tyehan ndyuaa chjo na jndyuhan Chipre na xijndiohan maan ndaandue. en ntyjehan na tyehan tsjoon Antioqua. Naneen tonanneinhan joon Tyotson, ve xiantyi nd ntyjehin nnan judos. 20 Majo quii ntan naneen toman vendye nnan na jnanhan juu Chipreeen yo ninCirene. Ndo naneen, vi na jnd squehan tsjoon Antioquaeen, tahan tonanneinhan nd nnan na conannein joon griego. Tonanmanhan joon naya ntyja naan ta Jess nd naneen. 21 Ndo tonanxuanhan juu najndei na condui nquii Tyotson. Jo saahan na jndye nnan ntce nonhan jnanhan, tovantyja nonhan ta Jess. 22 Ndo nque nnan na conduihan tmaan centaa Tyotson na manhan Jerusaln na vantyja nonhan Jess, vi na jnd jndyehan na nnda, tuahan tsian nnon juu Bernab na chi ncja jon Antioquaeen. 23 Ndo vi na jnd tuee jon jo, tquen jon centa na tman vaa na ityio Tyotson jnaan juu tsianeen. Ndo tyioo na neiin jndyi jon na condui na nnda. Tsoen naneen totsiquimaan jonhan na yo na xoncee nonhan quintjotyenhan ntyja naan ta Jess. 24 Juu Bernabeen, ya uan tsixuan jon. Quind ya tsixuan jon Espritu Santo, ndo tman vantyja tson jon Tyotson. Ndo jndyechen nnan tyion jonhan natoo Tyotson. 25 Nd jo tja jon tsjoon Tarso na tquintue jon Saulo. 26 Ndo vi na jnd ntjii jon tsaneen,

Los Hechos11,12 tantce jon, tayoon jon tsaneen Antioqua. Ndo ninvaa ncii chu tomanhan jo yo tmaan nnan na vantyja non Jess. Jndye nnan tsjooneen tonanmanhan nd naneen ntyja naan Jess. Ndo nque nnan Antioquaeen, joohan na jnanquita jndyeehan na jnanquijndyuhan joo nnan na vantyja non Jess cristianos. 27 Joo xueeeen vendye nnan na toninncya joon Tyotson jnduihan Jerusaln, tyehan, squehan Antioqua. 28 Ncii joo naneen, tsan na jndyu Agabo, yo na tyincyaa Espritu Santo na jnda xquen jon, ta jon na toninncyaa jon joon, nan na xejnda nguaa na nndyo jndo tman na ninvaa tsonnangue. Ndo xjen na tomaan nquii Claudio tsanmaantsian tman tsjoon Roma, juu xjeneen siquindhan juu jooneen. 29 Mange jo, nque nnan na vantyja non Jess na manhan juu tsjoon Antioquaeen, ntyjantyi na jnd jntahan, jnantjonhan xoquitu. Ndo jnancenonhinhan nd ntyjehan na vantyja nonhan jon na manhan ndyuaa Judea cha quitejndeihan joo naneen nan na itsitjahanhin. 30 Ndo jntahan na nnda. Tuahan tsian nnon juu Bernab yo ninSaulo na joo xoquitu na jnd jnantjonhan, quitsayon naneenhan. Ndo joohan teyonhinhan na man nque nnan na conintque quii ntan nnan na vantyja non Jess na manhan ndyuaa Judea.

12

Jnancuee nnan Jacobo ndo mantyi tyihan Pedro vancjo

Majuu xjeneen nquii Herodes, tsan na coxen juu

Los Hechos12 ndyuaa Judea, tuii jon vendye nnan na conduihan tmaan na vantyja non Jess. Tyii jon naneen vancjo. 2 Ndo nquii Jacobo xio Juan, tquen Herodeseen joon na quinancuee sondaro naan jonhin yo xjo espada. 3 Ndo vi na tquen Herodes centa na tvee ngio nnan judos na tua jon tsian na tue Jacobo, mantyi tyii jon Pedro vancjo. Juu xjen na tui na nnda, xonce na maan nguee naan nnan judos na cocahan tyoo na tatsquent tquee. 4 Ndo vi na jnd tuii Herodes Pedro, tyincyaa jon centahin nduee nginon nchoncii sondaro. Ee sitiu jon naxen ngenon juu nguee pascuaeen, yajo ncji jonhin na ntcoxen jonhin na tond nnan. 5 Jo joo sondaroeen totantyjeehan Pedro quii vancjo, majo nque nnan na conduihan tmaan na vantyja nonhan Jess, tasacentyjeehan na conanneinhan nnon Tyotson na quitejndei jon tsaneen.

330 jnduihan. 8 Ndo tsontyichen ngeleen nnon jon: Quitsityen tsia ndo quityion ntcon nge. Ndo vi na jnd saa jon na nnda, itsontyichen ngeleen nnon jon: Ca, ce ndiaatco nan ndo quindyontyja naxn. 9 Ndo Pedro, jndui jon, tntyja jon toxen juu ngeleen, majo min tyquintjii jon na aa mayuu na jnd jndyaahin na saa ngeleen. Ee sitiu jon aa chi ve ndaa itsoo jon. 10 Tenonhan naijon na man sondaro na vejndyee, nnan na cotantyjee jo. Nd jo mantyi tenonhan naijon na man sondaro na jnd ve. Ndo squehan ndyo juu vancjoeen na t xjohan naijon na nndui tsan na ngua jon nata quii tsjoon. Ndo juu ndyo vaaeen, jnan nquiihan. Jo tuahan nata, tyehan, ndo juu xjeneen jntyii ngeleen jon na ninnquii tson xquen jon. 11 Xjeneen ticjeeya Pedro ncii, tso jon: Nanein mavaa ya tsn na nquii Tyotson jon jon ngel naan jon na quitsiquindyaa tsaneen ja nt Herodes yo nduee ntyj nnan judos ntyja tsoen na conantiuhan na ninquintahan ja. 12 Ndo nquii Pedro, vi na jnd taa tson jon yo nan na tenon jon, tja jon vaa Mara, ndyee Juan, tsan na mantyi jndyu Marcos. Jndye nnan na jnd tncihan jo na conanneinhan nnon Tyotson ntyja naan juu Pedro. 13 Ndo sicuaa jon ndyo teon na ndyii juu vaaeen. Ndo ncii yuscu na jndyu juu Rode na ityentjon nd nnan vaaeen, jndui yueen, tquindyiaa juu nin tsan na itsicuaahan. 14 Ndo

nquii Pedroeen, majuu tijaan ya na nnonnco xeeeen na ncji Herodes jon tond nnan tsjoon, juu xjeneen xonce quii ntan sondaroeen itso jon, tyenhin yo ve carena. Ndo vendye ntyje sondaroeen, cotquenhan centa ndyo vancjoeen. 7 Majuu tijaaneen, ncii ngel centaa Tyotson, ninjonto tyjee jon tyquii vancjoeen, sintjii jon nt jon tsintsquee Pedro na sintci jonhin. Itso jon nnon juu: Cje quinanquintyja. Ndo xjen na saa jon na nnda, joo carena na tyen nt jon, ninoon

6Ndo

Sinman Tyotson Pedro na tyi nnanhin vancjo

331 vi na jnd tajnaan juu na jndyee Pedrohan, tyioo na neiin jndyi juu. Majo tanan siquinaan juu ndyo teoneen. Sicjehin, tja ntce juu tyquii vaa na ttsiquindyi juu joo nnan na man jo. Tso juu ndhan nd ro jnd tyjee nquii Pedro, itsicuaa jon ndyo teon. 15 Ndo joo naneen jnduehan nnon juu: Tsan xquen. Majo juu yuscueen ninvito tcohin na mayuu na juu Pedro na maan ndyo teoneen. Ndo nge na nnda tso juu, yajo jnduehan: Chito mayuu nquii jon, majuu ngel na ivantyjeehin na minntyjee nd. 16 Ndo viochen xjen na nnda conanneinhan, nquii Pedro tatcentyjee jon na itsicuaa jon ndyo teoneen ata xjen jnanquinaanhin juuhan. Majo ya na jntyiahan jon, tyuehan ndo tineinhan na mayuu juu jon na minntyjee jo. 17 Majo saa jon nt jon ndhan na cichen jndyuehan. Ndo vi jnd jo, sinin jon nchu vaa na saa ta Tyotson na tji jonhin quii vancjoeen. Ndo itso jon ndhan: Juu Jacobo yo ninntyj na vantyja nonhan Jess, quinanquindyiihohin juu joonvahin. Ndo vi jnd tso jon na nnda, jndui jon, tja jon nciichen joo. 18 Ndo xjen na tonnco, nque sondaroeen, ji vaa ticuaa jndyuehan yo ntyjehan na nin nan tui na tacoon Pedro. 19 Ndo juu Herodes, tua jon tsian na chen chen quijntuehan Pedro, majo tajndiohanhin. Mange jo tovajndo

Los Hechos12 jndyi jon joo sondaroeen, ndo tsojnaan na tajoon tijnda, jo tua jon tsian na cjehan. Nd jo, jndui jon ndyuaa Judea, tja jon Cesarea na jo ncoon ya jon. Herodes, vii jon nque nnan tsjoon Tiro yo Sidn. Ndo nge na nnda, joo nnan njooneen, jnanjndahan na ncohan na maan jon. Majo tyejndyeehan na maan juu Blasto, tsaneen ityentjon juu nnon Herodeseen. Ndo tyincyahan xoquitu nnon juu cha ntsintyjaa juu joon naanhan nnon Herodes. Nd jo tanhan nnon jon na quintjo ya ntyjii jon yohan. Ee nan na coninjntuehan yo nan na cocahan, conanhan tyuaa na icoxen. 21 Ndo tquen jon ncii xuee na ya ninncyo nndahan na maan jon, ndo vi na jnd tuee juu xueeeen, tce jon ndiaa ya na manin tsiaan na tsimanhan na conduihin na icoxen jon. Jo tcetyen jon naijon na maciixjen vacetyen jon xjen na itsijnda jon joon. Jnd jo ta jon na incyaa jon joon nd naneen. 22 Ndo joo naneen, xjen na jndyehan joon na tyincyaa jon, yajo ve jnta yahan na jnantmaanhan jon. Jnanxuaahan, jnduehan: Juu tsan na itsinin nd, chito ve tsanhin, conduihin ncii tyotson. 23 Majo ncii ngel centaa nquii Tyotson, ninoon isquioo jon ncii tycu vii cjoo Herodes na iscueehanhin na tca quintyihin. Nnda vaa na tjon jon nge na tyquitsitmaan jon nquii Tyotson. 24 Majo juu joon Tyotson, tcyantyichenhan. Ndo

20Juu

Ntyja na tue Herodeseen

Los Hechos12,13 tvijndyentyi nnan na tovantyja nonhan Jess. 25 Ndo juu Bernab yo ninSaulo, vi na jnd jnanquindhan juu tsian na tyehan Jerusaln, jo tye ntcehan Antioqua. Ndo mantyi tyeyonhan juu Juan, tsan na mantyi jndyu Marcos, na ntejndei jonhan.

332
Bernab yo Saulo coninncyahan joon naya nd nnan ndyuaa Chipre

13

Juu tmaan nnan na vantyja non Jess na manhan tsjoon Antioqua, quii ntanhan toman nnan na toninncya joon Tyotson ndo yo nnan na conduihan na tonanmanhan juuhan nd nnan. Nd nguee naneen: Bernab, Simn (mantyi conanquijndyuhanhin Niger), Lucio tsan tsjoon Cirene, Manan yo ninSaulo. Juu Mananeen, nincajon tquehin yo Herodes, tsan na tocoxen ndyuaa Galilea. 2 Ncii xeeeen, xjen na nque naneen na vantyja non conantmaanhan Tyotson, yo na cotyjehan nan jndyuehan, juu xjeneen nquii Espritu Santo itso jon ndhan: Juu Bernab yo Saulo, quitjindyaohin na ncohan tsian na matin jahan. 3 Ndo nque naneen na vantyja non Jess, vi na jnd jndyehan na nnda, tyjechenhan nan jndyuehan, ndo tonanneinntyichenhan nnon Tyotson. Nd jo tyiohan ndueehan nacjoo juu Bernab yo ninSaulo na citmaan Tyotson ntyja naanhan. Ndo nd jo tuahan tsian nd naneen na cohan tsian naan jon.

Bernab yo Saulo tahin na concyahan joon Tyotson

juu Bernab yo ninSaulo, jnduihan, tyehan tontyja naijon na jon Espritu Santo joohan. Tyejndyeehan tsjoon Seleucia naijon tuahan vaandaa na ntsquehan tyuaa Chipre na maan ndaandue xijndiohan. 5 Ndo vi na jnd squehan tsjoon Salamina juu ndyuaaeen, jo tye toninncyahan joon Tyotson quii ntaanon naan nnan judos na manhan juu ndyuaaeen. Ndo mantyi juu Juaneen, tsan na jndyu Marcos, tja juu yo joohan, totejndei juuhan. 6 Naneen tomandyihan ninvaa ndyuaaeen. Jo squehan tsjoon Pafos. Juu tsjooneen jndiohan ncii tsanquindua, tsan judohin. Itsivinnan juu na conduihin tsan na incyaa joon Tyotson. Barjess jndyu juu. 7 Juu tsaneen tomaan juu yo nquii tsanmaantsian na jndyu Sergio Paulo, tsaneen jnda jndyi xquen jon. Tqueen jon Bernab yo Saulo ee ninquindyi jndyi jon joon Tyotson. 8 Juu tsanquinduaeen jndyu juu Elimas. Totsichon yantyi juu na tantsinin Bernab yo Saulo nnon nquii tsanmaantsianeen. Ndo mantyi saa juu na min tyintsijoon tsaneen joon na conanneinhan, nge tyiquintue tson juu na ngantyja tson jon Jess. 9 Jo juu Saulo, tsan na mantyi jndyu Pablo, na quind ya tsixuan jon Espritu Santo, quii jndyiaa jon nnon juu tsanquinduaeen. 10 Itso jon nnon juu:

4Ndo

333 U tsan na ji vaa matsivinnan, tyia jndyi matsa. U condui u jnda nquii yutyia. Condui u tsan na jndoo tsoen nan na jndyoyu conduihan. Yuu xjen na ngacentyje na matscu na ngoque nnan nato jndyoyu ntyja naan Tyotson? 11 Ndo nge na nnda xjen tsan u, jo nquii Tyotson nndyii vi jon u. Vendye xuee ncon na nchjan na tajequindyia na xuee ndocjioon. Ndo vi na jnd tso Pablo na nnda, ninoon jntyiihanhin na chavijon tsan na vja quityuii chincyutso, ntjohin na ndiquindyiaa juu. Ndo nge na nnda, jntuehin tsan na ntuii nt juu na ngayoon tsaneenhin. 12 Ndo nquii tsanmaantsianeen, vi na jnd jndyiaa jon nan na tui, yajo tntyja tson jon Jess. Ndo jndye toon tson tsaneen ntyja naan juu joon na tonanman naneen ntyja naan nquii Jess.

Los Hechos13
15Ndo

juu Pablo yo nnan na tonanjon joon yohin, jnduihan tsjoon Pafos. Tuahan vaandaa, tyehan, squehan tsjoon Perge ndyuaa Panfilia. Juu tsjooneen, jo jntyii Juan joohan, tntce ntce juu Jerusaln. 14 Ndo Pablo yo ninBernab, vi na jnd jnduihan tsjoon Pergeeen, tyechenhan, squehan tsjoon Antioqua ndyuaa Pisidia. Ndo xjen na tuee xuee na cotajndyee nnan judos, tyequehan vatson naan naneen, jo tyecendyuaahan.

13Xjeneen,

Pablo yo Bernab tonincyahin joon Tyotson tsjoon Antioqua ndyuaa Pisidia

sijnaan ncii tsan ntji na tquen Moiss yo joon na totji nnan na toninncya joon Tyotson ntyja nchu vaa nan na nnguaa. Ndo vi jnd jo, nque nnan na conintque nd nnan vatsoneen, jnduehan nnon Pablo yo Bernab: O ntyj, xe na aa vaa joon na ninquinanneinho na ntejndeihan j, ca, quindueho, ndy. 16 Ndo jo jnanquintyja Pablo, saa jon nt jon na quitquenhan centa joon na ntsinin jon. Tso jon: O ntyj nnan Israel yo o nnan na maoon tsjan conduiho na mantyi conantmaanho nquii Tyotson, quindyeho chjo joon na ntsj. 17 Nquii Tyotson na conantmn j nnan Israel, nque ndoch na toman ndyu na toxenchen, tji jonhan na conduihan centaa nquii jon. Ndo nquii jon saa na titman jndyi tmaan joohan viochen xjen na toman yahan juu ndyuaa Egipto. Ndo ntyja naan naijndei na tsixuan jon, taoon jonhan, tji ntce jonhan juu ndyuaaeen. 18 Ncii vennan chu xjen na tomanonhan ndyuaa naijon tannan coon, jndye nnon nan na tyquichuhan na tontahan, totsiquii tson jon yo ntyja naanhin. 19 Ndo vi jnd jo, joo ntyque tmaan nnan na mancii xjen tomanhan ndyuaa Canan, sityuii jon naneen. Ndo tyuaa na tonanxuanhan, siquindaa jonhan nque nnan tsjan na tui jaa, joo nnan Israel. 20 Ndo juu nanva na matsj, tca chana vi nenque ciento vantjo vennan nchonqui chu na tuihan. Ndo vi jnd jo, tyincyaa jon je na totoxen naneen joohan.

Los Hechos13 Nd vaa nan na tovaa ata tuee xjen na toon juu Samuel, tsan na toninncyaa joon Tyotson nchu vaa nan na nnguaa. 21 Juu xjeneen joo nnan Israeleen, totanhan nnon Tyotson na incyaa jon ncii tsan na taquintyja na tman conduihin na ntcoxen tsaneen joohan. Ndo nge na nnda, jo tion jon tsian nquii Sal, jnda tsan na jndyu Cis. Juu Saleen tonduihin tsjan naan nnan tmaan Benjamn. Vennan chu tocoxen Sal joohan. 22 Nd jo nquii Tyotson tji ntce jon tsaneen, ndo juu tsianeen tion jonhan David. Ntyja naan Davidneen, itso jon: Juu David, jnda Isa, ntsaa jon chaxjen na ntue tsn. Nnda vaa joon na tso jon ntyja naan David. 23 Juu jon, matsjan naan jon tui Jess, tsan na conduihin na itsinman jon nnan Israel na chaxjen joon na jnd tco Tyotson ndyo jon. 24 Nquii Jess, vitjachen na ngita jon tsian na tua Tyotson nnon jon, juu Juan manciixjen maan jon. Toninncyaa tsaneen joon nd ntyjh nnan Israel. Totso jon ndhan na quintce nonhan jnanhan, ndo nd jo ntsiquind jonhan. 25 Ndo juu xjen na vantycii xeechuu juu Juaneen, na jnd siquind jon tsian na tua Tyotson nnon jon, itso jon nd nnan: O conantiuho na condui ja nquii tsan na ndyotsinman uaanho, majo chito juu jon condui ja. Nquii jon mancjee jon ndo tman conduihin. Majo ja nd, min

334 ve ntcoon jon tyiquichuhan na ntsiquinanhan. 26 Ndo tsontyichen Pablo ndhan: O ntyj, en j na condui tsjan naan Abraham na jndyocahan, ndo enho na nnan maoon tsjan nnan conduiho, majo mantyi conantmaanho nquii Tyotson. Nd tsoen jaa itscanon Tyotson juu joonva na ntyja naan jo itsinman jon uan njanhan. 27 Majo nque nnan na man Jerusaln yo ninnnan na conintque ndhan, tataa nonhan nin condui juu Jess. Nque nnan judos tyincii cii xuee na cotajndyeehan, conanjnaanhan joon na totji nnan na toninncya joon Tyotson nchu vaa nan na nnguaa. Majo joo nnan judoseen, joo jooneen na itsininhan ntyja naan nquii Jess, tataa nonhan nin nan itsiquindyihan. Mange na nnda, manquetohan jnanjndahan jnanhan chaxjen joo jooneen tsiquindyihan na ngenonhan, tsojnaan na tataa nonhan nin condui Jess. 28 Nque naneen minncii jnaan jon tyicijnda na ntahan na coxenhan na cue jon. Majo min na nnda, totanhan nnon Pilato na cue Jess. 29 Ndo vi na jnd siquindhan tsoen chaxjen juu joon Tyotson na jndui na itsiquindyihan na ntquenon Jess, yajo jnanquioo nnan sitso naan jon nnon tsonjnaan, ndo nd jo tyequityiuhan jon. 30 Majo nquii Tyotson tyincyaa jon na vando xco Jess. Naneinhin tacoonhin naijon na man ntoo. 31 Ndo nque nnan na jnanjon yo joon na

335 toninncyaa jon na jnanhan ndyuaa Galilea na tyehan yo jon Jerusaln, tyindyo xuee na tojntyia ndhan jon vi jnd na vando xco jon. Ndo xjen neinhin, manquentyi naneen cotji jndyoyu ntyja naan jon nd nnan. 32 Ndo mantyi j jnd squ na manho na coninncy juu joon nayavahin ndho. Conanquindy o na joo joon na jnd tco Tyotson ndyo jon nd ndochiihi nnan judos ndyu na toxenchen, 33 Joo jooneen jnd siquind jonhan nd jaa na condui jaa ndantyjo joo naneen ee tyincyaa jon na vando xco Jess. Tui na nnda chaxjen juu joon na jndui salmo na jnd ve na itsohan: U condui jnda ja. Xeevahin matsiman nd nnan na condui ja tye. 34 Ndo mantyi quityquii joon Tyotson vaa nciichen joon na jndui na itso jon: Juu joon na tc ndy nnon David, jiua nanxuanhan, ndo joon na mayuuhan. Manciixjen ntsiquind ja joohan. Yo joo joonmin totsiman Tyotson na nninncyaa jon na ngando xco Jess cha tyquithin na tue jon. 35 Ndo mantyi nacjoo nciichen salmo jndui joon. Ntyja na tsimanhan, itsijonhan chavijon nquii Jess itsinin. Itsohan: Ja na matyentjn nnon, uan nquii condui ja. Mange na nnda, tyijencya na ngit sitso njan. 36 Ntyja naan juu Davideen, tsan na tji joo joonmin, tovijntue Tyotsonhin tond nnan ndyuaa na tocoxen jon chaxjen na ntue tson Tyotson. Ndo vi jnd jo, tue

Los Hechos13 juu Davideen, ndo tequityiu nnanhin naijon na tovantyiu ndotachii jon na toman tivio, ndo juu sitso naan jon than. 37 Majo sitso naan nquii Jess, tathan, ee nquii Tyotson tyincyaa na vando xco jon. 38 Mange na nnda, o ntyj, caa ya nonho joonmin na conincy ndho. Ntyja naan nquii Jess na itsitman tson Tyotson jnan na nanxuanho. 39 Ee joo ntji na tquen Moiss, ndincyaahan na ntyja naanhan na nman uaan tsan na tonnon Tyotson. Majo ntyja naan nquii Jess, minninchen tsan na vantyja tson juuhin, iquen Tyotson tsaneen na conduihin tsan na tajnan tsixuan. 40 Jo quitquen ya yaho centa na tyintjonho chaxjen itsiquindyi joo joon na totji nnan na toninncya joon Tyotson nchu vaa nan na nnguaa. 41 Jooneen nd vaa na itsiquindyihan: O nnan na tyicuee nonho juu joon na mayuu, quitquenho centa. Ja Tyotson, joo xuee na cotandoho, vaa ncii nnon na matsa min na ntsinin tsan ndho ntyja naanhan, majo tyijecantyja nonhohan. Jo jndye coon nonho ntyja naanhan, ata ntsaahan na ngitsu uaanho na tyicantyja nonho yo juu naneen na matsa. 42 Ndo vi na jnd sinin Pablo joonmin, jndui jon juu vatsoneen yo Bernab. Ndo

Los Hechos13 nque nnan na chito judos conduihan, tanhan nnon jon na quitsininntyichen jon joo jooneen ndhan nciichen xuee na cotajndyee nnan judos. 43 Ndo nque nnan na ttjon juu vatsoneen, vi na jnd tycyahan, yajo jndye nnan judos yo ninnnan na chito conduihan tsjan naneen, majo na conantmaanhan Tyotson chaxjen nque nnan judos, tyentyja naneen toxen Pablo yo ninBernab. Ndo naneen je, totsiquimaan Pablohin yo Bernab na quintjotyenhan ntyja naan juu naya na condui Tyotson. 44 Ndo ya na tuee nnda nciichen xuee na cotajndyee nnan judos, mandyo tsoen nnan tsjooneen ttjonhan na ninquindyehan joon Tyotson. 45 Majo nque nnan judoseen, ya na jntyiahan na jndye jndyi nnan jnd tnci, jnant nonhan. Tye na tonduehan na juu joon na incyaa Pablo tyiyuuhan, ndo mantyi tonanneinhan joon tsan nacjoo jon. 46 Ndo na nnda, Pablo yo Bernab, yo na nanxuanhan uanhan, jnanntcehan joon nd naneen, jnduehan: O ntyj nnan judos, chuhan na nd o na concy jndy juu joon Tyotson, majo o tyinincyonho centahan. Cotjiho centa na juu naya na tyiquintyci na ntando uaanho, tyinanxuanho na ntsiquindaa Tyotson juuhan o. Tsojnaan jo, naneinhin juu joon nayavahin nninncyhan nd nnan na maoon tsjan conduihan, 47 Nge

336 nnda vaa tsian na tua ta Tyotson nd. Tsimanhan na nnda, ee nquii jon jnd tso jon: Nc jnd tqunho na conduiho chavijon chon na ntsixueehan nd nnan na chito conduihan nnan judos. Ata nnan na man ninvaa nnon tsonnangue nninncyaho joon ndhan ntyja naan na ntsinman ja uaanhan. 48 Ndo nque naneen na chito judos conduihan, vi na jnd jndyehan joonvahin, tyincyaahan na nein jndyihan. Tonduehan na juu joon Tyotson, njon jndyihan. Ndo ncii cii tsan na manciixjen ntyjii Tyotson na ncyonhan centa na tyintycii na ntando uaanhan, tntyja nonhan Jess. 49 Ndo ninvaa ndyuaaeen, toninncya nnan joon Tyotson. 50 Juu tsjooneen toman nanntcu na tman conduihan na conanjonhan yo nnan judos ntyja naan na conantmaan naneen Tyotson. Nque judoseen jnanndaahan non nanntcueen. Majontyi jntahan yo nque nannon na conintque tsjoon Antioquaeen. Ndo joo nanntcueen yo nannoneen, jnanquitahin tyia yo Pablo yo Bernab. Ndo na nnda, jntahan na tjihan naneen ndyuaahan. 51 Mange na nnda, juu Pablo yo Bernab jnantonciihan ngehan na cyaa tsojnd na chuuhan. Na jntahan na nnda, siman jndyoyuhan na tyiquichuhan na jnta naneen na nnda. Nd jo Pablo yo Bernab tyehan tsjoon Iconio. 52 Majo nque nnan na vantyja non Jess na

337 manhan tsjoon Antioquaeen, nein jndyihan ndo quind ya maan Espritu Santo quii nonhan.

Los Hechos13,14 ninnnan na tachijo conduihan, jnanjonhan joon yo nanmannian tsjoonhan na nnancejnaanhan naneen, ndo na ntuenhan ntj joo naneen. 6 Majo Pablo yo ninBernab, vi na jnd jndyehan na nnda conanjnda naneen, jo jntahan vi ntyja. Tyehan tsjoon Listra yo tsjoon Derbe ndyuaa Licaonia, yo ndyuaa na man xijndyio juu ndyuaaeen. 7 Mantyi nd nnan ndyuaaeen toninncyahan joon naya naan Tyotson.

14

Pablo yo Bernab manincajon jntahan tsjoon Iconio. Tyequehan vatson naan nnan judos juu tsjooneen. Jo toninncyahan joon Tyotson nd nnan. Ndo joo nnan na tnci jo yo ninvendye nnan na tachi judos conduihan, xjen na jndyehan joon na tonannein naneen, jndyehan tntyja nonhan Jess. 2 Majo nque nnan judos na tatntyja nonhan, tonanndaahan non nnan na maoon tsjan conduihan yo joohan. Ndo vi jnd jo, joo naneen tonanvii nonhan joo nnan na vantyja nonhan Jess. 3 Jo juu Pablo yo ninBernab, majndye xuee ntjohin juu tsjooneen. Ndo yo na nanxuanhan uaanhan na toninncyahan joon ntyja naan juu naya na condui Tyotson. Ndo siman jon juu joon na toninncya naneen, joon na mayuuhan ee ntyja naan nquii jon na tond tontahan jnaan tman na tyijequinduihan na ve najnd nquehan, min xecaa tson tsan nchu vaa na tuihan. 4 Nge na nnda vaa, joo nnan tsjooneen, saahan na tyininncii toquindyii nonhan. Ee enhan na tonanjonhan yo nnan judos, ndo enhan na tonanjonhan yo nnan na totsayonhan yo juu joon na toninncyaa Jess. 5 Ndo na nnda, nque nnan judos yo

Pablo yo Bernab coninncyahan joon Tyotson tsjoon Iconio

tsjoon Listraeen, jo tovequityen ncii tsansa na ndicaca, ee manciixjen ntjein ngee juu xjen na tuihin. Minncii jon tacovaca juu. 9 Jndyii tsaneen na sinin Pablo. Ndo quii jndyiaa jon nnon juu, ee taa tson jon na ngantyja tson juu na ntcoyahanhin. 10 Ndo sue jon jndyee jon, itso jon: Ca, quinanquintyja, centyje. Ndo juu tsaneen, ninoon tcentyjee juu, tye tca juu. 11 Ndo joo nnan Licaoniaeen, xjen na jntyiahan na nnda saa Pablo, tahan na tonanxuaahan yo jonndaa naanhan. Tonduehan: Quii ntan jaa jnd sque ve tyotson na chavijon nnanhan. 12 Ee juu Bernab, jnduehan na jon tyotson Jpiter, ndo Pablo, jon tyotson Mercurio, nge incyaa jon joon ndhan. 13 Ndyo juu tsjooneen, jo minntyjee vatson centaa Jpitereen. Ndo juu tyee na totyentjon nnon juu

8Juu

Nnan tsjoon Listra cotuenhan ntj Pablo

Los Hechos14 tyeen, ata xen ndyo teon juu tsjooneen jndyochu jon ndoro na jon ntua ntjaa quityo o. Ndo nquii jon yo ninnnan tsjooneen, ninquinancjehan joo choeen nnon Bernab yo ninPablo na nnantmaanhan naneen na chavijon conduihan nquii Tyotson. 14 Majo nque naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess, majuu Bernab yo ninPablo, xjen na tquenhan centa na nnda vaa ninquinta naneen, tye tyehan ndiaahan na conanman tyia jndyi ngiohan. Jnantyuaahan na tyequehan quii ntan nnan tsjooneen. Ndo jnanxuaahan, jnduehan nd naneen: 15 O nnan, Ndu na nnda ninquintaho? J mannan j chana nqueho. Ndo jndyoyn joon naya na ndyeho cha quindyeho na contaho nanmin na ve jnaanhan. Jo quintce nonho na nnda vaa na ninquintaho, ndo quinantmaanho nquii Tyotson na vando, manquii jon na tquen quioonndue yo tsonnangue yo ndaandue yo nintsoen nnon na min nnonhan. 16 Joo xuee na toxenchen, jntyii jon na tsoen nnan na cuaa nquii na ntahan mincyato nan na ntue nonhan. 17 Majo naneinhin icji jndyoyuhin ntyja naan nquii jon, ee ya jndyi itsaa jon yo tsoen nnan. Incyaa jon ndaatsua na conanhan tsjndue, ndo itsaa jon na coque ntjon. Ndo nan na icanhan jaa, incyaa jonhan cha cn na nn ndo cha ngacj nan na coca.

338 Nnda vaa joon na jnduehan nd naneen. 18 Majo min na jnduehan joonmin, joo nnan tsjooneen, yo ncua ngiohan na jntyehan na ninquinancjehan quiooeen tond naneen na ninquinantmaanhinhan na chavijon conduihan nquii Tyotson. 19 Majo vendye nnan judos na jnanhan tsjoon Antioqua yo Iconio, squenonhan juu tsjoon Listraeen. Ndo jntahan na jnanjon nnan tsjooneen yo nan na ntue nonhan. Jo na tuen nnan ntj Pablo, ndo xjen na jnantiuhan na jnd jnancueehan jon, jndyotscaahan jon xen ndyo tsjooneen. 20 Majo nque nnan na vantyja non Jess, sacentyjeehan xijndio ngiaa jon. Juu xjeneen jnanquintyja jon, ndo tquee nnda jon quii tsjoon. Ndo tonco nciichen xuee, jndui ntce jon jo yo ninBernab, tyehan tsjoon Derbe. 21 Juu tsjooneen toninncyahan joon Tyotson nd nnan, ndo nnan na man jo, jndyehan tntyja nonhan Jess. Ndo vi jnd jo tantce nnda Pablo tsjoon Listra, Iconio yo ninAntioquaeen. 22 Nnan na tntyja nonhan Jess na manhan joo njooneen, joo joon na toninncyaa Pablo yo ninBernab, totejndeihanhin. Ndo tonanquimaanhan naneen na centyjeetyenhan na vantyja nonhan Jess. Ndo mantyi chuhan na jndye nnon navi na coquenn cha cond conanjn yo juu na ityentjon Tyotson. 23 Ndo mantyi ncii cii tmaan nnan na

339 vantyja nonhan Jess, Pablo yo ninBernab jnanjndahan nnan na conintque nd nnan ntmaaneen. Ndo jnanneinhan nnon Tyotson na quitejndei jon naneen tsian na chohan, ndo tyjehan nan jndyuehan na tanhan juu nayaeen. Ndo vi jnd jo, tquenhan naneen nt ta Jess na nquii jon vantyja nonhan.
Pablo yo Bernab contcehan tsjoon Antioqua ndyuaa Siria

Los Hechos14,15
Nnan Jerusaln na vantyja non Jess tncihan

15

jnd jo, tenonhan ndyuaa Pisidia, ndo squehan ndyuaa Panfilia. 25 Juu tsjoon Perge na maanhan ndyuaaeen, jo tyincyahan joon Tyotson. Nd jo tyecuehan tsjoon Atalia na maanhan ndyo ndaandue. 26 Tsjooneen jo tuahan vaandaa. Tye ntcehan juu tsjoon Antioqua naijon na jnanhan xjen na nque nnan na vantyja non Jess tquenhan joohan nt Tyotson na quityio jon jnaanhan tsian naan jon na tyehan. Ndo juu tsianeen jnd jnanquindhinhan. 27 Ndo xjen na sque ntcehan Antioqua, joo nnan na conduihan tmaan centaa Jess, jnanncihan naneen. Ndo chen tonduehan nd naneen tsoen na totejndei Tyotson joohan tsian naan jon na jnd tontahan. Ndo mantyi tonanneinhan nchu vaa na itsaa jon na nque nnan na tachi judos conduihan, na mantyi iqueen Tyotson joohan na vantyja nonhan Jess. 28 Ndo Pablo yo ninBernab, jndye xuee ntjohan Antioquaeen yo ntyjehan nnan na vantyja non Jess.

24Vi

Juu xjeneen, nnan na jnan ndyuaa Judea, sque vendyehan Antioquaeen. Naneen tonanmanhan nd nnan na vantyja non Jess. Tonduehan naijndeihan na quitanguee naneen juu costumbre chaxjen nque nnan judos contahan yo yononndaa ndahan, ee tonduehan xe na aa tyiquitanguee naneen juu costumbreeen, tyixequinduihin nnan na itsinman Tyotson uaan. 2 Ndo na quii jndyue naneen yo ntyja naan jooneen, jo juu Pablo yo ninBernab, ninvito tahan na tyiyuu na icanhan na nque nnan na vantyja nonhan Jess na quinanquindhan juu costumbreeen. Jo nque naneen na vantyja non, tionhan tsian Pablo yo Bernab yo ninvendye ntyjehan nnan tmaan na conduihan, na co naneen Jerusaln. Ncohan na man nque nnan na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess yo ninnque nnan na conintque quii tmaan nnan na vantyja nonhan jon na manhan juu tsjooneen. Tond joo naneen, jo ninjnda juu jooneen. 3 Joo nnan tsjoon Antioquaeen na conduihan tmaan nnan na vantyja non Jess, tuahan tsian nd naneen. Jo jnduihan, tyehan, tenonhan ndyuaa Fenicia yo ninSamaria. Joo nnan na vantyja non na manhan njooneen, tonanquindyiihan naneen na mantyi nque nnan

Los Hechos15 na tachi nnan judos conduihan, contce nonhan jnanhan ndo vantyja nonhan Jess. Ndo joo nnan njooneen, xjen na jndyehan na nnda, tyincyaahan na nein jndyihan. 4 Ndo vi jnd tyjee Pablo yo Bernab Jerusaln, tsoen nnan na conduihan tmaan nnan na vantyja non Jess, en nnan na conintque quii ntan naneen, yo ninnque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, yo na nein jndyihan chohan centa naneen. Ndo Pablo yo ninBernab, tonduehan nd naneen tsoen nan na jnd totsaa Tyotson yo joohan quii tsian naan jon. 5 Majo vendye nnan judos na vantyja non na conduihan ntyja naan tmaan fariseos, jnanquintyjahan, jnduehan: Juu costumbre na jaa nnan judos conta yo yononndaa nda, ijndeihan na quitanguee naneenhan, ndo mantyi juu ntji na tquen Moiss na icoxenhan, quindu ndhan na quitangueehan tsoenhan. 6 Xenge juu jooneen, jo nque nnan na totsayon yo joon na toninncyaa Jess, yo ninnnan na conintque nd nnan na vantyja non jon, tncihan na nnanjndahan juu joonva. 7 Ndo vi jnd na tonanjndyechenhan jndyuehan ntyja naanhan, jo jnanquintyja Pedro. Tso jon ndhan: O ntyj na vantyja nonho Jess, o mangio jndaho na vavijndye xuee na nquii Tyotson tji jon ja quii ntanho na tua

340 jon tsian nnn na ninncya joon naya naan jon nd nnan na chito conduihan tsjan jaa nnan judos cha ngantyja nonhan Jess. 8 Majo nquii Tyotson na ntyjii jnda jon nchu vaa tsixuan tsan quii uan naan juu, siman jndyoyu jon na tyoon jon centa naneen. Ee mantyi tyincyaa jon na maan Espritu Santo quii nonhan chaxjen na tyincyaa jonhin na maan jon quii nnn. 9 Ee mantyi nquii Tyotson nincajon itsaa jon yo joohan chaxjen mantyi itsaa jon yo nqu. Ee nge na vantyja nonhan Jess, jo na iquen Tyotsonhan na tajnan nanxuanhan chaxjen nquh. 10 Ndo nanein, nque nnan na chito conduihan tsjan jaa nnan judos na mantyi vantyja nonhan Jess, Ndu na ninquitquenho xjen naanho Tyotson na yo naijndeihan na quitangueehan juu costumbre njanhan? Ndo na nnda contaho, itsijonhan na chavijon ninquityioho ncii xu nacjo naneen, ndo juuhan min nque ndochiihi na toman ndyu na toxenchen, tajnanhin juuhan, ndo min nquh. 11 Majo tyiyuu na nnda vaa na icanhan na quinta nnan, ee vantyja nnn na xiantyi ntyja naan juu naya na condui ta Jess, jo na itsinman Tyotson uan njanhan ndo mantyi nquehan. Mannda joon na siquimaan Pedro naneen. 12 Ndo joo naneen na tncihan jo, tsoenhan chen tui jndyuehan. Tquen yahan centa joon na sinin Bernab yo ninPablo ntyja naan juu tsian tman na tontahan na tijntue Tyotsonhan quii

341 ntan nnan na chito conduihan tsjan nnan judos. Ndo mantyi ntyja na tontahan jnaan tman na tyijequind nduihan ntyja najnd nquehan. 13 Ndo vi na jnd jnanneinhan, yajo sinin Santiago. Itso jon: O ntyj na vantyja nonho, quindyeho chjo joon na ntsj. 14 Juu ntyjh Simn Pedro jnd sinin jon ndh nchu vaa na siman jndyee Tyotson na ndyii tson jon ntyja naan joo nnan na maoon tsjan conduihan yo jaa, na mantyi quii ntan naneen icji jon nnan na conduihan centaa nquii jon. 15 Ndo na nnda vaa, itsijonhan juuhan yo joon na jndui quityquii joon Tyotson na tji nnan na toninncya joon jon nchu vaa nan na nguaa. Juu jooneen itsiquindyihan: 16 Vi na jnd tui tsoen nanmin, ja ncyn nnta na vi ntyji nnan tsjan naan David na jndyocahan. Mantsijnta na ncii joohan na ntcoxen. 17 Nnda vaa na matsijnta cha mantyi nque nnan na tachi tsjan nnan judos conduihan njntuehan ja, manc na condui ja na taquintyja na macoxn. Juu xjeneen tsoen naneen njntuehan ja cha nnd ntyi jahan ntyja njan. 18 Ndo juu jooneen tsontyichenhan: Joonva tivio na itsiman Tyotsonhan ntyja naan tsian na itsaa jon naneinhin. 19 Ndo tsontyichen Santiago: Nge na nd vaa na itsiquindyi

Los Hechos15 juu jooneen, nd ro joon na matsitiu ja ntyja naan nque naneen na tachi tsjan jaa conduihan na contce nonhan jnanhan na vantyja nonhan Jess. Tyiquichuhan na nnanchju jaa joo naneen yo costumbre njanhan. 20 Ya xe na nnancann tson ndhan na nnanquindyiihan na tantcahan nan na jnd tyio nnan nd nan na conantmaanhan na cotjihan centa na conduihan Tyotson. Min tanconhan yo nnan na ve nd ro. Min tantquiihan si quioo na ve ngue jndio min tavintquiihan neon. 21 Ee na toxenchen, nque ntyj nnan judos, mancii xjen coninncyahan joon na tquen Moiss na icoxenhan. Ndo nque ntyjh naneen, tyincii cii xuee na cotajndyeehan, conanjnaanhan jooneen ncii cii tsjoon naijon na manhan.

nque naneen na totsayonhan yo joon na toninncyaa Jess yo ntyjehan na conintque yo nintsoen nnan na conduihan tmaan nnan na vantyja non Jess na manhan tsjoon Jerusaln, jnanjndahan na tjihan ve ntyjehan na tuahan tsian nd naneen na juu xjen na ncja ntce Pablo yo ninBernab Antioqua, na co ve naneen yo joohan. Juu Judas, tsan na vja ve xuee Barsabs, yo ninSilas, ndhan tua naneen tsianeen. Joo ve naneen conintquehan quii tsianeen. 23 Juu tmaan naneen,

Tson na jnancanon nnan judos nd nnan na tachi judos


22Ndo

Los Hechos15 nd vaa joon na chu tson na jnancanonhan: J nnan na cotsayn yo joon na toninncyaa Jess, ndo mantyi ninnqu na conintque quii ntan tmaan nnan na vantyja non jon na mn tsjoon Jerusaln. Concy tson njn nd nqueho ntyj na manho tsjoon Antioqua yo ndyuaa Siria yo ninCilicia. Conancann tsonvahin nd o ntyj na maoon tsjan conduiho yo j nnan judos na mantyi vantyja nonho Jess. 24 J jnd jndy na jnan vendye ntyj ntjoohin na squehan na manho, ndo yo joon na conanmanhan ndho, itsiquijeenhanho. Conanndaahan nonho na conduehan naijndeihan na quinanquindho juu costumbre na j nnan judos cont yo yononndaa nd, ndo yo na conduehan na quitangueeho juu ntji na tquen Moiss. Majo min na nnda na conanman naneen ndho, tanan tsan na iua juu tsianeen ndhan. 25 Mange na nnda, tnci j ndo ninncii conanti na ntj ncii ve ntyjh quii ntn na ntin tsianhan na cohan na manho yo nque ntyj na vengi jndy, juu Bernab yo ninPablo. 26 Ee joohan tyiquityihan centa min na aa ntscueehanhin na cotyentjonhan nnon nquii Jesucristo na conduihin ityentjon jon jaa. 27 Jo na cotu tsian nnon juu Judas yo ninSilas na cohan na manho. Nquehan nnduehan ndho juu joon na conanjnt ntyja naan juu joonva. 28 Ee nquii Espirtu Santo jnd siman jon nd na tyindyi xu

342 nacjoho. Mange jo, joo joon na tyequindue naneen ndho, tyiicanhan na nnanquindhohan. Xiantyi joonmin na condu na quitangueeho. 29 Si na jnd tyio nnan tond nan na conantmaanhan na tachi Tyotsonhan, tantcahohan. Min tantquiiho neon, min si quioo na ve ngue jndio. Min tavinconho yo nnan na ve nd ro. Mantyjantyi jo ro na condu ndho. Concy tson njn ndho na tsoenho. Nd joon na jnancanon naneen nd nnan Antioquaeen. 30 Ndo juu Judas yo ninSilas, vi na jnd tmanhan ntyjehan na vantyja non, jnduihan. Tyehan Antioqua yo Pablo yo ninBernab. Ndo vi na jnd squehan jo, jnantjonhan nnan na vantyja non Jess, jnd jo juu tsoneen na yonhan, tyincyahinhan nd naneen. 31 Ndo joo naneen, vi na jnd jnanjnaanhinhan , tonhan na nein jndyihan nge juu joon na chuhan tjihanhin quityquii juu na maan jndyi nonhan. 32 Ndo juu Judas yo ninSilas, mantyi conduihan nnan na iua Espritu Santo tsian ndhan na ya concyahan joon Tyotson. Mange jo jndye joon na tonanneinhan nd naneen. Ndo juu jooneen tyincyaahan na xoncii non naneen. Ndo mantyi tonhan najndhan ntyja naanhan. 33 Ndo juu Judas yo ninSilaseen, vi na jnd tenon canntyi ro xuee na manhan juu tsjooneen, jnanjndahan na ncontcehan

343 Jerusaln naijon na man nnan na tua tsianeen ndhan. Ndo nque nnan na vantyja non na manhan tsjoon Antioqua, tyincyahan tson naneen. Tanhan na nquii Tyotson cantyjee jonhan na coo ntcehan. 34 Majo juu Silaseen, sitiu jon na ntjohin jo. 35 Mantyi Pablo yo Bernab ntjohan jo. Joohan ndo jndye maoon nnan na man jo na vantyja nonhan Jess, tonanmanhan ndo toninncyahan joon naya naan Tyotson nnd nnan.

Los Hechos15,16 juu Pablo tyoon jon Silas. Ndo nque nnan na man Antioqua na vantyja nonhan Jess, tquenhan naneen nt Tyotson na nquii jon cijntue jon joohan quityquii tsian naan jon na coohan. Ndo vi jnd jo, jnduihan, tyehan. 41 Tyecenonhan ndyuaa Siria yo ninCilicia. Ndo ntmaan nnan na vantyja nonhan Jess, juu joon na toninncyaa Pablo yo ninSilas, tejndeihan naneen na tovaquehan ntyja na vantyja nonhan.

40Majo

vi jnd na canntyi ro xuee na tomanhan juu tsjooneen, tso Pablo nnon Bernab: Nque ntyjh na vantyja nonhan Jess na manhan ncii cii tsjoon naijon na toninncya joon Tyotson ndhan, ca, ntsaquijntyia nnta nchu vaa na manhan. 37 Ndo Bernab, ntue tson jon na chi ncja Juan yohan, tsan na vja ve xuee Marcos. 38 Majo nquii Pablo, tatvee tson jon na ncja tsaneen yohan, ee xjen na tomanhan ndyuaa Panfilia, jntyii tsaneenhan, tjintce juu na totejndei juu joohan tsian na tyehan. 39 Ndo tsojnaan jooneen, nquii Pablo yo ninBernab, tatquinjon na jnanneinhan yo ntyjehan, jnanjndyehan jndyuehan ata jntyehan ntyjehan. Jo nquii Bernab tyoon jon Marcos, tuahan vaandaa na tyehan ndyuaa Chipre na man ndaandue xijndiohan.

36Ndo

Pablo jnd ve jnda na vancyaa jon joon Tyotson

16

Pablo yo ninSilas jnduihan Antioqua, squehan tsjoon Derbe. Ndo vi jnd jo, tye nndahan tsjoon Listra. Jo vijon tomaan ncii tsan na vantyja tson juu Jess, Timoteo jndyu tsaneen. Ndyee juu tsan juda na mantyi vantyja tson jon, majo tye juu tsjan tsan griegohin. 2 Nque nnan na vantyja non na manhan tsjoon Listraeen yo Iconio, ya joon tonanneinhan ntyja naan juu Timoteo. 3 Ndo Pablo ntue tson jon na quitsijon Timoteo yohin yo tsian na itsaa jon. Nge na nnda, jo sijnda Pablo na tui yohin chaxjen juu costumbre na conta nnan judos yo yononndaa ndahan. Saa jon na nnda cha nque nnan judos na man ndyuaa naijon na coohan, ncyon naneen centahin. Ee ngio ya naneen na juu tye Timoteo, tsjan tsan griegohin. 4 Ndo joo jooneen na jnanjnda nque nnan na jon ta Jess yo joon naya naan jon, yo ninnnan na conintque nd nnan na vantyja

Pablo yo ninSilas, tjihan Timoteo na chi ntejndei juuhan

Los Hechos16 non na manhan Jerusaln, joo jooneen, nquii Pablo yo Silas yo ninTimoteo, nque nnan na vantyja nonhan Jess na manhan ncii cii tsjoon naijon tovenonhan, tonanquindyiihan naneen na quitangueehan joo jooneen na jnanjnda nnan na vantyja non Jess. 5 Mange na tontahan juu tsianeen, jo ncii cii tmaan naneen na vantyja nonhan Jess, tovaquehan na vantyja nonhan ndo io io tvijndyentyichenhan.

344 ya nn na iua Tyotson tsian nd na quitsancy joon naya naan Jess nd nnan ndyuaaeen.
Lidia tsan tsjoon Filipos, vantyja tson jon Jess

nquii Espritu Santo, tatanguee jon na juu Pablo yo ninnnan na totsayon joon yohin na nnanneinhan joon Tyotson nd nnan ndyuaa Asia. Mange na nnda, tenonhan ndyuaa Frigia yo ndyuaa Galacia. 7 Juu xjen na squehan tyonco ndyuaa Misia, jnantiuhan na ngoquehan ndyuaa Bitinia. Majontyi min tatyincyaa Espritu Santo na ngenonhan jo. 8 Mange na nnda, ve tenon ntyjahan ndyuaa Misia. Tyecuehan ata squehan tsjoon Troas na maanhan ndyo ndaandue. 9 Ndo natsjon na man naneen jo, vaa ncii na tityincyoo nnon Pablo na jndyiaa jon. Ee jndyiaa jon ncii tsansa ndyuaa Macedonia na minntyjee juu. Saa tsaneen tyoohin, itso juu nnon jon: Quitsa vi nayaeen na cenoon ntyjava ndyuaa Macedonia. Quindyotejndei j. 10 Ndo vi na jnd jndyiaa Pablo na nnda vaa, ya jo ninoon jnanjnt na ngeti ndaandue na ntsqu ndyuaa Macedonia. Ee taa

6Ndo

Tityincyoo jndyiaa Pablo tsansa ndyuaa Macedonia

juu tsjoon Troaseen, jo tu vaandaa. S jndyoy, squ ncii tyuaa chjo na maan ndaandue xijndiohan na jndyuhan Samotracia. Ndo tonco nciichen xuee, jntu jo, s, squ tsjoon Nepolis. 12 Jntu jo, s, squ tsjoon Filipos. Icoxen tsjoon Roma juu tsjooneen, ndo majuuhan icoxenhan njoon quijnd na maanhan ndyuaa Macedonia. Jo ntjo j Filiposeen cantyi ro xuee. 13 Ndo juu xuee na cotajndyee nnan judos, jntu j ndyo tsjooneen ndyo jndaa. Ee maan nn na aa ndi naijon na covanci nnan na conanneinhan nnon Tyotson, na nnanjon j yohan. Ndo mayuu jndi nanntcu na tncihan jo. Jo sacendyu, jnannn joon naya ntyja naan Jess ndhan. 14 Ndo quii ntan nanntcueen, jo maan ncii tsan na jndyu Lidia. Juu tsaneen tsan na jnan tsjoon Tiatira, ndo ijnd jon ndiaa ya, ndiaa colo venton. Jon manciixjen itsitmaan jon Tyotson. Ndo nquii ta Tyotson tyincyaa jon quii tson tsanscueen na tquen ya jon centa joon na tyincyaa Pablo. 15 Ndo vi na jnd jnd jon yo xuee Jess, yo ninnnan vaa jon, yajo saa jon tyoo j, tso jon nd: Xe na aa cotjiho centa na xoncee tsn na mavantyja tsn ta Jess, ca quintjoho va.

11Ndo

345 Ndo sichon jon na quintjo j vaa jon.


Pablo yo ninSilas, tyi nnan tsjoon Filiposhan vancjo

Los Hechos16 nnan. Tsojnaan jo nque nnan na jnanjndahan yuscueen, tyonhan Pablo yo Silas. Tyequitquenhan naneen nd nanmannian quii tsua tman tsjooneen. 20 Ndo vi na jnd jo, jnduehan: Nannonmin, conduihan nnan judos ndo cotyihan tyia nnan tsjn. 21 Ee joo joon na conanmanhan vjahan nacjoo ntji naan gobiernon Roma, ndo jaa manciixjen condui jaa nnan na man nacje naan juu tsjooneen, mange jo tyiquichuhan na ntqun centa joon na coninncyahan, min na nta nan na conduehan. 22 Ndo na jndue naneen na nnda, nque nnan tsjooneen jnanvehan nacjoo Pablo yo Silas. Mantyi nque nanmannianeen tuahan tsian na quindui ndiaa naneen, ndo ngichohan yo nonjnein. 23 Ndo vi na jnd tijndye nonjnein na jnantja naneenhan, jnd jo tyi nanmannianeenhan vancjo. Ndo nquii tsan na iquen centa juu vancjoeen, jnduehan nnon jon na ya ya quen jon centa Pablo yo Silas. 24 Ndo juu tsaneen, vi na jnd tyoon jon centa joonva, tyii jonhan vancjo na quioonchen, ndo sityen tyen jon ngehan yo nonntcaa. 25 Majo cha na xonce tsjon, juu Pablo yo Silas tonanneinhan nnon Tyotson ndo totahan alabanzas, ndo nque nnan na man navi na toohan juu vancjoeen yohan, tondyehan na nnda. 26 Ndo ninjonto jndei sii ra, ata titoncii ninvaa vancjoeen. Ndo juu xjeneen, jnduentaa na min vancjoeen, jnaan nquehan,

xueeeen s naijon na covanci nnan na conanneinhan nnon Tyotson. Juu xjen na jon j nato, jo tjon j ncii yuscundyua na itsixuan juu ntyja naan najndei yutyia. Itsinin yuscueen nd nnan nan na ntquenonhan. Ityentjontyen yueen nd nnan na jnanjndahan juu. Ndo tman son na cotantjonhan ntyja naan juu. 17 Ndo yueen, ta juu na tovantyja juu na toncn yo Pablo. Tatcentyjee juu na tsixuaa juu, totso juu: Joo nannonmin cotyentjonhan nnon nquii Tyotson na maan na tquintyja na ndyentyichen. Conanquindyiihan o ntyja na itsinman jon uaan nnan. 18 Jndye xuee na totsaa juu na nnda, ndo joon na totsinin juu, totscethan Pablo. Jo tequen jon, sinin jon nnon juu yutyia na maan quii tson juu. Tso jon: U yutyia, yo xuee Jesucristo macxn u, quindui quii tson yuscuva. Ndo vi jnd tso Pablo joonva, maquintyjachen jndui juu jndyetyiaeen. 19 Majo nque naneen na cotantjonhan ntyja naan yuscueen, vi na jnd tquenhan centa na juu jndyetyiaeen jnd jnduihanhin, jo na taa nonhan na tajequioontyichen son ndueehan yo tsian na totsaa juu na totsinin juu nan na ntquenon

16Ncii

Los Hechos16 ndo mantyi ncii cii nnan na man navi jo, jndyaa carena na tyenhan. 27 Ndo nquii tsaneen na iquen jon centa vancjoeen, sintcihanhin, ndo jndyiaa jon na vanaan jndyuehan. Tsojnaan jo, tji jon xjoo jon na ntscuee nquiihin ee sitiu jon na nque nnan na man navi, jnd jnannonhan. 28 Majo Pablo jndei sixuaa jon nnon tsaneen. Tso jon: Quindyi, tyintscue nquii u ee tsoen j ninmn ndhin. 29 Ndo juu tsaneen, tcan jon chon. Jndei tquee jon quii vancjoeen. Coviquijntyehin na tyue jon. Tcon xtye juu nnon Pablo yo Silas. 30 Ndo vi jnd jo, tji jon joohan chen. Taxee jon ndhan, tso jon: O ta, nin nan na icanhan na quitsa cha ntsinman Tyotson uan njan? 31 Ndo tahan, jnduehan nnon jon: Cantyja tson nquii ta Jesucristo, yajo ntsinman Tyotson uan nan, ndo majontyi quinta nnan va. 32 Ndo jnanneinhan juu joon ntyja naan Jess nnon tsaneen ndo mantyi nd tsoen nnan vaa jon. 33 Ndo majuuntyi xjeneen ninvaa jaanchen, tchu jon joohan ndo tman jon yuu na tcehan na chohan. Ndo jnd jo, jnd jon yo xuee Jess, juu jon ndo mantyi yo ninnnan vaa jon. 34 Vi jnd jo, Pablo yo Silas, tchu jonhan vaa jon, tyincyaa jon nan na tcahan, ndo juu jon yo nintsoen nnan vaa jon, neinhan na jnd vantyja nonhan Tyotson. 35 Ndo vi na jnd tixuee, nque nanmannian juu tsjooneen,

346 tuahan tsian nd comisin na coquitji naneen Pablo yo Silas vancjo na chi ndyaahan. 36 Nge na nnda, nquii tsaneen na iquen centa vancjoeen, siquindyii jon Pablo joonva. Itso tsaneen nnon jon: Nque nanmannian jnd jnancanonhan joon na quitsiquindya ja o. Mange na nnda, vanaan na nnduiho. Coho na minncii juaan tson tyinconho. 37 Majo tso Pablo nd cominsioneen: J condui j nnan ntyja naan tsjoon Roma. Majo min na nnda, tond tsoen nnan tjahin j. Jntatohan na nnda min na tycovijnda aa vaa nan na jnantj j. Jnd jo tyihan j vancjova. Nanmin jntahan j min na minchjo tyiquichuhan na ntahan na nnda yo ncii tsan na conduihin tsan na maan nacje naan juu tsjoon Roma. Ndo naneinhin Aa ve ntyiu na ntji ntcehan j? Tyicji yahan na nnda. Nquehan quindyoquitjihan j. 38 Ndo joo cominsioneen, tye ntcehan, tyenanquindyiihan nque nanmannianeen joo joonmin. Ndo naneen je, vi na jnd jndyehan na juu Pablo yo ninSilas conduihan nnan na man nacje naan tsjoon Roma, tyue jndyihan. 39 Mange na nnda, tyequitanhan joon tman tson nd naneen na quinantman non naneen joohan. Nd jo tjihan naneen vancjo. Ndo tanhan na quindui ntce naneen

347 tsjoonhan. 40 Ndo joo naneen, vi jnd na jnduihan vancjoeen, tyehan, sque nndahan vaa Lidia. Jo tonanneinhan nd nnan na vantyja non Jess. Tyincyahan na tman non naneen. Jnd jo jnduihan tsjoon Filiposeen.

Los Hechos16,17 ndo majontyi joo nanntcu, ntcu nnan na conintque quii tsjoon, jndyehan tntyja nonhan. 5 Majo nque nnan judos na tycantyja nonhan jon, tonant jndyi nonhan nge na coyon nnan centa juu joon na tyinncyaa Pablo. Tsojnaan jo, jnantjonhan ncii tmaan nnan na vi nnan. Jnd jo nque nnan judoseen tyihan chon nnan tsjoonhan. Joo joon na jnanneinhan saahan na quindya jndyi ngio nnan tsjooneen, jo tyehan vaa tsan na jndyu Jasn. Ndo yo na ijndeihan na tyequehan juu vaaeen na cojntuehan Pablo yo Silas, ee ninquitquenhan naneen tond nnan tsjoonhan. 6 Majo tajndiohan naneen. Tsojnaan jo, yo naijndeihan na tyeyonhan juu Jasn yo ninvendye nnan na vantyja non Jess. Ndo tyechohan naneen tond nanmannian tsjoonhan. Jndei tonanxuaahan na totjihan joon vi nacjoo Pablo yo ninSilas. Jnduehan: Nque nannoneen na conanndaahin nnan na ninvaa tsonnangue, mantyi jnd squehan tsjn. 7 Ndo juu Jasnva, sintjoo juu joohan vaa juu. Ndo tsoen nanmin contahan na tanin min na tyintsiquind tsan juu joon na iquen tsanmaantsian tman tsjoon Roma. Ee conduehan na maan nciichen tsan na tquintyja na tman conduihin na icoxen juu joohan na jndyu juu Jess. 8 Ndo nque nanmannianeen yo ninnnan tsjoonhan, vi na jnd jndyehan joonmin, tyionhan na ncuaa nonhan. 9 Ndo nge na

17

Pablo yo Silas jnduihan tsjoon Filipos, tyehan, tenonhan tsjoon Anfpolis yo Apolonia. Nd jo squehan tsjoon Tesalnica naijon na vaa ncii vatson naan nnan judos. 2 Ndye soana na tomanhan juu tsjooneen. Ncii cii jon na covee xuee na cotajndyee nnan judos, saa Pablo chaxjen na nciixjen itsaa jon. Ttsitjonhin yo naneen quii vatson naanhan. Totsiman jon ndhan nchu vaa na itsiquindyi joon Tyotson na jndui tivio. 3 Ndo mantyi tyincyaa jon joon na manciixjen itsohan na ji vaa jndyi na ngenon nquii jon na conduihin Cristo, tsan na ndyotsinman jon uaan nnan. Ntion nnanhin tsonjnaan, ngue jon, nd jo nninncyaa Tyotson na ngando xco jon. Ndo tsontyichen Pablo nd naneen: Nquii Jess na mancya joon naya naan jon ndho, manquii jon conduihin Mesas. 4 Ndo vendye nnan judoseen, tntyja nonhan juu jooneen, ndo jnanjonhan yo Pablo yo ninSilas. Mantyi nnan na tachi judos conduihan na conantmaanhan Tyotson, jndyehan tntyja nonhan Jess,

Tyionhan na ncuaa non nnan tsjoon Tesalnica

Los Hechos17 nnda tui, juu Jasn yo vendye naneen na vantyja nonhan Jess, vi na jnd na tyincyahan xoquitu nd nanmannianeen, jnanquindyaa ntce naneen joohan.
Pablo yo Silas coninncyahan joon Tyotson tsjoon Berea

348 tsjooneen. 15 Ndo nque nnan na tyenanjon yo Pablo, tyequindyehan jon tsjoon Atenas. Jnd jo ntce ntcehan juu tsjoon Bereaeen. Tyeyonhan joon na siquichu Pablo joohan na quitsityuaa Silas yo Timoteo na contyjahan xen jon, tyinanchjuhan.
Incyaa Pablo joon nd nnan tsjoon Atenas

tijaan xeeeen, nque nnan na vantyja nonhan Jess, ninoon jonhan Pablo yo ninSilas na cohan tsjoon Berea. Ndo joohan, vi na jnd squehan tsjooneen, tyehan vatson naan nnan judos. 11 Majo nque nnan judos na manhan juu tsjoon Bereaeen, yantyichen nnanhan, chichen ntyjehan na man Tesalnica. Ee yo na xoncee nonhan totquen yahan centa joon na totsiman Pablo yo ninSilas. Ndo io io, chen jndyi tonanjnaanhan joon Tyotson na jndui ndyu na toxenchen na tojntuehan na aa mayuu joo joon na conincya naneen. 12 Mange na nnda, majndyehan tntyja nonhan Jess. Ndo mantyi jndye nnan na tachi judos conduihan na conanneinhan joon griego, ndo mantyi jndye nanntcu na tman condui yo ninnannon. 13 Majo joo nnan judos na man Tesalnicaeen, tondyehan na toninncyaa Pablo joon Tyotson nd nnan Bereaeen. Ndo nge jo tyehan juu tsjooneen, ndo tyenanjmiinhan naneen. 14 Ndo nge na nnda, nque nnan tsjooneen na vantyja nonhan, maninoon jonhan Pablo na cja jon ndyo ndaandue. Majo juu Silas yo ninTimoteo, ntjo yahan juu

10Majuu

Pablo je, viochen xjen na tominndoo jon joohan tsjoon Atenas, sindaahan ntyjii jon nge na tquen jon centa na ninvaa quii tsjooneen, ndovanjan min nan na jnanya nnan na conantmaanhinhan chavijon na conduihan nquii Tyotson. 17 Jo totsinin jon yo nnan judos quii vatson naan naneen ndo yo vendye nnan na tonanjon yo naneen na conantmaanhan Tyotson. Ndo mantyi io io totsinin jon nd nnan tsjooneen na ttjonhan tsua tman. 18 Ndo nque nnan tsjooneen, ve tmaan conduihan. Ncii tmaan naneen conanquijndyu nnanhan epicreos, ndo nnan nciichen tmaaneen conanquijndyu nnanhan estoicos. Joo naneen tahan na conanneinhan yo Pablo. Vendyehan ve toncohan taxeehan, jnduehan: Nin joon itsinin tsanvahin na jndye jndyi joon ntyjii juu? Ndo vendyehan tahan, jnduehan: Ndo ncan itsinin juu ntyja naan tyotson centa jndye na jen maoon conduihan. Nnda ro joon na jnanneinhan ee sinin Pablo ndhan ntyja naan Jess yo na vando xco jon.

16Ndo

349 tyeyon naneen Pablo ncii joo na conanquijndyuhinhan Arepago, naijon na covatjon nnan na condyehan joon. Jo jnduehan nnon jon: Ca, juu joon xco na matsiman nd nnan, ninquindy nchu vaa na itsiquindyihan. 20 Ee juu joon na mancya, jen maoonhan, minjon tacondyhan. Mange na nnda, nincaa nn nin nan itsiquindyihan. 21 Ee joo nnan j